第十九 度疑清净的解释显示巴利原文
19. Kaṅkhāvitaraṇavisuddhiniddeso
把握缘之论述显示巴利原文
Paccayapariggahakathā
678 然而,正是通过把握这名色的各种缘,超越了关于过去、现在、未来三世的疑惑而确立的智慧,才叫做“度疑清净”。显示巴利原文
Etasseva pana nāmarūpassa paccayapariggahaṇena tīsu addhāsu kaṅkhaṃ vitaritvā ṭhitaṃ ñāṇaṃ nāma.
想要成就这种度疑清净的比丘,就像一个高明的医生,看到疾病之后就去寻找它的起因;又像一个有怜悯心的人,看见一个年幼无知、仰面躺在路上的小孩,心里想“这是谁的孩子呢?”于是去寻找他的父母。同样地,这位比丘也去寻求那名色的因缘。显示巴利原文
Taṃ sampādetukāmo bhikkhu yathā nāma kusalo bhisakko rogaṃ disvā tassa samuṭṭhānaṃ pariyesati. Yathā vā pana anukampako puriso daharaṃ kumāraṃ mandaṃ uttānaseyyakaṃ rathikāya nipannaṃ disvā ‘‘kassa nu kho ayaṃ puttako’’ti tassa mātāpitaro āvajjati, evameva tassa nāmarūpassa hetupaccayapariyesanaṃ āpajjati.
他首先这样观察思考:“首先,这名色不是没有原因的。因为如果没有原因,就会导致在任何地方、任何时间、对任何人都变成同样的状态。它也不是以自在天等作为原因,因为在名色之外并没有自在天等存在。即使有人说名色本身就是自在天等,那么他们所称为自在天等的名色本身,也会变成没有原因。因此,它必定有因和缘。那么,这些因和缘是什么呢?”显示巴利原文
So āditova iti paṭisañcikkhati ‘‘na tāvidhaṃ nāmarūpaṃ ahetukaṃ, sabbattha sabbadā sabbesañca ekasadisabhāvāpattito, na issarādihetukaṃ, nāmarūpato uddhaṃ issarādīnaṃ abhāvato. Yepi nāmarūpamattameva issarādayoti vadanti, tesaṃ issarādisaṅkhātanāmarūpassa ahetukabhāvappattito. Tasmā bhavitabbamassa hetupaccayehi, ke nu kho te’’ti.
679 他这样注意名色的因缘之后,首先这样把握这个色身的因缘:“这个身体在生起的时候,不是生在青莲、红莲、白莲、香莲等花中,也不是生在宝珠、珍珠等宝物中,而是像蛆虫生在腐鱼、烂尸、腐烂的乳酪、污水沟、粪坑等地方一样,生在胃里未消化的食物和已消化的食物之间,在腹膜后面、脊柱前面,被肠子和肠间膜包围着,处在臭秽、鄙陋、令人厌恶的极其狭窄的地方,它自身也是臭秽、鄙陋、令人厌恶的。在这样生起的时候,'无明、爱、取、业'这四法,是使它生起的原因,食物则是支持和巩固它的缘,所以这五法构成了它的因和缘。其中,从无明开始的前三法,对于这个身体就像母亲对于婴儿一样,是亲依止;业生起它,就像父亲生起孩子;食物维持它,就像乳母维持婴儿。”他这样把握了色身的缘之后,再以“缘于眼和色而生起眼识”等方式,把握名身的缘。显示巴利原文
So evaṃ nāmarūpassa hetupaccaye āvajjetvā imassa tāva rūpakāyassa evaṃ hetupaccaye pariggaṇhāti – ‘‘ayaṃ kāyo nibbattamāno neva uppalapadumapuṇḍarīkasogandhikādīnaṃ abbhantare nibbattati, na maṇimuttāhārādīnaṃ, atha kho āmāsayapakkāsayānaṃ antare udarapaṭalaṃ pacchato piṭṭhikaṇṭakaṃ purato katvā antaantaguṇaparivārito sayampi duggandhajegucchapaṭikkūlo duggandhajegucchapaṭikkūle paramasambādhe okāse pūtimacchapūtikummāsaoḷigallacandanikādīsu kimiva nibbattati. Tassevaṃ nibbattamānassa ‘avijjā taṇhā upādānaṃ kamma’nti ime cattāro dhammā nibbattakattā āhāro upatthambhakattā ti pañca dhammā hetupaccayā honti. Tesupi avijjādayo tayo imassa kāyassa mātā viya dārakassa upanissayā honti. Kammaṃ pitā viya puttassa janakaṃ . Āhāro dhāti viya dārakassa sandhārako’’ti. Evaṃ rūpakāyassa paccayapariggahaṃ katvā, puna ‘‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’ntiādinā (saṃ. ni. 2.43) nayena nāmakāyassa paccayapariggahaṃ karoti.
他这样从各种缘中见到名色的转起之后,便随顺观察:就像现在这样,在过去漫长的时期里,它也是从各种缘而转起的;在未来,它也将从各种缘而转起。显示巴利原文
So evaṃ paccayato nāmarūpassa pavattiṃ disvā yathā idaṃ etarahi, evaṃ atītepi addhāne paccayato pavattittha, anāgatepi paccayato pavattissatīti samanupassati.
680 当他这样随顺观察的时候,关于过去所说的五种疑:“我过去存在过吗?我过去不存在过吗?我过去是什么?我过去是怎样的?我过去曾是什么而后又成为什么?”;关于未来所说的五种疑:“我未来将会存在吗?我未来将不存在吗?我未来将是什么?我未来将是怎样的?我未来将是什么而后又成为什么?”;关于现在所说的六种疑:“我现在存在吗?我不存在吗?我是什么?我是怎样的?这个有情从哪里来?他将往哪里去?”——这一切疑惑都被断除了。显示巴利原文
Tassevaṃ samanupassato yā sā pubbantaṃ ārabbha ‘‘ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhānaṃ, na nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhāna’’nti (ma. ni. 1.18; saṃ. ni. 2.20) pañcavidhā vicikicchā vuttā, yāpi aparantaṃ ārabbha ‘‘bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ, na nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhāna’’nti pañcavidhā vicikicchā vuttā, yāpi paccuppannaṃ ārabbha ‘‘etarahi vā pana paccuppannaṃ addhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī hoti – ahaṃ nu khosmi, no nu khosmi, kiṃ nu khosmi, kathaṃ nu khosmi, ayaṃ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṃ gāmī bhavissatī’’ti (ma. ni. 1.18) chabbidhā vicikicchā vuttā, sā sabbāpi pahīyati.
681 另一种修行者,从“共缘”和“不共缘”这两个角度来观察“名”的缘,又从“业”等四个角度来观察“色”的缘。“名”的缘分为共缘和不共缘两种。这里所说的“共缘”,指的是眼、耳、鼻、舌、身、意这六门,以及色、声、香、味、触、法这六种所缘。为什么叫共缘呢?因为无论是善的、不善的,还是其他各种差别状态的心理活动,都是从这六门和六种所缘中生起的,所以它们是大家共有的条件。而“不共缘”,指的是作意等心理活动。为什么叫不共缘呢?因为像如理作意、听闻正法这些,只是善心生起的独特条件;与之相反的,则是不善心生起的独特条件;过去的业,是产生异熟果报心的独特条件;有分心等,则是纯粹唯作心的独特条件。显示巴利原文
Aparo duvidhaṃ nāmassa paccayaṃ passati, kammādivasena catubbidhaṃ rūpassa. Duvidho hi nāmassa paccayo sādhāraṇo asādhāraṇo ca. Tattha cakkhādīni cha dvārāni, rūpādīni cha ārammaṇāni nāmassa sādhāraṇo paccayo, kusalādibhedato sabbappakārassāpi tato pavattito. Manasikārādiko asādhāraṇo. Yoniso manasikārasaddhammassavanādiko hi kusalasseva hoti, viparīto akusalassa, kammādiko vipākassa, bhavaṅgādiko kiriyassāti.
接下来看“色”的缘,有四种:业、心、时节(可以理解为温度、气候等物理环境)和食物。这四种缘以“业”为首。具体来说:过去造下的“业”,是“业生色”(由业产生的物质)的缘;当下生起的“心”,是“心生色”(由心产生的物质)的缘;而“时节”和“食物”,则是在它们存续的刹那,作为“时节生色”和“食生色”的缘。有的修行者,就是这样去把握名和色的缘的。显示巴利原文
Rūpassa pana kammaṃ cittaṃ utu āhāroti ayaṃ kammādiko catubbidho paccayo. Tattha kammaṃ atītameva kammasamuṭṭhānassa rūpassa paccayo hoti . Cittaṃ cittasamuṭṭhānassa uppajjamānaṃ. Utuāhārā utuāhārasamuṭṭhānassa ṭhitikkhaṇe paccayā hontīti. Evameveko nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti.
当他看到现在的名和色,是这样依靠种种缘而转起之后,也会以此类推,去观察过去世的名色,也是依靠同样的缘而转起的;未来世的名色,也将会依靠同样的缘而转起。他这样观察之后,就舍弃了前面提到过的、关于过去、现在、未来三世的疑惑。显示巴利原文
So evaṃ paccayato nāmarūpassa pavattiṃ disvā yathā idaṃ etarahi, evaṃ atītepi addhāne paccayato pavattittha, anāgatepi paccayato pavattissatīti samanupassati. Tassevaṃ samanupassato vuttanayeneva tīsupi addhāsu vicikicchā pahīyati.
682 另一位修行者,看到这些被称为“名色”的、由因缘和合而生起的一切现象,都趋向于衰老,而且已经衰老的,必然会坏灭。于是,他就用逆观缘起的方法来把握名色的缘。他这样观察:“这些被称为‘诸行’的老和死,是因为有‘生’才会有的;‘生’是因为有‘有’(生命存有的业力)才会有的;‘有’是因为有‘取’(执取)才会有的;‘取’是因为有‘爱’(渴爱)才会有的;‘爱’是因为有‘受’(感受)才会有的;‘受’是因为有‘触’(接触)才会有的;‘触’是因为有‘六处’(六种感官)才会有的;‘六处’是因为有‘名色’才会有的;‘名色’是因为有‘识’才会有的;‘识’是因为有‘行’(造作、意志活动)才会有的;‘行’是因为有‘无明’才会有的。”这样观察之后,他的疑惑就像前面所说的那样被断除了。显示巴利原文
Aparo tesaṃyeva nāmarūpasaṅkhātānaṃ saṅkhārānaṃ jarāpattiṃ jiṇṇānañca bhaṅgaṃ disvā idaṃ saṅkhārānaṃ jarāmaraṇaṃ nāma jātiyā sati hoti, jāti bhave sati, bhavo upādāne sati, upādānaṃ taṇhāya sati, taṇhā vedanāya sati, vedanā phasse sati, phasso saḷāyatane sati, saḷāyatanaṃ nāmarūpe sati, nāmarūpaṃ viññāṇe sati, viññāṇaṃ saṅkhāresu sati, saṅkhārā avijjāya satīti evaṃ nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti. Athassa vuttanayeneva vicikicchā pahīyati.
683 还有另一位修行者,则按照“以无明为缘,行生起”等,前面已经详细开示过的方法,去把握名色的缘。他这样把握之后,也像前面所说的那样,断除了疑惑。显示巴利原文
Aparo ‘‘iti kho avijjāpaccayā saṅkhārā’’ti (saṃ. ni. 2.2) pubbe vitthāretvā dassita nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti. Athassa vuttanayeneva kaṅkhā pahīyati.
684 又有一位修行者,通过“业轮转”和“异熟轮转”来把握名色的缘。他的方法是这样的:“在过去的‘业有’(造业并导致再生的生命阶段)中,愚痴就是无明,造作就是行,欲求就是渴爱,趋入、投入就是取,意志、思心所就是有。就这样,过去业有中的这五个法,是今世结生(投生)的缘。在今世的‘生有’(从结生到死亡的生命阶段)中,结生心就是识,入胎就是名色,清净的感官就是处,所接触的就是触,所感受的就是受。就这样,今世生有中的这五个法,是以过去所造作的业为缘的。在今世,随着各种感官的成熟,愚痴就是无明,造作就是行,欲求就是渴爱,趋入就是取,意志就是有。就这样,今世业有中的这五个法,是未来世结生的缘。在未来的‘生有’中,结生心就是识,入胎就是名色,清净的感官就是处,所接触的就是触,所感受的就是受。就这样,未来生有中的这五个法,是以今世所造作的业为缘的。”(《无碍解道》1.52)他就是用这种方法来把握名色的缘的。显示巴利原文
Aparo ‘‘purimakammabhavasmiṃ moho avijjā, āyūhanā saṅkhārā, nikanti taṇhā, upagamanaṃ upādānaṃ, cetanā bhavoti ime pañca dhammā purimakammabhavasmiṃ idha paṭisandhiyā paccayā, idha paṭisandhi viññāṇaṃ, okkanti nāmarūpaṃ, pasādo āyatanaṃ, phuṭṭho phasso, vedayitaṃ vedanāti ime pañca dhammā idhūpapattibhavasmiṃ purekatassa kammassa paccayā. Idha paripakkattā āyatanānaṃ moho avijjā…pe… cetanā bhavoti ime pañca dhammā idha kammabhavasmiṃ āyatiṃ paṭisandhiyā paccayā’’ti (paṭi. ma. 1.47) evaṃ nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti.
685 这里,业有四种:现法受业、次生受业、后后受业和既有业。在这四种业中,在一个速行心路过程的七个速行心里,第一个速行心里的思心所,无论是善的还是不善的,叫做「现法受业」。它就在这一生中,给与果报。如果它不能在这一生给与果报,就依据「曾经有业,但过去没有业果报、现在没有业果报、未来也没有业果报」这三时,而成为「既有业」。其次,到达终点的第七个速行心里的思心所,叫做「次生受业」。它在紧接着的下一生中给与果报。如果不能这样,就像前面说的那样成为「既有业」。在第一个和第七个之间的那五个速行心里的思心所,叫做「后后受业」。它在未来得到机会时,才给与果报。只要轮回还在运转,这五个速行思就没有成为「既有业」这回事。显示巴利原文
Tattha catubbidhaṃ kammaṃ – diṭṭhadhammavedanīyaṃ, upapajjavedanīyaṃ, aparāpariyavedanīyaṃ, ahosikammanti. Tesu ekajavanavīthiyaṃ sattasu cittesu kusalā vā akusalā vā paṭhamajavanacetanā nāma. Taṃ imasmiññeva attabhāve vipākaṃ deti. Tathā asakkontaṃ pana ‘‘ahosikammaṃ nāhosi kammavipāko, na bhavissati kammavipāko, natthi kammavipāko’’ti (paṭi. ma. 1.234) imassa tikassa vasena ahosikammaṃ nāma hoti. Atthasādhikā pana sattamajavanacetanā nāma. Taṃ anantare attabhāve vipākaṃ deti. Tathā asakkontaṃ vuttanayeneva ahosikammaṃ nāma hoti. Ubhinnaṃ antare pañca javanacetanā nāma. Taṃ anāgate yadā okāsaṃ labhati, tadā vipākaṃ deti. Sati saṃsārappavattiyā ahosikammaṃ nāma na hoti.
686 又有四种业:重业、多业、近业、已作业。其中,无论是善的还是不善的,在重和不重之中,像弑母等极重恶业,或者广大善业,这些重业最先成熟。同样,在多和不多之中,像善戒或恶戒这样经常造作的业,多业最先成熟。近业,是临终时所忆念起来的业。临命终的人忆念起什么业,就依着这个业而往生。除了这三种业之外,凡是只是已经造作过的业,叫做已作业。在没有那三种业的时候,它牵引结生。显示巴利原文
Aparampi catubbidhaṃ kammaṃ – yaṃ garukaṃ, yaṃ bahulaṃ, yadāsannaṃ, kaṭattā vā pana kammanti. Tattha kusalaṃ vā hotu akusalaṃ vā, garukāgarukesu mātughātādikammaṃ vā mahaggatakammaṃ vā, tadeva paṭhamaṃ vipaccati. Tathā bahulābahulesupi hoti susīlyaṃ vā dussīlyaṃ vā, tadeva paṭhamaṃ vipaccati. nāma maraṇakāle anussaritakammaṃ. Yañhi āsannamaraṇo anussarituṃ sakkoti, teneva upapajjati. Etehi pana tīhi muttaṃ punappunaṃ laddhāsevanaṃ nāma hoti, tesaṃ abhāve taṃ paṭisandhiṃ ākaḍḍhati.
687 又有四种业:令生业、支持业、妨害业、破坏业。其中,「令生业」无论是善的还是不善的,在结生时和生命流转期间,生起物质和精神方面的果报蕴。「支持业」不能自己生起果报,但它支持、维持由其他业所引生的结生果报中产生的苦乐,让它们长时间地持续下去。「妨害业」妨害、障碍由其他业所引生的结生果报中产生的苦乐,不让它们长时间地持续下去。「破坏业」自己虽然也是善的或不善的,但它破坏其他力量弱的业,排斥那个业的果报,为自己的果报制造生起的机会。这样,当这个业造作了机会时,那个果报就称为已经生起了。显示巴利原文
Aparampi catubbidhaṃ kammaṃ – janakaṃ, upatthambhakaṃ, upapīḷakaṃ, upaghātakanti. Tattha nāma kusalampi hoti akusalampi. Taṃ paṭisandhiyampi pavattepi rūpārūpavipākakkhandhe janeti. pana vipākaṃ janetuṃ na sakkoti, aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjamānakasukhadukkhaṃ upatthambheti, addhānaṃ pavatteti. aññena kammena dinnāya paṭisandhiyā janite vipāke uppajjamānakasukhadukkhaṃ pīḷeti bādhati, addhānaṃ pavattituṃ na deti. pana sayaṃ kusalampi akusalampi samānaṃ aññaṃ dubbalakammaṃ ghātetvā tassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti. Evaṃ pana kammena kate okāse taṃ vipākaṃ uppannaṃ nāma vuccati.
如此,这十二种业中的业差别和果报差别,只有诸佛的业果报智才能如实明了它的自性,这是不与声闻弟子们共通的。然而,修毗钵舍那的行者能够了知业与果报差别的一部分。因此,这里简略地开示这个门类,以说明业的差别。显示巴利原文
Iti imesaṃ dvādasannaṃ kammānaṃ kammantarañceva vipākantarañca buddhānaṃ kammavipākañāṇasseva yāthāvasarasato pākaṭaṃ hoti, asādhāraṇaṃ sāvakehi. Vipassakena pana kammantarañca vipākantarañca ekadesato jānitabbaṃ. Tasmā ayaṃ mukhamattadassanena kammaviseso pakāsitoti.
688 这样,把这十二种业摄入业轮转之中,便这样依着业轮转和果轮转,把握名色的缘。他这样依着业轮转和果轮转,见到名色依着缘而生起:'就像现在这样,在过去的时候,名色也是依着业轮转和果轮转而依缘生起;在未来的时候,也将依着业轮转和果轮转而依缘生起。'这样,业与业的果、业轮转与果轮转、业生起与果生起、业相续与果相续、所作与所作的果——显示巴利原文
Iti imaṃ dvādasavidhaṃ kammaṃ kammavaṭṭe pakkhipitvā evaṃ eko kammavaṭṭavipākavaṭṭavasena nāmarūpassa paccayapariggahaṃ karoti. So evaṃ kammavaṭṭavipākavaṭṭavasena paccayato nāmarūpassa pavattiṃ disvā ‘‘yathā idaṃ etarahi, evaṃ atītepi addhāne kammavaṭṭavipākavaṭṭavasena paccayato pavattittha, anāgatepi kammavaṭṭavipākavaṭṭavaseneva paccayato pavattissatī’’ti. Iti kammañceva kammavipāko ca, kammavaṭṭañca vipākavaṭṭañca, kammapavattañca vipākapavattañca, kammasantati ca vipākasantati ca, kiriyā ca kiriyāphalañca.
由业,果转起;果由业而生;
从业而有再生,世间如此转起。
显示巴利原文 Kammā vipākā vattanti, vipāko kammasambhavo; Kammā punabbhavo hoti, evaṃ loko pavattatīti. –
他这样随观。当他这样随观的时候,那些关于过去边等、以'我过去存在吗?'等方式所说的十六种疑惑,全都被舍断了。在一切有、生、趣、住、有情居中,只有依着因果关联而生起的名色显现出来。他既看不见有超越因的造作者,也看不见有超越果报生起的承受者。然而,当有因的时候,贤者们只是依着施设而说'作者';当有果报生起的时候,贤者们只是依着施设而说'受者'——这是他以智慧善巧地洞见的。显示巴利原文
Samanupassati. Tassevaṃ samanupassato yā sā pubbantādayo ārabbha ‘‘ahosiṃ nu kho aha’’ntiādinā nayena vuttā soḷasavidhā vicikicchā, sā sabbā pahīyati. Sabbabhavayonigatiṭṭhitinivāsesu hetuphalasambandhavasena pavattamānaṃ nāmarūpamattameva khāyati. So neva kāraṇato uddhaṃ kārakaṃ passati, na vipākappavattito uddhaṃ vipākapaṭisaṃvedakaṃ. Kāraṇe pana sati ‘‘kārako’’ti, vipākappavattiyā sati ‘‘paṭisaṃvedako’’ti samaññāmattena paṇḍitā voharanticcevassa sammappaññāya sudiṭṭhaṃ hoti.
689 因此古人说:显示巴利原文
Tenāhu porāṇā –
「业的作者不存在,果的感受者也不存在;
只是诸法转起,此是正见。
如是业与异熟,有因转起;
犹如种子与树等,前际不可知;
于未来轮回中,不转起亦不可见。
不了知此义,外道非自在者;
执取有情想已,而见常见与断见;
执取六十二见,彼此相互矛盾。
被见缚所缚,为渴爱之流冲去;
被渴爱之流冲走,他们不能从苦中解脱。
佛陀弟子比丘,如是证知此义后,
通达甚深、微妙、空之缘。
「果之中无业,业之中无果;
两者相互皆空,然无业则无果。」
「犹如火不在太阳中,不在宝珠中,不在牛粪中;
亦不在它们之外,而是由诸资具和合而生。
「如是,果不在业中可得;
在业之外亦不得果,彼果之中亦无业。
彼业以果为空,果亦不在业中;
然而依于业,从此生起果。
此处无梵天神,作轮回创造者;
唯有诸法流转,以因及资具为缘。
显示巴利原文 ‘‘Kammassa kārako natthi, vipākassa ca vedako; Suddhadhammā pavattanti, evetaṃ sammadassanaṃ. ‘‘Evaṃ kamme vipāke ca, vattamāne sahetuke; Bījarukkhādikānaṃva, pubbā koṭi na nāyati; Anāgatepi saṃsāre, appavattaṃ na dissati. ‘‘Etamatthaṃ anaññāya, titthiyā asayaṃvasī; Sattasaññaṃ gahetvāna, sassatucchedadassino; Dvāsaṭṭhidiṭṭhiṃ gaṇhanti, aññamaññavirodhitā. ‘‘Diṭṭhibandhanabaddhā te, taṇhāsotena vuyhare; Taṇhāsotena vuyhantā, na te dukkhā pamuccare. ‘‘Evametaṃ abhiññāya, bhikkhu buddhassa sāvako; Gambhīraṃ nipuṇaṃ suññaṃ, paccayaṃ paṭivijjhati. ‘‘Kammaṃ natthi vipākamhi, pāko kamme na vijjati; Aññamaññaṃ ubho suññā, na ca kammaṃ vinā phalaṃ. ‘‘Yathā na sūriye aggi, na maṇimhi na gomaye; Na tesaṃ bahi so atthi, sambhārehi ca jāyati. ‘‘Tathā na anto kammassa, vipāko upalabbhati; Bahiddhāpi na kammassa, na kammaṃ tattha vijjati. ‘‘Phalena suññaṃ taṃ kammaṃ, phalaṃ kamme na vijjati; Kammañca kho upādāya, tato nibbattate phalaṃ. ‘‘Na hettha devo brahmā vā, saṃsārassatthikārako; Suddhadhammā pavattanti, hetusambhārapaccayā’’ti.
690 他这样通过业的轮转和果的轮转,把握了名色的缘起,并且断除了对过去、现在、未来三世的疑惑。于是,一切过去、未来、现在的法,都通过死与结生的方式,被他清楚地了知。这就是他的“所知遍知”。显示巴利原文
Tassevaṃ kammavaṭṭavipākavaṭṭavasena nāmarūpassa paccayapariggahaṃ katvā tīsu addhāsu pahīnavicikicchassa sabbe atītānāgatapaccuppannadhammā cutipaṭisandhivasena viditā honti, sāssa hoti .
他这样了知:过去由业为缘而生起的各蕴,就在过去那里灭尽了;然而,以过去的业为缘,在此生中又生起了别的各蕴,但没有任何一法从过去有来到此有。并且,在此有中由业为缘而生起的各蕴将会灭尽;在未来的后有中,将会生起别的各蕴,但也没有任何一法会从此有去到后有。
这就像老师口中的诵读,并不会进入学童的口中,但学童的口中并非因此就没有诵读发生;又像代理人所喝的药水,并不会进入病人的腹中,但疾病并非因此就不能被治愈;又像脸上的饰物,并不会移到镜子等中的面容相上,但面容相并非因此就不显现;又像一盏灯的火焰,并不会移到另一盏灯的灯芯上,但另一灯芯的火焰并非因此就不生起。
同样地,没有任何一法从过去有移转到此有,或从此有移转到后有;然而,以过去有中的蕴、处、界为缘,此世的蕴、处、界并非不生起;以此世的蕴、处、界为缘,后有中的蕴、处、界也并非不生起。显示巴利原文
So evaṃ pajānāti – ye atīte kammapaccayā nibbattā khandhā, te tattheva niruddhā, atītakammapaccayā pana imasmiṃ bhave aññe nibbattā, atītabhavato imaṃ bhavaṃ āgato ekadhammopi natthi, imasmimpi bhave kammapaccayena nibbattā khandhā nirujjhissanti, punabbhave aññe nibbattissanti, imamhā bhavā punabbhavaṃ ekadhammopi na gamissati. Apica kho yathā na ācariyamukhato sajjhāyo antevāsikassa mukhaṃ pavisati, na ca tappaccayā tassa mukhe sajjhāyo na vattati, na dūtena mantodakaṃ pītaṃ rogino udaraṃ pavisati, na ca tassa tappaccayā rogo na vūpasammati, na mukhe maṇḍanavidhānaṃ ādāsatalādīsu mukhanimittaṃ gacchati, na ca tattha tappaccayā maṇḍanavidhānaṃ na paññāyati, na ekissā vaṭṭiyā dīpasikhā aññaṃ vaṭṭiṃ saṅkamati, na ca tattha tappaccayā dīpasikhā na nibbattati, evameva na atītabhavato imaṃ bhavaṃ, ito vā punabbhavaṃ koci dhammo saṅkamati, na ca atītabhave khandhāyatanadhātupaccayā idha, idha vā khandhāyatanadhātupaccayā punabbhave khandhāyatanadhātuyo na nibbattantīti.
结生之时亦如是,心相续转起;
前心坏灭,后心继之而生。
彼等之间无间隔,亦无丝毫缝隙存;
无一物从此去彼,而结生仍然生起。
显示巴利原文 Yatheva cakkhuviññāṇaṃ, manodhātuanantaraṃ; Na ceva āgataṃ nāpi, na nibbattaṃ anantaraṃ. Tatheva paṭisandhimhi, vattate cittasantati; Purimaṃ bhijjate cittaṃ, pacchimaṃ jāyate tato. Tesaṃ antarikā natthi, vīci tesaṃ na vijjati; Na cito gacchati kiñci, paṭisandhi ca jāyatīti.
691 如此,通过死与结生而了知一切法的人,他以一切行相把握名色之缘的智慧变得强固,十六种疑被更彻底地舍断。不仅如此,依“对导师疑惑”等方式而生起的八种疑也被舍断,六十二种见被镇伏。
如此,以种种方法把握名色之缘,超越了对于三世的疑惑而建立的智慧,应知为“度疑清净”。它又称为“法住智”“如实智”“正见”。因为经中这样说:显示巴利原文
Evaṃ cutipaṭisandhivasena viditasabbadhammassa sabbākārena nāmarūpassa paccayapariggahañāṇaṃ thāmagataṃ hoti, soḷasavidhā kaṅkhā suṭṭhutaraṃ pahīyati. Na kevalañca sā eva, ‘‘satthari kaṅkhatī’’ti (dha. sa. 1008) ādinayappavattā aṭṭhavidhāpi kaṅkhā pahīyatiyeva, dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni vikkhambhanti. Evaṃ nānānayehi nāmarūpapaccayapariggahaṇena tīsu addhāsu kaṅkhaṃ vitaritvā ṭhitaṃ ñāṇaṃ ti veditabbaṃ. ntipi ntipi ntipi etassevādhivacanaṃ. Vuttañhetaṃ –
“无明是缘,诸行是缘所生起的;这两种法都是缘所生起的”——像这样把握诸缘的慧,就是法住智(《无碍解道》1.46)。显示巴利原文
‘‘Avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇa’’nti (paṭi. ma. 1.46).
“作意无常的人,如实知见哪些法?如何成为正见?如何依此而善见一切诸行无常?在何处断疑?作意苦的人,如实知见哪些法?如何成为正见?如何依此而善见一切诸行苦?在何处断疑?作意无我的人,如实知见哪些法?如何成为正见?如何依此而善见一切法无我?在何处断疑?”显示巴利原文
‘‘Aniccato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṃ jānāti passati, kathaṃ sammādassanaṃ hoti, kathaṃ tadanvayena sabbe saṅkhārā aniccato sudiṭṭhā honti, kattha kaṅkhā pahīyati? Dukkhato…pe… anattato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṃ jānāti passati…pe… kattha kaṅkhā pahīyatīti?
“作意无常的人,如实知见相,因此称为正见。如此依此而善见一切诸行无常,在此处断疑。作意苦的人,如实知见转起,因此称为正见。如此依此而善见一切诸行皆苦,在此处断疑。作意无我的人,如实知见相与转起,因此称为正见。如此依此而善见一切法皆无我,在此处断疑。”显示巴利原文
‘‘Aniccato manasikaronto nimittaṃ yathābhūtaṃ jānāti passati, tena vuccati sammādassanaṃ. Evaṃ tadanvayena sabbe saṅkhārā aniccato sudiṭṭhā honti. Ettha kaṅkhā pahīyati. Dukkhato manasikaronto pavattaṃ yathābhūtaṃ jānāti passati…pe… anattato manasikaronto nimittañca pavattañca yathābhūtaṃ jānāti passati, tena vuccati sammādassanaṃ. Evaṃ tadanvayena sabbe dhammā anattato sudiṭṭhā honti. Ettha kaṅkhā pahīyati.
那么,如实智、正见和度疑这三者,是意义不同、名称也不同呢,还是意义相同、只是名称不同?答案是:如实智、正见和度疑这些法,意义是相同的,只是名称不同而已。显示巴利原文
‘‘Yañca yathābhūtañāṇaṃ yañca sammādassanaṃ yā ca kaṅkhāvitaraṇā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā byañjanameva nānanti? Yañca yathābhūtañāṇaṃ yañca sammādassanaṃ yā ca kaṅkhāvitaraṇā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nāna’’nti (paṭi. ma. 1.227).
具备这种智的观行者,在佛陀的教法中得到了安稳,找到了立足之处,成为了决定趣向的人,被称为小须陀洹。显示巴利原文
Iminā pana ñāṇena samannāgato vipassako buddhasāsane laddhassāso laddhapatiṭṭho niyatagatiko cūḷasotāpanno nāma hoti.
因此,比丘应常具念,彻底辨知名色的诸缘;
欲度疑者,应当把握诸缘。
显示巴利原文 Tasmā bhikkhu sadā sato, nāmarūpassa sabbaso; Paccaye pariggaṇheyya, kaṅkhāvitaraṇatthikoti.