2. 分别论纲目显示巴利原文
2. Vibhaṅgamātikā
五蕴:色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。(分别论第1)此为蕴分别。显示巴利原文
Pañcakkhandhā – (vibha. 1) rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandhoti. Khandhavibhaṅgaṃ.
十二处——眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。此为处分别。显示巴利原文
Dvādasāyatanāni (vibha. 154) – cakkhāyatanaṃ rūpāyatanaṃ sotāyatanaṃ saddāyatanaṃ ghānāyatanaṃ gandhāyatanaṃ jivhāyatanaṃ rasāyatanaṃ kāyāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ manāyatanaṃ dhammāyatananti. Āyatanavibhaṅgaṃ.
十八界——《分别论》183:眼界、色界、眼识界;耳界、声界、耳识界;鼻界、香界、鼻识界;舌界、味界、舌识界;身界、触界、身识界;意界、法界、意识界。这就是界分别。显示巴利原文
Aṭṭhārasadhātuyo (vibha. 183) – cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātūti. Dhātuvibhaṅgaṃ.
四圣谛——《分别论》189:苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、趣向苦灭之道圣谛。这就是谛分别。显示巴利原文
Cattāri ariyasaccāni (vibha. 189) – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccanti. Saccavibhaṅgaṃ.
二十二根——(《分别论》第219节)眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根、男根、命根、乐根、苦根、喜根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根。此即根分别。显示巴利原文
Bāvīsatindriyāni (vibha. 219) – cakkhundriyaṃ sotindriyaṃ ghānindriyaṃ jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ manindriyaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ sukhindriyaṃ dukkhindriyaṃ somanassindriyaṃ domanassindriyaṃ upekkhindriyaṃ saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ aññindriyaṃ aññātāvindriyanti. Indriyavibhaṅgaṃ.
缘起分别显示巴利原文
Paṭiccasamuppādavibhaṅgo
以无明为缘而有行(《分别论》第225),以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有渴爱,以渴爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、忧悲苦恼。如是整个苦蕴集起。此为缘起分别。显示巴利原文
Avijjāpaccayā saṅkhārā (vibha. 225), saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Paṭiccasamuppādavibhaṅgaṃ.
念处分别显示巴利原文
Satipaṭṭhānavibhaṅgo
四念处(《分别论》第355)——于此,比丘于内身随观身而住,于外身随观身而住,于内外身随观身而住,精勤、正知、正念,调伏世间的贪忧。显示巴利原文
Cattārosatipaṭṭhānā (vibha. 355) – idha bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
于内受随观受而住,于外受随观受而住,于内外受随观受而住,具足热诚、正知、正念,调伏世间贪忧。显示巴利原文
Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
于内心随观心而住,于外心随观心而住,于内外心随观心而住,具足热诚、正知、正念,调伏世间贪忧。显示巴利原文
Ajjhattaṃ citte cittānupassī viharati, bahiddhā citte cittānupassī viharati, ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
于内法随观法而住,于外法随观法而住,于内外法随观法而住,具足热诚、正知、正念,调伏世间贪忧。此为念处分别。显示巴利原文
Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Satipaṭṭhānavibhaṅgaṃ.
《正勤分别》显示巴利原文
Sammappadhānavibhaṅgo
四正勤(《分别论》第390)——于此,比丘为令未生之恶不善法不生,生起欲、精进、策励、持心、精勤。显示巴利原文
Cattāro sammappadhānā (vibha. 390) – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
为断除已生之恶不善法,生起欲、精进、策励、持心、精勤。显示巴利原文
Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
为令未生的善法生起,他生起意欲、精勤、策励、发心、努力。显示巴利原文
Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
为令已生的善法安住、不忘失、增长、广大、修习、圆满,他生起意欲、精勤、策励、发心、努力。此为正勤分别。显示巴利原文
Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Sammappadhānavibhaṅgaṃ.
神足分别。显示巴利原文
Iddhipādavibhaṅgo
四神足(分别论第430)——于此,比丘修习具足欲定勤行之神足,修习具足精进定勤行之神足,修习具足心定勤行之神足,修习具足观定勤行之神足。此为神足分别。显示巴利原文
Cattāro iddhipādā (vibha. 430) – idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Iddhipādavibhaṅgaṃ.
觉支分别显示巴利原文
Bojjhaṅgavibhaṅgo
七觉支(分别论第466)——即念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。此为觉支分别。显示巴利原文
Sattabojjhaṅgā (vibha. 466) – satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo. Bojjhaṅgavibhaṅgaṃ.
道支分别显示巴利原文
Maggaṅgavibhaṅgo
圣八支道(《分别论》第486):即正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。此即道支分别。显示巴利原文
Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo (vibha. 486). Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Maggaṅgavibhaṅgaṃ.
在此教法中,比丘依巴帝摩卡防护而住(《分别论》第508),具足行处与所行境,于微细之罪亦见怖畏,受持学处而修学,守护诸根门,于饮食知量,以不放逸、正知之心,于初夜、后夜勤修警寤,恒常精勤修习菩提分法。显示巴利原文
Idha bhikkhu pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati (vibha. 508) ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu indriyesu guttadvāro bhojane mattaññū pubbarattāpararattaṃ jāgariyānuyogamanuyutto sātaccaṃ nepakkaṃ bodhipakkhikānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto.
他于前进时、返回时,正知而行;于瞻前时、顾后时,正知而行;于屈伸手足时,正知而行;于持僧伽梨衣、钵及上下衣时,正知而行;于食、饮、嚼、尝时,正知而行;于大小便利时,正知而行;于行走、站立、坐下、入睡、醒来、言语、沉默时,亦正知而行。显示巴利原文
So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
他亲近远离的坐卧处:或林野、或树下、或山岳、或溪谷、或岩窟、或冢间、或林间空地、或露地、或藁堆。这些地方音声微小、寂然少喧、无人来往、远离人迹,是适合独处禅坐之处。显示巴利原文
So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ vijanavātaṃ manussarāhasseyyakaṃ paṭisallānasāruppaṃ.
他或至林野,或至树下,或至空闲处,结跏趺坐,端正身体,置念于面前。他舍离世间贪欲,以离贪之心而住,净化心中的贪欲;舍离嗔恚与嫌恶,以无嗔之心而住,怜悯一切有情众生,净化心中的嗔恚与嫌恶;舍离昏沉与睡眠,以离昏沉睡眠之心而住,持光明想,具念正知,净化心中的昏沉与睡眠;舍离掉举与追悔,以不散乱之心而住,内心寂静,净化心中的掉举与追悔;舍离疑惑,以度疑之心而住,于善法无有犹豫,净化心中的疑惑。显示巴利原文
So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, so abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti, byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti, thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti, uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti, vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.
他舍离这五种使智慧羸弱的内心随烦恼——五盖后,便远离诸欲、远离不善法,有寻有伺,由远离生喜乐,进入并安住于初禅;随着寻伺的止息,内心澄净,心趣一境,无寻无伺,由定生喜乐,进入并安住于第二禅;离喜而住舍,具念、正知,以身受乐,进入并安住于圣者所称‘舍、念、住乐’的第三禅;断乐断苦,及先前喜忧的灭没,进入并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。显示巴利原文
So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.
超越一切色想,灭除有对想,不作意种种想,进入并安住于‘虚空无边’的空无边处;超越一切空无边处,进入并安住于‘识无边’的识无边处;超越一切识无边处,进入并安住于‘无所有’的无所有处;超越一切无所有处,进入并安住于非想非非想处。禅那分别。显示巴利原文
Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘‘ananto ākāso’’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘anantaṃ viññāṇa’’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘natthi kiñcī’’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Jhānavibhaṅgaṃ.
无量分别显示巴利原文
Appamaññāvibhaṅgo
四无量(参见《分别论》642)——于此,比丘以慈俱行之心遍满一方而住,第二方亦如是,第三方亦如是,第四方亦如是。如是,于上方、下方、横向、一切处、一切有情,以广大、无量、无怨、无恼的慈俱行之心,遍满一切世间而住。显示巴利原文
Catasso appamaññāyo (vibha. 642) – idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
以悲俱行之心遍满一方而住,第二方亦如是,第三方亦如是,第四方亦如是。如是,于上方、下方、横向、一切处、一切有情,以广大、无量、无怨、无恼的悲俱行之心,遍满一切世间而住。显示巴利原文
Karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhisabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
他以与喜俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方。如是,于上、下、四维,于一切处,于一切有情,以与喜俱行之心——广大、无量、无怨、无害——遍满一切世间而住。显示巴利原文
Muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
他以与舍俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方。如是,于上、下、四维,于一切处,于一切有情,以与舍俱行之心——广大、无量、无怨、无害——遍满一切世间而住。此为无量分别。显示巴利原文
Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Appamaññāvibhaṅgaṃ.
学处分别显示巴利原文
Sikkhāpadavibhaṅgo
五学处(参见《分别论》703)——离杀生学处、离不与取学处、离欲邪行学处、离妄语学处、离放逸之因的谷酒、果酒及酒类学处。学处分别。显示巴利原文
Pañcasikkhāpadāni (vibha. 703) – pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ, adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ, kāmesumicchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ, musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ. Sikkhāpadavibhaṅgaṃ.
无碍解分别显示巴利原文
Paṭisambhidāvibhaṅgo
四无碍解(参见《分别论》718)——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。无碍解分别。显示巴利原文
Catasso paṭisambhidā (vibha. 718) – atthapaṭisambhidā dhammapaṭisambhidā niruttipaṭisambhidā paṭibhānapaṭisambhidā. Paṭisambhidāvibhaṅgaṃ.
以一种方式阐释智事(见《分别论》751):五种识非因,无因,不与因相应,有缘,有为,非色,属世间,有漏,为结所系,为缚所系,为暴流所系,为轭所系,为盖所障,为所执取,为所取著,杂染,无记,有所缘,非心所,是异熟,已执取而所取著,非杂染而杂染,非有寻有伺,非无寻唯伺,无寻无伺,非喜俱行,非见所断非修所断,非见所断非修所断之因,非趣向积集非趣向损减,非有学非无学,小,属欲界系,非色界系,非无色界系,属三界,非不属三界,不定,非导向出离。显示巴利原文
Ekavidhena ñāṇavatthu (vibha. 751) – pañca viññāṇā na hetū, ahetukā, hetuvippayuttā, sappaccayā, saṅkhatā, arūpā, lokiyā, sāsavā, saṃyojaniyā, ganthaniyā, oghaniyā, yoganiyā, nīvaraṇiyā, parāmaṭṭhā, upādāniyā, saṃkilesikā, abyākatā, sārammaṇā, acetasikā, vipākā, upādiṇṇupādāniyā, asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā, na savitakkasavicārā, na avitakkavicāramattā, avitakkaavicārā, na pītisahagatā, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā, nevācayagāmināpacayagāmino, nevasekkhanāsekkhā, parittā, kāmāvacarā, na rūpāvacarā, na arūpāvacarā, pariyāpannā, no apariyāpannā, aniyatā, aniyyānikā.
以已生者为依处,以已生者为所缘,以先生者为依处,以先生者为所缘,以内为依处,以外为所缘,依处不混杂,所缘不混杂,依处种种,所缘种种;不彼此经验对方之行境;并非无作意而生起,并非无注意而生起,并非无间而生起,并非不前不后而生起,并非互为等无间而生起。显示巴利原文
Uppannavatthukā, uppannārammaṇā, purejātavatthukā, purejātārammaṇā, ajjhattikavatthukā, bāhirārammaṇā, asambhinnavatthukā, asambhinnārammaṇā, nānāvatthukā, nānārammaṇā, na aññamaññassa gocaravisayaṃ paccanubhonti, na asamannāhārā uppajjanti, na amanasikārā uppajjanti, na abbokiṇṇā uppajjanti, na apubbaṃ acarimaṃ uppajjanti, na aññamaññassa samanantarā uppajjanti.
五种识是无作意的;不以五种识了知任何法,除非仅是撞击;五种识的无间等起也不了知任何法。不以五种识造作任何威仪路;五种识的无间等起也不造作任何威仪路。不以五种识发起身业、语业;五种识的无间等起也不发起身业、语业。不以五种识执取善或不善法;五种识的无间等起也不执取善或不善法。不以五种识入定或出定;五种识的无间等起也不入定、不出定。不以五种识死,不以五种识生;五种识的无间等起也不死、不生。不以五种识睡眠、觉醒或见梦;五种识的无间等起也不睡眠、不觉醒、不见梦。如实显现所缘之慧,如此为一门智事。显示巴利原文
Pañca viññāṇā anābhogā, pañcahi viññāṇehi na kañci dhammaṃ paṭivijānāti, aññatra abhinipātamattā, pañcannaṃ viññāṇānaṃ samanantarāpi na kañci dhammaṃ paṭivijānāti, pañcahi viññāṇehi na kañci iriyāpathaṃ kappeti, pañcannaṃ viññāṇānaṃ samanantarāpi na kañci iriyāpathaṃ kappeti, pañcahi viññāṇehi na kāyakammaṃ na vacīkammaṃ paṭṭhapeti, pañcannaṃ viññāṇānaṃ samanantarāpi na kāyakammaṃ na vacīkammaṃ paṭṭhapeti, pañcahi viññāṇehi na kusalākusalaṃ dhammaṃ samādiyati, pañcannaṃ viññāṇānaṃ samanantarāpi na kusalākusalaṃ dhammaṃ samādiyati, pañcahi viññāṇehi na samāpajjati na vuṭṭhāti, pañcannaṃ viññāṇānaṃ samanantarāpi na samāpajjati na vuṭṭhāti, pañcahi viññāṇehi na cavati na uppajjati, pañcannaṃ viññāṇānaṃ samanantarāpi na cavati na uppajjati, pañcahi viññāṇehi na supati na paṭibujjhati na supinaṃ passati, pañcannaṃ viññāṇānaṃ samanantarāpi na supati na paṭibujjhati na supinaṃ passati, yāthāvakavatthuvibhāvanā paññā. Evaṃ ekavidhena ñāṇavatthu.
二门智事:世间慧、出世间慧;有可了知之慧、有不可了知之慧;有漏慧、无漏慧;与漏不相应之有漏慧、与漏不相应之无漏慧;结系慧、非结系慧;与结不相应之结系慧、与结不相应之非结系慧;系缚慧、非系缚慧;与系缚不相应之系缚慧、与系缚不相应之非系缚慧。显示巴利原文
Duvidhenañāṇavatthu – lokiyā paññā, lokuttarā paññā. Kenaci viññeyyā paññā, kenaci na viññeyyā paññā. Sāsavā paññā, anāsavā paññā. Āsavavippayuttā sāsavā paññā, āsavavippayuttā anāsavā paññā. Saṃyojaniyā paññā, asaṃyojaniyā paññā. Saṃyojanavippayuttā saṃyojaniyā paññā, saṃyojanavippayuttā asaṃyojaniyā paññā. Ganthaniyā paññā, aganthaniyā paññā. Ganthavippayuttā ganthaniyā paññā, ganthavippayuttā aganthaniyā paññā.
暴流慧、非暴流慧;与暴流不相应之暴流慧、与暴流不相应之非暴流慧;轭慧、非轭慧;与轭不相应之轭慧、与轭不相应之非轭慧;盖慧、非盖慧;与盖不相应之盖慧、与盖不相应之非盖慧;执取慧、非执取慧;与执取不相应之执取慧、与执取不相应之非执取慧;已执受慧、非已执受慧;取著慧、非取著慧;与取不相应之取著慧、与取不相应之非取著慧。显示巴利原文
Oghaniyā paññā, anoghaniyā paññā. Oghavippayuttā oghaniyā paññā, oghavippayuttā anoghaniyā paññā. Yoganiyā paññā, ayoganiyā paññā. Yogavippayuttā yoganiyā paññā, yogavippayuttā ayoganiyā paññā. Nīvaraṇiyā paññā, anīvaraṇiyā paññā. Nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā paññā, nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā paññā. Parāmaṭṭhā paññā, aparāmaṭṭhā paññā. Parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā paññā, parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā paññā. Upādiṇṇā paññā, anupādiṇṇā paññā. Upādāniyā paññā, anupādāniyā paññā. Upādānavippayuttā upādāniyā paññā, upādānavippayuttā anupādāniyā paññā.
杂染慧、非杂染慧。不与烦恼相应的杂染慧、不与烦恼相应的非杂染慧。有寻慧、无寻慧。有伺慧、无伺慧。有喜慧、无喜慧。喜俱慧、非喜俱慧。乐俱慧、非乐俱慧。舍俱慧、非舍俱慧。欲界慧、非欲界慧。色界慧、非色界慧。无色界慧、非无色界慧。属界慧、不属界慧。导向出离慧、非导向出离慧。决定慧、不决定慧。有上慧、无上慧。令义了知的慧、义已了知的慧。如是为二门智事。显示巴利原文
Saṃkilesikā paññā, asaṃkilesikā paññā. Kilesavippayuttā saṃkilesikā paññā, kilesavippayuttā asaṃkilesikā paññā. Savitakkā paññā, avitakkā paññā. Savicārā paññā, avicārā paññā. Sappītikā paññā, appītikā paññā. Pītisahagatā paññā, na pītisahagatā paññā. Sukhasahagatā paññā, na sukhasahagatā paññā. Upekkhāsahagatā paññā, na upekkhāsahagatā paññā . Kāmāvacarā paññā, na kāmāvacarā paññā. Rūpāvacarā paññā, na rūpāvacarā paññā. Arūpāvacarā paññā, na arūpāvacarā paññā. Pariyāpannā paññā, apariyāpannā paññā. Niyyānikā paññā, aniyyānikā paññā. Niyatā paññā, aniyatā paññā. Sauttarā paññā, anuttarā paññā. Atthajāpikā paññā, jāpitatthā paññā. Evaṃ duvidhena ñāṇavatthu.
三门智事:思所成慧、闻所成慧、修所成慧。施所成慧、戒所成慧、修所成慧。增上戒慧、增上心慧、增上慧慧。入善巧、出善巧、方便善巧。显示巴利原文
Tividhena ñāṇavatthu – cintāmayā paññā, sutamayā paññā, bhāvanāmayā paññā. Dānamayā paññā, sīlamayā paññā, bhāvanāmayā paññā. Adhisīle paññā, adhicitte paññā, adhipaññāya paññā. Āyakosallaṃ, apāyakosallaṃ, upāyakosallaṃ.
异熟慧、异熟法慧、非异熟非异熟法慧。执受取著慧、非执受取著慧、非执受非取著慧。有寻有伺慧、无寻唯伺慧、无寻无伺慧。喜俱慧、乐俱慧、舍俱慧。积集趣慧、损减趣慧、非积集趣非损减趣慧。有学慧、无学慧、非有学非无学慧。小慧、大慧、无量慧。小所缘慧、大所缘慧、无量所缘慧。道所缘慧、道因慧、道增上慧。已生慧、未生慧、当生慧。过去慧、未来慧、现在慧。过去所缘慧、未来所缘慧、现在所缘慧。内慧、外慧、内外慧。内所缘慧、外所缘慧、内外所缘慧。显示巴利原文
Vipākā paññā, vipākadhammadhammā paññā, nevavipākanavipākadhammadhammā paññā. Upādiṇṇupādāniyā paññā, anupādiṇṇupādāniyā paññā, anupādiṇṇaanupādāniyā paññā. Savitakkasavicārā paññā, avitakkavicāramattā paññā, avitakkaavicārā paññā. Pītisahagatā paññā, sukhasahagatā paññā, upekkhāsahagatā paññā. Ācayagāminī paññā, apacayagāminī paññā, nevācayagāmināpacayagāminī paññā. Sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhanāsekkhā paññā. Parittā paññā, mahaggatā paññā, appamāṇā paññā. Parittārammaṇā paññā, mahaggatārammaṇā paññā, appamāṇārammaṇā paññā. Maggārammaṇā paññā, maggahetukā paññā, maggādhipatinī paññā. Uppannā paññā, anuppannā paññā, uppādinī paññā. Atītā paññā, anāgatā paññā, paccuppannā paññā. Atītārammaṇā paññā, anāgatārammaṇā paññā, paccuppannārammaṇā paññā. Ajjhattā paññā, bahiddhā paññā, ajjhattabahiddhā paññā. Ajjhattārammaṇā paññā, bahiddhārammaṇā paññā, ajjhattabahiddhārammaṇā paññā.
有寻有伺慧:有些是异熟的,有些是异熟法,有些是非异熟非异熟法。有些是已执受取著,有些是非已执受取著,有些是非已执受非取著。有些与喜俱行,有些与乐俱行,有些与舍俱行。有些是积集趣,有些是损减趣,有些是非积集趣非损减趣。有些是有学,有些是无学,有些是非有学非无学。有些是小,有些是大,有些是无量。有些以小为所缘,有些以大为所缘,有些以无量为所缘。有些以道为所缘,有些以道为因,有些以道为增上。有些是已生,有些是未生,有些是当生。有些是过去,有些是未来,有些是现在。有些以过去为所缘,有些以未来为所缘,有些以现在为所缘。有些是内,有些是外,有些是内外。有些以内为所缘,有些以外为所缘,有些以内外为所缘。显示巴利原文
Savitakkasavicārāpaññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā. Atthi upādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇaanupādāniyā . Atthi pītisahagatā, atthi sukhasahagatā, atthi upekkhāsahagatā. Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī. Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā. Atthi parittā, atthi mahaggatā, atthi appamāṇā. Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā. Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī. Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī. Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā. Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā. Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā. Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā.
无寻有伺慧:有些是异熟的,有些是异熟法,有些是非异熟非异熟法。有些是已执受取著,有些是非已执受取著,有些是非已执受非取著。有些是积集趣,有些是损减趣,有些是非积集趣非损减趣。有些是有学,有些是无学,有些是非有学非无学。有些是已生,有些是未生,有些是当生。有些是过去,有些是未来,有些是现在。有些是内,有些是外,有些是内外。显示巴利原文
Avitakkavicāramattā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā. Atthi upādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇaanupādāniyā. Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī. Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā. Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī. Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā. Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā.
无寻无伺的智慧:有是异熟的,有是异熟法法的,有是非异熟非异熟法法的。有是已执受的执取所缘的,有是非已执受的执取所缘的,有是非已执受的非执取所缘的。有是喜俱行的,有是乐俱行的,有是舍俱行的。有是趋向积聚的,有是趋向损减的,有是非趋向积聚非趋向损减的。有是有学的,有是无学的,有是非有学非无学的。有是缘小所缘的,有是缘广大所缘的,有是缘无量所缘的。有是缘道的,有是以道为因的,有是以道为增上的。有是已生的,有是未生的,有是当生的。有是过去的,有是未来的,有是现在的。有是缘过去所缘的,有是缘未来所缘的,有是缘现在所缘的。有是内在的,有是外在的,有是内在与外在的。有是缘内在所缘的,有是缘外在所缘的,有是缘内在与外在所缘的。显示巴利原文
Avitakkaavicārā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā. Atthi upādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇaanupādāniyā. Atthi pītisahagatā, atthi sukhasahagatā, atthi upekkhāsahagatā. Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī. Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā. Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā. Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī. Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī. Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā. Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā. Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā. Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā.
喜俱行的智慧、乐俱行的智慧:有是异熟,有是异熟法法,有是非异熟非异熟法法。有是已执受的执取所缘,有是非已执受的执取所缘,有是非已执受的非执取所缘。有是有寻有伺,有是无寻唯伺,有是无寻无伺。有是趋向积聚,有是趋向损减,有是非趋向积聚非趋向损减。有是有学,有是无学,有是非有学非无学。有是小所缘,有是广大所缘,有是无量所缘。有是缘取小所缘,有是缘取广大所缘,有是缘取无量所缘。有是缘道,有是以道为因,有是以道为增上。有是已生,有是未生,有是当生。有是过去,有是未来,有是现在。有是缘取过去所缘,有是缘取未来所缘,有是缘取现在所缘。有是内在,有是外在,有是内在与外在。有是缘取内在所缘,有是缘取外在所缘,有是缘取内在与外在所缘。显示巴利原文
Pītisahagatā paññā, sukhasahagatā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā . Atthi upādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇaanupādāniyā. Atthi savitakkasavicārā, atthi avitakkavicāramattā, atthi avitakkaavicārā. Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī. Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā. Atthi parittā, atthi mahaggatā, atthi appamāṇā. Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā. Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī. Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī. Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā. Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā. Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā. Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā.
舍俱行的智慧:有是异熟,有是异熟法法,有是非异熟非异熟法法。有是已执受的执取所缘,有是非已执受的执取所缘,有是非已执受的非执取所缘。有是趋向积聚,有是趋向损减,有是非趋向积聚非趋向损减。有是有学,有是无学,有是非有学非无学。有是小所缘,有是广大所缘,有是无量所缘。有是缘取小所缘,有是缘取广大所缘,有是缘取无量所缘。有是缘道,有是以道为因,有是以道为增上。有是已生,有是未生,有是当生。有是过去,有是未来,有是现在。有是缘取过去所缘,有是缘取未来所缘,有是缘取现在所缘。有是内在,有是外在,有是内在与外在。有是缘取内在所缘,有是缘取外在所缘,有是缘取内在与外在所缘。如是三种智事。显示巴利原文
Upekkhāsahagatā paññā atthi vipākā, atthi vipākadhammadhammā, atthi nevavipākanavipākadhammadhammā. Atthi upādiṇṇupādāniyā , atthi anupādiṇṇupādāniyā, atthi anupādiṇṇaanupādāniyā. Atthi ācayagāminī, atthi apacayagāminī, atthi nevācayagāmināpacayagāminī. Atthi sekkhā, atthi asekkhā, atthi nevasekkhanāsekkhā. Atthi parittā, atthi mahaggatā, atthi appamāṇā. Atthi parittārammaṇā, atthi mahaggatārammaṇā, atthi appamāṇārammaṇā. Atthi maggārammaṇā, atthi maggahetukā, atthi maggādhipatinī. Atthi uppannā, atthi anuppannā, atthi uppādinī. Atthi atītā, atthi anāgatā, atthi paccuppannā. Atthi atītārammaṇā, atthi anāgatārammaṇā, atthi paccuppannārammaṇā. Atthi ajjhattā, atthi bahiddhā, atthi ajjhattabahiddhā. Atthi ajjhattārammaṇā, atthi bahiddhārammaṇā, atthi ajjhattabahiddhārammaṇā. Evaṃ tividhena ñāṇavatthu.
四种智事:业自性智、随顺谛智、道俱有者智、果俱有者智。苦智、苦集智、苦灭智、趣向苦灭之行道智。欲界慧、色界慧、无色界慧、非所摄慧。法智、类智、限界智、世俗智。有慧是积聚而非损减,有慧是损减而非积聚,有慧既是积聚亦是损减,有慧非积聚亦非损减。有慧是厌离而非通达,有慧是通达而非厌离,有慧既是厌离亦是通达,有慧非厌离亦非通达。退分慧、住分慧、胜进分慧、决择分慧。显示巴利原文
Catubbidhena ñāṇavatthu – kammassakatañāṇaṃ, saccānulomikaṃ ñāṇaṃ, maggasamaṅgissa ñāṇaṃ, phalasamaṅgissa ñāṇaṃ. Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Kāmāvacarā paññā, rūpāvacarā paññā, arūpāvacarā paññā, apariyāpannā paññā. Dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, paricce ñāṇaṃ, sammuti ñāṇaṃ. Atthi paññā ācayāya, no apacayāya, atthi paññā apacayāya, no ācayāya, atthi paññā ācayāya ceva, apacayāya ca, atthi paññā nevācayāya, no apacayāya. Atthi paññā nibbidāya, no paṭivedhāya, atthi paññā paṭivedhāya, no nibbidāya , atthi paññā nibbidāya ceva, paṭivedhāya ca, atthi paññā neva nibbidāya, no paṭivedhāya. Hānabhāginī paññā, ṭhitibhāginī paññā, visesabhāginī paññā, nibbedhabhāginī paññā.
四无碍解、四行道、四所缘。于老死智、于老死集智、于老死灭智、于老死灭之行道智;于生智……(中略)……于有智……(中略)……于取智……(中略)……于爱智……(中略)……于受智……(中略)……于触智……(中略)……于六处智……(中略)……于名色智……(中略)……于识智……(中略)……于行智、于行集智、于行灭智、于趣向行灭之行道智。这即是四种智事。显示巴利原文
Catasso paṭisambhidā. Catasso paṭipadā. Cattāri ārammaṇāni. Jarāmaraṇe ñāṇaṃ, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṃ, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Jātiyā ñāṇaṃ…pe… bhave ñāṇaṃ…pe… upādāne ñāṇaṃ…pe… taṇhāya ñāṇaṃ…pe… vedanāya ñāṇaṃ…pe… phasse ñāṇaṃ…pe… saḷāyatane ñāṇaṃ…pe… nāmarūpe ñāṇaṃ…pe… viññāṇe ñāṇaṃ…pe… saṅkhāresu ñāṇaṃ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṃ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Evaṃ catubbidhena ñāṇavatthu.
五种智事:五支正定、五智正定。这即是五种智事。显示巴利原文
Pañcavidhena ñāṇavatthu – pañcaṅgiko sammāsamādhi, pañcañāṇiko sammāsamādhi. Evaṃ pañcavidhena ñāṇavatthu.
六种智事:于六神通的智慧。这即是六种智事。显示巴利原文
Chabbidhena ñāṇavatthu – chasu abhiññāsu paññā. Evaṃ chabbidhena ñāṇavatthu.
七种智事:即七十七智事。如此,是为七种智事。显示巴利原文
Sattavidhena ñāṇavatthu – sattasattati ñāṇavatthūni. Evaṃ sattavidhena ñāṇavatthu.
八种智事:即四道与四果中的智慧。如此,是为八种智事。显示巴利原文
Aṭṭhavidhena ñāṇavatthu – catūsu maggesu, catūsu phalesu paññā. Evaṃ aṭṭhavidhena ñāṇavatthu.
九种智事:即九次第住等至中的智慧。如此,是为九种智事。显示巴利原文
Navavidhena ñāṇavatthu – navasu anupubbavihārasamāpattīsu paññā. Evaṃ navavidhena ñāṇavatthu.
十种智事,即如来的十种如来力。具足这些力的如来,宣称牛王之位,于大众中作狮子吼,转梵轮。是哪十种?于此,如来如实了知处与非处:于处知其为处,于非处知其为非处。如来如此如实了知处与非处,这即是如来的如来力。依此力,如来宣称牛王之位,于大众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Dasavidhena ñāṇavatthu – dasa tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni dasa? Idha tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知过去、未来、现在所造诸业,依其因缘与处所而感得的果报。如来如此如实了知过去、未来、现在诸业的因、处与果报,这即是如来的如来力。依此力,如来宣称牛王之位,于大众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知导至一切处之道。如来如此如实了知导至一切处之道,这即是如来的如来力。依此力,如来宣称牛王之位,于大众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知种种界、种种不同界之世间。如此如实了知种种界、种种不同界之世间,这也是如来的如来力。依此力,如来宣称牛王之位,于众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知众生的种种意乐。如此如实了知众生的种种意乐,这也是如来的如来力。依此力,如来宣称牛王之位,于众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知其他众生、其他补特伽罗的根器利钝差别。如此如实了知其他众生、其他补特伽罗的根器利钝差别,这也是如来的如来力。依此力,如来宣称牛王之位,于众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知禅那、解脱、三摩地、等至的杂染、清净与出离。如来于此如实了知,这也是如来的如来力。凭借此力,如来宣称无上之位,于众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti , idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知宿住随念。如来于此如实了知,这也是如来的如来力。凭借此力,如来宣称无上之位,于众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato pubbenivāsānussatiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato pubbenivāsānussatiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知众生的死与生。如来于此如实了知,这也是如来的如来力。凭借此力,如来宣称无上之位,于众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
复次,如来如实了知诸漏的灭尽;如来如是如实了知诸漏的灭尽,这亦是如来的如来力。依凭此力,如来宣称牛王之位,于众中作狮子吼,转梵轮。显示巴利原文
Puna caparaṃ tathāgato āsavānaṃ khayaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yampi tathāgato āsavānaṃ khayaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti. Yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
这便是如来的十种如来力。具足这些力的如来宣称牛王之位,于众中作狮子吼,转梵轮。这便是十种智事。显示巴利原文
Imāni dasa tathāgatassa tathāgatabalāni. Yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Evaṃ dasavidhena ñāṇavatthu.
小事分别显示巴利原文
Khuddakavatthuvibhaṅgo
生慢、姓慢、健康慢、青春慢、命慢、利得慢、恭敬慢、尊重慢、随从慢、眷属慢、财富慢、容貌慢、闻慢、辩才慢、耆旧慢、乞食者慢、不轻慢、威仪慢、神通慢、名声慢、戒慢、禅那慢、技艺慢、身高慢、体围慢、体形慢、圆满慢、慢、放逸、傲慢、忿怒、过贪、大贪、恶贪、虚伪、欺诈、轻浮、非随顺行、不乐、懈怠、倦怠、食后昏沉、心之退缩、诈现、谄谈、示相、诋毁、以利求利、‘我是胜者’之慢、‘我是等者’之慢、‘我是劣者’之慢。于胜者起‘我是胜者’之慢,于胜者起‘我是等者’之慢,于胜者起‘我是劣者’之慢;于等者起‘我是胜者’之慢,于等者起‘我是等者’之慢,于等者起‘我是劣者’之慢;于劣者起‘我是胜者’之慢,于劣者起‘我是等者’之慢,于劣者起‘我是劣者’之慢。慢、过慢、慢过慢、卑慢、增上慢、我慢、邪慢、亲属寻、国土寻、不死寻、与悲悯他人相应之寻、与利养恭敬名声相应之寻、与不轻相应之寻。一法。显示巴利原文
Jātimado (vibha. 832), gottamado, ārogyamado, yobbanamado, jīvitamado, lābhamado, sakkāramado, garukāramado, purekkhāramado, parivāramado, bhogamado, vaṇṇamado, sutamado , paṭibhānamado, rattaññumado, piṇḍapātikamado, anavaññātamado, iriyāpathamado, iddhimado, yasamado, sīlamado, jhānamado, sippamado, ārohamado, pariṇāhamado, saṇṭhānamado, pāripūrimado, mado, pamādo, thambho, sārambho, atricchatā, mahicchatā, pāpicchatā, siṅgaṃ, tintiṇaṃ, cāpalyaṃ, asabhāgavutti, arati, tandī, vijambhitā, bhattasammado, cetaso ca līnattaṃ, kuhanā, lapanā, nemittikatā, nippesikatā, lābhena lābhaṃ nijigīsanatā, ‘‘seyyohamasmī’’ti māno, ‘‘sadisohamasmī’’ti māno, ‘‘hīnohamasmī’’ti māno. Seyyassa ‘‘seyyohamasmī’’ti māno, seyyassa ‘‘sadisohamasmī’’ti māno, seyyassa ‘‘hīnohamasmī’’ti māno, sadisassa ‘‘seyyohamasmī’’ti māno, sadisassa ‘‘sadisohamasmī’’ti māno, sadisassa ‘‘hīnohamasmī’’ti māno, hīnassa ‘‘seyyohamasmī’’ti māno, hīnassa ‘‘sadisohamasmī’’ti māno, hīnassa ‘‘hīnohamasmī’’ti māno, māno, atimāno, mānātimāno, omāno, adhimāno, asmimāno, micchāmāno, ñātivitakko, janapadavitakko, amaravitakko, parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko, lābhasakkārasilokapaṭisaṃyutto vitakko, anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko (vibha. 832). Ekakaṃ.
忿与怨恨、覆与恼、嫉与悭、诳与谄、无明与有爱、有见与无有见、常见与断见、有边见与无边见、前际见与后际见、无惭与无愧、难教与恶友、不正直与不柔和、不忍与不调顺、不和雅与不亲切、根门不守护与饮食不知量、失念与不正知、戒失坏与见失坏、内结缚与外结缚。二法。显示巴利原文
Kodho ca upanāho ca, makkho ca paḷāso ca, issā ca macchariyañca, māyā ca sāṭheyyañca, avijjā ca bhavataṇhā ca, bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca, sassatadiṭṭhi ca ucchedadiṭṭhi ca, antavādiṭṭhi ca anantavādiṭṭhi ca, pubbantānudiṭṭhi ca aparantānudiṭṭhi ca, ahirikañca anottappañca, dovacassatā ca pāpamittatā ca, anajjavo ca amaddavo ca, akkhanti ca asoraccañca, asākhalyañca appaṭisanthāro ca, indriyesu aguttadvāratā ca bhojane amattaññutā ca, muṭṭhassaccañca asampajaññañca, sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca, ajjhattasaṃyojanañca bahiddhāsaṃyojanañca. Dukaṃ.
三种不善根、三种不善寻、三种不善想、三种不善界、三种恶行、三种漏、三种结、三种渴爱、另外三种渴爱、另外三种渴爱、三种求、三种慢、三种怖畏、三种暗、三种邪见依处、三种悭、三种垢、三种秽、三种不平等、另外三种不平等、三种火、三种浊、另外三种浊。显示巴利原文
Tīṇi akusalamūlāni, tayo akusalavitakkā, tisso akusalasaññā, tisso akusaladhātuyo, tīṇi duccaritāni, tayo āsavā, tīṇi saṃyojanāni, tisso taṇhā, aparāpi tisso taṇhā, aparāpi tisso taṇhā, tisso esanā, tisso vidhā, tīṇi bhayāni , tīṇi tamāni, tīṇi titthāyatanāni, tayo kiñcanā, tīṇi aṅgaṇāni, tīṇi malāni, tīṇi visamāni, aparānipi tīṇi visamāni, tayo aggī, tayo kasāvā, aparepi tayo kasāvā.
乐味见、我见、邪见;不乐、害、非法行;难教、恶友、种种想;掉举、懈怠、放逸;不知足、不正知、多欲;无惭、无愧、放逸;不恭敬、难教、恶友;不信、不施、懈怠;掉举、不防护、恶戒;不欲见圣者、不欲听正法、心存挑剔;失念、不正知、心散乱;不如理作意、行邪道、心昏沉。此为三法。显示巴利原文
Assādadiṭṭhi attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi, arati vihesā adhammacariyā, dovacassatā pāpamittatā nānattasaññā, uddhaccaṃ kosajjaṃ pamādo, asantuṭṭhitā asampajaññatā mahicchatā, ahirikaṃ anottappaṃ pamādo, anādariyaṃ dovacassatā pāpamittatā, assaddhiyaṃ avadaññutā kosajjaṃ, uddhaccaṃ asaṃvaro dussīlyaṃ, ariyānaṃ adassanakamyatā saddhammaṃ asotukamyatā upārambhacittatā, muṭṭhassaccaṃ asampajaññaṃ cetaso vikkhepo, ayoniso manasikāro kummaggasevanā cetaso ca līnattaṃ. Tikaṃ.
四种漏、四种系、四种暴流、四种轭、四种取、四种渴爱生起、四种非道行、四种颠倒、四种非圣语、另四种非圣语、四种恶行、另四种恶行、四种怖畏、另四种怖畏、四种见。此为四法。显示巴利原文
Cattāro āsavā, cattāro ganthā, cattāro oghā, cattāro yogā, cattāri upādānāni, cattāro taṇhuppādā, cattāri agatigamanāni, cattāro vipariyāsā, cattāro anariyavohārā, aparepi cattāro anariyavohārā, cattāri duccaritāni, aparāpi cattāri duccaritāni, cattāri bhayāni, (aparānipi cattāri bhayāni,) catasso diṭṭhiyo. Catukkaṃ.
五下分结、五上分结、五种悭、五种系缚、五种箭、五种心荒、五种心缚、五种盖、五种无间业、五种见、五种怨、五种灾、五种不忍之过患、五种怖畏、五种现法涅槃论。此为五法。显示巴利原文
Pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni, pañca macchariyāni, pañca saṅgā, pañca sallā, pañca cetokhilā, pañca cetasovinibandhā, pañca nīvaraṇāni, pañca kammāni ānantarikāni, pañca diṭṭhiyo, pañca verā, pañca byasanā, pañca akkhantiyā ādīnavā, pañca bhayāni, pañca diṭṭhadhammanibbānavādā. Pañcakaṃ.
六种诤根、六种欲贪法、六种违害事、六种渴爱身、六种不敬、六种退分法、复有六种退分法、六种喜伺察、六种忧伺察、六种舍伺察、六种依家喜、六种依家忧、六种依家舍、六种见。此为六法。显示巴利原文
Cha vivādamūlāni, cha chandarāgā dhammā, cha virodhavatthūni, cha taṇhākāyā, cha agāravā, cha parihāniyā dhammā, aparepi cha parihāniyā dhammā, cha somanassupavicārā, cha domanassupavicārā, cha upekkhupavicārā, cha gehasitāni somanassāni, cha gehasitāni domanassāni, cha gehasitā upekkhā, cha diṭṭhiyo. Chakkaṃ.
七随眠、七结、七缠、七非法、七恶行、七慢、七见。此为七法。显示巴利原文
Satta anusayā, satta saṃyojanāni, satta pariyuṭṭhānāni, satta asaddhammā, satta duccaritāni, satta mānā, satta diṭṭhiyo. Sattakaṃ.
八种烦恼事、八种懈怠事、于八世间法心生违逆、八种非圣语、八种邪性、八种人过、八种无想论、八种非想非非想论。此为八法。显示巴利原文
Aṭṭha kilesavatthūni, aṭṭha kusītavatthūni, aṭṭhasu lokadhammesu cittassa paṭighāto, aṭṭha anariyavohārā, aṭṭha micchattā, aṭṭha purisadosā, aṭṭha asaññivādā, aṭṭha nevasaññināsaññivādā. Aṭṭhakaṃ.
九种嫌恨事、九种人垢、九种慢、九种渴爱根本法、九种动摇、九种妄想、九种躁动、九种戏论、九种有为。九法。显示巴利原文
Nava āghātavatthūni, nava purisamalāni, navavidhā mānā, nava taṇhāmūlakā dhammā, nava iñjitāni, nava maññitāni, nava phanditāni, nava papañcitāni, nava saṅkhatāni. Navakaṃ.
十种烦恼事、十种嫌恨事、十不善业道、十种结、十种邪性、十事邪见、十事边执见。十法。显示巴利原文
Dasa kilesavatthūni, dasa āghātavatthūni, dasa akusalakammapathā, dasa saṃyojanāni, dasa micchattā, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi. Dasakaṃ.
依内而起的十八种渴爱行,依外而起的十八种渴爱行,合为一聚、总为一类,成三十六种渴爱行。同样地,过去有三十六种渴爱行,未来有三十六种渴爱行,现在有三十六种渴爱行,合为一聚、总为一类,即成一百零八种渴爱行。以及世尊在《梵网经》解说中所说的六十二种见。显示巴利原文
Aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya, tadekajjhaṃ abhisaññuhitvā abhisaṅkhipitvā chattiṃsa taṇhāvicaritāni honti , iti atītāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, anāgatāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, paccuppannāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, tadekajjhaṃ abhisaññuhitvā abhisaṅkhipitvā aṭṭha taṇhāvicaritasataṃ hoti, yāni ca dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatā.
法心分别。显示巴利原文
Dhammahadayavibhaṅgo
几蕴、几处、几界、几谛、几根、几因、几食、几触、几受、几想、几思、几心?显示巴利原文
Kati khandhā, kati āyatanāni, kati dhātuyo, kati saccāni, kati indriyāni, kati hetū, kati āhārā, kati phassā, kati vedanā, kati saññā, kati cetanā, kati cittāni (vibha. 978)?
五蕴、十二处、十八界、四谛、二十二根、九因、四食、七触、七受、七想、七思、七心。显示巴利原文
Pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, cattāri saccāni, bāvīsatindriyāni, nava hetū, cattāro āhārā, satta phassā, satta vedanā, satta saññā, satta cetanā, satta cittāni (vibha. 978).