11. 说定品显示巴利原文
11. Samādhiniddeso
(一)食厌想的修习显示巴利原文
Āhārepaṭikkūlabhāvanā
294 现在,在无色界之后,就讲到了前面提过的“一想”——也就是食厌想的修习方法。这里的“食”,是“取来”的意思。食有四种:段食、触食、意思食、识食。显示巴利原文
Idāni āruppānantaraṃ ekā saññāti evaṃ uddiṭṭhāya āhāre paṭikkūlasaññāya bhāvanāniddeso anuppatto. Tattha ti āhāro. So catubbidho kabaḷīkārāhāro, phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāroti.
那么在这四种食中,分别是谁取来了什么呢?具体来说:(一)段食取来的是以滋养素为第八的八种色;(二)触食取来的是三种受;(三)意思食取来的是在三有中的结生;(四)识食取来的是在结生刹那的名色。显示巴利原文
Ko panettha kimāharatīti? Kabaḷīkārāhāro ojaṭṭhamakaṃ rūpaṃ āharati. Phassāhāro tisso vedanā āharati. Manosañcetanāhāro tīsu bhavesu paṭisandhiṃ āharati. Viññāṇāhāro paṭisandhikkhaṇe nāmarūpaṃ āharati.
在这些食当中,段食有贪著的恐怖,触食有趋近的恐怖,意思食有再生的恐怖,识食有结生的恐怖。对于这些带有恐怖的食,应该用“儿子肉”的譬喻来说明段食,用“无皮牛”的譬喻来说明触食,用“炽燃炭坑”的譬喻来说明意思食,用“百矛”的譬喻来说明识食。不过,在这四种食里,这里所说的“食”,仅仅指所吃、所饮、所嚼、所尝的这一类段食。对于这种食,把握它的厌恶相而生起的想,就是食厌想。显示巴利原文
Tesu kabaḷīkārāhāre nikantibhayaṃ. Phassāhāre upagamanabhayaṃ. Manosañcetanāhāre upapattibhayaṃ. Viññāṇāhāre paṭisandhibhayaṃ. Evaṃ sappaṭibhayesu ca tesu kabaḷīkārāhāro (saṃ. ni. 2.63) dīpetabbo. Phassāhāro (saṃ. ni. 2.63). Manosañcetanāhāro (saṃ. ni. 2.63). Viññāṇāhāro ti (saṃ. ni. 2.63). Imesu pana catūsu āhāresu asitapītakhāyitasāyitappabhedo imasmiṃ atthe ti adhippeto. Tasmiṃ āhāre paṭikkūlākāraggahaṇavasena uppannā saññā āhāre paṭikkūlasaññā.
想要修习食厌想的人,应当先学习业处,并且对所学的内容连一个疑问也没有;然后独自住在安静的地方,对所吃、所饮、所嚼、所尝的这一类段食,用十种行相来省察它的厌恶性。这十种行相是:以行走、以寻求、以受用、以分泌、以容器、以未消化、以已消化、以果、以流出、以涂抹。显示巴利原文
Taṃ āhāre paṭikkūlasaññaṃ bhāvetukāmena kammaṭṭhānaṃ uggahetvā uggahato ekapadampi avirajjhantena rahogatena paṭisallīnena asitapītakhāyitasāyitappabhede kabaḷīkārāhāre dasahākārehi paṭikkūlatā paccavekkhitabbā. Seyyathidaṃ, gamanato, pariyesanato, paribhogato, āsayato, nidhānato, aparipakkato, paripakkato, phalato, nissandato, sammakkhanatoti.
295 这里要说明的是:像这样在有大威力的佛教中出家的人,整夜读诵佛语或者修行沙门法,早晨在适当的时候起来,做完塔园和菩提树园的义务,准备好饮用水和洗用水,洒扫僧房,调整好身体,登上禅座,思惟业处二三十回。然后起身,拿了钵和衣,离开那无人喧闹、具有远离之乐、树荫和水都具备、清净凉爽的可爱苦行林,不顾圣远离之乐,为了获得饮食而向村落走去,就像野干走向弃尸的坟墓一样。显示巴利原文
Tattha ti evaṃ mahānubhāve nāma sāsane pabbajitena sakalarattiṃ buddhavacanasajjhāyaṃ vā samaṇadhammaṃ vā katvā kālasseva vuṭṭhāya cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇavattaṃ katvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā pariveṇaṃ sammajjitvā sarīraṃ paṭijaggitvā āsanamārūyha vīsatiṃsa vāre kammaṭṭhānaṃ manasikaritvā uṭṭhāya pattacīvaraṃ gahetvā nijanasambādhāni pavivekasukhāni chāyūdakasampannāni sucīni sītalāni ramaṇīyabhūmibhāgāni tapovanāni pahāya ariyaṃ vivekaratiṃ anapekkhitvā susānābhimukhena siṅgālena viya āhāratthāya gāmābhimukhena gantabbaṃ.
像这样走去的人,从下床或下椅开始,就必须踏在散布着脚上带来的尘土、家蜥蜴粪等的敷具上。然后,有时由于被老鼠、蝙蝠等的粪所污染,他必须看见比内室更令人厌恶的门前处。然后,由于被鸺鹠、鸽子等的粪所涂污,他必须看见比上层露台更令人厌恶的下层露台。然后,他又必须看见僧房庭院,那里由于被风吹来的旧草和落叶、病沙弥的尿、粪、唾液、鼻涕,以及雨季的水、泥等所污染,比下层露台更令人厌恶。接着,他又必须看见通往精舍的道路,比僧房庭院更令人厌恶。显示巴利原文
Evaṃ gacchatā ca mañcamhā vā pīṭhamhā vā otaraṇato paṭṭhāya pādarajagharagolikavaccādisamparikiṇṇaṃ paccattharaṇaṃ akkamitabbaṃ hoti. Tato appekadā mūsikajatukavaccādīhi upahatattā antogabbhato paṭikkūlataraṃ pamukhaṃ daṭṭhabbaṃ hoti. Tato ulūkapārāvatādivaccasammakkhitattā uparimatalato paṭikkūlataraṃ heṭṭhimatalaṃ. Tato kadāci kadāci vāteritehi purāṇatiṇapaṇṇehi gilānasāmaṇerānaṃ muttakarīsakheḷasiṅghāṇikāhi vassakāle udakacikkhallādīhi ca saṃkiliṭṭhattā heṭṭhimatalato paṭikkūlataraṃ pariveṇaṃ. Pariveṇato paṭikkūlatarā vihāraracchā daṭṭhabbā hoti.
然而,当他依次礼拜了菩提树和塔庙之后,站在寻堂里,心里这样想:“现在,我不能再回头看那座像珍珠堆一样的塔庙、像孔雀尾羽束一样悦目的菩提树,还有像天宫一样庄严的坐卧之处了。我必须离开这些令人欢喜的地方,为了食物而出发。”于是,在通往村落的路上,他将看到布满树桩和荆棘的道路,以及被水流冲坏、崎岖不平的道路。显示巴利原文
Anupubbena pana bodhiñca cetiyañca vanditvā vitakkamāḷake ṭhitena muttarāsisadisaṃ cetiyaṃ morapiñchakalāpamanoharaṃ bodhiṃ devavimānasampattisassirīkaṃ senāsanañca anapaloketvā evarūpaṃ nāma ramaṇīyaṃ padesaṃ piṭṭhito katvā āhārahetu gantabbaṃ bhavissatīti pakkamitvā gāmamaggaṃ paṭipannena khāṇukaṇṭakamaggopi udakavegabhinnavisamamaggopi daṭṭhabbo hoti.
然后,他穿上下衣,就像遮盖脓疮一样;系上腰带,就像给伤口缠裹布带一样;披上外衣,就像遮盖骨架一样;取出钵,就像取出药盆一样。当他到达村门附近时,也许会看见大象的尸体、马的尸体、水牛的尸体、人的尸体、蛇的尸体或狗的尸体。他不仅必须看见这些,还必须忍受它们的臭气侵袭鼻子。然后,他站在村门口,为了避免凶恶的大象、马等带来的危险,必须仔细观察村落的街道。显示巴利原文
Tato gaṇḍaṃ paṭicchādentena viya nivāsanaṃ nivāsetvā vaṇacoḷakaṃ bandhantena viya kāyabandhanaṃ bandhitvā aṭṭhisaṅghātaṃ paṭicchādentena viya cīvaraṃ pārupitvā bhesajjakapālaṃ nīharantena viya pattaṃ nīharitvā gāmadvārasamīpaṃ pāpuṇantena hatthikuṇapaassakuṇapagokuṇapamahiṃsakuṇapamanussakuṇapaahikuṇapakukkurakuṇapānipi daṭṭhabbāni bhavanti. Na kevalañca daṭṭhabbāni, gandhopi nesaṃ ghānaṃ paṭihanamāno adhivāsetabbo hoti. Tato gāmadvāre ṭhatvā caṇḍahatthiassādiparissayaparivajjanatthaṃ gāmaracchā oloketabbā honti.
就这样,从必须踏上的敷具开始,一直到必须看见、嗅闻的种种尸体为止,这些令人厌恶的事情,都是为了食物而必须踏过、看见、嗅闻的。他应当就这样在“行去”的过程中观察可厌相,心想:“啊,食物实在是可厌啊!”显示巴利原文
Iccetaṃ paccattharaṇādianekakuṇapapariyosānaṃ paṭikkūlaṃ āhārahetu akkamitabbañca daṭṭhabbañca ghāyitabbañca hoti. Aho vata bho paṭikkūlo āhāroti evaṃ gamanato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
296 如何“以遍求”来观察呢?即使忍受了这样行乞过程中的厌恶,进入村落之后,他披着僧伽帝衣,必须像一个贫苦的人那样,手里拿着钵,挨家挨户地在村落街道上行走。如果是在雨季,在有泥泞的地方,脚会陷下去,一直陷到小腿肚,这时他必须一只手拿着钵,另一只手提起袈裟。在夏季,他必须满身带着狂风吹起的尘土和草末行走。当他到达各家门前时,必须看见并踩踏那些混杂着洗鱼水、洗肉水、洗米水,以及唾液、鼻涕和狗、猪的粪便等,充满蛆虫和苍蝇、污秽泥泞的地方。从那里飞起来的苍蝇,会停歇在他的僧伽帝衣上、钵上以及头上。显示巴利原文
Kathaṃ ? Evaṃ gamanapaṭikkūlaṃ adhivāsetvāpi gāmaṃ paviṭṭhena saṅghāṭipārutena kapaṇamanussena viya kapālahatthena gharapaṭipāṭiyā gāmavīthīsu caritabbaṃ hoti. Yattha vassakāle akkantaakkantaṭṭhāne yāva piṇḍikamaṃsāpi udakacikkhalle pādā pavisanti, ekena hatthena pattaṃ gahetabbaṃ hoti, ekena cīvaraṃ ukkhipitabbaṃ. Gimhakāle vātavegena samuṭṭhitehi paṃsutiṇarajehi okiṇṇasarīrena caritabbaṃ. Taṃ taṃ gehadvāraṃ patvā macchadhovanamaṃsadhovanataṇḍuladhovanakheḷasiṅghāṇikasunakhasūkaravaccādīhi sammissāni kimikulākulāni nīlamakkhikaparikiṇṇāni oḷigallāni ceva candanikaṭṭhānāni ca daṭṭhabbāni honti akkamitabbānipi. Yato tā makkhikā uṭṭhahitvā saṅghāṭiyampi pattepi sīsepi nilīyanti.
即使进入了家中,有些人会给予食物,有些人不给予。在给予的人当中,有些人给的是昨天煮的饭、陈旧的糕饼、腐坏的凝乳或食品饼等。在不给予的人当中,有些人会说:“请走过去吧,尊者。”有些人则好像没看见一样,保持沉默;有些人转过脸去;有些人会用“走开,秃头”之类的粗恶言语对待他。就这样,他如同一个贫穷的人一样,在村中乞食之后,必须离开。显示巴利原文
Gharaṃ paviṭṭhassāpi keci denti, keci na denti. Dadamānāpi ekacce hiyyo pakkabhattampi purāṇakhajjakampi pūtikummāsapūpādīnipi dadanti. Adadamānāpi kecideva ‘‘aticchatha, bhante’’ti vadanti, keci pana apassamānā viya tuṇhī honti, keci aññena mukhaṃ karonti, keci ‘‘gaccha, re muṇḍakā’’tiādīhi pharusavācāhi samudācaranti. Evaṃ kapaṇamanussena viya gāme piṇḍāya caritvā nikkhamitabbanti.
就这样,从进入村落开始,一直到离开为止,为了饮食,他必须踩踏、看见、忍受水、泥泞等令人厌恶的东西。他应当这样依遍求来观察食物的厌恶,心想:“啊!多么可厌的食物啊!”显示巴利原文
Iccetaṃ gāmappavesanato paṭṭhāya yāva nikkhamanā udakacikkhallādipaṭikkūlaṃ āhārahetu akkamitabbañceva daṭṭhabbañca adhivāsetabbañca hoti. Aho vata bho paṭikkūlo āhāroti evaṃ pariyesanato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
297 怎样从受用食物的过程来观察呢?比丘这样求得食物后,在村外找个舒适的地方安坐。只要他还没把手伸进食物里,看到值得尊敬的比丘或有惭耻心的人,还能邀请对方一起受用。但当他因为想吃而刚把手伸进去时,这时再说“请用吧”,就会感到羞耻了。手伸进去揉捏食物时,五指渗出的汗水浸湿了干硬的饭,把它变软。显示巴利原文
Kathaṃ ? Evaṃ pariyiṭṭhāhārena pana bahigāme phāsukaṭṭhāne sukhanisinnena yāva tattha hatthaṃ na otāreti, tāva tathārūpaṃ garuṭṭhāniyaṃ bhikkhuṃ vā lajjimanussaṃ vā disvā nimantetumpi sakkā hoti. Bhuñjitukāmatāya panettha hatthe otāritamatte ‘‘gaṇhathā’’ti vadantena lajjitabbaṃ hoti. Hatthaṃ pana otāretvā maddantassa pañcaṅgulianusārena sedo paggharamāno sukkhathaddhabhattampi temento muduṃ karoti.
然后,仅仅这个揉捏的动作就破坏了食物的美观。把食物做成食团放入口中时,下排牙齿起着臼的作用,上排牙齿起着杵的作用,舌头起着手的作用。在那里,就像狗槽里的狗食团一样,食物被齿杵捣碎,被舌头翻转,舌尖的稀薄唾液涂抹着它,从中间开始浓厚的唾液涂抹着它,齿木(刷牙用的木片)没清理到的地方的齿垢也涂抹着它。食物就这样被粉碎、被涂抹,它的色、香、味特性在那一刻消失,变得像狗槽里的狗呕吐物一样,达到极其可厌的状态。即便如此,因为食物已经离开了眼睛能看到的范围,还是必须被吞下去。应当这样从受用来随观厌恶性。显示巴利原文
Atha tasmiṃ parimaddanamattenāpi sambhinnasobhe ālopaṃ katvā mukhe ṭhapite heṭṭhimadantā udukkhalakiccaṃ sādhenti, uparimā musalakiccaṃ, jivhā hatthakiccaṃ. Taṃ tattha suvānadoṇiyaṃ suvānapiṇḍamiva dantamusalehi koṭṭetvā jivhāya samparivattiyamānaṃ jivhāgge tanupasannakheḷo makkheti, vemajjhato paṭṭhāya bahalakheḷo makkheti, dantakaṭṭhena asampattaṭṭhāne dantagūthako makkheti. So evaṃ vicuṇṇitamakkhito taṅkhaṇaññeva antarahitavaṇṇagandhasaṅkhāraviseso suvānadoṇiyaṃ ṭhitasuvānavamathu viya paramajegucchabhāvaṃ upagacchati. Evarūpopi samāno cakkhussa āpāthaṃ atītattā ajjhoharitabbo hotīti evaṃ paribhogato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
298 怎样进一步观察呢?食物这样受用后,当它进入身体内部时,即使是诸佛陀、辟支佛陀、转轮王,在胆汁、痰、脓、血这四种容器中,也必定有其中一种容器。但对于少福德的人,则有四种容器。因此,胆汁容器偏多的人,他的食物就像被涂抹了浓厚的甘草油一样,极其可厌。痰容器偏多的人,他的食物就像被涂抹了那伽婆罗叶汁一样。脓容器偏多的人,他的食物就像被涂抹了腐烂的酥乳一样。血容器偏多的人,他的食物就像被涂抹了染料一样,极其可厌。应当这样从容器来随观厌恶性。显示巴利原文
Kathaṃ ? Evaṃ paribhogaṃ upagato ca panesa anto pavisamāno yasmā buddhapaccekabuddhānampi raññopi cakkavattissa pittasemhapubbalohitāsayesu catūsu aññataro āsayo hotiyeva. Mandapuññānaṃ pana cattāro āsayā honti. Tasmā yassa pittāsayo adhiko hoti, tassa bahalamadhukatelamakkhito viya paramajeguccho hoti. Yassa semhāsayo adhiko hoti, tassa nāgabalapaṇṇarasamakkhito viya. Yassa pubbāsayo adhiko hoti, tassa pūtitakkamakkhito viya. Yassa lohitāsayo adhiko hoti, tassa rajanamakkhito viya paramajeguccho hotīti evaṃ āsayato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
299 怎样进一步观察呢?这食物被这四种容器中的某一种容器所涂抹,进入腹内后,既不存放在金器中,也不存放在宝石、银等器皿里。如果被十岁的人吞下去,就在那像从未清洗的粪桶一样的地方住上十年。如果被二十、三十、四十、五十、六十、七十、八十、九十岁的人,或被百岁的人吞下去,就在那像从未清洗的粪桶一样的地方住上百年。应当这样从存放处来随观厌恶性。显示巴利原文
Kathaṃ ? So imesu catūsu āsayesu aññatarena āsayena makkhito antoudaraṃ pavisitvā neva suvaṇṇabhājane na maṇirajatādibhājanesu nidhānaṃ gacchati. Sace pana dasavassikena ajjhohariyati dasa vassāni adhotavaccakūpasadise okāse patiṭṭhahati. Sace vīsa, tiṃsa, cattālīsa, paññāsa, saṭṭhi, sattati, asīti, navutivassikena, sace vassasatikena ajjhohariyati. Vassasataṃ adhotavaccakūpasadise okāse patiṭṭhahatīti evaṃ nidhānato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
300 怎样进一步观察呢?这食物进入这样的地方存放后,只要还没消化,就待在那个如前所说极黑暗、充满各种尸体臭味的风吹拂、极其臭秽鄙恶的地方。就像热季里不时降下的骤雨,落在旃陀罗村门口池塘中的草、叶、破席片、蛇、狗、人的尸体等上面,这些东西被日光晒热,布满泡沫和水泡而存在着;同样地,今天、昨天以及之前各天所吞下的一切食物聚集在一起,被痰膜覆盖,被身火(体内的热能)煮沸发酵,产生泡沫和水泡,达到极其鄙恶的状态而存在着。应当这样从未消化来随观厌恶性。显示巴利原文
Kathaṃ ? So panāyamāhāro evarūpe okāse nidhānamupagato yāva aparipakko hoti, tāva tasmiññeva yathāvuttappakāre paramandhakāratimise nānākuṇapagandhavāsitapavanavicarite atiduggandhajegucche padese yathā nāma nidāghe akālameghena abhivuṭṭhamhi caṇḍālagāmadvāraāvāṭe patitāni tiṇapaṇṇakilañjakhaṇḍaahikukkuramanussakuṇapādīni sūriyātapena santattāni pheṇapupphuḷakācitāni tiṭṭhanti, evameva taṃdivasampi hiyyopi tato purime divasepi ajjhohato sabbo ekato hutvā semhapaṭalapariyonaddho kāyaggisantāpakuthitakuthanasañjātapheṇapupphuḷakācito paramajegucchabhāvaṃ upagantvā tiṭṭhatīti evaṃ aparipakkato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
301 怎样进一步观察呢?这食物被那身火消化时,并不像金、银等矿物那样转变成金、银等的状态;而是一边放出泡沫和水泡,一边如同在细磨器上磨碎后装入竹筒的黄土那样,转变成粪的状态而充满下肠,转变成尿的状态而充满膀胱。应当这样从已消化来随观厌恶性。显示巴利原文
Kathaṃ ? So tattakāyagginā paripakko samāno na suvaṇṇarajatādidhātuyo viya suvaṇṇarajatādibhāvaṃ upagacchati. Pheṇapupphuḷake pana muñcanto saṇhakaraṇiyaṃ pisitvā nāḷike pakkhittapaṇḍumattikā viya karīsabhāvaṃ upagantvā pakkāsayaṃ, muttabhāvaṃ upagantvā muttavatthiñca pūretīti evaṃ paripakkato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
302 怎么观察呢?这食物如果被正确消化,就会产生头发、体毛、指甲、牙齿等各种不净的东西;如果没有被正确消化,就会引发癣、痒、疥疮、麻风、消瘦、咳嗽、痢疾等几百种疾病,这就是它的果报。应当这样从果报的角度,观察食物的可厌。显示巴利原文
Kathaṃ ? Sammā paripaccamāno ca panāyaṃ kesalomanakhadantādīni nānākuṇapāni nipphādeti asammāparipaccamāno daddukaṇḍukacchukuṭṭhakilāsasosakāsātisārappabhutīni rogasatāni, idamassa phalanti evaṃ phalato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
303 怎么观察呢?这食物被吞下去的时候,只从一个门进入;但排出来的时候,却以从眼中流出眼垢、从耳中流出耳垢等方式,从许多个门流出。吞下去的时候,即使有盛大的随从围绕着,也是被吞下去;但排出来的时候,变成大便、小便等状态,只能由一个人独自排出。第一天享用食物时,欢喜踊跃,兴奋激动,生起喜悦和愉快;第二天排出它时,却捂住鼻子,扭曲面容,感到厌恶和羞惭。第一天是带着贪染、贪求、执着、迷醉把它吞下去的;第二天,经过一夜停留之后,则带着厌离、厌恶、羞耻、嫌恶把它排出去。因此古人说:显示巴利原文
Kathaṃ ? Ajjhohariyamāno cesa ekena dvārena pavisitvā nissandamāno akkhimhā akkhigūthako kaṇṇamhā kaṇṇagūthakotiādinā pakārena anekehi dvārehi nissandati. Ajjhoharaṇasamaye cesa mahāparivārenāpi ajjhohariyati. Nissandanasamaye pana uccārapassāvādibhāvaṃ upagato ekakeneva nīhariyati. Paṭhamadivase ca naṃ paribhuñjanto haṭṭhapahaṭṭhopi hoti udaggudaggo pītisomanassajāto. Dutiyadivase nissandento pihitanāsiko hoti vikuṇitamukho jegucchī maṅkubhūto. Paṭhamadivase ca naṃ ratto giddho gadhito mucchitopi ajjhoharitvā dutiyadivase ekarattivāsena viratto aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno nīharati. Tenāhu porāṇā –
「饭、饮、嚼食,与贵重的食物;
从一门进入,从九门流出。」
「食、饮、嚼食,与珍贵的食物;
与眷属同食,排出时则独自躲藏。」
「食、饮、嚼食,以及珍贵的食物;
食时欢喜,排时厌恶。」
「食、饮、嚼食,以及珍贵的食物;
经过一夜的停留,一切都变成腐臭。」
显示巴利原文 ‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, bhojanañca mahārahaṃ; Ekadvārena pavisitvā, navadvārehi sandati. ‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, bhojanañca mahārahaṃ; Bhuñjati saparivāro, nikkhāmento nilīyati. ‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, bhojanañca mahārahaṃ; Bhuñjati abhinandanto, nikkhāmento jigucchati. ‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, bhojanañca mahārahaṃ; Ekarattiparivāsā, sabbaṃ bhavati pūtika’’nti.
应当这样由排泄而观察厌恶性。显示巴利原文
Evaṃ nissandato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
304 怎么观察呢?即使在受用的时候,这食物也会污染手、嘴唇、舌头、上腭。由于被它污染,这些部位变得令人厌恶,即使洗干净了,为了去除气味也必须一再地洗。受用之后,正如煮饭时糠、米皮粉等浮起来污染锅口、锅边及锅盖一样,食物被遍布全身的身火(体内的消化热能)煮熟、沸腾而浮起时,就变成齿垢污染牙齿,变成唾液、痰等而分别污染舌头、上腭等处,变成眼屎、耳垢、鼻涕、尿、粪等而分别污染眼睛、耳朵、鼻子、下门等处。当这些门被它污染时,即使天天洗涤,也从不变得清净或令人悦意。其中,洗涤某一处后,手还必须再洗。洗涤某一处后,即使用牛粪、泥土、香粉洗涤两三次,厌恶的感觉也不会消失。应当这样从污染的角度,观察食物的可厌。显示巴利原文
Kathaṃ ? Paribhogakālepi cesa hatthaoṭṭhajivhātālūni sammakkheti. Tāni tena sammakkhitattā paṭikkūlāni honti, yāni dhotānipi gandhaharaṇatthaṃ punappunaṃ dhovitabbāni honti. Paribhutto samāno yathā nāma odane paccamāne thusakaṇakuṇḍakādīni uttaritvā ukkhalimukhavaṭṭipidhāniyo makkhanti, evameva sakalasarīrānugatena kāyagginā pheṇuddehakaṃ paccitvā uttaramāno dante dantamalabhāvena sammakkheti. Jivhātāluppabhutīni kheḷasemhādibhāvena, akkhikaṇṇanāsaadhomaggādike akkhigūthakakaṇṇagūthakasiṅghāṇikāmuttakarīsādibhāvena sammakkheti. Yena sammakkhitāni imāni dvārāni divase divase dhoviyamānānipi neva sucīni, na manoramāni honti. Yesu ekaccaṃ dhovitvā hattho puna udakena dhovitabbo hoti. Ekaccaṃ dhovitvā dvattikkhattuṃ gomayenapi mattikāyapi gandhacuṇṇenapi dhovato pāṭikulyatā vigacchatīti evaṃ sammakkhanato paṭikkūlatā paccavekkhitabbā.
305 当他这样以十种行相(十种方式)观察食物的可厌,并对此加以推敲、思惟时,段食就以厌恶的行相而变得明了。他对此相一再地亲近、修习、多多修习。当他这样修习时,诸盖(各种障碍)便被镇伏。由于段食的自性法(本质)甚深,心虽然没有达到安止定,却以近行定而得定。然而在此,由于把握了厌恶的行相,想(取相)变得明了,因此这个业处(修习方法)被称为「食厌想」。显示巴利原文
Tassevaṃ dasahākārehi paṭikkūlataṃ paccavekkhato takkāhataṃ vitakkāhataṃ karontassa paṭikkūlākāravasena kabaḷīkārāhāro pākaṭo hoti. So taṃ nimittaṃ punappunaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassevaṃ karoto nīvaraṇāni vikkhambhanti. Kabaḷīkārāhārassa sabhāvadhammatāya gambhīrattā appanaṃ appattena upacārasamādhinā cittaṃ samādhiyati. Paṭikkūlākāraggahaṇavasena panettha saññā pākaṭā hoti. Tasmā imaṃ kammaṭṭhānaṃ āhāre paṭikkūlasaññā icceva saṅkhaṃ gacchati.
对于这样修习食厌恶想的比丘,他的心对味爱(对味道的贪爱)退缩、退避、转离。他如同想要渡越沙漠旷野的人吃儿子的肉一般,舍去骄慢而进食,只是为了渡越苦。这样,他便不费力地通过遍知段食这一门,对五种欲贪达到遍知。他通过遍知五欲这一门,遍知色蕴。由于未消化等的厌恶相,他的身至念(对身体的正念)修习也达到圆满,他行于不净想的随顺道。依此而行道,即使在现法中未证得以不死为终极的果,也会趣向善趣。显示巴利原文
Imañca pana āhāre paṭikkūlasaññaṃ anuyuttassa bhikkhuno rasataṇhāya cittaṃ patilīyati patikuṭati pativaṭṭati. So kantāranittharaṇatthiko viya puttamaṃsaṃ vigatamado āhāraṃ āhāreti yāvadeva dukkhassa nittharaṇatthāya. Athassa appakasireneva kabaḷīkārāhārapariññāmukhena pañcakāmaguṇiko rāgo pariññaṃ gacchati. So pañcakāmaguṇapariññāmukhena rūpakkhandhaṃ parijānāti. Aparipakkādipaṭikkūlabhāvavasena cassa kāyagatāsatibhāvanāpi pāripūriṃ gacchati, asubhasaññāya anulomapaṭipadaṃ paṭipanno hoti. Imaṃ pana paṭipattiṃ nissāya diṭṭheva dhamme amatapariyosānataṃ anabhisambhuṇanto sugatiparāyano hotīti.
这是食厌想修习的详论。显示巴利原文
Ayaṃ āhāre paṭikkūlasaññābhāvanāya vitthārakathā.
四界差别修习显示巴利原文
Catudhātuvavatthānabhāvanā
306 现在,在食厌想之后,接着要解说前面所提示的“一差别”——也就是四界差别的修习。其中,“差别”是指依自性相(各自的特相)进行确定;四界的差别,即“四界差别”。界作意、界业处、四界差别,这三者在义理上是一样的。这四界差别在经典中以简略和详细两种方式出现。简略的说法出现在《大念处经》中;详细的说法出现在《大象迹喻经》、《教诫罗睺罗经》和《界分别经》中。因为——显示巴利原文
Idāni āhāre paṭikkūlasaññānantaraṃ nti evaṃ uddiṭṭhassa catudhātuvavatthānassa bhāvanāniddeso anuppatto. Tattha nti sabhāvūpalakkhaṇavasena sanniṭṭhānaṃ, catunnaṃ dhātūnaṃ vavatthānaṃ . Dhātumanasikāro, dhātukammaṭṭhānaṃ, catudhātuvavatthānanti atthato ekaṃ. Tayidaṃ dvidhā āgataṃ saṅkhepato ca vitthārato ca. Saṅkhepato mahāsatipaṭṭhāne āgataṃ. Vitthārato mahāhatthipadūpame rāhulovāde dhātuvibhaṅge ca. Tañhi –
各位比丘!好比一个技术熟练的屠夫,或者他带的徒弟,把牛杀了以后,坐在十字路口,把牛的身体一块一块地切开。同样的道理,各位比丘!比丘观察自己这个身体,不管身体是什么姿势、放在什么地方,都从界这个角度去观察,他会这样看:在这个身体里面,有地界、有水界、有火界、有风界。显示巴利原文
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa, evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ yathāṭhitaṃ yathāpaṇihitaṃ dhātuso paccavekkhati, atthi imasmiṃ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’’ti –
这是《大念处经》中,为了那些利根器、修习界业处的修行者,而作的简略开示。显示巴利原文
Evaṃ tikkhapaññassa dhātukammaṭṭhānikassa vasena (dī. ni. 2.378) saṅkhepato āgataṃ.
这段话的意思是:好比一个技术熟练的屠牛者,或者他那个为了饭食和工钱而受雇的徒弟,杀了牛之后,把牛剖开,在四衢大道——也就是通向四方的大路交汇的中央地带,把牛肉分割成一块一块,然后坐在那里。同样地,比丘在行、住、坐、卧四种威仪中,不论这个身体被摆成什么姿势、放在什么地方,都这样观察这个身体,从界的角度来观察:‘在这个身体里,有地界、水界、火界、风界。’显示巴利原文
Tassattho – yathā cheko goghātako vā tasseva vā bhattavetanabhato antevāsiko gāviṃ vadhitvā vinivijjhitvā catasso disā gatānaṃ mahāpathānaṃ vemajjhaṭṭhānasaṅkhāte catumahāpathe koṭṭhāsaṃ katvā nisinno assa, evameva bhikkhu catunnaṃ iriyāpathānaṃ yena kenaci ākārena ṭhitattā yathāṭhitaṃ. Yathāṭhitattāva yathāpaṇihitaṃ kāyaṃ atthi imasmiṃ kāye pathavīdhātu…pe… vāyodhātūti evaṃ dhātuso paccavekkhati.
这里到底在说明什么呢?就像那个屠牛者,在喂养牛的时候,在把牛牵往屠宰场的时候,在把牛牵到那里绑好安放的时候,在动手宰杀的时候,在看见已经被宰杀而死的牛的时候——只要他还没有把牛剖开、分割成块,他心里‘牛’这个想法就不会消失。但是,当他把牛分割成块、坐在那里的时候,‘牛’的想法就消失了,‘肉’的想法就生起来了。他不会想:‘我在卖牛,这些人把牛带走了。’而会想:‘我在卖肉,这些人把肉带走了。’同样的道理,这位比丘在以前还是愚痴凡夫的时候,不管是在家还是出家,只要他还没有按照身体本来的样子、本来的状态,把这个身体的密集假相破除之后,从界的角度去观察,那么‘有情’、‘人’、‘补特伽罗’(众生个体)这些想法就还没有消失。但是,当他从界的角度去观察的时候,‘有情’的想法就消失了,他的心就只安立在界上面。所以世尊说:‘诸比丘!譬如熟练的屠牛者或屠牛者的内弟子,杀了牛,在四衢大道上把它分割成块而坐着;同样地,诸比丘!比丘观察此身,如其所处,如其所置,从界而观:于此身中,有地界、水界、火界、风界。’显示巴利原文
Kiṃ vuttaṃ hoti? Yathā goghātakassa gāviṃ posentassapi āghātanaṃ āharantassapi āharitvā tattha bandhitvā ṭhapentassapi vadhantassapi vadhitaṃ mataṃ passantassapi tāvadeva gāvītisaññā na antaradhāyati, yāva naṃ padāletvā bilaso na vibhajati. Vibhajitvā nisinnassa pana gāvīsaññā antaradhāyati, maṃsasaññā pavattati. Nāssa evaṃ hoti ‘‘ahaṃ gāviṃ vikkiṇāmi, ime gāviṃ harantī’’ti. Atha khvassa ‘‘ahaṃ maṃsaṃ vikkiṇāmi, imepi maṃsaṃ haranti’’cceva hoti, evameva imassāpi bhikkhuno pubbe bālaputhujjanakāle gihibhūtassapi pabbajitassapi tāvadeva sattoti vā posoti vā puggaloti vā saññā na antaradhāyati, yāva imameva kāyaṃ yathāṭhitaṃ yathāpaṇihitaṃ ghanavinibbhogaṃ katvā dhātuso na paccavekkhati. Dhātuso paccavekkhato pana sattasaññā antaradhāyati, dhātuvaseneva cittaṃ santiṭṭhati. Tenāha bhagavā ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā…pe… nisinno assa, evameva kho, bhikkhave, bhikkhu…pe… vāyodhātū’’ti.
307 然而,在《中部》等经典中是这样说的:‘各位贤友!什么是内地界呢?凡是内在的、属于自己的、坚硬的、粗糙的、被执取的,也就是:头发、体毛……乃至……胃中物、粪便,或者其他任何内在的、属于自己的、坚硬的、粗糙的、被执取的,各位贤友!这就叫做内地界。’显示巴利原文
(ma. ni. 1.300 ādayo) pana – ‘‘katamā cāvuso, ajjhattikā pathavīdhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ. Seyyathidaṃ , kesā lomā…pe… udariyaṃ karīsaṃ, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ, ayaṃ vuccati, āvuso, ajjhattikā pathavīdhātū’’ti ca,
以及:‘各位贤友!什么是内水界呢?凡是内在的、属于自己的、水、水性的、被执取的,也就是:胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、膏、唾、涕、关节滑液、尿,或者其他任何内在的、属于自己的、水、水性的、被执取的,各位贤友!这就叫做内水界。’显示巴利原文
‘‘Katamā cāvuso, ajjhattikā āpodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ. Seyyathidaṃ, pittaṃ…pe… muttaṃ, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ, ayaṃ vuccatāvuso, ajjhattikā āpodhātū’’ti ca,
各位贤者,什么是身体里的火元素呢?凡是属于我们身体内部的、属于自身的、具有火的性质、被我们执取的东西,具体来说就是:靠着这个火,身体才会产生热量;靠着这个火,身体才会衰老;靠着这个火,身体才会感到灼烧;靠着这个火,我们吃下去的食物、喝下去的饮料、咀嚼的东西、品尝的味道,才能被完全消化掉。还有任何其他属于身体内部的、自身的、具有火的性质、被我们执取的东西。各位贤者,这些就叫做身体里的火元素。显示巴利原文
‘‘Katamā cāvuso, ajjhattikā tejodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ. Seyyathidaṃ, yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ, ayaṃ vuccatāvuso, ajjhattikā tejodhātū’’ti ca,
各位贤者!什么是身体内部的风元素呢?凡是属于我们身体内部的、属于自己的、具有风的性质、被我们执着为“我所有”的那些事物。具体来说,包括:向上运行的风(比如打嗝、咳嗽)、向下运行的风(比如排气)、肚子里的风、肠道里的风、在四肢和身体各部分流动的风、吸进的气、呼出的气,以及其他任何属于身体内部的、属于自己的、具有风的性质、被我们执着为“我所有”的风。各位贤者!这些就叫做身体内部的风元素。显示巴利原文
‘‘Katamā cāvuso, ajjhattikā vāyodhātu? Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ. Seyyathidaṃ, uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, assāso passāso iti vā, yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ, ayaṃ vuccatāvuso, ajjhattikā vāyodhātū’’ti ca –
以上这些,是对于慧根不太利的界业处修习者,以详细的方式来说明。在《教诫罗睺罗经》和《界分别经》中,也是用同样的方式来说明的。显示巴利原文
Evaṃ nātitikkhapaññassa dhātukammaṭṭhānikassa vasena vitthārato āgataṃ. Yathā cettha, evaṃ rāhulovādadhātuvibhaṅgesupi.
以下是白话改写:
现在来解释前面没有详细说明的词句:
“内的”和“自身的”这两个词,意思都是“自己的”。它们指的是:在自己身体里产生的、属于自己生命相续过程中的东西。
这里打个比方:就像世间人把“关于女人的谈话”说成“女人中的谈话”一样,因为这些东西是在自己身体里发生的,而且依靠自己反复出现,所以也叫做“内的”“自身的”。
“坚的”就是坚硬的意思。“粗的”就是粗糙的意思。在这里,第一种“坚的”是根据它的特性来说的,第二种“粗的”是根据它表现出来的样子来说的。因为地界以坚硬作为它的特性,并且以粗糙的样子表现出来,所以也说它是“粗的”。
“所执取的”就是被牢牢抓住的意思。人们用“我”和“我的”这样的想法把它紧紧抓住,意思是:它被取着、被执着不放。“即”是个语气助词,它的意思是“那是什么呢?”为了说明这个,才列举出“发、毛”等等。
在这里要知道:地界是通过二十种表现方式来加以说明的。“或任何其他”指的是其余三部分里所包含的地界。显示巴利原文
Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā, nti idaṃ tāva ubhayampi niyakassa adhivacanaṃ. nāma attani jātaṃ sasantānapariyāpannanti attho. Tayidaṃ yathā loke itthīsu kathā adhitthīti vuccati, evaṃ attani pavattattā attānaṃ paṭicca paṭicca pavattattā ntipi vuccati. nti thaddhaṃ. nti pharusaṃ. Tattha paṭhamaṃ lakkhaṇavacanaṃ, dutiyaṃ ākāravacanaṃ, kakkhaḷalakkhaṇā hi pathavīdhātu, sā pharusākārā hoti, tasmā kharigatanti vuttā. nti daḷhaṃ ādinnaṃ, ahaṃ mamanti evaṃ daḷhaṃ ādinnaṃ, gahitaṃ parāmaṭṭhanti attho. nti nipāto. Tassa taṃ katamanti ceti attho. Tato taṃ dassento ‘‘kesā lomā’’tiādimāha. Ettha ca vīsatiyā ākārehi pathavīdhātu niddiṭṭhāti veditabbā. Yaṃ vā panaññampi kiñcīti avasesesu tīsu koṭṭhāsesu pathavīdhātu saṅgahitā.
水具有流动扩散的特性,能滋润渗透到各个地方,所以叫“水”。它通过业力生起等各种方式,存在于种种不同的水体之中,所以称为“水性的”。那么,水性的具体特征是什么呢?就是水界那种黏结凝聚的相状。显示巴利原文
Vissandanabhāvena taṃ taṃ ṭhānaṃ appotīti . Kammasamuṭṭhānādivasena nānāvidhesu āpesu gatanti . Kiṃ taṃ? Āpodhātuyā ābandhanalakkhaṇaṃ.
之前说过,用加热这种方式,也就是进入各种火里,所以叫它「火性」。那么,这火性到底是什么呢?就是那个有热这个特征的东西。
「因为这个才发热」:当身体里的火界被激发起来的时候,身体就会发热,比如出现一天就好的那种热病之类的状态,热气就这么产生了。
「因为这个才变老」:也是由于它,这个身体才会衰老,出现各种感官功能衰退、力气减弱、皮肤起皱、头发变白等等这些状态。
「因为这个才被烧」:当它被激发起来的时候,身体就像被火烧着了一样。那个人会痛苦地喊「我烧得难受!我烧得难受!」,这时候就希望能有人给他涂上反复清洗过上百次的酥油,还有用牛奶调和的旃檀香膏,也盼着能吹到扇子扇的风、自然风等等。
「因为这个,吃下去的东西、喝下去的饮料、咀嚼的零食、尝到的美味才能完全消化」:由于它的作用,吃进去的米饭之类、喝下去的饮品之类、咀嚼的糕饼之类、尝到的芒果、蜂蜜、糖浆之类,这些东西才能被彻底消化掉。意思是说,靠着消化液这些东西的作用,食物才能被分解。
在这里要说明一下:前面那三种火界,是由四种原因共同产生的;而最后这个负责消化的火界,则只是由业这一种原因产生的。显示巴利原文
Tejanavasena vuttanayeneva tejesu gatanti . Kiṃ taṃ? Uṇhattalakkhaṇaṃ. ti yena tejodhātugatena kupitena ayaṃ kāyo santappati, ekāhikajarādibhāvena usumajāto hoti. ti yena ayaṃ kāyo jīrati, indriyavekallataṃ balaparikkhayaṃ valipalitādibhāvañca pāpuṇāti. ti yena kupitena ayaṃ kāyo ḍayhati. So ca puggalo ‘‘ḍayhāmi ḍayhāmī’’ti kandanto satadhotasappigosīsacandanādilepañceva tālavaṇṭavātañca paccāsīsati. ti yenetaṃ asitaṃ vā odanādi pītaṃ vā pānakādi khāyitaṃ vā piṭṭhakhajjakādi sāyitaṃ vā ambapakkamadhuphāṇitādi sammā paripākaṃ gacchati, rasādibhāvena vivekaṃ gacchatīti attho. Ettha ca purimā tayo tejodhātusamuṭṭhānā. Pacchimo kammasamuṭṭhānova.
按照前面讲过的方法,以“吹”这种方式,也就是进入各种风里,所以叫作“风界”。它是什么?就是具有支持作用的特相。“上行风”:是引起呕吐、打嗝等向上运行的风。“下行风”:是排出大小便等向下运行的风。“腹外风”:是肠子外面的风。“腹内风”:是肠子里面的风。“肢体循环风”:是沿着脉管网遍布全身、运行到各个肢体、产生弯曲和伸展等动作的风。“入息”:是进入身体内部的鼻风。“出息”:是出去到身体外部的鼻风。在这里,前五种风界是由四种因缘共同生起的。入息和出息只是由心识生起的。在所有地方,经文里“或任何其他”这句话,是指已经包含在其他部分里的水界等。显示巴利原文
Vāyanavasena vuttanayeneva vāyesu gatanti . Kiṃ taṃ? Vitthambhanalakkhaṇaṃ. ti uggārahikkādipavattakā uddhaṃ ārohaṇavātā. ti uccārapassāvādinīharaṇakā adho orohaṇavātā. ti antānaṃ bahivātā. ti antānaṃ antovātā. ti dhamanijālānusārena sakalasarīre aṅgamaṅgāni anusaṭā samiñjanapasāraṇādinibbattakā vātā. ti antopavisananāsikavāto. ti bahinikkhamananāsikavāto. Ettha ca purimā pañca catusamuṭṭhānā. Assāsapassāsā cittasamuṭṭhānāva. Sabbattha ti iminā padena avasesakoṭṭhāsesu āpodhātuādayo saṅgahitā.
这样,用二十种行相详细解说地界,用十二种行相详细解说水界,用四种行相详细解说火界,用六种行相详细解说风界,总共用四十二种行相详细解说四大界,这就是此处经文的解释。显示巴利原文
Iti vīsatiyā ākārehi pathavīdhātu, dvādasahi āpodhātu, catūhi tejodhātu, chahi vāyodhātūti dvācattālīsāya ākārehi catasso dhātuyo vitthāritā hontīti ayaṃ tāvettha pāḷivaṇṇanā.
308 然而,在这个修习方法里,对于利根智慧(利慧)的比丘来说,如果像“头发是地界,体毛是地界”这样详细地去把握各个界,会显得太繁琐。如果他用“凡是坚硬特相,这是地界;凡是粘结特相,这是水界;凡是遍熟特相,这是火界;凡是支持特相,这是风界”这样来作意,他的业处就会变得清楚明了。但是,对于不太利根智慧的人,如果这样作意,反而会变得黑暗、不明显。只有依照前面那种详细的方法作意,才会变得明了。显示巴利原文
Bhāvanānaye panettha tikkhapaññassa bhikkhuno kesā pathavīdhātu, lomā pathavīdhātūti evaṃ vitthārato dhātupariggaho papañcato upaṭṭhāti. Yaṃ thaddhalakkhaṇaṃ, ayaṃ pathavīdhātu. Yaṃ ābandhanalakkhaṇaṃ, ayaṃ āpodhātu. Yaṃ paripācanalakkhaṇaṃ, ayaṃ tejodhātu. Yaṃ vitthambhanalakkhaṇaṃ, ayaṃ vāyodhātūti evaṃ manasikaroto panassa kammaṭṭhānaṃ pākaṭaṃ hoti. Nātitikkhapaññassa pana evaṃ manasikaroto andhakāraṃ avibhūtaṃ hoti. Purimanayena vitthārato manasikarontassa pākaṭaṃ hoti.
为什么这样说呢?好比两位比丘在背诵有很多重复段落的经文。那位利根智慧的比丘,把重复段落的开头详细展开一两次之后,就只抓住开头和结尾,用这种方式继续背诵下去。对此,那位不太利根智慧的比丘会这样说:“这叫什么背诵?连让人嘴唇动一下都不行。这样背诵,什么时候才能把经文读熟呢?”他自己每次遇到重复段落的开头,都详细展开来背诵。而另一位利根智慧的比丘则对他这样说:“这叫什么背诵?连让人到达终点都不行。这样背诵,什么时候才能诵完经文呢?”同样道理,对于利根智慧的人,用头发等详细把握界时,会觉得太繁琐。而用“凡是坚硬特相,这是地界”等方法简略作意的人,他的业处就会变得明了。对于另一位不太利根智慧的人,那样作意就会变得黑暗、不明显。用头发等详细作意的人,反而会变得明显。显示巴利原文
Kathaṃ ? Yathā dvīsu bhikkhūsu bahupeyyālaṃ tantiṃ sajjhāyantesu tikkhapañño bhikkhu sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā peyyālamukhaṃ vitthāretvā tato paraṃ ubhatokoṭivaseneva sajjhāyaṃ karonto gacchati. Tatra nātitikkhapañño evaṃ vattā hoti ‘‘kiṃ sajjhāyo nāmesa oṭṭhapariyāhatamattaṃ kātuṃ na deti, evaṃ sajjhāye kariyamāne kadā tanti paguṇā bhavissatī’’ti. So āgatāgataṃ peyyālamukhaṃ vitthāretvāva sajjhāyaṃ karoti. Tamenaṃ itaro evamāha – ‘‘kiṃ sajjhāyo nāmesa pariyosānaṃ gantuṃ na deti, evaṃ sajjhāye kariyamāne kadā tanti pariyosānaṃ gamissatī’’ti. Evameva tikkhapaññassa kesādivasena vitthārato dhātupariggaho papañcato upaṭṭhāti. Yaṃ thaddhalakkhaṇaṃ, ayaṃ pathavīdhātūtiādinā nayena saṅkhepato manasikaroto kammaṭṭhānaṃ pākaṭaṃ hoti. Itarassa tathā manasikaroto andhakāraṃ avibhūtaṃ hoti. Kesādivasena vitthārato manasikarontassa pākaṭaṃ hoti.
因此,想要修习这个业处的利根智慧者,首先应该独自居住在安静的地方,对自己的整个色身这样思惟:“凡是在这个身体里的坚硬性或者粗糙性,这是地界。凡是粘结性或者流动性,这是水界。凡是遍熟性或者温热性,这是火界。凡是支持性或者推动性,这是风界。”像这样简略地把握各个界之后,应该反复地以“地界、水界”等只是界、没有有情、没有命者(灵魂)而作意、观察、省察。当他这样精勤修习时,不久就会生起近行定——这种定以自性法为所缘,由照见界差别的智慧所把握,但没有达到安止定。显示巴利原文
Tasmā imaṃ kammaṭṭhānaṃ bhāvetukāmena tikkhapaññena tāva rahogatena paṭisallīnena sakalampi attano rūpakāyaṃ āvajjetvā yo imasmiṃ kāye thaddhabhāvo vā kharabhāvo vā, ayaṃ pathavīdhātu. Yo ābandhanabhāvo vā dravabhāvo vā, ayaṃ āpodhātu. Yo paripācanabhāvo vā uṇhabhāvo vā, ayaṃ tejodhātu. Yo vitthambhanabhāvo vā samudīraṇabhāvo vā, ayaṃ vāyodhātūti evaṃ saṃkhittena dhātuyo pariggahetvā punappunaṃ pathavīdhātu āpodhātūti dhātumattato nissattato nijjīvato āvajjitabbaṃ manasikātabbaṃ paccavekkhitabbaṃ. Tassevaṃ vāyamamānassa nacireneva dhātuppabhedāvabhāsanapaññāpariggahito sabhāvadhammārammaṇattā appanaṃ appatto upacāramatto samādhi uppajjati.
或者,为了显示这四大种的非有情性,法将军舍利弗尊者曾经说过四个部分:“依骨、依腱、依肉、依皮,虚空被围绕,便称为色。”在这些部分中,用随顺智之手一一分解后:“凡是在这些当中的坚硬性或粗糙性,就是地界。”像前面讲过的方法那样把握各个界之后,应该反复以“地界、水界”等只是界、没有有情、没有命者而作意、观察、省察。当他这样精勤修习时,不久就会生起近行定:以自性法为所缘,由照见界差别的智慧所把握,但没有达到安止定。这就是简略所说的四界差别中的修习方法。显示巴利原文
Atha vā pana ye ime catunnaṃ mahābhūtānaṃ nissattabhāvadassanatthaṃ dhammasenāpatinā ‘‘aṭṭhiñca paṭicca nhāruñca paṭicca maṃsañca paṭicca cammañca paṭicca ākāso parivārito rūpantveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti (ma. ni. 1.306) cattāro koṭṭhāsā vuttā. Tesu taṃ taṃ antarānusārinā ñāṇahatthena vinibbhujitvā vinibbhujitvā yo etesu thaddhabhāvo vā kharabhāvo vā, ayaṃ pathavīdhātūti purimanayeneva dhātuyo pariggahetvā punappunaṃ pathavīdhātu āpodhātūti dhātumattato nissattato nijjīvato āvajjitabbaṃ manasikātabbaṃ paccavekkhitabbaṃ. Tassevaṃ vāyamamānassa nacireneva dhātuppabhedāvabhāsanapaññāpariggahito sabhāvadhammārammaṇattā appanaṃ appatto upacāramatto samādhi uppajjati. Ayaṃ saṅkhepato āgate catudhātuvavatthāne bhāvanānayo.
309 不过,在详细解说中,应该这样来理解。想要修习这个业处、但根器不算太利的修行者,应当先向老师以四十二种行相详细学习诸界,然后住在前面说过的那种合适的住所,把一切该做的事情都做完,独自一人待在安静的地方,退隐下来静坐,用四种方式来修习业处:即(一)以构成物简略,(二)以构成物分别,(三)以相简略,(四)以相分别。显示巴利原文
Vitthārato āgate pana evaṃ veditabbo. Idaṃ kammaṭṭhānaṃ bhāvetukāmena hi nātitikkhapaññena yoginā ācariyasantike dvācattālīsāya ākārehi vitthārato dhātuyo uggaṇhitvā vuttappakāre senāsane viharantena katasabbakiccena rahogatena paṭisallīnena sasambhārasaṅkhepato, sasambhāravibhattito, salakkhaṇasaṅkhepato, salakkhaṇavibhattitoti evaṃ catūhākārehi kammaṭṭhānaṃ bhāvetabbaṃ.
那么,具体怎么修呢?在这里,比丘在身体的二十个部分中,把坚硬相确定为地界;在十二个部分中,把属于汁液、名为水的黏结相确定为水界;在四个部分中,把能消化的火确定为火界;在六个部分中,把膨胀相确定为风界。当他这样确定的时候,诸界就变得清楚了。他反复地观察、作意它们,就能依照前面说过的方法生起近行定。显示巴利原文
Tattha kathaṃ ? Idha bhikkhu vīsatiyā koṭṭhāsesu thaddhākāraṃ pathavīdhātūti vavatthapeti. Dvādasasu koṭṭhāsesu yūsagataṃ udakasaṅkhātaṃ ābandhanākāraṃ āpodhātūti vavatthapeti. Catūsu koṭṭhāsesu paripācanakaṃ tejaṃ tejodhātūti vavatthapeti . Chasu koṭṭhāsesu vitthambhanākāraṃ vāyodhātūti vavatthapeti. Tassevaṃ vavatthāpayatoyeva dhātuyo pākaṭā honti. Tā punappunaṃ āvajjato manasikaroto vuttanayeneva upacārasamādhi uppajjati.
310 如果这样修习了,业处却还是没有成就,他就应当这样来修。具体怎么做呢?那位比丘对于身至念业处解说中所说的七种取善巧与十种作意善巧,首先不应该舍弃其中任何一项;应当在三十二种行相中,从皮五法等开始,顺逆地用言语背诵,履行那里所说的一切规定。这里的差别在于:在那里,是以色、形、方位、处所及界限来作意头发等之后,应当以厌恶来安置他的心;而在这里,则应当以界来安置他的心。因此,以颜色等五种方式一一作意头发等之后,最后应当生起这样的作意:显示巴利原文
Yassa pana evaṃ bhāvayato kammaṭṭhānaṃ na ijjhati, tena bhāvetabbaṃ. Kathaṃ? Tena hi bhikkhunā yaṃ taṃ kāyagatāsatikammaṭṭhānaniddese sattadhā uggahakosallaṃ dasadhā manasikārakosallañca vuttaṃ. Dvattiṃsākāre tāva taṃ sabbaṃ aparihāpetvā tacapañcakādīnaṃ anulomapaṭilomato vacasā sajjhāyaṃ ādiṃkatvā sabbaṃ tattha vuttavidhānaṃ kātabbaṃ. Ayameva hi viseso, tattha vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedavasena kesādayo manasikaritvāpi paṭikkūlavasena cittaṃ ṭhapetabbaṃ, idha dhātuvasena. Tasmā vaṇṇādivasena pañcadhā pañcadhā kesādayo manasikaritvā avasāne evaṃ manasikāro pavattetabbo.
311 「这些是长在头盖骨覆膜之皮上的头发。在这里,譬如长在蚁丘顶上的粗草,蚁丘顶不知道『粗草长在我上面』,粗草也不知道『我们长在蚁丘顶上』;同样地,头盖骨覆膜之皮不知道『头发长在我上面』,头发也不知道『我们长在头盖骨覆膜之皮上』,这些法彼此之间没有思念与观察。如此,头发名为在此身中单独的部分,无思,无记,空,非有情,坚硬的地界。」显示巴利原文
Ime nāma sīsakaṭāhapaliveṭhanacamme jātā. Tattha yathāvammikamatthake jātesu kuṇṭhatiṇesu na vammikamatthako jānāti mayi kuṇṭhatiṇāni jātānīti, napi kuṇṭhatiṇāni jānanti mayaṃ vammikamatthake jātānīti, evameva na sīsakaṭāhapaliveṭhanacammaṃ jānāti mayi kesā jātāti, napi kesā jānanti mayaṃ sīsakaṭāhaveṭhanacamme jātāti, aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti kesā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
312 「长在覆盖身体之皮上的毛。在这里,譬如长在空村处的达婆草,空村处不知道『达婆草长在我上面』,达婆草也不知道『我们长在空村处上』;同样地,覆盖身体之皮不知道『毛长在我上面』,毛也不知道『我们长在覆盖身体之皮上』。这些法彼此之间没有思念与观察。如是,毛,名为在此身中单独的部分,无思,无记,空,非有情,坚硬的地界。」显示巴利原文
sarīraveṭhanacamme jātā. Tattha yathā suññagāmaṭṭhāne jātesu dabbatiṇakesu na suññagāmaṭṭhānaṃ jānāti mayi dabbatiṇakāni jātānīti, napi dabbatiṇakāni jānanti mayaṃ suññagāmaṭṭhāne jātānīti, evameva na sarīraveṭhanacammaṃ jānāti mayi lomā jātāti. Napi lomā jānanti mayaṃ sarīraveṭhanacamme jātāti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti lomā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
313 「长在指端的爪。在这里,譬如小孩子们用小棍刺穿甘草块玩耍时,小棍不知道『甘草块放在我们上面』,甘草块也不知道『我们放在小棍上面』;同样地,手指不知道『爪长在我们的指端』,爪也不知道『我们长在指端』。这些法彼此之间没有作意与省察。如是,爪,名为在此身中个别的部分,无思、无记、空、非有情、坚硬的地界。」显示巴利原文
aṅgulīnaṃ aggesu jātā. Tattha yathā kumārakesu daṇḍakehi madhukaṭṭhike vijjhitvā kīḷantesu na daṇḍakā jānanti amhesu madhukaṭṭhikā ṭhapitāti, napi madhukaṭṭhikā jānanti mayaṃ daṇḍakesu ṭhapitāti, evameva na aṅguliyo jānanti amhākaṃ aggesu nakhā jātāti. Napi nakhā jānanti mayaṃ aṅgulīnaṃ aggesu jātāti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti nakhā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
314 牙齿长在颚骨上。这就像木匠用某种树脂把柱子粘合,立在石臼上。石臼不知道“柱子立在我上面”,柱子也不知道“我立在石臼上”。同样地,颚骨不知道“牙齿长在我上面”,牙齿也不知道“我长在颚骨上”。这些法彼此之间没有互相作意与省察。所以,牙齿,就是在这身体中一个单独的部分,没有思惟、属于无记、空、不是有情、是坚硬的地界。显示巴利原文
hanukaṭṭhikesu jātā. Tattha yathā vaḍḍhakīhi pāsāṇaudukkhalakesu kenacideva silesajātena bandhitvā ṭhapitathambhesu na udukkhalā jānanti amhesu thambhā ṭhitāti. Napi thambhā jānanti mayaṃ udukkhalesu ṭhitāti, evameva na hanukaṭṭhīni jānanti amhesu dantā jātāti. Napi dantā jānanti mayaṃ hanukaṭṭhīsu jātāti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti dantā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
315 皮遍裹着整个身体而存在。这就像用湿牛皮包裹的大琵琶,大琵琶不知道“我被湿牛皮包裹着”,湿牛皮也不知道“我包裹着大琵琶”。同样地,身体不知道“我被皮包裹着”,皮也不知道“我包裹着身体”。这些法彼此之间没有互相作意与省察。所以,皮,就是在这身体中一个单独的部分,没有思惟、属于无记、空、不是有情、是坚硬的地界。显示巴利原文
sakalasarīraṃ pariyonandhitvā ṭhito. Tattha yathā allagocammapariyonaddhāya mahāvīṇāya na mahāvīṇā jānāti ahaṃ allagocammena pariyonaddhāti. Napi allagocammaṃ jānāti mayā mahāvīṇā pariyonaddhāti, evameva na sarīraṃ jānāti ahaṃ tacena pariyonaddhanti. Napi taco jānāti mayā sarīraṃ pariyonaddhanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti taco nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
316 肉涂抹在骨堆上而存在。这就像用大泥涂抹的墙,墙不知道“我被大泥涂抹着”,大泥也不知道“我涂抹着墙”。同样地,骨堆不知道“我被九百片肉涂抹着”,肉也不知道“我涂抹着骨堆”。这些法彼此之间没有互相作意与省察。所以,肉,就是在这身体中一个单独的部分,没有思惟、属于无记、空、不是有情、是坚硬的地界。显示巴利原文
aṭṭhisaṅghāṭaṃ anulimpitvā ṭhitaṃ. Tattha yathā mahāmattikalittāya bhittiyā na bhitti jānāti ahaṃ mahāmattikāya littāti. Napi mahāmattikā jānāti mayā bhitti littāti, evameva na aṭṭhisaṅghāṭo jānāti ahaṃ navapesisatappabhedena maṃsena littoti. Napi maṃsaṃ jānāti mayā aṭṭhisaṅghāṭo littoti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti maṃsaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
317 筋在身体内部绑缚着各块骨头而存在。这就像用藤条绑缚的栅木,栅木不知道“我们被藤条绑缚着”,藤条也不知道“我们绑缚着栅木”。同样地,骨头不知道“我们被筋绑缚着”,筋也不知道“我们绑缚着骨头”。这些法彼此之间没有互相作意与省察。所以,筋,就是在这身体中一个单独的部分,没有思惟、属于无记、空、不是有情、是坚硬的地界。显示巴利原文
sarīrabbhantare aṭṭhīni ābandhamānā ṭhitā. Tattha yathā vallīhi vinaddhesu kuṭṭadārūsu na kuṭṭadārūni jānanti mayaṃ vallīhi vinaddhānīti. Napi valliyo jānanti amhehi kuṭṭadārūni vinaddhānīti, evameva na aṭṭhīni jānanti mayaṃ nhārūhi ābaddhānīti. Napi nhārū jānanti amhehi aṭṭhīni ābaddhānīti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti nhāru nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
318 踵骨托举着踝骨而存在,踝骨托举着胫骨而存在,胫骨托举着大腿骨而存在,大腿骨托举着臀骨而存在,臀骨托举着脊椎骨而存在,脊椎骨托举着颈骨而存在,颈骨托举着头骨而存在。头骨安住在颈骨上,颈骨安住在脊椎上,脊椎安住在臀骨上,臀骨安住在大腿骨上,大腿骨安住在胫骨上,胫骨安住在踝骨上,踝骨安住在踵骨上。显示巴利原文
paṇhikaṭṭhi gopphakaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitaṃ. Gopphakaṭṭhi jaṅghaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitaṃ. Jaṅghaṭṭhi ūruṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitaṃ. Ūruṭṭhi kaṭiṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitaṃ. Kaṭiṭṭhi piṭṭhikaṇṭakaṃ ukkhipitvā ṭhitaṃ, piṭṭhikaṇṭako gīvaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhito. Gīvaṭṭhi sīsaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitaṃ. Sīsaṭṭhi gīvaṭṭhike patiṭṭhitaṃ. Gīvaṭṭhi piṭṭhikaṇṭake patiṭṭhitaṃ. Piṭṭhikaṇṭako kaṭiṭṭhimhi patiṭṭhito. Kaṭiṭṭhi ūruṭṭhike patiṭṭhitaṃ. Ūruṭṭhi jaṅghaṭṭhike patiṭṭhitaṃ. Jaṅghaṭṭhi gopphakaṭṭhike patiṭṭhitaṃ. Gopphakaṭṭhi paṇhikaṭṭhike patiṭṭhitaṃ.
这就像在砖块、木头、牛粪等堆积起来的物体中,下面的不知道:“我们托举着上面的东西而存在”,上面的也不知道:“我们安住在下面的东西之上”。同样地,踵骨不知道:“我托举着踝骨而存在”,踝骨不知道:“我托举着胫骨而存在”,胫骨不知道:“我托举着大腿骨而存在”,大腿骨不知道:“我托举着臀骨而存在”,臀骨不知道:“我托举着脊椎骨而存在”,脊椎骨不知道:“我托举着颈骨而存在”,颈骨不知道:“我托举着头骨而存在”,头骨不知道:“我安住在颈骨上”,颈骨不知道:“我安住在脊椎上”,脊椎骨不知道:“我安住在臀骨上”,臀骨不知道:“我安住在大腿骨上”,大腿骨不知道:“我安住在胫骨上”,胫骨不知道:“我安住在踝骨上”,踝骨不知道:“我安住在踵骨上”。这些法彼此之间缺乏作意与省察。所以,所谓骨,在这身体中是一个一个单独的部分,没有觉知、属于无记、空、没有有情、是坚硬的地界。显示巴利原文
Tattha yathā iṭṭhakadārugomayādisañcayesu na heṭṭhimā heṭṭhimā jānanti mayaṃ uparime uparime ukkhipitvā ṭhitāti. Napi uparimā uparimā jānanti mayaṃ heṭṭhimesu heṭṭhimesu patiṭṭhitāti, evameva na paṇhikaṭṭhi jānāti ahaṃ gopphakaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitanti. Na gopphakaṭṭhi jānāti ahaṃ jaṅghaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitanti. Na jaṅghaṭṭhi jānāti ahaṃ ūruṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitanti. Na ūruṭṭhi jānāti ahaṃ kaṭiṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitanti. Na kaṭiṭṭhi jānāti ahaṃ piṭṭhikaṇṭakaṃ ukkhipitvā ṭhitanti. Na piṭṭhikaṇṭako jānāti ahaṃ gīvaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitanti. Na gīvaṭṭhi jānāti ahaṃ sīsaṭṭhiṃ ukkhipitvā ṭhitanti. Na sīsaṭṭhi jānāti ahaṃ gīvaṭṭhimhi patiṭṭhitanti. Na gīvaṭṭhi jānāti ahaṃ piṭṭhikaṇṭake patiṭṭhitanti. Na piṭṭhikaṇṭako jānāti ahaṃ kaṭiṭṭhimhi patiṭṭhitoti. Na kaṭiṭṭhi jānāti ahaṃ ūruṭṭhimhi patiṭṭhitanti. Na ūruṭṭhi jānāti ahaṃ jaṅghaṭṭhimhi patiṭṭhitanti. Na jaṅghaṭṭhi jānāti ahaṃ gopphakaṭṭhimhi patiṭṭhitanti. Na gopphakaṭṭhi jānāti ahaṃ paṇhikaṭṭhimhi patiṭṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti aṭṭhi nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
319 骨髓住在各种骨头的内部。这里,就像把削好的竹篾尖放进竹筒等容器里,竹筒等容器并不知道“竹篾尖被放在我们里面”,竹篾尖也不知道“我们住在竹筒等容器里面”。同样地,骨头不知道“骨髓在我们里面”,骨髓也不知道“我住在骨头的内部”。这些事物彼此之间都没有注意和觉察对方。所以,被称为骨髓的这个东西,在身体里是一个单独的部分,没有知觉,属于无记(非善非恶的中性),是空的,没有有情众生,只是坚硬的地界。显示巴利原文
tesaṃ tesaṃ aṭṭhīnaṃ abbhantare ṭhitaṃ. Tattha yathā veḷupabbādīnaṃ anto pakkhittachinnavettaggādīsu na veḷupabbādīni jānanti amhesu vettaggādīni pakkhittānīti. Napi vettaggādīni jānanti mayaṃ veḷupabbādīsu ṭhitānīti, evameva na aṭṭhīni jānanti amhākaṃ anto miñjaṃ ṭhitanti. Nāpi miñjaṃ jānāti ahaṃ aṭṭhīnaṃ anto ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti aṭṭhimiñjaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
320 肾脏从喉咙口出来,由一根粗筋系着,这根筋走一小段后就分成两支,围绕着心脏的肉而住。这里,就像用茎系住的两个芒果,茎不知道“两个芒果被我系住”,两个芒果也不知道“我们被茎系住”。同样地,粗筋不知道“肾脏被我系住”,肾脏也不知道“我被粗筋系住”。这些事物彼此之间都没有注意和觉察对方。所以,被称为肾脏的这个东西,在身体里是一个单独的部分,没有知觉,属于无记,是空的,没有有情众生,只是坚硬的地界。显示巴利原文
galavāṭakato nikkhantena ekamūlena thokaṃ gantvā dvidhā bhinnena thūlanhārunā vinibaddhaṃ hutvā hadayamaṃsaṃ parikkhipitvā ṭhitaṃ. Tattha yathā vaṇṭupanibaddhe ambaphaladvaye na vaṇṭaṃ jānāti mayā ambaphaladvayaṃ upanibaddhanti. Napi ambaphaladvayaṃ jānāti ahaṃ vaṇṭena upanibaddhanti, evameva na thūlanhāru jānāti mayā vakkaṃ upanibaddhanti. Napi vakkaṃ jānāti ahaṃ thūlanhārunā upanibaddhanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti vakkaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
321 心脏在身体内部,靠着胸骨笼的中央而住。这里,就像一块肉放在一个旧的、腐朽的笼子里,腐朽的笼子内部不知道“肉块靠着我而住”,肉块也不知道“我靠着旧的腐朽笼子而住”。同样地,胸骨笼内部不知道“心脏靠着我而住”,心脏也不知道“我靠着胸骨笼而住”。这些事物彼此之间都没有注意和觉察对方。所以,被称为心脏的这个东西,在身体里是一个单独的部分,没有知觉,属于无记,是空的,没有有情众生,只是坚硬的地界。显示巴利原文
sarīrabbhantare uraṭṭhipañjaramajjhaṃ nissāya ṭhitaṃ. Tattha yathā jiṇṇasandamānikapañjaraṃ nissāya ṭhapitāya maṃsapesiyā na sandamānikapañjarabbhantaraṃ jānāti maṃ nissāya maṃsapesi ṭhitāti. Napi maṃsapesi jānāti ahaṃ jiṇṇasandamānikapañjaraṃ nissāya ṭhitāti, evameva na uraṭṭhipañjarabbhantaraṃ jānāti maṃ nissāya hadayaṃ ṭhitanti. Napi hadayaṃ jānāti ahaṃ uraṭṭhipañjaraṃ nissāya ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti hadayaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
322 肝脏在身体内部,依止于两乳内部的右侧而住。这里,就像附着在锅盖侧面的两个肉团,锅盖侧面不知道“两个肉团附着在我上面”,两个肉团也不知道“我们附着在锅盖侧面”。同样地,两乳内部的右侧不知道“肝脏依止我而住”,肝脏也不知道“我依止于两乳内部的右侧而住”。这些事物彼此之间都没有注意和觉察对方。所以,被称为肝脏的这个东西,在身体里是一个单独的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情众生,只是坚硬的地界。显示巴利原文
antosarīre dvinnaṃ thanānamabbhantare dakkhiṇapassaṃ nissāya ṭhitaṃ. Tattha yathā ukkhalikapālapassamhi lagge yamakamaṃsapiṇḍe na ukkhalikapālapassaṃ jānāti mayi yamakamaṃsapiṇḍo laggoti. Napi yamakamaṃsapiṇḍo jānāti ahaṃ ukkhalikapālapasse laggoti, evameva na thanānamabbhantare dakkhiṇapassaṃ jānāti maṃ nissāya yakanaṃ ṭhitanti. Napi yakanaṃ jānāti ahaṃ thanānamabbhantare dakkhiṇapassaṃ nissāya ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti yakanaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
323 膈膜有两种:有覆盖的膈膜围绕着心脏和肾脏而住;无覆盖的膈膜遍布全身,从皮肤下面包裹着肉而住。这里,就像用碎布包裹的肉,肉不知道“我被碎布包裹”,碎布也不知道“肉被我包裹”。同样地,肾脏、心脏和全身的肉都不知道“我被膈膜覆盖”,膈膜也不知道“肾脏、心脏和全身的肉被我覆盖”。这些事物彼此之间都没有注意和觉察对方。所以,被称为膈膜的这个东西,在身体里是一个单独的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情众生,只是坚硬的地界。显示巴利原文
paṭicchannakilomakaṃ hadayañca vakkañca parivāretvā ṭhitaṃ. Appaṭicchannakilomakaṃ sakalasarīre cammassa heṭṭhato maṃsaṃ pariyonandhitvā ṭhitaṃ. Tattha yathā pilotikapaliveṭhite maṃse na maṃsaṃ jānāti ahaṃ pilotikāya paliveṭhitanti. Napi pilotikā jānāti mayā maṃsaṃ paliveṭhitanti, evameva na vakkahadayāni sakalasarīre ca maṃsaṃ jānāti ahaṃ kilomakena paṭicchannanti. Napi kilomakaṃ jānāti mayā vakkahadayāni sakalasarīre ca maṃsaṃ paṭicchannanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti kilomakaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
324 脾脏在心脏的左侧,依止于胃膜的上侧而住。这里,就像依止在谷仓上侧的一团牛粪,谷仓上侧不知道“牛粪团依止我而住”,牛粪团也不知道“我依止谷仓上侧而住”。同样地,胃膜的上侧不知道“脾脏依止我而住”,脾脏也不知道“我依止胃膜的上侧而住”。这些事物彼此之间都没有注意和觉察对方。所以,被称为脾脏的这个东西,在身体里是一个单独的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情众生,只是坚硬的地界。显示巴利原文
hadayassa vāmapasse udarapaṭalassa matthakapassaṃ nissāya ṭhitaṃ. Tattha yathā koṭṭhamatthakapassaṃ nissāya ṭhitāya gomayapiṇḍiyā na koṭṭhamatthakapassaṃ jānāti gomayapiṇḍi maṃ nissāya ṭhitāti. Napi gomayapiṇḍi jānāti ahaṃ koṭṭhamatthakapassaṃ nissāya ṭhitāti, evameva na udarapaṭalassa matthakapassaṃ jānāti pihakaṃ maṃ nissāya ṭhitanti. Napi pihakaṃ jānāti ahaṃ udarapaṭalassa matthakapassaṃ nissāya ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti pihakaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
325 肺位于身体内部两乳之间,覆盖并悬挂在心脏和肝脏的上方。打个比方,就像悬挂在旧谷仓里的鸟巢:旧谷仓并不知道“鸟巢挂在我里面”,鸟巢也不知道“我挂在旧谷仓里”。同样地,身体内部并不知道“肺悬挂在我里面”,肺也不知道“我悬挂在这样的身体内部”。这些事物彼此之间没有注意和觉察。所以,所谓“肺”,在这身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情,是坚硬的地界。显示巴利原文
sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānamantare hadayañca yakanañca upari chādetvā olambantaṃ ṭhitaṃ. Tattha yathā jiṇṇakoṭṭhabbhantare lambamāne sakuṇakulāvake na jiṇṇakoṭṭhabbhantaraṃ jānāti mayi sakuṇakulāvako lambamāno ṭhitoti. Napi sakuṇakulāvako jānāti ahaṃ jiṇṇakoṭṭhabbhantare lambamāno ṭhitoti, evameva na taṃ sarīrabbhantaraṃ jānāti mayi papphāsaṃ lambamānaṃ ṭhitanti. Napi papphāsaṃ jānāti ahaṃ evarūpe sarīrabbhantare lambamānaṃ ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti papphāsaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
326 肠位于身体内部,以喉咙口和肛门为两端。打个比方,就像一条被砍断头的死蛇,蜷曲着放在红色的槽里:红槽并不知道“死蛇在我里面”,死蛇也不知道“我在红槽里”。同样地,身体内部并不知道“肠在我里面”,肠也不知道“我在身体内部”。这些事物彼此之间没有注意和觉察。所以,所谓“肠”,在这身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情,是坚硬的大地界。显示巴利原文
galavāṭakakarīsamaggapariyante sarīrabbhantare ṭhitaṃ. Tattha yathā lohitadoṇikāya obhujitvā ṭhapite chinnasīsadhammanikaḷevare na lohitadoṇi jānāti mayi dhammanikaḷevaraṃ ṭhitanti. Napi dhammanikaḷevaraṃ jānāti ahaṃ lohitadoṇiyā ṭhitanti, evameva na sarīrabbhantaraṃ jānāti mayi antaṃ ṭhitanti. Napi antaṃ jānāti ahaṃ sarīrabbhantare ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti antaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
327 肠间膜位于肠与肠之间,系缚着二十一个肠曲。打个比方,就像用绳子缝成擦脚垫时:擦脚垫并不知道“绳子缝成了我”,绳子也不知道“我们被缝成了擦脚垫”。同样地,肠并不知道“肠间膜系缚着我”,肠间膜也不知道“我系缚着肠”。这些事物彼此之间没有注意和觉察。所以,所谓“肠间膜”,在这身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情,是坚硬的大地界。显示巴利原文
antantare ekavīsatiantabhoge bandhitvā ṭhitaṃ. Tattha yathā pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ sibbetvā ṭhitesu rajjukesu na pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ jānāti rajjukā maṃ sibbitvā ṭhitāti. Napi rajjukā jānanti mayaṃ pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ sibbitvā ṭhitāti, evameva na antaṃ jānāti antaguṇaṃ maṃ ābandhitvā ṭhitanti. Napi antaguṇaṃ jānāti ahaṃ antaṃ ābandhitvā ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti antaguṇaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
328 胃中物是停留在腹中的所吃、所喝、所嚼、所尝的东西。打个比方,就像狗吐出来的东西盛在狗食盆里:狗食盆不知道“狗吐出来的东西在我里面”,狗吐出来的东西也不知道“我在狗食盆里”。同样地,腹不知道“胃中物在我里面”,胃中物也不知道“我在腹中”。这些事物彼此之间没有注意和觉察。所以,所谓“胃中物”,在这身体里是一个单独的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情,是坚固的地界。显示巴利原文
udare ṭhitaṃ asitapītakhāyitasāyitaṃ. Tattha yathā suvānadoṇiyaṃ ṭhite suvānavamathumhi na suvānadoṇi jānāti mayi suvānavamathu ṭhitoti. Napi suvānavamathu jānāti ahaṃ suvānadoṇiyaṃ ṭhitoti, evameva na udaraṃ jānāti mayi udariyaṃ ṭhitanti . Napi udariyaṃ jānāti ahaṃ udare ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti udariyaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
329 粪停留在称为熟脏的肠末端,那部位像一节长约八指的竹筒。打个比方,就像细白土被压进竹筒里:竹筒不知道“白土在我里面”,白土也不知道“我在竹筒里”。同样地,熟脏不知道“粪在我里面”,粪也不知道“我在熟脏里”。这些事物彼此之间没有注意和觉察。所以,所谓“粪”,在这身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情,是坚硬的大地界。显示巴利原文
pakkāsayasaṅkhāte aṭṭhaṅgulaveḷupabbasadise antapariyosāne ṭhitaṃ. Tattha yathā veḷupabbe omadditvā pakkhittāya saṇhapaṇḍumattikāya na veḷupabbaṃ jānāti mayi paṇḍumattikā ṭhitāti. Napi paṇḍumattikā jānāti ahaṃ veḷupabbe ṭhitāti, evameva na pakkāsayo jānāti mayi karīsaṃ ṭhitanti. Napi karīsaṃ jānāti ahaṃ pakkāsaye ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti karīsaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
330 脑位于头盖骨腔内。打个比方,就像装在老葫芦容器里的粉团:老葫芦容器不知道“粉团在我里面”,粉团也不知道“我在老葫芦容器里”。同样地,头盖骨腔不知道“脑在我里面”,脑也不知道“我在头盖骨腔内”。这些事物彼此之间没有注意和觉察。这脑在这身体里是一个单独的部分,没有思维,属于无记,是空的,不是有情,是坚固的地界。显示巴利原文
sīsakaṭāhabbhantare ṭhitaṃ. Tattha yathā purāṇalābukaṭāhe pakkhittāya piṭṭhapiṇḍiyā na lābukaṭāhaṃ jānāti mayi piṭṭhapiṇḍi ṭhitāti. Napi piṭṭhapiṇḍi jānāti ahaṃ lābukaṭāhe ṭhitāti, evameva na sīsakaṭāhabbhantaraṃ jānāti mayi matthaluṅgaṃ ṭhitanti. Napi matthaluṅgaṃ jānāti ahaṃ sīsakaṭāhabbhantare ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti matthaluṅgaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto thaddho pathavīdhātūti.
331 未结合的胆汁与命根相连,遍布全身。结合的胆汁则储存在胆囊里。打个比方:就像油均匀渗透在油炸糕饼里,糕饼不会想“油遍布在我里面”,油也不会想“我遍布在糕饼里”。同样,身体不会想“未结合的胆汁遍布在我里面”,未结合的胆汁也不会想“我遍布在身体里”。又比如丝瓜瓤里吸满了雨水,丝瓜瓤不会想“雨水在我里面”,雨水也不会想“我在丝瓜瓤里”。同样,胆囊不会想“结合的胆汁在我里面”,结合的胆汁也不会想“我在胆囊里”。这些现象彼此之间,既没有相互的关注,也没有相互的审视。因此,所谓胆汁,在身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记(非善非恶),是空而无我的,不是有情众生,是液态的、具有粘结特性的水界。显示巴利原文
abaddhapittaṃ jīvitindriyapaṭibaddhaṃ sakalasarīraṃ byāpetvā ṭhitaṃ. Baddhapittaṃ pittakosake ṭhitaṃ. Tattha yathā pūvaṃ byāpetvā ṭhite tele na pūvaṃ jānāti telaṃ maṃ byāpetvā ṭhitanti. Napi telaṃ jānāti ahaṃ pūvaṃ byāpetvā ṭhitanti, evameva na sarīraṃ jānāti abaddhapittaṃ maṃ byāpetvā ṭhitanti. Napi abaddhapittaṃ jānāti ahaṃ sarīraṃ byāpetvā ṭhitanti. Yathā vassodakena puṇṇe kosātakikosake na kosātakikosako jānāti mayi vassodakaṃ ṭhitanti. Napi vassodakaṃ jānāti ahaṃ kosātakikosake ṭhitanti, evameva na pittakosako jānāti mayi baddhapittaṃ ṭhitanti. Napi baddhapittaṃ jānāti ahaṃ pittakosake ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā . Iti pittaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
332 痰的量大约有一钵他,位于胃的内壁上。打个比方:就像污水池表面浮着一层泡沫薄膜,污水池不会想“泡沫薄膜在我里面”,泡沫薄膜也不会想“我住在污水池里”。同样,胃的内壁不会想“痰在我里面”,痰也不会想“我住在胃的内壁上”。这些现象彼此之间,既没有相互的关注,也没有相互的审视。因此,所谓痰,在身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空而无我的,不是有情众生,是液态的、具有粘结特性的水界。显示巴利原文
ekapatthapūrappamāṇaṃ udarapaṭale ṭhitaṃ. Tattha yathā upari sañjātapheṇapaṭalāya candanikāya na candanikā jānāti mayi pheṇapaṭalaṃ ṭhitanti. Napi pheṇapaṭalaṃ jānāti ahaṃ candanikāya ṭhitanti, evameva na udarapaṭalaṃ jānāti mayi semhaṃ ṭhitanti. Napi semhaṃ jānāti ahaṃ udarapaṭale ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti semhaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
333 脓没有固定的位置。当身体被树桩、荆棘刺伤,被击打,或被火烧伤等,血液在这些受伤部位停滞并化脓,或者长出脓疱、疮疖,脓就停留在这些地方。打个比方:就像被斧头砍伤而流出树脂的树,树的伤口处不会想“树脂住在我们这里”,树脂也不会想“我住在树的伤口处”。同样,身体被树桩、荆棘等弄伤的地方,不会想“脓住在我们这里”,脓也不会想“我住在那些地方”。这些现象彼此之间,既没有相互的关注,也没有相互的审视。因此,所谓脓,在身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空而无我的,不是有情众生,是液态的、具有粘结特性的水界。显示巴利原文
anibaddhokāso yattha yattheva khāṇukaṇṭakappaharaṇaaggijālādīhi abhihate sarīrappadese lohitaṃ saṇṭhahitvā paccati, gaṇḍapīḷakādayo vā uppajjanti, tattha tattha tiṭṭhati. Tattha yathā pharasuppahārādivasena paggharitaniyyāse rukkhe na rukkhassa pahārādippadesā jānanti amhesu niyyāso ṭhitoti, napi niyyāso jānāti ahaṃ rukkhassa pahārādippadesesu ṭhitoti, evameva na sarīrassa khāṇukaṇṭakādīhi abhihatappadesā jānanti amhesu pubbo ṭhitoti. Napi pubbo jānāti ahaṃ tesu padesesu ṭhitoti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti pubbo nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
334 循环的血,就像未结合的胆汁一样,遍布全身。积聚的血则充满在肝脏所在位置的下方,大约有一钵他的量,滋润着肾脏、心脏、肝脏和肺脏。关于循环血,它的分析方式和前面讲的未结合胆汁类似。至于积聚的血,打个比方:就像雨水落进一个破旧的陶钵,浸湿了下面的土块碎片等,土块碎片等不会想“我们被水浸湿了”,水也不会想“我浸湿了土块碎片等”。同样,肝脏下方的部位,或者肾脏等器官,不会想“血在我里面”或者“血在滋润着我”,血也不会想“我充满了肝脏下方,滋润着肾脏等”。这些现象彼此之间,既没有相互的关注,也没有相互的审视。因此,所谓血,在身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空而无我的,不是有情众生,是液态的、具有粘结特性的水界。显示巴利原文
saṃsaraṇalohitaṃ pittaṃ viya sakalasarīraṃ byāpetvā ṭhitaṃ. Sannicitalohitaṃ yakanaṭṭhānassa heṭṭhābhāgaṃ pūretvā ekapatthapūramattaṃ vakkahadayayakanapapphāsāni tementaṃ ṭhitaṃ. Tattha saṃsaraṇalohite abaddhapittasadisova vinicchayo. Itaraṃ pana yathā jajjarakapāle ovaṭṭhe udake heṭṭhā leḍḍukhaṇḍādīni temayamāne na leḍḍukhaṇḍādīni jānanti mayaṃ udakena temiyamānāti. Napi udakaṃ jānāti ahaṃ leḍḍukhaṇḍādīni tememīti, evameva na yakanassa heṭṭhābhāgaṭṭhānaṃ vakkādīni vā jānanti mayi lohitaṃ ṭhitaṃ amhe vā temayamānaṃ ṭhitanti. Napi lohitaṃ jānāti ahaṃ yakanassa heṭṭhābhāgaṃ pūretvā vakkādīni temayamānaṃ ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti lohitaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
335 当身体发热的时候,汗会充满毛发等毛孔,并流出来。打个比方:就像刚从水里拔出来的一束莲藕的须根、莲茎和莲花梗,这些莲藕束的孔隙不会想“水从我们这里流出去”,从孔隙流出的水也不会想“我从莲藕束的孔隙流出去”。同样,毛发等的毛孔不会想“汗从我们这里流出去”,汗也不会想“我从毛发等的毛孔流出去”。这些现象彼此之间,没有相互的关注与审视。因此,所谓汗,在身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空而无我的,不是有情众生,是液态的、具有粘结特性的水界。显示巴利原文
aggisantāpādikālesu kesalomakūpavivarāni pūretvā tiṭṭhati ceva paggharati ca. Tattha yathā udakā abbūḷhamattesu bhisamuḷālakumudanāḷakalāpesu na bhisādikalāpavivarāni jānanti amhehi udakaṃ paggharatīti. Napi bhisādikalāpavivarehi paggharantaṃ udakaṃ jānāti ahaṃ bhisādikalāpavivarehi paggharāmīti, evameva na kesalomakūpavivarāni jānanti amhehi sedo paggharatīti. Napi sedo jānāti ahaṃ kesalomakūpavivarehi paggharāmīti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti sedo nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
336 脂肪在肥胖的人身上,是遍布全身的;在瘦人身上,则是附着在小腿肉等部位的凝固油脂。打个比方:就像一堆肉被姜黄色的碎布片覆盖着,肉堆不会想“姜黄色碎布片依附着我”,碎布片也不会想“我依附在肉堆上”。同样,全身或小腿等的肉,不会想“脂肪依附着我”,脂肪也不会想“我依附在全身或小腿等的肉上”。这些现象彼此之间,没有相互的关注与审视。因此,所谓脂肪,在身体里是一个独立的部分,没有思维,属于无记,是空而无我的,不是有情众生,是凝固的液态,具有粘结特性的水界。显示巴利原文
thūlassa sakalasarīraṃ pharitvā kisassa jaṅghamaṃsādīni nissāya ṭhito patthinnasineho. Tattha yathā haliddipilotikapaṭicchanne maṃsapuñje na maṃsapuñjo jānāti maṃ nissāya haliddipilotikā ṭhitāti. Napi haliddipilotikā jānāti ahaṃ maṃsapuñjaṃ nissāya ṭhitāti, evameva na sakalasarīre jaṅghādīsu vā maṃsaṃ jānāti maṃ nissāya medo ṭhitoti. Napi medo jānāti ahaṃ sakalasarīre jaṅghādīsu vā maṃsaṃ nissāya ṭhitoti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti medo nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto patthinnayūso ābandhanākāro āpodhātūti.
337 当眼泪生起时,它会充满眼窝而停留,或者流出来。在这里,好比一个装满水的嫩多罗果核孔洞:嫩多罗果核的孔洞不知道“水停留在我里面”,孔洞里的水也不知道“我停留在嫩多罗果核的孔洞里”。同样地,眼窝不知道“眼泪停留在我里面”,眼泪也不知道“我停留在眼窝里”。这些法(现象)彼此之间没有互相的注意与觉察。如此,眼泪在这个身体中是一个独立的部分,没有思惟、属于无记(非善非恶)、空、没有情识,是液态及具有粘结特性的水界。显示巴利原文
yadā sañjāyati tadā akkhikūpake pūretvā tiṭṭhati vā paggharati vā. Tattha yathā udakapuṇṇesu taruṇatālaṭṭhikūpakesu na taruṇatālaṭṭhikūpakā jānanti amhesu udakaṃ ṭhitanti. Napi taruṇatālaṭṭhikūpakesu udakaṃ jānāti ahaṃ taruṇatālaṭṭhikūpakesu ṭhitanti, evameva na akkhikūpakā jānanti amhesu assu ṭhitanti. Napi assu jānāti ahaṃ akkhikūpakesu ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti assu nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
338 当身体发热等时候,膏(脂肪)会停留在手掌、手背、脚掌、脚背、鼻孔、额头和肩端这些地方。在这里,好比扔进油里的米糠:米糠不知道“油覆盖着我而停留”,油也不知道“我覆盖着米糠而停留”。同样地,手掌等部位不知道“膏覆盖着我而停留”,膏也不知道“我覆盖着手掌等部位而停留”。这些法彼此之间没有互相的注意与觉察。如此,膏在这个身体中是一个独立的部分,没有思惟、属于无记、空、没有情识,是液态及具有粘结特性的水界。显示巴利原文
aggisantāpādikāle hatthatalahatthapiṭṭhipādatalapādapiṭṭhi nāsāpuṭanalāṭaaṃsakūṭesu ṭhitavilīnasneho. Tattha yathā pakkhittatele ācāme na ācāmo jānāti maṃ telaṃ ajjhottharitvā ṭhitanti. Napi telaṃ jānāti ahaṃ ācāmaṃ ajjhottharitvā ṭhitanti, evameva na hatthatalādippadeso jānāti maṃ vasā ajjhottharitvā ṭhitāti. Napi vasā jānāti ahaṃ hatthatalādippadesaṃ ajjhottharitvā ṭhitāti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti vasā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
339 当有让唾液生起的因缘时,唾液从两颊流下来,停留在舌面上。在这里,好比河岸边不断有水流进去的井底坑穴:井底不知道“水停留在我里面”,水也不知道“我停留在井底”。同样地,舌面不知道“唾液从两颊流下来停留在我上面”,唾液也不知道“我从两颊流下来停留在舌面上”。这些法彼此之间没有注意与觉察。如此,唾液在这个身体中是一个单独的部分,没有思惟、属于无记、空、没有情识,是液态及具有粘结特性的水界。显示巴利原文
tathārūpe kheḷuppattipaccaye sati ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhātale tiṭṭhati. Tattha yathā abbocchinnaudakanissande nadītīrakūpake na kūpatalaṃ jānāti mayi udakaṃ santiṭṭhatīti. Napi udakaṃ jānāti ahaṃ kūpatale santiṭṭhāmīti, evameva na jivhātalaṃ jānāti mayi ubhohi kapolapassehi orohitvā kheḷo ṭhitoti. Napi kheḷo jānāti ahaṃ ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhātale ṭhitoti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti kheḷo nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
340 当鼻涕生起时,它会充满鼻孔而停留,或者流出来。在这里,好比装满腐酪(变质凝乳)的贝壳:贝壳不知道“腐酪停留在我里面”,腐酪也不知道“我停留在贝壳里”。同样地,鼻孔不知道“鼻涕停留在我们里面”,鼻涕也不知道“我停留在鼻孔里”。这些法彼此之间没有注意与觉察。如此,鼻涕在这个身体中是一个单独的部分,没有思惟、属于无记、空、没有情识,是液态及具有粘结特性的水界。显示巴利原文
yadā sañjāyati, tadā nāsāpuṭe pūretvā tiṭṭhati vā paggharati vā. Tattha yathā pūtidadhibharitāya sippikāya na sippikā jānāti mayi pūtidadhi ṭhitanti. Napi pūtidadhi jānāti ahaṃ sippikāya ṭhitanti, evameva na nāsāpuṭā jānanti amhesu siṅghāṇikā ṭhitāti. Napi siṅghāṇikā jānāti ahaṃ nāsāpuṭesu ṭhitāti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti siṅghāṇikā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
341 关节滑液完成了涂抹骨节的作用后,停留在一百八十个关节中。在这里,好比涂了油的车轴:车轴不知道“油涂抹着我而停留”,油也不知道“我涂抹着车轴而停留”。同样地,一百八十个关节不知道“关节滑液涂抹着我们而停留”,关节滑液也不知道“我涂抹着一百八十个关节而停留”。这些法彼此之间没有注意与觉察。如此,关节滑液在这个身体中是一个单独的部分,没有思惟、属于无记、空、没有情识,是液态及具有粘结特性的水界。显示巴利原文
aṭṭhikasandhīnaṃ abbhañjanakiccaṃ sādhayamānā asītisatasandhīsu ṭhitā. Tattha yathā telabbhañjite akkhe na akkho jānāti maṃ telaṃ abbhañjitvā ṭhitanti. Napi telaṃ jānāti ahaṃ akkhaṃ abbhañjitvā ṭhitanti, evameva na asītisatasandhayo jānanti lasikā amhe abbhañjitvā ṭhitāti. Napi lasikā jānāti ahaṃ asītisatasandhayo abbhañjitvā ṭhitāti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti lasikā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
342 尿停留在膀胱里。在这里,好比口朝下扔进粪池中的罗梵那瓮:罗梵那瓮不知道“粪池的污水在我里面”,粪池的污水也不知道“我在罗梵那瓮里”。同样地,膀胱不知道“尿停留在我里面”,尿也不知道“我停留在膀胱里”。这些法彼此之间没有注意与觉察。如此,尿在这个身体中是一个独立的部分,没有思惟、属于无记、空、没有情识,是液态及具有粘结特性的水界。显示巴利原文
vatthissa abbhantare ṭhitaṃ. Tattha yathā candanikāya pakkhitte amukhe ravaṇaghaṭe na ravaṇaghaṭo jānāti mayi candanikāraso ṭhitoti. Napi candanikāraso jānāti ahaṃ ravaṇaghaṭe ṭhitoti, evameva na vatthi jānāti mayi muttaṃ ṭhitanti. Napi muttaṃ jānāti ahaṃ vatthimhi ṭhitanti. Aññamaññaṃ ābhogapaccavekkhaṇarahitā ete dhammā. Iti muttaṃ nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto yūsabhūto ābandhanākāro āpodhātūti.
343 这样对头发等部分作意之后,接下来应当对火的部分这样作意:「能让人感到热的,是身体里一个独立的部分,它没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以遍熟(使食物成熟消化)为特征,这是火界;能让人衰老的,也是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以遍熟为特征,这是火界;能让人发烧燃烧的,也是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以遍熟为特征,这是火界;能把所吃的、所喝的、所嚼的、所尝的东西进行适当消化的,也是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以遍熟为特征,这是火界。」应当这样对各个火的部分作意。显示巴利原文
Evaṃ kesādīsu manasikāraṃ pavattetvā yena santappati, ayaṃ imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto paripācanākāro tejodhātūti, yena jīrīyati, yena pariḍayhati, yena asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati, ayaṃ imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto paripācanākāro tejodhātūti evaṃ tejokoṭṭhāsesu manasikāro pavattetabbo.
344 之后,先以上行的特征把握上行风,以下行的特征把握下行风,以住在腹中的特征把握腹中住风,以住在肠中的特征把握肠中住风,以在肢体中循环的特征把握肢体循环风,以吸入与呼出的特征把握吸入与呼出风,然后他应当这样作意:「所谓上行风,是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以支持为特征,这是风界;所谓下行风,是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以支持为特征,这是风界;所谓腹中住风,是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以支持为特征,这是风界;所谓肠中住风,是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以支持为特征,这是风界;所谓肢体循环风,是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以支持为特征,这是风界;所谓吸入与呼出风,是身体里一个独立的部分,没有思维、属于无记、是空的、不是有情,以支持为特征,这是风界。」应当这样对各个风的部分作意。对于这样作意的人,诸界会变得明显。对它们反复转向、反复作意的人,会依前面所说的方法生起近行定。显示巴利原文
Tato uddhaṅgame vāte uddhaṅgamavasena pariggahetvā adhogame adhogamavasena, kucchisaye kucchisayavasena, koṭṭhāsaye koṭṭhāsayavasena, aṅgamaṅgānusārimhi aṅgamaṅgānusārivasena, assāsapassāse assāsapassāsavasena pariggahetvā uddhaṅgamā vātā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto vitthambhanākāro vāyodhātūti, adhogamā vātā nāma, kucchisayā vātā nāma, koṭṭhāsayā vātā nāma, aṅgamaṅgānusārino vātā nāma, assāsapassāsā vātā nāma imasmiṃ sarīre pāṭiyekko koṭṭhāso acetano abyākato suñño nissatto vitthambhanākāro vāyodhātūti evaṃ vāyokoṭṭhāsesu manasikāro pavattetabbo. Tassevaṃ pavattamanasikārassa dhātuyo pākaṭā honti. Tā punappunaṃ āvajjato manasikaroto vuttanayeneva upacārasamādhi uppajjati.
345 然而,对于这样修习但业处仍不成就的人,应当把相简化来修习。怎么修呢?应当在二十个部分中这样确定:「坚硬相是地界」。就在这二十个部分中,「粘结相是水界」。「遍熟相是火界」。「支持相是风界」。显示巴利原文
Yassa pana evaṃ bhāvayato kammaṭṭhānaṃ na ijjhati, tena salakkhaṇasaṅkhepato bhāvetabbaṃ. Kathaṃ? Vīsatiyā koṭṭhāsesu thaddhalakkhaṇaṃ pathavīdhātūti vavatthapetabbaṃ. Tattheva ābandhanalakkhaṇaṃ āpodhātūti. Paripācanalakkhaṇaṃ tejodhātūti. Vitthambhanalakkhaṇaṃ vāyodhātūti.
应当在十二个部分中这样确定:「粘结相是水界」。就在这十二个部分中,「遍熟相是火界」。「支持相是风界」。「坚硬相是地界」。显示巴利原文
Dvādasasu koṭṭhāsesu ābandhanalakkhaṇaṃ āpodhātūti vavatthapetabbaṃ. Tattheva paripācanalakkhaṇaṃ tejodhātūti. Vitthambhanalakkhaṇaṃ vāyodhātūti. Thaddhalakkhaṇaṃ pathavīdhātūti.
应当在四个部分中这样确定:「遍熟相是火界」。与它不分离的,「支持相是风界」。「坚硬相是地界」。「粘结相是水界」。显示巴利原文
Catūsu koṭṭhāsesu paripācanalakkhaṇaṃ tejodhātūti vavatthapetabbaṃ. Tena avinibhuttaṃ vitthambhanalakkhaṇaṃ vāyodhātūti. Thaddhalakkhaṇaṃ pathavīdhātūti. Ābandhanalakkhaṇaṃ āpodhātūti.
应当在六个部分中这样确定:「支持相是风界」。就在这六个部分中,「坚硬相是地界」。「粘结相是水界」。「遍熟相是火界」。对于这样确定的人,诸界会变得明显。对它们反复转向、反复作意的人,依前面所说的方法生起近行定。显示巴利原文
Chasu koṭṭhāsesu vitthambhanalakkhaṇaṃ vāyodhātūti vavatthapetabbaṃ. Tattheva thaddhalakkhaṇaṃ pathavīdhātūti. Ābandhanalakkhaṇaṃ āpodhātūti. Paripācanalakkhaṇaṃ tejodhātūti. Tassevaṃ vavatthāpayato dhātuyo pākaṭā honti. Tā punappunaṃ āvajjato manasikaroto vuttanayeneva upacārasamādhi uppajjati.
346 然而,如果这样修习之后,业处还是不能成就,就应该分别它的相来修习。怎么修呢?按照前面说过的方法把握头发等之后,要在头发中确定:“坚硬相是地界。”就在那里,“粘结相是水界。”“遍熟相是火界。”“支持相是风界。”应当这样在一切部分中,对每一部分都确定四界。对他这样确定的人来说,诸界就会变得明显。对这些界反复转向、作意的人,依照前面说过的方法,会生起近行定。显示巴利原文
Yassa pana evampi bhāvayato kammaṭṭhānaṃ na ijjhati, tena salakkhaṇavibhattito bhāvetabbaṃ. Kathaṃ? Pubbe vuttanayeneva kesādayo pariggahetvā kesamhi thaddhalakkhaṇaṃ pathavīdhātūti vavatthapetabbaṃ. Tattheva ābandhanalakkhaṇaṃ āpodhātūti. Paripācanalakkhaṇaṃ tejodhātūti. Vitthambhanalakkhaṇaṃ vāyodhātūti. Evaṃ sabbakoṭṭhāsesu ekekasmiṃ koṭṭhāse catasso catasso dhātuyo vavatthapetabbā. Tassevaṃ vavatthāpayato dhātuyo pākaṭā honti. Tā punappunaṃ āvajjato manasikaroto vuttanayeneva upacārasamādhi uppajjati.
再者,也应当以这些行相来作意诸界:(一)语义,(二)聚,(三)细末,(四)相等,(五)等起,(六)一与多,(七)分别不分别,(八)同分异分,(九)内外差别,(十)收集,(十一)缘,(十二)不思念,(十三)缘的分别。显示巴利原文
Apica kho pana vacanatthato, kalāpato, cuṇṇato, lakkhaṇādito, samuṭṭhānato, nānattekattato, vinibbhogāvinibbhogato, sabhāgavisabhāgato, ajjhattikabāhiravisesato, saṅgahato, paccayato, asamannāhārato, paccayavibhāgatoti imehipi ākārehi dhātuyo manasikātabbā.
347 在这里,作意者应当知道:因为广布,所以称为地;因为流动,或者因为增益,所以称为水;因为发热,所以称为火;因为吹动,所以称为风。又总的说来,因为持有自相,因为取受苦,因为安置苦,所以称为界。应当这样依别义与通义的语义来作意。显示巴利原文
Tattha manasikarontena patthaṭattā pathavī. Appoti āpiyati appāyatīti vā āpo. Tejatīti tejo. Vāyatīti vāyo. Avisesena pana salakkhaṇadhāraṇato dukkhādānato dukkhādhānato ca dhātūti. Evaṃ visesasāmaññavasena vacanatthato manasikātabbā.
348 也就是说,以「发、毛」等方式,从二十种行相开示了地界;以「胆汁、痰」等方式,从十二种行相开示了水界。在这里,因为——显示巴利原文
ti yā ayaṃ kesā lomātiādinā nayena vīsatiyā ākārehi pathavīdhātu, pittaṃ semhanti ca ādinā nayena dvādasahākārehi āpodhātu niddiṭṭhā, tattha yasmā –
色、香、味、食素,以及四界;
由八法的结合,而有『发』的假名;
由它们的分离,便无『发』的假名。
显示巴利原文 Vaṇṇo gandho raso ojā, catasso cāpi dhātuyo; Aṭṭhadhammasamodhānā, hoti kesāti sammuti; Tesaṃyeva vinibbhogā, natthi kesāti sammuti.
因此,头发也只是八法聚而已。毛等也是如此。然而在这里,凡是业生的部分,则与命根及性根一起,成为十法聚。不过,由于增盛的缘故,才被称为地界、水界等。应当以这样的「聚」来作意。显示巴利原文
Tasmā kesāpi aṭṭhadhammakalāpamattameva. Tathā lomādayoti. Yo panettha kammasamuṭṭhāno koṭṭhāso, so jīvitindriyena ca bhāvena ca saddhiṃ dasadhammakalāpopi hoti. Ussadavasena pana pathavīdhātu āpodhātūti saṅkhaṃ gato. Evaṃ kalāpato manasikātabbā.
349 因为在此身中,如果以中等的量来把握,被分析为极微、粉碎成细尘、成为微细尘土的地界,大约有一多那的量。它被约为其半量的水界所摄持,被火界所保护,被风界所支持,所以不散乱、不毁坏;由于不散乱、不毁坏,显示巴利原文
ti imasmiṃ hi sarīre majjhimena pamāṇena pariggayhamānā paramāṇubhedasañcuṇṇā sukhumarajabhūtā doṇamattā siyā. Sā tato upaḍḍhappamāṇāya āpodhātuyā saṅgahitā, tejodhātuyā anupālitā vāyodhātuyā vitthambhitā na vikiriyati na viddhaṃsiyati, avikiriyamānā aviddhaṃsiyamānā anekavidhaṃ itthipurisaliṅgādibhāvavikappaṃ upagacchati, aṇuthūladīgharassathirakathinādibhāvañca pakāseti.
在这个身体里,那液态的、有粘结性的水界,依靠地界而存在,由火界保护,由风界支撑,所以不会滴漏、不会流散;正因为不滴漏、不流散,身体就呈现出渐渐丰满的状态。显示巴利原文
Yūsagatā ābandhanākārabhūtā panettha pathavīpatiṭṭhitā tejānupālitā vāyovitthambhitā na paggharati na parissavati, apaggharamānā aparissavamānā pīṇitapīṇitabhāvaṃ dasseti.
在这个身体里,那能消化所吃食物、所饮汤水等的火界,以热为特征,以温热为特相,它依靠地界而存在,被水界摄受,由风界支撑,使这个身体成熟,并带来肤色光泽的成就。而且,这个身体由于被它成熟,就不会呈现腐败的状态。显示巴利原文
Asitapītādipācakā cettha usumākārabhūtā uṇhattalakkhaṇā pathavīpatiṭṭhitā āposaṅgahitā vāyovitthambhitā imaṃ kāyaṃ paripāceti, vaṇṇasampattiñcassa āvahati. Tāya ca pana paripācito ayaṃ kāyo na pūtibhāvaṃ dasseti.
在这个身体里,那遍行于一切肢体的风界,以推动与支持为特相,它依靠地界而存在,被水界摄受,由火界保护,支撑着这个身体。而且,由于被它支撑,这个身体不会倒下,能直立而住。由另一种风界所激发,在行、住、坐、卧的威仪路中显示表色,能弯曲,能伸展,能摇动手足。就这样,这个以女人、男人等假象欺骗愚痴之人的、类似幻化之色的界之机关,就这样运转着。应当以这样的方式,以细末而作意。显示巴利原文
Aṅgamaṅgānusaṭā cettha samudīraṇavitthambhanalakkhaṇā pathavīpatiṭṭhitā āposaṅgahitā tejānupālitā imaṃ kāyaṃ vitthambheti. Tāya ca pana vitthambhito ayaṃ kāyo na paripatati, ujukaṃ saṇṭhāti. Aparāya vāyodhātuyā samabbhāhato gamanaṭṭhānanisajjāsayanairiyāpathesu viññattiṃ dasseti, samiñjeti, sampasāreti, hatthapādaṃ lāḷeti. Evametaṃ itthipurisādibhāvena bālajanavañcanaṃ māyārūpasadisaṃ dhātuyantaṃ pavattatīti evaṃ cuṇṇato manasikātabbā.
350 地界有什么特相?有什么味(作用)?有什么现起?像这样简略地审察了四界之后,应当知道:地界以坚硬性为特相,以住立为味,以领受为现起。水界以流动为特相,以增长为味,以摄受为现起。火界以热性为特相,以遍熟为味,以给与柔软为现起。风界以支持为特相,以推动为味,以引发为现起。应当以这样的方式,以特相等而作意。显示巴利原文
ti pathavīdhātu kiṃ lakkhaṇā, kiṃ rasā, kiṃ paccupaṭṭhānāti evaṃ catassopi dhātuyo āvajjetvā kakkhaḷattalakkhaṇā, patiṭṭhānarasā, sampaṭicchanapaccupaṭṭhānā. paggharaṇalakkhaṇā, brūhanarasā, saṅgahapaccupaṭṭhānā. uṇhattalakkhaṇā, paripācanarasā, maddavānuppadānapaccupaṭṭhānā. vitthambhanalakkhaṇā, samudīraṇarasā. Abhinīhārapaccupaṭṭhānāti evaṃ lakkhaṇādito manasikātabbā.
351 这些是为了详细显示地界等而开示的、从头发等开始的四十二个身体部分。其中,胃中物、粪、脓、尿,这四个部分只是时节等起的。泪、汗、唾、鼻涕,这四个部分是时节与心等起的。使所吃食物等得以完全消化的火,只是业等起的。吸入与呼出,只是心等起的。其余的一切,都是由四种等起的。应当以这样的方式,以等起而作意。显示巴利原文
ti ye ime pathavīdhātuādīnaṃ vitthārato dassanavasena kesādayo dvācattālīsa koṭṭhāsā dassitā. Tesu udariyaṃ karīsaṃ pubbo muttanti ime cattāro koṭṭhāsā . Assu sedo kheḷo siṅghāṇikāti ime cattāro . Asitādiparipācako tejo . Assāsapassāsā cittasamuṭṭhānāva. Avasesā sabbepi ti evaṃ samuṭṭhānato manasikātabbā.
352 一切界,从自相等角度来看,是有差别的。因为地界的相、味、现起是一种,水界等的相、味、现起是另一种。然而,这些界虽然以相等的方式以及以业等起等的方式而有差别,但以色、大种、界、法、无常等的方式来看,则成为单一身。因为一切界都难免坏灭之相,由于大的显现等种种原因。显示巴利原文
ti sabbāsampi dhātūnaṃ salakkhaṇādito nānattaṃ. Aññāneva hi pathavīdhātuyā lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānāni. Aññāni āpodhātuādīnaṃ. Evaṃ lakkhaṇādivasena pana kammasamuṭṭhānādivasena ca nānattabhūtānampi etāsaṃ rūpamahābhūtadhātudhammaaniccādivasena ekattaṃ hoti. Sabbāpi hi dhātuyo ruppanalakkhaṇaṃ anatītattā . Mahantapātubhāvādīhi kāraṇehi .
这些界(地、水、火、风)之所以被称为“大种”,有以下几个原因:因为它们有大的显现、具备大种的共性、能作大的护持、能起大的变异,以及它们具有“大”的特性和作为一切物质的“种”。显示巴利原文
ti etā hi dhātuyo mahantapātubhāvato, mahābhūtasāmaññato, mahāparihārato, mahāvikārato, mahattā bhūtattā cāti imehi kāraṇehi mahābhūtānīti vuccanti.
先说“大的显现”是什么意思。这些界,无论是在没有心识执受的物质相续中,还是在有心识执受的生命相续中,都显现为“大”。先看在无执受的相续中——显示巴利原文
Tattha ti etāni hi anupādinnasantānepi upādinnasantānepi mahantāni pātubhūtāni. Tesaṃ anupādinnasantāne –
Duve satasahassāni, cattāri nahutāni ca; Ettakaṃ bahalattena, saṅkhātāyaṃ vasundharāti. –
按照这些方法,它们“大的显现”这一特性,已经在前面解释佛随念的部分详细说明过了。显示巴利原文
Ādinā nayena mahantapātubhāvatā buddhānussatiniddese vuttāva.
在有执受的相续中,也依鱼、鳖、天神、丹那婆等身体而显现为大。即如此说:“诸比丘!在大海中,也有百由旬长的自体”等。显示巴利原文
Upādinnasantānepi macchakacchapadevadānavādisarīravasena mahantāneva pātubhūtāni. Vuttañhetaṃ ‘‘santi, bhikkhave, mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā’’tiādi.
这些大种又像魔术师一样,能把本来不是宝珠的水,变现在人眼前成为宝珠;能把本来不是黄金的土块,变现在人眼前成为黄金。显示巴利原文
ti etāni hi yathā māyākāro amaṇiṃyeva udakaṃ maṇiṃ katvā dasseti, asuvaṇṇaṃyeva leḍḍuṃ suvaṇṇaṃ katvā dasseti.
又好比魔术师自己本来不是夜叉或夜叉女,却能显现出夜叉或夜叉女的形象。同样地,这些大种自己本来不是青色,却能显现出青色的所造色;本来不是黄色、红色、白色,却能显现出黄色、红色、白色的所造色。所以说,因为大种的作用与魔术师相似,所以被称为大种。显示巴利原文
Yathā ca sayaṃ neva yakkho na yakkhī samāno yakkhabhāvampi yakkhibhāvampi dasseti, evameva sayaṃ anīlāneva hutvā nīlaṃ upādārūpaṃ dassenti, apītāni alohitāni anodātāneva hutvā odātaṃ upādārūpaṃ dassentīti māyākāramahābhūtasāmaññato mahābhūtāni.
又好比一个人被夜叉等鬼怪附体,你既找不到那个夜叉在他身体里面,也找不到在他身体外面,但夜叉也不是不依靠那个人而存在。同样地,这些大种(地、水、火、风四大元素),你也找不到它们彼此在对方内部或外部,但它们也不是不互相依靠而存在。所以,因为这种不可思议的关系,就像夜叉等鬼怪附体一样,所以称为“大种”。又好比一种叫“女夜叉”的鬼怪,她会用令人喜爱的容貌和姿态,把自己的恐怖本性隐藏起来,欺骗众生。同样地,这些大种在女人、男人等身体中,用令人喜爱的肤色、令人喜爱的肢体形态、令人喜爱的手足指眉姿态,把自己坚硬性等各自真实的样子隐藏起来,欺骗愚人,不让他们看到自己的真实本性。所以,因为这种欺骗性,就像女夜叉鬼怪一样,所以称为“大种”。显示巴利原文
Yathā ca yakkhādīni mahābhūtāni yaṃ gaṇhanti, neva nesaṃ tassa anto na bahi ṭhānaṃ upalabbhati, na ca taṃ nissāya na tiṭṭhanti, evameva tānipi neva aññamaññassa anto na bahi ṭhitāni hutvā upalabbhanti, na ca aññamaññaṃ nissāya na tiṭṭhantīti acinteyyaṭṭhānatāya yakkhādimahābhūtasāmaññatopi mahābhūtāni. Yathā ca yakkhinīsaṅkhātāni mahābhūtāni manāpehi vaṇṇasaṇṭhānavikkhepehi attano bhayānakabhāvaṃ paṭicchādetvā satte vañcenti, evameva etānipi itthipurisasarīrādīsu manāpena chavivaṇṇena manāpena attano aṅgapaccaṅgasaṇṭhānena manāpena ca hatthapādaṅgulibhamukavikkhepena attano kakkhaḷattādibhedaṃ sarasalakkhaṇaṃ paṭicchādetvā bālajanaṃ vañcenti, attano sabhāvaṃ daṭṭhuṃ na dentīti vañcakattena yakkhinīmahābhūtasāmaññatopi mahābhūtāni.
又因为需要以大资具来护持。因为这些大种每天都要靠供给大量的饮食、衣服等才能存在和运转,所以称为“大种”。或者说,因为需要大护持才能存在,所以称为“大种”。显示巴利原文
ti mahantehi paccayehi pariharitabbato. Etāni hi divase divase upanetabbattā mahantehi ghāsacchādanādīhi bhūtāni pavattānīti mahābhūtāni. Mahāparihārāni vā bhūtānītipi mahābhūtāni.
又因为这些大种的大变异,在无执受(无生命的东西)和有执受(有生命的东西)中都有。其中,无执受方面,在劫尽(世界毁灭)的时候,这种变异之大极为明显;有执受方面,则在界动摇(四大不调,即身体内四大元素失衡生病)的时候显现。正如经中所说:显示巴利原文
ti etāni hi anupādinnānipi upādinnānipi mahāvikārāni honti. Tattha anupādinnānaṃ kappavuṭṭhāne vikāramahattaṃ pākaṭaṃ hoti. Upādinnānaṃ dhātukkhobhakāle. Tathā hi –
从地而起的火焰,上至于梵天;
当有焰的世间被火燃烧时,火焰奔驰而去。
当世间被激怒的火所毁灭时,十万又一千二百五十个轮围界消融;
当世间因暴发的水而毁灭时,
十万千俱胝的一轮围界散坏;
当世间被风界的激怒所毁灭时:
犹如被木口所咬,身体变得僵硬;
地界激怒时,他便如被木口所咬一般。
身体腐烂,犹如被臭口(毒蛇)所咬;
当水界激怒时,那身体便如同被臭口所咬一般。
身体炽热,犹如被火口所咬;
火界激怒时,便如同被火口所咬一般。
身体切断,犹如被刀口所咬;
风界激怒时,便如同被刀口所咬一般。
显示巴利原文 Bhūmito vuṭṭhitā yāva, brahmalokā vidhāvati; Acci accimato loke, ḍayhamānamhi tejasā. Koṭisatasahassekaṃ, cakkavāḷaṃ vilīyati; Kupitena yadā loko, salilena vinassati. Koṭisatasahassekaṃ, cakkavāḷaṃ vikīrati; Vāyodhātuppakopena, yadā loko vinassati. Patthaddho bhavati kāyo, daṭṭho kaṭṭhamukhena vā; Pathavīdhātuppakopena, hoti kaṭṭhamukheva so. Pūtiyo bhavati kāyo, daṭṭho pūtimukhena vā; Āpodhātuppakopena, hoti pūtimukheva so. Santatto bhavati kāyo, daṭṭho aggimukhena vā; Tejodhātuppakopena, hoti aggimukheva so. Sañchinno bhavati kāyo, daṭṭho satthamukhena vā; Vāyodhātuppakopena, hoti satthamukheva so.
“如此,诸大变异,故为大种。”显示巴利原文
Iti mahāvikārāni bhūtānīti mahābhūtāni.
“这些确实是大的,因为必须以大努力来把握;又因为是存在之法,所以称为‘已成’。由于它既是大的、又是存在之法,所以称为‘大种’。”显示巴利原文
ti etāni hi mahantāni mahatā vāyāmena pariggahetabbattā bhūtāni vijjamānattāti mahattā bhūtattā ca mahābhūtāni.
这样,这一切界,由于大的显现等理由而称为“大种”。显示巴利原文
Evaṃ sabbāpetā dhātuyo mahantapātubhāvādīhi kāraṇehi mahābhūtāni.
然而,由于保持自相、领受苦、以及安置苦,而且一切界都不超越界相,所以称为“界”。由于保持自相,以及随顺自己那一刹那而持存,所以称为“法”。以灭尽的意义来说,是“无常”。以恐怖的意义来说,是“苦”。以无实质的意义来说,是“无我”。显示巴利原文
Salakkhaṇadhāraṇato pana dukkhādānato ca dukkhādhānato ca sabbāpi dhātulakkhaṇaṃ anatītattā . Salakkhaṇadhāraṇena ca attano khaṇānurūpadhāraṇena ca . Khayaṭṭhena . Bhayaṭṭhena . Asārakaṭṭhena .
这样,一切四界(地、水、火、风)都可以从色、大种、界、法、无常等角度,把它们看作一个整体。所以,应该从“一个整体”和“多个差别”这两个方面来作意(观察和思维)。显示巴利原文
Iti sabbāsampi rūpamahābhūtadhātudhammaaniccādivasena ekattanti evaṃ nānattekattato manasikātabbā.
353 这些四界确实是同时生起的。即使在最微细的纯八法等色聚(物质的最小组合)中,就组成部分而言,它们也是不可分离的;但就各自的特相而言,却是可以分别的。所以,应该从“可分别”与“不可分别”这两个方面来作意。显示巴利原文
ti sahuppannāva etā ekekasmiṃ sabbapariyantime suddhaṭṭhakādikalāpepi padesena avinibbhuttā. Lakkhaṇena pana vinibbhuttāti evaṃ vinibbhogāvinibbhogato manasikātabbā.
354 这样,在这些不可分离的四界中,前两界(地界和水界)因为都具有重性,所以属于同一类;后两界(火界和风界)因为都具有轻性,也属于同一类。然而,前两界与后两界、后两界与前两界,则是不同类的。所以,应该从“同类”与“异类”这两个方面来作意。显示巴利原文
ti evaṃ avinibbhuttāsu cāpi etāsu purimā dve garukattā sabhāgā. Tathā pacchimā lahukattā. Purimā pana pacchimāhi pacchimā ca purimāhi visabhāgāti evaṃ sabhāgavisabhāgato manasikātabbā.
355 内界(构成自身身体的四界)是识、事(心所依处)、表(身表、语表)与诸根(感官机能)的依止,有行住坐卧等威仪,并且具备业、心、时节、食四种等起(生起之源)。外界(外在环境的四界)则与上述所说相反。所以,应该从“内”与“外”的差别来作意。显示巴利原文
ti ajjhattikā dhātuyo viññāṇavatthuviññattiindriyānaṃ nissayā honti, sairiyāpathā, catusamuṭṭhānā. Bāhirā vuttaviparītappakārāti evaṃ ajjhattikabāhiravisesato manasikātabbā.
356 由业等起(由业所生)的地界,与由业等起的其余诸界,同归为一类,因为它们的等起(生起之源)没有差别。同样地,由心等起的,与由心等起的归为一类;由时节等起的,与由时节等起的归为一类;由食等起的,与由食等起的归为一类。所以,应该从“摄”(归类)的角度来作意。显示巴利原文
ti kammasamuṭṭhānā pathavīdhātu kammasamuṭṭhānāhi itarāhi ekasaṅgahā hoti samuṭṭhānanānattābhāvato . Tathā cittādisamuṭṭhānā cittādisamuṭṭhānāhīti evaṃ saṅgahato manasikātabbā.
357 地界被水界所凝聚、被火界所护持、被风界所支持,成为其他三大种的住处,以此作为缘。水界住于地界,被火界所护持、被风界所支持,成为其他三大种的束缚(凝聚作用),以此作为缘。火界住于地界,被水界所凝聚、被风界所支持,成为其他三大种的遍熟(使成熟的作用),以此作为缘。风界住于地界,被水界所凝聚、被火界所遍熟,成为其他三大种的支持,以此作为缘。所以,应该从“缘”(相互作为条件)的角度来作意。显示巴利原文
ti pathavīdhātu āposaṅgahitā tejoanupālitā vāyovitthambhitā tiṇṇaṃ mahābhūtānaṃ patiṭṭhā hutvā paccayo hoti. Āpodhātu pathavīpatiṭṭhitā tejoanupālitā vāyovitthambhitā tiṇṇaṃ mahābhūtānaṃ ābandhanaṃ hutvā paccayo hoti. Tejodhātu pathavīpatiṭṭhitā āposaṅgahitā vāyovitthambhitā tiṇṇaṃ mahābhūtānaṃ paripācanaṃ hutvā paccayo hoti. Vāyodhātu pathavīpatiṭṭhitā āposaṅgahitā tejoparipācitā tiṇṇaṃ mahābhūtānaṃ vitthambhanaṃ hutvā paccayo hotīti evaṃ paccayato manasikātabbā.
358 在这里,地界并不知道“我是地界”,也不知道“我作为其他三种大种的住处而成为缘”。其余的水界、火界、风界也不知道“地界成为我们的住处而成为缘”。这个道理在一切情况下都是如此。所以,应该从“没有思惟、没有念头”的角度来作意观察。显示巴利原文
ti pathavīdhātu cettha ‘‘ahaṃ pathavīdhātū’’ti vā, ‘‘tiṇṇaṃ mahābhūtānaṃ patiṭṭhā hutvā paccayo homī’’ti vā na jānāti. Itarānipi tīṇi ‘‘amhākaṃ pathavīdhātu patiṭṭhā hutvā paccayo hotī’’ti na jānanti. Esa nayo sabbatthāti evaṃ asamannāhārato manasikātabbā.
359 诸界有业、心、食、时节这四种缘。其中,由业所引生的诸界,只以业为缘,不以心等为缘。由心所引生的诸界,也只以心等为缘,不以其余为缘。对于由业所引生的诸界,业是生缘;对于其余由心等所引生的诸界,按照道理来说是亲依止缘。对于由心所引生的诸界,心是生缘;对于其余由业等所引生的诸界,心是后生缘、有缘、不离缘。对于由食所引生的诸界,食是生缘;对于其余由业等所引生的诸界,食是食缘、有缘、不离缘。对于由时节所引生的诸界,时节是生缘;对于其余由业等所引生的诸界,时节是有缘、不离缘。由业所引生的大种,对于由业所引生的其他大种也是缘,对于由心等所引生的大种也是缘。同样地,由心所引生的大种,对于由心所引生的其他大种也是缘,对于由业等所引生的大种也是缘;由食所引生的大种,对于由食所引生的其他大种也是缘,对于由业等所引生的大种也是缘。由时节所引生的大种,对于由时节所引生的其他大种也是缘,对于由业等所引生的大种也是缘。显示巴利原文
ti dhātūnaṃ hi kammaṃ, cittaṃ, āhāro, utūti cattāro paccayā. Tattha kammasamuṭṭhānānaṃ kammameva paccayo hoti, na cittādayo. Cittādisamuṭṭhānānampi cittādayova paccayā honti, na itare. Kammasamuṭṭhānānañca kammaṃ janakapaccayo hoti, sesānaṃ pariyāyato upanissayapaccayo hoti. Cittasamuṭṭhānānaṃ cittaṃ janakapaccayo hoti, sesānaṃ pacchājātapaccayo atthipaccayo avigatapaccayo ca. Āhārasamuṭṭhānānaṃ āhāro janakapaccayo hoti, sesānaṃ āhārapaccayo atthipaccayo avigatapaccayo ca. Utusamuṭṭhānānaṃ utu janakapaccayo hoti, sesānaṃ atthipaccayo avigatapaccayo ca. Kammasamuṭṭhānaṃ mahābhūtaṃ kammasamuṭṭhānānampi mahābhūtānaṃ paccayo hoti cittādisamuṭṭhānānampi. Tathā cittasamuṭṭhānaṃ, āhārasamuṭṭhānaṃ. Utusamuṭṭhānaṃ mahābhūtaṃ utusamuṭṭhānānampi mahābhūtānaṃ paccayo hoti kammādisamuṭṭhānānampi.
其中,由业所引生的地界,对于由业所引生的其余诸界,以俱生、相互、依止、有、不离的方式,以及以住处的方式作为缘,但不以生缘的方式作为缘。对于其余三种相续的大种,以依止、有、不离的方式作为缘,不以住处的方式,也不以生缘的方式作为缘。在这里,由业所引生的水界,对于其余三界,以俱生等方式,以及以束缚的方式作为缘,但不以生缘的方式作为缘。对于其余三种相续的大种,只以依止、有、不离缘的方式,不以束缚的方式,也不以生缘的方式作为缘。在这里,由业所引生的火界,对于其余三界,以俱生等方式,以及以遍熟的方式作为缘,但不以生缘的方式作为缘。对于其余三种相续的大种,只以依止、有、不离缘的方式,不以遍熟的方式,也不以生缘的方式作为缘。在这里,由业所引生的风界,对于其余三界,以俱生等方式,以及以支持的方式作为缘,但不以生缘的方式作为缘。对于其余三种相续的大种,只以依止、有、不离缘的方式,不以支持的方式,也不以生缘的方式作为缘。对于由心、食、时节所引生的地界等,也是同样的道理。显示巴利原文
Tattha kammasamuṭṭhānā pathavīdhātu kammasamuṭṭhānānaṃ itarāsaṃ sahajātaaññamaññanissayaatthiavigatavasena ceva patiṭṭhāvasena ca paccayo hoti, na janakavasena. Itaresaṃ tisantatimahābhūtānaṃ nissayaatthiavigatavasena paccayo hoti, na patiṭṭhāvasena na janakavasena. Āpodhātu cettha itarāsaṃ tiṇṇaṃ sahajātādivasena ceva ābandhanavasena ca paccayo hoti, na janakavasena. Itaresaṃ tisantatikānaṃ nissayaatthiavigatapaccayavaseneva, na ābandhanavasena na janakavasena. Tejodhātupettha itarāsaṃ tiṇṇaṃ sahajātādivasena ceva paripācanavasena ca paccayo hoti, na janakavasena. Itaresaṃ tisantatikānaṃ nissayaatthiavigatapaccayavaseneva, na paripācanavasena, na janakavasena. Vāyodhātupettha itarāsaṃ tiṇṇaṃ sahajātādivasena ceva vitthambhanavasena ca paccayo hoti, na janakavasena. Itaresaṃ tisantatikānaṃ nissayaatthiavigatapaccayavaseneva, na vitthambhanavasena, na janakavasena. Cittaāhārautusamuṭṭhānapathavīdhātuādīsupi eseva nayo.
就这样,在这些以俱生等缘的力量而运转的诸界之中——显示巴利原文
Evaṃ sahajātādipaccayavasappavattāsu ca panetāsu dhātūsu –
依一界为缘,三界转起,有四种方式;依三界为缘,一界转起,有四种方式;
依二界为缘,二界转起,有六种方式。
显示巴利原文 Ekaṃ paṭicca tisso, catudhā tisso paṭicca eko ca; Dve dhātuyo paṭicca, dve chaddhā sampavattanti.
也就是在地界等四界中,以其中一界作为缘,其余三界便依之而运转。像这样,以一界为缘,三界运转,共有四种方式。同样地,在地界等四界中,每一界都以其余三界作为缘而运转。像这样,以三界为缘,一界运转,也有四种方式。再者,前二界作为缘,后二界运转;后二界作为缘,前二界运转;第一界与第三界作为缘,第二界与第四界运转;第二界与第四界作为缘,第一界与第三界运转;第一界与第四界作为缘,第二界与第三界运转;第二界与第三界作为缘,第一界与第四界运转。像这样,以二界为缘,二界运转,共有六种方式。显示巴利原文
Pathavīādīsu hi ekekaṃ paṭicca itarā tisso tissoti evaṃ ekaṃ paṭicca tisso catudhā sampavattanti. Tathā pathavīdhātuādīsu ekekā itarā tisso tisso paṭiccāti evaṃ tisso paṭicca ekā catudhā sampavattati. Purimā pana dve paṭicca pacchimā, pacchimā ca dve paṭicca purimā, paṭhamatatiyā paṭicca dutiyacatutthā, dutiyacatutthā paṭicca paṭhamatatiyā, paṭhamacatutthā paṭicca dutiyatatiyā, dutiyatatiyā paṭicca paṭhamacatutthāti evaṃ dve dhātuyo paṭicca dve chadhā sampavattanti.
在这些界当中,地界在脚向前迈出或向后收回等动作时,是压住脚的缘。那被水界所伴随的地界,是使脚安稳站立的缘。而被地界所伴随的水界,是把脚放下的缘。被风界所伴随的火界,是把脚抬起的缘。被火界所伴随的风界,是把脚向前伸出或向左右移动的缘。所以,应该从缘的分别这个角度来作意观察。显示巴利原文
Tāsu pathavīdhātu abhikkamapaṭikkamādikāle uppīḷanassa paccayo hoti. Sāva āpodhātuyā anugatā patiṭṭhāpanassa. Pathavīdhātuyā pana anugatā āpodhātu avakkhepanassa. Vāyodhātuyā anugatā tejodhātu uddharaṇassa. Tejodhātuyā anugatā vāyodhātu atiharaṇavītiharaṇānaṃ paccayo hotīti evaṃ paccayavibhāgato manasikātabbā.
像这样,用语义等方式来作意的人,确实能从每一界门让诸界变得清晰明了。对于这些界反复省察和作意的人,就会依照前面说过的方式生起近行定。因为这个定是由简择四界的智慧威力所生起的,所以叫做“四界差别定”。显示巴利原文
Evaṃ vacanatthādivasena manasi karontassāpi hi ekekena mukhena dhātuyo pākaṭā honti. Tā punappunaṃ āvajjato manasikaroto vuttanayeneva upacārasamādhi uppajjati. Svāyaṃ catunnaṃ dhātūnaṃ vavatthāpakassa ñāṇassānubhāvena uppajjanato catudhātuvavatthānantveva saṅkhaṃ gacchati.
360 而且,致力于修习这个四界差别的比丘,能深入空性,根除“有情”这种想法。由于有情想已经被根除,他不再去作意猛兽、夜叉、罗刹等分别,能够忍受怖畏和恐惧,能够忍受不乐与乐,在面对可意和不可意的境界时,不会变得高傲或消沉。显示巴利原文
Idañca pana catudhātuvavatthānaṃ anuyutto bhikkhu suññataṃ avagāhati, sattasaññaṃ samugghāteti. So sattasaññāya samūhatattā vāḷamigayakkharakkhasādivikappaṃ anāvajjamāno bhayabheravasaho hoti, aratiratisaho, na iṭṭhāniṭṭhesu ugghātanigghātaṃ pāpuṇāti. Mahāpañño ca pana hoti amatapariyosāno vā sugatiparāyano vāti.
如此大神力的四界差别,是千位最胜瑜伽者的游戏;
有智慧者应常修习四界差别。
显示巴利原文 Evaṃ mahānubhāvaṃ, yogivarasahassa kīḷitaṃ etaṃ; Catudhātuvavatthānaṃ, niccaṃ sevetha medhāvīti.
这是四界差别的修习解说。显示巴利原文
Ayaṃ catudhātuvavatthānassa bhāvanāniddeso.
361 到这里为止,为了显示定的广说与修习方法,以“什么是定?以什么含义称为定?”等方式进行了问答讨论。其中,“应该如何修习”这一句在一切方面的义注,已经完成了。显示巴利原文
Ettāvatā ca yaṃ samādhissa vitthāraṃ bhāvanānayañca dassetuṃ ‘‘ko samādhi, kenaṭṭhena samādhī’’tiādinā nayena pañhākammaṃ kataṃ, tattha ‘‘kathaṃ bhāvetabbo’’ti imassa padassa sabbappakārato atthavaṇṇanā samattā hoti.
这里所指的定只有两种:近行定与安止定。其中,在十种业处以及安止前分心中的一境性,是近行定;在其余业处中的心一境性,是安止定。这两种定,都是通过修习那些相应的业处而得到修习的。因此说:“对于‘应该如何修习’这一句在一切方面的义注,已经完成了。”显示巴利原文
Duvidhoyeva hayaṃ idha adhippeto upacārasamādhi ceva appanāsamādhi ca. Tattha dasasu kammaṭṭhānesu, appanāpubbabhāgacittesu ca ekaggatā . Avasesakammaṭṭhānesu cittekaggatā . So duvidhopi tesaṃ kammaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bhāvito hoti. Tena vuttaṃ ‘‘kathaṃ bhāvetabboti imassa padassa sabbappakārato atthavaṇṇanā samattā’’ti.
定的功德论显示巴利原文
Samādhiānisaṃsakathā
362 至于所说的“修习定有什么功德”,其中,修习定有现法乐住等五种功德。就像这样,那些漏尽的阿拉汉们,为了“入定之后,以心一境性安乐地住一日”而修习定;对他们来说,这是安止定的修习。因此世尊说:“纯陀,然而在圣者的律中,这些不称为损减;在圣者的律中,这些称为现法乐住。”显示巴利原文
Yaṃ pana vuttaṃ ‘‘samādhibhāvanāya ko ānisaṃso’’ti, tattha diṭṭhadhammasukhavihārādipañcavidho samādhibhāvanāya ānisaṃso. Tathā hi ye arahanto khīṇāsavā samāpajjitvā ekaggacittā sukhaṃ divasaṃ viharissāmāti samādhiṃ bhāventi, tesaṃ appanāsamādhibhāvanā hoti. Tenāha bhagavā ‘‘na kho panete, cunda, ariyassa vinaye sallekhā vuccanti. Diṭṭhadhammasukhavihārā ete ariyassa vinaye vuccantī’’ti (ma. ni. 1.82).
对于有学与凡夫,从等至出定以后,以“我将以定心修观”这样的意图来修习时,因为安止定的修习是观的足处(基础),也因为在障碍中能够寻得机会,所以近行定的修习也同样有机会。因此世尊说:“诸比丘,你们应当修习定。诸比丘,得定的比丘能如实了知。”显示巴利原文
Sekkhaputhujjanānaṃ samāpattito vuṭṭhāya samāhitena cittena vipassissāmāti bhāvayataṃ vipassanāya padaṭṭhānattā appanāsamādhibhāvanāpi sambādhe okāsādhigamanayena upacārasamādhibhāvanāpi hoti. Tenāha bhagavā ‘‘samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha. Samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti (saṃ. ni. 3.5).
然而,对于那些已经证得八种等至(即八种禅定成就),并以此为基础进入作为神通根基的禅那,从等至中出定后,希望并实际生起“一人变多人”等经典所述各种神通的人而言,只要具备相应的条件或机会,由于安止定是神通的直接基础(足处),所以这也属于安止定的修习。因此世尊说:“对于任何应当以神通来作证的法,他全心投入以神通去作证;只要具备相应的条件或机会,他都能获得作证的能力。”显示巴利原文
Ye pana aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā abhiññāpādakaṃ jhānaṃ samāpajjitvā samāpattito vuṭṭhāya ekopi hutvā bahudhā hotīti vuttanayā abhiññāyo patthento nibbattenti, tesaṃ sati sati āyatane abhiññāpadaṭṭhānattā appanāsamādhibhāvanā hoti. Tenāha bhagavā – ‘‘so yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane’’ti (ma. ni. 3.158; a. ni. 3.102).
对于那些禅那功夫不会退失的凡夫,无论他们是否怀着“我将投生到梵天界”的愿望而期盼往生梵天界,或者虽然没有这种希求,但只要他们不从定中退失,由于安止定的修习能带来更殊胜的生命形态(生存),所以这也属于安止定的修习。因此世尊说:“修习程度较浅的初禅后,会投生到哪里呢?他们会投生为梵众天的同伴。”等等。显示巴利原文
Ye aparihīnajjhānā brahmaloke nibbattissāmāti brahmalokūpapattiṃ patthentā apatthayamānā vāpi puthujjanā samādhito na parihāyanti, tesaṃ bhavavisesāvahattā appanāsamādhibhāvanā hoti. Tenāha bhagavā – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ parittaṃ bhāvetvā kattha upapajjanti. Brahmapārisajjānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjantī’’tiādi (vibha. 1024).
而修习近行定,也必定能获得欲界善趣中殊胜的生命形态。显示巴利原文
Upacārasamādhibhāvanāpi pana kāmāvacarasugatibhavavisesaṃ āvahatiyeva.
然而,对于那些圣者,他们证得八种等至后,进入灭尽定,在长达七天的时间里处于无心状态,心中想着“我们将在这一生中证得灭与涅槃,从而安住于安乐之中”而修习定,对他们而言,这便是具有灭尽定功德的安止定修习。因此说:“以十六种智行、九种定行而获得自在的慧,就是灭尽定的智。”显示巴利原文
Ye pana ariyā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā nirodhasamāpattiṃ samāpajjitvā satta divasāni acittā hutvā diṭṭheva dhamme nirodhaṃ nibbānaṃ patvā sukhaṃ viharissāmāti samādhiṃ bhāventi, tesaṃ appanāsamādhibhāvanā hoti. Tenāha – ‘‘soḷasahi ñāṇacariyāhi navahi samādhicariyāhi vasībhāvatā paññā nirodhasamāpattiyā ñāṇa’’nti (paṭi. ma. 1.34).
如此,现法乐住等这五种,便是修习定的功德。显示巴利原文
Evamayaṃ diṭṭhadhammasukhavihārādi pañcavidho samādhibhāvanāya ānisaṃso –
「因此,于此具多功德、净除烦恼垢
定之修习瑜伽,智者不应放逸。」
显示巴利原文 ‘‘Tasmā nekānisaṃsamhi, kilesamalasodhane; Samādhibhāvanāyoge, nappamajjeyya paṇḍito’’ti.
363 至此,以“有慧人住戒”这一偈颂为总纲,从戒、定、慧三门所开示的清净道,已经全部阐述明白了。显示巴利原文
Ettāvatā ca ‘‘sīle patiṭṭhāya naro sapañño’’ti imissā gāthāya sīlasamādhipaññāmukhena desite visuddhimagge paridīpito hoti.
364 第一,解释什么是戒;第二,解释头陀支;第三,解释如何选取业处;第四,解释地遍;第五,解释其他的遍;第六,解释不净观;第七,解释六随念;第八,解释其余的随念;第九,解释梵住;第十,解释无色定;第十一,解释厌逆想和界差别这两种法。显示巴利原文
Paṭhamo sīlaniddeso. Dutiyo dhutaṅganiddeso;. Tatiyo kammaṭṭhānaggahaṇaniddeso. Catuttho pathavīkasiṇaniddeso. Pañcamo sesakasiṇaniddeso. Chaṭṭho asubhaniddeso. Sattamo chaanussatiniddeso. Aṭṭhamo sesānussatiniddeso. Navamo brahmavihāraniddeso. Dasamo āruppaniddeso. Paṭikkūlasaññādhātuvavatthānadvayaniddeso ekādasamoti.