396如是我闻:一时,世尊与大比丘僧团——一千二百五十位比丘同行,在安古答拉巴境内游化,抵达了安古答拉巴人的市镇,名叫阿巴那。结发行者给尼亚听闻说:“诸位,释迦族的沙门乔达摩,从释迦族出家,正与大比丘僧团——一千二百五十位比丘同行,在安古答拉巴境内游化,已到达阿巴那。关于那位乔达摩大师,流传着这样美好的名声:‘这位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行具足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。他于包含天、魔、梵的世界,于包含沙门、婆罗门、天、人的众生中,以亲证智证知之后,而宣说教导。他所说的法,开端是善好的,中间是善好的,结尾也是善好的;意义与表述俱善。他开显了全然圆满、清净的梵行。’能见到这样的阿拉汉,实在是善事。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi yena āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo tadavasari. Assosi kho keṇiyo jaṭilo – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’’ti.
于是,结发行者给尼亚前往世尊处。抵达后,与世尊互相问候,彼此交谈欢慰庆快之语,然后退坐一面。世尊对退坐一面的结发行者给尼亚以法语开示、劝导、激励、令欢喜。结发行者给尼亚蒙世尊以法语开示、劝导、激励、令欢喜后,对世尊这样说:“恳请乔达摩大师与比丘僧团一同接受我明日的饭食供养。”这样说了之后,世尊对结发行者给尼亚说:“给尼亚,比丘僧团人数众多,有一千二百五十位比丘,而你一向对婆罗门们深具信心。”结发行者给尼亚第二次对世尊这样说:“尽管比丘僧团人数众多,有一千二百五十位比丘,而且我也对婆罗门们很有信心,但还是恳请乔达摩大师与比丘僧团一同接受我明日的饭食供养。”世尊再次对结发行者给尼亚说:“给尼亚,比丘僧团人数众多,有一千二百五十位比丘,而你一向对婆罗门们深具信心。”结发行者给尼亚第三次对世尊这样说:“尽管比丘僧团人数众多,有一千二百五十位比丘,而且我也对婆罗门们很有信心,但还是恳请乔达摩大师与比丘僧团一同接受我明日的饭食供养。”世尊默然受请。结发行者给尼亚了知世尊已接受,便从座而起,返回自己的苦行林住处。回去后,便招呼朋友、同事、亲戚、血亲们说:“诸位朋友、同事、亲戚、血亲,请听我说:我已邀请沙门乔达摩与比丘僧团明日来受饭食供养。请你们为我提供劳作的帮助。”结发行者给尼亚的朋友、同事、亲戚、血亲们回答他说:“好的,先生。”于是,有人挖灶,有人劈柴,有人清洗器皿,有人安设水罐,有人铺设座位。结发行者给尼亚则亲手准备圆形的布施厅。
Atha kho keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi . Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti. Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi kho, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno; adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti. Tatiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi kho, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno; adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti . Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mittāmacce ñātisālohite āmantesi – ‘‘suṇantu me bhonto, mittāmaccā ñātisālohitā; samaṇo me gotamo nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Yena me kāyaveyyāvaṭikaṃ kareyyāthā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisālohitā keṇiyassa jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni khaṇanti, appekacce kaṭṭhāni phālenti, appekacce bhājanāni dhovanti, appekacce udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpenti, appekacce āsanāni paññapenti. Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṃyeva maṇḍalamālaṃ paṭiyādeti.
397就在那时,婆罗门施罗住于阿巴那。他通达三部吠陀,连同词汇解说、仪轨规则、语音分析,并以历史传说为第五部;他精通词章、语法,于世间论与大人相方面无所缺失。他正教授着三百位学童诵习咒语。那时,结发行者给尼亚对婆罗门施罗深怀信心。婆罗门施罗由三百位学童簇拥着,漫步经行,信步游走,来到结发行者给尼亚的苦行林处。他看见在结发行者给尼亚的苦行林中,有人在掘灶,有人在劈柴,有人在清洗器皿,有人在安放水罐,有人在铺设座位,而结发行者给尼亚正亲手布置圆形的布施厅。见此情景,他对结发行者给尼亚说:“给尼亚先生,莫非您要迎娶、要出嫁,要办婚礼吗?还是将有大祭祀举行?或是邀请了摩揭陀国色尼雅·频婆娑罗王明日率领军队前来应供?”给尼亚答道:“施罗先生,并非嫁娶,亦非婚礼,也不是邀请摩揭陀国色尼雅·频婆娑罗王明日领军而来。其实,是我有大祭祀即将举行。有位沙门乔达摩,出自释迦族,从释迦族出家,正与由一千二百五十位比丘组成的大比丘僧团一起游行于安古答拉巴境内,现已抵达阿巴那。关于这位乔达摩大师,有这样的善美名声流传:‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。’我已邀请他明日与比丘僧团一起来接受饭食供养。”
Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe paṭivasati tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ , padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo, tīṇi ca māṇavakasatāni mante vāceti. Tena kho pana samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno hoti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi parivuto jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami. Addasā kho selo brāhmaṇo keṇiyassa jaṭilassa assame appekacce uddhanāni khaṇante, appekacce kaṭṭhāni phālente, appekacce bhājanāni dhovante, appekacce udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpente, appekacce āsanāni paññapente, keṇiyaṃ pana jaṭilaṃ sāmaṃyeva maṇḍalamālaṃ paṭiyādentaṃ. Disvāna keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati vivāho vā bhavissati mahāyañño vā paccupaṭṭhito, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā’’ti? ‘‘Na me, bho sela, āvāho bhavissati napi vivāho bhavissati napi rājā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyena; api ca kho me mahāyañño paccupaṭṭhito. Atthi, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So me nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti.
“给尼亚尊者,你刚才可是说‘佛陀’?”
‘‘Buddhoti – bho keṇiya, vadesi’’?
“施罗尊者,我是说‘佛陀’。”
‘‘Buddhoti – bho sela, vadāmi’’.
“给尼亚先生,您刚才说的是‘佛陀’吗?”
‘‘Buddhoti – bho keṇiya, vadesi’’?
施罗朋友,我正是说‘佛陀’。
‘‘Buddhoti – bho sela, vadāmī’’ti.
398那时,施罗婆罗门心想:‘世间之中,连“佛陀”这样的称呼都难可听闻。而在我们传承的经典中,有三十二种大人相,具足这些相的大人,唯有两种去处,别无其他。如果他居家度日,就会成为转轮王、如法的法王,征服四方,国土安稳,具足七宝。他所拥有的七宝是:轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝,第七为将军宝。他会有上千位儿子,个个英勇雄壮,能摧破敌军。他不用棍棒、不用刀剑,凭法治理而征服这以大海为边的大地,并安住其上。如果他离家而出家,便会成为阿拉汉、正自觉者,揭开世间的覆障。
Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ghosopi kho eso dullabho lokasmiṃ – yadidaṃ ‘buddho’ti . Āgatāni kho panamhākaṃ mantesu dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveyeva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado’’.
“那么,给尼亚朋友,那位乔达摩大师——阿拉汉、正自觉者,现在住在哪里呢?”听闻此言,结发行者给尼亚举起右臂,对施罗婆罗门说:“施罗朋友,就在那片青翠的树丛间。”于是,施罗婆罗门与三百学童一同前往世尊的住处。到了以后,施罗婆罗门对学童们说:“诸位请缓步轻声走来,一步接着一步。那些世尊不易亲近,譬如独行的狮子。朋友们,在我与沙门乔达摩交谈之时,你们不要中间插话,请等我把话说完。”于是,施罗婆罗门来到世尊面前。彼此问候,互相致意,说过一番亲切客气的话后,便坐在一旁。坐定后,施罗婆罗门仔细在世尊身上寻找三十二大人相。
‘‘Kahaṃ pana, bho keṇiya, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti? Evaṃ vutte, keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā selaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘yenesā, bho sela, nīlavanarājī’’ti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi – ‘‘appasaddā bhonto āgacchantu pade padaṃ nikkhipantā; durāsadā hi te bhagavanto sīhāva ekacarā. Yadā cāhaṃ, bho, samaṇena gotamena saddhiṃ manteyyaṃ, mā me bhonto antarantarā kathaṃ opātetha. Kathāpariyosānaṃ me bhavanto āgamentū’’ti. Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.
施罗婆罗门观察到世尊身上大部分的三十二大人相,唯有二相心存犹豫。他对这两项大人相犹豫、怀疑,无法确信,不能生起净信——即阴藏隐密相与广长舌相。那时,世尊心里这样想:‘这位施罗婆罗门看到了大部分的三十二大人相,只差这两相。他在阴藏隐密相和广长舌相上犹豫、怀疑,无法确信,不能生起净信。’于是,世尊施展那样的神通变化,令施罗婆罗门得以看见世尊的阴藏隐密之处。接着,世尊伸出舌头,来回轻触两侧耳孔,又来回轻触两侧鼻孔,最后以舌头覆盖了整个额面。那时,施罗婆罗门心想:‘沙门乔达摩确实具足三十二大人相,完全圆满,毫无缺漏。但我还不知他是否是一位真正的佛陀。我曾听那些年高望重的古老婆罗门,乃至师祖辈们说:“那些成为阿拉汉、正自觉者的人,当有人当面赞叹他们的功德时,他们会显露真实的自体。”那么,就让我用与之相称的偈颂,当面赞叹沙门乔达摩吧。’
Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni, yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya ca. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘passati kho me ayaṃ selo brāhmaṇo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni, yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cā’’ti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi, yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ. Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi; ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi; kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi. Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehi; no ca kho naṃ jānāmi buddho vā no vā. Sutaṃ kho pana metaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī’ti. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.
399于是,施罗婆罗门在世尊面前,以与之相称的偈颂如是赞叹:
Atha kho selo brāhmaṇo bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
出身高贵者所具有的种种相好,
所有这些大人相,都具足于您身。
眼目清澈,面容善好,高大端直,威严具足,
在沙门僧团之中,您犹如日轮,光明显耀。
你这位比丘相貌端严,肤色如金光闪耀,
以你这样无上的容貌,沙门身份又有何用?
你应当成为国王,一位转轮王、车乘之主,
征服四方,为瞻部洲之主。
愿拥有财富的刹帝利诸王,皆来追随你;
乔达摩啊,愿您成为王中之王、人类之主,执掌王权!
您自称是正自觉者,是无上的法王,
您说:‘我依法转动法轮’,乔达摩。
世尊说:“施罗,我所转起的法轮,这无上的法轮,”
舍利弗随顺如来,是如来的法子。
诸位,请谛听具眼者所说——
疗愈者、大英雄,犹如狮子在林中吼叫。
那已成就清净、无与伦比、摧破魔军者;
谁见到他会不欢喜?即便是黑生卑种姓者。
欲随我者,可来;不欲者,可去;
今我将于此处出家,于最胜慧者前。
若您喜悦正自觉者的教法,
我们亦将出家,于最胜慧者前。
这三百位婆罗门,合掌恭敬,恳切请求;
世尊,我们愿在您的身边修习梵行。
世尊说:“施罗,这梵行是善说的,是现前可见、不待时节的。”
‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano; Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā . ‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā; Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā. ‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā; Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi. ‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco; Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino. ‘‘Rājā arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho; Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro. ‘‘Khattiyā bhogirājāno, anuyantā bhavantu te; Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’. ‘‘Rājāhamasmi selāti, dhammarājā anuttaro; Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’. ‘‘Sambuddho paṭijānāsi, dhammarājā anuttaro; ‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsasi gotama. ‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo; Ko te tamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’. ‘‘Mayā pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā dhammacakkaṃ anuttaraṃ; Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ. ‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ; Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa. ‘‘Vinayassu mayi kaṅkhaṃ, adhimuccassu brāhmaṇa; Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso. ‘‘Yesaṃ ve dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso; Sohaṃ brāhmaṇa sambuddho, sallakatto anuttaro. ‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano; Sabbāmitte vasī katvā, modāmi akutobhayo’’. ‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā; Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane. ‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ; Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko. ‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu; Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’. ‘‘Etañce ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsanaṃ ; Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike’’. ‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā; Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’. ‘‘Svākkhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā sandiṭṭhikamakālikaṃ; Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’ti.
那时,婆罗门施罗与随众一同在世尊面前出家,得受具足戒。
Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ.
400那时,结发行者给尼亚度过那夜之后,在自己的住处备办了上等嚼食与啖食,然后差人告知世尊:“乔达摩尊者,食时已至,饮食齐备。”于是,世尊于午前时分,着衣持钵,前往结发行者给尼亚的住处;到后,在已敷设的座位与比丘僧团一同坐下。那时,结发行者给尼亚亲手以上等嚼食、啖食款待以世尊为首的比丘僧团,令他们满意。世尊食毕,手离钵时,结发行者给尼亚取一低座,坐于一旁。世尊便以这些偈颂随喜坐在一旁的结发行者给尼亚——
Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi, sampavāresi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā imāhi gāthāhi anumodi –
火供为诸祭祀之首,萨维德利为诸韵文之首;
人类之中,王者为首;众河之中,海洋为首。
星宿之中,以月为魁首;一切发光体中,以太阳为第一。
‘‘Aggihuttamukhā yaññā, sāvittī chandaso mukhaṃ; Rājā mukhaṃ manussānaṃ, nadīnaṃ sāgaro mukhaṃ. ‘‘Nakkhattānaṃ mukhaṃ cando, ādicco tapataṃ mukhaṃ; Puññaṃ ākaṅkhamānānaṃ, saṅgho ve yajataṃ mukha’’nti.
于是,世尊以这些偈颂向结发苦行者给尼亚表达了随喜,便从座起身离去。
Atha kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
那时,尊者施罗与随从众独自远离,不放逸、精勤、志坚而住。不久,为达成良家子正确地离家出家的那无上目标——梵行的究竟,他们就在此世以自身的证智现证并安住其中。他们彻知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’如此,尊者施罗与随从众成为阿拉汉。然后,尊者施罗与随从们前往世尊那里。到了之后,他们把上衣搭在一边肩膀上,朝着世尊合掌致敬,用偈颂对世尊说:
Atha kho āyasmā selo sapariso eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā selo sapariso arahataṃ ahosi. Atha kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
您是佛陀,您是导师,您是降伏魔罗的牟尼;
您已断除诸随眠,已得渡,并度脱此众生。
您已超越诸所依,诸漏已彻底摧破;
如狮子般无有执取,已舍弃怖畏与恐惧。
‘‘Yaṃ taṃ saraṇamāgamma, ito aṭṭhami cakkhumā; Sattarattena bhagavā, dantamha tava sāsane. ‘‘Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni; Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ. ‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā; Sīhova anupādāno, pahīnabhayabheravo. ‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā; Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
人物名册
| Pali | 中文(经文用名) | 角色 |
|---|
| Bhagavā (Buddha) | 世尊 / 乔达摩 | 佛陀,被观察三十二相及说法者。 |
| Keṇiyo | 结发行者给尼亚 | 结发行者(苦行者),本次大供养的施主。 |
| Sela | 婆罗门些喇 | 精通三吠陀的婆罗门导师,后率领徒众出家。 |
| tīṇi māṇavakasatāni | 三百位学童 | 些喇婆罗门的学生,后随其出家。 |
事件
结发行者给尼亚听闻佛陀抵达,三次恳请后,佛陀默许了次日应供的邀请。备办盛宴时,被波罗门些喇撞见,些喇得知他邀请的是传闻中的“佛陀”。些喇出于对“佛陀”名号的稀有好奇及对大人相的验证,率三百学童前去拜访。在验证了佛的三十二相、听闻了佛对其适当的偈颂赞叹与说法后,些喇师徒出家并迅速证得阿拉汉果。最后,佛陀应供,并以偈颂随喜了给尼亚的布施功德。
经文摘要
被邀供(A)→ 些喇闻“佛陀”名号而前往验证大人相(B)→ 验证后以偈颂赞叹并求道(C)→ 师徒出家证果(D)→ 佛陀赴供应供并随喜(E)。
中心思想(白话 + 重点拆解)
1. 背景:“佛陀”名号的引爆力
这部经一开始根本不是在讨论高深佛法,而是一个轰动的社交传闻。一个名叫些喇的博学婆罗门,偶然听到有人要供养一个叫“佛陀”的人,他的反应极强烈:“‘佛陀’这个声音确实难得听闻”。这就像你在学术界听到一个只存在于传说级古籍里的顶尖人物突然现身一样。他不是去求法的,他是去“验货”的。他脑子里装着祖传的三十二大人相标准,要去现场一一核对真伪。
2. 核心:从“相”到“法”的转折
些喇的整个求道逻辑,在这里发生了关键转向:
* 第一阶段:着相验证。 他仔仔细细观察佛陀,就像法医做鉴定。有两个相(阴藏隐密、广长舌相)他看不确切,佛陀就以一种近乎直接展示的方式让他心服口服。些喇确认:硬件满分。
* 第二阶段:打破疑虑。 虽然相都对了,他内心还是嘀咕:“但我不知道他是否是佛陀?” 这里才是经文的关键。真正让他跨越疑虑的,不是神通,而是他想起的一句古训:“当自己的功德被称赞时,会显现自己。” 于是,他决定不直接盘问,而是用偈颂当面赞叹佛陀。
* 第三阶段:法眼开启。 佛陀的回应与随后的开示,彻底打破了他作为学者的最后知见障碍。经文用行动展示了结果:他不再怀疑,立刻求道:“我们愿在世尊面前出家,愿得达上。”
→ 拆开看: 这里的重点是,佛陀收服大外道,靠的不是辩论赛,而是让外道引经据典观察他后,发起真诚的赞叹。赞叹本身就是放下我慢的第一步,当你能真心赞叹一个你本来怀疑的对象时,你的心已经准备好接受他了。
→ 一句话要旨: 真正的皈依,不是因为看到了奇妙的“相”,而是因为内心从怀疑转向赞叹的那一刻,法的大门就敞开了。
关键术语锚
- Buddha / 佛陀
- Pali→中文: 觉者 / 佛陀
- 为何易错: 本篇的核心。对些喇而言,最初不只是一个称号,而是一个承载了古老的“大人相”传说和“转轮王/正自觉者”两种命运选择的远古概念。他需要把书本定义的“佛陀”和眼前这个具体的乔达摩对上号。
- Veda / 吠陀
- Pali→中文: 吠陀 / 明论(在此指婆罗门教圣典)
- 为何易错: 这是些喇的全部知识背景和权威来源。经中详列他精通“三吠陀、词汇、祭仪、音韵、词源、历史第五”等,是为了凸显他从一个极端依靠经典权威的人,转向“亲见法”的巨大转变。
- Saddhā / 信心
- Pali→中文: 信心 / 信
- 为何易错: 在经文中,佛陀两次推脱给尼亚的邀请,理由是:“你对婆罗门们有信心”,而供养的对像是佛陀为首的僧团,这可能引起非议。这里的“信”是带有强烈世俗亲族或宗派背景的信任,需要被转换为对法、对觉者的实证之信。