1. 戒的解释显示巴利原文
1. Sīlaniddeso
戒的自性等论显示巴利原文
Sīlasarūpādikathā
6 不过,这条清净之道虽然已经通过包含了种种功德的戒、定、慧这三个方面这样宣说了,但仍然只是非常简略地宣说。因此,这还不足以利益一切人。为了详细地显示它,首先就戒,有这些问题:显示巴利原文
Evaṃ anekaguṇasaṅgāhakena sīlasamādhipaññāmukhena desitopi panesa atisaṅkhepadesitoyeva hoti. Tasmā nālaṃ sabbesaṃ upakārāyāti vitthāramassa dassetuṃ sīlaṃ tāva ārabbha idaṃ pañhākammaṃ hoti.
什么是戒?以什么含义称为戒?戒的相、味、现起、足处是什么?戒有什么功德?此戒有几种?它的染污是什么?什么是清净?显示巴利原文
Kiṃ sīlaṃ, kenaṭṭhena sīlaṃ, kānassa lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānapadaṭṭhānāni, kimānisaṃsaṃ sīlaṃ, katividhaṃ cetaṃ sīlaṃ, ko cassa saṃkileso, kiṃ vodānanti.
好的,关于这个问题,解答如下。
戒,指的是远离杀生等恶行,或者履行自己应尽义务的行为者,心中生起的“思”等种种善法。在《无碍解道》中是这样说的:“什么是戒?思是戒,心所法是戒,防护是戒,不违越是戒。”
这其中:
- 远离杀生等恶行,或者履行义务的行为者,他心中的那个“思”,就叫做**思戒**。
- 远离杀生等恶行的行为者,他心中生起的那种“离”(远离恶行的心所),就叫做**心所法戒**。
- 另外,一个决心断除杀生等恶行的人,他在七个业道(身三、口四)上生起的“思”,也叫做**思戒**。
- 像经文里说的“他舍断了贪欲,以远离贪欲的心而安住”等方式,所展现出的无贪、无嗔、正见等善法,就叫做**心所法戒**。
在这里,防护应该知道有五种,分别是:巴帝摩卡防护、念防护、智防护、忍防护、精进防护。
- 其中,“他具足此巴帝摩卡防护,完全地具足”,这说的是**巴帝摩卡防护**。
- “他守护眼根,在眼根上达到了防护”,这说的是**念防护**。显示巴利原文
Tatridaṃ vissajjanaṃ. nti pāṇātipātādīhi vā viramantassa vattapaṭipattiṃ vā pūrentassa cetanādayo dhammā. Vuttañhetaṃ paṭisambhidāyaṃ ‘‘kiṃ sīlanti cetanā sīlaṃ, cetasikaṃ sīlaṃ, saṃvaro sīlaṃ, avītikkamo sīla’’nti (paṭi. ma. 1.39). Tattha nāma pāṇātipātādīhi vā viramantassa vattapaṭipattiṃ vā pūrentassa cetanā. nāma pāṇātipātādīhi viramantassa virati. Apica cetanā sīlaṃ nāma pāṇātipātādīni pajahantassa satta kammapathacetanā. Cetasikaṃ sīlaṃ nāma ‘‘abhijjhaṃ pahāya vigatābhijjhena cetasā viharatī’’ti (dī. ni. 1.217) ādinā nayena vuttā anabhijjhābyāpādasammādiṭṭhidhammā. nti ettha pañcavidhena saṃvaro veditabbo pātimokkhasaṃvaro, satisaṃvaro, ñāṇasaṃvaro, khantisaṃvaro, vīriyasaṃvaroti. Tattha iminā pātimokkhasaṃvarena upeto hoti samupetoti (vibha. 511) ayaṃ . Rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjatīti (dī. ni. 1.213) ayaṃ .
世间一切的瀑流,
(阿耆多啊!世尊说:)
念是它们的防御;
我说诸流的防护,
它们由慧而堵住。
显示巴利原文 Yāni sotāni lokasmiṃ, (ajitāti bhagavā;) Sati tesaṃ nivāraṇaṃ; Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi, paññāyete pidhiyyareti. (su. ni. 1041);
这是通过智慧来防护。如何使用生活必需品,也属于这一类防护。
根据“能够忍耐寒冷、炎热、饥饿、口渴,忍耐蚊子、牛虻、风吹、日晒、蛇的接触,忍耐不善的言语,忍耐已经生起的身体感受——那些痛苦的、剧烈的、粗糙的、刺痛的、不愉快的、不合心意的、甚至能夺走生命的感受”这些教导所说的,这是通过忍耐来防护。
根据“不容忍已经生起的欲望念头、瞋恨念头、伤害念头,以及各种恶的不善法”这些教导所说的,这是通过精进努力来防护。以正当方式谋生而达到的清净,也属于这一类防护。
这样,这五种防护,再加上善良人家的子弟因为害怕恶行,在遇到各种事情时主动远离恶法,这一切都应该理解为“通过防护而成就的戒”。
不犯戒,指的是已经受持戒律的人,在身体行为和语言上不违背戒律的规定。
这就是对“什么是戒”这个问题的回答。显示巴利原文
Ayaṃ . Paccayapaṭisevanampi ettheva samodhānaṃ gacchati. Yo panāyaṃ khamo hoti sītassa uṇhassātiādinā (ma. ni. 1.24; a. ni. 6.58) nayena āgato, ayaṃ nāma. Yo cāyaṃ uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāsetītiādinā (ma. ni. 1.26; a. ni. 6.58) nayena āgato, ayaṃ nāma. Ājīvapārisuddhipi ettheva samodhānaṃ gacchati. Iti ayaṃ pañcavidhopi saṃvaro, yā ca pāpabhīrukānaṃ kulaputtānaṃ sampattavatthuto virati, sabbampetaṃ saṃvarasīlanti veditabbaṃ. nti samādinnasīlassa kāyikavācasiko anatikkamo. Idaṃ tāva kiṃ sīlanti pañhassa vissajjanaṃ.
7 对于其他问题,这里再作说明:戒律的本质就是统摄和支撑。什么叫统摄呢?就是说,因为有了善的戒律,我们的身体行为、语言行为就不会散乱放逸,这就是统摄的意思。什么叫支撑呢?就是说,戒律就像地基一样,是一切善法得以建立的基础和依靠,这就是支撑的意思。对于这两种解释,那些精通词语来源和含义的人只认可这两种说法。不过,其他一些人则用别的方式来解释戒律的含义,比如把戒律解释为“首要的”,或者解释为“清凉安乐的”。显示巴利原文
Avasesesu nti sīlanaṭṭhena sīlaṃ. Kimidaṃ sīlanaṃ nāma. Samādhānaṃ vā, kāyakammādīnaṃ susīlyavasena avippakiṇṇatāti attho. Upadhāraṇaṃ vā, kusalānaṃ dhammānaṃ patiṭṭhānavasena ādhārabhāvoti attho. Etadeva hettha atthadvayaṃ saddalakkhaṇavidū anujānanti. Aññe pana siraṭṭho sīlattho, sītalaṭṭho sīlatthoti evamādināpi nayenettha atthaṃ vaṇṇayanti.
8 于此「现在」——显示巴利原文
Idāni ti ettha –
戒之相为调和,纵以种种方式分别;
犹如色之可见性,虽以种种方式分别。
显示巴利原文 Sīlanaṃ tassa, bhinnassāpi anekadhā; Sanidassanattaṃ rūpassa, yathā bhinnassanekadhā.
譬如说,色处虽然可以分成青、黄等种种不同的颜色,但它的相就是可见性。因为不管怎么用青、黄等差别来区分,都不会超出“可以被看见”这个状态。同样地,戒虽然可以分成思等种种不同的类型,但前面说过的以身业等来统摄,以及作为一切善法建立所依的持摄,正是戒的相。因为不管怎么用思等差别来区分,都不会超出“统摄”和“作为所依”这个状态。这样,就应该了解戒的相了。显示巴利原文
Yathā hi nīlapītādibhedena anekadhā bhinnassāpi rūpāyatanassa sanidassanattaṃ lakkhaṇaṃ, nīlādibhedena bhinnassāpi sanidassana bhāvānatikkamanato. Tathā sīlassa cetanādibhedena anekadhā bhinnassāpi yadetaṃ kāyakammādīnaṃ samādhānavasena kusalānañca dhammānaṃ patiṭṭhānavasena vuttaṃ sīlanaṃ, tadeva lakkhaṇaṃ, cetanādibhedena bhinnassāpi samādhānapatiṭṭhānabhāvānatikkamanato. Evaṃ lakkhaṇassa panassa –
摧毁恶戒,及无过失之德;
依作用与成就之义,被称为味。
显示巴利原文 Dussīlyaviddhaṃsanatā , anavajjaguṇo tathā; Kiccasampattiatthena, nāma pavuccati.
因此,我们应该这样理解戒:它的味(作用)是摧毁恶戒;它的味(成就)是没有过失。因为在相、味等这些概念里,所谓“味”,指的就是作用或成就。显示巴利原文
Tasmā idaṃ sīlaṃ nāma kiccaṭṭhena rasena dussīlyaviddhaṃsanarasaṃ, sampattiatthena rasena anavajjarasanti veditabbaṃ. Lakkhaṇādīsu hi kiccameva sampatti vā rasoti vuccati.
智者说此戒,以清净为现起;
并说惭与愧,是其之足处。
显示巴利原文 Soceyyapaccupaṭṭhānaṃ, tayidaṃ tassa viññuhi; Ottappañca hirī ceva, nti vaṇṇitaṃ.
此戒以“身清净、语清净、意清净”作为现起(表现形态),也就是说,它以清净的状态显现出来,达到可以被把握的程度。而惭与愧,被智者们赞叹为戒的足处(近因)。因为有惭与愧的时候,戒就会生起并持续;没有惭与愧的时候,戒既不会生起,也不会持续。应当这样来了知戒的相、味、现起、足处。显示巴利原文
Tayidaṃ sīlaṃ kāyasoceyyaṃ vacīsoceyyaṃ manosoceyyanti (a. ni. 3.121) evaṃ vuttasoceyyapaccupaṭṭhānaṃ, soceyyabhāvena paccupaṭṭhāti gahaṇabhāvaṃ gacchati. Hirottappañca panassa viññūhi padaṭṭhānanti vaṇṇitaṃ, āsannakāraṇanti attho. Hirottappe hi sati sīlaṃ uppajjati ceva tiṭṭhati ca. Asati neva uppajjati, na tiṭṭhatīti. Evaṃ sīlassa lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānapadaṭṭhānāni veditabbāni.
戒的功德论显示巴利原文
Sīlānisaṃsakathā
9 戒以获得无悔等种种功德作为利益。因为经中这样说:“阿难,各种善戒以无悔为目的,以无悔为利益。”显示巴利原文
nti avippaṭisārādianekaguṇapaṭilābhānisaṃsaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘avippaṭisāratthāni kho, ānanda, kusalāni sīlāni avippaṭisārānisaṃsānī’’ti (a. ni. 11.1).
另外又有经中说:“居士们,具戒者、戒成就者有这五种利益。哪五种?居士们,这里,具戒者、戒成就者因为不放逸而获得大财富之蕴,这是具戒者、戒成就者的第一种利益。再者,居士们,具戒者、戒成就者的善美名声远扬,这是具戒者、戒成就者的第二种利益。再者,居士们,具戒者、戒成就者无论前往任何集会——刹帝利众、婆罗门众、居士众或沙门众,都能自信无惧地前往,这是具戒者、戒成就者的第三种利益。再者,居士们,具戒者、戒成就者命终之时心不迷乱,这是具戒者、戒成就者的第四种利益。再者,居士们,具戒者、戒成就者身坏命终之后,往生善趣、天界,这是具戒者、戒成就者的第五种利益。”显示巴利原文
Aparampi vuttaṃ ‘‘pañcime gahapatayo ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāya. Katame pañca? Idha gahapatayo sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati, ayaṃ paṭhamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ gahapatayo sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati, ayaṃ dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ gahapatayo sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ, visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto, ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ gahapatayo sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṃ karoti, ayaṃ catuttho ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Puna caparaṃ gahapatayo sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati, ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāyā’’ti (dī. ni. 2.150; a. ni. 5.213; mahāva. 285).
此外,又通过“诸比丘,如果比丘希望‘愿我对同梵行者是可爱的、悦意的、尊重的、值得敬奉的’,他应当在诸戒上作圆满者”等方式,宣说了从可爱、悦意等一直到漏尽为终结的众多戒的利益。如此,戒具有无悔等众多功德利益。再者——显示巴利原文
Aparepi ‘‘ākaṅkheyya ce, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca assaṃ manāpo ca garu ca bhāvanīyo cāti, sīlesvevassa paripūrakārī’’tiādinā (ma. ni. 1.65) nayena piyamanāpatādayo āsavakkhayapariyosānā anekā sīlānisaṃsā vuttā. Evaṃ avippaṭisārādianekaguṇānisaṃsaṃ sīlaṃ. Apica –
善男子于教法中,除戒之外无立足处;
谁能说尽彼戒之功德限量?
非恒河、耶牟那河,非萨拉菩河、萨拉斯瓦底河;
非流淌之阿吉拉瓦底河,亦非名为摩希之大河。
皆不能净除此处有命者之污垢;
唯此戒水,能净诸有情之污垢。
非彼带雨之云风,亦非黄色之栴檀,
非项链,非宝珠,亦非月光之嫩芽。
皆不能平息此世众生的热恼;
唯有这善加守护、究竟清凉的圣戒,能平息它。
国王虽以珍珠宝饰庄严,却不如他闪耀;
正如诸行者以戒为饰而庄严。
显示巴利原文 Sāsane kulaputtānaṃ, patiṭṭhā natthi yaṃ vinā; Ānisaṃsaparicchedaṃ, tassa sīlassa ko vade. Na gaṅgā yamunā cāpi, sarabhū vā sarasvatī; Ninnagā vāciravatī, mahī vāpi mahānadī. Sakkuṇanti visodhetuṃ, taṃ malaṃ idha pāṇinaṃ; Visodhayati sattānaṃ, yaṃ ve sīlajalaṃ malaṃ. Na taṃ sajaladā vātā, na cāpi haricandanaṃ; Neva hārā na maṇayo, na candakiraṇaṅkurā. Samayantīdha sattānaṃ, pariḷāhaṃ surakkhitaṃ; Yaṃ sameti idaṃ ariyaṃ, sīlaṃ accantasītalaṃ. Sīlagandhasamo gandho, kuto nāma bhavissati; Yo samaṃ anuvāte ca, paṭivāte ca vāyati. Saggārohaṇasopānaṃ , aññaṃ sīlasamaṃ kuto; Dvāraṃ vā pana nibbāna, nagarassa pavesane. Sobhantevaṃ na rājāno, muttāmaṇivibhūsitā; Yathā sobhanti yatino, sīlabhūsanabhūsitā. Attānuvādādibhayaṃ, viddhaṃsayati sabbaso; Janeti kittihāsañca, sīlaṃ sīlavataṃ sadā. Guṇānaṃ mūlabhūtassa, dosānaṃ balaghātino; Iti sīlassa viññeyyaṃ, ānisaṃsakathāmukhanti.
戒的分别论显示巴利原文
Sīlappabhedakathā
10 现在,对于已经说过的“什么是戒”等问题,在这里作答:首先,这一切戒,就其自身的戒行之相而言,都是一样的。显示巴利原文
Idāni yaṃ vuttaṃ nti, tatridaṃ vissajjanaṃ. Sabbameva tāva idaṃ sīlaṃ attano sīlanalakkhaṇena .
戒还可以从“行”与“止”的角度分成两种。同样地,从正行与初梵行、离与不离、依止与不依止、有时限与尽形寿、有限制与无限制、世间与出世间这些角度,也各自分成两种。显示巴利原文
Cārittavārittavasena . Tathā ābhisamācārikaādibrahmacariyakavasena, viratiavirativasena, nissitānissitavasena, kālapariyantaāpāṇakoṭikavasena, sapariyantāpariyantavasena, lokiyalokuttaravasena ca.
戒也可以分成下、中、上三种。同样地,从我增上、世间增上、法增上,执取、不执取与安息,清净、不清净与有疑,有学、无学与非学非无学这些角度,也各有三种分类。显示巴利原文
hīnamajjhimapaṇītavasena. Tathā attādhipateyyalokādhipateyyadhammādhipateyyavasena, parāmaṭṭhāparāmaṭṭhapaṭippassaddhivasena, visuddhāvisuddhavematikavasena, sekkhāsekkhanevasekkhanāsekkhavasena ca.
戒还可以分成退分、住分、胜分与通达分四种。同样地,从比丘戒、比丘尼戒、未受具足者戒与在家者戒,自然戒、惯行戒、法性戒与前因戒,以及巴帝摩卡防护戒、根防护戒、活命遍净戒与资具依止戒这些角度,也各有四种分类。显示巴利原文
hānabhāgiyaṭhitibhāgiyavisesabhāgiyanibbedhabhāgiyavasena. Tathā bhikkhubhikkhunīanupasampannagahaṭṭhasīlavasena, pakatiācāradhammatāpubbahetukasīlavasena, pātimokkhasaṃvaraindriyasaṃvaraājīvapārisuddhipaccayasannissitasīlavasena ca.
戒还可以从有限制遍净戒等角度来分类。这在《无碍解道》中也说过:“五种戒——有限制遍净戒、无限制遍净戒、圆满遍净戒、不执取遍净戒与安息遍净戒。”同样地,从断、离、思、防护与不犯这些角度,也有五种分类。显示巴利原文
pariyantapārisuddhisīlādivasena. Vuttampi cetaṃ paṭisambhidāyaṃ ‘‘pañca sīlāni – pariyantapārisuddhisīlaṃ, apariyantapārisuddhisīlaṃ, paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ, aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ, paṭippassaddhipārisuddhisīla’’nti (paṭi. ma. 1.37). Tathā pahānaveramaṇīcetanāsaṃvarāvītikkamavasena.
11 在这些分类中,一种分类的含义,应当按照前面所说的道理来理解。在两种分类中,凡是世尊制定为“这件事应该做”的学处,圆满地去做,这就是行戒;凡是世尊禁止“这件事不应该做”的,不去做,这就是止戒。这里的词义是:圆满持戒的人在其中行持,所以叫“行”;护持所禁止的事不去做,所以叫“止”。在这两者中,依靠信与精进成就的是行戒;只依靠信成就的是止戒。这样,从行与止的角度,戒就有了两种。显示巴利原文
Tattha ekavidhakoṭṭhāse attho vuttanayeneva veditabbo. Duvidhakoṭṭhāse yaṃ bhagavatā ‘‘idaṃ kattabba’’nti paññattasikkhāpadapūraṇaṃ, taṃ . Yaṃ ‘‘idaṃ na kattabba’’nti paṭikkhittassa akaraṇaṃ, taṃ . Tatrāyaṃ vacanattho. Caranti tasmiṃ sīlesu paripūrakāritāya pavattantīti cārittaṃ. Vāritaṃ tāyanti rakkhanti tenāti vārittaṃ. Tattha saddhāvīriyasādhanaṃ cārittaṃ, saddhāsādhanaṃ vārittaṃ. Evaṃ cārittavārittavasena duvidhaṃ.
在第二对分类中:正行,就是最上的行为。正行本身就是正行戒;或者根据正行而制定的戒,叫做正行戒,这是除了活命第八戒之外其余戒的同义词。作为道与梵行的开端,叫做初梵行戒,这是活命第八戒的同义词。因为它是道的开端,所以应当在最初阶段就得到清净。因此说:“他的身业、语业、活命已经极为清净。”或者,被称为“细微琐碎”的学处,是正行戒;其余的是初梵行戒。又或者,两部毗奈耶所包含的内容是初梵行戒,犍度品所包含的义务是正行戒。由于正行戒圆满了,初梵行戒才能圆满。因此说:“各位比丘,如果一位比丘不圆满正行法,却想圆满初梵行法,这是不可能的。”这样,从正行与初梵行的角度,戒就有了两种。显示巴利原文
Dutiyaduke ti uttamasamācāro. Abhisamācāro eva . Abhisamācāraṃ vā ārabbha paññattaṃ ābhisamācārikaṃ, ājīvaṭṭhamakato avasesasīlassetaṃ adhivacanaṃ. Maggabrahmacariyassa ādibhāvabhūtanti ājīvaṭṭhamakasīlassetaṃ adhivacanaṃ. Tañhi maggassa ādibhāvabhūtaṃ, pubbabhāgeyeva parisodhetabbato. Tenāha – ‘‘pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hotī’’ti (ma. ni. 3.431). Yāni vā sikkhāpadāni khuddānukhuddakānīti vuttāni, idaṃ ābhisamācārikasīlaṃ. Sesaṃ ādibrahmacariyakaṃ. Ubhatovibhaṅgapariyāpannaṃ vā ādibrahmacariyakaṃ. Khandhakavattapariyāpannaṃ ābhisamācārikaṃ. Tassa sampattiyā ādibrahmacariyakaṃ sampajjati. Tenevāha – ‘‘so vata, bhikkhave, bhikkhu ābhisamācārikaṃ dhammaṃ aparipūretvā ādibrahmacariyakaṃ dhammaṃ paripūressatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti (a. ni. 5.21). Evaṃ ābhisamācārikaādibrahmacariyakavasena duvidhaṃ.
在第三对分类里,只把“远离杀生”等行为本身算作“离”;而“思”等其他心所则归入“不离”。这样,根据是离还是不离,戒就分成了两种。显示巴利原文
Tatiyaduke pāṇātipātādīhi veramaṇimattaṃ . Sesaṃ cetanādi nti evaṃ viratiavirativasena duvidhaṃ.
在第四对分类里,说到“所依”:所依有两种,即渴爱所依和见所依。其中,如果有人心里想着“我凭持戒的功德,将来能生天,或成为某一类天神”,这样为了追求某种生命状态而持戒,这就叫渴爱所依。如果有人持戒,是因为心里认为“通过戒就能得到清净”,这种见解推动他去持戒,这就叫见所依。然而,出世间戒,以及作为出世间戒资粮的世间戒,它们是不依着于这些的,所以叫无所依。这样,根据有所依和无所依,戒就分成了两种。显示巴利原文
Catutthaduke nissayoti dve nissayā taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca. Tattha yaṃ ‘‘imināhaṃ sīlena devo vā bhavissāmi devaññataro vā’’ti (dī. ni. 3.320; ma. ni. 1.186; a. ni. 5.206; 7.50) evaṃ bhavasampattiṃ ākaṅkhamānena pavattitaṃ, idaṃ . Yaṃ ‘‘sīlena suddhī’’ti evaṃ suddhidiṭṭhiyā pavattitaṃ, idaṃ . Yaṃ pana lokuttaraṃ lokiyañca tasseva sambhārabhūtaṃ, idaṃ nti evaṃ nissitānissitavasena duvidhaṃ.
在第五对分类里,如果受戒时,自己限定了一个时间期限来持守,这种戒就叫“有时限戒”;如果是发愿尽这一生都持守,并这样去实践的,就叫“尽寿戒”。这样,根据有时限和尽形寿的不同,戒就分成了两种。显示巴利原文
Pañcamaduke kālaparicchedaṃ katvā samādinnaṃ sīlaṃ . Yāvajīvaṃ samādiyitvā tatheva pavattitaṃ nti evaṃ kālapariyantaāpāṇakoṭikavasena duvidhaṃ.
在第六对分类里,如果持戒会因为利养、名誉、亲属、肢体、生命这些因素而有所保留、不能坚守到底,这种戒就叫“有限戒”;相反的,不因为这些因素而动摇的,就叫“无限戒”。在《无碍解道》中也这样解释:“什么是有限戒?就是那些以利养为限的戒,以名誉为限的戒,以亲属为限的戒,以肢体为限的戒,以生命为限的戒。什么是以利养为限的戒呢?比如,有人为了利养的原因、条件、缘故,违犯了他所受持的学处,这就是以利养为限的戒。”按照这个方法,其他几种有限戒的详细解释也是一样的。在解释无限戒时,经中也说:“什么是不以利养为限的戒呢?比如,有人为了利养的原因、条件、缘故,连想要违犯所受持学处的心念都不会生起,更何况真的去违犯呢?这就是不以利养为限的戒。”按照这个方法,其他几种无限戒的详细解释也是一样的。这样,根据有限和无限的不同,戒就分成了两种。显示巴利原文
Chaṭṭhaduke lābhayasañātiaṅgajīvitavasena diṭṭhapariyantaṃ nāma. Viparītaṃ . Vuttampi cetaṃ paṭisambhidāyaṃ ‘‘katamaṃ taṃ sīlaṃ sapariyantaṃ? Atthi sīlaṃ lābhapariyantaṃ, atthi sīlaṃ yasapariyantaṃ, atthi sīlaṃ ñātipariyantaṃ, atthi sīlaṃ aṅgapariyantaṃ, atthi sīlaṃ jīvitapariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ lābhapariyantaṃ? Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati, idaṃ taṃ sīlaṃ lābhapariyanta’’nti (paṭi. ma. 1.38). Eteneva upāyena itarānipi vitthāretabbāni. Apariyantavissajjanepi vuttaṃ ‘‘katamaṃ taṃ sīlaṃ na lābhapariyantaṃ? Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṃ so vītikkamissati, idaṃ taṃ sīlaṃ na lābhapariyanta’’nti (paṭi. ma. 1.38). Etenevupāyena itarānipi vitthāretabbāni. Evaṃ sapariyantāpariyantavasena duvidhaṃ.
在第七对分类里,一切有漏的戒都是“世间戒”;无漏的戒则是“出世间戒”。其中,世间戒能带来殊胜的生命状态,同时也是出离三有的资粮。就像经中所说的:“律仪是为了防护,防护是为了无后悔,无后悔是为了欢悦,欢悦是为了喜,喜是为了轻安,轻安是为了乐,乐是为了定,定是为了如实知见,如实知见是为了厌离,厌离是为了离欲,离欲是为了解脱,解脱是为了解脱智见,解脱智见是为了无取著般涅槃。就是为了这个目的而宣说戒,为了这个目的而讨论戒,为了这个目的而亲近戒,为了这个目的而倾耳谛听戒的教导,这也就是无取著心的解脱。”而出世间戒能直接导向出离三有,同时也是省察智生起的基础。这样,根据世间和出世间的不同,戒就分成了两种。显示巴利原文
Sattamaduke sabbampi sāsavaṃ sīlaṃ . Anāsavaṃ . Tattha lokiyaṃ bhavavisesāvahaṃ hoti bhavanissaraṇassa ca sambhāro. Yathāha – ‘‘vinayo saṃvaratthāya, saṃvaro avippaṭisāratthāya, avippaṭisāro pāmojjatthāya, pāmojjaṃ pītatthāya, pīti passaddhatthāya, passaddhi sukhatthāya, sukhaṃ samādhatthāya, samādhi yathābhūtañāṇadassanatthāya, yathābhūtañāṇadassanaṃ nibbidatthāya, nibbidā virāgatthāya, virāgo vimuttatthāya, vimutti vimuttiñāṇadassanatthāya, vimuttiñāṇadassanaṃ anupādāparinibbānatthāya, etadatthā kathā, etadatthā mantanā, etadatthā upanisā, etadatthaṃ sotāvadhānaṃ, yadidaṃ anupādācittassa vimokkho’’ti (pari. 366). Lokuttaraṃ bhavanissaraṇāvahaṃ hoti paccavekkhaṇañāṇassa ca bhūmīti evaṃ lokiyalokuttaravasena duvidhaṃ.
12 在三种分类里,先看第一种三法:如果是由下劣的欲、心、精进或审察所推动而持守的戒,就叫“下劣戒”;由中等的欲等推动的,叫“中等戒”;由殊胜的欲等推动的,叫“殊胜戒”。或者换一种说法:为了博取名誉而受持的戒,是下劣的;为了求取福德果报而受持的,是中等的;依照圣者的本性而受持,心里想着“这本来就是应该做的”,这是殊胜的。再或者,持戒后心里想着“我是具戒的人,而其他那些比丘都是破戒的、行恶法的人”,像这样自赞毁他,被这些烦恼所染污的戒,是下劣的;没有被这些烦恼染污的世间戒,是中等的;出世间戒,是殊胜的。还有一种说法:以渴爱为出发点,为了追求生存和享乐而持戒,是下劣的;为了自己个人的解脱而持戒,是中等的;为了救度一切众生解脱而行的波罗蜜戒,是殊胜的。这样,根据下劣、中等、殊胜的不同,戒就分成了三种。显示巴利原文
Tikesu paṭhamattike hīnena chandena cittena vīriyena vīmaṃsāya vā pavattitaṃ . Majjhimehi chandādīhi pavattitaṃ . Paṇītehi . Yasakāmatāya vā samādinnaṃ hīnaṃ. Puññaphalakāmatāya majjhimaṃ. Kattabbamevidanti ariyabhāvaṃ nissāya samādinnaṃ paṇītaṃ. ‘‘Ahamasmi sīlasampanno, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’’ti evaṃ attukkaṃsanaparavambhanādīhi upakkiliṭṭhaṃ vā hīnaṃ. Anupakkiliṭṭhaṃ lokiyaṃ sīlaṃ majjhimaṃ. Lokuttaraṃ paṇītaṃ. Taṇhāvasena vā bhavabhogatthāya pavattitaṃ hīnaṃ. Attano vimokkhatthāya pavattitaṃ majjhimaṃ. Sabbasattānaṃ vimokkhatthāya pavattitaṃ pāramitāsīlaṃ paṇītanti evaṃ hīnamajjhimapaṇītavasena tividhaṃ.
在第二种三法中:想要舍弃那些不适合自己的东西,把自我放在首位、以自重自尊的态度来持守的,是“我增上戒”。想要避免世间的议论,把世间放在首位、尊重世间看法来持守的,是“世间增上戒”。想要尊崇法的伟大,把法放在首位、尊重法来持守的,是“法增上戒”。就这样,依我增上、世间增上、法增上而成为三种。显示巴利原文
Dutiyattike attano ananurūpaṃ pajahitukāmena attagarunā attanigāravena pavattitaṃ . Lokāpavādaṃ pariharitukāmena lokagarunā loke gāravena pavattitaṃ . Dhammamahattaṃ pūjetukāmena dhammagarunā dhammagāravena pavattitaṃ nti evaṃ attādhipateyyādivasena tividhaṃ.
在第三种三法中:前面二法里所说的“依止”,因为它被渴爱与邪见所执取,所以称为“执取戒”。如果是作为良善凡夫之道的资粮,并且与各阶段的有学道相应的,称为“不执取戒”。如果是与各阶段的有学果及无学果相应的,称为“安息戒”。就这样,依执取、不执取、安息而成为三种。显示巴利原文
Tatiyattike yaṃ dukesu nissitanti vuttaṃ, taṃ taṇhādiṭṭhīhi parāmaṭṭhattā . Puthujjanakalyāṇakassa maggasambhārabhūtaṃ sekkhānañca maggasampayuttaṃ . Sekkhāsekkhānaṃ phalasampayuttaṃ nti evaṃ parāmaṭṭhādivasena tividhaṃ.
在第四种三法中:没有犯戒而保持圆满的,或者犯戒之后已经做了还净的,这是清净戒。已经犯戒却没有做还净的,这是不清净戒。对于所缘境、对于犯戒本身、或者对于违犯的行为有疑惑的人,他的戒称为有疑戒。在这里,修行者应当把不清净戒转变为清净戒;对于有疑惑的情况,应当不去做那些有疑的事和违犯行为,从而消除疑惑——这样他将会得到安乐。就这样,依清净、不清净、有疑而成为三种。显示巴利原文
Catutthattike yaṃ āpattiṃ anāpajjantena pūritaṃ, āpajjitvā vā puna katapaṭikammaṃ, taṃ . Āpattiṃ āpannassa akatapaṭikammaṃ . Vatthumhi vā āpattiyā vā ajjhācāre vā vematikassa sīlaṃ nāma. Tattha yoginā avisuddhasīlaṃ visodhetabbaṃ, vematike vatthujjhācāraṃ akatvā vimati paṭivinetabbā ‘‘iccassa phāsu bhavissatī’’ti evaṃ visuddhādivasena tividhaṃ.
在第五种三法中:与四圣道及三种沙门果相应的戒,是有学戒。与阿拉汉果相应的,是无学戒。其余的,是非学非无学戒。就这样,依有学、无学、非学非无学而成为三种。显示巴利原文
Pañcamattike catūhi ariyamaggehi tīhi ca sāmaññaphalehi sampayuttaṃ sīlaṃ . Arahattaphalasampayuttaṃ . Sesaṃ nti evaṃ sekkhādivasena tividhaṃ.
然而在《无碍解》中,因为在世间,那些众生各自的天性也被称为戒;根据这种说法,人们会说:“这个人天性喜欢快乐,这个人天性喜欢痛苦,这个人天性喜欢争论,这个人天性喜欢装饰。”因此依据那种说法而说:“有三种戒:善戒、不善戒、无记戒。”就这样,依善、不善、无记也说为三种。其中,不善戒在这个语境下,与这里所讨论的戒的特相等等,连一项都不相合,因此在这里不采用;所以应当依照前面所说的法来了知戒的三种性。显示巴利原文
Paṭisambhidāyaṃ pana yasmā loke tesaṃ tesaṃ sattānaṃ pakatipi sīlanti vuccati, yaṃ sandhāya ‘‘ayaṃ sukhasīlo, ayaṃ dukkhasīlo, ayaṃ kalahasīlo, ayaṃ maṇḍanasīlo’’ti bhaṇanti, tasmā tena pariyāyena ‘‘tīṇi sīlāni, kusalasīlaṃ akusalasīlaṃ abyākatasīlanti (paṭi. ma. 1.39). Evaṃ kusalādivasenapi tividhanti vuttaṃ. Tattha akusalaṃ imasmiṃ atthe adhippetassa sīlassa lakkhaṇādīsu ekenapi na sametīti idha na upanītaṃ, tasmā vuttanayenevassa tividhatā veditabbā.
13 在四法中,于第一种四法——显示巴利原文
Catukkesu paṭhamacatukke –
若人亲近破戒者,不亲近持戒者;
无智者不见,违犯事中过。
不满足于仅戒,致力于厌离;
此比丘之戒,成为抉择分戒。
显示巴利原文 Yodha sevati dussīle, sīlavante na sevati; Vatthuvītikkame dosaṃ, na passati aviddasu. Micchāsaṅkappabahulo , indriyāni na rakkhati; Evarūpassa ve sīlaṃ, jāyate . Yo panattamano hoti, sīlasampattiyā idha; Kammaṭṭhānānuyogamhi, na uppādeti mānasaṃ. Tuṭṭhassa sīlamattena, aghaṭantassa uttari; Tassa taṃ sīlaṃ bhavati bhikkhuno. Sampannasīlo ghaṭati, samādhatthāya yo pana; Visesabhāgiyaṃ sīlaṃ, hoti etassa bhikkhuno. Atuṭṭho sīlamattena, nibbidaṃ yonuyuñjati; Hoti sīlametassa bhikkhunoti.
如此,依衰退分等分为四种。显示巴利原文
Evaṃ hānabhāgiyādivasena catubbidhaṃ.
在第二种四法中:为比丘们制定的学处,以及比丘尼们从制定的角度来说也应当守护的,这是比丘戒。为比丘尼们制定的学处,以及比丘们从制定的角度来说也应当守护的,这是比丘尼戒。沙弥与沙弥尼的十戒,这是未具足戒。近事男与近事女在日常戒方面有五条学处,如果精勤修行则有十戒,在布萨日持守的支条戒来说是八戒,这是在家戒。就这样,依比丘戒、比丘尼戒、未具足戒、在家戒而分为四种。显示巴利原文
Dutiyacatukke bhikkhū ārabbha paññattasikkhāpadāni, yāni ca nesaṃ bhikkhunīnaṃ paññattito rakkhitabbāni, idaṃ . Bhikkhuniyo ārabbha paññattasikkhāpadāni, yāni ca tāsaṃ bhikkhūnaṃ paññattito rakkhitabbāni, idaṃ . Sāmaṇerasāmaṇerīnaṃ dasasīlāni . Upāsakaupāsikānaṃ niccasīlavasena pañcasikkhāpadāni, sati vā ussāhe dasa, uposathaṅgavasena aṭṭhāti idaṃ nti evaṃ bhikkhusīlādivasena catubbidhaṃ.
在第三种四类戒中:北俱卢洲的人自然不犯戒,这属于「自然戒」。不同家族、地区、外道宗派各自遵守的行为规范,这属于「惯行戒」。经典上说:「阿难尊者,这是法性:当菩萨入母胎时,菩萨的母亲不会对任何男子生起与欲乐功德相应的心念。」像这样所说的菩萨母亲的戒,就是「法性戒」。而大迦叶等清净圣者以及菩萨在每一生中所持的戒,属于「宿因戒」。就这样,戒依自然戒等分为四种。显示巴利原文
Tatiyacatukke uttarakurukānaṃ manussānaṃ avītikkamo . Kuladesapāsaṇḍānaṃ attano attano mariyādācārittaṃ . ‘‘Dhammatā esā, ānanda, yadā bodhisatto mātukucchiṃ okkanto hoti na bodhisattamātu purisesu mānasaṃ uppajji kāmaguṇūpasaṃhita’’nti evaṃ vuttaṃ bodhisattamātusīlaṃ . Mahākassapādīnaṃ pana suddhasattānaṃ, bodhisattassa ca tāsu tāsu jātīsu sīlaṃ nti evaṃ pakatisīlādivasena catubbidhaṃ.
现在讲第四种四法。佛陀说过这么一段话:
"比丘以巴帝摩卡来防护自己而安住,他的行为和生活范围都很端正,即使在微小的罪过中也看到危险,认真受持和学习各种戒条。"
这叫做巴帝摩卡防护戒。
佛陀还说过:
"比丘用眼睛看到色境之后,不去执取整体的相貌,也不去执取细节的特征。为什么呢?因为如果一个人不防护自己的眼根,贪欲、忧恼、各种恶的、不善的心理活动就会涌进来。所以他要为了防护眼根而修行,守护眼根,在眼根上做到防护。
用耳朵听到声音之后,不去执取整体的相貌,也不去执取细节的特征。因为如果一个人不防护自己的耳根,贪欲、忧恼、各种恶的、不善的心理活动就会涌进来。所以他要为了防护耳根而修行,守护耳根,在耳根上做到防护。
用鼻子闻到香气之后,不去执取整体的相貌,也不去执取细节的特征。因为如果一个人不防护自己的鼻根,贪欲、忧恼、各种恶的、不善的心理活动就会涌进来。所以他要为了防护鼻根而修行,守护鼻根,在鼻根上做到防护。
用舌头尝到味道之后,不去执取整体的相貌,也不去执取细节的特征。因为如果一个人不防护自己的舌根,贪欲、忧恼、各种恶的、不善的心理活动就会涌进来。所以他要为了防护舌根而修行,守护舌根,在舌根上做到防护。
用身体接触到触觉之后,不去执取整体的相貌,也不去执取细节的特征。因为如果一个人不防护自己的身根,贪欲、忧恼、各种恶的、不善的心理活动就会涌进来。所以他要为了防护身根而修行,守护身根,在身根上做到防护。
用意识了知法境之后,不去执取整体的相貌,也不去执取细节的特征。因为如果一个人不防护自己的意根,贪欲、忧恼、各种恶的、不善的心理活动就会涌进来。所以他要为了防护意根而修行,守护意根,在意根上做到防护。"
这叫做根防护戒。
接下来,远离那些为了谋生而违犯六条学处的行为,还要远离那些由诡诈、虚谈、占相、嗔骂示相、以利求利等恶法所推动的邪命,这叫做活命遍净戒。
最后,佛陀教导说:"要如理省察之后才受用衣服,穿衣服只是为了防护寒冷、防护炎热、防护蚊虫、牛虻、风吹、日晒、蛇虫的侵扰,只是为了遮蔽羞处。"像这样,以省察来净化四种资具的受用,这叫做资具依止戒。显示巴利原文
Catutthacatukke yaṃ bhagavatā ‘‘idha bhikkhu pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesū’’ti (vibha. 508; dī. ni. 1.193) vaṃ vuttaṃ sīlaṃ, idaṃ nāma. Yaṃ pana ‘‘so cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī, yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī…pe… manindriye saṃvaraṃ āpajjatī’’ti (ma. ni. 1.22, 411; dī. ni. 1.213; a. ni. 4.198) vuttaṃ, idaṃ . Yā pana ājīvahetupaññattānaṃ channaṃ sikkhāpadānaṃ vītikkamassa, ‘‘kuhanā lapanā nemittikatā nippesikatā lābhena lābhaṃ nijigīsanatā’’ti evamādīnañca pāpadhammānaṃ vasena pavattā micchājīvā virati, idaṃ . ‘‘Paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paṭisevati, yāvadeva sītassa paṭighātāyā’’ti (ma. ni. 1.23; a. ni. 6.58) ādinā nayena vutto paṭisaṅkhānaparisuddho catupaccayaparibhogo nāma.
巴帝摩卡防护戒显示巴利原文
Pātimokkhasaṃvarasīlaṃ
14 在这里,从开头连同次第词句的解释来抉择说明。「于此教」:在此教法中。「比丘」:在轮回中见到怖畏,或者因为穿着割截破布等而得此名,以信心出家的善男子。「以巴帝摩卡防护」:在这里,巴帝摩卡就是学处戒。因为它能守护持戒者,令其解脱、救拔于恶趣等苦,所以称为巴帝摩卡。防护就是防护,这是指身业和语业不违犯。巴帝摩卡本身就是防护,所以叫巴帝摩卡防护。以那个巴帝摩卡防护来防护,即以巴帝摩卡防护而防护,是具足、具备的意思。「住」:行止的意思。「具足正行与行境」等的含义,应当按照圣典所传的道理来理解。因为圣典中已经说过:显示巴利原文
Tatrāyaṃ ādito paṭṭhāya anupubbapadavaṇṇanāya saddhiṃ vinicchayakathā. ti imasmiṃ sāsane. ti saṃsāre bhayaṃ ikkhaṇatāya vā bhinnapaṭadharāditāya vā evaṃ laddhavohāro saddhāpabbajito kulaputto. ti ettha pātimokkhanti sikkhāpadasīlaṃ. Tañhi yo naṃ pāti rakkhati, taṃ mokkheti mocayati āpāyikādīhi dukkhehi, tasmā nti vuccati. Saṃvaraṇaṃ saṃvaro, kāyikavācasikassa avītikkamassetaṃ nāmaṃ. Pātimokkhameva saṃvaro pātimokkhasaṃvaro. Tena pātimokkhasaṃvarena saṃvuto pātimokkhasaṃvarasaṃvuto, upagato samannāgatoti attho. ti iriyati. tiādīnamattho pāḷiyaṃ āgatanayeneva veditabbo. Vuttañhetaṃ –
‘‘Ācāragocarasampanno’’ti atthi ācāro, atthi anācāro;
在这里,什么是非正行?身的违犯、语的违犯、身语的违犯,这些都叫作非正行。也可以说,一切恶戒都是非正行。比如有人,以竹布施、以钵布施,或者以花、果、盥洗粉及齿木等布施,或者靠谄谀,或者靠豆汤语,或者靠抚爱,或者靠走使传讯,或者以某种被佛陀所唾弃的邪命来营求生活,这些都叫作非正行。显示巴利原文
Tattha katamo ? Kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo, ayaṃ vuccati anācāro. Sabbampi dussīlyaṃ anācāro. Idhekacco veḷudānena vā pattadānena vā pupphaphalasinānadantakaṭṭhadānena vā cāṭukamyatāya vā muggasūpyatāya vā pāribhaṭyatāya vā jaṅghapesanikena vā aññataraññatarena vā buddhapaṭikuṭṭhena micchāājīvena jīvikaṃ kappeti, ayaṃ vuccati anācāro.
其中,什么是正行?身不违犯、语不违犯、身语不违犯,这叫作正行。一切戒防护也都是正行。在这里,有人不以竹施,不以钵施,不以花、果、沐浴粉、齿木施,不以谄媚,不以豆汤语,不以抚爱,不以跑腿传讯,不以任何被佛陀所呵责的邪命来营生,这叫作正行。显示巴利原文
Tattha katamo ? Kāyiko avītikkamo vācasiko avītikkamo kāyikavācasiko avītikkamo, ayaṃ vuccati ācāro. Sabbopi sīlasaṃvaro ācāro. Idhekacco na veḷudānena vā na pattana pupphana phalana sinānana dantakaṭṭhadānena vā na cāṭukamyatāya vā na muggasūpyatāya vā na pāribhaṭyatāya vā na jaṅghapesanikena vā na aññataraññatarena vā buddhapaṭikuṭṭhena micchāājīvena jīvikaṃ kappeti, ayaṃ vuccati ācāro.
行境:有行境,有非行境。显示巴利原文
Gocaroti atthi gocaro atthi agocaro.
其中,什么是非行境?在这里,有人以妓女为行境,或者以寡妇、成年处女、黄门、比丘尼为行境,或者以酒肆为行境;与国王、大臣、外道、外道弟子作不适当的交往而共住;或者,对于那些对比丘、比丘尼、近事男、近事女没有信心、不清净信、不如饮水处般开放供养、辱骂诽谤、想要他们无义、想要他们不利、想要他们不安、想要他们不安稳的家族,他却去亲近、交往、侍奉这样的家族,这叫作非行境。显示巴利原文
Tattha katamo ? Idhekacco vesiyāgocaro vā hoti vidhavā, thullakumārikā, paṇḍaka, bhikkhunī, pānāgāragocaro vā hoti, saṃsaṭṭho viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena saṃsaggena, yāni vā pana tāni kulāni assaddhāni appasannāni anopānabhūtāni akkosakaparibhāsakāni anatthakāmāni ahitakāmāni aphāsukakāmāni ayogakkhemakāmāni bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati, ayaṃ vuccati agocaro.
那么,什么是行境呢?这里所说的行境,是指一个人不把妓女当作交往的范围,不把寡妇当作交往的范围,不把成年处女当作交往的范围,不把黄门当作交往的范围,不把比丘当作交往的范围,不把酒肆当作交往的范围;也不与国王、大臣、外道、外道弟子作不适当的交往而共住。相反,对于那些对比丘、比丘、近事男、近事女有信心、有净信、像饮水处一样开放供养、袈裟光耀、吹拂着仙人之风、希望他们得到利益、希望他们得到好处、希望他们得到安稳、希望他们得到瑜伽安稳的家族,他亲近、交往、侍奉这样的家族,这就叫作行境。这样,他具备了这种正行与这种行境,具足、正具足、达到、正达到、生起、圆满、具足,因此说他是「正行与行境具足」。显示巴利原文
Tattha katamo ? Idhekacco na vesiyāgocaro vā hoti…pe… na pānāgāragocaro vā hoti, asaṃsaṭṭho viharati rājūhi…pe… titthiyasāvakehi ananulomikena saṃsaggena, yāni vā pana tāni kulāni saddhāni pasannāni opānabhūtāni kāsāvapajjotāni isivātapaṭivātāni atthakāmāni…pe… yogakkhemakāmāni bhikkhūnaṃ…pe… upāsikānaṃ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati, ayaṃ vuccati gocaro. Iti iminā ca ācārena iminā ca gocarena upeto hoti samupeto upagato samupagato upapanno sampanno samannāgato, tena vuccati ‘‘ācāragocarasampanno’’ti (vibha. 511).
另外,在这里,也应该用以下的方式来理解正行与行境。因为不正行有两种:身的不正行和语的不正行。其中,什么是身的不正行呢?这里,有人即使到了僧团中也不恭敬,推挤长老比丘而站立,推挤长老比丘而坐;在长老比丘前面站立,在长老比丘前面坐;坐在高座上,蒙着头坐;站着说话,挥动手臂说话;当长老比丘不穿鞋经行时,他却穿着鞋经行;当长老比丘在低处经行时,他却在经行处经行;当长老比丘在地上经行时,他却在经行处经行;推挤长老比丘而站立,推挤而坐;用座位阻挡新比丘;在暖房里不先问长老比丘就添柴、关门;在水边也推挤长老比丘而下水,在长老比丘前面下水,推挤着沐浴,在长老比丘前面沐浴,推挤着上岸,在长老比丘前面上岸;进入俗家时也推挤长老比丘而行,在长老比丘前面行,越过长老比丘而在前面行;那些家族的内室、隐秘处、遮蔽处,以及家族妇女、家族少女坐的地方,他也突然闯进去;还去摸小孩的头。这些就叫作身的不正行。显示巴利原文
Api cettha imināpi nayena ācāragocarā veditabbā. Duvidho hi anācāro kāyiko vācasiko ca. Tattha katamo ? Idhekacco saṅghagatopi acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, sasīsampi pārupitvā nisīdati, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati, therānaṃ bhikkhūnaṃ anupāhanānaṃ caṅkamantānaṃ saupāhano caṅkamati, nīce caṅkame caṅkamantānaṃ ucce caṅkame caṅkamati, chamāya caṅkamantānaṃ caṅkame caṅkamati, there bhikkhū anupakhajjāpi tiṭṭhati, anupakhajjāpi nisīdati, navepi bhikkhū āsanena paṭibāhati, jantāgharepi there bhikkhū anāpucchā kaṭṭhaṃ pakkhipati, dvāraṃ pidahati, udakatitthepi there bhikkhū ghaṭṭayantopi otarati, puratopi otarati, ghaṭṭayantopi nhāyati, puratopi nhāyati, ghaṭṭayantopi uttarati, puratopi uttarati, antaragharaṃ pavisantopi there bhikkhū ghaṭṭayantopi gacchati, puratopi gacchati, vokkamma ca therānaṃ bhikkhūnaṃ purato purato gacchati, yānipi tāni honti kulānaṃ ovarakāni gūḷhāni ca paṭicchannāni ca yattha kulitthiyo kulakumāriyo nisīdanti, tatthapi sahasā pavisati, kumārakassapi sīsaṃ parāmasati, ayaṃ vuccati kāyiko anācāro.
其中,什么是语的不正行呢?这里,有人即使到了僧团中也不恭敬,不先问长老比丘就说法、解答问题、诵巴帝摩卡,站着说话,挥动手臂说话;进入俗家时,对妇女或少女这样说:「某名某姓,有什么?有粥吗?有饭吗?有硬食吗?有软食吗?我们要喝什么?要吃什么硬食?要吃什么软食?或者你们要给我什么?」这样闲谈。这些就叫作语的不正行。应该从与这些相反的意义来理解正行。显示巴利原文
Tattha katamo ? Idhekacco saṅghagatopi acittīkārakato there bhikkhū anāpucchā dhammaṃ bhaṇati. Pañhaṃ vissajjeti, pātimokkhaṃ uddisati, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati, antaragharaṃ paviṭṭhopi itthiṃ vā kumāriṃ vā evamāha – ‘‘itthannāme itthaṃgotte kiṃ atthi, yāgu atthi, bhattaṃ atthi, khādanīyaṃ atthi, kiṃ pivissāma, kiṃ khādissāma, kiṃ bhuñjissāma. Kiṃ vā me dassathā’’ti vippalapati, ayaṃ vuccati vācasiko anācāro (mahāni. 87). Paṭipakkhavasena panassa ācāro veditabbo.
另外,比丘恭敬尊重,具足惭愧,整齐地穿着内衣、整齐地披着外衣;前进、后退、向前看、向旁看、屈伸肢体都令人起信;眼睛下垂,具足威仪,守护诸根门,在饮食上知道适量,勤修警寤,具备正念正知,少欲、知足、精进,恭敬奉行学处,对各位阿阇梨极为尊重而住。这些就叫作正行。首先,应该这样来理解正行。显示巴利原文
Apica bhikkhu sagāravo sappatisso hirottappasampanno sunivattho supāruto pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena vilokitena samiñjitena pasāritena okkhittacakkhu iriyāpathasampanno indriyesu guttadvāro bhojane mattaññū jāgariyamanuyutto satisampajaññena samannāgato appiccho santuṭṭho āraddhavīriyo ābhisamācārikesu sakkaccakārī garucittīkārabahulo viharati, ayaṃ vuccati ācāro. Evaṃ tāva ācāro veditabbo.
行境则有三种:所依行境、守护行境、系缚行境。其中,什么是所依行境呢?具足十种论事功德的善友,依靠他而听闻未曾听闻的法,澄清已经听闻的法,渡过疑惑,使见解正直,使心净信;或者跟随他学习而增长信、戒、闻、舍、慧,这就叫作所依行境。显示巴利原文
Gocaro pana tividho upanissayagocaro ārakkhagocaro upanibandhagocaroti. Tattha katamo ? Dasakathāvatthuguṇasamannāgato kalyāṇamitto, yaṃ nissāya assutaṃ suṇāti, sutaṃ pariyodapeti, kaṅkhaṃ vitarati, diṭṭhiṃ ujuṃ karoti, cittaṃ pasādeti. Yassa vā pana anusikkhamāno saddhāya vaḍḍhati, sīlena, sutena, cāgena, paññāya vaḍḍhati, ayaṃ vuccati upanissayagocaro.
什么是守护行境呢?这里,比丘进入俗家,走在街道上,眼睛下垂,只看到一轭之量的范围,善加防护而行;不看象,不看马,不看车,不看行人,不看女人,不看男人,不向上看,不向下看,不向四方四维张望而行。这就叫作守护行境。显示巴利原文
Katamo ? Idha bhikkhu antaragharaṃ paviṭṭho vīthiṃ paṭipanno okkhittacakkhu yugamattadassāvī susaṃvuto gacchati, na hatthiṃ olokento, na assaṃ, na rathaṃ, na pattiṃ, na itthiṃ, na purisaṃ olokento, na uddhaṃ ullokento, na adho olokento, na disāvidisaṃ pekkhamāno gacchati, ayaṃ vuccati ārakkhagocaro.
什么是系缚行境?就是四念处,心被系缚在其中。世尊确实这样说过:“各位比丘,什么是比丘的行境、他自己父祖的领域?就是这四念处。”这就叫作系缚行境。像这样,具备、具足、正具足、达到、正达到、成就、圆满、具足这种正行和这种行境,因此也称为“具足正行与行境的人”。显示巴利原文
Katamo ? Cattāro satipaṭṭhānā yattha cittaṃ upanibandhati. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo? Yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā’’ti (saṃ. ni. 5.372), ayaṃ vuccati upanibandhagocaro. Iti iminā ca ācārena iminā ca gocarena upeto…pe… samannāgato. Tenapi vuccati ācāragocarasampannoti.
“对于极微细的过失也见到怖畏”:意思是,对于无意中违犯众学法、不善心生起等种种极微细的过失,他都习惯于看到其中的怖畏。“受持学习各学处”:意思是,凡是在各学处中应当学习的,他都正确地受持并学习。在这里,直到“以巴帝摩卡防护而住”这一句为止,是通过就人而说的开示,来显示巴帝摩卡防护戒。而从“正行与行处具足”等开始的一切内容,应该知道是为了显示:对于这样行道的人,能够使那戒圆满的行道方式。显示巴利原文
ti aṇuppamāṇesu asañcicca āpannasekhiyaakusalacittuppādādibhedesu vajjesu bhayadassanasīlo. ti yaṃkiñci sikkhāpadesu sikkhitabbaṃ, taṃ sabbaṃ sammā ādāya sikkhati. Ettha ca ‘‘pātimokkhasaṃvarasaṃvuto’’ti ettāvatā ca puggalādhiṭṭhānāya desanāya pātimokkhasaṃvarasīlaṃ dassitaṃ. ‘‘Ācāragocarasampanno’’tiādi pana sabbaṃ yathāpaṭipannassa taṃ sīlaṃ sampajjati, taṃ paṭipattiṃ dassetuṃ vuttanti veditabbaṃ.
根防护戒显示巴利原文
Indriyasaṃvarasīlaṃ
15 而紧接着以“他以眼见色”等方式所显示的根防护戒中,“彼人”:是指安住于巴帝摩卡防护戒的比丘。“以眼见色”:就是用能见色、并依其工具而得名为“眼”的眼识来见色。然而古师们说:“眼不能见色,因为它没有心;心不能见色,因为它没有眼。可是,当门与所缘相触时,便由以眼净色为依处的识而见。像这样的说法,称为‘带工具的说法’,好比说‘他用弓射中’等。因此这里的意思是:‘以眼识见色。’”“不取相”:就是不取女人相或男人相,或者净相等任何能作为烦恼根基的相;他停止在只是所见的层面。“不取随形好”:就是不取手、足、微笑、大笑、言谈、前视、旁视等任何方面;这些方面因为能逐一显明烦恼,所以叫作“随形好”。他只取真实存在的东西,就像住在塔庙山的大帝须长老一样。显示巴利原文
Yaṃ panetaṃ tadanantaraṃ ‘‘so cakkhunā rūpaṃ disvā’’tiādinā nayena dassitaṃ indriyasaṃvarasīlaṃ, tattha ti pātimokkhasaṃvarasīle ṭhito bhikkhu. ti kāraṇavasena cakkhūti laddhavohārena rūpadassanasamatthena cakkhuviññāṇena rūpaṃ disvā. Porāṇā panāhu ‘‘cakkhu rūpaṃ na passati, acittakattā, cittaṃ na passati, acakkhukattā, dvārārammaṇasaṅghaṭṭe pana cakkhupasādavatthukena cittena passati. Īdisī panesā ‘dhanunā vijjhatī’tiādīsu viya sasambhārakathā nāma hoti, tasmā cakkhuviññāṇena rūpaṃ disvāti ayamevettha attho’’ti. ti itthipurisanimittaṃ vā subhanimittādikaṃ vā kilesavatthubhūtaṃ nimittaṃ na gaṇhāti, diṭṭhamatteyeva saṇṭhāti. ti kilesānaṃ anuanubyañjanato pākaṭabhāvakaraṇato anubyañjananti laddhavohāraṃ hatthapādasitahasitakathitavilokitādibhedaṃ ākāraṃ na gaṇhāti, yaṃ tattha bhūtaṃ, tadeva gaṇhāti, cetiyapabbatavāsī .
听说长老从塔庙山去阿努罗陀补罗城里乞食的时候,路上遇到一件事。有个良家妇女跟丈夫吵了架,把自己打扮得像天女一样漂亮,一大早就离开阿努罗陀补罗,准备回娘家去。她在半路上看见长老,心里起了轻浮的念头,就放声大笑起来。长老心想:“这是怎么回事?”于是抬头看了她一眼,就在看到她牙齿的骨相那一瞬间,长老生起了不净想,当下证得了阿罗汉果。所以才有这样的说法:显示巴利原文
Theraṃ kira cetiyapabbatā anurādhapuraṃ piṇḍacāratthāya āgacchantaṃ aññatarā kulasuṇhā sāmikena saddhiṃ bhaṇḍitvā sumaṇḍitapasādhitā devakaññā viya kālasseva anurādhapurato nikkhamitvā ñātigharaṃ gacchantī antarāmagge disvā vipallatthacittā mahāhasitaṃ hasi. Thero kimetanti olokento tassā dantaṭṭhike asubhasaññaṃ paṭilabhitvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ –
“看见了她的齿骨,
随念于以前所修的不净之想;
「长老就站在那里,
证得了阿罗汉果。」
显示巴利原文 ‘‘Tassā dantaṭṭhikaṃ disvā, pubbasaññaṃ anussari; Tattheva so ṭhito thero, arahattaṃ apāpuṇī’’ti.
这时,她的丈夫也从同一条路追寻而来,看见长老便问道:“尊者,你看见什么妇女吗?”长老对他说——显示巴利原文
Sāmikopi kho panassā anumaggaṃ gacchanto theraṃ disvā ‘‘kiñci, bhante, itthiṃ passathā’’ti pucchi. Taṃ thero āha –
「我不知道从这里过去的,
是女人还是男人;
只是一堆骨聚,
行于这条大路上。」
显示巴利原文 ‘‘Nābhijānāmi itthī vā, puriso vā ito gato; Apica aṭṭhisaṅghāṭo, gacchatesa mahāpathe’’ti.
在“由于这些”等语句中,它的意思是:由于什么原因、因为哪种眼根不防护的缘故,如果这个人不守护眼根,不用念的门板封闭眼门而住,这些贪欲等各法便会流入、随逐、逼迫他。他进入其防护之道:就是进入以念的门板封闭那眼根之道。说他守护眼根、实行眼根的防护,也是指同一个人。在这里,实际的眼根中既没有防护,也没有不防护;因为依眼净色,念或失念并不会生起。相反,当色所缘来到眼的范围时,有分生起两次而灭后,成办转向作用的唯作意界生起而灭;其后,是以见为作用的眼识;其后,是以领受为作用的果意界;其后,是以推度为作用的果无因意识界;其后,成办确定作用的唯作无因意识界生起而灭。紧接着,速行奔驰。显示巴利原文
ntiādimhi yaṃkāraṇā yassa cakkhundriyāsaṃvarassa hetu etaṃ puggalaṃ satikavāṭena cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ apihitacakkhudvāraṃ hutvā viharantaṃ ete abhijjhādayo dhammā anvāssaveyyuṃ anubandheyyuṃ. ti tassa cakkhundriyassa satikavāṭena pidahanatthāya paṭipajjati. Evaṃ paṭipajjantoyeva ca rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjatītipi vuccati. Tattha kiñcāpi cakkhundriye saṃvaro vā asaṃvaro vā natthi. Na hi cakkhupasādaṃ nissāya sati vā muṭṭhasaccaṃ vā uppajjati. Apica yadā rūpārammaṇaṃ cakkhussa āpāthaṃ āgacchati, tadā bhavaṅge dvikkhattuṃ uppajjitvā niruddhe kiriyamanodhātu āvajjanakiccaṃ sādhayamānā uppajjitvā nirujjhati. Tato cakkhuviññāṇaṃ dassanakiccaṃ. Tato vipākamanodhātu sampaṭicchanakiccaṃ. Tato vipākāhetukamanoviññāṇadhātu santīraṇakiccaṃ. Tato kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu voṭṭhabbanakiccaṃ sādhayamānā uppajjitvā nirujjhati, tadanantaraṃ javanaṃ javati.
在这里,不论是在有分心(生命流的心)的阶段,还是在转向心等任何阶段,都不存在防护或不防护的问题。但是,在速行心(快速反应的心)生起的刹那,如果生起了恶戒、失念、无智、不忍耐或懈怠,那就是不防护。当这些不善法生起时,就叫做「眼根中的不防护」。为什么呢?因为当这种情况发生时,门就没有被守护,有分心以及转向心等各条心路也都没有被守护。这好比什么呢?好比一座城市的四座城门都没有被守护,虽然城里的屋门、仓库、内室等都妥善地防护了,但城内的一切财物仍然是没有被守护、没有受到保护的;因为盗贼从城门进来后,就可以为所欲为。同样地,当速行心中生起恶戒等不善法、其中存在不防护时,门也就没有被守护,有分心以及转向心等各条心路也都没有被守护。显示巴利原文
Tatrāpi neva bhavaṅgasamaye, na āvajjanādīnaṃ aññatarasamaye saṃvaro vā asaṃvaro vā atthi. Javanakkhaṇe pana sace dussīlyaṃ vā muṭṭhasaccaṃ vā aññāṇaṃ vā akkhanti vā kosajjaṃ vā uppajjati, asaṃvaro hoti. Evaṃ honto pana so cakkhundriye asaṃvaroti vuccati. Kasmā? Yasmā tasmiṃ sati dvārampi aguttaṃ hoti, bhavaṅgampi āvajjanādīnipi vīthicittāni . Yathā kiṃ? Yathā nagare catūsu dvāresu asaṃvutesu kiñcāpi antogharadvārakoṭṭhakagabbhādayo susaṃvutā honti, tathāpi antonagare sabbaṃ bhaṇḍaṃ arakkhitaṃ agopitameva hoti. Nagaradvārena hi pavisitvā corā yadicchanti, taṃ kareyyuṃ, evameva javane dussīlyādīsu uppannesu tasmiṃ asaṃvare sati dvārampi aguttaṃ hoti, bhavaṅgampi āvajjanādīnipi vīthicittāni.
但是,当戒等善法在速行心中生起时,门也就被守护了,有分心以及转向心等各条心路也都被守护了。这好比什么呢?好比城门被封闭了,虽然城里的屋门等没有被防护,但城内的一切财物仍然是妥善守护、妥善保护的;因为城门关闭时,盗贼无法进入。同样地,当速行心中生起戒等善法时,门也就被守护了,有分心以及转向心等各条心路也都被守护了。因此,虽然防护是在速行心生起的刹那发生的,却仍然被称为「眼根中的防护」。显示巴利原文
Tasmiṃ pana sīlādīsu uppannesu dvārampi guttaṃ hoti, bhavaṅgampi āvajjanādīnipi vīthicittāni. Yathā kiṃ? Yathā nagaradvāresu saṃvutesu kiñcāpi antogharādayo asaṃvutā honti, tathāpi antonagare sabbaṃ bhaṇḍaṃ surakkhitaṃ sugopitameva hoti. Nagaradvāresu hi pihitesu corānaṃ paveso natthi, evameva javane sīlādīsu uppannesu dvārampi guttaṃ hoti, bhavaṅgampi āvajjanādīnipi vīthicittāni. Tasmā javanakkhaṇe uppajjamānopi cakkhundriye saṃvaroti vutto.
在「以耳闻声」等其他根门中,也是同样的道理。如此,简略来说,应该知道这就是根防护戒:它的特相是,在面对色等所缘时,避免去执取那些会牵连烦恼的相状等。显示巴利原文
Sotena saddaṃ sutvātiādīsupi eseva nayo. Evamidaṃ saṅkhepato rūpādīsu kilesānubandhanimittādiggāhaparivajjanalakkhaṇaṃ indriyasaṃvarasīlanti veditabbaṃ.
活命遍清净戒显示巴利原文
Ājīvapārisuddhisīlaṃ
16 现在,在根防护戒之后所要说明的活命遍清净戒中,「为了活命的原因而制定的六条修学处」,就是下面这六条修学处:「以活命为原因、以活命为条件,恶欲的人、被欲望打败的人,声称自己拥有并不存在的、不真实的超人法,犯波罗夷罪;以活命为原因、以活命为条件,从事牵线搭桥等媒介之事,犯僧残罪;以活命为原因、以活命为条件,他明知事实却对人说:『住在你们寺院的那位比丘是阿罗汉。』犯重罪;以活命为原因、以活命为条件,没有生病的比丘为自己乞求殊胜的食物来吃,犯波逸提罪;以活命为原因、以活命为条件,没有生病的比丘尼为自己乞求殊胜的食物来吃,犯应悔过罪;以活命为原因、以活命为条件,没有生病的人为自己乞求羹或饭来吃,犯恶作罪。」这就是那六条修学处。显示巴利原文
Idāni indriyasaṃvarasīlānantaraṃ vutte ājīvapārisuddhisīle ājīvahetu paññattānaṃ channaṃ sikkhāpadānanti yāni tāni ‘‘ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā ‘yo te vihāre vasati so bhikkhu arahā’ti bhaṇati, paṭivijānantassa āpatti thullaccayassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhunī paṇītabhojanāni agilānā attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati , āpatti dukkaṭassā’’ti (pari. 287) evaṃ paññattāni cha sikkhāpadāni, imesaṃ channaṃ sikkhāpadānaṃ.
在「欺诳」等项目里,圣典的文句是这样说的:「在这里,什么是欺诳?对于那些依止于利养、恭敬、名闻的恶欲者、被欲望打败的人来说,所谓以拒绝资具的方式,或者以拐弯抹角的说话方式,或者以安排、摆设、装作威仪的方式,或者以皱眉、蹙额的方式,来进行欺诳、作出欺诳、处于欺诳的状态,这就叫做欺诳。」显示巴利原文
Kuhanātiādīsu ayaṃ pāḷi, ‘‘tattha katamā ? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa yā paccayapaṭisevanasaṅkhātena vā sāmantajappitena vā iriyāpathassa vā aṭṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ, ayaṃ vuccati kuhanā.
「在这里,什么是虚谈?对于那些依止于利养、恭敬、名闻的恶欲者、被欲望打败的人来说,向他人搭话、说话、交谈、抬高声调地说、再三抬高声调地说、劝说、再三劝说、提示、再三提示、说随顺对方心意的爱语、谄媚、说豆汤语(像煮豆汤一样让人听起来舒服的话)、奉承,这就叫做虚谈。」显示巴利原文
‘‘Tattha katamā ? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa yā paresaṃ ālapanā lapanā sallapanā ullapanā samullapanā unnahanā samunnahanā ukkācanā samukkācanā anuppiyabhāṇitā cāṭukamyatā muggasūpyatā pāribhaṭyatā, ayaṃ vuccati lapanā.
在这里,什么是占相者的行为?有些比丘(恶欲者)内心邪恶,贪求利养、恭敬和名闻,被欲望所击败。他们为了获得这些,向他人做出各种占相、占相业、暗示、暗示业、迂回之说、曲折谈。这种行为,就叫做占相者的行为。显示巴利原文
‘‘Tattha katamā ? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa yaṃ paresaṃ nimittaṃ nimittakammaṃ obhāso obhāsakammaṃ sāmantajappā parikathā, ayaṃ vuccati nemittikatā.
在这里,什么是贬抑?有些比丘(恶欲者)内心邪恶,贪求利养、恭敬和名闻,被欲望所击败。他们对他人进行辱骂、轻蔑、呵责、斥责、屡屡斥责、嘲弄、屡屡嘲弄、毁谤、屡屡毁谤、搬弄是非、背后中伤。这种行为,就叫做贬抑。显示巴利原文
‘‘Tattha katamā ? Lābhasakkārasilokasannissitassa pāpicchassa icchāpakatassa yā paresaṃ akkosanā vambhanā garahanā ukkhepanā samukkhepanā khipanā saṃkhipanā pāpanā sampāpanā avaṇṇahārikā parapiṭṭhimaṃsikatā, ayaṃ vuccati nippesikatā.
在这里,什么是以利求利?有些比丘(恶欲者)内心邪恶,贪求利养、恭敬和名闻,被欲望所击败。他们把从这里得到的物品拿到那里去,或者把从那里得到的物品拿到这里来,像这样用物品去希求、贪求、遍求、希望、贪望、遍望更多的物品。这种行为,就叫做以利求利。显示巴利原文
‘‘Tattha katamā ? Lābhasakkārasilokasannissito pāpiccho icchāpakato ito laddhaṃ āmisaṃ amutra harati, amutra vā laddhaṃ āmisaṃ idha āharati. Yā evarūpā āmisena āmisassa eṭṭhi gaveṭṭhi pariyeṭṭhi esanā gavesanā pariyesanā, ayaṃ vuccati lābhena lābhaṃ nijigīsanatā’’ti (vibha. 862-865).
17 对于这段圣典的文句,应该这样来理解它的含义。首先,在「诡诈」的解释中:「为利养、恭敬、名誉所执著者」,意思是依靠、希求利养、恭敬及名誉的人。「恶欲者」,意思是想要显示自己本来没有的功德的人。「为欲所败者」,意思是被欲望所击败、所恼害的人。显示巴利原文
Imissā pana pāḷiyā evamattho veditabbo. Kuhananiddese tāva ti lābhañca sakkārañca kittisaddañca sannissitassa, patthayantassāti attho. ti asantaguṇadīpanakāmassa. ti icchāya apakatassa, upaddutassāti attho.
此后,因为在《大义释》中,从拒绝诸缘、旁敲侧击、依止威仪这三个方面,说明了三种诡诈事;所以为了显示这三种诡诈事,便开始说「或以称为拒绝诸缘」等语句。在这里,有位比丘受邀接受衣等资具,他自己其实正需要那些东西,却出于恶欲而故意拒绝;然后他知道那些居士对自己深具信心,心想:「啊,我们的尊者多么少欲!他什么也不接受!如果他哪怕接受一点点,我们该多幸运啊!」于是居士们用种种方法,把上等的衣等摆在他面前,他便装作想要慈悯他们而接受下来。由此,后来他们甚至整车整车地送来供养。应知他的这种虚伪行为,就是称为拒绝诸缘的诡诈事。因为《大义释》中这样说:显示巴利原文
Ito paraṃ yasmā paccayapaṭisevanasāmantajappanairiyāpathasannissitavasena mahāniddese tividhaṃ kuhanavatthu āgataṃ. Tasmā tividhampetaṃ dassetuṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātena vāti evamādi āraddhaṃ. Tattha cīvarādīhi nimantitassa tadatthikasseva sato pāpicchataṃ nissāya paṭikkhipanena, te ca gahapatike attani suppatiṭṭhitasaddhe ñatvā puna tesaṃ ‘‘aho ayyo appiccho na kiñci paṭiggaṇhituṃ icchati, suladdhaṃ vata no assa sace appamattakampi kiñci paṭiggaṇheyyā’’ti nānāvidhehi upāyehi paṇītāni cīvarādīni upanentānaṃ tadanuggahakāmataṃyeva āvikatvā paṭiggahaṇena ca tato pabhuti api sakaṭabhārehi upanāmanahetubhūtaṃ vimhāpanaṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthūti veditabbaṃ. Vuttañhetaṃ mahāniddese –
(什么是资具受用诡诈?)
有些居士会拿衣服、食物、住处、药品这些生活物资来供养比丘。有个比丘呢,内心充满贪欲,被欲望牵着走,想要得到更多供养,就故意拒绝这些东西。他嘴上说:“出家人要那么好的衣服干什么?真正合适的做法是:从坟场、垃圾堆或者店铺门口捡些破布,缝成袈裟来穿。出家人要那么好的食物干什么?真正合适的做法是:靠捡人家收割时掉落的穗子过日子,靠乞食维生。出家人要那么好的住处干什么?真正合适的做法是:住在树底下,或者干脆露天过夜。出家人要那么好的药品干什么?真正合适的做法是:用发酵过的牛尿或者诃梨勒果来当药。”
于是他就真的穿得很破烂,吃得很粗糙,住得很简陋,用很差的药品。那些居士看到以后就认为:“这个出家人真是少欲知足,远离人群,不跟别人混在一起,精进修行,是个头陀行者。”这样一来,居士们就更加频繁地拿衣服、食物、住处、药品来供养他。
这时候他又改口说:“有三样东西凑齐了,有信心的善男子就能产生很大的福报。哪三样呢?信心现前,有信心的善男子产生大福报;应该布施的东西现前,有信心的善男子产生大福报;值得接受供养的人现前,有信心的善男子产生大福报。你们有信心,布施的东西也在,我呢,就是那个接受供养的人。如果我不收下,你们就会失去福报。我其实并不需要这些东西,但纯粹是出于怜悯你们,我才接受。”
就这样,他收下很多衣服、很多食物、很多住处、很多药品。
像这样故意皱眉头、装模作样、弄虚作假、耍花招骗人的那一套把戏,就叫做“资具受用的诡诈事”。显示巴利原文
‘‘Katamaṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu? Idha gahapatikā bhikkhuṃ nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi. So pāpiccho icchāpakato atthiko cīvara…pe… parikkhārānaṃ bhiyyokamyataṃ upādāya cīvaraṃ paccakkhāti. Piṇḍapātaṃ…pe… senāsanaṃ. Gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paccakkhāti. So evamāha – ‘kiṃ samaṇassa mahagghena cīvarena, etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṃ katvā dhāreyya. Kiṃ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvikaṃ kappeyya. Kiṃ samaṇassa mahagghena senāsanena, etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo rukkhamūliko vā assa abbhokāsiko vā. Kiṃ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena, etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo pūtimuttena vā hariṭakīkhaṇḍena vā osadhaṃ kareyyā’ti. Tadupādāya lūkhaṃ cīvaraṃ dhāreti, lūkhaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjati, lūkhaṃ senāsanaṃ paṭisevati, lūkhaṃ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paṭisevati, tamenaṃ gahapatikā evaṃ jānanti ‘ayaṃ samaṇo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo’ti. Bhiyyo bhiyyo nimantenti cīvara…pe… parikkhārehi. So evamāha – ‘tiṇṇaṃ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Deyyadhammassa…pe… dakkhiṇeyyānaṃ sammukhībhāvāsaddhokulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati. Tumhākañcevāyaṃ saddhā atthi, deyyadhammo ca saṃvijjati, ahañca paṭiggāhako, sacehaṃ na paṭiggahessāmi, evaṃ tumhe puññena paribāhirā bhavissanti, na mayhaṃ iminā attho. Apica tumhākaṃyeva anukampāya paṭiggaṇhāmī’ti. Tadupādāya bahumpi cīvaraṃ paṭiggaṇhāti. Bahumpi piṇḍapātaṃ…pe… bhesajjaparikkhāraṃ paṭiggaṇhāti . Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ, idaṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthū’’ti (mahāni. 87).
然而,对于心怀恶欲的人,他们用暗示自己证得超凡境界的言辞,这样那样地让人惊叹,应该知道这叫作“旁敲侧击的诡诈事”。就像下面说的:显示巴利原文
Pāpicchasseva pana sato uttarimanussadhammādhigamaparidīpanavācāya tathā tathā vimhāpanaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthūti veditabbaṃ. Yathāha –
“什么是叫作‘旁敲侧击的诡诈事’呢?这里有一种人,心怀恶欲、被欲望打败、一心想得到别人的敬重,心里盘算着:‘这样一来,人们就会敬重我了。’于是,他就说些表面上符合圣法的话。他会说:‘穿这种衣服的人,是很有威力的沙门。’又说:‘用这种钵、铜碗、水壶、滤水囊、钥匙、腰带、凉鞋的人,是很有威力的沙门。’又说:‘有这样亲教师、这样老师的人,或者有同一位亲教师、同一位老师的朋友、知己、同伴的人,是很有威力的沙门。’又说:‘住在这样的精舍、半边屋、台观、大厦、石窟、洞穴、小屋、重阁、望楼、圆屋、长屋、集会所、假屋、树下的人,实在是很有威力的沙门。’或者,这种被恶欲染污的人,会反复皱眉、大搞诡诈、喋喋不休,故意说一些非常深奥、秘密、微妙、隐晦、出世间、与空相应的法义;然后借着他说的这些法义,用言语来抬高他:‘这样的沙门,实在已经证得禅定了。’凡是这类皱眉、皱眉的样子、诡诈、诡诈的行为、诡诈的状态,这就叫作‘旁敲侧击的诡诈事’。”显示巴利原文
‘‘Katamaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu? Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo ‘evaṃ maṃ jano sambhāvessatī’ti ariyadhammasannissitaṃ vācaṃ bhāsati ‘yo evarūpaṃ cīvaraṃ dhāreti, so samaṇo mahesakkho’ti bhaṇati. ‘Yo evarūpaṃ pattaṃ lohathālakaṃ. Dhammakaraṇaṃ parissāvanaṃ kuñcikaṃ, kāyabandhanaṃ upāhanaṃ dhāreti, so samaṇo mahesakkho’ti bhaṇati. Yassa evarūpo upajjhāyo ācariyo samānupajjhāyako, samānācariyako mitto sandiṭṭho sambhatto sahāyo. Yo evarūpe vihāre vasati aḍḍhayoge pāsāde hammiye guhāyaṃ leṇe kuṭiyā kūṭāgāre aṭṭe māḷe uddaṇḍe upaṭṭhānasālāyaṃ maṇḍape rukkhamūle vasati, so samaṇo mahesakkho’ti bhaṇati. Atha vā ‘korajikakorajiko bhākuṭikabhākuṭiko kuhakakuhako lapakalapako mukhasambhāviko, ayaṃ samaṇo imāsaṃ evarūpānaṃ santānaṃ vihārasamāpattīnaṃ lābhī’ti tādisaṃ gambhīraṃ gūḷhaṃ nipuṇaṃ paṭicchannaṃ lokuttaraṃ suññatāpaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ kathesi. Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ, idaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthū’’ti (mahāni. 87).
然而,对于心怀恶欲的人,他们用期望获得恭敬的举止威仪来让人惊叹,应该知道这叫作“依威仪的诡诈事”。就像下面说的:“什么是叫作‘威仪的诡诈事’呢?这里有一种人,心怀恶欲、被欲望打败、期望得到恭敬,心里盘算着:‘这样一来,人们就会恭敬我了。’他刻意地摆出行走的姿势,刻意地摆出站立的姿势,刻意地摆出坐着的姿势,刻意地摆出躺卧的姿势;他做作地行走,做作地站立,做作地坐着,做作地躺卧;他像入了禅定那样行走,像入了禅定那样站立、坐着、躺卧;或者故意在人们看得见的地方修习禅那。凡是这类威仪的布置、建立、确立、皱眉、皱眉的样子、诡诈、诡诈的行为、诡诈的状态,这就叫作‘威仪的诡诈事’。”显示巴利原文
Pāpicchasseva pana sato sambhāvanādhippāyakatena iriyāpathena vimhāpanaṃ iriyāpathasannissitaṃ kuhanavatthūti veditabbaṃ. Yathāha – ‘‘katamaṃ iriyāpathasaṅkhātaṃ kuhanavatthu. Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo ‘evaṃ maṃ jano sambhāvessatī’ti gamanaṃ saṇṭhapeti , ṭhānaṃ saṇṭhapeti, nisajjaṃ saṇṭhapeti, sayanaṃ saṇṭhapeti, paṇidhāya gacchati, paṇidhāya tiṭṭhati, paṇidhāya nisīdati, paṇidhāya seyyaṃ kappeti, samāhito viya gacchati, samāhito viya tiṭṭhati, nisīdati, seyyaṃ kappeti, āpāthakajjhāyī ca hoti, yā evarūpā iriyāpathassa aṭṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ, idaṃ vuccati iriyāpathasaṅkhātaṃ kuhanavatthū’’ti (mahāni. 87).
在这里,“资具受用”就是指前面所说的资具受用,或者以那种方式所说的资具受用。“ti”是近说的语气词。“ti”是指四威仪的。“安立”等,意思是恭敬地安立。“ti”是指安立的方式。“ti”是造作,也就是做出可爱的样子,就像前面所说的那样。“ti”是装模作样,也就是表现出精进在前的站立状态来装模作样,就是所说的面部收缩。因为装模作样是他的戒行,所以叫作装模作样者。装模作样者的状态,就是装模作样性。“ti”是让人生起信心。诡诈的来源,就是诡诈行。诡诈的状态,就是诡诈状态。显示巴利原文
Tattha ti paccayapaṭisevananti evaṃ saṅkhātena paccayapaṭisevanena vā saṅkhātena. ti samīpabhaṇitena. ti catuiriyāpathassa. tiādi ṭhapanā, ādarena vā ṭhapanā. ti ṭhapanākāro. ti abhisaṅkharaṇā, pāsādikabhāvakaraṇanti vuttaṃ hoti. ti padhānapurimaṭṭhitabhāvadassanena bhākuṭikaraṇaṃ, mukhasaṅkocoti vuttaṃ hoti. Bhākuṭikaraṇaṃ sīlamassāti bhākuṭiko. Bhākuṭikassa bhāvo bhākuṭiyaṃ. ti vimhāpanā. Kuhassa āyanā kuhāyanā. Kuhitassa bhāvo kuhitattanti.
在“饶舌”的分别解释中,“饶舌”是指:见到来到精舍的人后,就说:“各位尊者为什么来呀?是要邀请比丘吗?如果是这样,你们先去吧,我随后拿着钵就来。”像这样从一开始就多嘴多舌。或者,把话题引到自己身上,说:“我是提萨,国王对我有净信,某某大臣、某某大臣也对我有净信。”像这样把话引到自己身上的多嘴多舌、攀谈,就是饶舌。“极饶舌”是指在被问到有没有某件事时,像前面说的那样多嘴多舌。“极极饶舌”是指害怕居士们不满意,反复给他们机会之后,极度地多嘴多舌。“赞饶舌”是指说:“大居士、大船主、大施主”,像这样抬举对方而多嘴多舌。“极赞饶舌”是指从各个方面抬举对方而多嘴多舌。显示巴利原文
Lapanāniddese ti vihāraṃ āgate manusse disvā ‘‘kimatthāya bhonto āgatā, kiṃ bhikkhū nimantituṃ, yadi evaṃ gacchatha re, ahaṃ pacchato pattaṃ gahetvā āgacchāmī’’ti evaṃ āditova lapanā. Atha vā attānaṃ upanetvā ‘‘ahaṃ tisso, mayi rājā pasanno, mayi asuko ca asuko ca rājamahāmatto pasanno’’ti evaṃ attupanāyikā lapanā ālapanā. ti puṭṭhassa sato vuttappakārameva lapanaṃ. ti gahapatikānaṃ ukkaṇṭhane bhītassa okāsaṃ datvā datvā suṭṭhu lapanā. ti mahākuṭumbiko mahānāviko mahādānapatīti evaṃ uddhaṃ katvā lapanā. ti sabbatobhāgena uddhaṃ katvā lapanā.
“缠络语”是指这样的情形:“近事男们!以前在这样的时候,你们会布施新的东西,现在为什么不给了呢?”就这样一直说到他们回应:“尊者,我们会给的,只是我们没得到机会”等等,像这样一步步向上地缠举、缠绕,就是所说的缠络语。或者,见到有人手里拿着甘蔗,就问:“近事男们,从哪里带来的?”“尊者,从甘蔗田。”“那里的甘蔗甜吗?”“尊者,吃了才知道。”“可是,近事男,对比丘说‘给你甘蔗’这样的话,是不合适的。”凡是这类对推辞者说的缠绕的话,就是缠举。从一切方面反复地缠举,就是“极缠举”。显示巴利原文
ti ‘‘upāsakā pubbe īdise kāle navadānaṃ detha, idāni kiṃ na dethā’’ti evaṃ yāva ‘‘dassāma, bhante, okāsaṃ na labhāmā’’tiādīni vadanti, tāva uddhaṃ uddhaṃ nahanā, veṭhanāti vuttaṃ hoti. Atha vā ucchuhatthaṃ disvā ‘‘kuto ābhataṃ upāsakā’’ti pucchati. Ucchukhettato, bhanteti. Kiṃ tattha ucchu madhuranti. Khāditvā, bhante, jānitabbanti. ‘‘Na, upāsaka, bhikkhussa ucchuṃ dethā’’ti vattuṃ vaṭṭatīti. Yā evarūpā nibbeṭhentassāpi veṭhanakathā, sā unnahanā. Sabbatobhāgena punappunaṃ unnahanā .
“举说”的意思是:心里想着“这个家族只知道我,如果这里有了应该布施的东西,只会给我”,然后这样去宣扬、去说、去用言语激发对方。这就是举说的含义。这里应该讲一个关于油洞的故事来说明。而如果从各个方面反复地去宣扬,那就叫作“极举说”。显示巴利原文
ti ‘‘etaṃ kulaṃ maṃyeva jānāti. Sace ettha deyyadhammo uppajjati, mayhameva detī’’ti evaṃ ukkhipitvā kācanā ukkācanā, uddīpanāti vuttaṃ hoti. Telakandarikavatthu cettha vattabbaṃ. Sabbatobhāgena pana punappunaṃ ukkācanā .
“爱语”,指的是不顾及所说的话是否符合事实、是否符合正法,只是一味地说些让人喜欢听的话。“卑下语”,是一种卑下的行为方式,把自己放得越来越低去行事。“豆汤语”,就像豆汤一样。好比煮绿豆的时候,有些豆子没煮熟,其余的却熟了;同样地,如果某个人说的话有一部分是真实的,其余都是虚假的,这个人就被称为“豆汤者”,他的这种状态就是豆汤性。“养育状”,就是养育的状态。意思是,有人像奶妈一样,用腰或背来抱着、养育在家的孩子。这种养育的行为就是养育业,养育的状态就是养育状。显示巴利原文
ti saccānurūpaṃ dhammānurūpaṃ vā anapaloketvā punappunaṃ piyabhaṇanameva. ti nīcavuttitā attānaṃ heṭṭhato heṭṭhato ṭhapetvā vattanaṃ. ti muggasūpasadisatā. Yathā hi muggesu paccamānesu kocideva na paccati, avasesā paccanti, evaṃ yassa puggalassa vacane kiñcideva saccaṃ hoti, sesaṃ alīkaṃ, ayaṃ puggalo muggasūpyoti vuccati. Tassa bhāvo muggasūpyatā. ti pāribhaṭyabhāvo. Yo hi kuladārake dhāti viya aṅkena vā khandhena vā paribhaṭati, dhāretīti attho. Tassa paribhaṭassa kammaṃ pāribhaṭyuṃ. Pāribhaṭyassa bhāvo pāribhaṭyatāti.
在解释“占相者性”时:“相”,是指任何能让别人生起布施资具想法的身体行为和语言。“作相”,是看到有人拿着食物经过,就用“你们得到什么吃的了吗?”这类方式去作出暗示。“暗示”,是关于资具的谈论。“暗示业”,是见到放牛的孩子后,问:“这些小牛是吃奶的牛犊,还是吃酪的牛犊?”当被告知“尊者,是吃奶的牛犊”后,便说:“恐怕不是吧?如果它们是吃奶的牛犊,比丘们也应当得到牛奶啊!”用这样的方式去告知那些孩子的父母,促使他们供养牛奶等物品,这就是暗示业。“迂回谈”,是凑近了去说。这里应该讲一个关于护家比丘的故事。显示巴利原文
Nemittikatāniddese nti yaṃkiñci paresaṃ paccayadānasaññājanakaṃ kāyavacīkammaṃ. nti khādanīyaṃ gahetvā gacchante disvā ‘‘kiṃ khādanīyaṃ labhitthā’’tiādinā nayena nimittakaraṇaṃ. ti paccayapaṭisaṃyuttakathā. nti vacchapālake disvā ‘‘kiṃ ime vacchā khīragovacchā udāhu takkagovacchā’’ti pucchitvā ‘‘khīragovacchā, bhante’’ti vutte ‘‘na khīragovacchā, yadi khīragovacchā siyuṃ, bhikkhūpi khīraṃ labheyyu’’nti evamādinā nayena tesaṃ dārakānaṃ mātāpitūnaṃ nivedetvā khīradāpanādikaṃ obhāsakaraṇaṃ. ti samīpaṃ katvā jappanaṃ. Kulūpakabhikkhu vatthu cettha vattabbaṃ.
据说,有一位护家比丘想吃饭,就走进那户人家坐下。女主人看见他,不想布施,便说“没有米了”,然后假装去邻居家取米的样子。比丘也走进内室,四处观看,见到门角里有甘蔗,容器里有糖,篮子里有咸鱼块,缸里有米,瓶里有酥油,然后出来坐下。女主人回来说:“没借到米。”比丘说:“优婆夷,我先前就见到一个相,知道今天得不到乞食了。”“什么相,尊者?”“我看见一条蛇,就像放在门角里的甘蔗;为了打它而四处看时,见到一块石头,就像放在容器里的糖块;被土块打中的蛇,它的颈部膨胀起来,就像放在篮子里的咸鱼块;当它想咬那土块时,露出的牙齿就像缸里的米;接着,当它发怒时,从口中流出的混有毒液的唾液,就像放在瓶里的酥油。”她想:“实在没办法欺骗这剃头的人了。”于是给了他甘蔗,煮了饭,连同酥油、糖、鱼一起全部供养了。像这样凑近了去说,应该知道就是“迂回谈”。“曲折说”,是绕着弯子说话,直到得到他想要的东西为止。显示巴利原文
Kulūpako kira bhikkhu bhuñjitukāmo gehaṃ pavisitvā nisīdi. Taṃ disvā adātukāmā gharaṇī ‘‘taṇḍulā natthī’’ti bhaṇantī taṇḍule āharitukāmā viya paṭivissakagharaṃ gatā. Bhikkhupi antogabbhaṃ pavisitvā olokento kavāṭakoṇe ucchuṃ, bhājane guḷaṃ, piṭake loṇamacchaphāle, kumbhiyaṃ taṇḍule, ghaṭe ghataṃ disvā nikkhamitvā nisīdi. Gharaṇī ‘‘taṇḍule nālattha’’nti āgatā. Bhikkhu ‘‘upāsike ‘ajja bhikkhā na sampajjissatī’ti paṭikacceva nimittaṃ addasa’’nti āha. Kiṃ, bhanteti. Kavāṭakoṇe nikkhittaṃ ucchuṃ viya sappaṃ addasaṃ, ‘taṃ paharissāmī’ti olokento bhājane ṭhapitaṃ guḷapiṇḍaṃ viya pāsāṇaṃ, leḍḍukena pahaṭena sappena kataṃ piṭake nikkhittaloṇamacchaphālasadisaṃ phaṇaṃ, tassa taṃ leḍḍuṃ ḍaṃsitukāmassa kumbhiyā taṇḍulasadise dante, athassa kupitassa ghaṭe pakkhittaghatasadisaṃ mukhato nikkhamantaṃ visamissakaṃ kheḷanti. Sā ‘‘na sakkā muṇḍakaṃ vañcetu’’nti ucchuṃ datvā odanaṃ pacitvā ghataguḷamacchehi saddhiṃ sabbaṃ adāsīti. Evaṃ samīpaṃ katvā jappanaṃ sāmantajappāti veditabbaṃ. ti yathā taṃ labhati tassa parivattetvā kathananti.
在解释“贬抑”时:“怒骂”,是用十种辱骂事来辱骂。“侮蔑”,是轻蔑地去说。“呵责”,是用“不信的人、不清净信的人”这类方式去举出对方的过失。“冷语”,是说“不要在这里说这个”这样的话,用言语来驱逐对方。“极冷语”,是从各个方面、有事情缘由、有原因地去驱逐。或者,见到不布施的人便说“啊,施主呀!”这样来驱逐;说“大施主呀!”这样来极度地驱逐。“嘲笑”,是说“这人的生命算什么?他是吃种子的人”这样去讥讽。“极嘲笑”,是说“为什么说这人不布施?他常常对一切人都能说一句‘没有’”这样去极度地讥讽。“恶名”,是传播不布施的恶名或坏评价。“极恶名”,是心里想“这样他也会因为害怕我的坏评价而布施给我”,于是从一家到另一家,从一村到另一村,从一个地方到另一个地方去传播恶名。“背后毁谤”,是当面说甜言蜜语,背后说坏话。这被称为背后食肉。因为对于那些不能当面看的人,就像在背后吃他的肉一样,因此称为背后食肉。这些被称为“贬抑”,因为就像用竹片刮去身上所涂的药膏一样,它刮去、擦掉他人的功德;或者如同压碎各种香料后寻取香味一样,它压碎、粉碎他人的功德而去寻求利养,因此称为贬抑。显示巴利原文
Nippesikatāniddese ti dasahi akkosavatthūhi akkosanaṃ. ti paribhavitvā kathanaṃ. ti assaddho appasannotiādinā nayena dosāropanā. ti mā etaṃ ettha kathethāti vācāya ukkhipanaṃ. Sabbatobhāgena savatthukaṃ sahetukaṃ katvā ukkhepanā . Atha vā adentaṃ disvā ‘‘aho dānapatī’’ti evaṃ ukkhipanaṃ . Mahādānapatīti evaṃ suṭṭhu ukkhepanā ti kiṃ imassa jīvitaṃ bījabhojinoti evaṃ uppaṇḍanā. ti kiṃ imaṃ adāyakoti bhaṇatha, yo niccakālaṃ sabbesampi natthīti vacanaṃ detīti suṭṭhutaraṃ uppaṇḍanā. ti adāyakattassa avaṇṇassa vā pāpanaṃ. Sabbatobhāgena pāpanā ti evaṃ me avaṇṇabhayāpi dassatīti gehato gehaṃ gāmato gāmaṃ janapadato janapadaṃ avaṇṇaharaṇaṃ. ti purato madhuraṃ bhaṇitvā parammukhe avaṇṇabhāsitā. Esā hi abhimukhaṃ oloketuṃ asakkontassa parammukhānaṃ piṭṭhimaṃsaṃ khādanamiva hoti, tasmā parapiṭṭhimaṃsikatāti vuttā. ti ayaṃ yasmā veḷupesikāya viya abbhaṅgaṃ parassa guṇaṃ nippeseti nipuñchati, yasmā vā gandhajātaṃ nipisitvā gandhamagganā viya paraguṇe nipisitvā vicuṇṇetvā esā lābhamagganā hoti, tasmā nippesikatāti vuccatīti.
在解释“以利求利”时:“寻求”,就是搜求。“从这里得到的”,就是从这家得到的。“到那里”,就是到某家去。“欲求”,就是希求。“寻求”,就是搜求。“遍寻求”,就是反复地搜求。这里应该说明那位比丘的事例:从一开始,他将所得到的一份份乞食在各个地方布施给家族子女,最后得到乳粥后才离去。“寻求”等只是“希求”等的不同名称,因此“希求”就是寻求,“遍希求”就是遍寻求,“周遍希求”就是周遍寻求。应该知道此处的连结方式就是这样。这就是诡诈等的意义。显示巴利原文
Lābhena lābhaṃ nijigīsanatāniddese ti magganā. nti imamhā gehā laddhaṃ. ti amukamhi gehe. ti icchanā. ti magganā. ti punappunaṃ magganā. Ādito paṭṭhāya laddhaṃ laddhaṃ bhikkhaṃ tatra tatra kuladārakānaṃ datvā ante khīrayāguṃ labhitvā gatabhikkhuvatthu cettha kathetabbaṃ. Esanātiādīni eṭṭhiādīnameva vevacanāni, tasmā eṭṭhīti esanā. Gaveṭṭhīti gavesanā, pariyeṭṭhīti pariyesanā. Iccevamettha yojanā veditabbā. Ayaṃ kuhanādīnaṃ attho.
这里用“等”字,应该理解为是概括了《梵网经》里提到的种种恶法。经中说:“有些受人尊敬的沙门和婆罗门,吃了信众供养的食物后,却靠这些低级的畜生明和邪命来谋生。比如:看肢体相、看征兆、占卜变化、解梦、看相、鼠咬占、火供、勺供等等。”同样地,凡是违犯了为活命而制定的这六条学处,以及由“诡诈、虚谈、占相者性、贬抑、以利求利”等恶法所产生的邪命,能从这一切种类的邪命中彻底远离,这就是活命遍净戒。这里,这句话的意思是:依靠这些方式来生活,所以叫活命。什么是活命?就是寻求生活资具的努力。遍净就是完全清净。活命的遍净,就叫活命遍净。显示巴利原文
Idāni nti ettha ādisaddena ‘‘yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvikaṃ kappenti. Seyyathidaṃ, aṅgaṃ, nimittaṃ, uppātaṃ, supinaṃ, lakkhaṇaṃ, mūsikacchinnaṃ, aggihomaṃ, dabbihoma’’nti (dī. ni. 1.21) ādinā nayena brahmajāle vuttānaṃ anekesaṃ pāpadhammānaṃ gahaṇaṃ veditabbaṃ. Iti yvāyaṃ imesaṃ ājīvahetu paññattānaṃ channaṃ sikkhāpadānaṃ vītikkamavasena, imesañca ‘‘kuhanā lapanā nemittikatā nippesikatā lābhena lābhaṃ nijigīsanatā’’ti evamādīnaṃ pāpadhammānaṃ vasena pavatto micchājīvo, yā tasmā sabbappakārāpi micchājīvā virati, idaṃ ājīvapārisuddhisīlaṃ. Tatrāyaṃ vacanattho. Etaṃ āgamma jīvantīti ājīvo. Ko so, paccayapariyesanavāyāmo. Pārisuddhīti parisuddhatā. Ājīvassa pārisuddhi ājīvapārisuddhi.
资具依止戒显示巴利原文
Paccayasannissitasīlaṃ
18 在后面所说的“资具依止戒”中,“如理抉择”是指通过正确的方法和途径来省察、了知,也就是观察的意思。这里应该知道,以“为了防御寒冷”等方式所说的观察,就是“如理抉择”。其中,“衣服”是指下衣等任何一件衣物。“受用”是指穿着或披覆。“仅”这个词,是表示目的、限度、界定和规定,因为修行人受用衣服的目的就只是这些,也就是“为了防御寒冷”等,而不是为了更多。“寒冷”是指由于体内元素扰动或外界气候变化而生起的任何寒冷感觉。“防御”就是抵御、防止的意思。就像不让身体生起病患一样,同样也是为了消除已经生起的寒冷。因为在被寒冷侵袭的身体中,心会散乱,不能如理精进,所以世尊允许“为了防御寒冷而应受用衣服”。这个道理在以下各处都相同。不过在这里,“热”是指极度的炎热,应该知道它发生在森林火灾等情况下。在“虻、蚊、风、热、爬虫之触”中,“虻”是指叮咬人的苍蝇,也叫盲蝇。“蚊”就是蚊子。“风”是指有尘、无尘等各种风。“热”是指太阳的热度。“爬虫”是指任何爬行的长身类动物,如蛇等,它们的咬触和碰触是两种触。这些也不会妨碍穿着衣服坐着的人,所以在有这些情况的地方,为了防御它们而受用衣服。“仅”这个词再次出现,是为了显示确定的目的、限度和界定,因为遮覆羞处是确定的目的,其他的则是偶尔发生的情况。其中,“羞处”是指那些隐秘的部位。在任何肢体暴露时,羞耻心会受到损害、会败坏,那些使羞耻受损的部位,所以称为“羞处”。“为了遮覆那羞处”,就是遮覆羞处的意思。也有版本写作“为了遮覆羞处”。显示巴利原文
Yaṃ panetaṃ tadanantaraṃ paccayasannissitasīlaṃ vuttaṃ, tattha ti upāyena pathena paṭisaṅkhāya ñatvā, paccavekkhitvāti attho . Ettha ca sītassa paṭighātāyātiādinā nayena vuttapaccavekkhaṇameva ‘‘yoniso paṭisaṅkhā’’ti veditabbaṃ. Tattha nti antaravāsakādīsu yaṃkiñci. ti paribhuñjati, nivāseti vā pārupati vā. ti payojanāvadhiparicchedaniyamavacanaṃ, ettakameva hi yogino cīvarapaṭisevane payojanaṃ yadidaṃ sītassa paṭighātāyātiādi, na ito bhiyyo. ti ajjhattadhātukkhobhavasena vā bahiddhāutupariṇāmanavasena vā uppannassa yassa kassaci sītassa. ti paṭihananatthaṃ. Yathā sarīre ābādhaṃ na uppādeti, evaṃ tassa vinodanatthaṃ. Sītabbhāhate hi sarīre vikkhittacitto yoniso padahituṃ na sakkoti, tasmā sītassa paṭighātāya cīvaraṃ paṭisevitabbanti bhagavā anuññāsi. Esa nayo sabbattha. Kevalañhettha ti aggisantāpassa. Tassa vanadāhādīsu sambhavo veditabbo. Ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānanti ettha pana ti ḍaṃsanamakkhikā, andhamakkhikātipi vuccanti. makasā eva. ti sarajaarajādibhedā. ti sūriyātapo. ti ye keci sarantā gacchanti dīghajātikā sappādayo, tesaṃ daṭṭhasamphasso ca phuṭṭhasamphasso cāti duvidho samphasso, sopi cīvaraṃ pārupitvā nisinnaṃ na bādhati, tasmā tādisesu ṭhānesu tesaṃ paṭighātatthāya paṭisevati. ti puna etassa vacanaṃ niyatapayojanāvadhiparicchedadassanatthaṃ , hirikopīnapaṭicchādanañhi niyatapayojanaṃ, itarāni kadāci kadāci honti. Tattha nti taṃ taṃ sambādhaṭṭhānaṃ. Yasmiṃ yasmiñhi aṅge vivariyamāne hirī kuppati vinassati, taṃ taṃ hiriṃ kopanato hirikopīnanti vuccati. Tassa ca hirikopīnassa paṭicchādanatthanti hirikopīnapaṭicchādanatthaṃ. Hirikopīnaṃ paṭicchādanatthantipi pāṭho.
“团食”是指任何食物。凡是比丘托钵时落入钵中的食物,就称为团食。或者,团食是指从各处所得食物的集合与聚集,这就是它的意思。“非为嬉戏”,意思是说不像村里的孩童等为了玩乐而吃,这是指游戏的样子。“非为骄慢”,意思是说不像拳师、摔跤手等为了醉心于自己的强壮而吃,这是指醉心于力量的样子和醉心于男子气概的样子。“非为装饰”,意思是说不像后宫女子、妓女等为了妆扮而吃,这是指让肢体丰满的样子。“非为庄严”,意思是说不像舞者、演员等为了美化外表而吃,这是指让皮肤色泽明净的样子。这其中,“非为嬉戏”是为了断除痴的邻近依止而说的;“非为骄慢”是为了断除嗔的邻近依止;“非为装饰、非为庄严”是为了断除贪的邻近依止。“非为嬉戏、非为骄慢”是为了防止自己生起结缚;“非为装饰、非为庄严”是为了防止他人生起结缚。应该知道这四者说明了要舍断不如理的行为方式和对欲乐的耽溺。显示巴利原文
nti yaṃkiñci āhāraṃ. Yo hi koci āhāro bhikkhuno piṇḍolyena patte patitattā piṇḍapātoti vuccati. Piṇḍānaṃ vā pāto piṇḍapāto, tattha tattha laddhānaṃ bhikkhānaṃ sannipāto samūhoti vuttaṃ hoti. ti na gāmadārakādayo viya davatthaṃ, kīḷānimittanti vuttaṃ hoti. ti na muṭṭhikamallādayo viya madatthaṃ, balamadanimittaṃ porisamadanimittañcāti vuttaṃ hoti. ti na antepurikavesiyādayo viya maṇḍanatthaṃ, aṅgapaccaṅgānaṃ pīṇabhāvanimittanti vuttaṃ hoti. ti na naṭanaccakādayo viya vibhūsanatthaṃ, pasannacchavivaṇṇatānimittanti vuttaṃ hoti. Ettha ca neva davāyāti etaṃ mohūpanissayappahānatthaṃ vuttaṃ. Na madāyāti etaṃ dosūpanissayappahānatthaṃ. Na maṇḍanāya na vibhūsanāyāti etaṃ rāgūpanissayappahānatthaṃ. Neva davāya na madāyāti cetaṃ attano saṃyojanuppattipaṭisedhanatthaṃ. Na maṇḍanāya na vibhūsanāyāti etaṃ parassapi saṃyojanuppattipaṭisedhanatthaṃ. Catūhipi cetehi ayoniso paṭipattiyā kāmasukhallikānuyogassa ca pahānaṃ vuttanti veditabbaṃ.
“仅”是强调前面说过的意思。“此身”是指这个由四大种所构成的身体。“住”是指持续存在的意思。“续”是指运转不断的意思,或者长久存在的意思。就像破旧房屋的主人用柱子来支撑,又像车夫修补车轴一样,他是为了这个身体的住和续而受用团食,并不是为了嬉戏、骄慢、装饰、庄严。再者,“住”是命根的同义词,因此说“为了此身的住、为了续”,由此应该知道也表达了“为了维持此身命根的运转”这个意思。“害”是指饥饿,以疾病的意思来说。为了止息饥饿之苦而受用团食,就像给伤口涂药,又像对治冷热等一样。“为了支持梵行”是为了支持整个教法的梵行和道梵行。他依靠受用团食这个缘而获得身体的力量,依止这个力量,通过修习三学,为了度脱轮回这片有的沙漠旷野而行道,为了支持梵行而受用食物,就像想要度过沙漠旷野而吃自己孩子肉的人,就像想要渡过河流而用筏子的人,又像想要渡过大海而用船的人。显示巴利原文
ti vuttatthameva. ti etassa catumahābhūtikassa rūpakāyassa. ti pabandhaṭṭhitatthaṃ. ti pavattiyā avicchedatthaṃ, cirakālaṭṭhitatthaṃ vā. Gharūpatthambhamiva hi jiṇṇagharasāmiko, akkhabbhañjanamiva ca sākaṭiko kāyassa ṭhitatthaṃ yāpanatthañcesa piṇḍapātaṃ paṭisevati, na davamadamaṇḍanavibhūsanatthaṃ. Apica ṭhitīti jīvitindriyassetaṃ adhivacanaṃ, tasmā imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāyāti ettāvatā etassa kāyassa jīvitindriyapavattāpanatthantipi vuttaṃ hotīti veditabbaṃ. ti vihiṃsā nāma jighacchā ābādhaṭṭhena. Tassā uparamatthampesa piṇḍapātaṃ paṭisevati, vaṇālepanamiva uṇhasītādīsu tappaṭikāraṃ viya ca. ti sakalasāsanabrahmacariyassa ca maggabrahmacariyassa ca anuggahatthaṃ. Ayañhi piṇḍapātapaṭisevanapaccayā kāyabalaṃ nissāya sikkhattayānuyogavasena bhavakantāranittharaṇatthaṃ paṭipajjanto brahmacariyānuggahāya paṭisevati, kantāranittharaṇatthikā puttamaṃsaṃ (saṃ. ni. 2.63) viya, nadīnittharaṇatthikā kullaṃ (ma. ni. 1.240) viya, samuddanittharaṇatthikā nāvamiva ca.
他也这样受用团食:“我将以此灭除旧的饥饿之受;而且不会生起由过量饮食为缘的新受,就像那些因过量饮食而需要人搀扶手臂、衣衫不整、就地翻滚、像乌鸦啄食般进食、吃完就呕吐的婆罗门等任何一种人那样。”如同病人服药一样。或者,现在由于不适当、无限量饮食的缘,依过去业之因而生起的受,称为“旧受”。以适当、有限量的饮食来破坏它的因缘,“我将灭除那旧受”。而现在所作的不如理受用之业的积集,依此在未来生起的受,称为“新受”。以如理受用而不生起它的根源,“我将不生起那新受”,应该这样理解此处之义。至此,应该知道已经显示了如理受用的摄受、舍断自我折磨的修行,以及不舍弃法的安乐。显示巴利原文
ti etaṃ iminā piṇḍapātapaṭisevanena purāṇañca jighacchāvedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ aparimitabhojanapaccayaṃ āharahatthakaalaṃsāṭakatatravaṭṭakakākamāsakabhuttavamitakabrāhmaṇānaṃ aññataro viya na uppādessāmītipi paṭisevati, bhesajjamiva gilāno. Atha vā yā adhunā asappāyāparimitabhojanaṃ nissāya purāṇakammapaccayavasena uppajjanato purāṇavedanāti vuccati. Sappāyaparimitabhojanena tassā paccayaṃ vināsento taṃ purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi. Yā cāyaṃ adhunā kataṃ ayuttaparibhogakammūpacayaṃ nissāya āyatiṃ uppajjanato navavedanāti vuccati. Yuttaparibhogavasena tassā mūlaṃ anibbattento taṃ navañca vedanaṃ na uppādessāmīti evampettha attho daṭṭhabbo. Ettāvatā yuttaparibhogasaṅgaho attakilamathānuyogappahānaṃ dhammikasukhāpariccāgo ca dīpito hotīti veditabbo.
他也这样受用:“由于适量受用,将不会有断绝命根或破坏威仪的危难;对这个依赖资具而维持的身体,我也将拥有称为长久行进的存续。”如同可以维持疾病的人受用相应的药。由于避免了不正当的寻求、接受和受用,所以没有过失;由于适量受用,所以有安乐住。由于不适当和不适量受用资具的缘,会有不乐、懈怠、打呵欠。或者,由于没有智者呵责等过失,所以没有过失;由于适当和适量饮食的缘,产生身体力量,所以有安乐住。或者,由于避免把肚子完全填满的饮食,舍断了卧乐、息乐、睡眠之乐,所以没有过失;由于只吃四五口团食量的少量食物,成就了四威仪的适宜状态,所以有安乐住。他也这样受用:“我将无过失且安乐地安住。”因为这也已经说过。显示巴利原文
ti parimitaparibhogena jīvitindriyupacchedakassa iriyāpathabhañjakassa vā parissayassa abhāvato cirakālagamanasaṅkhātā yātrā ca me bhavissati imassa paccayāyattavuttino kāyassātipi paṭisevati, yāpyarogī viya tappaccayaṃ. ti ayuttapariyesanapaṭiggahaṇaparibhogaparivajjanena anavajjatā, parimitaparibhogena phāsuvihāro. Asappāyāparimitaparibhogapaccayā aratitandīvijambhitā. Viññūgarahādidosābhāvena vā anavajjatā, sappāyaparimitabhojanapaccayā kāyabalasambhavena phāsuvihāro. Yāvadatthaudarāvadehakabhojanaparivajjanena vā seyyasukhapassasukhamiddhasukhānaṃ pahānato anavajjatā, catupañcālopamattaūnabhojanena catuiriyāpathayogyabhāvapaṭipādanato phāsuvihāro ca me bhavissatītipi paṭisevati. Vuttampi hetaṃ –
「留下四五口未食,而后饮水;」
「对于奋发自励的比丘,这便足以安乐而住。」(《长老偈》983)
显示巴利原文 ‘‘Cattāro pañca ālope, abhutvā udakaṃ pive; Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno’’ti. (theragā. 983);
至此,应知已显示了目的的把握与中道。显示巴利原文
Ettāvatā ca payojanapariggaho majjhimā ca paṭipadā dīpitā hotīti veditabbā.
「坐卧具」指的是睡觉的地方和坐的地方。不管是在精舍里,还是在只有半边屋顶的小屋等地方,只要是躺下来休息的地方,就是卧处;不管在哪里坐下,就是坐处。把这两样合在一起,就统称为坐卧具。「为了避开气候带来的危险,也为了喜好独坐的安乐」,因为气候会造成危险,所以叫季候之危。为了消除气候的危险,也为了享受独坐的安乐,应该通过受用坐卧具来避开那些会让身体生病、让心散乱的不合适气候,所以说这是为了除去季候之危以及喜好独坐之乐。虽然避开季候之危也包括了防寒避暑等作用,但前面说到衣服的受用,其决定性的目的是遮蔽羞处,防寒避暑等只是某些时候的附带作用;而受用坐卧具,其决定性的目的就是避免气候的危险,要知道这里说的正是这个意思。或者也可以这样理解:所谓季候,就是气候。而危险有两种:明显的危险和隐藏的危险。其中,明显的危险是指狮子、老虎等野兽的威胁;隐藏的危险是指内心的贪欲、嗔恨等烦恼。如果没有适当的防护(比如住在树下等地方会有明显的危险),或者看见不合适的色境等(会有隐藏的危险),那就难免会受到伤害。那位比丘既然知道这样观察之后才受用坐卧具,这应该理解为:他是在如理省察之后才受用坐卧具,是为了避免气候的危险而受用。显示巴利原文
nti senañca āsanañca. Yattha yattha hi seti vihāre vā aḍḍhayogādimhi vā, taṃ senaṃ. Yattha yattha āsati nisīdati, taṃ āsanaṃ. Taṃ ekato katvā senāsananti vuccati. nti parisahanaṭṭhena utuyeva utuparissayo. Utuparissayassa vinodanatthañca paṭisallānārāmatthañca. Yo sarīrābādhacittavikkhepakaro asappāyo utu senāsanapaṭisevanena vinodetabbo hoti, tassa vinodanatthaṃ ekībhāvasukhatthañcāti vuttaṃ hoti. Kāmañca sītapaṭighātādināva utuparissayavinodanaṃ vuttameva. Yathā pana cīvarapaṭisevane hirikopīnapaṭicchādanaṃ niyatapayojanaṃ, itarāni kadāci kadāci bhavantīti vuttaṃ, evamidhāpi niyataṃ utuparissayavinodanaṃ sandhāya idaṃ vuttanti veditabbaṃ. Atha vā ayaṃ vuttappakāro utu utuyeva. Parissayo pana duvidho pākaṭaparissayo ca, paṭicchannaparissayo ca (mahāni. 5). Tattha pākaṭaparissayo sīhabyagghādayo. Paṭicchannaparissayo rāgadosādayo. Ye yattha apariguttiyā ca asappāyarūpadassanādinā ca ābādhaṃ na karonti, taṃ senāsanaṃ evaṃ jānitvā paccavekkhitvā paṭisevanto bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso senāsanaṃ utuparissayavinodanatthaṃ paṭisevatīti veditabbo.
「病缘药」:在这里,因为它能对治疾病,所以称为「缘」;意思是能够逆着疾病而行,与之对抗。这是一切适合病者之物的通称。由于它是医生的事情,并且是由医生所允许的,所以称为「药」。病缘本身就是药,所以叫病缘药;这是指任何适合病人的、由医生所允许的油、蜜、糖等物品,正如前面所说的那样。而「资具」这个词,在「以七城资具善防护」等语句中,意思是随从、辅助;在「车以戒为资具,以禅那为轴,以精进为轮」等语句中,意思是庄严、装备;在「凡这些为出家者应求取的活命资具」等语句中,意思是必需品。然而在这里,「必需品」和「随从」这两个意思都说得通。因为这病缘药既是维持生命的随从,也是必需品;它不给那些能破坏生命的疾病以可乘之机,而起到守护的作用。又因为它是让生命得以长久持续下去的原因,所以称为资具。这样,病缘药与资具合起来就称为病缘药资具。那病缘药资具,就是指任何适合病人的、由医生所允许的油、蜜、糖等维持生命的资具,正如前面所说的那样。「已生的」:已经生起、已经形成、已经出现的。「疾病」:在这里,疾病是指身体内四界的扰乱,以及由此而生起的麻风、肿疡、疱疹等病症。由于疾病而产生的,所以是病苦的。「病苦的受」:苦的感受、不善异熟所产生的感受。那些由疾病带来的痛苦感受。「至究竟无苦」:以完全没有痛苦为最终目标;意思是,直到那一切痛苦都被彻底舍断为止。显示巴利原文
nti ettha rogassa paṭiayanaṭṭhena paccayo, paccanīkagamanaṭṭhenāti attho. Yassa kassaci sappāyassetaṃ adhivacanaṃ. Bhisakkassa kammaṃ tena anuññātattāti bhesajjaṃ. Gilānapaccayova bhesajjaṃ gilānapaccayabhesajjaṃ, yaṃkiñci gilānassa sappāyaṃ bhisakkakammaṃ telamadhuphāṇitādīti vuttaṃ hoti. Parikkhāroti pana ‘‘sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hotī’’ti (a. ni. 7.67) ādīsu parivāro vuccati. ‘‘Ratho sīlaparikkhāro, jhānakkho cakkavīriyo’’ti (saṃ. ni. 5.4) ādīsu alaṅkāro. ‘‘Ye ca kho ime pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā’’ti (ma. ni. 1.191-192) ādīsu sambhāro. Idha pana sambhāropi parivāropi vaṭṭati. Tañhi gilānapaccayabhesajjaṃ jīvitassa parivāropi hoti, jīvitanāsakābādhuppattiyā antaraṃ adatvā rakkhaṇato sambhāropi. Yathā ciraṃ pavattati, evamassa kāraṇabhāvato, tasmā parikkhāroti vuccati. Evaṃ gilānapaccayabhesajjañca taṃ parikkhāro cāti gilānapaccayabhesajjaparikkhāro. Taṃ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ. Gilānassa yaṃkiñci sappāyaṃ bhisakkānuññātaṃ telamadhuphāṇitādi jīvitaparikkhāranti vuttaṃ hoti. nti jātānaṃ bhūtānaṃ nibbattānaṃ. nti ettha byābādhoti dhātukkhobho, taṃsamuṭṭhānā ca kuṭṭhagaṇḍapīḷakādayo. Byābādhato uppannattā veyyābādhikā. nti dukkhavedanā akusalavipākavedanā. Tāsaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ. ti niddukkhaparamatāya. Yāva taṃ dukkhaṃ sabbaṃ pahīnaṃ hoti tāvāti attho.
这样,应该知道,这种简要地以如理省察来受用「缘」为特征的戒,就是依资具戒。而这里所说的词义是:衣服等物品,因为众生依靠它们、依止它们来受用,得以维持生命、继续生存,所以称为「缘」。依止于那些缘而建立的戒,所以称为依资具戒。显示巴利原文
Evamidaṃ saṅkhepato paṭisaṅkhā yoniso paccayaparibhogalakkhaṇaṃ paccayasannissitasīlaṃ veditabbaṃ. Vacanattho panettha – cīvarādayo hi yasmā te paṭicca nissāya paribhuñjamānā pāṇino ayanti pavattanti, tasmā paccayāti vuccanti. Te paccaye sannissitanti paccayasannissitaṃ.
四种清净戒成就法显示巴利原文
Catupārisuddhisampādanavidhi
19 这样,在这四种戒当中,别解脱律仪戒应该依靠信心来成就。因为那些学处的制定,是超越了声闻弟子所能思量的范围的。在这里,当初佛陀拒绝弟子请求制定学处这件事,就是一个例证。因此,应当依照佛陀所制定的学处,以信心来完全受持,即使要舍弃生命也在所不惜,从而善加成就。关于这一点,也有这样的说法:显示巴利原文
Evametasmiṃ catubbidhe sīle saddhāya sampādetabbo. hi so, sāvakavisayātītattā sikkhāpadapaññattiyā. Sikkhāpadapaññattiyācanapaṭikkhepo cettha nidassanaṃ. Tasmā yathā paññattaṃ sikkhāpadaṃ anavasesaṃ saddhāya samādiyitvā jīvitepi apekkhaṃ akarontena sādhukaṃ sampādetabbaṃ. Vuttampi hetaṃ –
如蓝松鸦护卵,如牦牛护尾,
如护亲爱之子,如护唯一之眼;
同样地,守护戒的人们,
应常具善行、常怀恭敬。
显示巴利原文 ‘‘Kikīva aṇḍaṃ camarīva vāladhiṃ, Piyaṃva puttaṃ nayanaṃva ekakaṃ; Tatheva sīlaṃ anurakkhamānakā, Supesalā hotha sadā sagāravā’’ti.
又有这样的说法:「巴哈拉达,正如我为弟子们所制定的学处,我的弟子们即使为了保全生命也不会违犯。」(增支部8.19)在这里,应当了知那些在森林中被盗贼捆绑的诸位长老的事例。显示巴利原文
Aparampi vuttaṃ – ‘‘evameva kho pahārāda yaṃ mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’’ti (a. ni. 8.19). Imasmiṃ ca panatthe aṭaviyaṃ corehi baddhatherānaṃ vatthūni veditabbāni.
据说在摩诃跋多尼森林里,盗贼们用黑藤把一位长老捆绑起来,然后让他躺在地上。那位长老就那样躺着,在七天之中不断增长观智,证得了不来果之后,就在那里命终,投生到了梵天界。显示巴利原文
Mahāvattaniaṭaviyaṃ kira theraṃ corā kāḷavallīhi bandhitvā nipajjāpesuṃ. Thero yathānipannova sattadivasāni vipassanaṃ vaḍḍhetvā anāgāmiphalaṃ pāpuṇitvā tattheva kālaṃ katvā brahmaloke nibbatti.
还有一位长老,在铜鍱洲被强盗用臭藤捆住,扔在地上。后来森林起了大火,火势朝他烧过来,他并没有割断藤蔓逃跑,而是开始修观,证得等首阿罗汉,就此般涅槃。长部诵者无畏长老带着五百位比丘随后赶到,看见了这位长老的遗体。显示巴利原文
Aparampi theraṃ tambapaṇṇidīpe pūtilatāya bandhitvā nipajjāpesuṃ. So vanadāhe āgacchante valliṃ acchinditvāva vipassanaṃ paṭṭhapetvā samasīsī hutvā parinibbāyi. Dīghabhāṇakaabhayatthero pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ āgacchanto disvā therassa sarīraṃ jhāpetvā cetiyaṃ kārāpesi. Tasmā aññopi saddho kulaputto –
清净巴帝摩卡,宁可舍弃生命;
世间怙主所制定,不应破坏戒防护。
显示巴利原文 Pātimokkhaṃ visodhento, appeva jīvitaṃ jahe; Paññattaṃ lokanāthena, na bhinde sīlasaṃvaraṃ.
就像巴帝摩卡防护(别解脱律仪戒)是依靠信而成就的,这(根防护)则应当依靠念来成就。因为以念确立的诸根,不会被贪欲等所侵入。所以,要忆念《火燃经》中所说的方式——"诸比丘!宁可以炽热、燃烧、发光的铁钎触刺眼根,也不应在眼识所识知的诸色中执取相与随形好"(相应部)——以不忘失的念,制止在色等诸境中、在眼门等处生起的识被贪欲等侵入而执取相等,应当善加成就这(根防护)。如果不这样成就,那么巴帝摩卡防护戒也不能持久长存,就像没有善加设置枝叶眷属的庄稼一样。而且他会被烦恼贼所害,就像门户洞开的村落被外来的盗贼所害一样。贪会穿透他的心,就像雨水穿透覆盖不良的房屋一样。关于这一点,也有这样的说法:显示巴利原文
Yathā ca pātimokkhasaṃvaro saddhāya, evaṃ satiyā sampādetabbo. hi so, satiyā adhiṭṭhitānaṃ indriyānaṃ abhijjhādīhi ananvāssavanīyato. Tasmā ‘‘varaṃ, bhikkhave, tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva cakkhuviññeyyesu rūpesu anubyañjanaso nimittaggāho’’ti (saṃ. ni. 4.235) ādinā nayena ādittapariyāyaṃ samanussaritvā rūpādīsu visayesu cakkhudvārādipavattassa viññāṇassa abhijjhādīhi anvāssavanīyaṃ nimittādiggāhaṃ asammuṭṭhāya satiyā nisedhentena esa sādhukaṃ sampādetabbo. Evaṃ asampādite hi etasmiṃ pātimokkhasaṃvarasīlampi anaddhaniyaṃ hoti aciraṭṭhitikaṃ, asaṃvihitasākhāparivāramiva sassaṃ. Haññate cāyaṃ kilesacorehi, vivaṭadvāro viya gāmo parassa hārīhi. Cittañcassa rāgo samativijjhati, ducchannamagāraṃ vuṭṭhi viya. Vuttampi hetaṃ –
于诸色、诸声,以及诸味,
于诸香、诸触,应守护诸根;
因为这些门户若洞开不守,
犹如盗贼侵害他村。
如同覆盖不良的房屋,雨水穿透;
如是未修习的质多,贪会穿透。」【法句13】
显示巴利原文 ‘‘Rūpesu saddesu atho rasesu, Gandhesu phassesu ca rakkha indriyaṃ; Ete hi dvārā vivaṭā arakkhitā, Hananti gāmaṃva parassa hārino’’. ‘‘Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati; Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhatī’’ti. (dha. pa. 13);
然而,当那(根防护戒)成就时,巴帝摩卡防护戒也能持久、长久住立,就像枝叶眷属善加护持的庄稼一样。此人不会被烦恼贼所害,就像门户善守的村落不被外来盗贼所害一样。贪也不能穿透他的质多(心),就像雨水不能穿透善加覆盖的房屋一样。关于此,也有这样的说法:显示巴利原文
Sampādite pana tasmiṃ pātimokkhasaṃvarasīlampi addhaniyaṃ hoti ciraṭṭhitikaṃ, susaṃvihitasākhāparivāramiva sassaṃ. Na haññate cāyaṃ kilesacorehi , susaṃvutadvāro viya gāmo parassa hārīhi. Na cassa cittaṃ rāgo samativijjhati, succhannamagāraṃ vuṭṭhi viya. Vuttampi cetaṃ –
「于诸色、诸声,以及诸味,
于诸香、诸触,应守护根;
这些门若关闭、善加抑制,
外来的劫掠者便不能害,如不能害村落。」
「正如善加覆盖的房屋,雨水不能渗透;
同样,善加修习的心,贪欲也无法渗入。」(法句14)
显示巴利原文 ‘‘Rūpesu saddesu atho rasesu, Gandhesu phassesu ca rakkha indriyaṃ; Ete hi dvārā pihitā susaṃvutā, Na hanti gāmaṃva parassa hārino’’. ‘‘Yathā agāraṃ succhannaṃ, vuṭṭhī na samativijjhati; Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti. (dha. pa. 14);
这是最显著的开示。显示巴利原文
Ayaṃ pana atiukkaṭṭhadesanā.
这心确实迅速转变,所以应当以不净作意驱除已生起的贪欲,成就根防护,就像刚出家的鹏耆舍长老那样。显示巴利原文
Cittaṃ nāmetaṃ lahuparivattaṃ, tasmā uppannaṃ rāgaṃ asubhamanasikārena vinodetvā indriyasaṃvaro sampādetabbo, adhunāpabbajitena vaṅgīsattherena viya.
听说长老刚出家那会儿,有一次出去托钵,在路上看见一个女人,心里就起了贪念。于是他跟欢乐长老说了这事。显示巴利原文
Therassa kira adhunāpabbajitassa piṇḍāya carato ekaṃ itthiṃ disvā rāgo uppajjati. Tato ānandattheraṃ āha –
「我为欲贪所燃烧,我心全被烧燃;
善哉,请说熄灭之法,出于慈悯,乔达摩!」(相应部;长老偈)
显示巴利原文 ‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati; Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotamā’’ti. (saṃ. ni. 1.212; theragā. 1232);
「由于想的颠倒,你的心被烧燃;
应避开与贪相伴的清净相;
应以不清净修习心,令其一境、善等持。(相应部1.212;长老偈1233-1234)
「应视诸行如他物,是苦而非我;
熄灭大贪欲,勿一再燃烧。」(相应部1.212)
显示巴利原文 ‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati; Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasañhitaṃ; Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ. (saṃ. ni. 1.212; theragā. 1233-1234); ‘‘Saṅkhāre parato passa, dukkhato no ca attato; Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappuna’’nti. (saṃ. ni. 1.212);
长老遣除了贪欲后,去行乞食。而且,圆满根防护的比丘,应当像住在库兰达咖大石窟的止答古答长老,以及住在贼大寺的马哈密答长老那样。据说,在库兰达咖大石窟中,有七位佛陀出离的图画,令人愉悦。许多比丘巡察坐卧具时,看见那图画后说:"尊者,图画真令人愉悦。"长老说:"诸友,我住在石窟中超过六十年,不知道这里有图画;今天依靠有眼者才知道。"据说长老住了这么长的时间,从未睁眼仰望过石窟。石窟门口也有一棵大象战士树,长老也从未向上仰望过它;只是每年见到地上落下花粉,才知道它开花了。显示巴利原文
Thero rāgaṃ vinodetvā piṇḍāya cari. Apica indriyasaṃvarapūrakena bhikkhunā kuraṇḍakamahāleṇavāsinā cittaguttattherena viya corakamahāvihāravāsinā mahāmittattherena viya ca bhavitabbaṃ. Kuraṇḍakamahāleṇe kira sattannaṃ buddhānaṃ abhinikkhamanacittakammaṃ manoramaṃ ahosi, sambahulā bhikkhū senāsanacārikaṃ āhiṇḍantā cittakammaṃ disvā ‘‘manoramaṃ, bhante , cittakamma’’nti āhaṃsu. Thero āha ‘‘atirekasaṭṭhi me, āvuso, vassāni leṇe vasantassa cittakammaṃ atthītipi na jānāmi, ajja dāni cakkhumante nissāya ñāta’’nti. Therena kira ettakaṃ addhānaṃ vasantena cakkhuṃ ummīletvā leṇaṃ na ullokitapubbaṃ. Leṇadvāre cassa mahānāgarukkhopi ahosi. Sopi therena uddhaṃ na ullokitapubbo. Anusaṃvaccharaṃ bhūmiyaṃ kesaranipātaṃ disvāvassa pupphitabhāvaṃ jānāti.
国王听说了长老的德行成就后,想要礼敬他,三次派人去请,长老都没有来。于是国王在那个村子里,下令封住那些有幼儿的妇女们的乳房,并下令说:“直到长老到来之前,这些孩子都不得喝到奶。”长老出于对孩子们的慈悯,便前往大村。国王听说后,说:“去吧,诸位,请长老进来,我要受持戒。”他让人将长老迎入内宫,礼敬并供养食物后,说:“尊者,今天没有时间,明天我将受持戒。”国王接过长老的钵,与王后一起送行了一小段路,礼敬后便返回了。无论是国王礼敬,还是王后礼敬,长老都只说:“愿大王安乐。”就这样过了七天。比丘们问:“尊者,为什么无论国王礼敬,还是王后礼敬,您都只说‘愿大王安乐’呢?”长老说:“诸友,我不作‘这是国王’或‘这是王后’这样的分别。”过了七天,国王心想:“长老住在这里受苦。”便让他离开。长老前往库兰达咖大石窟,夜间登上经行处。住在龙树上的天神手持火炬站在一旁。于是他的业处变得极为清净、明显。长老心想:“为什么今天我的业处这样异常明显?”他生起喜悦,中夜刚过,便使整座山回响,证得了阿罗汉果。因此,其他欲求自利的善男子——显示巴利原文
Rājā therassa guṇasampattiṃ sutvā vanditukāmo tikkhattuṃ pesetvā anāgacchante there tasmiṃ gāme taruṇaputtānaṃ itthīnaṃ thane bandhāpetvā lañjāpesi ‘‘tāva dārakā thaññaṃ mā labhiṃsu, yāva thero na āgacchatī’’ti. Thero dārakānaṃ anukampāya mahāgāmaṃ agamāsi. Rājā sutvā ‘‘gacchatha bhaṇe, theraṃ pavesetha sīlāni gaṇhissāmī’’ti antepuraṃ abhiharāpetvā vanditvā bhojetvā ‘‘ajja, bhante, okāso natthi, sve sīlāni gaṇhissāmīti therassa pattaṃ gahetvā thokaṃ anugantvā deviyā saddhiṃ vanditvā nivatti. Thero rājā vā vandatu devī vā, ‘‘sukhī hotu, mahārājā’’ti vadati. Evaṃ sattadivasā gatā. Bhikkhū āhaṃsu ‘‘kiṃ, bhante, tumhe raññepi vandamāne deviyāpi vandamānāya ‘‘sukhī hotu, mahārāja’’icceva vadathāti. Thero ‘‘nāhaṃ, āvuso, rājāti vā devīti vā vavatthānaṃ karomī’’ti vatvā sattāhātikkamena ‘‘therassa idha vāso dukkho’’ti raññā vissajjito kuraṇḍakamahāleṇaṃ gantvā rattibhāge caṅkamaṃ ārūhi. Nāgarukkhe adhivatthā devatā daṇḍadīpikaṃ gahetvā aṭṭhāsi. Athassa kammaṭṭhānaṃ atiparisuddhaṃ pākaṭaṃ ahosi. Thero ‘‘kiṃ nu me ajja kammaṭṭhānaṃ ativiya pakāsatī’’ti attamano majjhimayāmasamanantaraṃ sakalaṃ pabbataṃ unnādayanto arahattaṃ pāpuṇi. Tasmā aññopi attatthakāmo kulaputto –
如阿兰若中的猕猴,如林中游荡的鹿;
如惊骇的幼儿,勿成眼波流转者。
应垂下双眼,唯视一轭之量;
莫作林中猿猴般,飘荡之心的奴仆。
显示巴利原文 Makkaṭova araññamhi, vane bhantamigo viya; Bālo viya ca utrasto, na bhave lolalocano. Adho khipeyya cakkhūni, yugamattadaso siyā; Vanamakkaṭalolassa, na cittassa vasaṃ vaje.
大友长老的母亲也生了毒肿,她的女儿已在比丘尼众中出家。她对女儿说:“去吧,圣尼,到你兄长那里去,告知我的不适,取药来。”她去后告知了长老。长老说:“我不会收集根药等来配药,但我将告诉你一种药:‘我自从出家以来,从未以贪俱行之心破坏诸根而看异性色。以此真实语,愿我母亲安乐。去吧,说完此语后,为近事女按摩身体。’”她去后告知了此事,并照做了。近事女的毒肿当即如泡沫团般消融消失。她起身,发出欢喜语:“若正自觉者住世,为什么不以如网般美妙的手,抚摸我儿这样比丘的头呢?”因此——显示巴利原文
Mahāmittattherassāpi mātu visagaṇḍakarogo uppajji, dhītāpissā bhikkhunīsu pabbajitā hoti. Sā taṃ āha – ‘‘gaccha ayye, bhātu santikaṃ gantvā mama aphāsukabhāvaṃ ārocetvā bhesajjamāharā’’ti. Sā gantvā ārocesi. Thero āha – ‘‘nāhaṃ mūlabhesajjādīni saṃharitvā bhesajjaṃ pacituṃ jānāmi, apica te bhesajjaṃ ācikkhissaṃ – ‘‘ahaṃ yato pabbajito, tato paṭṭhāya na mayā lobhasahagatena cittena indriyāni bhinditvā visabhāgarūpaṃ olokitapubbaṃ, iminā saccavacanena mātuyā me phāsu hotu, gaccha idaṃ vatvā upāsikāya sarīraṃ parimajjā’’ti. Sā gantvā imamatthaṃ ārocetvā tathā akāsi. Upāsikāya taṃkhaṇaṃyeva gaṇḍo pheṇapiṇḍo viya vilīyitvā antaradhāyi, sā uṭṭhahitvā ‘‘sace sammāsambuddho dhareyya, kasmā mama puttasadisassa bhikkhuno jālavicitrena hatthena sīsaṃ na parāmaseyyā’’ti attamanavācaṃ nicchāresi. Tasmā –
其他在圣教中出家的善男子,
亦应如大友长老一般,安住于殊胜的根防护中。
显示巴利原文 Kulaputtamāni aññopi, pabbajitvāna sāsane; Mittattherova tiṭṭheyya, vare indriyasaṃvare.
然而,正如根防护应以念来成就,活命遍净戒也应以精进来成就。因为对于正勤精进的人,舍断邪命是可能的。因此,舍弃那些不相应的不正当寻求后,应以精进,通过团食行等正当寻求来成就此戒;只受用清净生起的资具,对不清净生起的资具则如避毒蛇般回避。其中,对于未持头陀支的人,从比丘僧团、从众、从说法等其功德而生信的在家人处所生起的资具,名为清净生起;而通过团食行等所得,则是极清净生起。对于持头陀支的人,通过团食行等,以及从对其头陀功德生信者处,随顺头陀支规定而生起的,名为清净生起。如果为了止息一种病,在已生起的臭诃梨勒与四种甘甜药中,思惟“其他同梵行者也将会受用四种甘甜药”而只受用诃梨勒片,这样的头陀支受持是适当的。这样的人被称为“最上圣种比丘”。然而,对于这些衣等资具,任何比丘在清净活命时,对于衣与团食,表相、明示、迂回言说、直接乞求都是不适当的。但对于未持头陀支的人,关于坐卧具的表相、明示、迂回言说是适当的。其中,所谓表相,即为了坐卧具而做地面准备等工作时,在家人问“尊者,在做什么?谁叫做的?”时回答“没有人”,或者其他类似的表相行为。所谓明示,即“近事男们,你们住在哪里?”“尊者,在楼阁。”“近事男们,楼阁对诸比丘不适当”这样的言说,或者其他类似的明示行为。所谓迂回言说,即“比丘僧团的坐卧具狭窄”这样的言说,或者其他类似的迂回言说。对于药,一切都适当。然而,如此生起的药,在病止息后是否适合受用呢?显示巴利原文
Yathā pana indriyasaṃvaro satiyā, tathā vīriyena sampādetabbā. hi sā, sammāraddhavīriyassa micchājīvappahānasambhavato. Tasmā anesanaṃ appatirūpaṃ pahāya vīriyena piṇḍapātacariyādīhi sammā esanāhi esā sampādetabbā parisuddhuppādeyeva paccaye paṭisevamānena aparisuddhuppāde āsīvise viya parivajjayatā. Tattha apariggahitadhutaṅgassa saṅghato, gaṇato, dhammadesanādīhi cassa guṇehi pasannānaṃ gihīnaṃ santikā uppannā paccayā parisuddhuppādā nāma. Piṇḍapātacariyādīhi pana atiparisuddhuppādāyeva. Pariggahitadhutaṅgassa piṇḍapātacariyādīhi dhutaguṇe cassa pasannānaṃ santikā dhutaṅganiyamānulomena uppannā parisuddhuppādā nāma. Ekabyādhivūpasamatthañcassa pūtihariṭakīcatumadhuresu uppannesu ‘‘catumadhuraṃ aññepi sabrahmacārino paribhuñjissantī’’ti cintetvā hariṭakīkhaṇḍameva paribhuñjamānassa dhutaṅgasamādānaṃ patirūpaṃ hoti. Esa hi ‘‘uttamaariyavaṃsiko bhikkhū’’ti vuccati. Ye panete cīvarādayo paccayā, tesu yassa kassaci bhikkhuno ājīvaṃ parisodhentassa cīvare ca piṇḍapāte ca nimittobhāsaparikathāviññattiyo na vaṭṭanti. Senāsane pana apariggahitadhutaṅgassa nimittobhāsaparikathā vaṭṭanti. Tattha nāma senāsanatthaṃ bhūmiparikammādīni karontassa ‘‘kiṃ, bhante, kariyati, ko kārāpetī’’ti gihīhi vutte ‘‘na koci’’ti paṭivacanaṃ, yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ nimittakammaṃ. nāma ‘‘upāsakā tumhe kuhiṃ vasathā’’ti. Pāsāde, bhanteti. ‘‘Bhikkhūnaṃ pana upāsakā pāsādo na vaṭṭatī’’ti vacanaṃ, yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ obhāsakammaṃ. nāma ‘‘bhikkhusaṅghassa senāsanaṃ sambādha’’nti vacanaṃ, yā vā panaññāpi evarūpā pariyāyakathā. Bhesajje sabbampi vaṭṭati. Tathā uppannaṃ pana bhesajjaṃ roge vūpasante paribhuñjituṃ vaṭṭati, na vaṭṭatīti.
对此,持律者说:“世尊已给予开许,因此是合适的。”然而,经师们则说:“虽然没有罪,但会损害活命,因此是不合适的。”显示巴利原文
Tattha vinayadharā ‘‘bhagavatā dvāraṃ dinnaṃ, tasmā vaṭṭatī’’ti vadanti. Suttantikā pana ‘‘kiñcāpi āpatti na hoti, ājīvaṃ pana kopeti, tasmā na vaṭṭati’’cceva vadanti.
然而,即使世尊已允许,他也不作表相、明示、迂回言说、直接乞求,只依止少欲等功德,即使命根将尽,也只受用并非由明示等方式生起的资具;这样的人被称为“最上减损行者”,如那位长老。显示巴利原文
Yo pana bhagavatā anuññātāpi nimittobhāsaparikathāviññattiyo akaronto appicchatādiguṇeyeva nissāya jīvitakkhayepi paccupaṭṭhite aññatreva obhāsādīhi uppannapaccaye paṭisevati, esa ‘‘paramasallekhavuttī’’ti vuccati, seyyathāpi thero .
据说,舍利弗长老那时正在森林里独自修行,和大目犍连长老住在一起。后来有一天,他得了严重的腹风病,非常痛苦。傍晚的时候,大目犍连长老去看望他,见到舍利弗长老躺在床上,就问了他的情况,然后又问:“贤友,你以前是怎么缓解这种病的?”舍利弗长老回答说:“贤友,我还在家的时候,我母亲会用酥油、蜂蜜和糖调进纯乳粥里给我吃,吃了那个我就舒服了。”大目犍连长老便说:“好吧,贤友!如果我或者你有足够的福报,或许明天就能得到这样的乳粥。”显示巴利原文
So kirāyasmā ekasmiṃ samaye pavivekaṃ brūhayamāno mahāmoggallānattherena saddhiṃ aññatarasmiṃ araññe viharati, athassa ekasmiṃ divase udaravātābādho uppajjitvā atidukkhaṃ janesi. Mahāmoggallānatthero sāyanhasamaye tassāyasmato upaṭṭhānaṃ gato theraṃ nipannaṃ disvā taṃ pavattiṃ pucchitvā ‘‘pubbe te, āvuso, kena phāsu hotī’’ti pucchi. Thero āha, ‘‘gihikāle me, āvuso, mātā sappimadhusakkarādīhi yojetvā asambhinnakhīrapāyāsaṃ adāsi, tena me phāsu ahosī’’ti. Sopi āyasmā ‘‘hotu, āvuso, sace mayhaṃ vā tuyhaṃ vā puññaṃ atthi, appeva nāma sve labhissāmā’’ti āha.
然而,住在经行道尽头那棵树上的天神听到了他们的对话,心想:“明天我要为尊者准备乳粥。”于是,天神立刻前往长老的施主家,附在施主长子的身上,让他感到剧痛。当亲属们为了给他治病而聚集在一起时,这位被附身的长子说:“如果你们明天为长老准备如此这般的乳粥,我就放开他。”亲属们回答:“就算你不说,我们本来也经常供养长老固定的食物。”第二天,他们便准备了那样的乳粥。显示巴利原文
Imaṃ pana nesaṃ kathāsallāpaṃ caṅkamanakoṭiyaṃ rukkhe adhivatthā devatā sutvā ‘‘sve ayyassa pāyāsaṃ uppādessāmī’’ti tāvadeva therassa upaṭṭhākakulaṃ gantvā jeṭṭhaputtassa sarīraṃ āvisitvā pīḷaṃ janesi. Athassa tikicchānimittaṃ sannipatite ñātake āha – ‘‘sace sve therassa evarūpaṃ nāma pāyāsaṃ paṭiyādetha, taṃ muñcissāmī’’ti. Te ‘‘tayā avuttepi mayaṃ therānaṃ nibaddhaṃ bhikkhaṃ demā’’ti vatvā dutiyadivase tathārūpaṃ pāyāsaṃ paṭiyādiyiṃsu.
大目犍连长老清晨来到,对舍利弗长老说:“贤友,在我去行乞回来之前,你就在这里等着。”说完便进入村落。那些人迎上前来,接过长老的钵,装满了前面所说的那种乳粥供养他。长老做出要离开的样子,他们连忙说:“尊者,请在这里享用,我们还会再供养。”他们供养长老之后,又给了他满满一钵。长老回去后,说:“来吧,贤友舍利弗,请享用。”把钵递了过去。舍利弗长老见到这钵乳粥,心想:“这乳粥看起来极为可口,它是怎么得来的呢?”他运用智慧观察,见到了这乳粥生起的根源,便说:“贤友目犍连,这份乞食不适合受用。”大目犍连长老连“像我这样的人带来的乞食,他竟然不受用”这样的念头都没有生起,只凭这一句话,就握着钵的边缘,将粥倒在一旁。乳粥一接触地面,舍利弗长老的病就消失了,从那时起四十五年没有再复发。然后他对大目犍连说:“贤友,依靠言语暗示而生起的乳粥,即使我的肠子迸出肚外、在地上蠕动,也不适合受用。”并说出了下面这首优陀那——显示巴利原文
Mahāmoggallānatthero pātova āgantvā ‘‘āvuso, yāva ahaṃ piṇḍāya caritvā āgacchāmi, tāva idheva hohī’’ti vatvā gāmaṃ pāvisi. Te manussā paccuggantvā therassa pattaṃ gahetvā vuttappakārassa pāyāsassa pūretvā adaṃsu. Thero gamanākāraṃ dassesi. Te ‘‘bhuñjatha – bhante, tumhe, aparampi dassāmā’’ti theraṃ bhojetvā puna pattapūraṃ adaṃsu. Thero gantvā ‘‘handāvuso sāriputta, paribhuñjā’’ti upanāmesi. Theropi taṃ disvā ‘‘atimanāpo pāyāso, kathaṃ nu kho uppanno’’ti cintento tassa uppattimūlaṃ disvā āha – ‘‘āvuso moggallāna, aparibhogāraho piṇḍapāto’’ti. Sopāyasmā ‘‘mādisena nāma ābhataṃ piṇḍapātaṃ na paribhuñjatī’’ti cittampi anuppādetvā ekavacaneneva pattaṃ mukhavaṭṭiyaṃ gahetvā ekamante nikujjesi. Pāyāsassa saha bhūmiyaṃ patiṭṭhānā therassa ābādho antaradhāyi, tato paṭṭhāya pañcacattālīsa vassāni na puna uppajji. Tato mahāmoggallānaṃ āha – ‘‘āvuso, vacīviññattiṃ nissāya uppanno pāyāso antesu nikkhamitvā bhūmiyaṃ carantesupi paribhuñjituṃ ayuttarūpo’’ti. Imañca udānaṃ udānesi –
「由语表的扩散,生起了蜜乳粥;
如果我食用了它,我的活命将受到呵责。
即使我的肠子,翻出体外游走;
我即使舍弃生命,也绝不破坏活命。
我令己心满足,远离邪求;
我决不作
佛陀所呵弃的邪求。
显示巴利原文 ‘‘Vacīviññattivipphārā, uppannaṃ madhupāyasaṃ; Sace bhutto bhaveyyāhaṃ, sājīvo garahito mama. ‘‘Yadipi me antaguṇaṃ, nikkhamitvā bahi care; Neva bhindeyyaṃ ājīvaṃ, cajamānopi jīvitaṃ. ‘‘Ārādhemi sakaṃ cittaṃ, vivajjemi anesanaṃ; Nāhaṃ buddhappaṭikuṭṭhaṃ, kāhāmi ca anesana’’nti.
在这里,也应当讲述住在支罗贡巴、以芒果为食的大底沙长老的故事。总之,显示巴利原文
Ciragumbavāsikaambakhādakamahātissattheravatthupi cettha kathetabbaṃ. Evaṃ sabbathāpi.
贤智者不生邪求之心,
因信出家的行者,应当清净生活。」
显示巴利原文 ‘‘Anesanāya cittampi, ajanetvā vicakkhaṇo; Ājīvaṃ parisodheyya, saddhāpabbajito yatī’’ti.
正如活命遍净戒是依靠精进而成就的,资具依止戒也应当依靠智慧来成就。因为有智慧的人,才有能力见到资具(缘)的过患与功德。因此,应当舍弃对资具的贪求,对于以法、以正当方式获得的资具,按照前面所说的方式,用智慧加以省察之后再受用,这样来成就此戒。显示巴利原文
Yathā ca vīriyena ājīvapārisuddhi, tathā paññāya sampādetabbaṃ. hi taṃ, paññavato paccayesu ādīnavānisaṃsadassanasamatthabhāvato. Tasmā pahāya paccayagedhaṃ dhammena samena uppanne paccaye yathāvuttena vidhinā paññāya paccavekkhitvā paribhuñjantena sampādetabbaṃ.
在这里,对资具的省察有两种情况:在获得时省察,以及在受用时省察。因为如果在获得时,已经依界差别想或不净想省察之后,才把衣服等资具放置好,那么之后受用的人,其受用便是没有过失的;在受用时进行省察,也是如此。在这里,有一个确定的判别标准——显示巴利原文
Tattha duvidhaṃ paccavekkhaṇaṃ paccayānaṃ paṭilābhakāle, paribhogakāle ca. Paṭilābhakālepi hi dhātuvasena vā paṭikūlavasena vā paccavekkhitvā ṭhapitāni cīvarādīni tato uttari paribhuñjantassa anavajjova paribhogo, paribhogakālepi. Tatrāyaṃ sanniṭṭhānakaro vinicchayo –
因为有四种受用方式:盗受用、借受用、嗣受用、主受用。其中,没有道德的人,即使坐在僧团的正中央受用,也叫做“盗受用”。具足戒律的人,如果不经省察就受用,则叫做“借受用”。因此,衣服应当在每次受用时省察,团食应当在吃每一口时省察;如果做不到这样,那么应当在食前、食后、初夜、中夜、后夜进行省察。如果直到天亮仍然没有省察,便处于借受用的状态。坐卧具也应当在每次受用时省察。对于药物,在接受时和受用时,只要具足正念的资具就可以了。虽然如此,如果在接受时作了正念,而在受用时没有作正念,那就有违犯;但如果在接受时没有作正念,而在受用时作了正念,则不算违犯。显示巴利原文
Cattāro hi paribhogā theyyaparibhogo, iṇaparibhogo, dāyajjaparibhogo, sāmiparibhogoti. Tatra saṅghamajjhepi nisīditvā paribhuñjantassa dussīlassa paribhogo nāma. Sīlavato apaccavekkhitvā paribhogo nāma. Tasmā cīvaraṃ paribhoge paribhoge paccavekkhitabbaṃ, piṇḍapāto ālope ālope, tathā asakkontena purebhattapacchābhattapurimayāmamajjhimayāmapacchimayāmesu. Sacassa apaccavekkhatova aruṇaṃ uggacchati, iṇaparibhogaṭṭhāne tiṭṭhati. Senāsanampi paribhoge paribhoge paccavekkhitabbaṃ. Bhesajjassa paṭiggahaṇepi paribhogepi satipaccayatāva vaṭṭati. Evaṃ santepi paṭiggahaṇe satiṃ katvā paribhoge akarontasseva āpatti, paṭiggahaṇe pana satiṃ akatvā paribhoge karontassa anāpatti.
戒清净有四种:开示清净、防护清净、遍求清净、省察清净。其中,巴帝摩卡防护戒(波罗提木叉律仪戒)称为“开示清净”,因为它通过佛陀开示的戒条而获得清净,所以叫开示清净。根防护戒(守护六根的戒)称为“防护清净”,因为它仅仅依靠“我不再那样做了”这种决意来防护,从而获得清净,所以叫防护清净。活命遍净戒(以正当方式谋生的戒)称为“遍求清净”,因为舍弃了不正当的谋生方式、依法且公平地寻求生活资具的人,通过这种清净的寻求而获得清净,所以叫遍求清净。资具依止戒(如理省察而受用四事的戒)称为“省察清净”,因为它通过前面所说的省察方式而获得清净,所以叫省察清净。因此,论中说:“但在接受时没有作意省察,而在受用时才作意省察的人,不算犯戒。”显示巴利原文
Catubbidhā hi suddhi desanāsuddhi, saṃvarasuddhi, pariyeṭṭhisuddhi, paccavekkhaṇasuddhīti. Tattha nāma pātimokkhasaṃvarasīlaṃ. Tañhi desanāya sujjhanato desanāsuddhīti vuccati. nāma indriyasaṃvarasīlaṃ. Tañhi ‘‘na puna evaṃ karissāmī’’ti cittādhiṭṭhānasaṃvareneva sujjhanato saṃvarasuddhīti vuccati. nāma ājīvapārisuddhisīlaṃ. Tañhi anesanaṃ pahāya dhammena samena paccaye uppādentassa pariyesanāya suddhattā pariyeṭṭhisuddhīti vuccati. nāma paccayasannissitasīlaṃ. Tañhi vuttappakārena paccavekkhaṇena sujjhanato paccavekkhaṇasuddhīti vuccati. Tena vuttaṃ ‘‘paṭiggahaṇe pana satiṃ akatvā paribhoge karontassa anāpattī’’ti.
七种有学圣者受用资具,称为“嗣受用”(继承受用)。因为他们是世尊的儿子,所以是作为父亲财产的继承者来受用那些资具。那么,他们受用的是世尊的资具,还是在家人的资具呢?这些资具虽然是信众布施的东西,但因为得到了世尊的许可,就成了世尊的所有物,因此应当理解为他们在受用世尊的资具。这一点可以引用《法嗣经》来证明。显示巴利原文
Sattannaṃ sekkhānaṃ paccayaparibhogo nāma. Te hi bhagavato puttā, tasmā pitusantakānaṃ paccayānaṃ dāyādā hutvā te paccaye paribhuñjanti. Kiṃpanete bhagavato paccaye paribhuñjanti, udāhu gihīnaṃ paccaye paribhuñjantīti. Gihīhi dinnāpi bhagavatā anuññātattā bhagavato santakā honti, tasmā bhagavato paccaye paribhuñjantīti veditabbā. Dhammadāyādasuttañcettha sādhakaṃ.
断尽一切烦恼的阿罗汉受用资具,称为“主受用”(主人受用)。因为他们已经超越了渴爱的奴役,像主人一样自在受用。显示巴利原文
Khīṇāsavānaṃ paribhogo nāma. Te hi taṇhāya dāsabyaṃ atītattā sāmino hutvā paribhuñjanti.
在这些受用方式中,主人受用和继承受用对一切修行人都适合。负债受用不合适,盗贼受用就更不用说了。然而,持戒者在省察之后受用,由于这是对治负债受用的缘故,所以成为无债受用,或者可以归入继承受用。因为持戒者也由于具足这些学处而被算作有学圣者。在这些受用方式中,主人受用是最殊胜的,所以希求达到这种受用的比丘,应当用前面所说的方式省察后再受用,从而成就资具依止戒。这样修行的人,就是做了应该做的事。这也已经说过:显示巴利原文
Imesu paribhogesu sāmiparibhogo ca dāyajjaparibhogo ca sabbesaṃ vaṭṭati. Iṇaparibhogo na vaṭṭati. Theyyaparibhoge kathāyeva natthi. Yo panāyaṃ sīlavato paccavekkhitaparibhogo, so iṇaparibhogassa paccanīkattā āṇaṇyaparibhogo vā hoti, dāyajjaparibhogeyeva vā saṅgahaṃ gacchati. Sīlavāpi hi imāya sikkhāya samannāgatattā sekkhotveva saṅkhyaṃ gacchati. Imesu pana paribhogesu yasmā sāmiparibhogo aggo, tasmā taṃ patthayamānena bhikkhunā vuttappakārāya paccavekkhaṇāya paccavekkhitvā paribhuñjantena paccayasannissitasīlaṃ sampādetabbaṃ. Evaṃ karonto hi kiccakārī hoti. Vuttampi cetaṃ –
团食、精舍、床座,
以及洗除僧伽帝衣尘垢之水;
听闻善逝所开示的法之后,
具胜慧的声闻弟子,如理抉择而受用。
是故,对于团食、床座,
以及洗去僧伽帝尘垢之水,
比丘于此等事物不染著,
犹如莲叶上的水珠。(经集 393-394)
「适时得他人护助,
硬食软食与可尝之物;
恒常现前应知量,
如涂敷愈合伤口。
「如渡沙漠食子肉,如注油于车轴;
如此受用诸食物,只为维持生命而不贪著。
显示巴利原文 ‘‘Piṇḍaṃ vihāraṃ sayanāsanañca, Āpañca saṅghāṭirajūpavāhanaṃ; Sutvāna dhammaṃ sugatena desitaṃ, Saṅkhāya seve varapaññasāvako. ‘‘Tasmā hi piṇḍe sayanāsane ca, Āpe ca saṅghāṭirajūpavāhane; Etesu dhammesu anūpalitto, Bhikkhu yathā pokkhare vāribindu. (su. ni. 393-394); ‘‘Kālena laddhā parato anuggahā, Khajjesu bhojjesu ca sāyanesu ca; Mattaṃ sa jaññā satataṃ upaṭṭhito, Vaṇassa ālepanarūhane yathā. ‘‘Kantāre puttamaṃsaṃva, akkhassabbhañjanaṃ yathā; Evaṃ āhāre āhāraṃ, yāpanatthamamucchito’’ti.
为了圆满说明这个资具依止戒,应当讲述外甥僧护沙弥的故事。因为他正是这样如理省察后才受用资具的。正如所说——显示巴利原文
Imassa ca paccayasannissitasīlassa paripūrakāritāya bhāgineyyasaṅgharakkhitasāmaṇerassa vatthu kathetabbaṃ. So hi sammā paccavekkhitvā paribhuñji. Yathāha –
「当我正受用那充分冷却的稻米饭时,亲教师对我说:
「沙弥,你切莫如此,未调御而烧灼舌头。」
听闻亲教师之语,我当时生起了悚惧;
坐于一座,我证得了阿罗汉果。
我已圆满意愿,如十五日的月亮;
一切漏已灭尽,现在不再有后有。」
「因此,其他希求苦灭尽之人,
如理省察后,应当受用诸资具。」
显示巴利原文 ‘‘Upajjhāyo maṃ bhuñjamānaṃ, sālikūraṃ sunibbutaṃ; Mā heva tvaṃ sāmaṇera, jivhaṃ jhāpesi asaññato. ‘‘Upajjhāyassa vaco sutvā, saṃvegamalabhiṃ tadā; Ekāsane nisīditvā, arahattaṃ apāpuṇiṃ. ‘‘Sohaṃ paripuṇṇasaṅkappo, cando pannaraso yathā; Sabbāsavaparikkhīṇo, natthi dāni punabbhavo’’ti. ‘‘Tasmā aññopi dukkhassa, patthayanto parikkhayaṃ; Yoniso paccavekkhitvā, paṭisevetha paccaye’’ti.
如是,依巴帝摩卡防护戒等而有四种。显示巴利原文
Evaṃ pātimokkhasaṃvarasīlādivasena catubbidhaṃ.
第一戒五法组显示巴利原文
Paṭhamasīlapañcakaṃ
20 在五种分类的第一组五法中,应当依据未受具足戒者的戒等来理解其中的含义。这在《无碍解道》中说:显示巴利原文
Pañcavidhakoṭṭhāsassa paṭhamapañcake anupasampannasīlādivasena attho veditabbo. Vuttañhetaṃ paṭisambhidāyaṃ –
什么是制限遍净戒?就是还没有受具足戒的人所持守的、有范围限制的学处(戒条)。什么是无制限遍净戒?就是已经受了具足戒的人所持守的、没有范围限制的学处。什么是圆满遍净戒?就是与善法相应的善良凡夫,为了达到有学的最高目标而精进努力,甚至不顾惜身体和生命、已经能舍弃生命的人所持守的学处。什么是无执取遍净戒?就是七种有学圣者所持守的学处。什么是安息遍净戒?就是如来的声闻弟子中那些断尽烦恼的人、独觉佛、如来、阿罗汉、正等正觉者所持守的学处。显示巴利原文
‘‘Katamaṃ pariyantapārisuddhisīlaṃ? Anupasampannānaṃ pariyantasikkhāpadānaṃ, idaṃ pariyantapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ apariyantapārisuddhisīlaṃ? Upasampannānaṃ apariyantasikkhāpadānaṃ, idaṃ apariyantapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ? Puthujjanakalyāṇakānaṃ kusaladhamme yuttānaṃ sekkhapariyante paripūrakārīnaṃ kāye ca jīvite ca anapekkhānaṃ pariccattajīvitānaṃ, idaṃ paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ? Sattannaṃ sekkhānaṃ, idaṃ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ paṭippassaddhipārisuddhisīlaṃ? Tathāgatasāvakānaṃ khīṇāsavānaṃ paccekabuddhānaṃ tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ, idaṃ paṭippassaddhipārisuddhisīla’’nti (paṭi. ma. 1.37).
在这里,应该知道:还没有受具足戒的人的戒,因为在戒条数目上有边界,所以叫做有制限的。已经受了具足戒的人的戒——显示巴利原文
Tattha anupasampannānaṃ sīlaṃ gaṇanavasena sapariyantattā nti veditabbaṃ. Upasampannānaṃ –
「这些防护与律,由正觉者所宣说;
以略门方式所说,修学与律的防护」——
显示巴利原文 ‘‘Nava koṭisahassāni, asītisatakoṭiyo; Paññāsasatasahassāni, chattiṃsā ca punāpare. ‘‘Ete saṃvaravinayā, sambuddhena pakāsitā; Peyyālamukhena niddiṭṭhā, sikkhā vinayasaṃvare’’ti. –
这样,虽然在戒条数目上是有边界的,但从毫无保留地全部受持来说,以及从不会因为利养、名誉、亲族、肢体、生命而看到它的边界来说,所以叫做无制限遍净戒。就像住在支罗谷巴的食芒果大底沙长老的戒那样。那位长老确实——显示巴利原文
Evaṃ gaṇanavasena sapariyantampi anavasesavasena samādānabhāvañca lābhayasañātiaṅgajīvitavasena adiṭṭhapariyantabhāvañca sandhāya nti vuttaṃ, ciragumbavāsikaambakhādakamahātissattherassa sīlamiva. Tathā hi so āyasmā –
「为肢体故应舍财富,为护命故应舍肢体;
忆念法者,应舍肢体、财富,乃至生命这一切。」——
显示巴利原文 ‘‘Dhanaṃ caje aṅgavarassa hetu, aṅgaṃ caje jīvitaṃ rakkhamāno; Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’ti. –
他不放弃这种对善士的忆念,即使在生命遇到危险的时候也不违越学处。他依靠着那无制限遍净戒,就在那位近事男的背上证得了阿罗汉果。正如所说的:显示巴利原文
Imaṃ sappurisānussatiṃ avijahanto jīvitasaṃsayepi sikkhāpadaṃ avītikkamma tadeva apariyantapārisuddhisīlaṃ nissāya upāsakassa piṭṭhigatova arahattaṃ pāpuṇi. Yathāha –
「不是你的父母,也不是你的亲友,
会为了持戒者而做这样的事。
我生起悚惧,如理作意之后,
我就在他背上,证得了阿罗汉果。」
显示巴利原文 ‘‘Na pitā napi te mātā, na ñāti napi bandhavo; Karotetādisaṃ kiccaṃ, sīlavantassa kāraṇā. Saṃvegaṃ janayitvāna, sammasitvāna yoniso; Tassa piṭṭhigato santo, arahattaṃ apāpuṇī’’ti.
凡夫善人的戒,从受具足戒开始,就像被仔细清洗过的宝珠、被精心锻打过的黄金一样,因为它极其清净,连一个念头那么微小的垢染都不会生起,成为证得阿罗汉果的近因,因此叫做圆满遍净戒。就像大僧护长老和他的外甥僧护长老的戒一样。显示巴利原文
Puthujjanakalyāṇakānaṃ sīlaṃ upasampadato paṭṭhāya sudhotajātimaṇi viya suparikammakatasuvaṇṇaṃ viya ca atiparisuddhattā cittuppādamattakenapi malena virahitaṃ arahattasseva padaṭṭhānaṃ hoti, tasmā ti vuccati, mahāsaṅgharakkhitabhāgineyyasaṅgharakkhitattherānaṃ viya.
据说:大僧护长老年纪超过六十岁(指法腊),躺在临终的病床上,比丘们问他是否证得了出世间法。长老说:我没有证得出世间法。于是他的侍者,一位年轻比丘说:尊者!四面八方十二由旬范围内的人,为了您的涅槃,都聚集到这里来了。如果您也和普通的凡夫一样寿命结束,那未免要让信众们感到追悔了。贤友!我因为想在将来见到弥勒世尊,所以还没有着手修观。那么,请你扶我坐起来,给我一个修观的机会。他让长老坐起来之后,就走出房间去了。长老就在他出去的那一刹那,证得了阿罗汉果,并用弹指的声音通知他。僧众聚集起来,对他说:尊者!在这临终的时刻证得出世间法,实在是难做而能做的事啊。贤友们!这还不算是难做的事,我来告诉你们真正难做的事:贤友们!我从出家以来,从来没有见过有因为失念、无智而造作的业。他的外甥僧护,在五十岁法腊的时候,也曾经因为类似的事情而证得了阿罗汉果。显示巴利原文
kira atikkantasaṭṭhivassaṃ maraṇamañce nipannaṃ bhikkhusaṅgho lokuttarādhigamaṃ pucchi. Thero ‘‘natthi me lokuttaradhammo’’ti āha. Athassa upaṭṭhāko daharabhikkhu āha – ‘‘bhante, tumhe parinibbutāti samantā dvādasayojanā manussā sannipatitā, tumhākaṃ puthujjanakālakiriyāya mahājanassa vippaṭisāro bhavissatī’’ti. Āvuso, ahaṃ ‘‘metteyyaṃ bhagavantaṃ passissāmī’’ti na vipassanaṃ paṭṭhapesiṃ. Tena hi maṃ nisīdāpetvā okāsaṃ karohīti. So theraṃ nisīdāpetvā bahi nikkhanto. Thero tassa saha nikkhamanāva arahattaṃ patvā accharikāya saññaṃ adāsi. Saṅgho sannipatitvā āha – ‘‘bhante, evarūpe maraṇakāle lokuttaradhammaṃ nibbattentā dukkaraṃ karitthā’’ti. Nāvuso etaṃ dukkaraṃ, apica vo dukkaraṃ ācikkhissāmi – ‘‘ahaṃ, āvuso, pabbajitakālato paṭṭhāya asatiyā aññāṇapakataṃ kammaṃ nāma na passāmī’’ti. Bhāgineyyopissa paññāsavassakāle evameva arahattaṃ pāpuṇīti.
「若人虽少闻,于诸戒不正持;
两者皆责备他:从戒方面,也从闻方面。
若人虽少闻,于诸戒善安住;
因戒受人称赞,其闻亦得成就。
若人多闻,于戒不安住;
因戒受人呵责,其闻亦不成就。
显示巴利原文 ‘‘Appassutopi ce hoti, sīlesu asamāhito; Ubhayena naṃ garahanti, sīlato ca sutena ca. ‘‘Appassutopi ce hoti, sīlesu susamāhito; Sīlato naṃ pasaṃsanti, tassa sampajjate sutaṃ. ‘‘Bahussutopi ce hoti, sīlesu asamāhito; Sīlato naṃ garahanti, nāssa sampajjate sutaṃ. ‘‘Bahussutopi ce hoti, sīlesu susamāhito; Ubhayena naṃ pasaṃsanti, sīlato ca sutena ca. ‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ, sappaññaṃ buddhasāvakaṃ; Nekkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati; Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito’’ti. (a. ni. 4.6);
不过要知道,有学的戒因为不执取于邪见,所以称为“无执取遍净戒”;而凡夫的戒因为不执取于贪欲,也称为“无执取遍净戒”,就像库敦比亚子帝须长老的戒一样。那位长老依止这样的戒,立志证得阿罗汉果,对敌人说——显示巴利原文
Sekkhānaṃ pana sīlaṃ diṭṭhivasena aparāmaṭṭhattā, puthujjanānaṃ vā pana rāgavasena aparāmaṭṭhasīlaṃ ti veditabbaṃ, kuṭumbiyaputtatissattherassa sīlaṃ viya. So hi āyasmā tathārūpaṃ sīlaṃ nissāya arahatte patiṭṭhātukāmo verike āha –
「打断我的双足后,我将使你们明白;
我厌恶、羞愧有贪的死。」
「我如此思惟,如理审察后;
曙光到来时,我证得了阿罗汉果。」
显示巴利原文 ‘‘Ubho pādāni bhinditvā, saññapessāmi vo ahaṃ; Aṭṭiyāmi harāyāmi, sarāgamaraṇaṃ aha’’nti. ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, sammasitvāna yoniso; Sampatte aruṇuggamhi, arahattaṃ apāpuṇi’’nti. (dī. ni. aṭṭha. 2.373);
还有一位长老病得很重,连用手拿东西吃都做不到,只能倒在自己的粪尿中翻滚。一位年轻比丘看到这情形,感叹道:“啊!生命诸行真是苦啊!”那位长老对他说:“贤友,我现在就算死去,也能确定生到天界,对此我毫不怀疑。但是,破戒之后所得到的成就,就像舍弃了学处而重新回到在家身份一样。”说完后他又说:“我要和戒一起死去。”他就那样躺着,观察自己的疾病,证得阿罗汉果之后,用这些偈颂向比丘僧团宣说:显示巴利原文
Aññataropi mahāthero bāḷhagilāno sahatthā āhārampi paribhuñjituṃ asakkonto sake muttakarīse palipanno samparivattati, taṃ disvā aññataro daharo ‘‘aho dukkhā jīvitasaṅkhārā’’ti āha. Tamenaṃ mahāthero āha – ‘‘ahaṃ, āvuso, idāni miyyamāno saggasampattiṃ labhissāmi, natthi me ettha saṃsayo, imaṃ pana sīlaṃ bhinditvā laddhasampatti nāma sikkhaṃ paccakkhāya paṭiladdhagihibhāvasadisī’’ti vatvā ‘‘sīleneva saddhiṃ marissāmī’’ti tattheva nipanno tameva rogaṃ sammasanto arahattaṃ patvā bhikkhusaṅghassa imāhi gāthāhi byākāsi –
我被某种病所触,
被重病所苦、所侵害;
此身躯迅速干枯,
犹如花朵置于尘土烈日之下。
「非良善而被称为良善,不净而被认为清净;
充满种种尸秽,却不见其真实之相。
「可鄙啊!我这病患、腐臭、恶臭、不净、会病之身;」
众生对此放逸耽著,失去通往善趣之道。」
显示巴利原文 ‘‘Phuṭṭhassa me aññatarena byādhinā, Rogena bāḷhaṃ dukhitassa ruppato; Parisussati khippamidaṃ kaḷevaraṃ, Pupphaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ. ‘‘Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ, asuciṃ sucisammataṃ; Nānākuṇapaparipūraṃ, jaññarūpaṃ apassato. ‘‘Dhiratthu maṃ āturaṃ pūtikāyaṃ, duggandhiyaṃ asuci byādhidhammaṃ; Yatthappamattā adhimucchitā pajā, hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyā’’ti.
而阿罗汉等的戒,要知道是因为一切热恼止息而得到清净的。这样,依边际清净等,戒共有五种。显示巴利原文
Arahantādīnaṃ pana sīlaṃ sabbadarathappaṭippassaddhiyā parisuddhattā ti veditabbaṃ. Evaṃ pariyantapārisuddhiādivasena pañcavidhaṃ.
第二种戒五法显示巴利原文
Dutiyasīlapañcakaṃ
在第二个五种分类中,应该理解为舍断杀生等。这在《无碍解道》中已经说过:显示巴利原文
Dutiyapañcake pāṇātipātādīnaṃ pahānādivasena attho veditabbo. Vuttañhetaṃ paṭisambhidāyaṃ –
五戒,就是五种戒律。
不杀生——你决心断除杀生的行为,这就是戒;你主动远离杀生,这就是戒;你内心生起不杀生的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不犯杀生,这就是戒;你绝不违犯不杀生这条规则,这就是戒。
不偷盗——你决心断除偷盗的行为,这就是戒;你主动远离偷盗,这就是戒;你内心生起不偷盗的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不犯偷盗,这就是戒;你绝不违犯不偷盗这条规则,这就是戒。
不邪淫——你决心断除邪淫的行为,这就是戒;你主动远离邪淫,这就是戒;你内心生起不邪淫的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不犯邪淫,这就是戒;你绝不违犯不邪淫这条规则,这就是戒。
不妄语——你决心断除妄语的行为,这就是戒;你主动远离妄语,这就是戒;你内心生起不妄语的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不犯妄语,这就是戒;你绝不违犯不妄语这条规则,这就是戒。
不两舌——你决心断除离间语的行为,这就是戒;你主动远离离间语,这就是戒;你内心生起不离间语的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不犯离间语,这就是戒;你绝不违犯不离间语这条规则,这就是戒。
不恶口——你决心断除粗恶语的行为,这就是戒;你主动远离粗恶语,这就是戒;你内心生起不粗恶语的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不犯粗恶语,这就是戒;你绝不违犯不粗恶语这条规则,这就是戒。
不绮语——你决心断除杂秽语的行为,这就是戒;你主动远离杂秽语,这就是戒;你内心生起不杂秽语的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不犯杂秽语,这就是戒;你绝不违犯不杂秽语这条规则,这就是戒。
不贪欲——你决心断除贪欲,这就是戒;你主动远离贪欲,这就是戒;你内心生起不贪欲的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不生贪欲,这就是戒;你绝不违犯不贪欲这条规则,这就是戒。
不嗔恚——你决心断除嗔恚,这就是戒;你主动远离嗔恚,这就是戒;你内心生起不嗔恚的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不生嗔恚,这就是戒;你绝不违犯不嗔恚这条规则,这就是戒。
不邪见——你决心断除邪见,这就是戒;你主动远离邪见,这就是戒;你内心生起不邪见的意愿,这就是戒;你时刻防护自己不生邪见,这就是戒;你绝不违犯不邪见这条规则,这就是戒。
更进一步地说,用出离来对治爱欲,用无嗔来对治嗔恚,用光明想来对治昏沉和睡眠,用不散乱来对治掉举,用法的分别来对治疑惑,用智慧来对治无明,用喜悦来对治不乐,用初禅来对治五种盖障,用第二禅来对治寻和伺,用第三禅来对治喜,用第四禅来对治苦和乐,用空无边处等至来对治色想、有对想和种种想,用识无边处等至来对治空无边处想,用无所有处等至来对治识无边处想,用非想非非想处等至来对治无所有处想,用无常随观来对治恒常想,用苦随观来对治快乐想,用无我随观来对治我想,用厌逆随观来对治欢喜,用离贪随观来对治贪,用灭随观来对治集,用舍遣随观来对治执取,用尽随观来对治厚聚想,用衰灭随观来对治行作,用变易随观来对治恒常想,用无相随观来对治相,用无愿随观来对治愿,用空随观来对治倾向,用增上慧法观来对治执取坚实的倾向,用如实智见来对治痴暗的倾向,用过患随观来对治爱著的倾向,用审察随观来对治不审察,用还灭随观来对治结缚的倾向,用入流道来对治见和一处等烦恼,用一来道来对治粗重的烦恼,用不来道来对治微细俱行的烦恼,用阿罗汉道来对治一切烦恼——你决心断除这些,这就是戒;你主动远离这些,这就是戒;你内心生起断除的意愿,这就是戒;你时刻防护自己,这就是戒;你绝不违犯,这就是戒。
像这样的种种戒,能让心达到没有懊悔的状态,进而达到喜悦,达到喜,达到轻安,达到乐,达到习行,达到修习,达到多作,达到庄严,达到资具,达到眷属,达到圆满,最终达到一向的厌离、离贪、灭、寂静、证智、正觉,乃至涅槃。显示巴利原文
‘‘Pañca sīlāni pāṇātipātassa pahānaṃ sīlaṃ, veramaṇī sīlaṃ, cetanā sīlaṃ, saṃvaro sīlaṃ, avītikkamo sīlaṃ. Adinnādānassa, kāmesumicchācārassa, musāvādassa, pisuṇāya vācāya, pharusāya vācāya, samphappalāpassa, abhijjhāya, byāpādassa, micchādiṭṭhiyā, nekkhammena kāmacchandassa, abyāpādena byāpādassa, ālokasaññāya thinamiddhassa, avikkhepena uddhaccassa, dhammavavatthānena vicikicchāya, ñāṇena avijjāya, pāmojjena aratiyā, paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ, dutiyena jhānena vitakkavicārānaṃ, tatiyena jhānena pītiyā, catutthena jhānena sukhadukkhānaṃ, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya, aniccānupassanāya niccasaññāya, dukkhānupassanāya sukhasaññāya, anattānupassanāya attasaññāya, nibbidānupassanāya nandiyā, virāgānupassanāya rāgassa, nirodhānupassanāya samudayassa, paṭinissaggānupassanāya ādānassa, khayānupassanāya ghanasaññāya, vayānupassanāya āyūhanassa, vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññāya, animittānupassanāya nimittassa, appaṇihitānupassanāya paṇidhiyā, suññatānupassanāya abhinivesassa, adhipaññādhammavipassanāya sārādānābhinivesassa, yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesassa, ādīnavānupassanāya ālayābhinivesassa, paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhāya, vivaṭṭanānupassanāya saññogābhinivesassa, sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhānaṃ kilesānaṃ, sakadāgāmimaggena oḷārikānaṃ kilesānaṃ, anāgāmimaggena aṇusahagatānaṃ kilesānaṃ, arahattamaggena sabbakilesānaṃ pahānaṃ sīlaṃ, veramaṇī, cetanā, saṃvaro, avītikkamo sīlaṃ. Evarūpāni sīlāni cittassa avippaṭisārāya saṃvattanti, pāmojjāya saṃvattanti, pītiyā saṃvattanti, passaddhiyā saṃvattanti, somanassāya saṃvattanti, āsevanāya saṃvattanti, bhāvanāya saṃvattanti, bahulīkammāya saṃvattanti, alaṅkārāya saṃvattanti, parikkhārāya saṃvattanti, parivārāya saṃvattanti, pāripūriyā saṃvattanti, ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti (paṭi. ma. 1.41).
在这里,“舍断”的意思是:除了前面所说的杀生等种种不善法不再生起之外,并没有一个单独叫作“舍断”的法存在。但是,由于一次次地舍断那些不善法,以让每一种善法安住的意义而受持戒,以让善法不动摇而受持戒,所以依据前面所说的受持与安住这两个名称所表达的戒行意义,才把它称为“戒”。其余四个法——离、思、防护、不违越——是从不同角度来说的:从那一方面离的方式,以每一种防护的方式,以与厌逆和无厌逆两者相应的思的方式,以不违越每一种法的不违越方式,这些都是关联到心的转起自性而说的。然而,它们的戒义已经在前面阐明过了。这样,以舍断戒等,戒共有五种。显示巴利原文
Ettha ca pahānanti koci dhammo nāma natthi aññatra vuttappakārānaṃ pāṇātipātādīnaṃ anuppādamattato. Yasmā pana taṃ taṃ pahānaṃ tassa tassa kusaladhammassa patiṭṭhānaṭṭhena upadhāraṇaṃ hoti, vikampābhāvakaraṇena ca samādānaṃ. Tasmā pubbe vutteneva upadhāraṇasamādhānasaṅkhātena sīlanaṭṭhena sīlanti vuttaṃ. Itare cattāro dhammā tato tato veramaṇivasena, tassa tassa saṃvaravasena, tadubhayasampayuttacetanāvasena, taṃ taṃ avītikkamantassa avītikkamanavasena ca cetaso pavattisabbhāvaṃ sandhāya vuttā. Sīlaṭṭho pana tesaṃ pubbe pakāsitoyevāti. Evaṃ pahānasīlādivasena pañcavidhaṃ.
到这里,我们已经讲完了这几个问题:什么是戒?戒是什么意思?戒的特征、作用、表现、基础是什么?戒有什么好处?戒有几种?显示巴利原文
Ettāvatā ca kiṃ sīlaṃ? Kenaṭṭhena sīlaṃ? Kānassa lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānapadaṭṭhānāni? Kimānisaṃsaṃ sīlaṃ? Katividhaṃ cetaṃ sīlanti? Imesaṃ pañhānaṃ vissajjanaṃ niṭṭhitaṃ.
戒的染污与清净显示巴利原文
Sīlasaṃkilesavodānaṃ
21 然而,关于前面提到的“什么是戒的染污,什么是清净?”这个问题,我们在这里说明:破损等状态是戒的染污,无破损等状态是清净。而那种破损等状态,包括了以利养、名誉等为原因造成的破坏,以及七种淫欲的结合。显示巴利原文
Yaṃ pana vuttaṃ ‘‘ko cassa saṃkileso, kiṃ vodāna’’nti. Tatra vadāma – khaṇḍādibhāvo sīlassa saṃkileso, akhaṇḍādibhāvo vodānaṃ. So pana khaṇḍādibhāvo lābhayasādihetukena bhedena ca sattavidhamethunasaṃyogena ca saṅgahito.
确实如此。如果一个人在七犯戒聚中,在开头或结尾处违犯了学处,他的戒就如同边缘被割裂的衣服一样。如果在中间违犯,则如同中间有破洞的衣服一样。如果连续违犯两三条,则如同背部或腹部生起不同色泽——带有黑色、红色等某种身体颜色的母牛一样。如果间断地违犯,则如同间断地生有不同色点、斑驳的母牛一样。以上首先是由于利养等为原因造成的破坏,从而成为毁坏、切断、斑点、杂色等状态。显示巴利原文
Tathā hi yassa sattasu āpattikkhandhesu ādimhi vā ante vā sikkhāpadaṃ bhinnaṃ hoti, tassa sīlaṃ pariyante chinnasāṭako viya nāma hoti. Yassa pana vemajjhe bhinnaṃ, tassa majjhe chiddasāṭako viya nāma hoti. Yassa paṭipāṭiyā dve tīṇi bhinnāni, tassa piṭṭhiyā vā kucchiyā vā uṭṭhitena visabhāgavaṇṇena kāḷarattādīnaṃ aññatarasarīravaṇṇā gāvī viya nāma hoti. Yassa antarantarā bhinnāni, tassa antarantarā visabhāgavaṇṇabinduvicitrā gāvī viya nāma hoti. Evaṃ tāva lābhādihetukena bhedena khaṇḍādibhāvo hoti.
其次,还有依七种淫欲结合的方式而形成的。世尊确实这样说过:
比丘们,有些沙门或婆罗门自称持梵行,说自己过着清净离欲的生活,可实际上,他们却和女人一起享受按摩、擦身、沐浴、揉捏四肢等身体接触。他们享受这种接触,感到愉悦,并且沉迷其中。比丘们,这就是梵行生活中的第一种淫欲结合。
另外,有些沙门或婆罗门虽然不和女人做这些身体接触的事,但他们却和女人一起说笑、嬉戏、打闹。他们享受这种玩乐,感到愉悦,并且沉迷其中。比丘们,这就是梵行生活中的第二种淫欲结合。
再者,有些沙门或婆罗门虽然不和女人一起说笑嬉戏,但他们却长时间盯着女人的眼睛看,女人也长时间盯着他们的眼睛看。他们享受这种对视,感到愉悦,并且沉迷其中。比丘们,这就是梵行生活中的第三种淫欲结合。
还有,有些沙门或婆罗门虽然不和女人长时间对视,但他们却在墙外、或门外、或屏障外面,偷听女人笑、说话、唱歌、哭泣的声音。他们享受这种偷听,感到愉悦,并且沉迷其中。比丘们,这就是梵行生活中的第四种淫欲结合。
再有,有些沙门或婆罗门虽然不偷听女人的声音,但他们却不断回忆过去和女人一起说笑、嬉戏、玩乐的情景。他们享受这种回忆,感到愉悦,并且沉迷其中。比丘们,这就是梵行生活中的第五种淫欲结合。
此外,有些沙门或婆罗门虽然不回忆过去和女人一起玩乐的情景,但他们却看见在家人或在家人的子弟享受五欲之乐、被五欲所侍奉。他们享受这种观看,感到愉悦,并且沉迷其中。比丘们,这就是梵行生活中的第六种淫欲结合。
最后,有些沙门或婆罗门虽然不看见在家人享受五欲之乐,但他们修习梵行,心里却期盼着死后能投生到某个天界,想着:"我凭借现在持戒、修行、苦行、梵行,死后就能成为某某天神,或投生到某某天界。"他们享受这种期盼,感到愉悦,并且沉迷其中。比丘们,这就是梵行生活中的第七种淫欲结合。
比丘们,这就是七种淫欲结合的方式。显示巴利原文
Evaṃ sattavidhamethunasaṃyogavasena. Vuttañhi bhagavatā –
「婆罗门,在此,有某沙门或婆罗门,自己发誓是正梵行者,实际上并未与女人交合,然而却允许女人为他涂油、擦身、沐浴、按摩。他乐于此事,希求此事,并由此得到满足。婆罗门,这也是梵行的毁坏、切断、斑点与杂色。婆罗门,这便称为行不清净梵行,因为与淫相应的缘故,我说他不能解脱生、老、死……不能解脱苦。」显示巴利原文
‘‘Idha, brāhmaṇa, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā sammā brahmacārī paṭijānamāno na heva kho mātugāmena saddhiṃ dvayaṃdvayasamāpattiṃ samāpajjati, apica kho mātugāmassa ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ sādiyati, so tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati, idampi kho, brāhmaṇa, brahmacariyassa khaṇḍampi chiddampi sabalampi kammāsampi. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, aparisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati saṃyutto methunena saṃyogena, na parimuccati jātiyā. Jarāya maraṇena…pe… na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
「再者,婆罗门,在此,有某沙门……乃至……自己发誓是正梵行者,实际上并未与女人交合,也不允许女人为他涂油……乃至……然而却与女人嬉笑、游戏、娱乐。他乐于此事……乃至……我说不能解脱苦。」显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco samaṇo vā…pe… paṭijānamāno na heva kho mātugāmena saddhiṃ dvayaṃ dvayasamāpattiṃ samāpajjati. Napi mātugāmassa ucchādanaṃ…pe… sādiyati. Apica kho mātugāmena saddhiṃ sañjagghati saṃkīḷati saṃkelāyati, so tadassādeti…pe… na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
还有,婆罗门,这里有一位沙门……乃至……他确实没有与女人交合,也不接受女人为他涂油……乃至……也不与女人一起嬉笑、游戏、娱乐,但是他用眼睛注视女人的眼睛,盯着看,并对此感到喜乐……乃至……我说他不能从苦解脱。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco samaṇo vā…pe… na heva kho mātugāmena saddhiṃ dvayaṃ dvayasamāpattiṃ samāpajjati. Napi mātugāmassa ucchādanaṃ…pe… sādiyati. Napi mātugāmena saddhiṃ sañjagghati saṃkīḷati saṃkelāyati. Apica kho mātugāmassa cakkhunā cakkhuṃ upanijjhāyati pekkhati, so tadassādeti…pe… na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
再者,婆罗门!这里有一位沙门或婆罗门,自己发誓要修持真正的梵行。他确实没有与女人交会,也不允许女人为他涂油、擦身、沐浴、按摩,也不与女人嬉笑、游戏,也不用眼睛去眺望女人的眼睛。但是,他听到女人的声音——隔着墙或篱笆后面,她们在笑、在说话、在唱歌、在哭泣——他对此感到喜乐、希求,并以此为满足。婆罗门!这也是梵行的毁坏、切断、斑点与杂色。婆罗门,这就叫做行不净梵行,因为它与淫欲相应。所以我说,他不能从生老死、愁悲苦忧恼中解脱,我说他不能从苦解脱。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco samaṇo vā…pe… na heva kho mātugāmena… napi mātugāmassa… napi mātugāmena… napi mātugāmassa…pe… pekkhati. Apica kho mātugāmassa saddaṃ suṇāti tirokuṭṭā vā tiropākārā vā hasantiyā vā bhaṇantiyā vā gāyantiyā vā rodantiyā vā, so tadassādeti…pe… dukkhasmāti vadāmi.
再者,婆罗门!这里有一位沙门或婆罗门,自己发誓要修持真正的梵行。他确实没有与女人交会,也不允许女人为他涂油、擦身、沐浴、按摩,也不与女人嬉笑、游戏,也不用眼睛去眺望女人的眼睛,也不去听墙后或篱笆后面女人的笑、说话、唱歌、哭泣的声音。但是,他追忆起过去曾经与女人一起嬉笑、交谈、游戏的那些事,他对此感到喜乐、希求,并以此为满足。婆罗门!这也是梵行的毁坏、切断、斑点与杂色。婆罗门,这就叫做行不净梵行,因为它与淫欲相应。所以我说,他不能从生老死、愁悲苦忧恼中解脱,我说他不能从苦解脱。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco samaṇo vā…pe… na heva kho mātugāmena… napi mātugāmassa… napi mātugāmena… napi mātugāmassa…pe… rodantiyā vā. Apica kho yānissa tāni pubbe mātugāmena saddhiṃ hasitalapitakīḷitāni, tāni anussarati, so tadassādeti…pe… dukkhasmāti vadāmi.
再者,婆罗门!这里有一位沙门或婆罗门,自己发誓要修持真正的梵行。他确实没有与女人交会,也不允许女人为他涂油、擦身、沐浴、按摩,也不与女人嬉笑、游戏,也不用眼睛去眺望女人的眼睛,也不去听墙后或篱笆后面女人的笑、说话、唱歌、哭泣的声音,也不追忆过去曾经与女人一起嬉笑、交谈、游戏的事。但是,他看见居士或居士的儿子拥有并享受着五种欲功德,他对此感到喜乐、希求,并以此为满足。婆罗门!这也是梵行的毁坏、切断、斑点与杂色。婆罗门,这就叫做行不净梵行,因为它与淫欲相应。所以我说,他不能从生老死、愁悲苦忧恼中解脱,我说他不能从苦解脱。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco samaṇo vā…pe… na heva kho mātugāmena…pe… napi mātugāmassa…pe… napi yānissa tāni pubbe mātugāmena saddhiṃ hasitalapitakīḷitāni, tāni anussarati. Apica kho passati gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ, so tadassādeti…pe… dukkhasmāti vadāmi.
再者,婆罗门!这里有一位沙门或婆罗门,他确实没有与女人交往,也不允许女人为他涂油、擦身、沐浴、按摩,也不与女人嬉笑游戏,也不用眼睛去注视女人的眼睛,也不隔着墙听女人的笑语、歌声或哭声,也不追忆过去曾与女人一起嬉笑、交谈、游玩,也不去看居士或居士的儿子拥有并享受五种欲。但是,他为了投生到某一种天界而修梵行,心里想:'凭藉此戒,或凭藉此禁戒,或凭藉此苦行,或凭藉此梵行,我将成为天人,或成为某一种天人。'他品味这个想法,希求它,并因此陷入迷着。婆罗门!这也是梵行的破损、孔洞、斑驳、杂染。显示巴利原文
‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco samaṇo vā…pe… na heva kho mātugāmena…pe… napi passati gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā…pe… paricārayamānaṃ. Apica kho aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. So tadassādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Idampi kho, brāhmaṇa, brahmacariyassa khaṇḍampi chiddampi sabalampi kammāsampī’’ti (a. ni. 7.50).
应当这样理解:以利养等为原因的毁坏等状态,以及七种与淫欲相应的情形,都包含了破损等状态。显示巴利原文
Evaṃ lābhādihetukena bhedena ca sattavidhamethunasaṃyogena ca khaṇḍādibhāvo saṅgahitoti veditabbo.
而“无破损等状态”具体包含这些内容:完全不违犯学处(戒条);对已经违犯但可以忏悔的戒条,如法进行忏悔;没有七种与淫欲相关的事;忿、恨、覆、恼、嫉、悭、谄、诳、强情、激情、慢、过慢、骄、放逸等种种恶法不生起;以及少欲、知足、减损烦恼等善德的生起。显示巴利原文
Akhaṇḍādibhāvo pana sabbaso sikkhāpadānaṃ abhedena, bhinnānañca sappaṭikammānaṃ paṭikammakaraṇena, sattavidhamethunasaṃyogābhāvena ca, aparāya ca ‘‘kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṃ māyā sātheyyaṃ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo’’tiādīnaṃ pāpadhammānaṃ anuppattiyā, appicchatāsantuṭṭhitāsallekhatādīnañca guṇānaṃ uppattiyā saṅgahito.
因为这些戒,即使为了利养等缘故也不违犯,或者虽然因为放逸的过失而违犯,但已经作了忏悔,又或者没有被淫欲相应、忿恨等恶法所损害,所以它们被称为“完全”。正是这些戒,由于能成就自由的状态,被智者所赞叹,不被渴爱与邪见所执取,因而能够助成近行定或安止定。因此应当知道,它们的无破损等性质,就是诸戒的净化。显示巴利原文
Yāni hi sīlāni lābhādīnampi atthāya abhinnāni, pamādadosena vā bhinnānipi paṭikammakatāni , methunasaṃyogehi vā kodhupanāhādīhi vā pāpadhammehi anupahatāni, tāni sabbaso ti vuccanti. Tāniyeva bhujissabhāvakaraṇato ca viññūhi pasatthattā taṇhādiṭṭhīhi aparāmaṭṭhattā upacārasamādhiṃ vā appanāsamādhiṃ vā saṃvattayantīti ca honti. Tasmā nesaṃ esa ‘akhaṇḍādibhāvo vodāna’nti veditabbo.
而这种净化通过两种方式成就:一是见到戒失坏的过患,二是见到戒成就的功德。其中,应当依照“诸比丘,这是无道德者、戒失坏者的五种过患”等经典中所说的方式,来见到戒失坏的过患。显示巴利原文
Taṃ panetaṃ vodānaṃ dvīhākārehi sampajjati sīlavipattiyā ca ādīnavadassanena, sīlasampattiyā ca ānisaṃsadassanena. Tattha ‘‘pañcime, bhikkhave, ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā’’ti (dī. ni. 2.149; a. ni. 5.213) evamādisuttanayena sīlavipattiyā ādīnavo daṭṭhabbo.
再者,无道德者由于没有道德的缘故,不被天和人所喜爱;同梵行者难以教导他;当别人呵责无道德的行为时,他感到痛苦;当别人赞叹持戒者时,他心生追悔;又因为那种无道德性,他就像麻布衣服一样丑陋。那些随顺他见解和行为的人,由于长夜趋向恶趣而遭受痛苦。对于那些他接受其供养的人,他不能使他们的供养成为大果报,所以毫无价值。他如同多年积聚的粪坑,难以清净;如同火葬用的柴,两头都被烧焦;虽然自称有比丘的身份,却不是真正的比丘,就像跟随牛群的驴子;如同被一切怨敌环伺的人,常怀恐惧;如同死尸,不应与之共住;虽然具备博学多闻等优点,仍然不应受到同梵行者的尊重,就像火葬场的火不应受婆罗门尊重一样;对于殊胜的证得,他无能为力,如同盲人不能看见色法;在正法中毫无希望,如同旃陀罗童子对于王位毫无希望;虽然自以为快乐,实际上因为“火堆譬喻”中所说的种种苦,他其实是个痛苦的人。显示巴利原文
Apica dussīlo puggalo dussīlyahetu amanāpo hoti devamanussānaṃ, ananusāsanīyo sabrahmacārīnaṃ, dukkhito dussīlyagarahāsu, vippaṭisārī sīlavataṃ pasaṃsāsu, tāya ca pana dussīlyatāya sāṇasāṭako viya dubbaṇṇo hoti. Ye kho panassa diṭṭhānugatiṃ āpajjanti, tesaṃ dīgharattaṃ apāyadukkhāvahanato dukkhasamphasso. Yesaṃ deyyadhammaṃ paṭiggaṇhāti, tesaṃ namahapphalakaraṇato appaggho. Anekavassagaṇikagūthakūpo viya dubbisodhano. Chavālātamiva ubhato paribāhiro. Bhikkhubhāvaṃ paṭijānantopi abhikkhuyeva gogaṇaṃ anubandhagadrabho viya. Satatubbiggo sabbaverikapuriso viya. Asaṃvāsāraho matakaḷevaraṃ viya. Sutādiguṇayuttopi sabrahmacārīnaṃ apūjāraho susānaggi viya brāhmaṇānaṃ. Abhabbo visesādhigame andho viya rūpadassane. Nirāso saddhamme caṇḍālakumārako viya rajje. Sukhitosmīti maññamānopi dukkhitova aggikkhandhapariyāye vuttadukkhabhāgitāya.
因为对于无道德者,他的心执着于五欲的受用、礼敬、恭敬等乐味,仅仅忆念那些因缘,也能生起内心的热恼,以至于热血涌出。为了显示这种极其剧烈的苦,世尊以一切方式现见业果而说——显示巴利原文
Dussīlānañhi pañcakāmaguṇaparibhogavandanamānanādisukhassādagadhitacittānaṃ tappaccayaṃ anussaraṇamattenāpi hadayasantāpaṃ janayitvā uṇhalohituggārappavattanasamatthaṃ atikaṭukaṃ dukkhaṃ dassento sabbākārena paccakkhakammavipāko bhagavā āha –
比丘们,你们看到那边那个烧得正旺、火焰冲天的大火堆了吗?
看到了,世尊。
比丘们,你们觉得怎么样?是抱着那个烧得正旺、火焰冲天的大火堆坐着或躺着好,还是抱着手脚柔软细嫩的刹帝利少女、婆罗门少女或居士少女坐着或躺着好?
世尊,抱着刹帝利少女、婆罗门少女或居士少女躺着更好。抱着那个大火堆坐着或躺着,那是受苦啊。
比丘们,我要告诉你们,我要向你们宣告:对于一个戒行败坏、行为邪僻、做不净可疑的事、行事遮遮掩掩、明明不是沙门却自称沙门、不行梵行却自称梵行、内心腐烂、充满漏泄、污秽不堪的人,他抱着那个大火堆坐着或躺着,反而更好。为什么呢?比丘们,因为抱着火堆,他可能会死,或者受濒死的痛苦,但他不会因为这个原因,在身体坏灭死亡之后,投生到苦界、恶道、堕落之处、地狱里去。显示巴利原文
‘‘Passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūta’nti? Evaṃ, bhanteti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ yaṃ amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āliṅgetvā upanisīdeyya vā upanipajjeyya vā, yaṃ khattiyakaññaṃ vā brāhmaṇakaññaṃ vā gahapatikaññaṃ vā mudutalunahatthapādaṃ āliṅgetvā upanisīdeyya vā upanipajjeyya vāti. Etadeva, bhante, varaṃ yaṃ khattiyakaññaṃ vā…pe… upanipajjeyya vā. Dukkhaṃ hetaṃ, bhante, yaṃ amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ…pe… upanipajjeyya vāti. Ārocayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa pāpadhammassa asucisaṅkassarasamācārassa paṭicchannakammantassa assamaṇassa samaṇapaṭiññassa abrahmacārissa brahmacāripaṭiññassa antopūtikassa avassutassa kasambujātassa yaṃ amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ…pe… upanipajjeyya vā. Taṃ kissa hetu? Tatonidānaṃ hi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyā’’ti (a. ni. 7.72).
这样,用火堆的比喻说明了与女人相关的五欲享受所带来的苦之后,接着又以同样的方式——显示巴利原文
Evaṃ aggikkhandhupamāya itthipaṭibaddhapañcakāmaguṇaparibhogapaccayaṃ dukkhaṃ dassetvā eteneva upāyena –
“各位比丘,你们觉得怎么样?哪一种情况更好呢:是让一个强壮的男人用结实的毛绳缠住两条小腿后用力摩擦,绳子割破皮肤,割破皮肤后又割破真皮,割破真皮后又割破肉,割破肉后又割破筋,割破筋后又割破骨,割破骨后一直磨到骨髓才停下来;还是接受刹帝利大族、婆罗门大族或居士大族的礼敬?”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ yaṃ balavā puriso daḷhāya vāḷarajjuyā ubho jaṅghā veṭhetvā ghaṃseyya, sā chaviṃ chindeyya, chaviṃ chetvā cammaṃ chindeyya, cammaṃ chetvā maṃsaṃ chindeyya, maṃsaṃ chetvā nhāruṃ chindeyya, nhāruṃ chetvā aṭṭhiṃ chindeyya, aṭṭhiṃ chetvā aṭṭhimiñjaṃ āhacca tiṭṭheyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā abhivādanaṃ sādiyeyyā’’ti ca.
“各位比丘,你们觉得怎么样?哪一种情况更好呢:是让一个强壮的男人用锋利且涂了油的矛刺击胸部;还是接受刹帝利大族、婆罗门大族或居士大族的合掌礼敬?”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ yaṃ balavā puriso tiṇhāya sattiyā teladhotāya paccorasmiṃ pahareyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā añjalikammaṃ sādiyeyyā’’ti ca.
“各位比丘,你们觉得怎么样?哪一种情况更好呢:是让一个强壮的男人用炽热、燃烧、火焰猛烈的铁板裹住身体;还是受用刹帝利大族、婆罗门大族或居士大族出于信仰而布施的衣服?”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ yaṃ balavā puriso tattena ayopaṭṭena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena kāyaṃ sampaliveṭheyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ cīvaraṃ paribhuñjeyyā’’ti ca.
“各位比丘!你们觉得怎么样?哪一种情况更好呢:是让一个强壮的男人用炽热、燃烧、火焰炽盛的铁棍撬开他的嘴,然后把炽热、燃烧、火焰炽盛的铁丸塞进他嘴里;那铁丸烧烂他的嘴唇、口腔、舌头、喉咙、胃,最后带着肠子和肠间膜从下体排出来呢?还是受用刹帝利大家、婆罗门大家或居士大家出于信仰而布施的饭食呢?”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ yaṃ balavā puriso tattena ayosaṅkunā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena mukhaṃ vivaritvā tattaṃ lohaguḷaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ mukhe pakkhipeyya, taṃ tassa oṭṭhampi ḍaheyya, mukhampi, jivhampi, kaṇṭhampi, udarampi ḍaheyya, antampi antaguṇampi ādāya adhobhāgaṃ nikkhameyya, yaṃ vā khattiya… brāhmaṇa… gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjeyyā’’ti ca.
“各位比丘!你们觉得怎么样?哪一种情况更好呢:是让一个强壮的男人抓住他的头或肩膀,强行把他按在炽热、燃烧、火焰炽盛的铁床或铁椅上坐着或躺着呢?还是受用刹帝利大家、婆罗门大家或居士大家出于信仰而布施的床座呢?”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ yaṃ balavā puriso sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā tattaṃ ayomañcaṃ vā ayopīṭhaṃ vā ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ abhinisīdāpeyya vā abhinipajjāpeyya vā, yaṃ vā khattiya… brāhmaṇa… gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ mañcapīṭhaṃ paribhuñjeyyā’’ti ca.
“各位比丘!你们觉得怎么样?是让一个大力士抓住双脚倒提起来,头朝下扔进烧得通红、火焰猛烈的大铁锅里——他在里面被煮得皮开肉绽、上下翻滚,一会儿浮上来,一会儿沉下去,一会儿横着漂移,这样更痛苦呢?还是去享用那些刹帝利大户、婆罗门大户或居士大户出于信仰布施的精舍,更痛苦呢?”显示巴利原文
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ yaṃ balavā puriso uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya ayokumbhiyā pakkhipeyya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya , so tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gaccheyya, sakimpi adho gaccheyya, sakimpi tiriyaṃ gaccheyya, yaṃ vā khattiya… brāhmaṇa… gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ vihāraṃ paribhuñjeyyā’’ti cāti (a. ni. 7.72).
通过这些毛绳、利矛、铁板、铁丸、铁床、铁椅、铁锅的比喻,佛陀揭示了:如果戒行有亏,却去接受别人的礼敬、合掌致敬、袈裟、团食、床座、精舍等供养,会招来什么样的苦果。所以——显示巴利原文
Imāhi vāḷarajjutiṇhasattiayopaṭṭaayoguḷaayomañcaayopīṭhaayokumbhīupamāhi abhivādanaañjalikammacīvarapiṇḍapātamañcapīṭhavihāraparibhogapaccayaṃ dukkhaṃ dassesi. Tasmā –
拥抱火聚之苦以外,更有苦、更辛辣的果报;
不舍离欲乐的破戒者,哪里会有乐?
对于破戒者,即使甜美的钵食,也如同剧毒;
因为他将长久吞咽燃烧的铁丸。
破戒者受用床座,虽以为是乐,实则是苦;
燃烧的铁床铁座,将长久逼迫他。
行为可疑,已成污物,漏泄的恶人;
世间导师呵责他时,说他“内部腐烂”。
不自制者的生命可鄙,那持沙门形相者;
非沙门而自称沙门,担负着受损、被伤害的我。
如粪便,如尸体,在此欲庄严者皆避免它;
持戒的善人们都避免的那种人,他的生命算什么!
未从一切怖畏解脱,却与一切证得之乐隔绝;
生天之门已紧闭,已登恶趣之道。
成为悲悯之事,于怜悯之人,还有谁比他更甚;
还有谁如无戒者般恶劣?如是,无戒有种种过患。
显示巴利原文 Aggikkhandhāliṅganadukkhādhikadukkhakaṭukaphalaṃ; Avijahato kāmasukhaṃ, sukhaṃ kuto bhinnasīlassa. Abhivādanasādiyane , kiṃ nāma sukhaṃ vipannasīlassa; Daḷhavāḷarajjughaṃsanadukkhādhikadukkhabhāgissa. Saddhānamañjalikammasādiyane kiṃ sukhaṃ asīlassa; Sattippahāradukkhādhimattadukkhassa yaṃhetu. Cīvaraparibhogasukhaṃ, kiṃ nāma asaṃyatassa; Yena ciraṃ anubhavitabbo, niraye jalitaayopaṭṭasamphasso. Madhuropi piṇḍapāto, halāhalavisūpamo asīlassa; Ādittā gilitabbā, ayoguḷā yena cirarattaṃ. Sukhasammatopi dukkho, asīlino mañcapīṭhaparibhogo; Yaṃ bādhissanti ciraṃ, jalitaayomañcapīṭhāni. Dussīlassa vihāre, saddhādeyyamhi kā nivāsa rati; Jalitesu nivasitabbaṃ, yena ayokumbhimajjhesu. Saṅkasarasamācāro, kasambujāto avassuto pāpo; Antopūtīti ca yaṃ, nindanto āha lokagaru. Dhī jīvitaṃ asaññatassa, tassa samaṇajanavesadhārissa; Assamaṇassa upahataṃ, khatamattānaṃ vahantassa. Gūthaṃ viya kuṇapaṃ viya, maṇḍanakāmā vivajjayantīdha; Yaṃ nāma sīlavanto, santo kiṃ jīvitaṃ tassa. Sabbabhayehi amutto, mutto sabbehi adhigamasukhehi; Supihitasaggadvāro, apāyamaggaṃ samārūḷho. Karuṇāya vatthubhūto, kāruṇikajanassa nāma ko añño; Dussīlasamo dussī, latāya iti bahuvidhā dosāti.
通过这样的省察,应当明白戒行毁坏有什么过患,戒行成就有什么功德,这与前面所说的方式正好相反。而且——显示巴利原文
Evamādinā paccavekkhaṇena sīlavipattiyaṃ ādīnavadassanaṃ vuttappakāraviparītato sīlasampattiyā ānisaṃsadassanañca veditabbaṃ. Apica –
戒清净比丘,自责等恐怖,
如黑暗不能侵入太阳,亦不能侵入其心。
比丘以戒成就,在苦行林中闪耀,
如同月亮以光辉成就,在天空中闪耀一般。
持戒比丘之身香,亦能生起欢悦;
令诸天亦生欢悦,戒香更何须说?
远胜一切诸香的成就;
戒香吹送无障碍,遍及一切诸方。
奉侍持戒者,所作虽少果极大;
因此,持戒者成为供养与恭敬的受用者,
现法诸漏不恼持戒者;
持戒者掘除来世诸苦根。
然彼究竟寂静,即涅槃成就;
戒成就者之意,唯追随于彼。
智者于戒——一切成就之根中,
阐明种种方式与类别的利益。
显示巴利原文 Tassa pāsādikaṃ hoti, pattacīvaradhāraṇaṃ; Pabbajjā saphalā tassa, yassa sīlaṃ sunimmalaṃ. Attānuvādādibhayaṃ, suddhasīlassa bhikkhuno; Andhakāraṃ viya raviṃ, hadayaṃ nāvagāhati. Sīlasampattiyā bhikkhu, sobhamāno tapovane; Pabhāsampattiyā cando, gagane viya sobhati. Kāyagandhopi pāmojjaṃ, sīlavantassa bhikkhuno; Karoti api devānaṃ, sīlagandhe kathāva kā. Sabbesaṃ gandhajātānaṃ, sampattiṃ abhibhuyyati; Avighātī disā sabbā, sīlagandho pavāyati. Appakāpi katā kārā, sīlavante mahapphalā; Hontīti sīlavā hoti, pūjāsakkārabhājanaṃ. Sīlavantaṃ na bādhanti, āsavā diṭṭhadhammikā; Samparāyikadukkhānaṃ, mūlaṃ khanati sīlavā. Yā manussesu sampatti, yā ca devesu sampadā; Na sā sampannasīlassa, icchato hoti dullabhā. Accantasantā pana yā, ayaṃ nibbānasampadā; Mano sampannasīlassa, tameva anudhāvati. Sabbasampattimūlamhi , sīlamhi iti paṇḍito; Anekākāravokāraṃ, ānisaṃsaṃ vibhāvayeti.
这样阐明之后,修行者心里会对戒行的毁坏生起恐惧,从而倾向于成就戒行。因此,就像上面所说的那样,看到了戒行毁坏的这些过患和戒行成就的这些利益之后,应当以最恭敬的心来使戒行清净。显示巴利原文
Evañhi vibhāvayato sīlavipattito ubbijjitvā sīlasampattininnaṃ mānasaṃ hoti. Tasmā yathāvuttaṃ imaṃ sīlavipattiyā ādīnavaṃ imañca sīlasampattiyā ānisaṃsaṃ disvā sabbādarena sīlaṃ vodāpetabbanti.
到这里为止,在“具戒有慧人”这一首偈颂所开示的、依戒定慧三门而说的清净道中,第一部分——戒,已经完整地解释清楚了。显示巴利原文
Ettāvatā ca ‘‘sīle patiṭṭhāya naro sapañño’’ti imissā gāthāya sīlasamādhipaññāmukhena desite visuddhimagge tāva paridīpitaṃ hoti.