第二十九章
Ekūnatiṃsatimo paricchedo
二十九、名施设论
29. Nāmapaññattikathā
名、言说、共许、因缘及系属
如所说义诸词,趣入寻思中。
Nāmavohārasaṅketakāraṇopanibandhanā; Yathāvuttatthasaddānaṃ, antarā cintanā gatā.
此是名施设,脱离于义与词;
乃由二者结合之共许,以应知之相为标记。
Nāmapaññatti nāmāyaṃ, atthasaddavinissaṭā; Taṃdvayābaddhasaṅketañeyyākāropalakkhitā.
执取名与声所缘而生起之心路
及其转起后无间生起之意门路
Yā gayhati nāmaghosagocaruppannavīthiyā; Pavattānantaruppanna-manodvārikavīthiyā.
床、椅等声,于耳识路中
听闻之后,即思惟彼事,于意门路中。
Mañcapīṭhādisaddaṃ hi, sotaviññāṇavīthiyā; Sutvā tameva cintetvā, manodvārikavīthiyā.
然后,由共许所成之名,被寻思所执取;
而名施设的诸义,因其存在,亦被执取。
Tato saṅketanipphannaṃ, nāmaṃ cintāya gayhati; Nāmapaññattiatthā tu, tato gayhanti sambhavā.
词、名、义施设,乃依胜义而言;
于彼处,寻思被许为四种或三种。
Saddanāmatthapaññattiparamatthavasena hi; Catudhā tividhā vātha, cintanā tattha icchitā.
Itthamaṭṭhakathāmaggaṃ, vaṇṇentena hi dassito; Nayo ācariyeneti, vibhāgoyaṃ pakāsito.
实无任何其他表相,唯伴以变易;
唯声即是名施设,此为一分人所宣说。
Natthaññā kāci viññatti, vikārasahito pana; Saddova nāmapaññatti, iccekaccehi vaṇṇitaṃ.
此名施设虽有种种形态,
然依语词家等之意,名可别为二种。
Tadetaṃ nāmapaññattibhāvenekavidhampi ca; Neruttikayādicchakavasā nāmaṃ dvidhā bhave.
于诸想中,界与色,及其后之缘;
作字音等,以声相所成。
Saññāsu dhāturūpāni, paccayañca tato paraṃ; Katvā vaṇṇāgamādiñca, saddalakkhaṇasādhitaṃ.
Neruttikamudīrenti , nāmaṃ yādicchakaṃ padaṃ; Yadicchāya katamattaṃ, byañjanatthavivajjitaṃ.
此三者亦是随义,而有初、中、后的施设;
依释词之义,于彼处随义而说。
Tividhampi tadanvatthakādimañcopacārimaṃ; Nibbacanatthasāpekkhaṃ, tatthānvatthamudīritaṃ.
随欲所造之共许,有初、中、后之施设;
谓对非有者,作‘有此’之言说。
Yadicchākatasaṅketaṃ, kādimañcopacārimaṃ; Atambhūtassa tabbhāvavohāroti pavuccati.
如是,共名、德名与假名,
以及化生名。如此,名有四种。
Tathā sāmaññanāmañca, guṇanāmañca kittimaṃ; Opapātikamiccevaṃ, nāmaṃ hoti catubbidhaṃ.
大众所共许者,及如是随义者;
月等三名,及彼化生名。
Mahājanasammatañca, anvatthañceva tādisaṃ; Tīṇi nāmāni candādināmaṃ tatthopapātikaṃ.
随欲施设、随义施设,及随相施设;
随性施设、随俗施设,如是名有五种。
Yādicchakamāvatthikaṃ, nemittakamathāparaṃ; Liṅgikaṃ ruḷhikañceti, nāmaṃ pañcavidhaṃ bhave.
随欲施设,如‘长者’、‘牛群’等;
随义施设、随相施设,如‘具戒者’、‘具慧者’等。
Yādicchakaṃ yathāvuḍḍhaṃ, vacchadammādikaṃ pana; Āvatthikaṃ nemittakaṃ, sīlavāpaññavādikaṃ.
随性施设即依所见之相,如‘持杖者’、‘持伞者’等;
随俗施设仅凭少许流传而成,如流传的“黄牛”“水牛”等。
Liṅgikaṃ diṭṭhaliṅgaṃ tu, daṇḍīchattītiādikaṃ; Ruḷhikaṃ lesamattena, ruḷhaṃ gomahiṃsādikaṃ.
Vijjamānāvijjamāna-paññattobhayamissitā; Vibhattā nāmapaññatti, chabbidhā hoti tattha hi.
‘有施设’,是指:施设有义;
说为蕴、处、界、五根等。
Vijjamānapaññattīti , vijjamānatthadīpitā; Vuccati khandhāyatana-dhātupañcindriyādikā.
依胜义而言,名为‘无有施设’;
如‘无有之床’等,显示义施设。
Avijjamānapaññatti-nāmikā paramatthato; Avijjamānamañcādi, atthapaññattidīpitā.
名为“以存在施设非存在”;
三明者、六通者,持戒者、具慧者。
Vijjamānena avijja-mānapaññattināmikā; Tevijjo chaḷabhiñño ca, sīlavā paññavāpi ca.
“以无有而施设有”之施设此名
诸如女色、女声、女心等
Avijjamānena vijja-mānapaññattināmikā; Itthirūpaṃ itthisaddo, itthicittantiādikā.
Vijjamānena tu vijja-mānapaññattināmikā; Cakkhuviññāṇaṃ ca cakkhu-samphasso cevamādikā.
以‘无有’施设‘无有施设’之名
诸如刹帝利子、婆罗门子等
Avijjamānenāvijja-mānapaññattināmikā; Khattiyaputto brāhmaṇa-putto iccevamādikā.
如是依所说,觉者乃是名施设;
应明了其自相与境,并作分别。
Iti vuttānusārena, nāmapaññattiyā budho; Sarūpaṃ visayañceva, vibhāgañca vibhāvaye.
Iccevaṃ paramatthā ca, yathāvuttā catubbidhā; Paññatti duvidhā ceti, ñeyyatthā chabbidhā matāti.
于最胜的堪遮布罗国,于殊胜的迦维罗城;
由生于彼族的多闻智者。
Seṭṭhe kañcivare raṭṭhe, kāverinagare vare; Kule sañjātabhūtena, bahussutena ñāṇinā.
由阿耨楼陀长老,具足无碍之誉;
居住在铜碗国中,名为檀遮那城。
Anuruddhena therena, aniruddhayasassinā; Tambaraṭṭhe vasantena, nagare tañjanāmake.
Tattha saṅghavisiṭṭhena, yācitena anākulaṃ; Mahāvihāravāsīnaṃ, vācanāmagganissitaṃ.
Paramatthaṃ pakāsentaṃ, paramatthavinicchayaṃ; Pakaraṇaṃ kataṃ tena, paramatthatthavedināti.