Pañcavaggo · 五品
Pañcavaggo五品
Kammavaggavaṇṇanā甘马品释
§483
483. Kammavagge ummattakassa bhikkhuno ummattakasammuti ummattake yācitvā gate asammukhāpi dātuṃ vaṭṭati, tattha nisinnepi na kuppati niyamābhāvato. Asammukhā kate pana dosābhāvaṃ dassetuṃ ‘‘asammukhākataṃ sukataṃ hotī’’ti vuttaṃ. Dūtena upasampadā pana sammukhā kātuṃ na sakkā kammavācānānattasambhavato. Pattanikkujjanādayo hatthapāsato apanītamattepi kātuṃ vaṭṭanti. Saṅghasammukhatātiādīsu yāvatikā bhikkhū kammappattā, te āgatā honti, chandārahānaṃ chando āhaṭo hoti, sammukhībhūtā na paṭikkosanti, ayaṃ saṅghasammukhatā. Yena dhammena yena vinayena yena satthusāsanena saṅgho kammaṃ karoti, ayaṃ dhammasammukhatā. Tattha dhammoti bhūtaṃ vatthu. Vinayoti codanā ceva sāraṇā ca. Satthusāsanaṃ nāma ñattisampadā ceva anussāvanasampadā ca. Yassa saṅgho kammaṃ karoti, tassa sammukhabhāvo puggalasammukhatā. Kattikamāsassa pavāraṇamāsattā ‘‘ṭhapetvā kattikamāsa’’nti vuttaṃ. Paccukkaḍḍhitvā ṭhapitadivaso cāti kāḷapakkhe cātuddasiṃ vā pannarasiṃ vā sandhāya vuttaṃ. Dve ca puṇṇamāsiyoti paṭhamapacchimavassūpagatānaṃ vasena vuttaṃ.
于业门品中，狂躁比库对外狂躁之名有所称谓。狂躁者，即狂躁行为的表现者，称为狂躁。比库若行狂躁，乞食时说为狂躁，在行乞后，即使无面对面也可施与；在那里，即使坐着也不生气，因无戒律所禁止。无面对面供养时，为显无人过失，曾有言：无面对面乃是善行。远方的沙门受具足戒后，因戒律禁止不能面对面乞食。对业力恶趣、手镯等物所求，即使非合适时间也可乞得。所谓众比库聚集于一处而形成的群众活动称之为「众面前」。此时诸比库俱已获戒，已聚集，除欲念减灭无欲，彼此无碍，此即为众面前。僧团所依律行，依教行事，此谓法面前。此中，“法”为实体，“律”为规劝及庇护，“佛制”又包括戒律传承与戒法教授。某僧团行事者即为个体面前。关于十月戒会，有戒会开设日之说，及按月中旬十四、十五日或其间聚集之说。又有满月戒会，谓为有夏季后月初与月末两次夏季戒会。
§485
485. Ṭhānakaraṇāni sithilāni katvā uccāretabbaṃ akkharaṃ sithilaṃ, tāniyeva dhanitāni asithilāni katvā uccāretabbaṃ akkharaṃ dhanitaṃ. Dvimattakālaṃ dīghaṃ, ekamattakālaṃ rassaṃ. Dasadhā byañjanabuddhiyā pabhedoti evaṃ sithilādivasena byañjanabuddhiyā akkharuppādakacittassa dasappakārena pabhedo. Sabbāni hi akkharāni cittasamuṭṭhānāni yathādhippetatthabyañjanato byañjanāni ca. Saṃyogo paro etasmāti saṃyogaparo, na saṃyogaparo asaṃyogaparo. Āyasmato buddharakkhitatherassa yassa na khamatīti ettha ta-kāra na-kārasahitākāro asaṃyogaparo. Karaṇānīti kaṇṭhādīni.
书写时与念诵时的发音有松弛与紧张之分。松弛之音为发音时口部松软，紧张之音则力道紧绷。长短音时长不同，二重长音较长，单重音稍短。十类辅音的发音区别，依此松紧差异而产生不同辅音意识。这些辅音皆由心识产生，依辅音性质分别形成各种声音。结合音指声音联合前辅音，联合外辅音；后辅音有别。尊敬的比库长老的发音若无力，多为辅音不结合造成。这里辅音系指喉间发音器官等。
§488
488. Anukkhittā pārājikaṃ anāpannā ca pakatattāti āha ‘‘pakatattā anukkhittā’’tiādi. Tattha anissāritāti purimapadasseva vevacanaṃ. Parisuddhasīlāti pārājikaṃ anāpannā. Na tesaṃ chando vā pārisuddhi vā etīti tīsu dvīsu vā nisinnesu ekassa vā dvinnaṃ vā chandapārisuddhi āhaṭāpi anāhaṭāva hotīti adhippāyo.
提到关于未完成、不具足的巴拉基戒犯，谓“巴拉基犯，未了故”及类似说法。此中所谓“未了”是对前文所述内容之补充说明。所谓纯净戒者，即巴拉基戒犯且不具足。无欲或纯净戒意不及于此等三种离座状态之一，有戒意或无戒意均非正行戒故，是述意。
Apalokanakammakathāvaṇṇanā求听甘马论释
§495-496
495-496.Kāyasambhogasāmaggīti sahaseyyapaṭiggahaṇādi. So ratoti subhe rato. Suṭṭhu oratoti vā sorato. Nivātavuttīti nīcavutti. Paṭisaṅkhāti paṭisaṅkhāya ñāṇena upaparikkhitvā. Yaṃ taṃ avandiyakammaṃ anuññātanti sambandho. Imassa apalokanakammassa ṭhānaṃ hotīti evampi apalokanakammaṃ pavattatīti attho. Kammameva lakkhaṇanti kammalakkhaṇaṃ. Osāraṇanissāraṇabhaṇḍukammādayo viya kammañca hutvā aññañca nāmaṃ na labhati, kammameva hutvā upalakkhīyatīti ‘‘kammalakkhaṇa’’nti vuccati. Etampi kammalakkhaṇamevāti vuttakammalakkhaṇaṃ dassetuṃ ‘‘acchinnacīvarajiṇṇacīvaranaṭṭhacīvarāna’’ntiādi vuttaṃ. Iṇapalibodhampīti iṇameva palibodho iṇapalibodho, tampi dātuṃ vaṭṭati. Sace tādisaṃ bhikkhuṃ iṇāyikā palibundhanti, tatruppādatopi tassa iṇaṃ sodhetuṃ vaṭṭatīti adhippāyo.
身体接触合一称为共寝执持等。所谓「苏乐」即美好愉悦之意。 「苏陀」指佳乐之意。 「尼瓦陀」意为低下不洁。 「反思」即反省、察觉。因愚痴作业而反复观察。所谓连带关系即因果运行。称此为无视作业现场，即无视察行为处所。业指行为之义。诸如消除、根除等作业不能被视为另具名，唯行为本身被称作「业特征」。《业特征》之例以未断、未破、无衣等不善之举为示。所谓帐篷之意即帐篷洞察。若有比库以绳结缚自身，虽其麻烦，仍需清除此绳结，此为戒律规则措辞。
Chattaṃ vā vedikaṃ vāti ettha vedikāti cetiyassa upari caturassacayo vuccati. Chattanti tato uddhaṃ valayāni dassetvā kato aggacayo vuccati. Cetiyassa upanikkhepatoti cetiye navakammattāya upanikkhittato, cetiyasantakatoti vuttaṃ hoti. Aññā katikā kātabbāti purimakatikāya asaṅgahitattā vuttaṃ. Tehīti yesaṃ puggalikaṭṭhāne tiṭṭhanti, tehi. Dasabhāganti dasamabhāgaṃ. Tatthāti tasmiṃ vihāre. Mūleti pubbe. ‘‘Ito paṭṭhāya bhājetvā khādantū’’ti vacaneneva yathāsukhaṃ paribhogo paṭikkhitto hotīti āha ‘‘purimakatikā paṭippassambhatī’’ti.
此处「伞」或「应座」指示法座顶部之建筑，称为庙顶有四重屋盖。伞状之意为顶端围绕环绕物称尖冠。于庙顶安置之意谓有新加之顶盖。称为方顶庙。凡不可做的新事，以先前未做之事为例加以说明。此“他们”谓于比库集合地常驻者。十等分者谓十等部分。此处“那里”指所在禅房。此谓早先依照法座分别而饮食，故称“旧例得到安宁”。
Anuvicaritvāti pacchato pacchato gantvā. Apaccāsīsantenāti tesaṃ santikā · 「随寻」者，一次又一次地前往也。「未告知者」，从彼等处。
Paccayaṃ apaccāsīsantena. Mūlabhāganti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘dasabhāgamatta’’nti. Akatāvāsaṃ vā katvāti tato uppannaāyena katvā. Jaggitakāle ca na vāretabbāti jaggitānaṃ pupphaphalabharitakāle na vāretabbā. Jagganakāleti jaggituṃ āraddhakāle. Ñattikammaṭṭhānabhedeti ñattikammassa ṭhānabhede.
因为依赖缘起。所谓根本部分略释为十等分垒。若不居住或未住，是指临时发生，须适时履行。冬季不采花果时不可撕裂。采集行为始于采集之时。所云『关系作业场所差别』，义指根据关系业的具体场合存在各异。
Kammavaggavaṇṇanā niṭṭhitā. · 甘马品释已竟。
Apaññatte paññattavaggavaṇṇanā未制定中制定品释
§500
500. Satta āpattikkhandhā paññattaṃ nāmāti sambandho. Kakusandhakoṇāgamanakassapā eva satta āpattikkhandhe paññapesuṃ, vipassīādayo pana ovādapātimokkhaṃ uddisiṃsu, na sikkhāpadaṃ paññapesunti āha ‘‘kakusandhañca…pe… antarā kenaci apaññatte sikkhāpade’’ti. Sesamettha suviññeyyameva.
五百。七种罪业蕴被名为“明确”，指的是相互关系。只有迦俱三叉、拘那含、咖萨跋三人在七种罪业蕴中犯戒，毗婆尸等则开示戒戒律，不犯戒律。其说为“迦俱三叉等在某些未明的戒律中犯戒。”此处结论理应明了清晰。
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpaniyaṃ · 如是，于《普悦》律注之《显明要义》中。
Parivāraṭṭhakathāvaṇṇanā samattā. · 《附随》注的解说已圆满。
Nigamanakathāvaṇṇanā结语论解说。
Avasānagāthāsu pana ayamattho. Vibhattadesananti ubhatovibhaṅgakhandhakaparivārehi vibhattadesanaṃ vinayapiṭakanti yojetabbaṃ. Tassāti tassa vinayassa.
终结偈中则含义不同。所谓拆分教义，是指二者皆由分裂律藏的篇章群整体而成，须联结讲解。即为各律藏之意。
Tatridantiādi paṭhamapārājikavaṇṇanāyaṃ vuttanayameva.
《三根本巴拉基经》中对于三重巴拉基品的描述即是此义的说法。
Satthumahābodhivibhūsitoti satthunā paribhuttamahābodhivibhūsito maṇḍito, tassa mahāvihārassa dakkhiṇabhāge uttamaṃ yaṃ padhānagharanti sambandho. Tattha padhānagharanti taṃnāmakaṃ pariveṇaṃ. Sucicārittasīlena, bhikkhusaṅghena sevitanti idampi padhānagharavisesanaṃ.
称为佛陀大觉庄严者，是指由佛加以赞叹并莹显的大觉庄严，装饰该大寺南侧的主要住所。此住所名为“主住所”，意指该名称的围廊。这里以品行纯洁的比库僧团修持，因此此处也有“主住所”的特别意义。
Tatthāti tasmiṃ padhānaghare. Cārupākārasañcitanti manāpena pākārena parikkhittaṃ. Sītacchāyatarūpetanti ghananicitapattasañchannasākhāpasākhatāya sītacchāyehi rukkhehi upetaṃ. Vikasitakamalakuvalayapuṇḍarīkasogandhikādipupphasañchannamadhurasītaludakapuṇṇatāya sampannā salilāsayā assāti sampannasalilāsayo. Uddisitvāti buddhasiriṃ nāma theraṃ nissāya, tassa ajjhesanaṃ nissāyāti vuttaṃ hoti. Iddhāti atthavinicchayādīhi iddhā phītā paripuṇṇā.
“其处”，意即在该主住所中。所谓布置美观者，是指用心精巧布置。所谓凉荫树者，是指被浓密交错的叶枝遮荫的树木。盛开莲花、晚香玉等花朵汇集，以甘露水润，具备甘甜凉爽的水质相称。由此产生的水潭即为美妙的水潭。所说“显扬”，指依佛迹长老之名，而有对其供养敬仰等言。所谓成就，即是通过说明法义或其他成就而完整充实。
Sirinivāsassāti siriyā nivāsaṭṭhānabhūtassa. Jayasaṃvacchareti jayappattasaṃvacchare. Ayanti theraṃ buddhasiriṃ uddissa yā vinayavaṇṇanā āraddhā, ayaṃ. Dhammūpasaṃhitāti kusalasannissitā. Idāni sadevakassa lokassa accantasukhādhigamāya attano puññaṃ pariṇāmento ‘‘ciraṭṭhitattha dhammassā’’tiādimāha . Tattha samācitanti upacitaṃ. Sabbassa ānubhāvenāti sabbassa tassa puññassa tejena. Sabbepi pāṇinoti kāmāvacarādibhedā sabbe sattā. Saddhammarasasevinoti yathārahaṃ bodhittayādhigamavasena saddhammarasasevino bhavantu. Sesamettha suviññeyyameva.
“富有威德居所者”，意谓因德威盛所居之处。所谓战胜之年，是指获得胜利之年。以佛迹长老为尊而起的律藏评论即此。谓教法所归属者，指源于善法的。如今，天众为达极乐之果而增长自身福报，称“久住究竟之法”等语。所谓供养者，即恭敬供养。所谓普遍辐射，是指以其福报之光照全体。所谓诸有众生，是指各类欲界等世间众生。所谓依正法味者，是指依照得大觉的正法之味而同等受用。此处结论理应明了清晰。
Nigamanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 结语论解说已毕。
Nigamanakathā结语论。
Ettāvatā ca –
如此而已——
Vinaye pāṭavatthāya, sāsanassa ca vuḍḍhiyā;
针对律藏之根本内容，以及教法之增长成熟；
Vaṇṇanā yā samāraddhā, vinayaṭṭhakathāya sā.
对此所展开的详尽解释，即为律注释；
Sāratthadīpanī nāma, sabbaso pariniṭṭhitā;
此律注释名为『义旨照明』，内容完整圆满；
Tiṃsasahassamattehi, ganthehi parimāṇato.
篇幅约计三万余偈文，为众经文之总量大小；
Ajjhesito narindena, sohaṃ parakkamabāhunā;
由国王亲自下诏，使我以极大勇猛承担完成此业。
Saddhammaṭṭhitikāmena, sāsanujjotakārinā.
因对正法坚定不移，乃能广而显扬教法。
Teneva kārite ramme, pāsādasatamaṇḍite;
正因如此，在这一园林游乐，装饰以宏伟的廊舍殿宇；
Nānādumagaṇākiṇṇe, bhāvanābhiratālaye.
各类多样的树木繁盛，成为修习所乐的所在。
Sītalūdakasampanne, vasaṃ jetavane imaṃ;
此地清凉宜人，池塘水流缓缓，乃是在揭德林中；
Atthabyañjanasampannaṃ, akāsiṃ suvinicchayaṃ.
具足意义内涵，成就以圆满的布施安置。
Yaṃ siddhaṃ iminā puññaṃ, yaṃ caññaṃ pasutaṃ mayā;
我以此功德成就，及我所培养的诸功德；
Etena puññakammena, dutiye attasambhave.
以此善业为因，由此自身根本相续而生。
Tāvatiṃse pamodento, sīlācāraguṇe rato;
在三十三天欢喜充满，喜爱持戒行善之德。
Alaggo pañcakāmesu, patvāna paṭhamaṃ phalaṃ.
不染五欲，已舍第一果报。
Antime attabhāvamhi, metteyyaṃ munipuṅgavaṃ;
最终于自身圣者之境，得为慈氏圣者，贤者中的尊者；
Lokaggapuggalaṃ nāthaṃ, sabbasattahite rataṃ.
世间第一之人，众生利益为乐；
Disvāna tassa dhīrassa, sutvā saddhammadesanaṃ;
见此智者贤士，闻其正法宣说；
Adhigantvā phalaṃ aggaṃ, sobheyyaṃ jinasāsanaṃ.
获得果报最上，令尊贵的圣者教法光耀显现。
Sadā rakkhantu rājāno, dhammeneva imaṃ pajaṃ;
愿诸王常常守护，保护这大众正法无失。
Niratā puññakammesu, jotentu jinasāsanaṃ.
恒行善业者专心致志，愿圣者教法照耀广大。
Ime ca pāṇino sabbe, sabbadā nirupaddavā;
众生皆是，此中无一不受益安稳无灾。
Niccaṃ kalyāṇasaṅkappā, pappontu amataṃ padanti.
时刻怀持美善之愿，得至不死不灭之境。
Sāratthadīpanī nāma vinayaṭīkā niṭṭhitā. · 名为《显明要义》的律复注已毕。