第29章
Ekūnatiṃsatimo paricchedo
第29章 名施设论
29. Nāmapaññattikathā
依名、言说、约定、因由为所依;
于所说之义与词之间,思惟居中而生。
Nāmavohārasaṅketakāraṇopanibandhanā; Yathāvuttatthasaddānaṃ, antarā cintanā gatā.
名施设即是名,离于义与词;
以彼二者和合所成约定之应知相为标志。
Nāmapaññatti nāmāyaṃ, atthasaddavinissaṭā; Taṃdvayābaddhasaṅketañeyyākāropalakkhitā.
凡是被以称名之声为所缘而生起的心路所执取的那个
在运转之后紧接着生起的意门心路过程。
Yā gayhati nāmaghosagocaruppannavīthiyā; Pavattānantaruppanna-manodvārikavīthiyā.
床、椅等的声音,确实由耳识的流程(缘取)。
听了之后,就只在心里反复琢磨那件事,走的是意门的路。
Mañcapīṭhādisaddaṃ hi, sotaviññāṇavīthiyā; Sutvā tameva cintetvā, manodvārikavīthiyā.
由此,约定所成之名,由思惟而被取;
名施设之义,则从彼生,从彼而取。
Tato saṅketanipphannaṃ, nāmaṃ cintāya gayhati; Nāmapaññattiatthā tu, tato gayhanti sambhavā.
盖依声、名、义、施设、胜义之故,
思择于中,或四或三,斯为所许。
Saddanāmatthapaññattiparamatthavasena hi; Catudhā tividhā vātha, cintanā tattha icchitā.
如是,敷演注疏之道者,即阿阇梨所示之方法;
此一分判已阐明。
Itthamaṭṭhakathāmaggaṃ, vaṇṇentena hi dassito; Nayo ācariyeneti, vibhāgoyaṃ pakāsito.
别无其他任何表;然此表与变异俱起;
唯声即是名之施设,此为某些人所主张。
Natthaññā kāci viññatti, vikārasahito pana; Saddova nāmapaññatti, iccekaccehi vaṇṇitaṃ.
此名依施设故虽为一种;
依语源师与随意论者之说,名成二种。
Tadetaṃ nāmapaññattibhāvenekavidhampi ca; Neruttikayādicchakavasā nāmaṃ dvidhā bhave.
于诸想中,作词界色等、其后之缘,
及增音等,并由声相所成办。
Saññāsu dhāturūpāni, paccayañca tato paraṃ; Katvā vaṇṇāgamādiñca, saddalakkhaṇasādhitaṃ.
语源学者们宣说:名是随欲而成的词;
仅凭所欲而造,文字与意义俱离。
Neruttikamudīrenti , nāmaṃ yādicchakaṃ padaṃ; Yadicchāya katamattaṃ, byañjanatthavivajjitaṃ.
此亦三类:随义名、创制名与引申名;
依词源义而关涉者,其中随义已依彼义宣说。
Tividhampi tadanvatthakādimañcopacārimaṃ; Nibbacanatthasāpekkhaṃ, tatthānvatthamudīritaṃ.
随欲所立之名约,及诸假借比拟之言;
于本非彼而称彼者,此即名为彼性之说。
Yadicchākatasaṅketaṃ, kādimañcopacārimaṃ; Atambhūtassa tabbhāvavohāroti pavuccati.
同样地,还有共名、德名和假名。
化生名也是这样,一共有四种名。
Tathā sāmaññanāmañca, guṇanāmañca kittimaṃ; Opapātikamiccevaṃ, nāmaṃ hoti catubbidhaṃ.
大众共许及随义,如是三种名;
如月等名于其中,即是化生名。
Mahājanasammatañca, anvatthañceva tādisaṃ; Tīṇi nāmāni candādināmaṃ tatthopapātikaṃ.
1129(本段只有编号,没有可翻译的巴利文内容。)
1129.
随欲施设、随位施设,复有随相施设;
随相施设、随俗成施设,名乃共有五种。
Yādicchakamāvatthikaṃ, nemittakamathāparaṃ; Liṅgikaṃ ruḷhikañceti, nāmaṃ pañcavidhaṃ bhave.
随自己想要的来,按年龄长幼来,比如牛犊、幼畜之类。
基于状态施设、基于特征施设,比如“具戒者”“具慧者”这类说法。
Yādicchakaṃ yathāvuḍḍhaṃ, vacchadammādikaṃ pana; Āvatthikaṃ nemittakaṃ, sīlavāpaññavādikaṃ.
按特征而立的、依所见之相而说的,比如“持杖者”“持伞者”等等;
约定俗成的叫法只是根据一点点相似之处,比如“黄牛”“水牛”这类流传下来的名称。
Liṅgikaṃ diṭṭhaliṅgaṃ tu, daṇḍīchattītiādikaṃ; Ruḷhikaṃ lesamattena, ruḷhaṃ gomahiṃsādikaṃ.
于此,名施设分为六种:真实施设、非真实施设,
及二者相杂施设。
Vijjamānāvijjamāna-paññattobhayamissitā; Vibhattā nāmapaññatti, chabbidhā hoti tattha hi.
“有施设”是指:对存在之义的说明。
被称为蕴、处、界、五根等。
Vijjamānapaññattīti , vijjamānatthadīpitā; Vuccati khandhāyatana-dhātupañcindriyādikā.
以不存在之施设而命名者,于胜义中无;
不存在的床等,则由义施设而显明。
Avijjamānapaññatti-nāmikā paramatthato; Avijjamānamañcādi, atthapaññattidīpitā.
名为不存在施设者以存在(而施设);
他有三明,也有六种神通,具足戒行,也具足智慧。
Vijjamānena avijja-mānapaññattināmikā; Tevijjo chaḷabhiñño ca, sīlavā paññavāpi ca.
以不存在者而立“存在者之施设”之名。
女人的形色、女人的声音、女人的心等等。
Avijjamānena vijja-mānapaññattināmikā; Itthirūpaṃ itthisaddo, itthicittantiādikā.
然而,依实有而施设者,名为实有施设;
如眼识与眼触等等。
Vijjamānena tu vijja-mānapaññattināmikā; Cakkhuviññāṇaṃ ca cakkhu-samphasso cevamādikā.
以不存在的“不存在”概念来命名。
刹帝利子弟、婆罗门子弟等等这一类。
Avijjamānenāvijja-mānapaññattināmikā; Khattiyaputto brāhmaṇa-putto iccevamādikā.
如所说义,觉者应辨明:名施设之
自相、所缘及分类。
Iti vuttānusārena, nāmapaññattiyā budho; Sarūpaṃ visayañceva, vibhāgañca vibhāvaye.
就这样,胜义如前所说,共有四种。
施设有两种,而所知之义应知为六种。
Iccevaṃ paramatthā ca, yathāvuttā catubbidhā; Paññatti duvidhā ceti, ñeyyatthā chabbidhā matāti.
在殊胜的堪智瓦罗国,在最好的迦维里城;
出生在家族里、多闻且具智慧的人。
Seṭṭhe kañcivare raṭṭhe, kāverinagare vare; Kule sañjātabhūtena, bahussutena ñāṇinā.
由长老阿那律,这位名声无碍者;
住在铜国、名为檀遮那城的城中。
Anuruddhena therena, aniruddhayasassinā; Tambaraṭṭhe vasantena, nagare tañjanāmake.
在那里,由僧团中最杰出者所劝请,而无杂乱。
依赖大寺住者的诵习传统。
Tattha saṅghavisiṭṭhena, yācitena anākulaṃ; Mahāvihāravāsīnaṃ, vācanāmagganissitaṃ.
阐明胜义、抉择胜义的
这部论典是由通达胜义的人造出来的。
Paramatthaṃ pakāsentaṃ, paramatthavinicchayaṃ; Pakaraṇaṃ kataṃ tena, paramatthatthavedināti.