8. 随念业处之分别·部分确定论
8. 随念业处分别 · 59 段
部分确定论巴利
Koṭṭhāsavavatthāpanakathā
182 这样取相之后,应该依颜色、形状、方位、处所、界限来确定一切部分,然后依颜色、形状、香、所依、处所这五种方式,从厌恶的角度加以确定。巴利
Evaṃ nimittaṃ gahetvā sabbakoṭṭhāse vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedavasena vavatthapetvā vaṇṇasaṇṭhānagandhaāsayokāsavasena pañcadhā paṭikkūlato vavatthapetabbā.
这里是对一切部分依次的解说。首先,就自然颜色而言,头发是黑色的,像湿木槵子的颜色。就形状而言,是长圆形的,像秤杆的形状。就方位而言,它长在(身体的)上方。就处所而言,两侧以耳畔为界,前面以额际为界,后面以颈窝为界。包裹头颅的那层湿润的皮肤,即是头发的所在处。就界限而言:头发以一粒稻谷尖那么深地插入包裹头部的皮肤而安住,下以自身的根底、上以虚空、横以彼此(互相)为界限,没有两根头发长在一处——这是(其)同分界限(sabhāgapariccheda)。“头发不是体毛,体毛不是头发”——如此,与其余三十一部分不相混杂的头发,是各别的一个部分——这是(其)异分界限(visabhāgapariccheda)。这是依颜色等对头发的确定。巴利
Tatrāyaṃ sabbakoṭṭhāsesu anupubbakathā. Kesā tāva pakativaṇṇena kāḷakā addāriṭṭhakavaṇṇā. Saṇṭhānato dīghavaṭṭalikā tulādaṇḍasaṇṭhānā. Disato uparimadisāya jātā. Okāsato ubhosu passesu kaṇṇacūḷikāhi, purato nalāṭantena, pacchato galavāṭakena paricchinnā. Sīsakaṭāhaveṭhanaṃ allacammaṃ kesānaṃ okāso. Paricchedato kesā sīsaveṭhanacamme vīhaggamattaṃ pavisitvā patiṭṭhitena heṭṭhā attano mūlatalena, upari ākāsena, tiriyaṃ aññamaññena paricchinnā, dve kesā ekato natthīti ayaṃ sabhāgaparicchedo. Kesā na lomā, lomā na kesāti evaṃ avasesaekatiṃsakoṭṭhāsehi amissīkatā kesā nāma pāṭiyekko ekakoṭṭhāsoti ayaṃ visabhāgaparicchedo. Idaṃ kesānaṃ vaṇṇādito vavatthāpanaṃ.
183 接下来,我们要从颜色、形状、气味、所依和处所这五个方面,来确定头发等身体各部分的令人厌恶之处。就拿“头发”来说吧:从颜色上看,它是令人厌恶的;从形状上看,是令人厌恶的;从气味上看,是令人厌恶的;从它所依存的源头看,是令人厌恶的;从它生长的处所看,也是令人厌恶的。巴利
Idaṃ pana nesaṃ vaṇṇādivasena pañcadhā paṭikkūlato vavatthāpanaṃ. Kesā nāmete vaṇṇatopi paṭikkūlā. Saṇṭhānatopi gandhatopi āsayatopi okāsatopi paṭikkūlā.
即使在看起来不错的粥碗或饭碗里,只要见到一点点像头发颜色的东西,人们也会厌恶地说:“这里面混了头发,快拿走!”像这样,头发从颜色上看是令人厌恶的。在夜里吃饭的人,即使只是碰到了形状像头发的阿迦纤维或曼迦羯纤维,也同样会感到厌恶。像这样,头发从形状上看也是令人厌恶的。巴利
Manuññepi hi yāgupatte vā bhattapatte vā kesavaṇṇaṃ kiñci disvā kesamissakamidaṃ haratha nanti jigucchanti. Evaṃ kesā vaṇṇato paṭikkūlā. Rattiṃ bhuñjantāpi kesasaṇṭhānaṃ akkavākaṃ vā makacivākaṃ vā chupitvāpi tatheva jigucchanti. Evaṃ saṇṭhānato paṭikkūlā.
而且,没有涂抹油、没有佩戴花朵、也没有熏香处理的头发,它的气味是极其令人厌恶的;如果把它扔进火里烧,那气味就更难闻了。头发从颜色和形状上看,或许还不那么让人讨厌,但从气味上说,就确实令人厌恶了。这就好比小男孩的粪便,颜色像郁金色,形状像郁金团;又好比扔在垃圾堆里的膨胀的黑狗尸体,颜色像熟透的多罗果,形状像卷起来丢弃的腰鼓,牙齿像素馨花的花蕾。这两样东西,从颜色和形状上看或许还不那么让人讨厌,但从气味上说,就确实令人厌恶了。同样地,头发从颜色和形状上看或许还不那么让人讨厌,但从气味上说,就确实令人厌恶。巴利
Telamakkhanapupphadhūpādi saṅkhāravirahitānañca kesānaṃ gandho paramajeguccho hoti. Tato jegucchataro aggimhi pakkhittānaṃ. Kesā hi vaṇṇasaṇṭhānato appaṭikkūlāpi siyuṃ, gandhena pana paṭikkūlāyeva. Yathā hi daharassa kumārassa vaccaṃ vaṇṇato haliddivaṇṇaṃ, saṇṭhānatopi haliddipiṇḍasaṇṭhānaṃ. Saṅkāraṭṭhāne chaḍḍitañca uddhumātakakāḷasunakhasarīraṃ vaṇṇato tālapakkavaṇṇaṃ . Saṇṭhānato vaṭṭetvā vissaṭṭhamudiṅgasaṇṭhānaṃ. Dāṭhāpissa sumanamakuḷasadisāti ubhayampi vaṇṇasaṇṭhānato siyā appaṭikkūlaṃ gandhena pana paṭikkūlameva. Evaṃ kesāpi siyuṃ vaṇṇasaṇṭhānato appaṭikkūlā gandhena pana paṭikkūlāyevāti.
又比如,在不干净的地方,从村落污水流过的地方长出来的菜叶,对城里人来说是令人厌恶、不能吃的。同样,头发也是从脓、血、尿、粪、胆汁、痰等不净之物中生长出来的,所以是令人厌恶的——这就是头发从“所依”(它所依存生长的源头)来看的厌恶性。巴利
Yathā pana asuciṭṭhāne gāmanissandena jātāni sūpeyyapaṇṇāni nāgarikamanussānaṃ jegucchāni honti aparibhogāni, evaṃ kesāpi pubbalohitamuttakarīsapittasemhādinissandena jātattā jegucchāti idaṃ nesaṃ āsayato pāṭikkulyaṃ.
这些叫做头发的东西,就像在粪堆上长出来的蘑菇一样,是从身体这三十一个部分的聚合体中生出来的。它们就像在坟场、垃圾堆等地方长出来的野菜,又像在排水沟等地方长出来的莲花、睡莲等花朵,因为生长在不干净的地方,所以极其令人厌恶——这就是头发从“处所”(它生长的位置)来看的厌恶性。巴利
Ime ca kesā nāma gūtharāsimhi uṭṭhitakaṇṇikaṃ viya ekatiṃsakoṭṭhāsarāsimhi jātā. Te susānasaṅkāraṭṭhānādīsu jātasākaṃ viya parikkhādīsu jātakamalakuvalayādipupphaṃ viya ca asuciṭṭhāne jātattā paramajegucchāti idaṃ nesaṃ okāsato pāṭikkulyaṃ.
就像了解头发一样,对于身体的所有部分,都应该从颜色、形状、气味、所依、处所这五个方面来了解它们的厌恶性。但是,还应该进一步从颜色、形状、方位、处所、界限这五个方面,把每一个部分都单独地加以确定和区分。巴利
Yathā ca kesānaṃ, evaṃ sabbakoṭṭhāsānaṃ vaṇṇasaṇṭhānagandhāsayokāsavasena pañcadhā paṭikkūlatā veditabbā. Vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedavasena pana sabbepi visuṃ visuṃ vavatthapetabbā.
184 这里先讲自然颜色:体毛不是像头发那样纯黑不杂,而是黑褐色的。从形状来说,体毛是尖端下垂的多罗树根状。从方位来说,体毛长在身体前后两个方向。从处所来说,除了头发安立的地方和手掌、脚底之外,体毛大多长在其余包裹身体的皮肤上。从界限来说,体毛进入包裹身体的皮肤,深度只有一划痕的程度,就这样安立着。体毛的下方以自己的根底为界,上方以虚空为界,横向以彼此为界——没有两根体毛长在同一个地方的,这是它们的同分界限。异分界限则与头发相似。巴利
Tattha lomā tāva pakativaṇṇato na kesā viya asambhinnakāḷakā, kāḷapiṅgalā pana honti. Saṇṭhānato onataggā tālamūlasaṇṭhānā. Disato dvīsu disāsu jātā. Okāsato ṭhapetvā kesānaṃ patiṭṭhitokāsañca hatthapādatalāni ca yebhuyyena avasesasarīraveṭhanacamme jātā. Paricchedato sarīraveṭhanacamme likhāmattaṃ pavisitvā patiṭṭhitena heṭṭhā attano mūlatalena, upari ākāsena, tiriyaṃ aññamaññena paricchinnā, dve lomā ekato natthi, ayaṃ nesaṃ sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
185 这是二十个指甲和趾甲的名称。从颜色来说,它们全部是白色的。从形状来说,是鱼鳞状。从方位来说,脚趾甲长在低下的方位,手指甲长在上方的方位,这样长在两个方位。从处所来说,它们安立在手指和脚趾的尖端背部。从界限来说,在两个方位上,指甲和趾甲以指趾尖的肉为界;内侧以指趾背的肉为界;外侧和尖端以虚空为界;横向以彼此为界——没有两个指甲或趾甲长在一起的,这是它们的同分界限。异分界限则如同头发。巴利
Nakhāti vīsatiyā nakhapattānaṃ nāmaṃ. Te sabbepi vaṇṇato setā. Saṇṭhānato macchasakalikasaṇṭhānā. Disato pādanakhā heṭṭhimadisāya, hatthanakhā uparimadisāyāti dvīsu disāsu jātā. Okāsato aṅgulīnaṃ aggapiṭṭhesu patiṭṭhitā. Paricchedato dvīsu disāsu aṅgulikoṭimaṃsehi, anto aṅgulipiṭṭhimaṃsena, bahi ceva agge ca ākāsena, tiriyaṃ aññamaññena paricchinnā, dve nakhā ekato natthi, ayaṃ nesaṃ sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
186 这是具足齿者的三十二颗牙齿。从颜色来说,它们也是白色的。从形状来说,有多种形状。其中,先就下齿列来说:中间的四颗牙齿,形状像依次安放在泥团上的葫芦籽;在它们两边各有一颗,是一根一尖的茉莉花蕾状;再往后各有一颗,是二根二尖的车辕支柱状;再往后各有二颗,是三根三尖的;再往后各有二颗,是四根四尖的。上齿列也是同样的排列方式。从方位来说,牙齿长在上方。从处所来说,它们安立在两个颚骨上。从界限来说,牙齿下方以安立在颚骨上的自己的根底为界,上方以虚空为界,横向以彼此为界——没有两颗牙齿长在一起的,这是它们的同分界限。异分界限则如同头发。巴利
Dantāti paripuṇṇadantassa dvattiṃsa dantaṭṭhikāni. Tepi vaṇṇato setā. Saṇṭhānato anekasaṇṭhānā. Tesaṃ hi heṭṭhimāya tāva dantapāḷiyā majjhe cattāro dantā mattikāpiṇḍe paṭipāṭiyā ṭhapitaalābubījasaṇṭhānā. Tesaṃ ubhosu passesu ekeko ekamūlako ekakoṭiko mallikamakuḷasaṇṭhāno. Tato ekeko dvimūlako dvikoṭiko yānakaupatthambhinisaṇṭhāno. Tato dve dve timūlā tikoṭikā. Tato dve dve catumūlā catukoṭikāti. Uparimapāḷiyāpi eseva nayo. Disato uparimadisāya jātā. Okāsato dvīsu hanukaṭṭhikesu patiṭṭhitā. Paricchedato heṭṭhā hanukaṭṭhike patiṭṭhitena attano mūlatalena, upari ākāsena, tiriyaṃ aññamaññena paricchinnā, dve dantā ekato natthi, ayaṃ nesaṃ sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
187 这是包裹整个身体而存在的皮。在它的上方,有一种名为表皮的东西,颜色是黑色、褐色、黄色等;但即使把全身的表皮都刮集起来,也只有枣核大小。然而皮本身从颜色来说只是白色的。当表皮被火焰、打击、武器击打等破坏时,皮的白色就显现出来。从形状来说,皮就是身体的形状。这里是简要说明。巴利
Tacoti sakalasarīraṃ veṭhetvā ṭhitacammaṃ. Tassa upari kāḷasāmapītādivaṇṇā chavi nāma yā sakalasarīratopi saṅkaḍḍhiyamānā badaraṭṭhimattā hoti. Taco pana vaṇṇato setoyeva. So cassa setabhāvo aggijālābhighātapaharaṇappahārādīhi viddhaṃsitāya chaviyā pākaṭo hoti. Saṇṭhānato sarīrasaṇṭhānova hoti. Ayamettha saṅkhepo.
详细来说:脚趾皮像蚕茧的形状;脚背皮像包缚的凉鞋的形状;小腿皮像包饭的棕榈叶的形状;大腿皮像装满米的长袋的形状;臀部皮像装满水的布滤水囊的形状;背部皮像铺在板上的皮革的形状;腹部皮像铺在琵琶槽上的皮革的形状;胸部皮大多呈四方形;两臂皮像套入箭筒的皮革的形状;手背皮像剃刀鞘的形状,或者像栉袋的形状;手指皮像钥匙袋的形状;颈部皮像包颈布的形状;面部皮像满是大小孔洞的虫巢的形状;头部皮像钵袋的形状。巴利
Vitthārato pana pādaṅgulittaco kosakārakakosasaṇṭhāno. Piṭṭhipādattaco puṭabandhaupāhanasaṇṭhāno. Jaṅghattaco bhattapuṭakatālapaṇṇasaṇṭhāno. Ūruttaco taṇḍulabharitadīghatthavikasaṇṭhāno. Ānisadattaco udakapūritapaṭaparissāvanasaṇṭhāno. Piṭṭhittaco phalakonaddhacammasaṇṭhāno. Kucchittaco vīṇādoṇikonaddhacammasaṇṭhāno. Urattaco yebhuyyena caturassasaṇṭhāno. Ubhayabāhuttaco tūṇironaddhacammasaṇṭhāno. Piṭṭhihatthattaco khurakosasaṇṭhāno, phaṇakatthavikasaṇṭhāno vā. Hatthaṅgulittaco kuñcikākosakasaṇṭhāno. Gīvattaco galakañcukasaṇṭhāno. Mukhattaco chiddāvachiddo kīṭakulāvakasaṇṭhāno. Sīsattaco pattatthavikasaṇṭhānoti.
取皮的瑜伽行者,应该从上唇开始,把智向上输送,首先确定覆盖面部而存在的皮。其次是额骨皮。然后,就像把手伸入放在袋中的钵与袋之间一样,把智送入头骨与头皮之间,分离皮与骨的连结,确定头皮。其次是肩皮。然后顺逆确定右手皮,接着用同样的方法确定左手皮。然后确定背皮,确定之后,顺逆确定右脚皮,接着用同样的方法确定左脚皮。然后应该依次确定生殖器官的皮、腹皮、胸皮、颈皮。接着在颈皮之后,确定下颚皮,到达下唇终点而完成。这样取粗显的部分,细微的部分也会变得明显。从方向来说,皮长在身体前后两个方向。从位置来说,皮覆盖全身而存在。从界限来说,皮的下方以所依止的面为界,上方以虚空为界,这是它的同分界限。异分界限则如同头发一样。巴利
Tacapariggaṇhakena ca yogāvacarena uttaroṭṭhato paṭṭhāya uparimukhaṃ ñāṇaṃ pesetvā paṭhamaṃ tāva mukhaṃ pariyonandhitvā ṭhitacammaṃ vavatthapetabbaṃ. Tato nalāṭaṭṭhicammaṃ. Tato thavikāya pakkhittapattassa ca thavikāya ca antarena hatthamiva sīsaṭṭhikassa ca sīsacammassa ca antarena ñāṇaṃ pesetvā aṭṭhikena saddhiṃ cammassa ekābaddhabhāvaṃ viyojentena sīsacammaṃ vavatthapetabbaṃ. Tato khandhacammaṃ. Tato anulomena paṭilomena ca dakkhiṇahatthacammaṃ. Atha teneva nayena vāmahatthacammaṃ. Tato piṭṭhicammaṃ taṃ vavatthapetvā anulomena paṭilomena ca dakkhiṇapādacammaṃ. Atha teneva nayena vāmapādacammaṃ. Tato anukkameneva vatthiudarahadayagīvacammāni vavatthapetabbāni. Atha gīvacammānantaraṃ heṭṭhimahanucammaṃ vavatthapetvā adharoṭṭhapariyosānaṃ pāpetvā niṭṭhapetabbaṃ. Evaṃ oḷārikoḷārikaṃ pariggaṇhantassa sukhumampi pākaṭaṃ hoti. Disato dvīsu disāsu jāto. Okāsato sakalasarīraṃ pariyonandhitvā ṭhito. Paricchedato heṭṭhā patiṭṭhitatalena, upari ākāsena paricchinno, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
188 全身有九百块肉片。从颜色来说,它们全都是红色的,就像甄叔迦花那样。从形状来说,各有不同:小腿肉像包在棕榈叶里的饭团;大腿肉像磨刀石;臀肉像炉灶后边的形状;背肉像棕榈糖饼;两胁的肉像仓库内壁上薄薄涂了一层黏土的样子;乳房肉像揉圆后放在地上的泥团;两臂的肉像两只对折放置的剥了皮的大老鼠。这样先把握住粗显的部分,那些细微的部分也就变得明显了。从方向来说,肉生长在两个方向。从位置来说,它涂抹、依附在三百二十块骨头上。从界限来说,下面以附着在骨堆上的那一面为界,上面以皮肤为界,横向上彼此之间互为边界,这是它的同分界限。它的异分界限则和头发一样。巴利
Maṃsanti nava maṃsapesisatāni. Taṃ sabbampi vaṇṇato rattaṃ kiṃsukapupphasadisaṃ. Saṇṭhānato jaṅghapiṇḍikamaṃsaṃ tālapaṇṇapuṭabhattasaṇṭhānaṃ. Ūrumaṃsaṃ nisadapotasaṇṭhānaṃ. Ānisadamaṃsaṃ uddhanakoṭisaṇṭhānaṃ. Piṭṭhimaṃsaṃ tālaguḷapaṭalasaṇṭhānaṃ. Phāsukadvayamaṃsaṃ koṭṭhalikāya kucchiyaṃ tanumattikālepasaṇṭhānaṃ. Thanamaṃsaṃ vaṭṭetvā avakkhittamattikāpiṇḍasaṇṭhānaṃ. Bāhudvayamaṃsaṃ dviguṇaṃ katvā ṭhapitaniccammamahāmūsikasaṇṭhānaṃ. Evaṃ oḷārikoḷārikaṃ pariggaṇhantassa sukhumampi pākaṭaṃ hoti. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato vīsādhikāni tīṇi aṭṭhisatāni anulimpitvā ṭhitaṃ. Paricchedato heṭṭhā aṭṭhisaṅghāte patiṭṭhitatalena, upari tacena, tiriyaṃ aññamaññena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
189 全身有九百条筋。从颜色来说,一切筋都是白色的。从形状来说,则有各种各样的形状。在这些筋当中,从颈部上方开始,有五条大筋绑缚着身体,从前面垂下来;后面有五条;右面有五条;左面有五条。绑缚右手的,也是手的前面五条、后面五条;同样,绑缚左手的也是如此。绑缚右脚的,也是脚的前面五条、后面五条;同样,绑缚左脚的也是如此。这样,就有六十条名为“持身”的大筋绑缚着身体并垂下来。那些也被称为筋。它们全都像百合花蕾的形状。其余的筋则覆盖在各处而住。比那些更细的筋,像绳索的形状;再细一些的,像臭蔓的形状;再细一些的,像大琵琶弦的形状;还有的像粗线的形状。手背和脚背上的筋,像鸟足的纹路。头上的筋,像小孩头上戴的网巾。背上的筋,像在太阳底下展开的湿网。其余遍布在各肢体上的筋,像穿在身上的网衣。从方向来说,筋生长在两个方向。从位置来说,它绑缚着全身的骨头而住。从界限来说,下面以三百块骨头的上面为界,上面以接触肉和皮肤而住的地方为界,横向上彼此之间互为边界,这是它们的同分界限。异分界限则和头发一样。巴利
Nhārūti nava nhārusatāni. Vaṇṇato sabbepi nhārū setā. Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānā. Etesu hi gīvāya uparimabhāgato paṭṭhāya pañca mahānhārū sarīraṃ vinandhamānā purimapassena otiṇṇā. Pañca pacchimapassena. Pañca dakkhiṇapassena. Pañca vāmapassena. Dakkhiṇahatthaṃ vinandhamānāpi hatthassa purimapassena pañca. Pacchimapassena pañca. Tathā vāmahatthaṃ vinandhamānā. Dakkhiṇapādaṃ vinandhamānāpi pādassa purimapassena pañca. Pacchimapassena pañca. Tathā vāmapādaṃ vinandhamānāpīti evaṃ sarīradhārakā nāma saṭṭhimahānhārū kāyaṃ vinandhamānā otiṇṇā . Ye kaṇḍarātipi vuccanti. Te sabbepi kandalamakuḷasaṇṭhānā. Aññe pana taṃ taṃ padesaṃ ajjhottharitvā ṭhitā. Tato sukhumatarā suttarajjukasaṇṭhānā. Aññe tato sukhumatarā pūtilatāsaṇṭhānā, aññe tato sukhumatarā mahāvīṇātantisaṇṭhānā. Aññe thūlasuttakasaṇṭhānā. Hatthapādapiṭṭhīsu nhārū sakuṇapādasaṇṭhānā. Sīse nhārū dārakānaṃ sīsajālakasaṇṭhānā. Piṭṭhiyaṃ nhārū ātape pasāritaallajālasaṇṭhānā. Avasesā taṃtaṃaṅgapaccaṅgānugatā nhārū sarīre paṭimukkajālakañcukasaṇṭhānā. Disato dvīsu disāsu jātā. Okāsato sakalasarīre aṭṭhīni ābandhitvā ṭhitā. Paricchedato heṭṭhā tiṇṇaṃ aṭṭhisatānaṃ upari patiṭṭhitatalehi, upari maṃsacammāni āhacca ṭhitappadesehi, tiriyaṃ aññamaññena paricchinnā, ayaṃ nesaṃ sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
190 除了三十二颗牙骨之外,其余的骨头有:六十四块手骨,六十四块脚骨,六十四块依附在肉上的软骨,两块踵骨,每只脚各有两块踝骨,两块胫骨,一块膝盖骨,一块大腿骨,两块臀骨,十八块脊椎骨,二十四块肋骨,十四块胸骨,一块心骨,两块锁骨,两块肩胛骨,两块上臂骨,各两块前臂骨,七块颈骨,两块颌骨,一块鼻骨,两块眼窝骨,两块耳骨,一块额骨,一块头顶骨,九块头盖骨。这样大约有三百块骨头。从颜色来说,它们全都是白色的。从形状来说,则有各种各样的形状。巴利
Aṭṭhīti ṭhapetvā dvattiṃsa dantaṭṭhīni avasesāni catusaṭṭhi hatthaṭṭhīni, catusaṭṭhi pādaṭṭhīni, catusaṭṭhi maṃsanissitāni muduaṭṭhīni, dve paṇhikaṭṭhīni, ekekasmiṃ pāde dve dve gopphakaṭṭhīni, dve jaṅghaṭṭhīni, ekaṃ jaṇṇukaṭṭhi, ekaṃ ūruṭṭhi, dve kaṭiṭṭhīni, aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni, catuvīsati phāsukaṭṭhīni, cuddasa uraṭṭhīni , ekaṃ hadayaṭṭhi, dve akkhakaṭṭhīni, dve koṭṭaṭṭhīni, dve bāhuṭṭhīni, dve dve aggabāhuṭṭhīni, satta gīvaṭṭhīni, dve hanukaṭṭhīni, ekaṃ nāsikaṭṭhi, dve akkhiṭṭhīni, dve kaṇṇaṭṭhīni, ekaṃ nalāṭaṭṭhi. Ekaṃ muddhaṭṭhi, nava sīsakapālaṭṭhīnīti evaṃ timattāni aṭṭhisatāni, tāni sabbānipi vaṇṇato setāni. Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānāni.
在这些骨头当中,脚趾尖端的骨头像迦多迦种子的形状。它后面的中节骨像波罗蜜种子的形状。根节骨像小鼓的形状。脚背骨像压碎了的百合球茎堆的形状。踵骨像单核棕榈种子的形状。踝骨像绑在一起的游戏球的形状。立在踝骨处的小腿骨,像剥了皮的辛提嫩芽的形状。小胫骨像小弓的弧形;大胫骨像干蛇背的形状。膝盖骨像一边缺损的水泡的形状。小腿骨所立的地方,像极其尖锐的牛角的形状。大腿骨像没有削平的斧钺柄的形状,而它依附在臀骨上的那一端,则像游戏球的形状。臀骨上被大腿骨所依附的那个部位,像切去前端的大铁力木果的形状。巴利
Tattha hi aggapādaṅguliaṭṭhīni katakabījasaṇṭhānāni. Tadanantarāni majjhapabbaṭṭhīni panasaṭṭhisaṇṭhānāni. Mūlapabbaṭṭhīni paṇavasaṇṭhānāni. Piṭṭhipādaṭṭhīni koṭṭitakandalakandarāsisaṇṭhānāni. Paṇhikaṭṭhi ekaṭṭhitālaphalabījasaṇṭhānaṃ. Gopphakaṭṭhīni baddhakīḷāgoḷakasaṇṭhānāni. Jaṅghaṭṭhīnaṃ gopphakaṭṭhīsu patiṭṭhitaṭṭhānaṃ apanītatacasindikaḷīrasaṇṭhānaṃ. Khuddakajaṅghaṭṭhikaṃ dhanukadaṇḍasaṇṭhānaṃ. Mahantaṃ milātasappapiṭṭhisaṇṭhānaṃ. Jaṇṇukaṭṭhi ekato parikkhīṇapheṇakasaṇṭhānaṃ. Tattha jaṅghaṭṭhikassa patiṭṭhitaṭṭhānaṃ atikhiṇaggagosiṅgasaṇṭhānaṃ. Ūruṭṭhi duttacchitavāsiparasudaṇḍasaṇṭhānaṃ. Tassa kaṭiṭṭhimhi patiṭṭhitaṭṭhānaṃ kīḷāgoḷakasaṇṭhānaṃ. Tena kaṭiṭṭhino patiṭṭhitaṭṭhānaṃ aggacchinnamahāpunnāgaphalasaṇṭhānaṃ.
两块臀骨连结在一起,像陶匠灶台的形状;如果分开来看,则像铁匠锤索的形状。位于末端的尾闾骨,像倒拿的蛇头形状,上面有七八个孔洞。脊椎骨从内部向上重叠,像头巾盘绕的形状;从外部看,则像一列环形。在它们之间,到处都有两三处棘突,像锯齿的形状。在二十四根肋骨当中,不完全的肋骨像不完全的镰刀形状,完全的肋骨像完全的镰刀形状;全部肋骨合起来看,则像白鸡展开双翼的形状。十四根胸骨像古老战车框架的形状。心骨像勺子头的形状。巴利
Kaṭiṭṭhīni dvepi ekābaddhāni hutvā kumbhakārikauddhanasaṇṭhānāni. Pāṭiyekkaṃ kammārakūṭayottakasaṇṭhānāni. Koṭiyaṃ ṭhitaṃ ānisadaṭṭhi adhomukhaṃ katvā gahitasappaphaṇasaṇṭhānaṃ, sattaṭṭhaṭṭhānesu chiddāvachiddaṃ. Piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni abbhantarato uparūpari ṭhapitasīsapaṭṭaveṭhakasaṇṭhānāni. Bāhirato vaṭṭanāvaḷisaṇṭhānāni. Tesaṃ antarantarā kakacadantasadisā dve tayo kaṇṭakā honti. Catuvīsatiyā phāsukaṭṭhīsu aparipuṇṇāni aparipuṇṇaasisaṇṭhānāni. Paripuṇṇāni paripuṇṇaasisaṇṭhānāni. Sabbānipi odātakukkuṭassa pasāritapakkhasaṇṭhānāni. Cuddasa uraṭṭhīni jiṇṇasandamānikapañjarasaṇṭhānāni. Hadayaṭṭhi dabbiphaṇasaṇṭhānaṃ.
锁骨像小铜斧柄的形状。肩胛骨像缺了一边的锡兰锄头的形状。上臂骨像镜柄的形状。前臂骨像一对多罗树球茎的形状。腕骨像粘合在一起放置的一卷卷铅片的形状。手背骨像压碎了的百合球茎堆的形状。在手指骨中,根节骨像小鼓的形状;中节骨像不完整的波罗蜜种子的形状;前端的节骨像迦多迦种子的形状。巴利
Akkhakaṭṭhīni khuddakalohavāsidaṇḍasaṇṭhānāni. Koṭṭaṭṭhīni ekato parikkhīṇasīhaḷakuddālasaṇṭhānāni. Bāhuṭṭhīni ādāsadaṇḍakasaṇṭhānāni. Aggabāhuṭṭhīni yamakatālakandasaṇṭhānāni. Maṇibandhaṭṭhīni ekato alliyāpetvā ṭhapitasīsakapaṭṭaveṭhakasaṇṭhānāni. Piṭṭhihatthaṭṭhīni koṭṭitakandalakandarāsisaṇṭhānāni . Hatthaṅgulīsu mūlapabbaṭṭhīni paṇavasaṇṭhānāni. Majjhapabbaṭṭhīni aparipuṇṇapanasaṭṭhisaṇṭhānāni. Aggapabbaṭṭhīni katakabījasaṇṭhānāni.
七个颈骨,形状就像用一根棍子串成一串、再切成圆圈的竹笋。下腭骨像铁匠用的铁锤上系皮带的纽扣;上腭骨像一把削皮的小刀。眼窝和鼻腔的骨头,像已经挖去果肉的嫩多罗核子。额骨像倒扣的贝壳杯。耳根骨像剃头匠的剃刀鞘。在前额和听腔上方缠头巾部位的骨头,像布满皱褶的乳酪膜。头骨像切了斜口的椰子壳。头盖骨则像用线缝起来的破葫芦。巴利
Satta gīvaṭṭhīni daṇḍena vijjhitvā paṭipāṭiyā ṭhapitavaṃsakaḷīracakkalakasaṇṭhānāni. Heṭṭhimahanukaṭṭhi kammārānaṃ ayokūṭayottakasaṇṭhānaṃ. Uparimaṃ avalekhanasatthakasaṇṭhānaṃ. Akkhikūpanāsakūpaṭṭhīni apanītamiñjataruṇatālaṭṭhisaṇṭhānāni. Nalāṭaṭṭhi adhomukhaṭṭhapitasaṅkhathālakakapālasaṇṭhānaṃ. Kaṇṇacūḷikaṭṭhīni nhāpitakhurakosasaṇṭhānāni. Nalāṭakaṇṇacūḷikānaṃ upari paṭṭabandhanokāse aṭṭhisaṅkuṭitaghaṭapuṇṇapaṭalakhaṇḍasaṇṭhānaṃ. Muddhaṭṭhi mukhacchinnavaṅkanāḷikerasaṇṭhānaṃ. Sīsaṭṭhīni sibbetvā ṭhapitajajjaralābukaṭāhasaṇṭhānāni.
从方向来说,这些骨头分布在身体的上方和下方。从位置来说,它们没有差别地遍布全身。但具体来说,头骨依托在颈骨上,颈骨依托在脊椎骨上,脊椎骨依托在腰骨上,腰骨依托在大腿骨上,大腿骨依托在膝骨上,膝骨依托在小腿骨上,小腿骨依托在踝骨上,踝骨依托在足背骨上。从界限来说,骨头内部以骨髓为界,外部以肉为界,两端则以彼此相接处为界,这是它们共同的界限。至于各自不同的界限,则和头发的情况一样。巴利
Disato dvīsu disāsu jātāni. Okāsato avisesena sakalasarīre ṭhitāni. Visesena panettha sīsaṭṭhīni givaṭṭhīsu patiṭṭhitāni. Gīvaṭṭhīni piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīsu. Piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni kaṭiṭṭhīsu. Kaṭiṭṭhīni ūruṭṭhīsu. Ūruṭṭhīni jaṇṇukaṭṭhīsu. Jaṇṇukaṭṭhīni jaṅghaṭṭhīsu. Jaṅghaṭṭhīni gopphakaṭṭhīsu. Gopphakaṭṭhīni piṭṭhipādaṭṭhīsu patiṭṭhitāni. Paricchedato anto aṭṭhimiñjena, uparito maṃsena, agge mūle ca aññamaññena paricchinnāni, ayaṃ nesaṃ sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
191 这就是骨头内部的骨髓。从颜色来说,它是白色的。从形状来说,在各种大骨头内部的骨髓,形状像放在竹筒里蒸熟的大笋;在细小骨头内部的骨髓,形状像放在竹节里蒸熟的细笋。从方向来说,它分布在身体的上方和下方。从位置来说,它住在骨头的内部。从界限来说,以骨头的内侧底面为界,这是它的同分界限。至于异分界限,则和头发的情况一样。巴利
Aṭṭhimiñjanti tesaṃ tesaṃ aṭṭhīnaṃ abbhantaragataṃ miñjaṃ. Taṃ vaṇṇato setaṃ. Saṇṭhānato mahantamahantānaṃ aṭṭhīnaṃ abbhantaragataṃ veḷunāḷiyaṃ pakkhittaseditamahāvettaggasaṇṭhānaṃ. Khuddānukhuddakānaṃ abbhantaragataṃ veḷuyaṭṭhipabbesu pakkhittaseditatanuvettaggasaṇṭhānaṃ. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato aṭṭhīnaṃ abbhantare patiṭṭhitaṃ. Paricchedato aṭṭhīnaṃ abbhantaratalehi paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
192 这就是连结在一起的两个肉团。从颜色来说,它是淡红色的,像巴利跋陀迦木的颜色。从形状来说,像小孩子玩的一对球,或者像结在同一个蒂上的两只芒果。从方向来说,它位于身体的上方。从位置来说,从喉咙底部伸出的那根粗筋,起初是一根,向下走了一小段之后分成两支;它就靠这根粗筋相连,环绕着心脏肉而住。从界限来说,以肾脏以及肾脏的各个部分为限,这是它的同分界限。至于异分界限,则和头发的情况一样。巴利
Vakkanti ekabandhanā dve maṃsapiṇḍikā. Taṃ vaṇṇato mandarattaṃ pāḷibhaddakaṭṭhivaṇṇaṃ. Saṇṭhānato dārakānaṃ yamakakīḷāgoḷakasaṇṭhānaṃ, ekavaṇṭapaṭibaddhaambaphaladvayasaṇṭhānaṃ vā. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato galavāṭakā nikkhantena ekamūlena thokaṃ gantvā dvidhā bhinnena thūlanhārunā vinibaddhaṃ hutvā hadayamaṃsaṃ parikkhipitvā ṭhitaṃ. Paricchedato vakkaṃ vakkabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
193 这就是心脏肉。从颜色来说,它红得像莲花瓣背面的颜色。从形状来说,像去掉外层花瓣后倒过来的莲蕾。外部光滑,内部则像丝瓜果的内部。有智慧的人,心脏略微开放;缺少智慧的人,心脏只是闭合着,像花蕾一样。心脏内部有一个空腔,可以容纳一粒波那伽种子;里面存有半捧血,意界和意识界就依托于它而活动。贪行者的心脏是红色的,嗔行者的是黑色,痴行者的像洗肉水的颜色,寻行者的像野豌豆汤的颜色,信行者的像咖尼咖拉花的颜色,慧行者的心脏则明净、澄澈、无浊、洁白、清净,如同经过精心琢磨的珍贵摩尼宝珠一般,显得光辉闪耀。从方向来说,它位于身体的上方。从位置来说,它处在两乳之间的身体内部。从界限来说,以心脏以及心脏的各个部分为限,这是它共同的界限。至于各自不同的界限,则和头发的情况一样。巴利
Hadayanti hadayamaṃsaṃ. Taṃ vaṇṇato rattapadumapattapiṭṭhivaṇṇaṃ. Saṇṭhānato bāhirapattāni apanetvā adhomukhaṃ ṭhapitapadumamakuḷasaṇṭhānaṃ. Bahi maṭṭhaṃ, anto kosātakīphalassa abbhantarasadisaṃ. Paññavantānaṃ thokaṃ vikasitaṃ, mandapaññānaṃ makuḷitameva. Anto cassa punnāgaṭṭhipatiṭṭhānamatto āvāṭako hoti, yattha addhapasatamattaṃ lohitaṃ saṇṭhāti, yaṃ nissāya manodhātu ca manoviññāṇadhātu ca vattanti. Taṃ panetaṃ rāgacaritassa rattaṃ hoti, dosacaritassa kāḷakaṃ, mohacaritassa maṃsadhovanaudakasadisaṃ, vitakkacaritassa kulatthayūsavaṇṇaṃ, saddhācaritassa kaṇikārapupphavaṇṇaṃ, paññācaritassa acchaṃ vippasannaṃ anāvilaṃ paṇḍaraṃ parisuddhaṃ niddhotajātimaṇi viya jutimantaṃ khāyati. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ majjhe patiṭṭhitaṃ. Paricchedato hadayaṃ hadayabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
194 (12)肝脏,是一对肉膜。从颜色来说,它是红色的,带有苍白的色调,像不太红的睡莲叶背面的颜色。从形状来说,根部是一个整体,到了顶端分成两片,像黑檀叶的形状。对于愚钝的人,它只是一片大叶;对于有智慧的人,则是两三片小叶。从方向来说,它位于身体的上方;从位置来说,它寄住在两乳内部的右侧。从界限来说,肝脏以肝脏的各个部分为界限,这是它共同的界限。至于各自不同的界限,则和头发的情况一样。巴利
Yakananti yamakamaṃsapaṭalaṃ. Taṃ vaṇṇato rattaṃ paṇḍukadhātukaṃ nātirattakumudassa pattapiṭṭhivaṇṇaṃ. Saṇṭhānato mūle ekaṃ agge yamakaṃ koviḷārapattasaṇṭhānaṃ. Tañca dandhānaṃ ekameva hoti mahantaṃ, paññavantānaṃ dve vā tīṇi vā khuddakāni. Disato uparimāya disāya jātaṃ, okāsato dvinnaṃ thanānaṃ abbhantare dakkhiṇapassaṃ nissāya ṭhitaṃ. Paricchedato yakanaṃ yakanabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
195 (13)“膈膜”——是覆盖在身体内部的一种肉,分为覆盖型和不覆盖型两种。这两种膈膜从颜色来看,都是白色的,像布料碎片的颜色。从形状来看,它们各自长成所在位置的形状。从方向来看,覆盖型膈膜位于上方;不覆盖型膈膜则分布在两个方向。从位置来看,覆盖型膈膜盖在心脏和肾脏上面;不覆盖型膈膜则遍布全身,在皮肤下面覆盖着肌肉。从界限来看,下面以肉为界,上面以皮为界,横向以膈膜自身的范围作为界限,这是它的同分界限。异分界限则与头发一样。巴利
Kilomakanti paṭicchannāpaṭicchannabhedato duvidhaṃ pariyonahanamaṃsaṃ. Taṃ duvidhampi vaṇṇato setaṃ dukūlapilotikavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato attano okāsasaṇṭhānaṃ. Disato paṭicchannakilomakaṃ uparimāya disāya. Itaraṃ dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato paṭicchannakilomakaṃ hadayañca vakkañca paṭicchādetvā, appaṭicchannakilomakaṃ sakalasarīre cammassa heṭṭhato maṃsaṃ pariyonandhitvā ṭhitaṃ. Paricchedato heṭṭhā maṃsena, upari cammena, tiriyaṃ kilomakabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
196 (14)“脾脏”——是形状像舌头一样的胃部肌肉。从颜色来看,是青色的,像尼均提花的颜色。从形状来看,大约有七个指头那么大,没有系带附着,像黑色小牛的舌头形状。从方向来看,位于上方。从位置来看,在心脏的左侧,附着在胃膜的上侧。如果脾脏被打出来,有情的生命就结束了。从界限来看,以脾脏自身的范围作为界限,这是它的同分界限。异分界限则与头发类似。巴利
Pihakanti udarajivhāmaṃsaṃ. Taṃ vaṇṇato nīlaṃ nigguṇḍipupphavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato sattaṅgulappamāṇaṃ abandhanaṃ kāḷavacchakajivhāsaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato hadayassa vāmapasse udarapaṭalassa matthakapassaṃ nissāya ṭhitaṃ, yasmiṃ paharaṇappahārena bahinikkhante sattānaṃ jīvitakkhayo hoti. Paricchedato pihakabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
197 (15)“肺”——是分成三十二片肉块的肺脏。从颜色来看,是红色的,像不太熟的乌敦跋罗树果的颜色。从形状来看,像一片切得不平整的厚饼的形状。当体内没有食物和饮料时,肺会被生起的业生火热所侵害,所以像被啃过的干草团一样没有汁液、没有养分。从方向来看,位于上方。从位置来看,在身体内部两乳之间,覆盖并悬挂在心脏和肝脏的上方。从界限来看,以肺自身的范围作为界限,这是它的同分界限。异分界限则与头发类似。巴利
Papphāsanti dvattiṃsamaṃsakhaṇḍappabhedaṃ papphāsamaṃsaṃ. Taṃ vaṇṇato rattaṃ nātipakkaudumbaraphalavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato visamacchinnabahalapūvakhaṇḍasaṇṭhānaṃ. Abbhantare asitapītānaṃ abhāve uggatena kammajatejusmānā abbhāhatattā saṃkhāditapalālapiṇḍamiva nirasaṃ nirojaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ antare hadayañca yakanañca upari chādetvā olambantaṃ ṭhitaṃ. Paricchedato papphāsabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
198 (16)“肠”——男子的肠有三十二肘长,妇人的肠有二十八肘长,并且有二十一处曲折。从颜色来看,是白色的,像白糖的颜色。从形状来看,像被切掉头部、盘绕在血槽中的蛇的形状。从方向来看,分布在两个方向。从位置来看,上端从喉咙底部开始,下端连接到大便道,所以肠子位于以喉咙底部和大便道为两端的身体内部。从界限来看,以肠自身的范围作为界限,这是它的同分界限。异分界限则与头发类似。巴利
Antanti purisassa dvattiṃsahatthā itthiyā aṭṭhavīsatihatthā ekavīsatiyā ṭhānesu obhaggā antavaṭṭi. Tadetaṃ vaṇṇato setaṃ sakkharasudhāvaṇṇaṃ. Saṇṭhānato lohitadoṇiyaṃ ābhujitvā ṭhapitasīsacchinnasappasaṇṭhānaṃ. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato upari galavāṭake heṭṭhā ca karīsamagge vinibandhattā galavāṭakakarīsamaggapariyante sarīrabbhantare ṭhitaṃ. Paricchedato antabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
199 (17)“肠间膜”——是连接在肠子曲折处的薄膜。从颜色来看,是白色的,像白睡莲根的颜色。从形状来看,也像白睡莲根的形状。从方向来看,分布在两个方向。从位置来看,就像用锄头、斧子等工具干活的人拉工具时,工具上的绳索系住工具的木板;又像擦脚垫子的圆轮之间用线缝合起来,肠间膜也是这样系住肠子的曲折处,使它不会脱离到一边,它分布在二十一个肠子曲折处之间。从界限来看,以肠间膜自身的范围作为界限,这是它的同分界限。异分界限则与头发类似。巴利
Antaguṇanti antabhogaṭṭhānesu bandhanaṃ. Taṃ vaṇṇato setaṃ dakasītalikamūlavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato dakasītalikamūlasaṇṭhānameva. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato kuddālapharasukammādīni karontānaṃ yantākaḍḍhanakāle yantasuttakamiva yantaphalakāni antabhoge ekato agaḷante ābandhitvā pādapuñchanarajjumaṇḍalakassa antarā saṃsibbitvā ṭhitarajjukā viya ekavīsatiyā antabhogānaṃ antarā ṭhitaṃ. Paricchedato antaguṇabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
200 (18)“胃中物”——是胃里面所有吃下去、喝下去、咀嚼过、品尝过的东西。从颜色来看,就是吃下去的食物本身的颜色。从形状来看,像装了米的滤水囊没有扎紧袋口时的形状。从方向来看,位于上方。从位置来看,在胃里面。巴利
Udariyanti udare bhavaṃ asitapītakhāyitasāyitaṃ. Taṃ vaṇṇato ajjhohaṭāhāravaṇṇaṃ. Saṇṭhānato parissāvane sithilabaddhataṇḍulasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato udare ṭhitaṃ.
所谓胃,就是像从两边挤压湿布时中间鼓起的气泡那样的内脏膜。它的外面光滑,里面则可以说像腐烂的肉包,像污秽的巴梵罗迦花,也可以说像腐烂了的波罗蜜果皮的内部。在那里,有蛆虫、蚯蚓虫、多罗形虫、针口虫、布丝虫与绦虫等三十二种虫类,拥挤杂乱、成群结队地住着。当没有饮食的时候,它们就跳跃叫唤,侵害心脏的肉;当吞咽饮食的时候,它们就张口向上,把最初吞下的两三口食物极快地抢走。胃实在是那些虫的产房、厕所、病房与坟墓。在那里,就像旃陀罗村庄门口的污水池,在暑热的时候,降下大粒雨滴,被水冲来的尿、粪、皮、骨、腱等的碎片以及唾、鼻涕、血等种种污物,落入池中汇集,与泥水混杂,过了两三天之后,便生出蛆虫,再被日光的热力蒸迫而沸腾,上面放出泡沫气泡,变成了青黑色,极臭而极可厌;这时那些污物就是走近去看也令人作呕,何况去嗅或去尝呢?同样的,种种饮食,用牙齿的杵来粉碎,用舌头的手来搅转,混杂着唾液,在那一刹那,便已失去了原来的色香及美味等,然后像织布用的浆,像狗的吐泻之物,落下后混杂着胆汁、痰与风等,加上胃中消化热的蒸迫而沸腾,杂着虫类,上面起了一个又一个的泡沫及气泡,成为极污秽、极臭而极可厌的状态;那样的胃中物,听了就让人对饮食生起不快之感,何况用慧眼去观察。又落入胃中的饮食被分为五份:一份给生物虫类吃了,一份给胃中的消化火烧了,一份变成尿,一份变成粪,一份变成液体来增长血肉等。巴利
Udaraṃ nāma ubhato nippīḷiyamānassa allasāṭakassa majjhe sañjātaphoṭakasadisaṃ antapaṭalaṃ, bahi maṭṭhaṃ, anto maṃsakasambupaliveṭhanakiliṭṭhapāvārakapupphakasadisaṃ, kuthitapanasatacassa abbhantarasadisantipi vattuṃ vaṭṭati, yattha takkoṭakā gaṇḍuppādakā tālahīrakā sūcimukhakā paṭatantasuttakā iccevamādidvattiṃsakulappabhedā kimayo ākulabyākulā saṇḍasaṇḍacārino hutvā nivasanti, ye pānabhojanādimhi avijjamāne ullaṅghitvā viravantā hadayamaṃsaṃ abhihananti, pānabhojanādiajjhoharaṇavelāyañca uddhaṃmukhā hutvā paṭhamajjhohaṭe dve tayo ālope turitaturitā viluppanti, yaṃ tesaṃ kimīnaṃ sūtigharaṃ vaccakuṭi gilānasālā susānañca hoti. Yattha seyyathāpi nāma caṇḍālagāmadvāre candanikāya nidāghasamaye thūlaphusitake deve vassante udakena vuyhamānaṃ muttakarīsacammaaṭṭhinhārukhaṇḍakheḷasiṅghāṇikālohitappabhutinānākuṇapajātaṃ nipatitvā kaddamodakāluḷitaṃ dvīhatīhaccayena sañjātakimikulaṃ sūriyātapasantāpavegakuthitaṃ upari pheṇapupphuḷake muñcantaṃ abhinīlavaṇṇaṃ paramaduggandhajegucchaṃ neva upagantuṃ, na daṭṭhuṃ araharūpataṃ āpajjitvā tiṭṭhati, pageva ghāyituṃ vā sāyituṃ vā, evameva nānappakāraṃ pānabhojanādidantamusalasañcuṇṇitaṃ jivhāhatthaparivattitakheḷalālāpalibuddhaṃ taṅkhaṇavigatavaṇṇagandharasādisampadaṃ tantavāyakhalisuvānavamathusadisaṃ nipatitvā pittasemhavātapaliveṭhitaṃ hutvā udaraggisantāpavegakuthitaṃ kimikulākulaṃ uparūpari pheṇapupphuḷakāni muñcantaṃ paramakasambuduggandhajegucchabhāvaṃ āpajjitvā tiṭṭhati. Yaṃ sutvāpi pānabhojanādīsu amanuññatā saṇṭhāti, pageva paññācakkhunā avaloketvā. Yattha ca patitaṃ pānabhojanādi pañcadhā vivekaṃ gacchati, ekaṃ bhāgaṃ pāṇakā khādanti, ekaṃ bhāgaṃ udaraggi jhāpeti, eko bhāgo muttaṃ hoti, eko bhāgo karīsaṃ, eko bhāgo rasabhāvaṃ āpajjitvā soṇitamaṃsādīni upabrūhayati.
它的界限由胃膜及胃中物的部分所界定。这是它的同分界限。异分界限则与发相似。巴利
Paricchedato udarapaṭalena ceva udariyabhāgena ca paricchinnaṃ. Ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
201 就是粪。它的颜色大多就是所吞食物的颜色。它的形状如同所在处所的形状。它的方向是生于下方。它的位置是住立在熟脏中。所谓熟脏,在肚脐以下、背脊骨下端之间,肠的末端,垂直高八指量,像竹管一样;犹如落在上方地面的雨水渗漏而下,充满下方地面而住立,同样地,任何落入生脏的饮食等,被胃火煮成泡沫糊状,煮熟后像在磨石上碾碎般成为细软状态,从肠道不断渗漏而下,反复挤压,如同将黄泥塞入竹节般堆积而住立。它的界限由熟脏膜及粪的部分所界定,这是它的同分界限。异分界限则如同发一样。巴利
Karīsanti vaccaṃ. Taṃ vaṇṇato yebhuyyena ajjhohaṭāhāravaṇṇameva hoti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato heṭṭhimāya disāya jātaṃ. Okāsato pakkāsaye ṭhitaṃ. Pakkāsayo nāma heṭṭhānābhi-piṭṭhikaṇṭakamūlānaṃ antare antāvasāne ubbedhena aṭṭhaṅgulamatto veḷunāḷikasadiso, yattha seyyathāpi nāma upari bhūmibhāge patitaṃ vassodakaṃ ogaḷitvā heṭṭhā bhūmibhāgaṃ pūretvā tiṭṭhati, evameva yaṃkiñci āmāsaye patitaṃ pānabhojanādikaṃ udaragginā pheṇuddehakaṃ pakkaṃ pakkaṃ nisadāya pisitamiva saṇhabhāvaṃ āpajjitvā antabilena ogaḷitvā ogaḷitvā omadditvā veḷupabbe pakkhipamānapaṇḍumattikā viya sannicitaṃ hutvā tiṭṭhati. Paricchedato pakkāsayapaṭalena ceva karīsabhāgena ca paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
202 就是脑,是存在于头盖骨之内的髓块。它的颜色是白色,像白伞菌团那样的颜色。也可以说是尚未凝成酪状的坏乳之色。它的形状随所处空间的形状。它的方向,是从上方生起的。它的位置,则像依着头盖骨内四条缝合线拼合、安放的四块背肉团那样,合成一团安住于头盖骨内。它的界限,由头盖骨的内底面和脑的部分共同划定,这是它的同分界限;异分界限则如同头发一样。巴利
Matthaluṅganti sīsakaṭāhabbhantare ṭhitamiñjarāsi. Taṃ vaṇṇato setaṃ ahicchattakapiṇḍavaṇṇaṃ. Dadhibhāvaṃ asampattaṃ duṭṭhakhīravaṇṇantipi vattuṃ vaṭṭati. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato sīsakaṭāhabbhantare cattāro sibbinimagge nissāya samodhānetvā ṭhapitā cattāro piṭṭhapiṇḍā viya samohitaṃ tiṭṭhati. Paricchedato sīsakaṭāhassa abbhantaratalehi ceva matthaluṅgabhāgena ca paricchinnaṃ , ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
203 就是胆汁,有两种:结胆汁与非结胆汁。其中结胆汁,它的颜色是浓甘草油的颜色;非结胆汁是枯萎阿咖利花的颜色。它们的形状,两者都是所在处所的形状。它们的方向,结胆汁生于上方,其余的生于两方。它们的位置,非结胆汁除了发、毛、齿、爪、无肉之处及干硬皮肤外,如同油滴在水中一样遍布其余身体而住;当它激动时,眼睛变黄、打转,肢体颤抖,发痒。结胆汁住立于心肺之间,依肝肉而建立,在如同大酸浆果荚一样的胆囊中;当它激动时,有情发狂,心颠倒,舍弃惭与愧,做不该做的事,说不该说的话,想不该想的念头。它们的界限由胆汁的部分所界定,这是它们的同分界限。异分界限则如同发一样。巴利
Pittanti dve pittāni baddhapittañca abaddhapittañca. Tattha baddhapittaṃ vaṇṇato bahalamadhukatelavaṇṇaṃ. Abaddhapittaṃ milātaākulipupphavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato ubhayampi okāsasaṇṭhānaṃ. Disato baddhapittaṃ uparimāya disāya jātaṃ, itaraṃ dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato abaddhapittaṃ ṭhapetvā kesalomadantanakhānaṃ maṃsavinimuttaṭṭhānañceva thaddhasukkhacammañca udakamiva telabindu avasesasarīraṃ byāpetvā ṭhitaṃ, yamhi kupite akkhīni pītakāni honti, bhamanti, gattaṃ kampati, kaṇḍūyati. Baddhapittaṃ hadayapapphāsānaṃ antare yakanamaṃsaṃ nissāya patiṭṭhite mahākosātakīkosakasadise pittakosake ṭhitaṃ, yamhi kupite sattā ummattakā honti, vipallatthacittā hirottappaṃ chaḍḍetvā akātabbaṃ karonti, abhāsitabbaṃ bhāsanti, acintitabbaṃ cintenti. Paricchedato pittabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
204 就是身体内部约一钵量的痰。它的颜色是白色,像那伽跋罗叶汁的颜色。它的形状是所在处所的形状。它的方位是生于上方。它的位置是住在胃膜。当吞咽饮食等时,犹如水中的苔藓或浮萍,在木块或石块落下时断裂成两半后又再覆盖而住;同样地,当饮食等落下时,它断裂成两半后又再覆盖而住。当它衰弱时,腹部如同熟疮、如同腐烂的鸡卵般极为可厌,有尸体的臭味;由它上升的臭气,令打嗝与口也恶臭,如同腐烂的尸体。那人应该被告诉说:“走开!你呼出恶臭”。当它增多达到浓厚时,如同厕所的盖板般,在胃膜内部遮蔽尸体的臭味而住。它的界限由痰的部分所限定,这是它的同分界限。异分界限则如同发一样。巴利
Semhanti sarīrabbhantare ekapatthapūrappamāṇaṃ semhaṃ. Taṃ vaṇṇato setaṃ nāgabalāpaṇṇarasavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato udarapaṭale ṭhitaṃ. Yaṃ pānabhojanādiajjhoharaṇakāle seyyathāpi nāma udake sevālapaṇakaṃ kaṭṭhe vā kathale vā patante chijjitvā dvidhā hutvā puna ajjhottharitvā tiṭṭhati, evameva pānabhojanādimhi nipatante chijjitvā dvidhā hutvā puna ajjhottharitvā tiṭṭhati, yamhi ca mandībhūte pakkagaṇḍo viya pūtikukkuṭaṇḍamiva ca udaraṃ paramajegucchaṃ kuṇapagandhaṃ hoti, tato uggatena ca gandhena uddekopi mukhampi duggandhaṃ pūtikuṇapasadisaṃ hoti. So ca puriso apehi duggandhaṃ vāyasīti vattabbataṃ āpajjati, yañca vaḍḍhitvā bahalattamāpannaṃ pidhānaphalakamiva vaccakuṭiyaṃ udarapaṭalassa abbhantareyeva kuṇapagandhaṃ sannirumbhitvā tiṭṭhati. Paricchedato semhabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
205 脓,就是从腐烂的血里产生的。它的颜色像枯黄的叶子;在死尸上,则像腐败变浓的酸粥那种颜色。它的形状,就是它所在那个地方的形状。它的方位,产生于上下两方。关于位置,脓并没有固定的位置,没有一个可以积聚停留的地方。不管身体哪个部位,被木桩、刺、打击、火焰等弄伤,血凝固后化脓,或者长了疮、疖子之类,脓就待在那里。它的界限,由脓本身的范围来限定,这是它的同分界限。异分界限则跟前面讲头发时一样。巴利
Pubboti pūtilohitavasena pavattapubbaṃ. Taṃ vaṇṇato paṇḍupalāsavaṇṇo. Matasarīre pana pūtibahalācāmavaṇṇo hoti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno. Disato dvīsu disāsu hoti. Okāsato pana pubbassa okāso nāma nibaddho natthi, yattha so sannicito tiṭṭheyya, yatra yatra khāṇukaṇṭakapaharaṇaggijālādīhi abhihate sarīrappadese lohitaṃ saṇṭhahitvā paccati, gaṇḍapīḷakādayo vā uppajjanti, tatra tatra tiṭṭhati. Paricchedato pubbabhāgena paricchinno, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
206 血有两种:积聚血和循环血。其中,积聚血的颜色,像煮熟后变浓的紫胶汁颜色。循环血则像清澈的紫胶汁颜色。两者的形状,都是它们所在那个地方的形状。方位上,积聚血产生于上方;另一种则产生于上下两方。关于位置,循环血遍布整个由业力执持的身体,随着血管网络分布,只是不在头发、体毛、牙齿、指甲等没有肉的地方,也不在坚硬干燥的皮肤上。积聚血则充满肝脏下方的区域,大约有一钵的量,在心脏、肾、肺的上方一滴一滴地流淌,滋润着肾、心脏、肝、肺而停留在那里。当肾、心脏等不被积聚血滋润时,有情就会感到口渴。它的界限,由血本身的范围来限定,这是它的同分界限。异分界限则跟前面讲头发时一样。巴利
Lohitanti dve lohitāni sannicitalohitañca saṃsaraṇalohitañca. Tattha sannicitalohitaṃ vaṇṇato nipakkabahalalākhārasavaṇṇaṃ. Saṃsaraṇalohitaṃ acchalākhārasavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato ubhayampi okāsasaṇṭhānaṃ. Disato sannicitalohitaṃ uparimāya disāya jātaṃ. Itaraṃ dvisu disāsu jātaṃ. Okāsato saṃsaraṇalohitaṃ ṭhapetvā kesalomadantanakhānaṃ maṃsavinimuttaṭṭhānañceva thaddhasukkhacammañca dhamanijālānusārena sabbaṃ upādiṇṇasarīraṃ pharitvā ṭhitaṃ. Sannicitalohitaṃ yakanaṭṭhānassa heṭṭhābhāgaṃ pūretvā ekapatthapūramattaṃ hadayavakkapapphāsānaṃ upari thokaṃ thokaṃ paggharantaṃ vakkahadayayakanapapphāse temayamānaṃ ṭhitaṃ. Tasmiṃ hi vakkahadayādīni atemente sattā pipāsitā honti. Paricchedato lohitabhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
207 汗,就是从毛孔等处渗出来的水界。它的颜色像清澈的胡麻油颜色。它的形状,就是它所在那个地方的形状。它的方位,产生于上下两方。关于位置,汗的位置并不固定,它不像血那样一直待在身体里。只有当身体被火的热力、太阳的热力、季节气候变化等弄得燥热时,汗才会从所有头发和体毛的孔隙中流出来,就像一束从水里拔出来、还没有切平的莲须根和白睡莲茎那样。因此,汗的形状也应该根据头发和体毛的孔隙来了解。修习取汗相的瑜伽行者,应当依照汗充满在头发和体毛孔隙中的状态来作意。它的界限,由汗本身的范围来限定,这是它的同分界限。异分界限则跟前面讲头发时一样。巴利
Sedoti lomakūpādīhi paggharaṇakaāpodhātu. So vaṇṇato vippasannatilatelavaṇṇo. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno. Disato dvīsu disāsu jāto. Okāsato sedassokāso nāma nibaddho natthi, yattha so lohitaṃ viya sadā tiṭṭheyya. Yadā pana aggisantāpasūriyasantāpautuvikārādīhi sarīraṃ santapati, tadā udakato abbūḷhamattavisamacchinnabhisamuḷālakumudanāḷakalāpo viya sabbakesalomakūpavivarehi paggharati, tasmā tassa saṇṭhānampi kesalomakūpavivarānaññeva vasena veditabbaṃ. Sedapariggaṇhakena ca yoginā kesalomakūpavivare pūretvā ṭhitavaseneva sedo manasi kātabbo. Paricchedato sedabhāgena paricchinno, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
脂肪,就是凝固的脂膏。它的颜色像切开的姜黄那种颜色。形状方面,先就肥胖的人来说,脂肪在皮肤和肌肉之间,像姜黄色的布片形状;瘦小的人,脂肪则附着在小腿肉、大腿肉、脊椎附近的背肉、胃周围的肉等地方,像折成两层三层的姜黄色布片形状。它的方位,产生于上下两方。它的位置,在肥胖者身上遍布全身;在瘦小者身上,则附着在小腿肉等地方。虽然叫脂肪,但也极其令人厌恶,所以人们不会拿脂肪来做涂头的油,也不用来做鼻油。它的界限,下面以肌肉为界,上面以皮肤为界,横向以脂肪本身的范围为界,这是它的同分界限。异分界限则跟前面讲头发时一样。巴利
Medoti thinasineho. So vaṇṇato phālitahaliddivaṇṇo. Saṇṭhānato thūlasarīrassa tāva cammamaṃsantare ṭhapitahaliddivaṇṇadukūlapilotikasaṇṭhāno hoti. Kisasarīrassa jaṅghamaṃsaṃ ūrumaṃsaṃ piṭṭhikaṇṭakanissitaṃ piṭṭhimaṃsaṃ udaravaṭṭimaṃsanti etāni nissāya diguṇatiguṇaṃ katvā ṭhapitahaliddivaṇṇadukūlapilotikasaṇṭhāno. Disato dvīsu disāsu jāto. Okāsato thūlassa sakalasarīraṃ pharitvā kisassa jaṅghamaṃsādīni nissāya ṭhito, yaṃ sinehasaṅkhaṃ gatampi paramajegucchattā neva muddhani telatthāya, na nāsatelādīnamatthāya gaṇhanti. Paricchedato heṭṭhā maṃsena, upari cammena, tiriyaṃ medabhāgena paricchinno, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
208 泪,就是从眼睛里渗出来的水界。它的颜色,是清澈的胡麻油颜色。它的形状,就是它所在那个地方的形状。它的方位,产生于上方。它的处所,在眼眶里。但是,泪并不像胆汁在胆囊里那样,一直积聚在眼眶中。当有情生起喜悦而大笑,或者生起忧愁而哭泣悲叹,或者吃了不合适的食物,或者眼睛被烟、灰尘等东西刺激到时,由于这些喜悦、忧愁、不合适的食物以及季节气候等原因,泪就在眼眶里产生,充满眼眶而停留,或者流出来。修习取泪相的瑜伽行者,应当依照泪充满眼眶而停留的状态来取相。它的界限,由泪本身的范围来限定,这是它的同分界限。异分界限则跟前面讲头发时一样。巴利
Assūti akkhīhi paggharaṇakaāpodhātu. Taṃ vaṇṇato vippasannatilatelavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato akkhikūpakesu ṭhitaṃ. Na cetaṃ pittakosake pittamiva akkhikūpakesu sadā sannicitaṃ tiṭṭhati. Yadā pana sattā somanassajātā mahāhasitaṃ hasanti, domanassajātā rodanti paridevanti, tathārūpaṃ vā visamāhāraṃ āhārenti, yadā ca nesaṃ akkhīni dhūmarajapaṃsukādīhi abhihaññanti. Tadā etehi somanassadomanassavisabhāgāhārautūhi samuṭṭhahitvā akkhikūpake pūretvā tiṭṭhati vā paggharati vā. Assupariggaṇhakena ca yoginā akkhikūpake pūretvā ṭhitavaseneva pariggaṇhitabbaṃ. Paricchedato assubhāgena paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
209 膏,就是融化了的脂膏。它的颜色,像椰子油的颜色;也可以说像撒在粥上面的油那种颜色。它的形状,就像洗澡的时候,脂膏的油滴撒在干净水面上浮动的形态。它的方位,产生于上下两方。它的处所,大多在手掌、手背、脚掌、脚背、鼻孔、额头和肩膀等地方。但是,膏在这些地方并不总是液态的;当受到火的热力、太阳的热力、气候的变化、四界的变化影响时,这些地方便发热,这时就像洗澡时脂膏的油滴撒在干净水面上一样,在那些地方此处彼处流动。它的界限,由脂肪本身的范围来限定,这是它的同分界限。异分界限则跟前面讲头发时一样。巴利
Vasāti vilīnasineho. Sā vaṇṇato nāḷikeratelavaṇṇā. Ācāme āsittatelavaṇṇātipi vattuṃ vaṭṭati. Saṇṭhānato nhānakāle pasannaudakassa upari paribbhamantasinehabinduvisaṭasaṇṭhānā. Disato dvīsu disāsu jātā. Okāsato yebhuyyena hatthatalahatthapiṭṭhipādatalapādapiṭṭhināsapuṭanalāṭaaṃsakūṭesu ṭhitā. Na cesā etesu okāsesu sadā vilīnāva hutvā tiṭṭhati. Yadā pana aggisantāpasūriyasantāpautuvisabhāgadhātuvisabhāgehi te padesā usmājātā honti, tadā tattha nhānakāle pasannaudakūpari sinehabinduvisaṭo viya ito cito ca sañcarati. Paricchedato vasābhāgena paricchinnā, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisoyeva.
210 (29)“唾”,就是口里混着泡沫的水界(水元素)。它的“色”白得像泡沫的颜色。“形”就是它所在位置的那个形状,也可以说像泡沫的形状。“方位”产生于上方。“处所”是从两边脸颊流下来,停在舌头上。不过,唾并不是一直积聚在舌头上的;当有情看见或想起某种饮食时,或者把任何热、苦、辛、咸、酸等味道的东西放到嘴里时,或者心里感到厌倦时,或者对某样东西生起厌恶时,唾就从两边脸颊生出来,流下来停在舌头上。在舌尖的唾是淡的,在舌根的是浓的。把磨过的米、饭或任何其他硬的食物放到嘴里的时候,就像在河堤的沙里挖的小洞,水不断地渗出来一样,唾也不停地流出来,能够滋润食物。“界限”——以唾的部分为限,这是它的“自分的界限”。“他分的界限”则和头发类似。巴利
Kheḷoti antomukhe pheṇamissā āpodhātu. So vaṇṇato seto pheṇavaṇṇo. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno. Pheṇasaṇṭhānotipi vattuṃ vaṭṭati. Disato uparimāya disāya jāto. Okāsato ubhohi kapolapassehi oruyha jivhāya ṭhito. Na cesa ettha sadā sannicito hutvā tiṭṭhati. Yadā pana sattā tathārūpamāhāraṃ passanti vā saranti vā, uṇhatittakaṭukaloṇambilānaṃ vā kiñci mukhe ṭhapenti, yadā vā nesaṃ hadayaṃ āgilāyati, kismiñci deva vā jigucchā uppajjati, tadā kheḷo uppajjitvā ubhohi kapolapassehi oruyha jivhāya saṇṭhāti. Aggajivhāya cesa tanuko hoti, mūlajivhāya bahalo, mukhe pakkhittañca puthukaṃ vā taṇḍulaṃ vā aññaṃ vā kiñci khādanīyaṃ nadīpuline khatakūpakasalilaṃ viya parikkhayaṃ agacchantova temetuṃ samattho hoti. Paricchedato kheḷabhāgena paricchinno, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisova.
211 (30)“鼻涕”,是从脑部流下来的不净物。它的“色”像嫩多罗果核仁的颜色。“形”就是它所在位置的那个形状。“方位”产生于上方。“处所”是充满在鼻孔里面。不过,鼻涕也不是一直积聚在鼻孔里的;好比有人用荷叶包着凝乳,在下面用刺穿一个小孔,凝乳的清液便从小孔流到外面。同样的,当有情哭泣时,或者因为不适当的饮食和时节导致界发生动乱时,头内部的脑就变成腐败的痰状流下来,经过上腭的开孔流入并充满鼻孔,或者流出鼻孔外面。取鼻涕的瑜伽者,应当依照它充满在鼻孔里的状态来取。“界限”——以鼻涕的部分为限,这是它的“自分的界限”。“他分的界限”则和头发类似。巴利
Siṅghāṇikāti matthaluṅgato paggharaṇakaasuci. Sā vaṇṇato taruṇatālaṭṭhimiñjavaṇṇā. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā. Disato uparimāya disāya jātā. Okāsato nāsāpuṭe pūretvā ṭhitā. Na cesā ettha sadā sannicitā hutvā tiṭṭhati, atha kho yathā nāma puriso paduminipatte dadhiṃ bandhitvā heṭṭhā kaṇṭakena vijjheyya, athānena chiddena dadhimuttaṃ gaḷitvā bahi pateyya, evameva yadā sattā rodanti, visabhāgāhārautuvasena vā sañjātadhātukhobhā honti, tadā anto sīsato pūtisemhabhāvamāpannaṃ matthaluṅgaṃ gaḷitvā tālumatthakavivarena otaritvā nāsāpuṭe pūretvā tiṭṭhati vā paggharati vā. Siṅghāṇikā pariggaṇhakena ca yoginā nāsāpuṭe pūretvā ṭhitavaseneva pariggaṇhitabbā. Paricchedato siṅghāṇikābhāgena paricchinnā, ayamassā sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisova.
212 (31)“关节滑液”,是身体关节内部的黏滑污秽物。它的“色”像翅子树树脂的颜色。“形”就是它所在位置的那个形状。“方位”产生于两个方向。“处所”——在一百八十个关节内部,起着润滑骨节的作用。如果关节滑液少,那么起立、坐下、前进、后退、屈身和伸直的时候,骨头就会发出“格答格答”的声音,像弹指的声音一样响动;即使走一由旬或二由旬的长路,风界(风元素)也会被激动,四肢会疼痛。然而,关节滑液多的人,在起坐等动作时,骨头不会发出“格答格答”的声音,即使走长路,风界也不会被激动,四肢也不疼痛。“界限”——以关节滑液的部分为限,这是它的“自分的界限”。“他分的界限”则和头发类似。巴利
Lasikāti sarīrasandhīnaṃ abbhantare picchilakuṇapaṃ. Sā vaṇṇato kaṇikāraniyyāsavaṇṇā. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā. Disato dvīsu disāsu jātā. Okāsato aṭṭhisandhīnaṃ abbhañjanakiccaṃ sādhayamānā asītisatasandhīnaṃ abbhantare ṭhitā. Yassa cesā mandā hoti, tassa uṭṭhahantassa nisīdantassa abhikkamantassa paṭikkamantassa samiñjantassa pasārentassa aṭṭhikāni kaṭakaṭāyanti, accharāsaddaṃ karonto viya sañcarati. Ekayojanadviyojanamattaṃ addhānaṃ gatassa vāyodhātu kuppati, gattāni dukkhanti. Yassa pana bahukā honti, tassa uṭṭhānanisajjādīsu na aṭṭhīni kaṭakaṭāyanti, dīghampi addhānaṃ gatassa na vāyodhātu kuppati, na gattāni dukkhanti. Paricchedato lasikābhāgena paricchinnā, ayamassā sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisova.
213 (32)“尿”,即尿液——它的“色”像绿豆碱水的颜色。“形”——像倒置的水瓮内部所盛的水的形状。“方位”——产生于下方。“处所”——在膀胱的内部。“膀胱”就是指尿袋。好比投入粪池的无口罗梵那瓮,粪池的液体进入瓮中,却看不出它进入的通道;同样的,尿从身体进入膀胱,也看不出它进入的通道,但排出的通道是明白可见的。当膀胱里的尿充满时,有情便生起“我要小便”的冲动。“界限”——以膀胱的内部和尿的部分为限。这是它的“自分的界限”。“他分的界限”和头发类似。巴利
Muttanti muttarasaṃ. Taṃ vaṇṇato māsakhārodakavaṇṇaṃ. Saṇṭhānato adhomukhaṭṭhapitaudakakumbhaabbhantaragataudakasaṇṭhānaṃ. Disato heṭṭhimāya disāya jātaṃ. Okāsato vatthissa abbhantare ṭhitaṃ. Vatthi nāma vatthi puṭo vuccati. Yattha seyyathāpi candanikāya pakkhitte amukhe ravaṇaghaṭe candanikāraso pavisati, na cassa pavisanamaggo paññāyati , evameva sarīrato muttaṃ pavisati, na cassa pavisanamaggo paññāyati, nikkhamanamaggo pana pākaṭo hoti. Yamhi ca muttassa bharite passāvaṃ karomāti sattānaṃ āyūhanaṃ hoti. Paricchedato vatthiabbhantarena ceva muttabhāgena ca paricchinnaṃ, ayamassa sabhāgaparicchedo. Visabhāgaparicchedo pana kesasadisova.
214 就这样,对于头发等各个部分,先依照它们的色、形、方位、处所、界限确定下来,再依照前面所说的次第,用不过急等十种作意善巧的方法,依色、形、香、所依、处所这五种而作意“厌恶!厌恶!”。当这样作意而最终超越头发等的假名时,就好比一个有眼的人,看见一串有三十二种颜色的花穿在一根线上的花环,所有的花不分先后同时显现;同样的,作“此身有发”等观身的人,对于那三十二部分的一切法,也不分先后地同时显现。所以,在之前的《作意善巧论》中说:“初学者对头发作意,他的作意进行之后,到达并停住在这最后的尿的部分为止”。巴利
Evañhi kesādike koṭṭhāse vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedavasena vavatthapetvā anupubbato nātisīghatotiādinā nayena vaṇṇasaṇṭhānagandhāsayokāsavasena pañcadhā paṭikkūlā paṭikkūlāti manasikaroto paṇṇattisamatikkamāvasāne seyyathāpi cakkhumato purisassa dvattiṃsavaṇṇānaṃ kusumānaṃ ekasuttakaganthitaṃ mālaṃ olokentassa sabbapupphāni apubbāpariyamiva pākaṭāni honti, evameva atthi imasmiṃ kāye kesāti imaṃ kāyaṃ olokentassa sabbe te dhammā apubbāpariyāva pākaṭā honti. Tena vuttaṃ manasikārakosallakathāyaṃ ‘‘ādikammikassa hi kesāti manasikaroto manasikāro gantvā muttanti imaṃ pariyosānakoṭṭhāsameva āhacca tiṭṭhatī’’ti.
如果他把注意力转向外界,那么当所有身体部位都这样清楚地显现时,来来往往走动的人、畜生等等,就不再以有情的形象出现,而是只显现为各个部位的聚合体。而他们所吃下去的食物饮料等,看起来也像是被投进了那个部位聚合体里一样。巴利
Sace pana bahiddhāpi manasikāraṃ upasaṃharati, athassa evaṃ sabbakoṭṭhāsesu pākaṭībhūtesu āhiṇḍantā manussatiracchānādayo sattākāraṃ vijahitvā koṭṭhāsarāsivaseneva upaṭṭhahanti, tehi ca ajjhohariyamānaṃ pānabhojanādi koṭṭhāsarāsimhi pakkhipamānamiva upaṭṭhāti.
于是,他依照次第舍离等方法,反复作意“厌恶!厌恶!”的时候,安止定就会依次生起。在这个过程中,依据头发等(三十二身分)的颜色、形状、方位、处所、界限而显现的,是“取相”;依据一切行相都作为厌恶而显现的,是“似相”。对于反复修习、大量修习这个似相的人,按照前面说过的方法,就像在不净业处中一样,只以初禅的方式就能生起安止定。巴利
Athassa anupubbamuñcanādivasena paṭikkūlā paṭikkūlāti punappunaṃ manasikaroto anukkamena appanā uppajjati. Tattha kesādīnaṃ vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedavasena upaṭṭhānaṃ uggahanimittaṃ. Sabbākārato paṭikkūlavasena upaṭṭhānaṃ paṭibhāganimittaṃ. Taṃ āsevato bhāvayato vuttanayena asubhakammaṭṭhānesu viya paṭhamajjhānavaseneva appanā uppajjati.
这种安止定,对于只有一个部分显现的人,或者在一个部分证得安止后就不再对其他部分用功的人,只会生起一个安止定。但对于有许多部分显现的人,或者在一个部分证得禅那后又继续对其他部分用功的人,就会像摩罗迦长老那样,依部分的数目而生起多个初禅。巴利
Sā yassa ekova koṭṭhāso pākaṭo hoti, ekasmiṃ vā koṭṭhāse appanaṃ patvā puna aññasmiṃ yogaṃ na karoti, tassa ekāva uppajjati. Yassa pana aneke koṭṭhāsā pākaṭā honti, ekasmiṃ vā jhānaṃ patvā puna aññasmiṃpi yogaṃ karoti, tassa mallakattherassa viya koṭṭhāsagaṇanāya paṭhamajjhānāni nibbattanti.
据说,那位具寿(摩罗迦长老)握着长部诵者无畏长老的手,说:“贤友无畏,请你先学这个问题。”然后说:“摩罗迦长老在三十二个部分中,获得了三十二种初禅。如果他夜间入一个禅那、白天入一个禅那,那么要过半个多月,才能又回到原来的那个禅那;如果他每天只入一个禅那,那么要过一个多月,才能又回到原来的那个禅那。”巴利
So kirāyasmā dīghabhāṇakaabhayattheraṃ hatthe gahetvā ‘‘āvuso abhaya, imaṃ tāva pañhaṃ uggaṇhāhī’’ti vatvā āha – ‘‘mallakatthero dvattiṃsakoṭṭhāsesu dvattiṃsāya paṭhamajjhānānaṃ lābhī. Sace rattiṃ ekaṃ, divā ekaṃ samāpajjati, atirekaddhamāsena puna sampajjati, sace pana devasikaṃ ekaṃ samāpajjati, atirekamāsena puna sampajjatī’’ti.
如此,这个业处虽然依初禅那而成就,但由于是依念力在颜色、形状等方面成就的,所以称为“身至念”。巴利
Evaṃ paṭhamajjhānavasena ijjhamānampi cetaṃ kammaṭṭhānaṃ vaṇṇasaṇṭhānādīsu satibalena ijjhanato kāyagatāsatīti vuccati.
精勤修习这身至念的比丘,能够战胜不乐与乐,不乐不能胜过他;他征服、再征服已生起的不乐而安住。能够战胜怖畏恐惧,怖畏恐惧不能胜过他;他征服、再征服已生起的怖畏恐惧而安住。他是能忍耐的人,能忍耐寒冷、炎热、饥饿、口渴、虻虫、蚊虫、风、烈日、爬虫的触恼,能忍耐恶意的说辞、难听的话语,也能忍耐已生起的身体各种感受——那些苦的、剧烈的、粗暴的、尖锐的、不愉悦的、不可意的、能夺命的感受。依头发等(三十二身分)的颜色等差别,能证得四禅那,而达到六通。巴利
Imañca kāyagatāsatimanuyutto bhikkhu aratiratisaho hoti, na ca naṃ arati sahati, uppannaṃ aratiṃ abhibhuyya abhibhuyya viharati. Bhayabheravasaho hoti, na ca naṃ bhayabheravaṃ sahati, uppannaṃ bhayabheravaṃ abhibhuyya abhibhuyya viharati. Khamo hoti sītassa uṇhassa …pe… pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti (ma. ni. 3.159). Kesādīnaṃ vaṇṇabhedaṃ nissāya catunnaṃ jhānānaṃ lābhī hoti. Cha abhiññā paṭivijjhati (ma. ni. 3.159).
因此,具慧者确实应不放逸地
修习这具有如此众多功德的
身至念。巴利
Tasmā have appamatto, anuyuñjetha paṇḍito; Evaṃ anekānisaṃsaṃ, imaṃ kāyagatāsatinti.
以上是身至念广说的开端。巴利
Idaṃ kāyagatāsatiyaṃ vitthārakathāmukhaṃ.
1 2 3