18. 法心分别显示巴利原文
18. Dhammahadayavibhaṅgo
总摄品注释显示巴利原文
1. Sabbasaṅgāhikavāravaṇṇanā
978 其次,在《法心分别》中,对巴利文的章节划分应这样来了知:其中,最初依蕴等十二部分而说,名为总摄品。第二品显示这些法在欲界等中的生起与不生起,名为生起与不生起显示品。第三品就在那里显示已包含与未包含,名为已包含与未包含显示品。第四品显示在三地中,于生起刹那存在与不存在的法,名为法显示品。第五品依地之差别显示那些法,名为地差别显示品。第六品显示在诸趣中令生起的业与寿量,名为令生业与寿量显示品。第七品是应证知等品。第八品是有所缘与无所缘品。第九品将那些蕴等法依所见、所闻等摄集而显示,名为见闻等摄集显示品。第十品依善三法聚等摄集而显示,名为善三法聚等摄集显示品。显示巴利原文
978. Idāni tadanantare dhammahadayavibhaṅge pāḷiparicchedo tāva evaṃ veditabbo – ettha hi āditova khandhādīnaṃ dvādasannaṃ koṭṭhāsānaṃ vasena sabbasaṅgāhikavāro nāma vutto. Dutiyo tesaṃyeva dhammānaṃ kāmadhātuādīsu uppattānuppattidassanavāro nāma. Tatiyo tattheva pariyāpannāpariyāpannadassanavāro nāma. Catuttho tīsu bhūmīsu uppattikkhaṇe vijjamānāvijjamānadhammadassanavāro nāma. Pañcamo tesaṃ dhammānaṃ bhūmantaravasena dassanavāro nāma. Chaṭṭho gatīsu uppādakakammaāyuppamāṇadassanavāro nāma. Sattamo abhiññeyyādivāro nāma. Aṭṭhamo sārammaṇānārammaṇavāro nāma. Navamo tesaṃ khandhādidhammānaṃ diṭṭhasutādivasena saṅgahetvā dassanavāro nāma. Dasamo kusalattikādivasena saṅgahetvā dassanavāro nāma.
979 在这由十品所划分的巴利文中,首先于总摄品,当被问到“从无间地狱至有顶天,在此范围内有多少蕴?”时,他为了彰显自己的智力,作了与提问相符的回答:“五蕴”,而不说“一蕴……乃至四蕴或六蕴”。因为除了回答“五蕴”,没有人能作出恰当的回答。如此随问而答,即称为一切知者的解答。在“十二处”等中,也是同样的道理。色蕴等的分类,应依《蕴分别》等中所说的方法来了知。显示巴利原文
979. Evaṃ dasahi vārehi paricchinnāya pāḷiyā paṭhame tāva sabbasaṅgāhikavāre ‘‘avīcito yāva bhavaggaṃ etthantare kati khandhā’’ti pucchite ‘‘ekoti vā…pe… cattāroti vā chāti vā avatvā pañcāti vattuṃ samattho añño natthī’’ti attano ñāṇabalaṃ dīpento pañcakkhandhāti pucchānurūpaṃ vissajjanaṃ āha. Yathāpucchaṃ vissajjanañhi sabbaññubyākaraṇaṃ nāmāti vuccati. Dvādasāyatanānītiādīsupi eseva nayo. Rūpakkhandhādīnaṃ pabhedo khandhavibhaṅgādīsu vuttanayeneva veditabbo.
二、生起不生起品注释显示巴利原文
2. Uppattānuppattivāravaṇṇanā
991 991. 在第二品中,对于欲有、欲界所生的众生,那些无论属于欲界所包含或未包含的法,将它们全部摄集后,说为“欲界的五蕴”等。在色界等中,也是同样的道理。然而,由于色界所包含的众生没有鼻处等,香处等便不执行处等的作用,因此说“色界的六处、九界”等。又因为无论是依处所还是依众生生起,都没有所谓“未包含界”,所以不说“未包含界”;而为了显示任何未包含的法即是指那个法,故说“在未包含中,有多少蕴?”等。显示巴利原文
991. Dutiyavāre ye dhammā kāmabhave kāmadhātusambhūtānañca sattānaṃ uppajjanti – kāmadhātuyaṃ pariyāpannā vā apariyāpannā vā – te sabbe saṅgahetvā kāmadhātuyā pañcakkhandhātiādi vuttaṃ. Rūpadhātuādīsupi eseva nayo. Yasmā pana rūpadhātupariyāpannānaṃ sattānaṃ ghānāyatanādīnaṃ abhāvena gandhāyatanādīni āyatanādikiccaṃ na karonti, tasmā rūpadhātuyā cha āyatanāni, nava dhātuyotiādi vuttaṃ . Yasmā ca okāsavasena vā sattuppattivasena vā apariyāpannadhātu nāma natthi, tasmā apariyāpannadhātuyāti avatvā yaṃ yaṃ apariyāpannaṃ taṃ tadeva dassetuṃ apariyāpanne kati khandhātiādi vuttaṃ.
三、包含未包含品注释显示巴利原文
3. Pariyāpannāpariyāpannavāravaṇṇanā
999 在第三品中,“欲界所包含”,意指以属于欲界之义而被包含;即依止于欲界、内在于欲界,唯以欲界而得名。其余语句也是如此理解。“所包含”是指依有(生存)及依处所而作限定。“非所包含”则指不被如此限定。显示巴利原文
999. Tatiyavāre kāmadhātupariyāpannāti kāmadhātubhajanaṭṭhena pariyāpannā; taṃnissitā tadantogadhā kāmadhātutveva saṅkhaṃ gatāti attho. Sesapadesupi eseva nayo. Pariyāpannāti bhavavasena okāsavasena ca paricchinnā. Apariyāpannāti tathā aparicchinnā.
四、见法品注释显示巴利原文
4. Dhammadassanavāravaṇṇanā
1007 在第四品中,“十一处”是指除去声处的诸处。因为声处绝不在结生时生起。依此方法,一切处的意义应被了知。在七处中,不依趣而说“诸天、阿修罗”等,而是不加简别地说为“胎生者”。因此,凡有胎生者存在之处,便应了知他们的这七处。同样,界也是如此。此处其余的意义是明显的。在第五品中,所应说的内容已见于《法集论注释》。显示巴利原文
1007. Catutthavāre ekādasāyatanānīti saddāyatanavajjāni. Tañhi ekantena paṭisandhiyaṃ nuppajjati. Iminā nayena sabbattha attho veditabbo. Sattake ‘‘devānaṃ asurāna’’nti gativasena avatvā avisesena gabbhaseyyakānanti vuttaṃ. Tasmā yattha yattha gabbhaseyyakā sambhavanti tattha tattha tesaṃ sattāyatanāni veditabbāni. Tathā dhātuyo. Sesamettha uttānatthameva. Pañcamavāre yaṃ vattabbaṃ taṃ dhammasaṅgahaṭṭhakathāyaṃ vuttameva.
第六 令生业与寿量品注释显示巴利原文
6. Uppādakakammaāyuppamāṇavāravaṇṇanā
(1)生起业显示巴利原文
(1.) Uppādakakammaṃ
1021 1021.在第六品中:“天”指因享受五种欲乐,或因成就种种神通之殊胜而嬉戏者。“世间公认天”指依世间共识,如称“天王、天女”等,而被认可的天。“化生天”指因生于天界,以化生方式而成为的天。“清净天”指断尽一切烦恼、堪受一切诸天供养的圣者。“王”指已行灌顶的刹帝利。“后”指他们的王后。“王子”指由灌顶国王与灌顶王后所生的王子。显示巴利原文
1021. Chaṭṭhavāre pañcahi kāmaguṇehi nānappakārehi vā iddhivisesehi dibbantīti devā. Sammutidevāti ‘devo, devī’ti evaṃ lokasammutiyā devā. Upapattidevāti devaloke uppannattā upapattiyā devā. Visuddhidevāti sabbesaṃ devānaṃ pūjārahā sabbakilesavisuddhiyā devā. Rājānoti muddhābhisittakhattiyā. Deviyoti tesaṃ mahesiyo. Kumārāti abhisittarājūnaṃ abhisittadeviyā kucchismiṃ uppannakumārā.
“受持布萨戒之后”指于十四日等,受持具足八支的布萨戒之后。此时,由于少许的布施等福业是获得人间福报之缘,若量力而为则能得增上的人间福报,而在此增上之中,又因种种差异而成为种种刹帝利豪门等不同状态之缘,故依此说“有些居士豪门”等以显示其生起的差别。此处,“有大核心者”名为“大核心”,然将 ra 音转为 la 音,故称“大宅”。居士即大宅,或于居士中为大宅,是名“居士豪门”,其余类推。此处,若一家最终藏有四十俱胝财宝,且每日有五阿摩那迦哈巴那货币作为日用支出,此名为居士豪门。若一家最终藏有八十俱胝财宝,且每日有十阿摩那货币作为日用支出,此名为婆罗门豪门。若一家最终藏有百俱胝财宝,且每日有二十阿摩那货币作为日用支出,此名为刹帝利豪门。显示巴利原文
Uposathakammaṃkatvāti cātuddasādīsu aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā. Idāni yasmā parittadānādipuññakammaṃ manussasobhagyatāya paccayo, mattaso kataṃ manussasobhagyatāya adhimattaṃ, adhimattabhāvepi nānappakārabhedato nānappakārassa khattiyamahāsālādibhāvassa paccayo, tasmā tassa vasena upapattibhedaṃ dassento appekacce gahapatimahāsālānantiādimāha. Tattha mahāsāro etesanti mahāsārā; ra-kārassa pana la-kāraṃ katvā mahāsālāti vuttaṃ. Gahapatiyova mahāsālā, gahapatīsu vā mahāsālāti gahapatimahāsālā. Sesesupi eseva nayo. Tattha yassa gehe pacchimantena cattālīsakoṭidhanaṃ nidhānagataṃ hoti, kahāpaṇānañca pañca ambaṇāni divasavaḷañjo nikkhamati – ayaṃ gahapatimahāsālo nāma. Yassa pana gehe pacchimantena asītikoṭidhanaṃ nidhānagataṃ hoti, kahāpaṇānañca dasaambaṇāni divasavaḷañjo nikkhamati – ayaṃ brāhmaṇamahāsālo nāma. Yassa pana gehe pacchimantena koṭisatadhanaṃ nidhānagataṃ hoti, kahāpaṇānañca vīsati ambaṇāni divasavaḷañjo nikkhamati – ayaṃ khattiyamahāsālo nāma.
“同伴”意为共同存在,即成为同类而生起。在“四大天王天”等中,所谓四大天王天,位于须弥山的中部。其中有住于山上的,也有住于空中的,他们的序列一直延续到轮围山。嬉戏放逸天、意愤天、寒云天、热云天、月天子、日天子——所有这些也都住于四大天王天界。显示巴利原文
Sahabyatanti sahabhāvaṃ; sabhāgā hutvā nibbattantīti attho. Cātumahārājikānantiādīsu cātumahārājikā nāma sinerupabbatassa vemajjhe honti. Tesu pabbataṭṭhakāpi atthi, ākāsaṭṭhāpi; tesaṃ paramparā cakkavāḷapabbataṃ pattā. Khiḍḍāpadosikā, manopadosikā, sītavalāhakā, uṇhavalāhakā, candimā devaputto, sūriyo devaputtoti ete sabbepi cātumahārājikadevalokaṭṭhakā eva.
三十三位众生在那里化生,故称三十三天。又,据说“三十三天”即是那些天神之名。他们中有的住于山上,有的住于空中,其序列一直延续到轮围山。夜摩天等也是如此。即便在同一个天界中,天神的序列也没有不延续到轮围山的。该处,已往赴、已到达天界妙乐,故称夜摩天;满足、喜悦,故称兜率天;当想要享受超过自然已备之所缘的欲乐时,便随心化现欲乐而享受,故称化乐天;了知他人心意之后,于他人所化现的欲乐中自在掌控,故称他化自在天。显示巴利原文
Tettiṃsa janā tattha upapannāti tāvatiṃsā. Apica tāvatiṃsāti tesaṃ devānaṃ nāmamevāti vuttaṃ. Tepi atthi pabbataṭṭhakā, atthi ākāsaṭṭhakā. Tesaṃ paramparā cakkavāḷapabbataṃ pattā. Tathā yāmādīnaṃ. Ekadevalokepi hi devānaṃ paramparā cakkavāḷapabbataṃ appattā nāma natthi. Tattha dibbaṃ sukhaṃ yātā payātā sampattāti yāmā. Tuṭṭhā pahaṭṭhāti tusitā. Pakatipaṭiyattārammaṇato atirekena ramitukāmakāle yathārucite bhoge nimminitvā ramantīti nimmānaratī. Cittācāraṃ ñatvā parehi nimmitesu bhogesu vasaṃ vattentīti paranimmitavasavattī.
(2)寿量显示巴利原文
(2.) Āyuppamāṇaṃ
1022 “少或更多”意指:未达第二个百年,即比百年多出二十年、三十年、四十年、五十年或六十年者,亦被称为“少”。因为这一切都尚未达到第二个百年,故说为“少”。显示巴利原文
1022.Appaṃvā bhiyyoti dutiyaṃ vassasataṃ appatvā vīsāya vā tiṃsāya vā cattālīsāya vā paññāsāya vā saṭṭhiyā vā vassehi adhikampi vassasatanti attho. Sabbampi hetaṃ dutiyaṃ vassasataṃ appattattā appanti vuttaṃ.
1024 梵众天:是大梵天的随从、侍者,故称梵众天。梵辅天:处于大梵天的辅相地位者,故称梵辅天。大梵天:因具足荣光与极长寿命,故称大梵天,即诸大梵天。这三类众生都住在初禅地的同一层面,但寿量各不相同。显示巴利原文
1024. Brahmapārisajjādīsu mahābrahmānaṃ pārisajjā paricārikāti brahmapārisajjā. Tesaṃ purohitabhāve ṭhitāti brahmapurohitā. Vaṇṇavantatāya ceva dīghāyukatāya ca mahanto brahmāti mahābrahmā, tesaṃ mahābrahmānaṃ. Ime tayopi janā paṭhamajjhānabhūmiyaṃ ekatale vasanti; āyuantaraṃ pana nesaṃ nānā.
1025 少光天:他们的光明有限,故称少光天。无量光天:他们的光明无量,故称无量光天。光音天:如同火炬之焰,身光从他们身体断续散落、流布,故称光音天。这三类众生也住在第二禅地的同一层面,但寿量各不相同。显示巴利原文
1025. Parittā ābhā etesanti parittābhā. Appamāṇā ābhā etesanti appamāṇābhā. Daṇḍadīpikāya acci viya etesaṃ sarīrato ābhā chijjitvā chijjitvā patantī viya sarati visaratīti ābhassarā. Imepi tayo janā dutiyajjhānabhūmiyaṃ ekatale vasanti; āyuantaraṃ pana nesaṃ nānā.
1026 少净天:他们的净色有限,故称少净天。无量净天:他们的净色无量,故称无量净天。遍净天:他们为净色所遍满、散布,身体净色的光辉融成一片,犹如置于金箧中的炽燃金块,光彩夺目,故称遍净天。这三类众生也住在第三禅地的同一层面,但寿量各不相同。显示巴利原文
1026. Parittā subhā etesanti parittasubhā. Appamāṇā subhā etesanti appamāṇasubhā. Subhena okiṇṇā vikiṇṇā, subhena sarīrappabhāvaṇṇena ekagghanā, suvaṇṇamañjusāya ṭhapitasampajjalitakañcanapiṇḍasassirīkāti subhakiṇhā. Imepi tayo janā tatiyajjhānabhūmiyaṃ ekatale vasanti; āyuantaraṃ pana nesaṃ nānā.
1027 所缘的差异性,即所缘的差异状态。在作意的差异性等中,也是同样的道理。在此,一人以地遍为所缘……乃至……一人以白遍为所缘,这是所缘的差异。一人作意地遍……乃至……一人作意白遍,这是作意的差异。一人对地遍有欲求……乃至……一人对白遍有欲求,这是欲求的差异。一人于地遍而发愿……乃至……一人于白遍而发愿,这是誓愿的差异。一人依地遍而胜解……乃至……一人依白遍而胜解,这是胜解的差异。一人依地遍而引心……乃至……一人依白遍而引心,这是引心的差异。一人有辨别地遍的智慧……乃至……一人有辨别白遍的智慧,这是智慧的差异。其中,所缘与作意是就前分阶段来说的。欲求、誓愿、胜解、引心,在安止和近行中也都存在。智慧则是就世间与出世间混合而说。显示巴利原文
1027.Ārammaṇanānattatāti ārammaṇassa nānattabhāvo. Manasikāranānattatādīsupi eseva nayo. Ettha ekassa pathavīkasiṇaṃ ārammaṇaṃ hoti…pe… ekassa odātakasiṇanti idaṃ ārammaṇanānattaṃ. Eko pathavīkasiṇaṃ manasi karoti…pe… eko odātakasiṇanti idaṃ manasikāranānattaṃ. Ekassa pathavīkasiṇe chando hoti…pe… ekassa odātakasiṇeti idaṃ chandanānattaṃ. Eko pathavīkasiṇe patthanaṃ karoti…pe… eko odātakasiṇeti idaṃ paṇidhinānattaṃ. Eko pathavīkasiṇavasena adhimuccati…pe… eko odātakasiṇavasenāti idaṃ adhimokkhanānattaṃ. Eko pathavīkasiṇavasena cittaṃ abhinīharati…pe… eko odātakasiṇavasenāti idaṃ abhinīhāranānattaṃ. Ekassa pathavīkasiṇaparicchindanakapaññā hoti…pe… ekassa odātakasiṇaparicchindanakapaññāti idaṃ paññānānattaṃ. Tattha ārammaṇamanasikārā pubbabhāgena kathitā. Chandapaṇidhiadhimokkhābhinīhārā appanāyapi vattanti upacārepi. Paññā pana lokiyalokuttaramissakā kathitā.
无想有情,即那些离于想的有情。因为有些人于外道处出家后,心想:‘因为依于心,才会有染着、憎恶与迷惑。’他们见到心的过患之后,便生起这样的念头:‘无心的状态实在是美好的,这就是现法涅槃。’从而发起对想的离欲,修习得以往生彼处的第五禅定,投生于那里。在他们化生的刹那,只有一个色蕴生起。站着化生的,就只是站着;坐着化生的,就只是坐着;躺着化生的,就只是躺着。如同心的业生色法一般,他们住立五百大劫。在他们寿命的尽头,那个色身消逝,欲界的想生起;因这一想象的生起,那些天众便被认为是从那个身体死没。显示巴利原文
Asaññasattānanti saññāvirahitānaṃ sattānaṃ. Ekacce hi titthāyatane pabbajitvā ‘cittaṃ nissāya rajjanadussanamuyhanāni nāma hontī’ti citte dosaṃ disvā ‘acittakabhāvo nāma sobhano, diṭṭhadhammanibbānameta’nti saññāvirāgaṃ janetvā tatrūpagaṃ pañcamaṃ samāpattiṃ bhāvetvā tattha nibbattanti. Tesaṃ upapattikkhaṇe eko rūpakkhandhoyeva nibbattati. Ṭhatvā nibbatto ṭhitako eva hoti, nisīditvā nibbatto nisinnakova nipajjitvā nibbatto nipannova. Cittakammarūpakasadisā hutvā pañca kappasatāni tiṭṭhanti. Tesaṃ pariyosāne so rūpakāyo antaradhāyati, kāmāvacarasaññā uppajjati; tena idha saññuppādena te devā tamhā kāyā cutāti paññāyanti.
他们有广大的果报,故称广果天。不衰退、不舍弃自己的成就,故称无烦天。不使任何有情感到热恼,故称无热天。容貌美妙、端正、令人悦目,故称善现天。他们能完善地观见,或者他们的容貌是美妙的,故称善见天。以一切功德和生存的成就而言,他们是最上等的,这里没有下劣的,故称色究竟天。显示巴利原文
Vipulā phalā etesanti vehapphalā. Attano sampattiyā na hāyanti na vihāyantīti avihā. Na kañci sattaṃ tappantīti atappā. Sundarā dassanā abhirūpā pāsādikāti sudassā. Suṭṭha passanti, sundarametesaṃ vā dassananti sudassī. Sabbehi eva guṇehi ca bhavasampattiyā ca jeṭṭhā, natthettha kaniṭṭhāti akaniṭṭhā.
1028 已到达空无边处,故称空无边处者。对其余的也是如此。如此,六欲天、九梵天界、五净居天、四无色界,连同无想有情天与广果天,共二十六天界;与人界合计,则为二十七。显示巴利原文
1028. Ākāsānañcāyatanaṃ upagatāti ākāsānañcāyatanūpagā. Itaresupi eseva nayo . Iti cha kāmāvacarā, nava brahmalokā, pañca suddhāvāsā, cattāro arūpā asaññasattavehapphalehi saddhiṃ chabbīsati devalokā; manussalokena saddhiṃ sattavīsati.
在此,正自觉者在限定人与天寿量时,也限定了四恶趣和地居天的寿量。那是为什么呢?在地狱中,业本身就是标准:只要业未耗尽,就不会命终。其余恶趣也是如此。地居天也是以业为标准。在那里化生的有情,有的仅住七日,有的住半个月,有的住一个月,也有住满一劫的。显示巴利原文
Tattha sammāsambuddhena manussānaṃ devānañca āyuṃ paricchindamānena catūsu apāyesu bhummadevesu ca āyu paricchinnaṃ taṃ kasmāti? Niraye tāva kammameva pamāṇaṃ. Yāva kammaṃ na khīyati, na tāva cavanti. Tathā sesaapāyesu. Bhummadevānampi kammameva pamāṇaṃ. Tattha nibbattā hi keci sattāhamattaṃ tiṭṭhanti, keci addhamāsaṃ, keci māsaṃ, kappaṃ tiṭṭhamānāpi atthiyeva.
其中,身处在家身份的人,也有证得须陀洹的,也有证得斯陀含果、阿那含果,乃至阿拉汉果的。他们中的须陀洹等圣者,终生安住于在家生活。但漏尽者则要么般涅槃,要么出家。为什么?因为阿拉汉道果是最殊胜的功德,而在家的形相是低劣的;正因其低劣,无法承载无上的功德。因此,他们要么欲求般涅槃,要么欲求出家。显示巴利原文
Tattha manussesu gihibhāve ṭhitāyeva sotāpannāpi honti, sakadāgāmiphalampi anāgāmiphalampi arahattaphalampi pāpuṇanti. Tesu sotāpannādayo yāvajīvaṃ tiṭṭhanti. Khīṇāsavā pana parinibbāyanti vā pabbajanti vā. Kasmā? Arahattaṃ nāma seṭṭhaguṇo, gihiliṅgaṃ hīnaṃ, taṃ hīnatāya uttamaṃ guṇaṃ dhāretuṃ na sakkoti. Tasmā te parinibbātukāmā vā pabbajitukāmā vā honti.
然而,地居天众即使证得阿罗汉果,也尽形寿而住。在六欲天中,须陀洹与斯陀含尽形寿而住;阿那含则应往生色界,漏尽者则应般涅槃。何以故?因为那里没有藏身之处。在色界与无色界中,一切圣者皆尽形寿而住。其中,生于色界的须陀洹与斯陀含不再返回此界,即于该处般涅槃。他们被称为禅那阿那含。显示巴利原文
Bhummadevā pana arahattaṃ patvāpi yāvajīvaṃ tiṭṭhanti. Chasu kāmāvacaradevesu sotāpannasakadāgāmino yāvajīvaṃ tiṭṭhanti; anāgāminā rūpabhavaṃ gantuṃ vaṭṭati, khīṇāsavena parinibbātuṃ. Kasmā ? Nilīyanokāsassa abhāvā. Rūpāvacarārūpāvacaresu sabbepi yāvajīvaṃ tiṭṭhanti. Tattha rūpāvacare nibbattā sotāpannasakadāgāmino na puna idhāgacchanti, tattheva parinibbāyanti. Ete hi jhānaanāgāmino nāma.
然而,对于获得八等至者,是什么决定其投生呢?是熟练的禅那。他于哪个禅那熟练,便依那个禅那而生。若于所有禅那皆悉熟练,又是什么决定呢?是愿望。他希望生于何处,便生于何处。若无愿望,又是什么决定呢?是临终时所入的等至。若临终时未入任何等至,又是什么决定呢?是非想非非想处等至。因为他必定生于非想非非想处。生于九梵天界的圣弟子,可有同处投生与上处投生,而无下处投生。凡夫则可有同处投生、上处投生,以及下处投生。在五净居天与四无色界中,圣弟子可有同处投生与上处投生。生于初禅地的阿那含,在遍净九梵天界后,住于顶端而般涅槃。广果天、阿迦腻吒天、非想非非想处天,此三天界称为最胜有。生于这三处的阿那含,既不向上投生,也不向下投生,即于各自所在之处般涅槃。这是此处的旁论。显示巴利原文
Aṭṭhasamāpattilābhīnaṃ pana kiṃ niyameti? Paguṇajjhānaṃ. Yadevassa paguṇaṃ hoti, tena uppajjati. Sabbesu pana paguṇesu kiṃ niyameti? Patthanā. Yattha upapattiṃ pattheti tattheva upapajjati. Patthanāya asati kiṃ niyameti? Maraṇasamaye samāpannā samāpatti. Maraṇasamaye samāpannā natthi, kiṃ niyameti? Nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti. Ekaṃsena hi so nevasaññānāsaññāyatane upapajjati. Navasu brahmalokesu nibbattaariyasāvakānaṃ tatrūpapattipi hoti uparūpapattipi na heṭṭhūpapatti. Puthujjanānaṃ pana tatrūpapattipi hoti uparūpapattipi heṭṭhūpapattipi. Pañcasu suddhāvāsesu catūsu ca arūpesu ariyasāvakānaṃ tatrūpapattipi hoti uparūpapattipi. Paṭhamajjhānabhūmiyaṃ nibbatto anāgāmī nava brahmaloke sodhetvā matthake ṭhito parinibbāti. Vehapphalā, akaniṭṭhā, nevasaññānāsaññāyatananti ime tayo devalokā seṭṭhabhavā nāma. Imesu tīsu ṭhānesu nibbattaanāgāmino neva uddhaṃ gacchanti, na adho, tattha tattheva parinibbāyantīti. Idamettha pakiṇṇakaṃ.
七、应遍知等门注释显示巴利原文
7. Abhiññeyyādivāravaṇṇanā
1030 第七品中,当知“应遍知性”是依能把握自相的遍知智而说。“应遍知性”亦依知遍知、度遍知与断遍知而说。而在“色蕴为应遍知、应遍知,非应断”等论述中,当知唯依知遍知与度遍知而说。在“集谛为应遍知、应遍知、应断”等论述中,则依断遍知而说。显示巴利原文
1030. Sattamavāre salakkhaṇapariggāhikāya abhiññāya vasena abhiññeyyatā veditabbā. Ñātatīraṇapahānapariññānaṃ vasena pariññeyyatā. Sā ca rūpakkhandho abhiññeyyo pariññeyyo na pahātabbotiādīsu ñātatīraṇapariññāvaseneva veditabbā. Samudayasaccaṃ abhiññeyyaṃ pariññeyyaṃ pahātabbantiādīsu pahānapariññāvasena.
第八品中,应依以色等为所缘的眼识等,了知“有所缘”与“无所缘”。第九品意义浅显。第十品中,若有应说之义,一切皆已于一一问分品中宣说。显示巴利原文
Aṭṭhamavāre rūpādiārammaṇānaṃ cakkhuviññāṇādīnaṃ vasena sārammaṇānārammaṇatā veditabbā. Navamavāro uttānatthoyeva. Dasamavārepi yaṃ vattabbaṃ siyā taṃ sabbaṃ tattha tattha pañhāpucchakavāre vuttamevāti.
为那些尊重法、与敬法相应的天众宣说阿毗达摩;
在诸天之城,被千数天众围绕。
这位无与伦比、独一无二者——导师,所说的《分别论》,
以十八种分别而庄严,具有如醍醐般的美味功德。
为了阐明其义,我,被那位具足坚固功德、
由名为佛音的精进修行者、智慧明澈者所请,
我着手撰著此注释,以决择甚深义理;
因能除痴,故得名《除痴》。
为令正法久住,以及我著作此注释所获的功德,
愿以此功德,令天界与世间皆得圆满成就。
显示巴利原文 Abhidhammaṃ desento, dhammagaru dhammagāravayuttānaṃ; Devānaṃ devapure, devagaṇasahassaparivāro. Dutiyaṃ adutiyapuriso, yaṃ āha vibhaṅgapakaraṇaṃ nātho; Aṭṭhārasahi vibhaṅgehi, maṇḍitamaṇḍapeyyaguṇo. Atthappakāsanatthaṃ, tassāhaṃ yācito ṭhitaguṇena; Yatinā adandhagatinā, subuddhinā buddhaghosena. Yaṃ ārabhiṃ racayituṃ, aṭṭhakathaṃ sunipuṇesu atthesu; Sammohavinodanato, sammohavinodaniṃ nāma. Porāṇaṭṭhakathānaṃ, sāraṃ ādāya sā ayaṃ niṭṭhaṃ; Pattā anantarāyena, pāḷiyā bhāṇavārehi. Cattālīsāya yathā, ekena ca evameva sabbepi; Niṭṭhaṃ vajantu vimalā, manorathā sabbasattānaṃ. Saddhammassa ṭhitatthaṃ, yañca imaṃ racayatā mayā puññaṃ; Pattaṃ tena samattaṃ, pāpuṇatu sadevako loko. Suciraṃ tiṭṭhatu dhammo, dhammābhirato sadā bhavatu loko; Niccaṃ khemasubhikkhādi-sampadā janapadā hontūti.
这部《分别论》的注释——《除痴》,乃是由一位长老所著。他具足极净的信、慧与精进,具足戒行、正直、柔和等功德,善能深入自他教义之深奥,具足智慧与辩才;于三藏教法及其注释中,于大师教法中,以无碍智的威力为大注释师;由语业成就而生起甜美、高尚、优美的音声辞采,为应说即说的论师、大诗人;他具足无碍解,为六神通、无碍解等种种功德所庄严,于上人法善安住其心;他是长老灯炬的传承者、大寺住者长老传承中的庄严,由诸师赐名“佛音”,是具足极广大清净智慧的长老。显示巴利原文
Paramavisuddhasaddhābuddhivīriyapaṭimaṇḍitena sīlācārajjavamaddavādiguṇasamudayasamuditena sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthena paññāveyyattiyasamannāgatena tipiṭakapariyattippabhede sāṭṭhakathe satthusāsane appaṭihatañāṇappabhāvena mahāveyyākaraṇena karaṇasampattijanitasukhaviniggatamadhurodāravacanalāvaṇṇayuttena yuttamuttavādinā vādīvarena mahākavinā pabhinnapaṭisambhidāparivāre chaḷabhiññāpaṭisambhidādippabhedaguṇapaṭimaṇḍite uttarimanussadhamme suppatiṭṭhitabuddhīnaṃ theravaṃsappadīpānaṃ therānaṃ mahāvihāravāsīnaṃ vaṃsālaṅkārabhūtena vipulavisuddhabuddhinā buddhaghosoti garūhi gahitanāmadheyyena therena katā ayaṃ sammohavinodanī nāma vibhaṅgaṭṭhakathā.
愿此注释住于世间,为那些寻求度脱世间者,
为善男子们开显智慧清净之道。
只要那清净心的如来,仍具‘佛陀’之名号,
在世间,于世间最尊者、大牟尼中传扬。
显示巴利原文 Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ; Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ paññāvisuddhiyā. Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino; Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesinoti.