出家论释显示巴利原文
Pabbajjākathāvaṇṇanā
2444 如上,以不略不广的方式,已在两种分别及其注释中显示了决择。今为开示犍度中所含的决择,故说“戒蕴等”。其中,“具足戒蕴等”意指具足戒、定、慧、解脱、解脱知见这五蕴功德聚。“妙蕴”:因其圆满身相如黄金般肢节,故“妙”为美好,“蕴”指身体;具足此妙蕴者即是世尊。应知,这是通过显示圆满身相的一分——属于三十二相的文句,以相引导的方式,显现三十二相等一切色身的吉祥。显示巴利原文
2444. Iccevaṃ nātisaṅkhepavitthāravasena vibhaṅgadvaye, tadaṭṭhakathāya ca āgataṃ vinicchayaṃ dassetvā idāni khandhakāgataṃ vinicchayaṃ dassetumārabhanto āha ‘‘sīlakkhandhādī’’tiādi. Tattha sīlakkhandhādiyuttenāti sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanasaṅkhātehi pañcahi khandhehi guṇarāsīhi yuttena samannāgatena. Subhakkhandhenāti suvaṇṇāliṅgasadisavaṭṭakkhandhatāya subho sundaro khandho etassāti subhakkhandho, bhagavā, tena. Iminā bāttiṃsalakkhaṇānamekadesabhūtassa samavaṭṭakkhandhatālakkhaṇassa paridīpakena vacanena lakkhaṇāhāranayena bāttiṃsalakkhaṇādikā sabbāpi rūpakāyasirī sandassitāti veditabbā.
“犍度”:诸蕴之集合称为犍度,或因摄持、阐明诸蕴而名为犍度。此中“诸蕴”,是指出家、受具足戒等律仪羯磨,以及作持、止持与学处等诸制定。由于出家等是世尊所制,故称为“诸制定”。而“蕴”字也见于表示“制定”的语境中,如说“木蕴”“火蕴”“水蕴”等。再者,此中诸制定按部分聚合之义确为相应,因其正是按部分、按聚合而作分别。于彼犍度中,“亦”字是对所应说内容的承接:除了五百犍度、七百犍度之外,还会宣说出家犍度等至比丘尼犍度终了的二十种犍度中所说的决择。正是就此而说:“于犍度中,亦将略说决择。”显示巴利原文
Khandhaketi khandhānaṃ samūho khandhako, khandhānaṃ vā kāyanato dīpanato khandhako. ‘‘Khandhā’’ti cettha pabbajjūpasampadādivinayakammasaṅkhātā, cārittavārittasikkhāpadasaṅkhātā ca paññattiyo adhippetā. Pabbajjādīni hi bhagavatā paññattattā ‘‘paññattiyo’’ti vuccanti. Paññattiyañca khandha-saddo dissati ‘‘dārukkhandho (saṃ. ni. 4.241) aggikkhandho (paṭi. ma. 1.116) udakakkhandho’’tiādīsu (a. ni. 6.37) viya. Apica bhāgarāsatthatā cettha yujjatiyeva tāsaṃ paññattīnaṃ bhāgaso, rāsito ca vibhattattā. Tasmiṃ khandhake. Pi-saddo vuttāpekkhāya pañcasatikasattasatikakkhandhake dve vajjetvā pabbajjakkhandhakādike bhikkhunikhandhakapariyosāne vīsatividhe khandhake vuttavinicchayassa idha vakkhamānattā. Tadeva sandhāyāha ‘‘khandhakepi pavakkhāmi, samāsena vinicchaya’’nti.
2445 以「母与父」此语,即指生身父母。「『盘杜羯磨』、『沙门咖拉那』、『巴巴迦那』乃是同义词」,此乃「诸比丘,我允许为行盘杜羯磨而征求僧团」这篇圣典的注疏中所说。「问过」一词,此处省略了「僧团」。显示巴利原文
2445.‘‘Mātarā pitarā’’ti iminā janakāyeva adhippetā. ‘‘Bhaṇḍukammaṃ, samaṇakaraṇaṃ, pabbājananti ca pariyāya-saddā’’ti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, saṅghaṃ apaloketuṃ bhaṇḍukammāyā’’ti (mahāva. 98) imissā pāḷiyā aṭṭhakathāya (mahāva. aṭṭha. 98) vuttaṃ. Āpucchitvāti ettha ‘‘saṅgha’’nti seso.
2446 「瓦瓦德」者,即已从事、已投入、已精勤之义。「令出家后带来,及」这是词的连声。于此,当知出家有三种:剃除须发、着袈裟衣、授予三皈依。行此三者,方得名为「令出家」。若仅行其中一或二种,亦依此通称而说。故应知,「令出家后带来」此语,即是显示剃发、着袈裟衣后带来的意思。显示巴利原文
2446.Vāvaṭoti pasuto, yuttapayuttoti attho. ‘‘Pabbājetvā ānaya iti cā’’ti padacchedo. Ettha ca tidhā pabbājanaṃ veditabbaṃ kesacchedanaṃ, kāsāyaacchādanaṃ, saraṇadānanti, imāni tīṇi karonto ‘‘pabbājetī’’ti vuccati. Tesu ekaṃ, dve vāpi karonto tathā voharīyatiyeva. Tasmā ‘‘pabbājetvānayā’’ti iminā kese chinditvā kāsāyāni acchādetvā ānehīti ayamattho dīpitoti daṭṭhabbo.
2447 「未说」者,即未被依止师教导询问。此意为:若那位年幼者自行以剃发和着袈裟衣的方式令其出家,是可以的。显示巴利原文
2447.Avuttoti upajjhāyena anuyyojito. So daharo sace taṃ sayameva kesacchedanakāsāyacchādanehi pabbājeti, vaṭṭatīti yojanā.
2448 “于彼处”:即于自己近处。“带至界内”:这是为了告知剃发及回避而说的。因此,在有比丘的寺院中,也不得对其他比丘说“为这个人剃发”。“令出家”:这是就剃发而言的。显示巴利原文
2448.Tatthāti attano samīpe. Khaṇḍasīmaṃ netvāti bhaṇḍukammārocanaparihāratthaṃ vuttaṃ. Tena sabhikkhuke vihāre aññampi bhikkhuṃ ‘‘etassa kese chindā’’ti vattuṃ na vaṭṭati. Pabbājetvāti kesacchedanaṃ sandhāya vadati.
2450 “除比丘外,其他人不得令出家”:这是就授予三皈依而说的。因此他说“沙弥”等。显示巴利原文
2450.‘‘Purisaṃbhikkhuto añño, pabbājeti na vaṭṭatī’’ti idaṃ saraṇadānaṃ sandhāya vuttaṃ. Tenevāha ‘‘sāmaṇero’’tiādi.
2451 对于长老与长老尼两者,以“用这些衣覆盖他”的指示,不论是沙弥或沙弥尼,那二者——沙弥与沙弥尼——皆可授予袈裟,这是此处的连接句义。显示巴利原文
2451.Ubhinnampi theratherīnaṃ ‘‘imehi cīvarehi imaṃ acchādehī’’ti āṇattiyā sāmaṇeropi vā hotu, tathā sāmaṇerī vā hotu, te ubho sāmaṇerasāmaṇerī kāsāyāni dātuṃ labhantīti yojanā.
2452-4 “令出家之比丘”者,于此应说“授与皮五业处”。因如此行持后,在关于剃发的注疏中已有说明。彼注疏中说:“具寿,善作意,提起正念”,之后应教授皮五业处。教授时,应依色、形、香、住处、界限,显示其不净、可厌、令人厌恶之性,或显示其无生命、无有情之性而教导。为何这样做呢?若是一位具足近行定者,是为令他于剃刀锋上证得阿拉汉果。注疏中这样说:显示巴利原文
2452-4.Pabbājentena bhikkhunāti ettha ‘‘tacapañcakakammaṭṭhānaṃ datvā’’ti vattabbaṃ evañhi katvā kesāpanayanassa aṭṭhakathāyaṃ vuttattā. Vuttañhi tattha ‘‘āvuso, suṭṭhu upadhārehi, satiṃ upaṭṭhāpehīti vatvā tacapañcakakammaṭṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ. Ācikkhantena ca vaṇṇasaṇṭhānagandhāsayokāsavasena asucijegucchapaṭikkūlabhāvaṃ, nijjīvanissattabhāvaṃ vā pākaṭaṃ karontena ācikkhitabba’’ntiādi. Kimatthamevaṃ karīyatīti ce? Sace upanissayasampanno hoti, tassa khuraggeyeva arahattapāpuṇanatthaṃ. Vuttañcetaṃ aṭṭhakathāyaṃ –
凡是于剃刀锋上证得阿拉汉果者,他们全都获得了这样的听闻,依止善友师长所授之方法,而非不依止,因此从最初就应当为他说如此之语。显示巴利原文
‘‘Ye hi keci khuragge arahattaṃ pattā, sabbe te evarūpaṃ savanaṃ labhitvā kalyāṇamittena ācariyena dinnanayaṃ nissāya, no anissāya, tasmāssa āditova evarūpī kathā kathetabbā’’ti (mahāva. aṭṭha. 34).
以此即显示出,除此之外,其他非导向出离的言语不应说。“以牛粪等”,即以牛粪粉等;以“等”字包含黏土等。“或疮”,是指粗大的疮。“或疥癣”,是指细微的疥癣。“自己之子”,指自己的儿子。由于“比丘”一词在上下文中距离较远,故说为“行者”。显示巴利原文
Eteneva byatirekato ito aññā aniyyānikakathā na kathetabbāti dīpitaṃ hoti. Gomayādināti gomayacuṇṇādinā. Ādi-saddena mattikādīnaṃ gahaṇaṃ. Pīḷakā vāti thullapīḷakā vā. Kacchu vāti sukhumakacchu vā. Niyaṃputtanti attano puttaṃ. ‘‘Bhikkhunā’’ti imassa padassa dūrattā ‘‘yatinā’’ti āha.
2455-6 为何应如此令其沐浴呢?答曰“以这些亦”云云。“彼”,指希求出家者。“于依止师等”中,此处的“等”字含摄老师、同依止师等人。“得”字,在此“实”字表“因为”之义。因为以这些亦能令于依止师等存有恭敬,又因善男子们获得了这般利益,便能遣除已生的不喜,圆满诸学,将证悟涅槃,是故应作如此利益。这便是其义。显示巴利原文
2455-6. Kasmā pana evaṃ nahāpetabboti āha ‘‘ettakenāpī’’tiādi. Soti pabbajjāpekkho. Upajjhāyakādisūti ettha ādi-saddena ācariyasamānupajjhāyakādīnaṃ gahaṇaṃ. Pāpuṇanti hīti ettha hi-saddo yasmā-padatthe vattati. Yasmā ettakenāpi upajjhāyādīsu sagāravo hoti, yasmā ca evarūpaṃ upakāraṃ labhitvā kulaputtā uppannaṃ anabhiratiṃ paṭivinodetvā sikkhāyo paripūretvā nibbānaṃ pāpuṇissanti, tasmā evarūpo upakāro kātabboti attho.
2458 “一处”者,将一切衣集于一处。显示巴利原文
2458.Ekatoti sabbāni cīvarāni ekato katvā.
2459 “然后”,是不变词,表章节另起。即便不交付其手,亲教师或老师亦可亲自为那希求出家者披覆,此为开许——应如是连属。显示巴利原文
2459.Athāti adhikārantarārambhe nipāto. Tassa hatthe adatvāpi upajjhāyo vā ācariyo vāpi sayameva taṃ pabbajjāpekkhaṃ acchādeti, vaṭṭatīti yojanā.
2460 因不应取用未授予之衣,故说:「从彼处脱下一切后,应当再给予那件衣。」「从彼处」,即从他的身体;「那」,指衣。显示巴利原文
2460. Adinnacīvarassa aggahetabbattā āha ‘‘apanetvā tato sabbaṃ, puna dātabbameva ta’’nti. Tatoti tassa sarīrato. Tanti cīvaraṃ.
2461-2 以「比丘」等句说明此义。「未授予者不许可」,在此有人解作「出家不得成就」。即使是属于自己的衣,若不授予也不可取用;对亲教师与和尚所有的衣,更复何言?至于自己本人的衣,则根本无须多说——这是此处的义趣。「诸比丘」指当时聚集的比丘们。「令作蹲踞」:此处「作」字依一切词根之义而取,故应解为「令蹲踞而坐」。注疏文中作「蹲踞者」,此处为适应偈颂结构,省略ka音而标示。显示巴利原文
2461-2. Etadeva āha ‘‘bhikkhunā’’tiādinā. Adinnaṃ na vaṭṭatīti ettha pabbajjā na ruhatīti vadanti. Tasseva santakaṃ vāpi cīvaraṃ adinnaṃ na vaṭṭati attasantake ācariyupajjhāyānaṃ attano santake cīvare kā kathā vattabbameva natthīti attho. Bhikkhūti ye tattha sannipatitā. Kārāpetvāna ukkuṭinti ettha sabbadhātvatthānugato karoti-saddo gahitoti ukkuṭikaṃ nisīdāpetvāti attho gahetabbo, ‘‘ukkuṭika’’nti (mahāva. aṭṭha. 34) aṭṭhakathāpāṭho gāthābandhasukhatthaṃ idha ka-kāralopena niddiṭṭho.
2464 「或一句」者,如「佛陀」等,哪怕只是一句。「或一音节」者,于bu、ka等音节中,哪怕只是一个音节。「次第」者,如「佛陀」等语句的次第行。显示巴利原文
2464.Ekapadaṃvāpīti buddhamiccādikaṃ ekampi vā padaṃ. Ekakkharampi vāti bukārādiakkharesu ekampi vā akkharaṃ. Paṭipāṭinti ‘‘buddha’’miccādikaṃ padapantiṃ.
2465 为了显示其他不应作的方式,而说“三次或”等。“于其余亦如是”的意思是:若三次给予“法皈依”,或三次给予“僧皈依”,如此三皈依同样未能授予。显示巴利原文
2465. Akattabbappakārantaraṃ dassetumāha ‘‘tikkhattuṃ yadi vā’’tiādi. Tathā sesesūti yadi vā ‘‘dhammaṃ saraṇa’’nti tikkhattuṃ deti, ‘‘saṅghaṃ saraṇa’’nti yadi vā tikkhattuṃ deti, evampi tīṇi saraṇāni adinnāneva honti.
2466 “应作鼻音结尾而授予”,这是与其关联。为了表明“授予时,应作鼻音结尾且不间断地授予”,故说“或者一连贯”。倘若逐句断开,并以ṃ音结尾,便是在授予时造成了间断。所谓“mantā”,指以“佛陀为皈依”等以ṃ音结尾的形式。若按“我皈依佛陀”等方式,仅作鼻音结尾,则不应这样授予,所以又说“或者”。显示巴利原文
2466. Anunāsikantāni katvā dātabbānīti sambandho. Anunāsikantaṃ katvā dānakāle antarāvicchedaṃ akatvā dātabbānīti dassetuṃ ‘‘ekābaddhāni vā panā’’ti vuttaṃ. Vicchinditvā padapaṭipāṭito ma-kārantaṃ katvā dānasamaye vicchedaṃ katvā. Mantānīti ‘‘buddhaṃ saraṇaṃ iccādinā ma-kārantāni. ‘‘Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’tiādinā nayena niggahitantameva katvā na dātabbanti ‘‘athā’’ti āha.
2467 清净,是指师的白与甘马语的发音清净。出家,是指沙弥与沙弥尼的出家。“无双方清净则不成”,意为:缺少双方清净——即师与弟子双方在三皈依的授予与领受中,发音不清净——哪怕仅有一字的缺失,也不得成就。这是它的含义。显示巴利原文
2467.Suddhi nāma ācariyassa ñattiyā, kammavācāya ca uccāraṇavisuddhi. Pabbajjāti sāmaṇerasāmaṇeripabbajjā. Ubhatosuddhiyā vināti ubhatosuddhiṃ vinā ācariyantevāsīnaṃ ubhinnaṃ tīsu saraṇattayadānaggahaṇesu uccāraṇasuddhiṃ vinā, ekassāpi akkharassa vipattisabbhāve na hotīti attho.
2468-9 “欲求出家功德”应视为“老师”与“弟子”二词之定语。老师欲求弟子的出家功德,弟子欲求自己的出家功德,对于“佛陀”等词的字母,如“bu”音、“dha”音等字母、音节,应具足处所与成音部位,即具足喉、颚、顶、齿、唇、鼻之别,亦具足如舌中等字母生起之成音部位。如此而成之说,不应减损、不应忽略,此即连结。为何要如此坚稳而说?故说“以一字母之坏灭”等。hi词表yasmā之义,意为:因即使一字母坏灭,或以不发音、恶发音,出家即不成立,故如是说。此为意趣。显示巴利原文
2468-9.‘‘Pabbajjāguṇamicchatā’’ti idaṃ ‘‘ācariyena, antevāsikenā’’ti padadvayassa visesanaṃ daṭṭhabbaṃ, antevāsikassa pabbajjāguṇaṃ icchantena ācariyena, attano pabbajjāguṇaṃ icchantena antevāsikena ca bu-ddha-kārādayo vaṇṇā bu-kāra dha-kārādayo vaṇṇā akkharā ṭhānakaraṇasampadaṃ kaṇṭhatālumuddhadantaoṭṭhanāsikābhedaṃ ṭhānasampadañca akkharuppattisādhakatamajivhāmajjhādikaraṇasampadañca ahāpentena aparihāpentena vattabbāti yojanā. Kasmā idameva daḷhaṃ katvā vuttanti āha ‘‘ekavaṇṇavināsenā’’tiādi. Hi-saddo yasmā-padatthe, yasmā ekassāpi vaṇṇassa vināsena anuccāraṇena vā duruccāraṇena vā pabbajjā na ruhati, tasmā evaṃ vuttanti adhippāyo.
2470 “若成就”:以带疑之语,彰显双方发音清净的难行后,给予双方师与弟子“应不放逸”的教诫。“仅由皈依而已”:以此决定显示沙弥出家不如具足戒由白四甘马而成,现今亦仅由皈依而成就。hi词表显著义。如所说:显示巴利原文
2470.Yadi siddhāti sāsaṅkavacanena ubhatouccāraṇasuddhiyā dukkarattaṃ dīpetvā ‘‘appamattehi bhavitabba’’nti ubhinnaṃ ācariyantevāsikānaṃ anusiṭṭhi dinnā hoti. Saraṇagamanatovāti avadhāraṇena sāmaṇerapabbajjā upasampadā viya ñatticatutthena kammena na hoti, idānipi saraṇagamaneneva sijjhatīti dīpeti. Hi-saddo pasiddhiyaṃ. Yathāha –
“因为以皈依得具足戒的方式后来被遮止,故现今它不单靠皈依便能成立。然而沙弥的出家,因为后来也以‘诸比丘,我允许以此三皈依而成沙弥出家’得到了允许,故现今它仍仅以皈依而成立。”显示巴利原文
‘‘Yasmā saraṇagamanena upasampadā parato paṭikkhittā, tasmā sā etarahi saraṇagamanamatteneva na ruhati. Sāmaṇerassa pabbajjā pana yasmā paratopi ‘anujānāmi, bhikkhave, imehi tīhi saraṇagamanehi sāmaṇerapabbajja’nti (mahāva. 105) anuññātā eva, tasmā sā etarahipi saraṇagamanamatteneva ruhatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 34).
虽然仅凭皈依,出家便已成就,但为令该沙弥了知‘此戒与彼戒,我应当圆满’,为使这些戒得以圆满,比丘应授予十戒,这便是其中的关联。正如世尊所说:‘诸比丘,我允许沙弥受持十学处,沙弥应于这些学处中修学。即离杀生……’等。显示巴利原文
Saraṇagamanato eva pabbajjā yadipi kiñcāpi siddhā nipphannā, tathāpi assa sāmaṇerassa ‘‘idañcidañca mayā pūretabbaṃ sīla’’nti ñatvā paripūraṇatthāya bhikkhunā dasa sīlāni dātabbānīti yojanā. Yathāha ‘‘anujānāmi, bhikkhave, sāmaṇerānaṃ dasa sikkhāpadāni, tesu ca sāmaṇerehi sikkhituṃ. Pāṇātipātā veramaṇī’’tiādi (mahāva. 106).
2471 ‘亲教师’:即对可责与不可责加以观察者,故名亲教师。这是指具足世尊所说诸支、戒腊满十年的比丘。求请者须着下衣、披上衣,合掌于头顶,面向对方蹲坐,三次请求:‘尊者,请您做我的亲教师。’如此请求之后,对方若以‘善哉’‘易行’‘适宜’‘适当’‘以令人欢喜的方式成就’此五语之中的任一种,或以身、或以语、或以身语二者表示同意;当他同意时,即立于父亲之位,如同接纳亲子一般接受弟子,观察可责与不可责,犯过时予以呵责,教导共住弟子——这样的人,称为亲教师。显示巴利原文
2471.Upajjhāyanti vajjāvajje upanijjhāyatīti upajjhāyo, taṃ, bhagavatā vuttehi aṅgehi samannāgato paripuṇṇadasavasso puggalo. Nivāsetvā ca pārupitvā ca sirasi añjaliṃ paggahetvā attano abhimukhe ukkuṭikaṃ nisīditvā ‘‘upajjhāyo me, bhante, hohī’’ti tikkhattuṃ vatvā āyācanāya katāya ‘‘sāhu, lahu, opāyikaṃ, paṭirūpaṃ, pāsādikena sampādehī’’ti imesu pañcasu padesu aññataraṃ kāyena vā vācāya vā ubhayena vā viññāpetvā tasmiṃ sampaṭicchite pituṭṭhāne ṭhatvā atrajamiva taṃ gahetvā vajjāvajjaṃ upaparikkhitvā dosena niggaṇhitvā saddhivihārike sikkhāpento upajjhāyo nāma.
‘老师’:即对于希望学习明处技艺或威仪正行者,应当恭敬承事、侍奉之人,故名老师。此人同样具足前述亲教师所应具备的特征。依前述方式蹲坐后,三次请求:‘尊者,请您做我的老师,我将依止具寿而住。’如此请求后,对方若说‘善哉’等五语之中的任一语,当其同意时,即立于父亲之位,教导处于儿子地位的弟子——这样的人,称为老师。显示巴利原文
Vijjāsippaṃ, ācārasamācāraṃ vā sikkhitukāmehi ādarena caritabbo upaṭṭhātabboti ācariyo, taṃ, upajjhāye vuttalakkhaṇasamannāgatoyeva puggalo. Vuttanayeneva nisīditvā ‘‘ācariyo me, bhante, hohi, āyasmato nissāya vacchāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā āyācanāya katāya ‘‘sāhū’’tiādīsu pañcasu aññataraṃ vatvā tasmiṃ sampaṭicchite pituṭṭhāne ṭhatvā puttaṭṭhāniyaṃ antevāsiṃ sikkhāpento ācariyo nāma.
此处,“萨胡”即善哉。“拉胡”即轻,意为“于我而言,以您为亲教师,并无沉重负担”。“欧巴夷咖”指与方便相应,这是说“藉由此方便,你从今以后成为我的责任”。“巴提儒巴”指你认取亲教师是适宜的。“巴萨帝盖那”指以能引生净信的身语行为。“桑巴迭希”意为成就三学。“咖耶那瓦”指或以身体,比如用手势等示意。由于应圆满的诸义务在名称上无有差别而平等,故此处将二者合说。显示巴利原文
Ettha ca sāhūti sādhu. Lahūti agaru, mama tuyhaṃ upajjhāyabhāve bhāriyaṃ natthīti attho. Opāyikanti upāyapaṭisaṃyuttaṃ, taṃ upajjhāyaggahaṇaṃ iminā upāyena tvaṃ me ito paṭṭhāya bhāro jātosīti vuttaṃ hoti. Paṭirūpanti anurūpaṃ te upajjhāyaggahaṇanti attho. Pāsādikenāti pasādāvahena kāyavacīpayogena. Sampādehīti tividhaṃ sikkhaṃ nipphādehīti attho. Kāyena vāti hatthamuddādiṃ dassento kāyena vā. Nāmavisesaṃ vinā pūretabbavattānaṃ samatāya ubhopi ekato vuttā.
“这些义务,共住弟子应对亲教师履行,近住弟子对阿阇梨亦应同样履行。”“瓦萨达”即居住者。“毕亚西勒那”是指有令人喜爱的戒,故称“毕亚西勒”,以此表示“想要圆满戒的人”。显示巴利原文
Etāni vattāni upajjhāyassa saddhivihārikena, ācariyassa antevāsikenāpi evameva kātabbānevāti. Vasatāti vasantena. Piyasīlenāti piyaṃ sīlametassāti piyasīlo, tena, sīlaṃ paripūritukāmenāti vuttaṃ hoti.
2472-3 “应设座”:此处应先说明“清晨即起,脱鞋,偏袒上衣”等前行。“应设座”即先打扫嚼齿木之处,然后为坐铺设座位。这也表明在饮粥等处同样应铺设座位。显示巴利原文
2472-3.Āsanaṃ paññapetabbanti ettha ‘‘kālasseva vuṭṭhāya upāhanā omuñcitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā’’ti (mahāva. 66) vuttā pubbakiriyā vattabbā. Āsanaṃ paññapetabbanti dantakaṭṭhakhādanaṭṭhānaṃ sammajjitvā nisīdanatthāya āsanaṃ paññapetabbaṃ. Iminā ca yāgupānaṭṭhānādīsupi āsanāni paññapetabbānevāti dassitaṃ hoti.
“应供给齿木”:应备好大、中、小三种齿木。若他前三天取用哪一种,则从第四天起,应给予同样的齿木。若他未作限定,随意取用,则得到哪种便供给哪种。显示巴利原文
Dantakaṭṭhaṃ dātabbanti mahantaṃ, majjhimaṃ, khuddakanti tīṇi dantakaṭṭhāni upanetvā tato yaṃ tīṇi divasāni gaṇhāti, catutthadivasato paṭṭhāya tādisameva dātabbaṃ. Sace aniyamaṃ katvā yaṃ vā taṃ vā gaṇhāti, atha yādisaṃ labhati, tādisaṃ dātabbaṃ.
“应供给漱口水”:“漱口水”为省略中间词之复合词,即漱口所用的水。供给者应备好冷水与热水。若他前三天使用哪一种,则从第四天起,应给予同样的漱口水。若他未作限定,随意取用,则得到哪种便供给哪种。若他两种都用,则应两种皆备。“漱口水应置於漱口处,其余各处应洒扫。洒扫时,应从厕所开始。当长老前往厕所时,应洒扫住处,使住处不空。”应依注疏中所说之方式洒扫。显示巴利原文
Mukhodakaṃ dātabbanti mukhadhovanodakaṃ mukhodakanti majjhepadalopīsamāso, taṃ dentena sītañca uṇhañca udakaṃ upanetvā tato yaṃ tīṇi divasāni vaḷañjeti, catutthadivasato paṭṭhāya tādisameva mukhadhovanodakaṃ dātabbaṃ. Sace aniyamaṃ katvā yaṃ vā taṃ vā gaṇhāti, atha yādisaṃ labhati, tādisaṃ dātabbaṃ. Sace duvidhampi vaḷañjeti, duvidhampi upanetabbaṃ. ‘‘Mukhodakaṃ mukhadhovanaṭṭhāne ṭhapetvā avasesaṭṭhānāni sammajjitabbāni. Sammajjantena ca vaccakuṭito paṭṭhāya sammajjitabbaṃ. There vaccakuṭiṃ gate pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ, evaṃ pariveṇaṃ asuññaṃ hotī’’ti aṭṭhakathāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 64 atthato samānaṃ) vuttanayeneva sammajjitabbaṃ.
为显示此后应行之事,而说“彼于时……”等语。“彼”,指亲教师或阿阇梨。“于时”,指在饮用粥饭之时。此处亦省略了“应设座”一句。如注疏中所说:“应在长老尚未从厕所出来前,便已设好座位。长老办完身体之事回来,坐於座上时,‘若有粥’等方式所述之义务,皆应履行。”显示巴利原文
Tato uttariṃ kattabbaṃ dassetumāha ‘‘tassa kālenā’’tiādi. Tassāti upajjhāyassa vā ācariyassa vā. Kālenāti yāgupānakāle. Idhāpi ‘‘āsanaṃ paññapetabba’’nti seso. Yathāha ‘‘there vaccakuṭito anikkhanteyeva āsanaṃ paññapetabbaṃ. Sarīrakiccaṃ katvā āgantvā tasmiṃ nisinnassa ‘sace yāgu hotī’tiādinā nayena vuttaṃ vattaṃ kātabba’’nti (mahāva. aṭṭha. 64).
「应备粥与彼」一句,省略了「洗净钵器」。如律所说:「洗净钵器后,应备粥。」「或从僧团」者,指以抽筹等方式从僧团所得者。「或从俗家」者,指从优婆塞等居士家所得者。显示巴利原文
Yāgu tassupanetabbāti ettha ‘‘bhājanaṃ dhovitvā’’ti seso. Yathāha – ‘‘bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanāmetabbā’’ti (mahāva. 66). Saṅghato vāti salākādivasena saṅghato labbhamānā vā. Kulatopi vāti upāsakādikulato vā.
「应作钵之仪则」者,此乃针对如下仪则而说:「为饮粥者供水后,接取钵器,放低,妥善而不摩擦地洗净后收藏;亲教师起座时,应收起座具;若该处污秽,应扫除该处。」日间用食已,钵亦应如是为作,此即已显示。显示巴利原文
‘‘Patte vattañca kātabba’’nti idaṃ ‘‘yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena dhovitvā paṭisāmetabbaṃ, upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ . Sace so deso uklāpo hoti, so deso sammajjitabbo’’ti (mahāva. 66) āgatavattaṃ sandhāyāha. Divā bhuttapattepi kātabbaṃ eteneva dassitaṃ hoti.
「入村之仪则」者,此乃针对如下次第运行之仪则而说:「若亲教师欲入村,应授下衣,应接取所脱下衣」等。应知「应作」一语须贯通于一切句。显示巴利原文
Vattaṃ ‘‘gāmappavesane’’ti idaṃ ‘‘sace upajjhāyo gāmaṃ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṃ dātabbaṃ, paṭinivāsanaṃ paṭiggahetabba’’ntiādinayappavattaṃ (mahāva. 66) vattaṃ sandhāyāha. ‘‘Kātabba’’nti idaṃ sabbapadehi yojetabbaṃ.
2474 所谓“衣的相关义务”,是指欲入村时应奉上衣、折返时应接取衣并折叠、收存等大仙所制定的诸项义务,皆应遵行。“于住处亦然”,乃至以“亲教师所住之寺院”等方式所开示的“于住处应行之事”,即是住处义务。显示巴利原文
2474.Cīvare yāni vattānīti gāmaṃ pavisitukāmassa cīvaradāne, paṭinivattassa cīvaraggahaṇasaṅgharaṇapaṭisāmanesu mahesinā yāni vattāni vuttāni, tāni ca kātabbāni. Senāsane tathāti ‘‘yasmiṃ vihāre upajjhāyo viharatī’’tiādinā (mahāva. 66) vuttanayena ‘‘senāsane kattabba’’nti dassitaṃ senāsanavattañca.
“脚凳、脚垫等亦然”,此是连结上下文。当亲教师从村落返回时,以及在温室中之时,“应备置洗脚水、脚凳、脚垫”等如此所述的义务,亦应履行。其中“等”字,则包含“应以饮水询问亲教师”等义务。显示巴利原文
Pādapīṭhakathalikādīsu tathāti yojanā. Upajjhāye gāmato paṭinivatte ca jantāghare ca ‘‘pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipitabba’’nti (mahāva. 66) evamāgataṃ vattañca kātabbaṃ. Ādi-saddena ‘‘upajjhāyo pānīyena pucchitabbo’’tiādivattaṃ (mahāva. 66) saṅgaṇhāti.
2475 如此,若将所有义务逐条分别列出,则会变得冗长。因此,注疏者阅览犍度后,为便于掌握而显示其数目,于是道出“如是等……”等文。“以从病中康复归来为终”,意指对阿阇梨与亲教师而言,义务直至他们从病中康复归来为止。“或为一百三十七”,即一百三十七种义务的意思。显示巴利原文
2475. Evaṃ sabbattha vattesu pāṭiyekkaṃ dassiyamānesu papañcoti khandhakaṃ oloketvā sukhaggahaṇatthāya gaṇanaṃ dassetukāmo āha ‘‘evamādīnī’’tiādi. Rogato vuṭṭhānāgamanantānīti ācariyupajjhāyānaṃ rogato vuṭṭhānāgamanapariyosānāni. Sattatiṃsasataṃ siyunti sattatiṃsādhikasatavattānīti attho.
而这些义务,应依《犍度品》巴利文(《大品》第66节)所载顺序,以上述计数方式汇总如下:奉上齿木,递上漱口水,铺设座位。若有粥,先洗涤器皿,再呈上粥;待饮粥毕,供给饮水,接取器皿,放在低处,小心不刮擦地洗净后归回原处。亲教师起身后,撤去座位;若该处有污秽,则清扫之。若亲教师欲入村,则递上下衣,接过换下的下衣;递上腰带;折叠好后,递上大衣;洗净钵后,递上盛水之钵。若亲教师希望有随行沙门,则应遮覆三轮处,端正地穿好下衣,系妥腰带,折叠好后披上大衣,系好纽结,洗净后持钵,作为亲教师的随行沙门而行。行于不远不近处,接取钵中所盛之物;亲教师讲话时不得插话,当亲教师言及将近犯戒时,则应制止。返回时,应先行到达,铺设座位;备好洗脚水、脚凳、脚垫;迎前接取钵与袈裟;递上换穿的下衣,接过换下的下衣。若袈裟已被汗湿,则于阳光下稍作晾晒,但不得将袈裟置于烈日下;折叠时,提起四指宽之边,使折痕不落在中央,予以折叠;腰带折好收置。若有钵食,且亲教师欲食,则先供水,再呈上钵食;询问亲教师是否需要饮水。食毕显示巴利原文
Tāni pana vattāni khandhakapāḷiyā (mahāva. 66) āgatakkamena evaṃ yathāvuttagaṇanāya samānetabbāni – dantakaṭṭhadānaṃ, mukhodakadānaṃ, āsanapaññāpanaṃ, sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā yāguyā upanāmanaṃ, yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena dhovitvā paṭisāmanaṃ, upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanassa uddharaṇaṃ, sace so deso uklāpo hoti, tassa sammajjanaṃ, sace upajjhāyo gāmaṃ pavisitukāmo hoti, tassa nivāsanadānaṃ, paṭinivāsanapaṭiggahaṇaṃ, kāyabandhanadānaṃ, saguṇaṃ katvā saṅghāṭidānaṃ, dhovitvā sodakapattassa dānaṃ, sace upajjhāyo pacchāsamaṇaṃ ākaṅkhati, timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ parimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā upajjhāyassa pacchāsamaṇena gamanaṃ, nātidūranaccāsanne gamanaṃ, pattapariyāpannassa paṭiggahaṇaṃ, na upajjhāyassa bhaṇamānassa antarantarā kathāopātanaṃ, upajjhāyassa āpattisāmantā bhaṇamānassa ca nivāraṇaṃ, nivattantena paṭhamataraṃ āgantvā āsanapaññāpanaṃ, pādodakapādapīṭhapādakathalikānaṃ upanikkhipanaṃ, paccuggantvā pattacīvarapaṭiggahaṇaṃ, paṭinivāsanadānaṃ, nivāsanapaṭiggahaṇaṃ, sace cīvaraṃ sinnaṃ hoti, muhuttaṃ uṇhe otāpanaṃ, neva uṇhe cīvarassa nidahanaṃ, majjhe yathā bhaṅgo na hoti, evaṃ caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvarassa saṅgharaṇaṃ, obhoge kāyabandhanassa karaṇaṃ, sace piṇḍapāto hoti, upajjhāyo ca bhuñjitukāmo hoti, udakaṃ datvā piṇḍapātassa upanāmanaṃ, upajjhāyassa pānīyena pucchanaṃ, bhuttāvissa udakaṃ datvā pattaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena dhovitvā vodakaṃ katvā muhuttaṃ uṇhe otāpanaṃ, na ca uṇhe pattassa nidahanaṃ, pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ –
放置钵时,应一手持钵,另一手触摸床底或凳底,然后将钵放下,不得将钵直接放在无垫隔的地面上;放置袈裟时,应一手持袈裟,另一手拂拭衣竿或衣绳,将外侧朝外、内折朝向自己,折叠收置。亲教师起身后,撤去座位;将洗脚水、脚凳、脚垫归回原处;若该处有污秽,则清扫之。若亲教师欲沐浴,则为他准备沐浴;若需冷水则备冷水,若需热水则备热水。若亲教师欲入温室,则调和浴粉,润湿浴土,手持温室坐具跟随于亲教师身后而行,交付温室坐具,接过袈裟,置于一旁;供上浴粉,供上浴土。若有能力,则应入温室——显示巴利原文
Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā pattassa nikkhipanaṃ, na ca anantarahitāya bhūmiyā pattassa nikkhipanaṃ, cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvarassa nikkhipanaṃ, upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanassa uddharaṇaṃ, pādodakapādapīṭhapādakathalikānaṃ paṭisāmanaṃ, sace so deso uklāpo hoti, tassa sammajjanaṃ, sace upajjhāyo nhāyitukāmo hoti, nhānassa paṭiyādanaṃ, sace sītena attho hoti, sītassa sace uṇhena attho hoti, uṇhassa paṭiyādanaṃ, sace upajjhāyo jantāgharaṃ pavisitukāmo hoti, cuṇṇassa sannayanaṃ, mattikātemanaṃ, jantāgharapīṭhaṃ ādāya upajjhāyassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā jantāgharapīṭhaṃ datvā cīvaraṃ paṭiggahetvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, cuṇṇadānaṃ, mattikādānaṃ, sace ussahati, jantāgharaṃ pavisitabbaṃ –
进入温室时,以浴土涂抹面部,遮覆前后再入温室;不得挤入长老比丘之间就座,也不得以座位阻挡新学比丘;在温室中为亲教师作务。从温室出来时,拿起温室坐凳,遮覆前后而出;在水中也要为亲教师作务。沐浴后,先出水面,擦干自己的身体,穿好下衣,然后擦干亲教师身上的水;递上下衣,递上大衣;拿起温室坐凳先行返回,铺设座位;备好洗脚水、脚凳、擦脚布;以饮水询问亲教师是否需要。如果亲教师要背诵,则为之背诵;若要提问,则为之提问。若亲教师所住的寺院有污秽,且自己有能力,则应予以清洁。清洁寺院时,先取出钵与袈裟置于一旁;取出坐具与铺垫置于一旁;取出枕垫置于一旁;将床放低,小心不刮擦、不碰撞地取出,置于一旁;将凳放低,小心不刮擦、不碰撞地取出,置于一旁;取出床脚置于一旁;取出痰盂置于一旁;取出靠背板置于一旁;认清地铺的铺设位置,取出置于一旁。若寺院内有蜘蛛网,则先从上方扫除;拂拭窗棂角落;若涂有赭色涂料的墙壁角落有污垢,则用湿布拧干后拂拭;若涂为黑色的地面角落显示巴利原文
Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharappaveso, na therānaṃ bhikkhūnaṃ anupakhajja nisīdanaṃ, na navānaṃ bhikkhūnaṃ āsanena paṭibāhanaṃ, jantāghare upajjhāyassa parikammassa karaṇaṃ, jantāgharā nikkhamantena jantāgharapīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamanaṃ, udakepi upajjhāyassa parikammakaraṇaṃ, nhātena paṭhamataraṃ uttaritvā attano gattaṃ vodakaṃ katvā nivāsetvā upajjhāyassa gattato udakassa pamajjanaṃ, nivāsanadānaṃ, saṅghāṭidānaṃ, jantāgharapīṭhaṃ ādāya paṭhamataraṃ āgantvā āsanassa paññāpanaṃ, pādodakapādapīṭhapādakathalikānaṃ upanikkhipanaṃ, upajjhāyassa pānīyena pucchanaṃ, sace uddisāpetukāmo hoti, uddisāpanaṃ, sace paripucchitukāmo hoti, paripucchanaṃ, yasmiṃ vihāre upajjhāyo viharati, sace so vihāro uklāpo hoti, sace ussahati, tassa sodhanaṃ, vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvarassa nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, nisīdanapaccattharaṇassa nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, bhisibibbohanassa nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, mañcassa nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, pīṭhassa nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, mañcapaṭipādakānaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, kheḷamallakassa nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, apassenaphalakassa nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ, bhūmattharaṇassa yathāpaññattassa sallakkhetvā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipanaṃ , sace vihāre santānakaṃ hoti, ullokā paṭhamaṃ ohāraṇaṃ, ālokasandhikaṇṇabhāgānaṃ pamajjanaṃ, sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjanaṃ, sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjanaṃ, sace akatā hoti bhūmi, udakena paripphositvā pamajjanaṃ ‘‘mā vihāro rajena uhaññī’’ti, saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍanaṃ, bhūmattharaṇassa otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññāpanaṃ, mañcapaṭipādakānaṃ otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭṭhāne ṭhapanaṃ, mañcassa otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ atiharitvā yathāpaññattaṃ paññāpanaṃ, pīṭhassa otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena asaṅghaṭṭentena kavāṭapīṭhaṃ atiharitvā yathāpaññattaṃ paññāpanaṃ, bhisibibbohanassa otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññāpanaṃ, nisīdanapaccattharaṇassa otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññāpanaṃ, kheḷamallakassa otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭṭhāne ṭhapanaṃ, apassenaphalakassa otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭṭhāne ṭhapanaṃ, pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ –
放置钵时,应以一手持钵,另一手先触摸床下或凳下,再放下钵,且不得将钵直接放在裸露的地面上;放置衣时,应以一手持衣,另一手拂拭衣竿或衣绳,将衣的外侧朝外、内侧朝内折叠后安放;若风从东方吹来,夹带尘土,则应关闭东窗;若从西方、北方、南方吹来夹尘之风,同样应关闭相应方向的窗户;若值寒季,应白天开窗,夜间关窗;若值热季,则应白天关窗,夜间开窗;若庭院不净,应清扫庭院;若门楼不净,应清扫门楼;若集会堂不净,应清扫集会堂;若火堂不净,应清扫火堂;若厕所不净,应清扫厕所;若无饮用水,应备好饮用水;若无用水,应备好用水;若漱口壶中无水,应将水注入漱口壶。若戒师生起不乐,共住弟子应亲自加以劝解,或请他人劝解,或为戒师说法;若戒师生起追悔,共住弟子应亲自为其消除,或请他人为之消除,或为戒师说法;若戒师生起邪见,共住弟子应亲自为其辨析,或请他人辨析,或为戒师说法;若戒师犯下重法,应受别住,共住弟子应如是努力思惟:‘如何令僧团给予戒师别住?’;若戒师应从别住退回原本,共住弟子应如是努力思惟:‘如何令僧团将戒师从别住退回原本?’;若戒师应受行意喜,共住弟子应如是努力思惟:‘如何令僧团给予戒师行意喜?’显示巴利原文
Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā pattassa nikkhipanaṃ, na ca anantarahitāya bhūmiyā pattassa nikkhipanaṃ, cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvarassa nikkhipanaṃ, sace puratthimāya sarajā vātā vāyanti, puratthimānaṃ vātapānānaṃ thakanaṃ, tathā pacchimānaṃ, tathā uttarānaṃ, tathā dakkhiṇānaṃ vātapānānaṃ thakanaṃ, sace sītakālo hoti, divā vātapānānaṃ vivaraṇaṃ, rattiṃ thakanaṃ, sace uṇhakālo hoti, divā vātapānānaṃ thakanaṃ, rattiṃ vivaraṇaṃ, sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti, pariveṇassa sammajjanaṃ, sace koṭṭhako uklāpo hoti, koṭṭhakassa sammajjanaṃ, sace upaṭṭhānasālā uklāpā hoti, tassā sammajjanaṃ, sace aggisālā uklāpā hoti, tassā sammajjanaṃ, sace vaccakuṭi uklāpā hoti, tassā sammajjanaṃ, sace pānīyaṃ na hoti, pānīyassa upaṭṭhāpanaṃ, sace paribhojanīyaṃ na hoti, paribhojanīyassa upaṭṭhāpanaṃ, sace ācamanakumbhiyā udakaṃ na hoti, ācamanakumbhiyā udakassa āsiñcanaṃ, sace upajjhāyassa anabhirati uppannā hoti, saddhivihārikena vūpakāsanaṃ vūpakāsāpanaṃ vā, dhammakathāya vā tassa karaṇaṃ, sace upajjhāyassa kukkuccaṃ uppannaṃ hoti, saddhivihārikena vinodanaṃ vinodāpanaṃ vā, dhammakathāya vā tassa karaṇaṃ, sace upajjhāyassa diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti, saddhivihārikena vivecanaṃ vivecāpanaṃ vā, dhammakathāya vā tassa karaṇaṃ, sace upajjhāyo garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho, saddhivihārikena ussukkakaraṇaṃ ‘‘kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa parivāsaṃ dadeyyā’’ti, sace upajjhāyo mūlāyapaṭikassanāraho hoti, saddhivihārikena ussukkakaraṇaṃ ‘‘kinti nu kho saṅgho upajjhāyaṃ mūlāya paṭikasseyyā’’ti, sace upajjhāyo mānattāraho hoti, saddhivihārikena ussukkakaraṇaṃ ‘‘kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa mānattaṃ dadeyyā’’ti, sace upajjhāyo abbhānāraho hoti, saddhivihārikena ussukkakaraṇaṃ ‘‘kinti nu kho saṅgho upajjhāyaṃ abbheyyā’’ti, sace saṅgho upajjhāyassa kammaṃ kattukāmo hoti tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, saddhivihārikena ussukkakaraṇaṃ ‘‘kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa kammaṃ na kareyya, lahukāya vā pariṇāmeyyā’’ti, kataṃ vā panassa hoti saṅghena kammaṃ tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā, saddhivihārikena ussukkakaraṇaṃ ‘‘kinti nu kho upajjhāyo sammā vatteyya, lomaṃ pāteyya, netthāraṃ vatteyya, saṅgho taṃ kammaṃ paṭippassambheyyā’’ti, sace upajjhāyassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti , saddhivihārikena dhovanaṃ ussukkakaraṇaṃ vā ‘‘kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ dhoviyethā’’ti, sace upajjhāyassa cīvaraṃ kātabbaṃ hoti, saddhivihārikena karaṇaṃ ussukkakaraṇaṃ vā ‘‘kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ kariyethā’’ti, sace upajjhāyassa rajanaṃ pacitabbaṃ hoti, saddhivihārikena pacanaṃ ussukkakaraṇaṃ vā ‘‘kinti nu kho upajjhāyassa rajanaṃ paciyethā’’ti, sace upajjhāyassa cīvaraṃ rajetabbaṃ hoti, saddhivihārikena rajanaṃ ussukkakaraṇaṃ vā ‘‘kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ rajiyethā’’ti, cīvaraṃ rajantena sādhukaṃ samparivattakaṃ samparivattakaṃ rajanaṃ, na ca acchinne theve pakkamanaṃ, upajjhāyaṃ anāpucchā na ekaccassa pattadānaṃ, na ekaccassa pattapaṭiggahaṇaṃ, na ekaccassa cīvaradānaṃ, na ekaccassa cīvarapaṭiggahaṇaṃ, na ekaccassa parikkhāradānaṃ, na ekaccassa parikkhārapaṭiggahaṇaṃ, na ekaccassa kesacchedanaṃ, na ekaccena kesānaṃ chedāpanaṃ, na ekaccassa parikammakaraṇaṃ, na ekaccena parikammassa kārāpanaṃ, na ekaccassa veyyāvaccakaraṇaṃ, na ekaccena veyyāvaccassa kārāpanaṃ, na ekaccassa pacchāsamaṇena gamanaṃ, na ekaccassa pacchāsamaṇassa ādānaṃ, na ekaccassa piṇḍapātassa nīharaṇaṃ, na ekaccena piṇḍapātanīharāpanaṃ, na upajjhāyaṃ anāpucchā gāmappavesanaṃ, na susānagamanaṃ, na disāpakkamanaṃ, sace upajjhāyo gilāno hoti, yāvajīvaṃ upaṭṭhānaṃ, vuṭṭhānamassa āgamananti tesu kānici vattāni savibhattikāni, kānici avibhattikāni, tesu avibhattikānaṃ vibhāge vuccamāne yathāvuttagaṇanāya atirekatarāni honti, taṃ pana vibhāgaṃ anāmasitvā piṇḍavasena gahetvā yathā ayaṃ gaṇanā dassitāti veditabbā.
2476 「不作者」:此处省略了「义务」一词。对于以不恭敬方式而不履行义务的比丘,由于他违破了这些义务、没有履行这些义务,在一百三十七种义务的每一个事项上,都各各招致恶作罪。这是此处的连结之义。显示巴利原文
2476.Akarontassāti ettha ‘‘vatta’’nti seso. Anādaravaseneva vattaṃ akarontassa bhikkhuno tena vattabhedena vattākaraṇena sabbattha sattatiṃsādhikasatappabhedaṭṭhāne tattakaṃyeva dukkaṭaṃ pakāsitanti yojanā.
2477 如此,简要地说明了弟子对戒师与老师的义务之后,为了进一步说明戒师与老师对共住弟子与门徒应履行的义务,故而宣说「戒师之义务」等语。「戒师之义务」的意思是:这是戒师在适当的时机,应当对共住弟子履行的、依于戒师的义务。同样地,「对共住弟子」的意思是:如同共住弟子对戒师应作之事,这也是戒师对共住弟子应作之事。显示巴利原文
2477. Evaṃ upajjhāyācariyavattāni saṅkhepena dassetvā upajjhāyācariyehi saddhivihārikantevāsīnaṃ kātabbavattāni dassetumāha ‘‘upajjhāyassa vattānī’’tiādi. Upajjhāyassa vattānīti upajjhāyena saddhivihārikassa yuttapattakāle kattabbattā upajjhāyāyattavattānīti attho. Tathā saddhivihāriketi yathā saddhivihārikena upajjhāyassa kātabbāni, tathā upajjhāyena saddhivihārike kātabbāni.
在戒师与阿阇梨的义务中,作为后随沙门入村时,应不即不离地随行,不插话,阻止谈论近罪者,接受钵中所容之物,这是四种义务;尚有以不给予物品、不告请、以不当离去等为内容的二十种拒绝。除去此二十四种义务,其余一百一十三种义务,即就此而说“有一百一十三”,意为一共有这一百一十三种义务。阿阇梨对弟子应作的义务,数量与这些同,这是它的含义。显示巴利原文
Upajjhāyācariyavattesu gāmappavese pacchāsamaṇena hutvā nātidūranaccāsannagamanaṃ, na antarantarā kathāopātanaṃ, āpattisāmantā bhaṇamānassa nivāraṇaṃ, pattapariyāpannapaṭiggahaṇanti cattāri vattāni, na ekaccassa pattadānādianāpucchādisāpakkamanāvasānāni vīsati paṭikkhepā ceti etāni catuvīsati vattāni ṭhapetvā avasesāni terasādhikasatavattāni sandhāyāha ‘‘sataṃ terasa hontevā’’ti, terasādhikasatavattāni hontīti attho. Ācariyena antevāsikepi ca kātabbavattāni tathā tattakānevāti attho.
2478 为说明戒师与阿阇梨对于共住弟子与学生的依止舍离方式,故说“离去或”等。即“离去、还俗、转派、死亡、或以教令”,以此五种方式,共住弟子从戒师所取的依止便舍离,这是连结之义。其中,“离去”是指当日以不欲返回之心前往他方;“还俗”是指达到在家状态;“转派”是指前往外道之处;“死亡”是指命终;“以教令”是指通过依止的驱摈。显示巴利原文
2478. Upajjhāyācariyehi saddhivihārikantevāsikānaṃ nissayapaṭippassaddhippakāraṃ dassetumāha ‘‘pakkante vāpī’’tiādi. Pakkante vāpi vibbhante vāpi pakkhasaṅkante vāpi mate vāpi āṇattiyā vāpi evaṃ pañcadhā upajjhāyā saddhivihārikena gahito nissayo paṭippassambhatīti yojanā. Pakkanteti tadahu apaccāgantukāmatāya disaṃ gate. Vibbhanteti gihibhāvaṃ patte. Pakkhasaṅkantaketi titthiyāyatanaṃ gate. Mateti kālakate. Āṇattiyāti nissayapaṇāmanena.
2479-80 学生从阿阇梨所取的依止,有六种断除的方式,故说有六种,这是连结之义。什么方式?即“离去及”等。那与从戒师依止断除中所说的方式相同。然而有别,下文将自说“以教令”等。关于“以教令”:此处显示差别义的“而”字虽已省略,但其义已明。“亦于二者舍弃责任时”,是指阿阇梨以依止驱摒时,唯有在阿阇梨与学生二者彼此已无依着的情况下,依止方得断除,而非仅凭一方,这是它的含义。为遮止而强化此义,故说“于各各一者”等。若于一方或双方仍存依着,则不断除,这是连结之义。如所说。显示巴利原文
2479-80. Ācariyamhāpi antevāsikena gahitanissayassa bhedanaṃ chadhā chappakārena hotīti yojanā. Kathanti āha ‘‘pakkante cā’’tiādi. Taṃ upajjhāyato nissayabhede vuttanayameva. Visesaṃ pana sayameva vakkhati ‘‘āṇattiya’’ntiādinā. Āṇattiyanti ettha visesatthajotako pana-saddo luttaniddiṭṭho. Ubhinnampi dhuranikkhepanepi cāti ācariyassa nissayapaṇāmane pana ubhinnaṃ ācariyantevāsikānaṃyeva aññamaññanirālayabhāve sati nissayabhedo hoti, na ekassāti attho. Tamevatthaṃ byatirekato daḷhīkaroti ‘‘ekekassā’’tiādinā. Ekekassa vā ubhinnaṃ vā ālaye sati na bhijjatīti yojanā. Yathāha –
然而,在依止关系的处理上,即使阿阇梨正欲解除依止,而以解除依止的方式驱摈弟子,弟子心想‘虽然阿阇梨驱摈我,我内心依然柔软依恋’,因而对师长仍有依恋,依止便不会止息。即使阿阇梨怀有依恋,而弟子没有依恋,心想‘我今不再依此而住了’,从而放舍责任,依止同样不止息。当两者都怀有依恋时,依止必定不止息。唯有双方都放舍责任,依止方得止息。显示巴利原文
‘‘Āṇattiyaṃ pana sacepi ācariyo muñcitukāmova hutvā nissayapaṇāmanāya paṇāmeti, antevāsiko ca ‘kiñcāpi maṃ ācariyo paṇāmeti, atha kho hadayena muduko’ti sālayova hoti, nissayo na paṭippassambhatiyeva. Sacepi ācariyo sālayo, antevāsiko nirālayo ‘na dāni imaṃ nissāya vasissāmī’ti dhuraṃ nikkhipati, evampi na paṭippassambhati. Ubhinnaṃ sālayabhāve pana na paṭippassambhatiyeva. Ubhinnaṃ dhuranikkhepena paṭippassambhatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 83).
然而,这种差别仅在阿阇梨的命令中,针对依止的破坏而作显示,并不涉及戒师的命令。但《义灯》中说:‘即使阿阇梨只是想要解除依止,而以解除依止的方式驱摈等,这一切对于戒师的命令也应同样了知。’显示巴利原文
Ayaṃ pana viseso ācariyāṇattiyā nissayabhedeyeva dassito, na upajjhāyāṇattiyā. Sāratthadīpaniyaṃ pana ‘‘sacepi ācariyo muñcitukāmova hutvā nissayapaṇāmanāya paṇāmetītiādi sabbaṃ upajjhāyassa āṇattiyampi veditabba’’nti vuttaṃ.
2481 如此显示了五种共通支后,为显示不共通支而说:‘对于前往戒师处和合共住者,依止也会破坏。’其中,为从自性与分类上显示这种和合的造访,而说:‘见与闻,和合被认为有两种。’此处这是略说,详说则应取自《善见》。然而,为了摄受怖畏文句详说的人,此处未作详说。显示巴利原文
2481. Evaṃ pañca sādhāraṇaṅgāni dassetvā asādhāraṇaṅgaṃ dassetumāha ‘‘upajjhāyasamodhāna-gatassāpi ca bhijjatī’’ti. Tattha samodhānagamanaṃ sarūpato, pabhedato ca dassetumāha ‘‘dassanaṃ savanañcāti, samodhānaṃ dvidhā mata’’nti. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 83) gahetabbo. Ganthavitthārabhīrūnaṃ anuggahāya pana idha na vitthārito.
2482-3 在没有同类施与者的情况下,行路人、病者以及受病者“请你看护我”之请求而看护病者的人,无依止而住并无过失,这是句义的连接。应说“病者看护者”之处,因偈颂韵律而转为短音。由此显示:当有同类的依止师存在时,即使一日的豁免也不可得。了知自己在林中的安乐住,即了知自己在林中获得止观的安乐住。“当没有同类的施与者时”是句段的划分。应知这一切规定适用于安居期以外的时间。此处为略说,详说当从《善见》中取得。显示巴利原文
2482-3. Sabhāge dāyake asante addhikassa ca gilānassa ca ‘‘gilānena maṃ upaṭṭhahā’’ti yācitassa gilānupaṭṭhākassa ca nissayaṃ vinā vasituṃ doso natthīti yojanā . ‘‘Gilānupaṭṭhākassā’’ti vattabbe gāthābandhavasena rassattaṃ. Iminā sabhāge nissayadāyake sante ekadivasampi parihāro na labbhatīti dīpeti. Attano vane phāsuvihārataṃ jānatāti attano samathavipassanāpaṭilābhassa vane phāsuvihāraṃ jānantenapi. ‘‘Sabhāge dāyake asante’’ti padacchedo. Sabbametaṃ vidhānaṃ antovassato aññasmiṃ kāle veditabbaṃ. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana samantapāsādikāya gahetabbo.
2484 有麻风病者,即患有麻风病者。对“疮者”等也应同样理解。其意思是:不论红、白等种类,由任何一种麻风而令身体肤色变异。如所说——显示巴利原文
2484. Kuṭṭhamassa atthīti kuṭṭhī, taṃ. ‘‘Gaṇḍi’’ntiādīsupi eseva nayo. Rattasetādibhedena yena kenaci kuṭṭhena vevaṇṇiyaṃ pattasarīranti attho. Yathāha –
“或是红麻风,或是黑麻风,乃至疥癣、疮癣、疥疮等种种差别,一切都只是麻风病而已,如是说。如果那个病灶即使只有指甲背大小,却处于增长阶段,便不应授予达上。然而,若在被下衣和上衣自然覆盖之处,有指甲背大小且处于不增长阶段,则可以。但若在面部或手足背上,即使处于不增长阶段,比指甲背还小也不可以,如《古伦地》中所说。即使是通过治疗后欲授予达上者,也应在肤色恢复如初之后方可授予达上。”显示巴利原文
‘‘Rattakuṭṭhaṃ vā hotu kāḷakuṭṭhaṃ vā, yaṃ kiñci kiṭibhadaddukacchuādippabhedampi sabbaṃ kuṭṭhamevāti vuttaṃ. Tañce nakhapiṭṭhippamāṇampi vaḍḍhanakapakkhe ṭhitaṃ hoti, na pabbājetabbo. Sace pana nivāsanapārupanehi pakatipaṭicchannaṭṭhāne nakhapiṭṭhippamāṇaṃ avaḍḍhanakapakkhe ṭhitaṃ hoti, vaṭṭati. Mukhe, pana hatthapādapiṭṭhesu vā sacepi avaḍḍhanakapakkhe ṭhitaṃ nakhapiṭṭhito khuddakapamāṇampi na vaṭṭatiyevāti kurundiyaṃ vuttaṃ. Taṃ tikicchāpetvā pabbājentenāpi pakativaṇṇe jāteyeva pabbājetabbo’’ti (mahāva. aṭṭha. 88).
“指甲背大小”:此处“所指为小指指甲背”,三部注疏皆作此说。显示巴利原文
Nakhapiṭṭhippamāṇanti ettha ‘‘kaniṭṭhaṅgulinakhapiṭṭhi adhippetā’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
“肿瘤”者,指患有脂肪瘤等各类肿瘤者。如所说:“无论是脂肪瘤或其他,任何如枣核般大小的肿瘤,若处于增长阶段,即为肿瘤,不应令出家。”“枣核”者,即枣之核。“白癜风”者,指患有白癜风者。如所说:“‘白癜风’者,指不破裂、不流脓、色如莲花或白莲花瓣的麻风病,由此身体斑驳如牛。”“及”字应与所有具适用条件者逐一连接。“痨病”者,指患有消耗性疾病者。如所说:“‘痨病’者,即痨病之疾。患有此病者,不应令出家。”“癫痫”者,指患有癫痫者。如所说:“‘癫痫’者,即胆汁性癫痫,或为鬼所附之癫痫。其中,为前世怨敌非人所执持者,难以治疗。然而,即便仅存轻微癫痫,也不应令出家。”显示巴利原文
Gaṇḍinti medagaṇḍādigaṇḍabhedavantaṃ. Yathāha ‘‘medagaṇḍo vā hotu añño vā, yo koci kolaṭṭhimattakopi ce vaḍḍhanakapakkhe ṭhito gaṇḍo hoti, na pabbājetabbo’’tiādi (mahāva. aṭṭha. 88). Kolaṭṭhīti badaraṭṭhi. Kilāsinti kilāsavantaṃ. Yathāha – ‘‘kilāsoti nabhijjanakaṃ napaggharaṇakaṃ padumapuṇḍarīkapattavaṇṇaṃ kuṭṭhaṃ, yena gunnaṃ viya sabalaṃ sarīraṃ hotī’’ti (mahāva. aṭṭha. 88). Ca-saddo sabbehi upayogavantehi paccekaṃ yojetabbo. Sosinti khayarogavantaṃ. Yathāha – ‘‘sosoti sosabyādhi. Tasmiṃ sati na pabbājetabbo’’ti (mahāva. aṭṭha. 88). Apamārikanti apamāravantaṃ. Yathāha – ‘‘apamāroti pittummāro vā yakkhummāro vā. Tattha pubbaverikena amanussena gahito duttikiccho hoti, appamattakepi pana apamāre sati na pabbājetabbo’’ti.
“王臣”者,指王所供养的臣仆,不论已得职位或未得职位的王之人。如所说:“无论是大臣、高官或侍从,不论已得任何职位或未得,凡是王所供养的臣仆,皆归入‘王臣’之列。”“贼”者,指以劫村、劫路等行为显露,令人们对其不敢放逸的贼。“通缉犯”者,指作了任何盗窃或其他严重王罪后逃亡,而王令将其名字书写于贝叶或册子上:‘某某名者,无论在何处见到,即应捉拿处死’,或‘应斩其手足等’,或‘应令其缴纳如此数额的罚金’,如是之人即为通缉犯。显示巴利原文
Rājabhaṭanti rañño bhattavetanabhaṭaṃ vā ṭhānantaraṃ pattaṃ vā appattaṃ vā rājapurisaṃ. Yathāha – ‘‘amacco vā hotu mahāmatto vā sevako vā kiñci ṭhānantaraṃ patto vā appatto vā, yo koci rañño bhattavetanabhaṭo. Sabbo ‘rājabhaṭo’ti saṅkhyaṃ gacchatī’’ti. Coranti manussehi appamādanaṃ gāmaghātapanthaghātādikammena pākaṭaṃ corañca. Likhitakanti yaṃ kañci corikaṃ vā aññaṃ vā garuṃ rājāparādhaṃ katvā palātaṃ, rājā ca naṃ paṇṇe vā potthake vā ‘‘itthannāmo yattha dissati, tattha gahetvā māretabbo’’ti vā ‘‘hatthapādādīnissa chinditabbānī’’ti vā ‘‘ettakaṃ nāma daṇḍaṃ harāpetabbo’’ti vā likhāpeti, evarūpaṃ likhitakaṃ.
“破狱者”,为配合偈颂韵律而缩短。“破狱者”指因被课以劳役或犯下盗贼等行为,被投入牢狱或以镣铐等束缚,从那里逃脱而逃亡的一类人。如所说:“‘狱’是指束缚人的牢屋,但此处无论是木枷束缚、铁链束缚、绳索束缚、村落束缚、城镇束缚、城市束缚、人的守护、国土束缚还是岛屿束缚,在这些种种束缚中,任何人斩断、破坏、解开、打开任何束缚后,在被人看见或未看见时逃亡,此人便归入‘破狱者’之列。”显示巴利原文
‘‘Kārabhedaka’’nti gāthābandhavasena rasso kato. Kārabhedakanti dātabbakarassa vā katacorakammassa vā kāraṇā kārāghare pakkhitto vā nigaḷabandhanādīhi baddho vā, tato so muccitvā palāyati, evarūpaṃ kārābhedakañca. Yathāha – ‘‘kārā vuccati bandhanāgāraṃ, idha pana andubandhanaṃ vā hotu saṅkhalikabandhanaṃ vā rajjubandhanaṃ vā gāmabandhanaṃ vā nigamabandhanaṃ vā nagarabandhanaṃ vā purisagutti vā janapadabandhanaṃ vā dīpabandhanaṃ vā, yo etesu yaṃ kiñci bandhanaṃ chinditvā bhinditvā muñcitvā vivaritvā vā passamānānaṃ vā apassamānānaṃ vā palāyati, so ‘kārābhedako’ti saṅkhyaṃ gacchatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 92).
2485 “受鞭打”者,指借债后无力偿还,被以“这就是你的惩罚”为由,用鞭等物鞭打,伤痕尚未平复的人。如所说:显示巴利原文
2485.Kasāhatanti iṇaṃ gahetvā dātuṃ asamatthattā ‘‘ayameva te daṇḍo hotū’’ti kasādinā dinnappahāraṃ avūpasantavaṇaṃ. Yathāha –
不从事言语差遣等事而被打者,并非已受刑罚者。然而,若以借贷或其他方式取得物品食用后,无力偿还,被以“这就是你的惩罚”鞭打者,即是受鞭打的已受刑罚者。无论是被鞭打,还是被半杖等其他刑具所伤,只要伤口尚未干燥愈合,便不应令其出家。显示巴利原文
‘‘Yo vacanapesanādīni akaronto haññati, na so katadaṇḍakammo. Yo pana keṇiyā vā aññathā vā kiñci gahetvā khāditvā puna dātuṃ asakkonto ‘ayameva te daṇḍo hotū’ti kasāhi haññati, ayaṃ kasāhato katadaṇḍakammo. Yo ca kasāhi vā hato hotu addhadaṇḍakādīnaṃ vā aññatarena, yāva allavaṇo hoti, tāva na pabbājetabbo’’ti (mahāva. aṭṭha. 94).
“受烙印”者:指偏袒上衣,以热铁在不应遮掩之处烙下印记,皮肤呈现出毁损烙印者。如所说:显示巴利原文
Lakkhaṇāhatanti ekaṃsaṃ katvā pārutena uttarāsaṅgena appaṭicchādanīyaṭṭhāne tattena lohena āhataṃ asacchavibhūtalakkhaṇena samannāgataṃ. Yathāha –
“若有人于额头或胸等处被热铁所烙,若是自由人,伤口未愈前不得令其出家。若伤口已愈,与皮肤平齐,唯烙印尚可见者,若穿着上衣时三环处于遮掩之处,则可出家;若在无遮掩之处,则不可。”显示巴利原文
‘‘Yassa pana nalāṭe vā urādīsu vā tattena lohena lakkhaṇaṃ āhataṃ hoti, so sace bhujisso, yāva allavaṇo hoti, tāva na pabbājetabbo. Sacepissa vaṇā ruḷhā honti chaviyā samaparicchedā, lakkhaṇaṃ pana paññāyati, timaṇḍalaṃ nivatthassa uttarāsaṅge kate paṭicchannokāse ce hoti, pabbājetuṃ vaṭṭati. Appaṭicchannokāse ce, na vaṭṭatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 95).
“负债者”:指由父母、祖父母等,或自己所欠之债。如所说:显示巴利原文
Iṇāyikañcāti mātāpitupitāmahādīhi vā attanā vā gahitaiṇaṃ. Yathāha –
“负债者”是指:其父母或祖父母所欠的债务,或自己欠下的债务,或由父母以外的其他人以他为担保而借的债务——他须向他人承担该债务,这样的人即是负债者。但若是其他亲属以他为担保而借了任何债务,则他并非负债者,因为那些亲属并无权以他为担保举债。因此,可以允许他出家。显示巴利原文
‘‘Iṇāyiko nāma yassa pitipitāmahehi vā iṇaṃ gahitaṃ hoti, sayaṃ vā iṇaṃ gahitaṃ hoti, yaṃ vā āṭhapetvā mātāpitūhi kiñci gahitaṃ hoti, so taṃ iṇaṃ paresaṃ dhāretīti iṇāyiko. Yaṃ pana aññe ñātakā āṭhapetvā kiñci gaṇhanti, so na iṇāyiko. Na hi te taṃ āṭhapetuṃ issarā. Tasmā taṃ pabbājetuṃ vaṭṭatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 96).
“奴隶”指这四种奴隶中的任一种:家生奴、买得奴、战俘奴、自愿为奴者。关于奴隶的判定,在此应依据《普端严》详细了知。“令其出家者,犯恶作”,此句应逐一配上“癞病者”等所列的各项条件。显示巴利原文
Dāsanti antojāto, dhanakkīto, karamarānīto, sayaṃ vā dāsabyaṃ upagatoti catunnaṃ dāsānaṃ aññataraṃ. Dāsavinicchayo panettha samantapāsādikāya (mahāva. aṭṭha. 97) vitthārato gahetabbo. Pabbājentassa dukkaṭanti ‘‘kuṭṭhi’’ntiādīhi upayogavantapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ.
2486 “断手者”是指在手掌、手腕、手肘或其他任何部位断手的人。“断指者”是指指甲不现,四个手指中任一根或全部被切断的人。“断足者”是指在足趾、脚踝、小腿或其他任何部位一足或双足被切断的人。由于经文中也出现了“断手足者”,此处本应述及,但须知,以其已由前述方式表明恶作之故,此处不再别说。显示巴利原文
2486.Hatthacchinnanti hatthatale vā maṇibandhe vā kappare vā yattha katthaci chinnahatthaṃ. Aṭṭhacchinnanti yathā nakhaṃ na paññāyati, evaṃ catūsu aṅguṭṭhakesu aññataraṃ vā sabbe vā yassa chinnā honti, evarūpaṃ. Pādacchinnanti yassa aggapādesu vā gopphakesu vā jaṅghāya vā yattha katthaci eko vā dve vā pādā chinnā honti. Hatthapādachinnassāpi pāḷiyaṃ (mahāva. 119) āgatattā sopi idha vattabbo, yathāvuttanayeneva tassa dukkaṭavatthutā paññāyatīti na vuttoti daṭṭhabbaṃ.
“断耳鼻指者”:即是“断耳者、断鼻者、断耳鼻者、断指者”。“断耳者”:于耳根处或耳垂处,一耳或两耳被割断者。若在耳廓处被割断,且能够缝合,则应先缝合其耳,再令出家。“断鼻者”:于鼻梁处、或鼻尖处、或一个鼻孔处、或任何部位的鼻被割断者。若其鼻能够接合,应使其安舒后,再令出家。“断耳鼻者”:即两者俱被割断者。“断指者”:即不显现指甲残余,一指或多指被割断者。然而,若尚显现如线缕量的指甲残余,则可令其出家。“及仅断筋腱者”:即名为筋腱的大筋在前方或后方被割断者,凡于其中一处被割断,此人便以足尖行走,或以足跟行走,或不能将足平置安立。显示巴利原文
Kaṇṇanāsaṅgulicchinnanti ettha ‘‘kaṇṇacchinnaṃ nāsacchinnaṃ kaṇṇanāsacchinnaṃ aṅgulicchinna’’nti yojanā. Kaṇṇacchinnanti yassa kaṇṇamūle vā kaṇṇasakkhalikāya vā eko vā dve vā kaṇṇā chinnā honti. Yassa pana kaṇṇāvaṭṭe chinnā honti, sakkā ca honti saṅghāṭetuṃ, so kaṇṇaṃ saṅghāṭetvā pabbājetabbo. Nāsacchinnanti yassa ajapadake vā agge vā ekapuṭe vā yattha katthaci nāsā chinnā hoti. Yassa pana nāsikā sakkā hoti sandhetuṃ, so taṃ phāsukaṃ katvā pabbājetabbo. Kaṇṇanāsacchinnanti tadubhayacchinnaṃ. Aṅgulicchinnanti yassa nakhasesaṃ adassetvā ekā vā bahū vā aṅguliyo chinnā honti. Yassa pana suttatantumattampi nakhasesaṃ paññāyati, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Kaṇḍaracchinnameva cāti yassa kaṇḍaranāmakā mahānhārū purato vā pacchato vā chinnā honti, yesu ekassāpi chinnattā aggapādena vā caṅkamati, mūlena vā caṅkamati, na vā pādaṃ patiṭṭhāpetuṃ sakkoti.
2487 “盲者”:无论先天盲,或因花等损坏眼根,凡双眼或一眼不能见者,即为盲者。“曲肢者”:即手曲、足曲或指曲者,凡是手等肢体中显现任何弯曲者,即为曲肢者。“及驼背者”:即因胸部、背部或胁部突出,而成驼背身形者,即为驼背者。然而,若任何肢体仅是略微弯曲,则可令其出家。唯大丈夫乃有梵直之身,其余众生无有不驼背者。显示巴利原文
2487.Kāṇanti pasannandho vā hotu pupphādīhi vā upahatapasādo, yo dvīhi vā ekena vā akkhinā na passati, taṃ kāṇaṃ. Kuṇinti hatthakuṇī vā pādakuṇī vā aṅgulikuṇī vā, yassa etesu hatthādīsu yaṃ kiñci vaṅkaṃ paññāyati, so kuṇī. Khujjañcāti yo urassa vā piṭṭhiyā vā passassa vā nikkhantattā khujjasarīro, taṃ khujjaṃ. Yassa pana kiñci kiñci aṅgapaccaṅgaṃ īsakaṃ vaṅkaṃ, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Mahāpuriso eva hi brahmujugatto, avaseso satto akhujjo nāma natthi.
“侏儒者”:即小腿侏儒者、腰部侏儒者,或两者俱侏儒者。其中,小腿侏儒者,自腰以下下身短小,上身完整;腰部侏儒者,自腰以上上身短小,下身完整;两者俱侏儒者,上下二身皆短小。但凡此身体短小、状如鬼魅、身躯如大腹瓮般圆滚者,这些三种,皆不得出家。显示巴利原文
Vāmananti yo jaṅghavāmano vā kaṭivāmano vā ubhayavāmano vā, taṃ. Tattha jaṅghavāmanassa kaṭito paṭṭhāya heṭṭhimakāyo rasso hoti, uparimakāyo paripuṇṇo. Kaṭivāmanassa kaṭito paṭṭhāya uparimakāyo rasso hoti, heṭṭhimakāyo paripuṇṇo hoti. Ubhayavāmanassa ubhopi kāyā rassā honti. Yesaṃ kāyarassattā bhūtānaṃ viya parivaṭumo mahākucchighaṭasadiso attabhāvo hoti. Taṃ tividhampi pabbājetuṃ na vaṭṭati.
“蹼手者”,即手指如蝙蝠翅膀般彼此相连的人。若要度此人出家,应先剖开其指间,除去所有中间的皮膜,令其安适后再出家。若是六指者,欲度其出家,则应切除多余的手指,令其安适后再出家。显示巴利原文
Phaṇahatthakanti yassa vaggulipakkhakā viya aṅguliyo sambaddhā honti, taṃ. Etaṃ pabbājetukāmena aṅgulantarikāyo phāletvā sabbaṃ antaracammaṃ apanetvā phāsukaṃ katvā pabbājetabbo. Yassāpi cha aṅguliyo honti, taṃ pabbājetukāmena adhikaṃ aṅguliṃ chinditvā phāsukaṃ katvā pabbājetabbo.
“跛者”,指膝部弯曲者、或小腿断裂者、或因足掌中部蜷缩而以后足掌中部行走的蜷足者、或因足掌前端蜷缩而以后足前端行走的蜷足者、或仅以足尖行走的跛者、或以脚跟行走的跛者、或以足外侧行走的跛者、或以足内侧行走的跛者、或因踝骨以上断裂而以整个后足行走的跛者,此人不可出家。其中,“膝弯曲者”指腿部内陷弯曲的人。“偏瘫者”,指单手、或单足、或半身不能正常活动的人。显示巴利原文
Khañjanti yo natajāṇuko vā bhinnajaṅgho vā majjhe saṃkuṭitapādattā kuṇḍapādako vā piṭṭhipādamajjhena caṅkamanto agge saṃkuṭitapādattā kuṇḍapādako vā piṭṭhipādaggena caṅkamanto aggapādeneva caṅkamanakhañjo vā paṇhikāya caṅkamanakhañjo vā pādassa bāhirantena caṅkamanakhañjo vā pādassa abbhantarantena caṅkamanakhañjo vā gopphakānaṃ upari bhaggattā sakalena piṭṭhipādena caṅkamanakhañjo vā, taṃ pabbājetuṃ na vaṭṭati. Ettha natajāṇukoti antopaviṭṭhaānatapādo. Pakkhahatanti yassa eko hattho vā pādo vā aḍḍhasarīraṃ vā sukhaṃ na vahati.
“象皮病足者”,即脚肿如负重之足。若足部粗大、生疮且粗糙坚硬,则不应度其出家。然而,若尚未达到粗硬的程度,能够通过敷药绑缚、浸入水槽、灌满水沙等方式,令其消肿至血管显现、小腿如油管般光滑,则可以这样处理后,度其出家。若是增长后,度其达上亦应如此处理,再予达上。“恶病者”,指身患痔疮、瘰疬、胆汁病、痰病、咳嗽、痨病等疾病中的任何一种,且长期不愈、令人厌恶、不可意的人。显示巴利原文
Sīpadinti bhārapādaṃ. Yassa pādo thūlo hoti sañjātapīḷako kharo, so na pabbājetabbo. Yassa pana na tāva kharabhāvaṃ gaṇhāti, sakkā hoti upanāhaṃ bandhitvā udakaāvāṭe pavesetvā udakavālikāya pūretvā yathā sirā paññāyanti, jaṅghā ca telanāḷikā viya honti, evaṃ milāpetuṃ sakkā, tassa pādaṃ īdisaṃ katvā taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Sace puna vaḍḍhati, upasampādentenāpi tathā katvāva upasampādetabbo. Pāparoginanti yo arisabhagandarapittasemhakāsasosādīsu yena kenaci rogena niccāturo atekiccharogo jeguccho amanāpo, taṃ.
2488 「因老衰弱者」:即因年迈体衰,连为自己染衣等事也不能胜任者。然若虽年老但体健有力、能照顾自身者,应许出家。「盲者」:即生来即盲者。「及聋者」:即全然不能听闻者。然若能听闻大声者,可许出家。「哑者」:即语言有缺陷,不能完整诵出皈依者,如是哑者亦不允出家。然若能完整诵出皈依者,即可许出家。或谓「哑者」亦指言语结巴者,说一字须重复四五次,此即其名。「爬行者」:即断绝威仪路者。「哑者」:即不能发出语言者。显示巴利原文
2488.Jarāya dubbalanti yo jiṇṇabhāvena dubbalo attano cīvararajanādikammampi kātuṃ asamattho, taṃ. Yo pana mahallakopi balavā hoti attānaṃ paṭijaggituṃ sakkoti, so pabbājetabbo. Andhanti jaccandhaṃ. Padhirañcevāti yo sabbena sabbaṃ na suṇāti, taṃ. Yo pana mahāsaddaṃ suṇāti, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Mammananti yassa vacībhedo vattati, saraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ bhāsituṃ na sakkoti, tādisaṃ mammanampi pabbājetuṃ na vaṭṭati. Yo pana saraṇagamanamattaṃ paripuṇṇaṃ bhāsituṃ sakkoti, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Atha vā mammananti khalitavacanaṃ, yo ekameva akkharaṃ catupañcakkhattuṃ vadati, tassetamadhivacanaṃ. Pīṭhasappinti chinniriyāpathaṃ. Mūganti yassa vacībhedo nappavattati.
2489 为说明以自身丑陋之相染污大众的「污染大众者」(《大品》义注119),故说「过长」等。「过长」者:他人头顶至脐的高度。「过矮」者:如前所说仅两肘之高。「或过黑」:如烧田中的树桩般极黑的肤色。「或过白」相连:意为如由酪、酸浆等涂成的光滑铜色,身体极其白净。显示巴利原文
2489. Attano virūpabhāvena parisaṃ dūsentena parisadūsake (mahāva. aṭṭha. 119) dassetumāha ‘‘atidīgho’’tiādi. Atidīghoti aññesaṃ sīsappamāṇanābhippadeso. Atirassoti vuttappakāro ubhayavāmano viya atirasso. Atikāḷo vāti jhāpitakhette khāṇuko viya atikāḷavaṇṇo. Maṭṭhatambalohanidassano accodātopi vāti sambandho, dadhitakkādīhi majjitamaṭṭhatambalohavaṇṇo atīva odātasarīroti attho.
2490 「或过肥」:肉重腹大,犹如大鬼魅。「或过瘦」:肉血极少,犹如骨筋皮裹身。「或过大头」:此为连接;「或过大头」指如将头置于背后而立者。「以过小头不相称」:此为词语分说。「不相称」:与身体不协调。「以过小头」是修饰语。连接为:具有与身体不相称的过小头。正如所说:「或过小头,具有与身体不相称之过小头。」显示巴利原文
2490.Atithūlovāti bhāriyamaṃso mahodaro mahābhūtasadiso. Atikisoti mandamaṃsalohito aṭṭhisirācammasarīro viya. Atimahāsīso vāti yojanā. Atimahāsīso vāti pacchiṃ sīse katvā ṭhito viya. ‘‘Atikhuddakasīsena asahitenā’’ti padacchedo. Asahitenāti sarīrassa ananurūpena. ‘‘Atikhuddakasīsenā’’ti etassa visesanaṃ. Asahitena atikhuddakasīsena samannāgatoti yojanā. Yathāha – ‘‘atikhuddakasīso vā sarīrassa ananurūpena atikhuddakena sīsena samannāgato’’ti.
2491 “瘤头”者,指的是长着像棕榈果团那样的头。“峰头”者,指的是长着向上逐渐变细的头,意思是:从顶部向中间收缩、从根部变得宽广而立起,像山峰一样的头。“如竹筒”者,指的是像大竹节那样的头。“以头”者,指的是以长头。正如所说:“筒头,或是有着像大竹节一样的头”(《大品注疏》119)。显示巴利原文
2491.Kuṭakuṭakasīsoti tālaphalapiṇḍisadisena sīsena samannāgato. Sikharasīsakoti uddhaṃ anupubbatanukena sīsena samannāgato, matthakato saṃkuṭiko mūlato vitthato hutvā ṭhitapabbatasikharasadisasīsoti attho. Veḷunāḷisamānenāti mahāveḷupabbasadisena. Sīsenāti dīghasīsena. Yathāha – ‘‘nāḷisīso vā mahāveḷupabbasadisena sīsena samannāgato’’ti (mahāva. aṭṭha. 119).
2492 “咖巴头或”者,指的是长着中间可见凹陷、形如象额、分成两半的头。“斜头或”者,指的是长着四边中任意一边倾斜的头。“疮头”者,指的是长满疮的头。“虫食发或”者,指的是头发如同被虫啃食过的田里东倒西歪的禾苗,此处彼处地竖立着。“粗发或”者,指的是长着像棕榈纤维一样的头发。显示巴利原文
2492.Kappasīsopīti majjhe dissamānaāvāṭena hatthikumbhasadisena dvidhābhūtasīsena samannāgato. Pabbhārasīso vāti catūsu passesu yena kenaci passena oṇatena sīsena samannāgato. Vaṇasīsakoti vaṇehi samannāgatasīso. Kaṇṇikakeso vāti pāṇakehi khāyitakedāre sassasadisehi tahiṃ tahiṃ uṭṭhitehi kesehi samannāgato. Thūlakesopi vāti tālahīrasadisehi kesehi samannāgato.
2493 “臭头”者,指的是恶臭的头。“无毛头或”者,指的是没有毛发的头。“生白发”者,指的是天生斑白的白发。“生赤发或”者,指的是长着像燃烧火焰般红铜色的头发。“旋头”者,指的是长着如同牛身上的旋纹那般向上竖起的发旋。显示巴利原文
2493.Pūtisīsoti duggandhasīso. Nillomasīso vāti lomarahitasīso. Jātipaṇḍarakesakoti jātiphalitehi paṇḍarakeso vā. Jātiyā tambakeso vāti ādittehi viya tambavaṇṇehi kesehi samannāgato. Āvaṭṭasīsakoti gunnaṃ sarīre āvaṭṭasadisehi uddhaggehi kesāvaṭṭehi samannāgato.
2494 “头毛与眉毛连成一片者”,指眉毛与头发连成一片。“连眉者”,指双眉相连,即眉间生毛者。“无毛眉者”,指没有眉毛。“无毛眉者”中的“或”字,是未直接说出的总集义,兼及猴眉。显示巴利原文
2494.Sīsalomekabaddhehi bhamukehi yutopīti sīsalomehi saddhiṃ ekābaddhalomehi bhamukehi samannāgato. Sambaddhabhamuko vāti ekābaddhaubhayabhamuko, majjhe sañjātalomehi bhamukehi samannāgatoti attho. Nillomabhamukopi vāti bhamulomarahito. Nillomabhamukopi vāti pi-saddena avuttasamuccayatthena makkaṭabhamuko saṅgahito.
2495 “大眼或小眼者”:这里的“眼”一词应分别与“大”“小”组合,意为“大眼或小眼”。“大眼者”,指眼睛极大者。“小眼者”,指眼睛极为细小,犹如用锥子在水牛皮上刺出的孔洞。“不等眼者”,指两眼一大一小者。“斜视者”,指斜着眼看的人。此中,“或”字兼取突眼者,即眼珠鼓出如螃蟹者。“深眼者”,指眼珠如深井中的水泡一般显现。这里“水珠”指水泡,“眼珠”即眼球。“不等眼轮者”,指上下眼轮生长不正,一高一低。显示巴利原文
2495.Mahantakhuddanettovāti ettha netta-saddo mahantakhudda-saddehi paccekaṃ yojetabbo, mahantanetto vā khuddakanetto vāti attho. Mahantanetto vāti atimahantehi nettehi samannāgato. Khuddakanetto vāti mahiṃsacamme vāsikoṇena paharitvā katachiddasadisehi atikhuddakakkhīhi samannāgato. Visamalocanoti ekena mahantena, ekena khuddakena akkhinā samannāgato. Kekaro vāpīti tiriyaṃ passanto. Ettha api-saddena nikkhantakkhiṃ sampiṇḍeti, yassa kakkaṭakasseva akkhitārakā nikkhantā honti. Gambhīranettoti yassa gambhīre udapāne udakatārakā viya akkhitārakā paññāyanti. Ettha ca udakatārakā nāma udakapubbuḷaṃ. Akkhitārakāti akkhigeṇḍakā. Visamacakkaloti ekena uddhaṃ, ekena adhoti evaṃ visamajātehi akkhicakkehi samannāgato.
2496 “胶耳者”,指耳廓极为微小。“鼠耳者”,指耳朵如同鼠耳。“象耳者”,指耳廓大得不相称,如同象耳。“仅孔耳者”,指没有耳廓而仅有耳孔。“未穿耳者”,指为了佩戴耳饰而未穿耳孔者。显示巴利原文
2496.Jatukaṇṇovāti atikhuddikāhi kaṇṇasakkhalīhi samannāgato. Mūsikakaṇṇo vāti mūsikānaṃ kaṇṇasadisehi kaṇṇehi samannāgato. Hatthikaṇṇopi vāti ananurūpāhi mahantāhi hatthikaṇṇasadisāhi kaṇṇasakkhalīhi samannāgato. Chiddamattakakaṇṇo vāti yassa vinā kaṇṇasakkhalīhi kaṇṇacchiddameva hoti. Aviddhakaṇṇakoti kaṇṇabandhatthāya aviddhena kaṇṇena samannāgato.
2497 “钉耳或”者,指具有形如牛饲料管末端之耳,意为耳似牛颚尖端形状者。“脓耳或”者,指耳朵常流脓液者;又以“或”字含摄“耳瘘管者”,即耳朵恒常流脓者。未穿耳者被称为污僧团者,如何许可耶瓦那族出家?因此说“耶瓦那等之别,此非污僧团者”,穿耳是耶瓦那人的习俗,此种耶瓦那等的差别并非污僧团者,如是所说。显示巴利原文
2497.Ṭaṅkitakaṇṇo vāti gobhattanāḷikāya aggasadisehi kaṇṇehi samannāgato, gohanukoṭisaṇṭhānehi kaṇṇehi samannāgatoti attho. Pūtikaṇṇopi vāti sadā paggharitapubbena kaṇṇena samannāgato. Pūtikaṇṇopīti api-saddena kaṇṇabhagandariko gahito. Kaṇṇabhagandarikoti niccapūtinā kaṇṇena samannāgato. Aviddhakaṇṇo parisadūsako vutto, kathaṃ yonakajātīnaṃ pabbajjāti āha ‘‘yonakādippabhedopi, nāyaṃ parisadūsako’’ti, kaṇṇāvedhanaṃ yonakānaṃ sabhāvo, ayaṃ yonakādippabhedo parisadūsako na hotīti vuttaṃ hoti.
2498 “极黄眼”者,指眼睛呈极度黄色者;然蜜黄色眼者则允许出家。“无睫毛”或,指眼睑无毛者,因“睫毛”一词于世间的通常含义即指眼睑毛。“泪流眼”或,指眼睛不断流泪者。“熟花眼”者,应结合为“熟眼”与“花眼”,意为完全成熟之眼、如开花之眼。显示巴利原文
2498.Atipiṅgalanettoti atisayena piṅgalehi nettehi samannāgato. Madhupiṅgalaṃ pana pabbājetuṃ vaṭṭati. Nippakhumakkhi vāti akkhidalaromehi virahitaakkhiko. Pakhuma-saddo hi loke akkhidalaromesu niruḷho. Assupaggharanetto vāti paggharaṇassūhi nettehi samannāgato. Pakkapupphitalocanoti pakkalocano pupphitalocanoti yojanā. Paripakkanetto sañjātapupphanettoti attho.
2499 “大鼻”者,指鼻子过大而与身体不相称者。“极小鼻”者,指鼻子极度微小者。“扁鼻或”者,指鼻子扁平、如向内凹陷般者。“扁鼻或”中的“或”字,以未显说的异门含摄长鼻者,即此人长有如同鹦鹉喙、能以自己舌头舔到的鼻子。“歪鼻”者,指鼻子不立于面部中央而偏向一侧者。显示巴利原文
2499.Mahānāsoti sarīrassa ananurūpāya mahatiyā nāsāya samannāgato. Atikhuddakanāsikoti tathā atikhuddikāya nāsāya samannāgato. Cipiṭanāso vāti cipiṭāya anto paviṭṭhāya viya allināsāya samannāgato. Cipiṭanāso vāti avuttavikappatthena vā-saddena dīghanāsiko saṅgayhati. So ca sukatuṇḍasadisāya jivhāya lehituṃ sakkuṇeyyāya nāsikāya samannāgato. Kuṭilanāsikoti mukhamajjhe appatiṭṭhahitvā ekapasse ṭhitanāsiko.
2500 “常流鼻者”,指鼻中常流鼻涕。“大口者”,指口形如同蛙蟆,仅见巨口,而口内却如葫芦般极为狭小。所谓“蛙蟆”,即大口蛙。“弯裂口者”,此处应理解为“弯口或裂口”。“弯口者”,指因眉或额头偏斜而口歪者。“裂口者”,指口裂如猴者。“大唇者”,指唇如臼缘般厚大者。显示巴利原文
2500.Niccavissavanāso vāti niccapaggharitasiṅghāṇikanāso vā. Mahāmukhoti yassa paṭaṅgamaṇḍukasseva mukhanimittaṃyeva mahantaṃ hoti, mukhaṃ pana lābusadisaṃ atikhuddakaṃ. Paṭaṅgamaṇḍuko nāma mahāmukhamaṇḍuko. Vaṅkabhinnamukho vāpīti ettha ‘‘vaṅkamukho vā bhinnamukho vāpī’’ti yojanā. Vaṅkamukhoti bhamukassa, nalātassa vā ekapasse ninnatāya vaṅkamukho. Bhinnamukho vāti makkaṭasseva bhinnamukho. Mahāoṭṭhopi vāti ukkhalimukhavaṭṭisadisehi oṭṭhehi samannāgato.
2501 “薄唇者”,指其唇薄如鼓皮,不能覆盖牙齿。所谓“如鼓皮般”,即如鼓面之皮。“薄唇者”一词中的“或”字,包含了三种类别:大下唇者、薄上唇者、薄下唇者。“广大上唇者”,指上唇特大。“唇缺者”,指一唇或双唇被割断者。“兔口者”,指裂唇之口。“羊口者”,指常流涎之口。显示巴利原文
2501.Tanukaoṭṭho vāti bhericammasadisehi dante pidahituṃ asamatthehi oṭṭhehi samannāgato. Bhericammasadisehīti bherimukhacammasadisehi. Tanukaoṭṭho vāti ettha vā-saddena mahādharoṭṭho vā tanukauttaroṭṭho vā tanukaadharoṭṭho vāti tayo vikappā saṅgahitā. Vipuluttaraoṭṭhakoti mahāuttaroṭṭho. Oṭṭhachinnoti yassa eko vā dve vā oṭṭhā chinnā honti. Uppakkamukhoti pakkamukho. Eḷamukhopi vāti niccapaggharaṇamukho.
2502-3 “螺口者”,指唇色外白内极红者。“臭口者”,指口如腐尸般恶臭者。“大齿者”,指齿如骰子般大者。“极”,即极度。“向下或向上露出牙齿者”,此为“阿修罗齿者”的释义。“阿修罗”,即提那瓦。结集本中记载了“蚌齿或唇齿者”。然而,若此人能以唇覆盖,说话时方露齿,默然时不露,则可准许他出家。“无齿者”,指牙齿缺落者。“腐齿者”,指牙齿腐烂者。显示巴利原文
2502-3.Saṅkhatuṇḍopīti bahi setehi anto atirattehi oṭṭhehi samannāgato. Duggandhamukhoti duggandhakuṇapamukho. Mahādantopīti aṭṭhakadantasadisehi samannāgato . Accantanti atisayena. ‘‘Heṭṭhā uparito vāpi, bahi nikkhantadantako’’ti idaṃ ‘‘asuradantako’’ti etassa atthapadaṃ. Asuroti dānavo. ‘‘Sippidanto vā oṭṭhadanto vā’’ti gaṇṭhipade likhito. Yassa pana sakkā honti oṭṭhehi pidahituṃ, kathentasseva paññāyati, no akathentassa, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Adantoti dantarahito. Pūtidantoti pūtibhūtehi dantehi samannāgato.
2504 「极小齿者」,这是对「凡」等语的例外说明。若齿间有状似黑齿、细如迦兰德迦齿者,仍可许其出家,如此连结。此处「许其出家」中的「或」字,乃取「然」字之义。显示巴利原文
2504. ‘‘Atikhuddakadantako’’ti imassa ‘‘yassā’’tiādi apavādo. Yassa dantantare kāḷakadantasannibho kalandakadantasadiso danto sukhumova ṭhito ce, taṃ tu pabbājetuṃ vaṭṭatīti yojanā. Pabbājetumpīti ettha pi-saddo tu-saddattho.
2505 「凡人」是关系词。「大颚者」,指颚如牛颚之人。「具短颚」,这是对「扁平颚或」一词的释义。如注释所说:「扁平颚或,即颚如内陷般极为短小者。」此处「扁平颚或」中的「或」字,含摄了「破颚或弯颚」两种分别。显示巴利原文
2505. Yo posoti sambandho. Mahāhanukoti gohanusadisena hanunā samannāgato. ‘‘Rassena hanunā yuto’’ti idaṃ ‘‘cipiṭahanuko vā’’ti imassa atthapadaṃ. Yathāha – ‘‘cipiṭahanuko vā antopaviṭṭhena viya atirassena hanukena samannāgato’’ti (mahāva. aṭṭha. 119). Cipiṭahanuko vāpīti ettha pi-saddena ‘‘bhinnahanuko vā vaṅkahanuko vā’’ti vikappadvayaṃ saṅgaṇhāti.
2506 「无肉颈者」,指其口如比丘尼。「极长颈者」,指颈如鹭颈者。「极短颈者」,指颈如内陷者。「破颈或瘤颈者」,这是连结;义为颈骨破裂者,或颈部有瘤者。显示巴利原文
2506.Nimmassudāṭhiko vāpīti bhikkhunisadisamukho. Atidīghagalopi vāti bakagalasadisena galena samannāgato. Atirassagalopi vāti antopaviṭṭhena viya galena samannāgato. Bhinnagalo vā gaṇḍagalopi vāti yojanā, bhinnagalaṭṭhiko vā gaṇḍena samannāgatagalopi vāti attho.
2507 「肉肩峰」:指具有如妇女般隆起的肉肩峰者。「破背」或「破胸」:此为连属。「极长手」或「极短手」:此为连属;义为“过份长之手”或“过份短之手”。以「或」字兼摄「无手者」与「独手者」。「龟疮相应」或「疥癞相应」:此为连属。以「或」字兼摄「癞病身」与「蜥蜴身」两者。其中「蜥蜴身」:指如蜥蜴般身上落粉屑者。显示巴利原文
2507.Bhaṭṭhaṃsakūṭovāti mātugāmassa viya bhaṭṭhena aṃsakūṭena samannāgato. Bhinnapiṭṭhi vā bhinnauropi vāti yojanā, sudīghahattho vā surassahattho vāti yojanā, atidīghahattho vā atirassahattho vāti attho. Vā-saddena ahatthaekahatthānaṃ gahaṇaṃ. Kacchusamāyuto vā kaṇḍusamāyuto vāti yojanā. Vā-saddena ‘‘daddugatto vā godhāgatto vā’’ti ime dve saṅgaṇhāti. Tattha godhāgatto vāti yassa godhāya viya gattato cuṇṇāni patanti.
2508 「大臀肉」:此义句为「如竖柱顶」。如注中所说:「大臀者,或具有如竖立尖顶般极突出之臀肉。」「大臀肉」中“或”字,此处兼摄「臀骨」。「阴囊肿」:指阴囊中患有肿胀之疾者。「大腿」:指具有与身体不相称之巨大双腿者。「膝相撞」:指两膝互相碰撞者。显示巴利原文
2508.Mahānisadamaṃsoti imassa atthapadaṃ ‘‘uddhanaggupamāyuto’’ti. Yathāha – ‘‘mahāānisado vā uddhanakūṭasadisehi ānisadamaṃsehi accuggatehi samannāgato’’ti (mahāva. aṭṭha. 119). Mahānisadamaṃso vāti ettha vā-saddena bhaṭṭhakaṭiko saṅgahito. Vātaṇḍikoti aṇḍakosesu vuddhirogena samannāgato. Mahāūrūti sarīrassa ananurūpehi mahantehi sattīhi samannāgato. Saṅghaṭṭanakajāṇukoti aññamaññaṃ saṅghaṭṭehi jāṇūhi samannāgato.
2509 「破膝」:指一膝或两膝破裂者。「大膝」:指具有巨大膝盖者。「长胫」:指小腿如杖一般细长者。「畸形」:指具有横向行走之足者,行走时膝盖向外突出。「扁平」:指具有向后翻转之足者,行走时膝盖向内缩入。「扁平」与「柔软」,此乃异名。「凸腓」:指小腿腓肠巨大,或下垂或隆起者。显示巴利原文
2509.Bhinnajāṇūti yassa eko vā dve vā jāṇū bhinnā honti. Mahājāṇūti mahantena jāṇunā samannāgato. Dīghajaṅghoti yaṭṭhisadisajaṅgho. Vikaṭo vāti tiriyaṃ gamanapādehi samannāgato, yassa caṅkamato jāṇukā bahi niggacchanti. Paṇho vāti pacchato parivattapādehi samannāgato, yassa caṅkamato jāṇukā anto pavisanti. ‘‘Panto’’ti ca ‘‘saṇho’’ti ca etasseva vevacanāni. Ubbaddhapiṇḍikoti heṭṭhā oruḷhāhi vā upari āruḷhāhi vā mahatīhi jaṅghapiṇḍikāhi samannāgato.
2510 “杖胫”者,谓小腿状如木杖。“大胫”者,谓小腿粗大,与身体不相称。“大足”者,谓双足巨大,与身体不相称。此处“或”字兼指小腿肚粗大者,意为小腿肚粗如饭团。“背足”者,谓小腿从足背中央竖起。“大踵”者,谓足跟极为巨大,与身体不相称。显示巴利原文
2510.Yaṭṭhijaṅghoti yaṭṭhisadisāya jaṅghāya samannāgato. Mahājaṅghoti sarīrassa ananurūpāya mahatiyā jaṅghāya samannāgato. Mahāpādopi vāti sarīrassa ananurūpehi mahantehi pādehi samannāgato. Api-saddena thūlajaṅghapiṇḍiko saṅgahito, bhattapuṭasadisāya thūlāya jaṅghapiṇḍiyā samannāgatoti attho. Piṭṭhikapādo vāti pādavemajjhato uṭṭhitajaṅgho. Mahāpaṇhipi vāti ananurūpehi atimahantehi paṇhīhi samannāgato.
2511 “弯足”者,指足或向内翻、或向外翻,由此弯足有二种。“节指”者,指手指形如生姜块。“盲爪”者,此为“黑腐爪”之义。如所说:“盲爪,即爪甲色黑而腐烂者。”显示巴利原文
2511.Vaṅkapādoti anto vā bahi vā parivattapādavasena duvidho vaṅkapādo. Gaṇṭhikaṅgulikoti siṅgiveraphaṇasadisāhi aṅgulīhi samannāgato. ‘‘Andhanakho vāpī’’ti etassa atthapadaṃ ‘‘kāḷapūtinakhopi cā’’ti. Yathāha – ‘‘andhanakho vā kāḷavaṇṇehi pūtinakhehi samannāgato’’ti (mahāva. aṭṭha. 119).
2512 “如是等”者,此虚词组合是用来指代如前所述之语义。因肢体残缺种类繁多,为毫无遗漏地统摄一切残缺类别,故说“如是等种种”。显示巴利原文
2512.Iccevanti yathāvuttavacanīyanidassanatthoyaṃ nipātasamudāyo. Aṅgavekallatāya bahuvidhattā anavasesaṃ vekallappakāraṃ saṅgaṇhitumāha ‘‘iccevamādika’’nti.
2514 「钵与衣」者,此处是依「对沙弥」这一语境而说。「置于内」者,指置于房舍等之内。「于一切用途中」者,指在触摸等一切涉及钵与衣的用途中。显示巴利原文
2514.Pattacīvaranti ettha ‘‘sāmaṇerassā’’ti adhikārato labbhati. Anto nikkhipatoti ovarakādīnaṃ anto nikkhipantassa. Sabbapayogesūti pattacīvarassa āmasanādisabbapayogesu.
2515-6 「作惩罚羯磨」者,即施行惩罚羯磨。「以此惩罚、以此调伏,故名为惩罚;因其应作,故名为羯磨」,合即「惩罚羯磨」,有遮止等义。对于行为不端、难以教诫的沙弥,比丘纯然出于饶益之心,先作惩罚羯磨,施行惩罚羯磨,以「或」字兼及,示以粥、饭、钵、衣,然后说:「你若接受惩罚羯磨,便将获得这些」,这是允许的。以上是此处的文意连结。「实」者,是用于连接语词的填充助词。显示巴利原文
2515-6.Daṇḍakammaṃ katvāti daṇḍakammaṃ yojetvā. Daṇḍenti vinenti etenāti daṇḍo, soyeva kattabbattā kammanti daṇḍakammaṃ, āvaraṇādi. Anācārassa dubbacasāmaṇerassa kevalaṃ hitakāmena bhikkhunā daṇḍakammaṃ katvā daṇḍakammaṃ yojetvā yāguṃ vā bhattaṃ vā vā-saddena pattaṃ vā cīvaraṃ vā dassetvā ‘‘daṇḍakamme āhaṭe tvaṃ idaṃ lacchasi’’ iti bhāsituṃ vaṭṭatīti yojanā. Kirāti padapūraṇatthe nipāto.
2517 为了说明结集法藏的长老们所设立的惩罚羯磨,故说「与过失相应」等。应这样连结:彼与过失相应的惩罚羯磨,即是指命他取来沙、水等。以「等」字也包含命取木柴等。而这样做仅是出于「他将改过」的悲悯,并非以「他将堕落、他将离去」之类的心念而起的嗔害之意。显示巴利原文
2517. Dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitadaṇḍakammaṃ dassetumāha ‘‘aparādhānurūpenā’’tiādi. Taṃ aparādhānurūpadaṇḍakammaṃ nāma vālikāsalilādīnaṃ āharāpanamevāti yojetabbaṃ. Ādi-saddena dāruādīnaṃ āharāpanaṃ gaṇhāti. Tañca kho ‘‘oramissatī’’ti anukampāya, na ‘‘nassissati vibbhamissatī’’tiādinayappavattena pāpajjhāsayena.
2518-9 为说明不应作的罚羯磨,而说“于头”等。“于头”一处,依上下文即知指沙弥而言。“石等”中,以“等”字包含砖等。综合其义:比丘不可令沙弥卧于热石上,或卧于热地上,或令其进入水中。显示巴利原文
2518-9. Akattabbaṃ daṇḍakammaṃ dassetumāha ‘‘sīse vā’’tiādi. Sīse vāti ettha ‘‘sāmaṇerassā’’ti adhikārato labbhati. Pāsāṇādīnīti ettha ādi-saddena iṭṭhakādīnaṃ gahaṇaṃ. Sāmaṇeraṃ uṇhe pāsāṇe nipajjāpetuṃ vā uṇhāya bhūmiyā nipajjāpetuṃ vā udakaṃ pavesetuṃ vā bhikkhuno na vaṭṭatīti yojanā.
为说明世尊所允许的罚羯磨,而说“在此”等。“在此”,即在此罚羯磨的范畴中。“仅遮止”,即仅是“莫入此处”的阻挡。“已宣说”,即世尊所说:“诸比丘,我允许在其所住之处或所往之处作遮止。”显示巴利原文
Bhagavatā anuññātadaṇḍakammaṃ dassetumāha ‘‘idhā’’tiādi. Idhāti imasmiṃ daṇḍakammādhikāre. Āvaraṇamattanti ‘‘mā idha pāvisī’’ti nivāraṇamattaṃ. Pakāsitanti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yattha vā vasati, yattha vā paṭikkamati, tattha āvaraṇaṃ kātu’’nti (mahāva. 107) bhāsitaṃ.
“在其所住之处或所往之处”:即在其所住或所入之处,依义注所说,此两者都指行遮止者自己的住处,以及由其雨安居所得的钵与坐卧具(《大品》注107)。因此,只要罚羯磨尚在施行,就不许其进入自己个人的僧房,或占用雨安居所得的钵与坐卧具——如此阻挡即名为“遮止”。义注中的“自己”一词,应知是针对行遮止者而说,关联其亲教师与依止师。然而,有些人在此处认为“自己”一词是针对被遮止者而说,并依此作出决断;另一些人则取两种意义,主张两种情况都应作遮止。应审察其中何者较为合理,便取其义。显示巴利原文
‘‘Yattha vā vasati, yattha vā paṭikkamatīti yattha vasati vā pavisati vā, ubhayenāpi attano pariveṇañca vassaggena pattasenāsanañca vutta’’nti (mahāva. aṭṭha. 107) aṭṭhakathāya vuttattā yāva yojitaṃ daṇḍakammaṃ karonti, tāva attano puggalikapariveṇaṃ vā vassaggena pattasenāsanaṃ vā pavisituṃ adatvā nivāraṇaṃ āvaraṇaṃ nāma. Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘attano’’ti vacanaṃ ye āvaraṇaṃ karonti, te ācariyupajjhāye sandhāya vuttanti viññāyati. Keci panettha ‘‘attano’’ti idaṃ yassa āvaraṇaṃ karonti, taṃ sandhāya vuttanti gahetvā tattha vinicchayaṃ vadanti. Keci ubhayathāpi atthaṃ gahetvā ubhayatthāpi āvaraṇaṃ kātabbanti vadanti. Vīmaṃsitvā yamettha yuttataraṃ, taṃ gahetabbaṃ.
2520 “半月般哒咖、机会般哒咖、浇灌般哒咖”——这是词的分析。此处,如同“于非布萨日作布萨”等句中将布萨日应作的羯磨称为“布萨”那样,每逢半月便堕入般哒咖状态者,即称为“半月”。或者说,半月般哒咖省略后词而称“半月”,正如“毕玛谢那”省略为“毕玛”。这是指以恶业之力,仅于黑半月时堕入般哒咖状态者的称谓。正如所说:“以不善果报之力,每到黑半月便成为般哒咖,到白半月时其热恼止息,此人即是半月般哒咖。”显示巴利原文
2520. Pakkho ca opakkamiko ca āsitto cāti viggaho. Ettha ca ‘‘anuposathe uposathaṃ karotī’’tiādīsu yathā uposathadine kattabbakammaṃ ‘‘uposatho’’ti vuccati, tathā māsassa pakkhe paṇḍakabhāvamāpajjanto ‘‘pakkho’’ti vutto. Atha vā pakkhapaṇḍako pakkho uttarapadalopena yathā ‘‘bhīmaseno bhīmo’’ti. Idañca pāpānubhāvena kaṇhapakkheyeva paṇḍakabhāvamāpajjantassa adhivacanaṃ. Yathāha ‘‘akusalavipākānubhāvena kāḷapakkhe kāḷapakkhe paṇḍako hoti, juṇhapakkhe panassa pariḷāho vūpasammati, ayaṃ pakkhapaṇḍako’’ti (mahāva. aṭṭha. 109).
凡是因手术而割除了生殖器者,这是机会般哒咖。凡是含住他人的男根,以不净物浇淋而热恼止息者,这是浇灌般哒咖。凡是见到他人行淫,因生起妒忌而热恼止息者,这是妒忌般哒咖。凡是在结生时即无根而生者,这是非男般哒咖。显示巴利原文
Yassa upakkamena bījāni apanītāni, ayaṃ opakkamikapaṇḍako. Yassa paresaṃ aṅgajātaṃ mukhena gahetvā asucinā āsittassa pariḷāho vūpasammati, ayaṃ āsittapaṇḍako. Usūyakoti yassa paresaṃ ajjhācāraṃ passato usūyāya uppannāya pariḷāho vūpasammati, ayaṃ usūyapaṇḍako. Yo paṭisandhiyaṃyeva abhāvako uppanno, ayaṃ napuṃsakapaṇḍako.
2521 “于他们”,是指在这五种般哒咖当中。因为在《古伦地》中说:“半月般哒咖,在他成为般哒咖的那个半月,其出家被禁止。”因此应知,此处所说的“三者被禁止”是就那个般哒咖的般哒咖半月而言的。显示巴利原文
2521.Tesūti tesu pañcasu paṇḍakesu. ‘‘Pakkhapaṇḍakassa yasmiṃpakkhe paṇḍako hoti, tasmiṃyevassa pakkhe pabbajjā vāritā’’ti (mahāva. aṭṭha. 109) kurundiyaṃ vuttattā ‘‘tiṇṇaṃ nivāritā’’ti idaṃ tassa paṇḍakassa paṇḍakapakkhaṃ sandhāya vuttanti gahetabbaṃ.
2522 “应驱摈”者,此是就形相驱摈而说。如所说:“彼亦唯以形相驱摈而被驱摈”。此规则于上下类似之处亦同。显示巴利原文
2522.‘‘Nāsetabbo’’ti idaṃ liṅganāsanaṃ sandhāya vuttaṃ. Yathāha ‘‘sopi liṅganāsaneneva nāsetabbo’’ti (mahāva. aṭṭha. 109). Esa nayo uparipi īdisesu ṭhānesu.
2523 “盗”即偷盗者;偷取形相——出家的形相,为形相盗者;偷取共住——比丘戒腊计算等,为共住盗者。“彼二者”应连结为:彼形相与共住二者之偷盗者。应如此理解:这三种皆名为盗共住者。显示巴利原文
2523. Thenetīti theno, liṅgassa pabbajitavesassa theno liṅgatheno. Saṃvāsassa bhikkhuvassagaṇanādikassa theno saṃvāsatheno. Tadubhayassa cāti tassa liṅgassa, saṃvāsassa ca ubhayassa thenoti sambandho. Esa tividhopi theyyasaṃvāsako nāma pavuccatīti yojanā.
2524-6 于他们三种盗共住者中,若有人自行出家后,不计比丘戒腊,亦不依上座礼敬——以“亦”字含摄亦不以座位回避,于布萨、自恣等中亦不出现,即含摄此二者皆不作者,此人唯是偷取形相、偷取出家形相者,由偷取故,为形相盗者。应作此理解。显示巴利原文
2524-6.Tattha tesu tīsu theyyasaṃvāsakesu yo sayameva pabbajitvā bhikkhuvassāni na gaṇhati, yathāvuḍḍhaṃ vandanampi neva gaṇhati, api-saddena āsanena neva paṭibāhati uposathapavāraṇādīsu neva sandissatīti saṅgaṇhanato tadubhayampi na karoti, ayaṃ liṅgamattassa pabbajitavesamattassa thenato corikāya gahaṇato liṅgattheno siyāti yojanā.
凡是出家之后计算比丘戒腊,而只是接受依长幼礼敬等共住者,便应视为盗共住者。正如所说:‘比丘戒腊的计算等一切行事差别,在此义中应知为共住。’显示巴利原文
Yo ca pabbajito hutvā bhikkhuvassāni gaṇhati, so yathāvuḍḍhavandanādikaṃ saṃvāsaṃ sādiyantova saṃvāsatthenako matoti yojanā. Yathāha – ‘‘bhikkhuvassagaṇanādiko hi sabbopi kiriyabhedo imasmiṃ atthe ‘saṃvāso’ti veditabbo’’ti (mahāva. aṭṭha. 110).
‘即所说之理’,是取两者各自所说的特相作为此处的特相而说。这三种盗共住者,未受具足戒者不应令受具足戒,已受具足戒者应摈出,纵使再乞求出家亦不应允其出家。为了以遮遣的方式确定盗共住的特相,注疏(大品注110)引用了所说的二偈而论‘如所说’。其意趣为:如注疏师所说关于王难、饥馑等的二偈,此义应从遮遣的角度来理解。显示巴利原文
Vuttanayoyevāti ubhinnaṃ paccekaṃ vuttalakkhaṇameva etassa lakkhaṇanti katvā vuttaṃ. Ayaṃ tividhopi theyyasaṃvāsako anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo, puna pabbajjaṃ yācantopi na pabbājetabbo. Byatirekamukhena theyyasaṃvāsalakkhaṇaṃ niyametuṃ aṭṭhakathāya (mahāva. aṭṭha. 110) vuttagāthādvayaṃ udāharanto āha ‘‘yathāha cā’’ti. Yathā aṭṭhakathācariyo rājadubbhikkhādigāthādvayamāha, tathāyamattho byatirekato veditabboti adhippāyo.
2527-8 ‘或由于王难、饥馑、旷野、疾病、怨敌之怖畏’中,‘怖畏’一词应逐一结合为‘王难之怖畏、饥馑之怖畏’等。‘或为取衣故’,即为了将自己所舍之衣取回寺院。‘在此’,即于此教法中。‘不受持共住,直至彼心清净’,意思是:由于被王难等执取了出家相,所以在心清净之前,他不受持共住。显示巴利原文
2527-8.Rājadubbhikkhakantāra-rogaveribhayehi vāti ettha bhaya-saddo paccekaṃ yojetabbo ‘‘rājabhayena dubbhikkhabhayenā’’tiādinā. Cīvarāharaṇatthaṃ vāti attanā pariccattacīvaraṃ puna vihāraṃ āharaṇatthāya. Idha imasmiṃ sāsane. Saṃvāsaṃ nādhivāseti, yāva so suddhamānasoti rājabhayādīhi gahitaliṅgatāya so suddhamānaso yāva saṃvāsaṃ nādhivāsetīti attho.
若有人并非因为王难等,纯粹是为了欺骗比丘、想和他们共住而取相,他由于心不清净,仅凭取相即名为贼住者。然而,此人并没有以那样不清净的心想要欺骗比丘,因此只要他尚未接受共住,就不名为贼住者。正因如此,在三部《结使足》中说:“因王难等而取相者,即使有‘愿在家众知我是沙门’的欺诳心,由于没有想欺骗比丘,故不成过失。”显示巴利原文
Yo hi rājabhayādīhi vinā kevalaṃ bhikkhū vañcetvā tehi saddhiṃ vasitukāmatāya liṅgaṃ gaṇhāti, so asuddhacittatāya liṅgaggahaṇeneva theyyasaṃvāsako nāma hoti. Ayaṃ pana tādisena asuddhacittena bhikkhū vañcetukāmatāya abhāvato yāva saṃvāsaṃ nādhivāseti, tāva theyyasaṃvāsako nāma na hoti. Teneva ‘‘rājabhayādīhi gahitaliṅgānaṃ ‘gihī maṃ samaṇoti jānantū’ti vañcanācitte satipi bhikkhūnaṃ vañcetukāmatāya abhāvā doso na jāto’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
然而,有些人说:“这里的心清净就是指怖畏已经止息。”如此,则这个意义应理解为:那怖畏已止息者,只要尚未接受共住,就不名为贼住者。而在理解此义时,可能会推出“怖畏未止息者即使接受共住也不成贼住”的结论,但注疏中并未显示怖畏未止息者在接受共住时不成贼住。又,通过“食用一切外道之食”这句话,显示了即使怖畏未止息者也应当不接受共住而住。正因如此,在三部《结使足》中说:“因为来到寺院取用僧物者难以避免共住,所以才说‘食用一切外道之食’这句话。”所以,在此应理解为:因王难等而取相者,是心清净。显示巴利原文
Keci pana ‘‘vūpasantabhayatā idha suddhacittatā’’ti vadanti, evañca sati so vūpasantabhayo yāva saṃvāsaṃ nādhivāseti, tāva theyyasaṃvāsako nāma na hotīti ayamattho viññāyati. Imasmiñca atthe viññāyamāne avūpasantabhayassa saṃvāsasādiyanepi theyyasaṃvāsakatā na hotīti āpajjeyya, na ca aṭṭhakathāyaṃ avūpasantabhayassa saṃvāsasādiyane atheyyasaṃvāsakatā dassitā. ‘‘Sabbapāsaṇḍiyabhattāni bhuñjanto’’ti ca iminā avūpasantabhayenāpi saṃvāsaṃ asādiyanteneva vasitabbanti dīpeti. Teneva tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ ‘‘yasmā vihāraṃ āgantvā saṅghikaṃ gaṇhantassa saṃvāsaṃ pariharituṃ dukkaraṃ, tasmā ‘sabbapāsaṇḍiyabhattāni bhuñjanto’ti idaṃ vutta’’nti. Tasmā rājabhayādīhi gahitaliṅgatā cettha suddhacittatāti gahetabbaṃ.
“直至那时,他不名为贼住者”——这是此句的关联。这是此处的略说,至于详细解说,则应依注疏中“此中详说之理”所示的方法来了解。显示巴利原文
Tāva esa theyyasaṃvāsako nāma na vuccatīti yojanā. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana ‘‘tatrāyaṃ vitthāranayo’’ti aṭṭhakathāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 110) āgatanayena veditabbo.
2529-30 一位已受具足戒的比丘,若怀着“我将成为外道”之心,仍以自身的比丘标相、身着比丘衣而前往外道住处——这即是此处所说的关联。所谓“往外道处者”,即已进入外道者,也就是外道离去者。而“依止于彼标相”,是指执取了他们这些外道的形相。显示巴利原文
2529-30. Yo upasampanno bhikkhu ‘‘ahaṃ titthiyo bhavissa’’nti saliṅgeneva attano bhikkhuveseneva titthiyānaṃ upassayaṃ yāti ceti sambandho. Titthiyesu pakkantako paviṭṭho titthiyapakkantako. Tesaṃ liṅge nissiteti tesaṃ titthiyānaṃ vese gahite.
2531 若有人心想“我将成为外道”,便自己穿上吉祥草衣等,此人也同样算是离去者、外道离去者——应如此会通。显示巴利原文
2531. ‘‘Ahaṃ titthiyo bhavissa’’nti kusacīrādikaṃ yo sayameva nivāseti, sopi pakkantako titthiyapakkantako siyāti yojanā.
2532-4 “裸形者前往他们那些邪命外道等的住处”——这是关联句。“使剃发”是指剃除自己的头发。“受持他们之誓行”——这是关联句。“受持誓行”是指受持蹲踞苦行等誓行。若执取了他们外道的孔雀羽等标相、标识,或前往他们之中出家,或仅将所得执为精要,或前往其处,也都应如此理解。注疏中说:“此出家为最胜,或前往最胜性”。此人即是外道离去者,然而并未脱离外道离去者的状态。所谓“裸形者前往”,是指有人心想“我将成为邪命外道”,不取袈裟等衣,裸形前往邪命外道者。显示巴利原文
2532-4. Naggo tesaṃ ājīvakādīnaṃ upassayaṃ gantvāti yojanā. Kese luñcāpetīti attano kese luñcāpeti. Tesaṃ vatāni ādiyati vāti yojanā. Vatāni ādiyatīti ukkuṭikappadhānādīni vā vatāni ādiyati. Tesaṃ titthiyānaṃ morapiñchādikaṃ liṅgaṃ saññāṇaṃ sace gaṇhāti vā tesaṃ pabbajjaṃ, laddhimeva vā sārato vā eti upagacchati vāti yojanā. ‘‘Ayaṃ pabbajjā seṭṭhāti seṭṭhabhāvaṃ vā upagacchatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 110 titthiyapakkantakakathā) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Esa titthiyapakkantako hoti eva, na pana vimuccati titthiyapakkantabhāvato. Naggassa gacchatoti ‘‘ājīvako bhavissa’’nti kāsāyādīni anādāya naggassa ājīvakānaṃ upasaṃgacchato.
2535 贼住者,是就对未受具足戒者而言,非就对已受具足戒者而言。以此显示注疏中所记载的决断:“已受具足戒的比丘,即便虚取雨安居,亦不成为非沙门。执持标相者犯波罗夷后,纵计比丘戒腊等,亦非贼住。”所谓“如是所说”,应作如此连结。“已受具足戒的比丘”,以此排除未受具足戒者。复以此显示《古伦地注》中所记载的决断:“沙弥虽带着标相前往外道,仍可再得出家与受具足戒。”显示巴利原文
2535.Theyyasaṃvāsakoanupasampannavasena vutto, no upasampannavasena. Iminā ‘‘upasampanno bhikkhu kūṭavassaṃ gaṇhantopi assamaṇo na hoti. Liṅge saussāho pārājikaṃ āpajjitvā bhikkhuvassādīni gaṇentopi theyyasaṃvāsako na hotī’’ti aṭṭhakathāgatavinicchayaṃ dīpeti. Tathā vuttoti yojanā. ‘‘Upasampannabhikkhunā’’ti iminā anupasampannaṃ nivatteti. Tena ca ‘‘sāmaṇero saliṅgena titthāyatanaṃ gatopi puna pabbajjañca upasampadañca labhatī’’ti kurundaṭṭhakathāgatavinicchayaṃ dasseti.
对外道离去者应作何事?不应令出家,即使已出家也不应令受具足戒,若已受具足戒,则应除去袈裟,给予白衣,令归俗家状态。此义应从圣典:‘诸比丘,外道离去者若未受具足戒,不应令受具足戒;若已受具足戒,应灭摈’,以及注疏语:‘他不仅不应令受具足戒,而且也不应令出家’而了知。显示巴利原文
Titthiyapakkantakassa kiṃ kātabbanti? Na pabbājetabbo, pabbājitopi na upasampādetabbo, upasampādito ca kāsāyāni apanetvā setakāni datvā gihibhāvaṃ upanetabbo. Ayamattho ca ‘‘titthiyapakkantako bhikkhave anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo’’ti (mahāva. 110) pāḷito ca ‘‘so na kevalaṃ na upasampādetabbo, atha kho na pabbājetabbopī’’ti (mahāva. aṭṭha. 110 titthiyapakkantakakathā) aṭṭhakathāvacanato ca veditabbo.
2536 ‘在此’,即在此出家与具足戒的篇章中。为了显示从人类种性之外者即含摄于畜生趣中,故说‘夜叉、帝释或’。‘畜生趣已说’,在此‘如是’之词被省略而示。由‘诸比丘,畜生趣者若未受具足戒,不应令受具足戒;若已受具足戒,应灭摈’之语,出家亦依相状而被遮止,故作是说‘不应令出家’。以此,畜生趣者亦由了知世尊意趣的注疏诸师说为不应令出家。显示巴利原文
2536.Idhāti imasmiṃ pabbajjūpasampadādhikāre. Manussajātikato aññassa tiracchānagateyeva antogadhattaṃ dassetumāha ‘‘yakkho sakkopi vā’’ti. Tiracchānagato vuttoti ettha iti-saddo luttaniddiṭṭho. ‘‘Tiracchānagato, bhikkhave, anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo’’ti (mahāva. 111) vacanato pabbajjāpi upalakkhaṇato nivāritāyevāti katvā vuttaṃ ‘‘pabbājetuṃ na vaṭṭatī’’ti. Tena tiracchānagato ca bhagavato adhippāyaññūhi aṭṭhakathācariyehi na pabbājetabboti (mahāva. aṭṭha. 111) vuttaṃ.
2537 “五无间者”,是指具足无间业的五种人:杀母者、杀父者、杀阿拉汉者、出佛身血者、破和合僧者。显示巴利原文
2537.Pañcānantarike poseti mātughātako, pitughātako, arahantaghātako, lohituppādako, saṅghabhedakoti ānantariyakammehi samannāgate pañca puggale.
其中,杀母者(《大品注》112)是指:所杀之人为人类女性,且是自己的生母,自己亦为人类,在此情况下故意断其命根者。此人因杀母这一无间业而成为杀母者,其出家与具足戒皆被遮止。然而,若所杀者虽为人类女性但并非生母,例如养育母、小母、大母等;或者虽然是生母但并非人类,则其出家不被遮止,亦不构成无间业。若自己以畜生之身杀害身为人类的生母,亦不构成无间业,然因处于畜生道故,其出家仍被遮止。杀父者亦应以同样的道理理解。即使是妓女之子,在不知道‘这是我父亲’的情况下,杀害了那个让自己出生的人,此人仍被计为‘杀父者’,且触犯无间业。显示巴利原文
Tattha mātughātako (mahāva. aṭṭha. 112) nāma yena manussitthibhūtā janikā mātā sayampi manussajātikeneva satā sañcicca jīvitā voropitā, ayaṃ ānantariyena mātughātakakammena mātughātako, etassa pabbajjā ca upasampadā ca paṭikkhittā. Yena pana manussitthibhūtāpi ajanikā posāvanikamātā vā cūḷamātā vā mahāmātā vā janikāpi vā namanussitthibhūtā mātāghātitā, tassa pabbajjā na vāritā, na ca ānantariyo hoti. Yena sayaṃ tiracchānabhūtena manussitthibhūtā mātā ghātitā, sopi ānantariyo na hoti, tiracchānagatattā panassa pabbajjā paṭikkhittāva. Pitughātakepi eseva nayo. Sacepi hi vesiyā putto hoti, ‘‘ayaṃ me pitā’’ti na jānāti, yassa sambhavena nibbatto, so ce anena ghātito, ‘‘pitughātako’’tveva saṅkhyaṃ gacchati, ānantariyañca phusati.
杀阿罗汉者也应以人类阿罗汉为准来理解。因为,对于投生为人类者——即使是在家而未出家的漏尽者,不论是男孩还是女孩——只要故意夺其命根,便构成杀阿罗汉者,既触犯无间业,其出家也被遮止。但是,若杀害非人类的阿罗汉,或杀害人类中其余的圣者,则不构成无间业,其出家也不被遮止,然而其业力极为深重。即使畜生杀害了人类的阿罗汉,也不构成无间业,但所造之业依然沉重。显示巴利原文
Arahantaghātakopi manussaarahantavaseneva veditabbo. Manussajātiyañhi antamaso apabbajitampi khīṇāsavaṃ dārakaṃ vā dārikaṃ vā sañcicca jīvitā voropento arahantaghātakova hoti, ānantariyañca phusati, pabbajjā cassa vāritā. Amanussajātikaṃ pana arahantaṃ, manussajātikaṃ vā avasesaṃ ariyapuggalaṃ ghātetvā ānantariyo na hoti, pabbajjāpissa na vāritā, kammaṃ pana balavaṃ hoti. Tiracchāno manussaarahantampi ghātetvā ānantariyo na hoti, kammaṃ pana bhāriyaṃ.
若有人如同提婆达多,以恶心、杀害心,在如来活着的身体上,即使仅令流出如蚊虫吸食之量的血,此人即名为‘出血者’,其出家与受具足戒均被禁止。然而,若如耆婆般为治病故,以刀切开,取出腐肉与血,令其安稳,则生大福德。显示巴利原文
Yo devadatto viya duṭṭhacittena vadhakacittena tathāgatassa jīvamānakasarīre khuddakamakkhikāya pivanakamattampi lohitaṃ uppādeti, ayaṃ lohituppādako nāma, etassa pabbajjā ca upasampadā ca vāritā. Yo pana rogavūpasamanatthaṃ jīvako viya satthena phāletvā pūtimaṃsañca lohitañca nīharitvā phāsuṃ karoti, bahuṃ so puññaṃ pasavati.
若有人如同提婆达多,将教法作非法、非律,以四种羯磨中的任何一种方式破僧,此人即名为‘破僧者’,其出家与受具足戒均被禁止。根据‘诸比丘,杀母者,未受具足戒者不应令受具足戒,已受具足戒者应灭摈’等经文,具足戒之禁止即是出家禁止的标示,因此说:‘令其出家者,恶作。’显示巴利原文
Yo devadatto viya sāsanaṃ uddhammaṃ ubbinayaṃ katvā catunnaṃ kammānaṃ aññataravasena saṅghaṃ bhindati, ayaṃ saṅghabhedako nāma, etassa pabbajjā ca upasampadā ca vāritā. ‘‘Mātughātako, bhikkhave, anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo’’tiādikāya (mahāva. 112) pāḷiyā upasampadāpaṭikkhepo pabbajjāpaṭikkhepassa upalakkhaṇanti āha ‘‘pabbājentassa dukkaṭa’’nti.
‘对于二根者与污染比丘尼者,如是令其出家者,恶作。’这是连接句。‘二根者’(ubhatobyañjanaka)是以省略k字母的方式表述。因生起女相之业与生起男相之业,其身上二者之相具足,故称二根者。此有二种:女二根者与男二根者。显示巴利原文
Ubhatobyañjanañceva bhikkhunidūsakañca tathā pabbājentassa dukkaṭanti sambandho. Ubhatobyañjananti ka-kāralopena niddeso. Itthinimittuppādanakammato ca purisanimittuppādanakammato ca ubhato byañjanamassa atthīti ubhatobyañjanako. So duvidho hoti itthiubhatobyañjanako, purisaubhatobyañjanakoti.
其中,女性二根者(《大品注》116)女相显露,男相隐藏;男性二根者男相显露,女相隐藏。女性二根者于女众中行男事时,女相隐藏,男相显露;男性二根者于男众中行女事时,男相隐藏,女相显露。女性二根者既能自己受孕,也能令他人受孕;男性二根者自己不能受孕,但能令他人受孕,这是他们的差别。然而,这两种二根者都可以出家,但不得受具足戒,应知此为这里的结论。显示巴利原文
Tattha itthiubhatobyañjanakassa (mahāva. aṭṭha. 116) itthinimittaṃ pākaṭaṃ hoti, purisanimittaṃ paṭicchannaṃ. Purisaubhatobyañjanakassa purisanimittaṃ pākaṭaṃ hoti, itthinimittaṃ paṭicchannaṃ. Itthiubhatobyañjanakassa itthīsu purisattaṃ karontassa itthinimittaṃ paṭicchannaṃ hoti, purisanimittaṃ pākaṭaṃ hoti. Purisaubhatobyañjanakassa purisānaṃ itthibhāvaṃ upagacchantassa purisanimittaṃ paṭicchannaṃ hoti, itthinimittaṃ pākaṭaṃ hoti. Itthiubhatobyañjanako sayañca gabbhaṃ gaṇhāti, parañca gabbhaṃ gaṇhāpeti. Purisaubhatobyañjanako sayaṃ na gaṇhāti, paraṃ gaṇhāpetīti idametesaṃ nānākaraṇaṃ. Imassa pana duvidhassāpi ubhatobyañjanakassaneva pabbajjā atthi, na upasampadāti idamidha sanniṭṭhānaṃ veditabbaṃ.
若人染污具戒比丘尼(《大品注》115),于三道中任一道行不净,此人名为污染比丘尼者,他的出家与受具足戒均被禁止。然而,若仅以身触坏其戒者,其出家与受具足戒并不被禁止。若以强力令她穿上白衣,在她不愿的情况下加以染污,此人亦是污染比丘尼者。若以强力令她穿上白衣,在她乐意的情况下加以染污,则非污染比丘尼者。何以故?因该女在在家状态下,一旦同意,即不再是比丘尼。若染污已一度破戒者,此人非污染比丘尼者,仍可得出家与受具足戒。显示巴利原文
Yo pakatattaṃ bhikkhuniṃ (mahāva. aṭṭha. 115) tiṇṇaṃ maggānaṃ aññatarasmiṃ dūseti, ayaṃ bhikkhunidūsako nāma, etassa pabbajjā ca upasampadā ca vāritā. Yo pana kāyasaṃsaggena sīlavināsaṃ pāpeti, tassa pabbajjā ca upasampadā ca na vāritā. Balakkārena pana odātavatthavasanaṃ katvā anicchamānaṃyeva dūsentopi bhikkhunidūsakoyeva. Balakkārena pana odātavatthavasanaṃ katvā icchamānaṃ dūsento bhikkhunidūsako na hoti. Kasmā? Yasmā gihibhāve sampaṭicchitamatteyeva sā abhikkhunī hoti. Sakiṃ sīlavipannaṃ pana pacchā dūsento neva bhikkhunidūsako hoti, pabbajjampi upasampadampi labhati.
2538 2538. 为显示圣典与注疏所不摄、由师承传下的判定,故说“一方”等。因“一方”一词可能也包含比丘僧团,为排除此义,故说“然于比丘尼前”。以此显示该染污者的适格性。此人既非污染比丘尼者,“确实得具足戒与出家,且该比丘尼亦不犯波罗夷”,此应结合自第二偈引来。仅依“于比丘尼僧团中受具足戒者名为不成就”之意趣而说。以“且该比丘尼亦不犯波罗夷”一句,显示该比丘尼亦适于再次出家受具足戒。此义于《注疏》难处章亦已说:“依比丘尼一方,若染污仅受一方具足戒者,非污染比丘尼者,可得出家等;该比丘尼亦不犯波罗夷。此为判定。”显示巴利原文
2538. Pāḷiaṭṭhakathāvimuttaṃ ācariyaparamparābhatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘ekato’’tiādi. ‘‘Ekato’’ti iminā bhikkhusaṅghassāpi gahaṇaṃ bhaveyyāti taṃ parivajjetuṃ ‘‘bhikkhunīnaṃ tu santike’’ti vuttaṃ. Etena taṃdūsakassa bhabbataṃ dīpeti. So neva bhikkhunidūsako siyā, ‘‘upasampadaṃ labhateva ca pabbajjaṃ, sā ca neva parājitā’’ti idaṃ dutiyagāthāya idhānetvā yojetabbaṃ. Kevalaṃ bhikkhunisaṅghe upasampannā nāma na hotīti adhippāyeneva vuttaṃ. ‘‘Sā ca neva parājitā’’ti iminā tassā ca puna pabbajjūpasampadāya bhabbataṃ dīpeti. Ayamattho aṭṭhakathāgaṇṭhipadepi vuttoyeva ‘‘bhikkhunīnaṃ vasena ekatoupasampannaṃ dūsetvā bhikkhunidūsako na hoti, pabbajjādīni labhati, sā ca pārājikā na hotīti vinicchayo’’ti.
2539 “若污染未受具足戒者”。“确实得受具足戒与出家”,这一句也应当配合到适当之处。然而,“且彼女亦非波罗夷”一句,由于在注疏中并未出现,而且未受具足戒者本无波罗夷的分位,所以不应配合。因为如果没有波罗夷的分位,那么遮止波罗夷分位的归属便没有意义,因此应视为彼女确实适于出家受具足戒。然而,黄门等十一种人,依照“诸比丘!黄门未受具足戒者不应令受具足戒,已受具足戒者应驱摈”等语(《大品》109),确实不具资格,他们的出家与受具皆为无效,故不应令出家。知情而令出家、令受具足戒者,犯恶作。即使不知情而令出家、令受具足戒,了知后也应以灭摈驱摈。显示巴利原文
2539. ‘‘Sikkhamānāsāmaṇerīsu ca vippaṭipajjanto neva bhikkhunidūsako hoti, pabbajjampi upasampadampi labhatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 115) aṭṭhakathāgatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘sace anupasampannadūsako’’ti. ‘‘Upasampadaṃ labhateva ca pabbajja’’nti idaṃ yathāṭhānepi yojetabbaṃ. Sā ca neva parājitāti idaṃ pana aṭṭhakathāya anāgatattā ca anupasampannāya upasampannavikappābhāvā ca na yojetabbaṃ. Asati hi upasampannavikappe parājitavikappāsaṅgaho paṭisedho niratthakoti sā pabbajjūpasampadānaṃ bhabbāyevāti daṭṭhabbā. Ime pana paṇḍakādayo ekādasa puggalā ‘‘paṇḍako, bhikkhave, anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo’’tiādivacanato (mahāva. 109) abhabbāyeva, nesaṃ pabbajjā ca upasampadā ca na ruhati, tasmā na pabbājetabbā. Jānitvā pabbājento, upasampādento ca dukkaṭaṃ āpajjati. Ajānitvāpi pabbājitā, upasampāditā ca jānitvā liṅganāsanāya nāsetabbā.
2540 “不应令受具足戒者”,即不应当使之受具足戒。“无戒师者”,是指戒师不在场,或未作请戒师。“作”者,令无戒师者受具足戒。“成恶作”者,教授师与僧众皆得恶作罪。“若作而不坏”者,若是无戒师之人的受具足戒羯磨已作,此羯磨并不坏失,因为是由和合僧团以不坏、如法的方式所行作。显示巴利原文
2540.Nūpasampādanīyovāti na upasampādetabbova. Anupajjhāyakoti asannihitaupajjhāyo vā aggahitaupajjhāyaggahaṇo vā. Karototi anupajjhāyakaṃ upasampādayato. Dukkaṭaṃ hotīti ācariyassa ca gaṇassa ca dukkaṭāpatti hoti. Na kuppati sace katanti sace anupajjhāyakassa upasampadākammaṃ kataṃ bhaveyya, taṃ na kuppati samaggena saṅghena akuppena ṭhānārahena katattā.
2541 “一派”者,指无畏山住者。“确实不应取”,因注疏中以坚固之言说故,作此说。其语句如此。在这里,即使戒师不在场,即使未作请戒师,但在甘马语中,戒师之名确已被称说,应当如此看待。否则,由于所说的“不触及人”的羯磨失坏有可能发生,羯磨便会坏失。正因此故,注疏中不说“未称说戒师”,而说“未令请戒师”(《大品注疏》117)。譬如衣钵未圆满者受具足戒时,在甘马语中称说“圆满的衣钵”这一不存在的事物,即使以甘马语如此行作,受具足戒也成就;同样地,称说“此佛护是具寿法护的受具欲者”这一不存在的人物,仅仅借助这一存在的词句为引,以甘马语行作,受具足戒确实成就,应当如此看待。正因此故说“若作而不坏”。“诸比丘!不应令无戒师者受具足戒,若令受具足戒者,得恶作罪”(《大品》117),仅说了这一点,并未说“而且彼人未受具足戒”,因为羯磨失坏之相不可能发生,故说“确实不应取彼”。显示巴利原文
2541.Eketi abhayagirivāsino. ‘‘Na gahetabbamevā’’ti aṭṭhakathāya daḷhaṃ vuttattā vuttaṃ. Taṃ vacanaṃ. Ettha ca upajjhāye asannihitepi upajjhāyaggahaṇe akatepi kammavācāyaṃ pana upajjhāyakittanaṃ kataṃyevāti daṭṭhabbaṃ. Aññathā ‘‘puggalaṃ na parāmasatī’’ti vuttāya kammavipattiyā sambhavato kammaṃ kuppeyya. Teneva ‘‘upajjhāyaṃ akittetvā’’ti avatvā ‘‘upajjhaṃ aggāhāpetvā’’ti (mahāva. aṭṭha. 117) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Yathā ca aparipuṇṇapattacīvarassa upasampadākāle kammavācāyaṃ ‘‘paripuṇṇassa pattacīvara’’nti asantaṃ vatthuṃ kittetvā kammavācāya katāyapi upasampadā ruhati, evaṃ ‘‘ayaṃ buddharakkhito āyasmato dhammarakkhitassa upasampadāpekkho’’ti asantaṃ puggalaṃ kittetvā kevalaṃ santapadanīhārena kammavācāya katāya upasampadā ruhatiyevāti daṭṭhabbaṃ. Tenevāha ‘‘na kuppati sace kata’’nti. ‘‘Na, bhikkhave, anupajjhāyako upasampādetabbo, yo upasampādeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 117) ettakameva vatvā ‘‘so ca puggalo anupasampanno’’ti avuttattā, kammavipattilakkhaṇassa ca asambhavato ‘‘na gahetabbameva ta’’nti vuttaṃ.
“于其余一切处”者,即由僧团、别众、黄门、贼住、共住、先外道者、畜生、杀母者、杀父者、杀阿拉汉者、污比丘尼者、破僧者、出佛身血者、二根者等为和尚而令受具足戒的一切十三种情形中。世尊曾说:“诸比丘!不应以僧团为和尚而令受具足戒,若令受者,犯恶作。”等。不仅于此十三种,于“无钵者、无衣者、无衣钵者、乞得钵者、乞得衣者、乞得钵衣者”此六种情形中,此法则亦应配合。“其余”一词之含摄,也含摄了这些。世尊曾说:“诸比丘!不应令无钵者受具足戒,若令受者,犯恶作。”等(大品118)。“此法则”者,即所说“若作不坏”之法则。显示巴利原文
Sesesu sabbatthapīti saṅghagaṇapaṇḍakatheyyasaṃvāsakatitthiyapakkantakatiracchānagatamātupituarahantaghātakabhikkhunidūsakasaṅghabhedakalohituppādakaubhatobyañjanakasaṅkhātehi upajjhāyehi upasampāditesu sabbesu terasasu vikappesu. Vuttañhi bhagavatā ‘‘na, bhikkhave, saṅghena upajjhāyena upasampādetabbo, yo upasampādeyya, āpatti dukkaṭassā’’tiādi. Na kevalaṃ etesuyeva terasasu, atha ‘‘apattakaacīvarakaacīvarapattakayācitakapattayācitakacīvarayācitakapattacīvarakā’’ti etesu chasu vikappesu ayaṃ nayo yojetabboti. Sesa-ggahaṇena etesampi saṅgaho. Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘‘na, bhikkhave, apattako upasampādetabbo, yo upasampādeyya, āpatti dukkaṭassā’’tiādi (mahāva. 118). Ayaṃ nayoti ‘‘na kuppati sace kata’’nti vuttanayo.
2542 “二十五”者,即二十四波罗夷罪,再加未满二十岁者,合为二十五。世尊曾说:“诸比丘!明知未满二十岁之人,不应令受具足戒。若令受者,应依法处治。”“令达上”者,即名為具足戒的令入。因此,在《瞻波犍度》中,对于“若僧团令彼入,某甲被令入”等文句,义注中说:“令入者,即依授具足戒羯磨而令入。”依“应灭摈”一语,从“诸比丘!黄门未受具足戒者不应令受具足戒”等中,显示即使已受具足戒者,也应夺其僧衣,令其还俗。显示巴利原文
2542.Pañcavīsatīti catuvīsati pārājikā, ūnavīsativasso cāti pañcavīsati. Vuttañhi ‘‘na, bhikkhave, jānaṃ ūnavīsativasso puggalo upasampādetabbo. Yo upasampādeyya, yathādhammo kāretabbo’’ti (mahāva. 99). Osāroti upasampadāsaṅkhāto osāro. Teneva campeyyakkhandhake ‘‘tañce saṅgho osāreti, ekacco sosārito’’tiādipāṭhassa (mahāva. 396) aṭṭhakathāyaṃ ‘‘osāretīti upasampadākammavasena pavesetī’’ti (mahāva. aṭṭha. 396) vuttaṃ. ‘‘Nāsanāraho’’ti iminā ‘‘paṇḍako, bhikkhave, anupasampanno na upasampādetabbo’’tiādivacanato (mahāva. 109) upasampāditassāpi setakāni datvā gihibhāvaṃ pāpetabbataṃ dīpeti.
2543 “手被砍断等三十二种”者,在《瞻波犍度》中——显示巴利原文
2543.Hatthacchinnādibāttiṃsāti campeyyakkhandhake –
诸比丘!手断者,未得达上,若僧团令其达上,则已被视为达上。足断者……乃至……手足断者……耳断者……鼻断者……耳鼻断者……手指断者……拇指断者……筋断者……手足有蹼者……驼背者……侏儒者……颈有瘿瘤者……身有烙印者……受鞭挞者……被通缉者……象皮病者……恶疾者……粗鄙者……独眼者……斜视者……跛足者……半身不遂者……手足瘫痪者……老迈衰弱者……盲者……哑者……聋者……盲哑者……盲聋者……哑聋者……盲哑聋者,诸比丘!这些人均未得达上,若僧团令其达上,则已被视为达上。此为三十二种。显示巴利原文
‘‘Hatthacchinno, bhikkhave, appatto osāraṇaṃ, tañce saṅgho osāreti, sosārito. Pādacchinno…pe… hatthapādacchinno… kaṇṇacchinno… nāsacchinno… kaṇṇanāsacchinno… aṅgulicchinno… aḷacchinno… kaṇḍaracchinno… phaṇahatthako… khujjo… vāmano… galagaṇḍī… lakkhaṇāhato… kasāhato… likhitako… sīpadiko… pāparogī… parisadūsako… kāṇo… kuṇī… khañjo… pakkhahato… chinniriyāpatho… jarādubbalo… andho… mūgo… padhiro… andhamūgo… andhapadhiro… mūgapadhiro… andhamūgapadhiro, bhikkhave, appatto osāraṇaṃ, tañce saṅgho osāreti, sosārito’’ti (mahāva. 396) bāttiṃsa.
“癞病等十三种状况”,一如《大品》中所说。显示巴利原文
Kuṭṭhiādi ca terasāti mahākhandhake āgatā –
即:癞病者、痈疮者、疥癣者、肺痨者、癫痫者;
同样,王臣、盗贼、被通缉者、破僧者。
若令被鞭打者、被烙印者、负债者、奴隶出家,得恶作。
显示巴利原文 ‘‘Kuṭṭhiṃ gaṇḍiṃ kilāsiñca, sosiñca apamārikaṃ; Tathā rājabhaṭaṃ coraṃ, likhitaṃ kārabhedakaṃ. ‘‘Kasāhataṃ narañceva, purisaṃ lakkhaṇāhataṃ; Iṇāyikañca dāsañca, pabbājentassa dukkaṭa’’nti. –
如上所说,这些共有四十五种。其中,被鞭打者、被烙印者、被刺字者这三种,因在两处皆重复出现,若不计重复,当知实为四十二种。显示巴利原文
Yathāvuttā terasa.
如上所说,这些共有四十五种。其中,被鞭打者、被烙印者、被刺字者这三种,因在两处皆出现,故不计重复,当知正是四十二种。显示巴利原文
Evamete pañcacattālīsa vuttā. Tesu kasāhatalakkhaṇāhatalikhitakānaṃ tiṇṇaṃ ubhayattha āgatattā aggahitaggahaṇena dvācattālīseva daṭṭhabbā.
“手断等三十二种”与“麻风病等十三种”,对所说的这些人而言,“不应授与达上”,意为不适合授与达上。“若已授与”,是指若比丘们未察觉不应授与的情况,而给予名为达上的授与。“成就”即成立,意指那些人在授与后仍成为达上者,此即其意趣。然而师长等人则有罪。如《瞻波犍度注疏》中所说:“然而手断等三十二种人,虽已如法授与而获得达上,他们即成为达上者,却不得对他们教授任何事;但老师、依止师及行羯磨的僧团皆有罪,无人从罪中得脱。”显示巴利原文
‘‘Hatthacchinnādibāttiṃsa , kuṭṭhiādi ca terasā’’ti ye puggalā vuttā, tesaṃ. Osāro appattoti upasampadāananurūpāti attho. Kato ceti akattabbabhāvamasallakkhantehi bhikkhūhi yadi upasampadāsaṅkhāto osāro kato bhaveyya. Rūhatīti sijjhati, te puggalā upasampannāyevāti adhippāyo. Ācariyādayo pana āpattiṃ āpajjanti. Yathāha campeyyakkhandhakaṭṭhakathāyaṃ – ‘‘hatthacchinnādayo pana dvattiṃsa suosāritā, upasampāditā upasampannāva honti, na te labbhā kiñci vattuṃ. Ācariyupajjhāyā, pana kārakasaṅgho ca sātisārā, na koci āpattito muccatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 396).
2544-5 根据《大品》所说:“诸比丘,我允许在同一甘马语中为二人或三人,但须同一亲教师。”因此,若三位阿阇梨同坐一界内,以同一位亲教师的名义,在同一刹那分别为三位求达上者各诵甘马语,令三人得受达上,此为许可。为显明此义,故说“有一位依止师”等。显示巴利原文
2544-5. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, dve tayo ekānussāvane kātuṃ, tañca kho ekena upajjhāyenā’’ti (mahāva. 123) vacanato sace tayo ācariyā ekasīmāyaṃ nisinnā ekassa upajjhāyassa nāmaṃ gahetvā tiṇṇaṃ upasampadāpekkhānaṃ visuṃ visuṃyeva kammavācaṃ ekakkhaṇe vatvā tayo upasampādenti, vaṭṭatīti dassetumāha ‘‘ekūpajjhāyako hotī’’tiādi.
“三人”者,以此事因缘中《大品》有“众多长老”之文,故说三人。“一时”者,同一刹那。“求听”者,甘马语也。“令达上已”者,谓说已。“羯磨”者,达上羯磨。“不坏”者,不毁败。“适当”者,由不毁败故,如是行作为适宜。显示巴利原文
‘‘Tayo’’ti idaṃ aṭṭhuppattiyaṃ ‘‘sambahulānaṃ therāna’’nti (mahāva. 123) āgatattā vuttaṃ. Ekatoti ekakkhaṇe. Anusāvananti kammavācaṃ. Osāretvāti vatvā. Kammanti upasampadākammaṃ. Na ca kuppatīti na vipajjati. Kappatīti avipajjanato evaṃ kātuṃ vaṭṭati.
2546-7 由“诸比丘,我允许在同一甘马语中作二人或三人”之语,若一位阿阇梨对求达上者各别指名:“佛护、法护及僧护是具寿舍利弗的求达上者”,而诵甘马语,令二人或三人达上,亦为适当。为显明此义,故说“有一位依止师”等。显示巴利原文
2546-7. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, dve tayo ekānussāvane kātu’’nti (mahāva. 123) vacanato sace eko ācariyo ‘‘buddharakkhito ca dhammarakkhito ca saṅgharakkhito ca āyasmato sāriputtassa upasampadāpekkho’’ti upasampadāpekkhānaṃ paccekaṃ nāmaṃ gahetvā kammavācaṃ vatvā dve tayopi upasampādeti, vaṭṭatīti dassetumāha ‘‘ekūpajjhāyako hotī’’tiādi.
“希求达上”者,即“达上希求者”,是指即将达上的人。“他们之名”,是指这些即将达上者和戒师的名字。“依次令闻已”,连接起来的意思是:在甘马语中,按照“佛护”等已说之方式,在自己所在的处所说毕并令众听闻,如此而言。“以彼”,是指由一位老师。“合为一”,是指将两人或三人合为一人。“令求听已”,即是说毕甘马语,完成了达上羯磨。显示巴利原文
Upasampadaṃ apekkhantīti ‘‘upasampadāpekkhā’’ti upasampajjanakā vuccanti. Tesaṃ nāmanti tesaṃ upasampajjantānañceva upajjhāyānañca nāmaṃ. Anupubbena sāvetvāti yojanā, ‘‘buddharakkhito’’tiādinā yathāvuttanayena kammavācāyaṃ sakaṭṭhāne vatvā sāvetvāti vuttaṃ hoti. Tenāti ekena ācariyena. Ekatoti dve tayo jane ekato katvā. Anusāvetvāti kammavācaṃ vatvā. Kataṃ upasampadākammaṃ.
2548 “互相令求听已”,即互相求听对方的名字,意即取得;这是说,取得彼此的名字后,宣说了甘马语。显示巴利原文
2548.Aññamaññānusāvetvāti aññamaññassa nāmaṃ anusāvetvā, gahetvāti attho, aññamaññassa nāmaṃ gahetvā kammavācaṃ vatvāti vuttaṃ hoti.
2549 为揭示此方式,而说“苏玛诺”等语。“苏玛诺”是老师。“帝萨长老的”,是指帝萨长老的戒师。“弟子”,是指共住弟子。“令求听”,即是令闻甘马语。“帝萨”,是先取自为戒师的那一位。“苏玛诺长老的”,是先说长老为老师。此二人同坐于同一界内,于同一刹那,宣说彼此共住弟子的甘马语:于各自的共住弟子,一方为戒师;于弟子,另一方为老师,且彼此互为众数满足的同一羯磨众。此即是所说之义。显示巴利原文
2549. Taṃ vidhiṃ dassetumāha ‘‘sumano’’tiādi. Sumanoti ācariyo. Tissatherassa upajjhāyassa. Sissakaṃ saddhivihārikaṃ. Anusāvetīti kammavācaṃ sāveti. Tissoti paṭhamaṃ upajjhāyabhūtassa gahaṇaṃ. Sumanatherassāti paṭhamaṃ ācariyattheramāha. Ime dve ekasīmāyaṃ nisīditvā ekakkhaṇe aññamaññassa saddhivihārikānaṃ kammavācaṃ vadantā attano attano saddhivihārikaṃ paṭicca upajjhāyāpi honti, antevāsike paṭicca ācariyāpi honti, aññamaññassa gaṇapūrakā ca hontīti vuttaṃ hoti. Yathāha –
然而,若是各别依止师、各别戒师不同,帝萨长老向苏玛诺长老的共住弟子征询,苏玛诺长老向帝萨长老的共住弟子征询,且彼此成为满足众数者,这是适当的(《大品注疏》123)。显示巴利原文
‘‘Sace pana nānācariyā nānāupajjhāyā honti, tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ, sumanatthero tissattherassa saddhivihārikaṃ anussāveti , aññamaññañca gaṇapūrakā honti, vaṭṭatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 123).
2550 “在此”:在这授具足戒的场合中。“被禁止”:即被“不应无戒师而……”(《大品》123)所遮止。“世间”:日种曼努被称为最初劫时人类的初始之王,因生于其族系,故日为彼之亲族,名为日亲,即世尊,在此指世尊。显示巴利原文
2550.Idhāti imasmiṃ upasampadādhikāre. Paṭikkhittāti ‘‘na tveva nānupajjhāyenā’’ti (mahāva. 123) paṭisiddhā. Lokiyehi ādiccaputto manūti yo paṭhamakappiko manussānaṃ ādirājā vuccati, tassa vaṃse jātattā ādicco bandhu etassāti ādiccabandhu, bhagavā, tena.