18. 见清净的解释显示巴利原文
18. Diṭṭhivisuddhiniddeso
名色把握之论显示巴利原文
Nāmarūpapariggahakathā
662 前面说过:“既以学习和遍问而熟知了这些作为基础的法之后,应当成就两种作为根本的清净:即戒清净与心清净。”关于这句话,名为极清净的别解脱防护等四种戒,已经详细地阐述过了;而名为心清净的,就是与近行定相共的八等至,这也曾在以心为题目的部分中,从一切角度详细地阐述过了。所以,应当依照那些地方详细阐述过的方法来了解它们。显示巴利原文
Idāni yā ‘‘imesu bhūmibhūtesu dhammesu uggahaparipucchāvasena ñāṇaparicayaṃ katvā ‘sīlavisuddhi ceva cittavisuddhi cā’ti dve mūlabhūtā visuddhiyo sampādetabbā’’ti vuttā. Tattha nāma suparisuddhaṃ pātimokkhasaṃvarādicatubbidhaṃ sīlaṃ, tañca vitthāritameva. nāma saupacārā aṭṭha samāpattiyo, tāpi cittasīsena vutta sabbākārena vitthāritā eva. Tasmā tā tattha vitthāritanayeneva veditabbā.
然而,关于所说的“见清净、度疑清净、道非道如实知见清净、道如实知见清净、如实知见清净,这五种清净是身”,这其中,如实见到名色,就是“见清净”。显示巴利原文
Yaṃ pana vuttaṃ ‘‘diṭṭhivisuddhi, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi, maggāmaggañāṇadassanavisuddhi, paṭipadāñāṇadassanavisuddhi, ñāṇadassanavisuddhīti imā pana pañca visuddhiyo sarīra’’nti, tattha nāma.
663 想要成就那见清净的人,首先,除了非想非非想处之外,从其余的色界与无色界禅那中的任何一种出定后,应当把握寻等禅支,以及与那些禅支相应的诸法。把握之后,应当这样来确定这一切:“以倾向于所缘的倾向之义而为名”。显示巴利原文
Taṃ sampādetukāmena tāva ṭhapetvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ avasesarūpārūpāvacarajjhānānaṃ aññatarato vuṭṭhāya vitakkādīni jhānaṅgāni, taṃsampayuttā ca dhammā pariggahetabbā. Pariggahetvā sabbampetaṃ ārammaṇābhimukhaṃ namanato namanaṭṭhena nti vavatthapetabbaṃ.
之后,譬如有人在屋内见到蛇,追踪它而发现了它的住处;同样地,这位瑜伽行者审察那名,寻求“这名是依止什么而转起的呢?”便见到它的依止处,即心脏色。之后,他把握作为心脏色依止的诸大种,以及以诸大种为依止的其余所造色,把它们确定为色。他这样来确定这一切:“以被恼坏之义而为色”。之后,他把以倾向为相的名,以及以被恼坏为相的色,简略地总括确定为“名色”。显示巴利原文
Tato yathā nāma puriso antogehe sappaṃ disvā taṃ anubandhamāno tassa āsayaṃ passati, evameva ayampi yogāvacaro taṃ nāmaṃ upaparikkhanto ‘‘idaṃ nāmaṃ kiṃ nissāya pavattatī’’ti pariyesamāno tassa nissayaṃ hadayarūpaṃ passati. Tato hadayarūpassa nissayabhūtāni, bhūtanissitāni ca sesupādāyarūpānīti rūpaṃ pariggaṇhāti. So sabbampetaṃ ruppanato nti vavatthapeti. Tato namanalakkhaṇaṃ nāmaṃ, ruppanalakkhaṇaṃ rūpanti .
664 或者,这位纯观行者,或上述那位止行者,就以在四界差别中所说的那些把握诸界之门中的任何一门,简略地或详细地把握四界。当诸界如实地以自性相明了时,首先,在业生的头发中,以身十法而明了十种色:四界、颜色、香、味、食素、命根、身净色。就在那头发中,由于也有性十法,所以又有十种色。又因为那里也有食生、时节生、心生的三种以食素为第八的八法,所以又有二十四种色。如此,在四种生起的二十四个身体部分中,每一部分各有四十四种色。然而,汗、泪、唾、鼻涕这四种由时节和心生起的部分中,每一部分各以二种以食素为第八的八法而有十六种色。胃中物、粪、脓、尿这四种由时节生起的部分中,每一部分只有由时节生起的以食素为第八的八种色得以明了。这首先是三十二身分中的方法。显示巴利原文
pana ayameva vā catudhātuvavatthāne vuttānaṃ tesaṃ tesaṃ dhātupariggahamukhānaṃ aññataramukhavasena saṅkhepato vā vitthārato vā catasso dhātuyo pariggaṇhāti. Athassa yāthāvasarasalakkhaṇato āvibhūtāsu dhātūsu kammasamuṭṭhānamhi tāva kese ‘‘catasso dhātuyo, vaṇṇo, gandho, raso, ojā, jīvitaṃ, kāyappasādo’’ti evaṃ kāyadasakavasena dasa rūpāni, tattheva bhāvassa atthitāya bhāvadasakavasena dasa, tattheva āhārasamuṭṭhānaṃ ojaṭṭhamakaṃ, utusamuṭṭhānaṃ, cittasamuṭṭhānanti aparānipi catuvīsatīti evaṃ catusamuṭṭhānesu catuvīsatikoṭṭhāsesu catucattālīsa catucattālīsa rūpāni, sedo, assu, kheḷo, siṅghāṇikāti imesu pana catūsu utucittasamuṭṭhānesu dvinnaṃ ojaṭṭhamakānaṃ vasena soḷasa soḷasa rūpāni, udariyaṃ, karīsaṃ, pubbo, muttanti imesu catūsu utusamuṭṭhānesu utusamuṭṭhānasseva ojaṭṭhamakassa vasena aṭṭha aṭṭha rūpāni pākaṭāni hontīti. Esa tāva nayo.
当这三十二行相明了之时,其余的十种行相也得以明了。这其中,首先在消化所食等的业生火界部分中,有以食素为第八的八法及命根,共九种色。同样地,在心生的入出息部分中,也有以食素为第八的八法及声,共九种色。在其余的四生八种部分中,每一部分各有命根九法及三种以食素为第八的八法,共三十三种色得以明了。显示巴利原文
Ye pana imasmiṃ dvattiṃsākāre āvibhūte apare dasa ākārā āvibhavanti. Tattha asitādiparipācake tāva kammaje tejokoṭṭhāsamhi ojaṭṭhamakañceva jīvitañcāti nava rūpāni, tathā cittaje assāsapassāsakoṭṭhāsepi ojaṭṭhamakañceva saddo cāti nava, sesesu catusamuṭṭhānesu aṭṭhasu jīvitanavakañceva tīṇi ca ojaṭṭhamakānīti tettiṃsa rūpāni pākaṭāni honti.
当这些由大种(地、水、火、风四大元素)所生的所造色,已经通过四十二种行相(观察角度)这样详细地明了之后,再依据所依处(色法生起的依止)和门(认知通道),又有六十种色法可以明了:也就是心所依十法(心所依处的十种色法),以及以眼十法为首的五种十法(眼、耳、鼻、舌、身五种感官各有的十种色法)。他把这一切色法都归摄在“被恼坏”(会被破坏、变易)的相之下,观见为“色”。显示巴利原文
Tassevaṃ vitthārato dvācattālīsākāravasena imesu bhūtupādāyarūpesu pākaṭesu jātesu vatthudvāravasena pañca cakkhudasakādayo, hadayavatthudasakañcāti aparānipi saṭṭhirūpāni pākaṭāni honti. So sabbānipi tāni ekato katvā ‘‘etaṃ nti passati.
当他这样把握了色法时,依据各个门(认知通道),非色法就对他明了了。也就是:两种五识(善、不善异熟的眼、耳、鼻、舌、身识,共十种)、三意界(五门转向心、两种领受心)、六十八意识界心,这样一共八十一种世间心;以及与这些心无差别地一起生起的七种心所:触、受、想、思、命(命根)、心一境性(定)、作意。至于出世间心(与涅槃相应的心),无论是纯观行者(直接从观入手修行的人)还是止行者(先修止禅再修观的人),都不能以这种方式把握,因为那超出了他们目前的能力范围。他把这一切非色法都归摄在“倾向”(朝向所缘)的相之下,观见为“名”。就这样,有人通过四界差别门(观察四大元素差别的法门)而详细地确定了名色(名法和色法)。显示巴利原文
Tassevaṃ pariggahitarūpassa dvāravasena arūpadhammā pākaṭā honti. Seyyathidaṃ – dvepañcaviññāṇāni, tisso manodhātuyo, aṭṭhasaṭṭhi manoviññāṇadhātuyoti ekāsīti lokiyacittāni, avisesena ca tehi cittehi sahajāto phasso, vedanā, saññā, cetanā, jīvitaṃ, cittaṭṭhiti, manasikāroti ime satta satta cetasikāti. Lokuttaracittāni pana neva suddhavipassakassa , na samathayānikassa pariggahaṃ gacchanti anadhigatattāti. So sabbepi te arūpadhamme ekato katvā ‘‘etaṃ nti passati. Evameko .
665 另一种人通过十八界来确定名色。具体怎么做呢?这里,有一位比丘这样审察诸界:“在这个身体中,有眼界……乃至意识界。”世间人把那个有黑白圆轮杂色、长而宽、由腱筋系缚在眼窝中的肉团认作“眼”;他不取这个,而是依据《蕴的解释》中在所造色的各种类别里所说的那种眼净色(眼睛里能感知色尘的微细物质),把它确定为“眼界”。显示巴利原文
Aparo . Kathaṃ? Idha bhikkhu atthi imasmiṃ attabhāve cakkhudhātu…pe… manoviññāṇadhātūti dhātuyo āvajjitvā yaṃ loko setakaṇhamaṇḍalavicittaṃ āyatavitthataṃ akkhikūpake nhārusuttakena ābaddhaṃ maṃsapiṇḍaṃ ‘‘cakkhū’’ti sañjānāti, taṃ aggahetvā khandhaniddese upādārūpesu vuttappakāraṃ cakkhupasādaṃ ‘‘cakkhudhātū’’ti vavatthapeti.
然而,作为眼净色依止处的四界(地、水、火、风),作为眷属的色、香、味、食素(营养素)这四种色,作为守护的命根——这九种与眼净色一起生起的色法,以及依据身十法、性十法而存在于该处的二十种业生色(由过去业力所生的色法),还有依据食等起等三种以食素为第八的二十四无执受色(不被心识执取的色法),这样一共是其余的五十三种色法,他不把这些确定为“眼界”。对于耳界等也是如此。但对于身界,其余的是四十三种色法。然而也有人说,由时节(温度)和心等起的色法,每一种各加一个声为九色,这样一共有四十五种色。显示巴利原文
Yāni panassa nissayabhūtā catasso dhātuyo, parivārakāni cattāri vaṇṇa-gandha-rasa-ojā-rūpāni, anupālakaṃ jīvitindriyanti nava sahajātarūpāni, tattheva ṭhitāni kāyadasakabhāvadasakavasena vīsati kammajarūpāni, āhārasamuṭṭhānādīnaṃ tiṇṇaṃ ojaṭṭhamakānaṃ vasena catuvīsati anupādinnarūpānīti evaṃ sesāni tepaṇṇāsa rūpāni honti, na tāni ca ‘‘cakkhudhātū’’ti vavatthapeti. Esa nayo sotadhātuādīsupi. Kāyadhātuyaṃ pana avasesāni tecattālīsa rūpāni honti. Keci pana utucittasamuṭṭhānāni saddena saha nava nava katvā pañcacattālīsāti vadanti.
就这样,这五种净色(眼、耳、鼻、舌、身的净色),以及它们的境——色、声、香、味、触五种,这十种色法就是十界。其余的色法只是法界(意识所认知的对象)。然而,依眼净色为依处、以色为所缘而生起的心,称为眼识界。同样地,耳、鼻、舌、身识界也是如此。这样,两两相对的五识就是五识界。三个意界心是一个意界,六十八个意识界心是意识界,这样一切八十一个世间心就是七识界。与这些心相应的触等心所是法界。就这样,在这里,十界半是色法,七界半是名法。就这样,有人通过十八界的方式确定了名色。显示巴利原文
Iti ime pañca pasādā, tesañca visayā rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbā pañcāti dasa rūpāni dasa dhātuyo honti. Avasesarūpāni dhammadhātuyeva honti. Cakkhuṃ pana nissāya rūpaṃ ārabbha pavattaṃ cittaṃ cakkhuviññāṇadhātu nāmāti evaṃ dvepañcaviññāṇāni pañca viññāṇadhātuyo honti. Tīṇi manodhātucittāni ekā manodhātu, aṭṭhasaṭṭhi manoviññāṇadhātucittāni manoviññāṇadhātūti sabbānipi ekāsīti lokiyacittāni satta viññāṇadhātuyo. Taṃsampayuttā phassādayo dhammadhātūti evamettha aḍḍhekādasa dhātuyo rūpaṃ, aḍḍhaṭṭhamā dhātuyo nāmanti evameko aṭṭhārasadhātuvasena nāmarūpaṃ vavatthapeti.
666 另一种人通过十二处来确定名色。具体怎么做呢?就像在眼界那里所说的方法一样,除了那五十三种色法,他只把眼净色确定为“眼处”。同样地,依据耳、鼻、舌、身界所说的方法来确定耳处、鼻处、舌处、身处。作为它们所缘境的五种法就是色处、声处、香处、味处、触处。世间的七识界是意处。与意处相应的触等心所,以及其余的色法,是法处。就这样,在这里,十处半是“色”,一处半是“名”。就这样,有人通过十二处而确定了名色。显示巴利原文
Aparo . Kathaṃ? Cakkhudhātuyaṃ vuttanayeneva ṭhapetvā tepaṇṇāsa rūpāni cakkhupasādamattaṃ ‘‘cakkhāyatana’’nti vavatthapeti. Tattha vuttanayeneva ca sotaghānajivhākāyadhātuyo ‘‘sotaghānajivhākāyāyatanānī’’ti, tesaṃ visayabhūte pañcadhamme ‘‘rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbāyatanānī’’ti , lokiyasattaviññāṇadhātuyo ‘‘manāyatana’’nti, taṃsampayuttā phassādayo sesarūpañca ‘‘dhammāyatana’’nti evamettha aḍḍhekādasa āyatanāni rūpaṃ, diyaḍḍhaāyatanāni nāmanti evameko dvādasāyatanavasena nāmarūpaṃ vavatthapeti.
667 还有一种人,用更简略的方式来确认名色。怎么确认呢?在这个身体里,有四种等起(业、心、时节、食)所生的四界,以及依止于它们的颜色、香、味、食素,还有眼净色等五种净色、所依色、性、命根,再加上两种等起(心、时节)所生的声音——这十七种色,是完成色,也叫色色。而身表、语表、虚空界,以及色的轻快性、柔软性、适业性、积集、相续、老性、无常性,这十种色,只是色的相状、变化和区分,既不是完成色,也不是色色;但因为它们确实是色的相状、变化和区分,所以也叫做色。这样,这所有的二十七种色,就是色蕴。与八十一种世间心一起生起的受,是受蕴;与它们相应的想,是想蕴;行是行蕴;识是识蕴。所以,色蕴是色,四个无色蕴是名。就这样,有人通过五蕴来确认名色。显示巴利原文
Aparo tato saṃkhittataraṃ vavatthapeti. Kathaṃ? Idha bhikkhu imasmiṃ sarīre catusamuṭṭhānā catasso dhātuyo, taṃnissito vaṇṇo, gandho, raso, ojā, cakkhupasādādayo pañca pasādā, vatthurūpaṃ, bhāvo, jīvitindriyaṃ, dvisamuṭṭhāno saddoti imāni sattarasa rūpāni nipphannāni rūparūpāni. Kāyaviññatti, vacīviññatti, ākāsadhātu, rūpassa lahutā, mudutā, kammaññatā, upacayo, santati, jaratā, aniccatāti imāni pana dasa rūpāni ākāravikāraantaraparicchedamattakāni, na nipphannarūpāni, na rūparūpāni. Apica kho rūpānaṃ ākāravikāraantaraparicchedamattato rūpanti saṅkhaṃ gatāni. Iti sabbāni petāni sattavīsati rūpāni rūpakkhandho, ekāsītiyā lokiyacittehi saddhiṃ uppannā vedanā vedanākkhandho, taṃsampayuttā saññā saññākkhandho, saṅkhārā saṅkhārakkhandho, viññāṇaṃ viññāṇakkhandhoti. Iti rūpakkhandho rūpaṃ, cattāro arūpino khandhā nāmanti evameko pañcakkhandhavasena nāmarūpaṃ vavatthapeti.
668 还有一种人,用最简单的方法来确认名色。他认为:‘任何色,一切色,就是四大种以及四大种所造色。’这样简略地在这个身体上把握了‘色’之后,同样地,他把握意处和法处的一部分,把它们当作‘名’。也就是说:‘这样,这是名,这是色,这被称为名色。’就这样确认了名色。显示巴利原文
Aparo ‘‘yaṃkiñci rūpaṃ sabbaṃ rūpaṃ cattāri mahābhūtāni catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpa’’nti (ma. ni. 1.347; a. ni. 11.17) evaṃ saṃkhitteneva imasmiṃ attabhāve rūpaṃ pariggahetvā, tathā manāyatanañceva dhammāyatanekadesañca nāmanti pariggahetvā ‘‘iti idañca nāmaṃ idañca rūpaṃ, idaṃ vuccati nāmarūpa’’nti nāmarūpaṃ vavatthapeti.
669 但是,如果他通过某种方式把握了色之后,在把握非色(名)的时候,因为非色太微细了,显现不出来,那么他不应该就此放弃。他应该只对色,反复地思惟、作意、把握、确认。为什么呢?因为随着他对色的观察越来越善加澄清、解开、完全清净,以那个色为所缘的非色法,自然就会变得明显起来。显示巴利原文
Sace panassa tena tena mukhena rūpaṃ pariggahetvā arūpaṃ pariggaṇhato sukhumattā arūpaṃ na upaṭṭhāti, tena dhuranikkhepaṃ akatvā rūpameva punappunaṃ sammasitabbaṃ manasikātabbaṃ pariggahetabbaṃ vavatthapetabbaṃ. Yathā yathā hissa rūpaṃ suvikkhālitaṃ hoti nijjaṭaṃ suparisuddhaṃ, tathā tathā tadārammaṇā arūpadhammā sayameva pākaṭā honti.
打个比方:就像一个有眼睛的人,在一面不干净的镜子里看自己的脸,脸相显现不出来。他不会因为‘脸相不显现’就把镜子扔掉,反而会一遍又一遍地擦拭它。当镜子变得干净时,脸相自然就显现了。又比如,一个想榨油的人,把芝麻粉倒进桶里,洒上水,只压榨一两次,油还没流出来的时候,他不会因此就把芝麻粉扔掉,反而会反复地用热水洒湿、揉捏、压榨。他这样做的时候,清净的芝麻油就流出来了。再比如,一个想让水变清的人,拿了迦答迦的子,把手伸进水缸里,只摩擦一两次,水还没变清的时候,他不会把迦答迦的子扔掉,反而会反复地摩擦。他这样做的时候,污泥就沉淀下去,水变得清澈、清净了。同样地,那位比丘也不应该放弃,而应该只对色,反复地思惟、作意、把握、确认。显示巴利原文
Yathā hi cakkhumato purisassa aparisuddhe ādāse mukhanimittaṃ olokentassa nimittaṃ na paññāyati, so ‘‘nimittaṃ na paññāyatī’’ti na ādāsaṃ chaḍḍeti, atha kho naṃ punappunaṃ parimajjati . Tassa parisuddhe ādāse nimittaṃ sayameva pākaṭaṃ hoti. Yathā ca telatthiko tilapiṭṭhaṃ doṇiyaṃ ākiritvā udakena paripphosetvā ekavāraṃ dvevāraṃ pīḷanamattena tele anikkhamante na tilapiṭṭhaṃ chaḍḍeti, atha kho naṃ punappunaṃ uṇhodakena paripphosetvā madditvā pīḷeti. Tassevaṃ karoto vippasannaṃ tilatelaṃ nikkhamati. Yathā vā pana udakaṃ pasādetukāmo katakaṭṭhiṃ gahetvā antoghaṭe hatthaṃ otāretvā ekadvevāre ghaṃsanamattena udake avippasīdante na katakaṭṭhiṃ chaḍḍeti, atha kho naṃ punappunaṃ ghaṃsati. Tassevaṃ karontassa kalalakaddamaṃ sannisīdati. Udakaṃ acchaṃ hoti vippasannaṃ, evamevaṃ tena bhikkhunā dhuranikkhepaṃ akatvā rūpameva punappunaṃ sammasitabbaṃ manasikātabbaṃ pariggahetabbaṃ vavatthapetabbaṃ.
因为,随着他对色的观察越来越善加洗净、解结、完全清净,那些与清净相反的烦恼,也就越来越平息;就像污泥沉淀之后的水一样,心变得澄净。以那个色为所缘的无色法,自然就变得明显了。这个道理,也可以用甘蔗、盗贼、牛、酪、鱼等其他譬喻来说明。显示巴利原文
Yathā yathā hissa rūpaṃ suvikkhālitaṃ hoti nijjaṭaṃ suparisuddhaṃ, tathā tathā tappaccanīkakilesā sannisīdanti, kaddamupari udakaṃ viya cittaṃ pasannaṃ hoti. Tadārammaṇā arūpadhammā sayameva pākaṭā honti. Evaṃ aññāhipi ucchucoragoṇadadhimacchādīhi upamāhi ayamattho pakāsetabbo.
无色法现起行相之论显示巴利原文
Arūpadhammānaṃ upaṭṭhānākārakathā
670 这样,对于那些已经非常清净地把握了色法的人,各种无色法就会通过三种方式显现出来:有时以触的方式显现,有时以受的方式显现,有时以识的方式显现。这是怎么发生的呢?
先说说第一种情况。有人在观察地界有坚硬特征等方法把握诸界的时候,最先发生的冲击就是触。和这个触相应的受,就是受蕴;与触相应的想,就是想蕴;和触同时生起的思,就是行蕴;而那个能认知的心,就是识蕴。这些无色法就这样显现出来了。
同样的道理,当修行者观察身体各个部分的地界坚硬特征时,比如观察头发中的地界有坚硬特征,汗毛中的地界有坚硬特征,指甲中的地界有坚硬特征,牙齿中的地界有坚硬特征,皮肤中的地界有坚硬特征,肌肉中的地界有坚硬特征,筋腱中的地界有坚硬特征,骨骼中的地界有坚硬特征,骨髓中的地界有坚硬特征,肾脏中的地界有坚硬特征,心脏中的地界有坚硬特征,肝脏中的地界有坚硬特征,肋膜中的地界有坚硬特征,脾脏中的地界有坚硬特征,肺脏中的地界有坚硬特征,大肠中的地界有坚硬特征,小肠中的地界有坚硬特征,胃中食物里的地界有坚硬特征,粪便中的地界有坚硬特征,脑中的地界有坚硬特征,胆汁中的地界有坚硬特征,痰中的地界有坚硬特征,脓中的地界有坚硬特征,血液中的地界有坚硬特征,汗液中的地界有坚硬特征,脂肪中的地界有坚硬特征,眼泪中的地界有坚硬特征,油脂中的地界有坚硬特征,唾液中的地界有坚硬特征,鼻涕中的地界有坚硬特征,关节滑液中的地界有坚硬特征,尿液中的地界有坚硬特征,甚至出入息中的地界也有坚硬特征——在观察这一切的时候,最先发生的冲击就是触。和这个触相应的受,就是受蕴;与触相应的想,就是想蕴;和触同时生起的思,就是行蕴;而那个能认知的心,就是识蕴。这些无色法就这样显现出来了。
这就是无色法通过触的方式显现出来的情形。显示巴利原文
Evaṃ suvisuddharūpapariggahassa panassa arūpadhammā tīhi ākārehi upaṭṭhahanti phassavasena vā vedanāvasena vā viññāṇavasena vā. Kathaṃ? Ekassa tāva ‘‘pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā’’tiādinā nayena dhātuyo pariggaṇhantassa paṭhamābhinipāto phasso, taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho, saññā saññākkhandho, saddhiṃ phassena cetanā saṅkhārakkhandho, cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti. Tathā ‘‘kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā…pe… assāsapassāse pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā’’ti (visuddhi. 1.307) paṭhamābhinipāto phasso, taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho…pe… cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti. Evaṃ arūpadhammā upaṭṭhahanti.
当有人观察到"地界具有坚硬的特征"时,他会体验到:领受这个对象之味的感受,就是受蕴;与这个感受相应的认知,就是想蕴;与这个感受相应的接触和意志,就是行蕴;与这个感受相应的心,就是识蕴。这些蕴就这样显现出来。
同样地,当他在头发中观察到地界有坚硬的特征,在汗毛中观察到地界有坚硬的特征,在指甲中观察到地界有坚硬的特征,在牙齿中观察到地界有坚硬的特征,在皮肤中观察到地界有坚硬的特征,在肌肉中观察到地界有坚硬的特征,在筋腱中观察到地界有坚硬的特征,在骨骼中观察到地界有坚硬的特征,在骨髓中观察到地界有坚硬的特征,在肾脏中观察到地界有坚硬的特征,在心脏中观察到地界有坚硬的特征,在肝脏中观察到地界有坚硬的特征,在肋膜中观察到地界有坚硬的特征,在脾脏中观察到地界有坚硬的特征,在肺脏中观察到地界有坚硬的特征,在大肠中观察到地界有坚硬的特征,在小肠中观察到地界有坚硬的特征,在胃中未消化食物中观察到地界有坚硬的特征,在粪便中观察到地界有坚硬的特征,在大脑中观察到地界有坚硬的特征,在胆汁中观察到地界有坚硬的特征,在痰液中观察到地界有坚硬的特征,在脓液中观察到地界有坚硬的特征,在血液中观察到地界有坚硬的特征,在汗液中观察到地界有坚硬的特征,在脂肪中观察到地界有坚硬的特征,在泪水中观察到地界有坚硬的特征,在体脂膏中观察到地界有坚硬的特征,在唾液中观察到地界有坚硬的特征,在鼻涕中观察到地界有坚硬的特征,在关节滑液中观察到地界有坚硬的特征,在尿液中观察到地界有坚硬的特征,在呼吸中观察到地界有坚硬的特征——每当这样观察时,他都会体验到:领受这个对象之味的感受,就是受蕴;与这个感受相应的认知,就是想蕴;与这个感受相应的接触和意志,就是行蕴;与这个感受相应的心,就是识蕴。这些蕴就这样显现出来。
就这样,各种非物质的现象通过感受而显现出来。显示巴利原文
Ekassa ‘‘pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā’’ti tadārammaṇarasānubhavanakavedanā vedanākkhandho, taṃsampayuttā saññā saññākkhandho, taṃsampayutto phasso ca cetanā ca saṅkhārakkhandho, taṃsampayuttaṃ cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti. Tathā ‘‘kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā …pe… assāsapassāse pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā’’ti tadārammaṇarasānubhavanakavedanā vedanākkhandho…pe… taṃsampayuttaṃ cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti. Evaṃ arūpadhammā upaṭṭhahanti.
另一个人则这样观察:“地界有硬的特相”。当他这样认知时,了知这个所缘的识,就是识蕴;和这个识一起生起的感受,就是受蕴;和这个识一起生起的认知,就是想蕴;和这个识一起生起的触与思,就是行蕴。就这样,五蕴中的四个无色蕴都显现出来了。
同样的道理,他继续在身体的三十二个部分中逐一观察:“在头发中,地界有硬的特相;在体毛中,地界有硬的特相;在指甲中,地界有硬的特相;在牙齿中,地界有硬的特相;在皮肤中,地界有硬的特相;在肌肉中,地界有硬的特相;在筋腱中,地界有硬的特相;在骨头中,地界有硬的特相;在骨髓中,地界有硬的特相;在肾脏中,地界有硬的特相;在心脏中,地界有硬的特相;在肝脏中,地界有硬的特相;在肋膜中,地界有硬的特相;在脾脏中,地界有硬的特相;在肺脏中,地界有硬的特相;在大肠中,地界有硬的特相;在小肠中,地界有硬的特相;在胃中未消化的食物中,地界有硬的特相;在粪便中,地界有硬的特相;在脑中,地界有硬的特相;在胆汁中,地界有硬的特相;在痰中,地界有硬的特相;在脓中,地界有硬的特相;在血液中,地界有硬的特相;在汗液中,地界有硬的特相;在脂肪中,地界有硬的特相;在眼泪中,地界有硬的特相;在油脂中,地界有硬的特相;在唾液中,地界有硬的特相;在鼻涕中,地界有硬的特相;在关节滑液中,地界有硬的特相;在尿液中,地界有硬的特相;在吸入的气息中,地界有硬的特相;在呼出的气息中,地界有硬的特相。”
每当他这样观察其中任何一处时,了知这个所缘的识,就是识蕴;和这个识一起生起的感受,就是受蕴;和这个识一起生起的认知,就是想蕴;和这个识一起生起的触与思,就是行蕴。就这样,所有的无色法(即受、想、行、识这四个名蕴)都通过识的现起而显现出来。显示巴利原文
Aparassa ‘‘pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā’’ti ārammaṇapaṭivijānanaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho, taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho, saññā saññākkhandho, phasso ca cetanā ca saṅkhārakkhandhoti upaṭṭhāti. Tathā ‘‘kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā…pe… assāsapassāse pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā’’ti ārammaṇapaṭivijānanaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho, taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho, saññā saññākkhandho, phasso ca cetanā ca saṅkhārakkhandhoti upaṭṭhāti. Evaṃ arūpadhammā upaṭṭhahanti.
应该用同样的方法,按照“在业等起的头发中,地界有硬的特相”这样的方式,在四十二界部分中,依据四种四界,以及在把握眼等其余界的所有方法中,遍循一切方法的差别来进行连结。显示巴利原文
Eteneva upāyena ‘‘kammasamuṭṭhāne kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā’’tiādinā nayena dvācattālīsāya dhātukoṭṭhāsesu catunnaṃ catunnaṃ dhātūnaṃ vasena, sesesu ca cakkhudhātuādīsu rūpapariggahamukhesu sabbaṃ nayabhedaṃ anugantvā yojanā kātabbā.
671 正因为如此,只有那些极其清净地把握了色法的人,他的非色法才会以三种行相显现出来。所以,应当只通过极其清净地把握色法来努力把握非色法,而不是用其他方式。因为,如果在一两种色法现起时,就舍弃色法而去着手把握非色法,他便会从此业处退失,就像在地遍修习中所说的那头山顶母牛一样。然而,对于极其清净地把握了色法的人,当他努力把握非色法时,他的业处则会增长、增广、变得广大。显示巴利原文
Yasmā ca evaṃ suvisuddharūpapariggahasseva tassa arūpadhammā tīhākārehi pākaṭā honti. Tasmā suvisuddharūpapariggaheneva arūpapariggahāya yogo kātabbo, na itarena. Sace hi ekasmiṃ vā rūpadhamme upaṭṭhite dvīsu vā rūpaṃ pahāya arūpapariggahaṃ ārabhati kammaṭṭhānato parihāyati, pathavīkasiṇabhāvanāya vuttappakārā pabbateyyā gāvī viya. Suvisuddharūpapariggahassa pana arūpapariggahāya yogaṃ karoto kammaṭṭhānaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti.
他这样把依触等而显现的四个无色蕴确定为“名”,把作为它们所缘的四大种,以及依四大种而有的所造色确定为“色”。如此,他把十八界、十二处、五蕴等一切三界法,像用剑劈开箱子,或像剖开成对的多罗树干一样,确定为名与色两种。于是他得出结论:除了名色之外,并没有其他有情、补特伽罗、天或梵天。显示巴利原文
So evaṃ phassādīnaṃ vasena upaṭṭhite cattāro arūpino khandhe nāmanti, tesaṃ ārammaṇabhūtāni cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ rūpanti vavatthapeti. Iti aṭṭhārasa dhātuyo dvādasāyatanāni pañcakkhandhāti sabbepi tebhūmake dhamme khaggena samuggaṃ vivaramāno viya yamakatālakandaṃ phālayamāno viya ca nāmañca rūpañcāti dvedhā vavatthapeti. Nāmarūpamattato uddhaṃ añño satto vā puggalo vā devo vā brahmā vā natthīti niṭṭhaṃ gacchati.
与众多经的比对显示巴利原文
Sambahulasuttantasaṃsandanā
672 他这样依据事物本身的自味如实确定了名色之后,为了更彻底地舍断“有情、补特伽罗”这一世间称呼,为了超越关于有情的迷乱,为了将心安立于无迷乱之地,他依据众多经典来比对“这只是名色而已,不是有情,不是补特伽罗”这一义理。因为经典中这样说:显示巴利原文
So evaṃ yāthāvasarasato nāmarūpaṃ vavatthapetvā suṭṭhutaraṃ ‘‘satto puggalo’’ti imissā lokasamaññāya pahānatthāya sattasammohassa samatikkamatthāya asammohabhūmiyaṃ cittaṃ ṭhapanatthāya sambahulasuttantavasena ‘‘nāmarūpamattamevidaṃ, na satto, na puggalo atthī’’ti etamatthaṃ saṃsandetvā vavatthapeti. Vuttañhetaṃ –
犹如以诸支分,而有“车”的名称;
如是,当诸蕴存在时,便有“有情”这一称呼。(相应部1.171)
显示巴利原文 ‘‘Yathāpi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti; Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammutī’’ti. (saṃ. ni. 1.171);
经里还这样说过:“贤友,就像依靠木头、藤蔓、泥土和草,把一片空间围起来,我们就叫它‘房屋’;同样的道理,贤友,依靠骨头、筋腱、肉和皮肤,把一片空间围起来,我们就叫它‘色身’。”显示巴利原文
Aparampi vuttaṃ, ‘‘seyyathāpi, āvuso, kaṭṭhañca paṭicca valliñca paṭicca mattikañca paṭicca tiṇañca paṭicca ākāso parivārito agārantveva saṅkhaṃ gacchati, evameva kho, āvuso, aṭṭhiñca paṭicca nhāruñca paṭicca maṃsañca paṭicca cammañca paṭicca ākāso parivārito rūpantveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti (ma. ni. 1.306).
又说——显示巴利原文
Aparampi vuttaṃ –
「确实只有苦生起,只有苦住立与消散;
除了苦之外,没有别的生起;除了苦之外,没有别的灭尽。」
显示巴利原文 ‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca; Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti. (saṃ. ni. 1.171);
以譬喻而辨明名色显示巴利原文
Upamāhi nāmarūpavibhāvanā
673 像这样,几百部经典所揭示的,其实只有名色,并没有所谓的有情,也没有补特伽罗。所以,就像把车轴、车轮、车厢、车辕这些部件按一定方式组合起来,我们给它安立一个假名,叫做“车”;但从究竟义来看,如果逐一检查每一个部件,并没有一个真实的东西可以被称为“车”。又比如,把木材等建筑材料按一定方式围出一片空间,我们给它安立一个假名,叫做“房屋”;但从究竟义来看,并没有一个真实的东西可以被称为“房屋”。再比如,把手指、拇指等按一定方式组合起来,我们给它安立一个假名,叫做“拳头”;把琴身、琴弦等组合起来,叫做“琵琶”;把象、马等组合起来,叫做“军队”;把城墙、房屋、城门等组合起来,叫做“城市”;把树干、树枝、树叶等按一定方式组合起来,我们给它安立一个假名,叫做“树”,但从究竟义来看,如果逐一检查每一个部分,并没有一个真实的东西可以被称为“树”。同样的道理,当这五取蕴存在时,我们只是给它安立一个假名,叫做“有情”或“补特伽罗”;但从究竟义来看,如果逐一检查每一个法,并没有一个真实的东西可以作为“我是”或“我”这种执取的依靠处,可以被叫做“有情”。在究竟义上,只有名色而已。能够这样观察的人,他的见解就叫做如实之见。显示巴利原文
Evaṃ anekasatehi suttantehi nāmarūpameva dīpitaṃ, na satto na puggalo. Tasmā yathā akkhacakkapañjaraīsādīsu aṅgasambhāresu ekenākārena saṇṭhitesu ti vohāramattaṃ hoti, paramatthato ekekasmiṃ aṅge upaparikkhiyamāne ratho nāma natthi. Yathā ca kaṭṭhādīsu gehasambhāresu ekenākārena ākāsaṃ parivāretvā ṭhitesu nti vohāramattaṃ hoti, paramatthato gehaṃ nāma natthi. Yathā ca aṅguliaṅguṭṭhādīsu ekenākārena ṭhitesu ti vohāramattaṃ hoti. Doṇitantiādīsu ti. Hatthiassādīsu ti. Pākāragehagopurādīsu nti. Khandhasākhāpalāsādīsu ekenākārena ṭhitesu ti vohāramattaṃ hoti, paramatthato ekekasmiṃ avayave upaparikkhiyamāne rukkho nāma natthi. Evamevaṃ pañcasu upādānakkhandhesu sati ti vohāramattaṃ hoti, paramatthato ekekasmiṃ dhamme upaparikkhiyamāne ‘‘asmīti vā ahanti vā’’ti gāhassa vatthubhūto satto nāma natthi. Paramatthato pana nāmarūpamattameva atthīti. Evaṃ passato hi dassanaṃ nāma hoti.
674 但是,如果一个人舍弃了这种如实之见,反而执取“有情是真实存在的”,那么他就必须承认这个有情要么会消亡,要么不会消亡。如果承认它不会消亡,就会落入常见。如果承认它会消亡,就会落入断见。为什么呢?因为并没有一个像从牛奶变成奶酪那样、前后相续的法存在。执取“有情是常”的人,这叫做滞着;执取“有情断灭”的人,这叫做过度。所以世尊这样说过——显示巴利原文
Yo panetaṃ yathābhūtadassanaṃ pahāya ‘‘satto atthī’’ti gaṇhāti. So tassa vināsaṃ anujāneyya avināsaṃ vā. Avināsaṃ anujānanto sassate patati. Vināsaṃ anujānanto ucchede patati. Kasmā? Khīranvayassa dadhino viya tadanvayassa aññassa abhāvato. So ‘‘sassato satto’’ti gaṇhanto olīyati nāma. ‘‘Ucchijjatī’’ti gaṇhanto atidhāvati nāma. Tenāha bhagavā –
“各位比丘!被这两种恶见缠缚的天和人,有些人滞着,有些人过度,只有具眼者才能如实看见。显示巴利原文
‘‘Dvīhi, bhikkhave, diṭṭhigatehi pariyuṭṭhitā devamanussā olīyanti eke, atidhāvanti eke, cakkhumanto ca passanti.
各位比丘,有些人是怎样滞着的呢?各位比丘,那些天和人乐于有、喜爱有、对有感到喜悦。当为他们宣说有的息灭之法时,他们的心不趋向、不清净、不安住、不信解。各位比丘,有些人就是这样滞着的。显示巴利原文
‘‘Kathañca, bhikkhave, olīyanti eke? Bhavārāmā, bhikkhave, devamanussā bhavaratā bhavasamuditā. Tesaṃ bhavanirodhāya dhamme desiyamāne cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, olīyanti eke.
各位比丘,有些人是怎样过度的呢?然而,有些人对有感到逼恼、羞惭、厌恶,他们反而喜欢非有,心想:‘尊者,当这个我在身体坏灭时断灭、破坏、死后不再存在,这才是寂静的、殊胜的、如实的。’各位比丘,有些人就是这样过度的。显示巴利原文
‘‘Kathañca, bhikkhave, atidhāvanti eke? Bhaveneva kho paneke aṭṭīyamānā harāyamānā jigucchamānā vibhavaṃ abhinandanti, yato kira bho ayaṃ attā kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃmaraṇā, etaṃ santaṃ, etaṃ paṇītaṃ, etaṃ yāthāvanti. Evaṃ kho, bhikkhave, atidhāvanti eke.
“比丘们,有眼的人是怎样看的呢?比丘们,在这里,一位比丘把已经生成的东西就看作是已经生成的东西。这样看待之后,他为了对已经生成的东西产生厌离、断除贪爱、达到灭尽而修行。比丘们,有眼的人就是这样看的。”(《如是语》49)显示巴利原文
‘‘Kathañca, bhikkhave, cakkhumanto passanti? Idha, bhikkhave, bhikkhu bhūtaṃ bhūtato passati, bhūtaṃ bhūtato disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, cakkhumanto passantī’’ti (itivu. 49).
675 因此,应该这样来看待:就像一个木偶,它本身是空的、没有生命、没有力量的,但因为木头和绳子的结合,它能够行走、站立,看起来好像有力气、会动。同样地,名与色也是空的、没有生命、没有力量的,但因为它们彼此结合,所以能够行走、站立,看起来好像有力气、会动。所以古人说:显示巴利原文
Tasmā yathā dāruyantaṃ suññaṃ nijjīvaṃ nirīhakaṃ, atha ca pana dārurajjukasamāyogavasena gacchatipi tiṭṭhatipi. Saīhakaṃ sabyāpāraṃ viya khāyati, evamidaṃ nāmarūpampi suññaṃ nijjīvaṃ nirīhakaṃ, atha ca pana aññamaññasamāyogavasena gacchatipi tiṭṭhatipi. Saīhakaṃ sabyāpāraṃ viya khāyatīti daṭṭhabbaṃ. Tenāhu porāṇā –
“名与色在此是真实存在的,
但这里没有有情与人存在;
此是空的,如同造作的木偶,
苦的聚集,如同草木堆。”
显示巴利原文 ‘‘Nāmañca rūpañca idhatthi saccato, Na hettha satto manujo ca vijjati; Suññaṃ idaṃ yantamivābhisaṅkhataṃ, Dukkhassa puñjo tiṇakaṭṭhasādiso’’ti.
而且,这不只是用木偶的譬喻来说明,还应该用芦束等其他譬喻来阐明。就像两束芦苇互相依靠着竖立起来,一束是另一束的支撑,当一束倒下时,另一束也跟着倒下。同样地,在五蕴有中,名和色互相依靠着生起,一个是另一个的支撑。由于死亡,当一个倒下时,另一个也跟着倒下。所以古人说:显示巴利原文
Na kevalañcetaṃ dāruyantupamāya, aññāhipi naḷakalāpīādīhi upamāhi vibhāvetabbaṃ – yathā hi dvīsu naḷakalāpīsu aññamaññaṃ nissāya ṭhapitāsu ekā ekissā upatthambho hoti, ekissā patamānāya itarāpi patati, evamevaṃ pañcavokārabhave nāmarūpaṃ aññamaññaṃ nissāya pavattati, ekaṃ ekassa upatthambho hoti. Maraṇavasena ekasmiṃ patamāne itarampi patati. Tenāhu porāṇā –
“名与色为双,两者相互依止;
当一者破坏时,两者都因缘而破坏。”
显示巴利原文 ‘‘Yamakaṃ nāmarūpañca, ubho aññoññanissitā; Ekasmiṃ bhijjamānasmiṃ, ubho bhijjanti paccayā’’ti.
676 又比如,依靠被棒子敲打的鼓而生起声音时,鼓是一个东西,声音是另一个东西,鼓和声音并不混杂在一起,鼓里没有声音,声音里也没有鼓。同样地,依靠被称为事、门、所缘的色而生起名时,色是一个东西,名是另一个东西,名和色并不混杂在一起,色里没有名,名里也没有色。然而,就像因为鼓而有声音,也是因为色而生起名。所以古人说:显示巴利原文
Yathā ca daṇḍābhihataṃ bheriṃ nissāya sadde pavattamāne aññā bherī, añño saddo, bherisaddā asammissā, bherī saddena suññā, saddo bheriyā suñño, evamevaṃ vatthudvārārammaṇasaṅkhātaṃ rūpaṃ nissāya nāme pavattamāne aññaṃ rūpaṃ, aññaṃ nāmaṃ, nāmarūpā asammissā, nāmaṃ rūpena suññaṃ, rūpaṃ nāmena suññaṃ, apica kho bheriṃ paṭicca saddo viya rūpaṃ paṭicca nāmaṃ pavattati. Tenāhu porāṇā –
以触为第五的诸法,不从眼生,
不从色生,也不从两者之间生;
诸有为法缘因而生起,
犹如击鼓所发之声。
以触为第五者不从耳生,
不从声生,也不从两者之间而生……
以触为第五者不从鼻生,
不从香生,也不从两者之间而生……
以触为第五者不从舌生,
不从味生,亦不从两者之间而生,有为诸法由因缘而生,譬如由于击鼓而发音。
以触为第五者不从身生,
不从触生,也不从两者之间而生……
诸有为法不依色而生起,
亦非从诸法处而出生。
显示巴利原文 ‘‘Na cakkhuto jāyare phassapañcamā, Na rūpato no ca ubhinnamantarā; Hetuṃ paṭiccappabhavanti saṅkhatā, Yathāpi saddo pahaṭāya bheriyā. ‘‘Na sotato jāyare phassapañcamā, Na saddato no ca ubhinnamantarā…pe…. ‘‘Na ghānato jāyare phassapañcamā, Na gandhato no ca ubhinnamantarā…pe…. ‘‘Na jivhāto jāyare phassapañcamā, Na rasato no ca ubhinnamantarā…pe…. ‘‘Na kāyato jāyare phassapañcamā, Na phassato no ca ubhinnamantarā…pe…. ‘‘Na vatthurūpā pabhavanti saṅkhatā, Na cāpi dhammāyatanehi niggatā; Hetuṃ paṭiccappabhavanti saṅkhatā, Yathāpi saddo pahaṭāya bheriyā’’ti.
677 再者,在这里,名是没有力量的,不能靠自己的力量运作,不能吃、不能喝、不能说话、不能做各种威仪动作。色也是没有力量的,不能靠自己的力量运作。它确实没有想吃东西的欲望,没有想喝水的欲望,没有想说话的欲望,没有想做威仪动作的欲望。然而,名依靠色来运作,色依靠名来运作。当名有想吃、想喝、想说话、想做威仪动作的欲望时,色就吃、喝、说话、做威仪动作。显示巴利原文
Apicettha nāmaṃ nittejaṃ na sakena tejena pavattituṃ sakkoti, na khādati, na pivati, na byāharati, na iriyāpathaṃ kappeti. Rūpampi nittejaṃ na sakena tejena pavattituṃ sakkoti. Na hi tassā khāditukāmatā, nāpi pivitukāmatā, na byāharitukāmatā, na iriyāpathaṃ kappetukāmatā, atha kho nāmaṃ nissāya rūpaṃ pavattati, rūpaṃ nissāya nāmaṃ pavattati, nāmassa khāditukāmatāya pivitukāmatāya byāharitukāmatāya iriyāpathaṃ kappetukāmatāya sati rūpaṃ khādati, pivati, byāharati, iriyāpathaṃ kappeti.
为了说明这个道理,他们举出这样一个譬喻:就像一个天生的盲人和一个跛脚的人想要去某个地方。天生的盲人对跛脚的人这样说:‘朋友,我能够用双脚做脚该做的事,但我没有眼睛来看平坦和不平坦的路。’跛脚的人也这样对天生的盲人说:‘朋友,我能够用眼睛做眼睛该做的事,但我没有双脚来前进或后退。’那个高兴而满足的天生盲人让跛脚的人坐到他的肩头上。跛脚的人坐在天生盲人的肩头上,这样说道:‘放开左边,抓住右边;放开右边,抓住左边。’在这里,天生的盲人是没有力量的、虚弱的,不能靠自己的力量行走;跛脚的人也是没有力量的、虚弱的,不能靠自己的力量行走;但他们互相依靠着行走,这种运作并不是不存在的。同样地,名也是没有力量的,不能靠自己的力量生起,不能在种种作用中运作。色也是没有力量的,不能靠自己的力量生起,不能在种种作用中运作。但它们互相依靠着生起或运作,这种情形并不是不存在的。因此说:显示巴利原文
Imassa panatthassa vibhāvanatthāya imaṃ upamaṃ udāharanti – yathā jaccandho ca pīṭhasappī ca disāpakkamitukāmā assu, jaccandho pīṭhasappiṃ evamāha ‘‘ahaṃ kho bhaṇe, sakkomi pādehi pādakaraṇīyaṃ kātuṃ, natthi ca me cakkhūni yehi samavisamaṃ passeyya’’nti. Pīṭhasappīpi jaccandhaṃ evamāha ‘‘ahaṃ kho bhaṇe, sakkomi cakkhunā cakkhukaraṇīyaṃ kātuṃ, natthi ca me pādāni yehi abhikkameyyaṃ vā paṭikkameyyaṃ vā’’ti. So tuṭṭhahaṭṭho jaccandho pīṭhasappiṃ aṃsakūṭaṃ āropesi. Pīṭhasappī jaccandhassa aṃsakūṭe nisīditvā evamāha ‘‘vāmaṃ muñca dakkhiṇaṃ gaṇha, dakkhiṇaṃ muñca vāmaṃ gaṇhā’’ti. Tattha jaccandhopi nittejo dubbalo na sakena tejena sakena balena gacchati, pīṭhasappīpi nittejo dubbalo na sakena tejena sakena balena gacchati, na ca tesaṃ aññamaññaṃ nissāya gamanaṃ nappavattati, evamevaṃ nāmampi nittejaṃ na sakena tejena uppajjati, na tāsu tāsu kiriyāsu pavattati. Rūpampi nittejaṃ na sakena tejena uppajjati, na tāsu tāsu kiriyāsu pavattati, na ca tesaṃ aññamaññaṃ nissāya uppatti vā pavatti vā na hoti. Tenetaṃ vuccati –
不能由自己的力量而生,
也不能由自己的力量而住,
随顺他法支配,
自性羸弱有为法生起。
从他缘而生,
以他缘所缘而起;
由所缘与缘,
此等有为法由他法生。
两者相依而行,人与船在海洋;
如是名与色,两者互相依止。
显示巴利原文 ‘‘Na sakena balena jāyare, Nopi sakena balena tiṭṭhare; Paradhammavasānuvattino, Jāyare saṅkhatā attadubbalā. ‘‘Parapaccayato ca jāyare, Paraārammaṇato samuṭṭhitā; Ārammaṇapaccayehi ca, Paradhammehi cime pabhāvitā. ‘‘Yathāpi nāvaṃ nissāya, manussā yanti aṇṇave; Evameva rūpaṃ nissāya, nāmakāyo pavattati. ‘‘Yathā ca manusse nissāya, nāvā gacchati aṇṇave; Evameva nāmaṃ nissāya, rūpakāyo pavattati. ‘‘Ubho nissāya gacchanti, manussā nāvā ca aṇṇave; Evaṃ nāmañca rūpañca, ubho aññoññanissitā’’ti.
像这样,通过种种方法确定名色(心理现象和物质现象),克服了“有真实众生存在”的错误想法,安住在不迷乱的状态中,如实见到名色的实相,这就叫作见清净。确定名色以及辨别诸行(各种因缘造作的现象),也是见清净的同义语。显示巴利原文
Evaṃ nānānayehi nāmarūpaṃ vavatthāpayato sattasaññaṃ abhibhavitvā asammohabhūmiyaṃ ṭhitaṃ nāmarūpānaṃ yāthāvadassanaṃ ti veditabbaṃ. ntipi tipi etasseva adhivacanaṃ.