Gāthāsaṅgaṇikaṃ · 偈集复注
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikaṃ第一偈颂汇集
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā七城中制定的学处之解释
§335
335.Aḍḍhuḍḍhasatānīti tīṇi satāni paññāsañca sikkhāpadāni. Viggahanti manussaviggahaṃ. Atirekanti dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ. Kāḷakanti ‘‘suddhakāḷakāna’’nti vuttakāḷakaṃ. Bhūtanti bhūtārocanaṃ. Paramparabhattanti paramparabhojanaṃ. Bhikkhunīsu ca akkosoti ‘‘yā pana bhikkhunī bhikkhuṃ akkoseyya vā paribhāseyya vā’’ti (pāci. 1029) vuttasikkhāpadaṃ. Antaravāsakanti aññātikāya bhikkhuniyā cīvarapaṭiggaṇhanaṃ. Rūpiyanti rūpiyasaṃvohāraṃ. Suttanti ‘‘sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehī’’ti (pārā. 637) vuttasikkhāpadaṃ. Ujjhāpanaketi ujjhāpanake khiyyanake pācittiyaṃ. Pācitapiṇḍanti bhikkhunīparipācitaṃ. Cīvaraṃ datvāti ‘‘samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā’’ti (pāci. 485) vuttasikkhāpadaṃ. Vosāsantīti ‘‘bhikkhū paneva kulesu nimantitā bhuñjanti, tatra cesā bhikkhunī’’ti (pāci. 558) vuttapāṭidesanīyaṃ. Giragganti ‘‘yā pana bhikkhunī naccaṃ vā gītaṃ vā’’ti (pāci. 834) vuttasikkhāpadaṃ. Cariyāti ‘‘antovassaṃ cārikaṃ careyyā’’ti (pāci. 970) ca, ‘‘vassaṃvutthā cārikaṃ na pakkameyyā’’ti (pāci. 974) ca vuttasikkhāpadadvayaṃ. Chandadānenāti pārivāsikena chandadānena.
335.「Aḍḍhuḍḍhasatāni」者，三百五十也，即三百五十条戒律。此戒律中有训诂人与人之间界限差别之义；「Atireka」指十分特殊者，特指布沙罗袈裟，是顶上殊异衣；「Kāḷaka」称为翻白，即称『纯净的翻白』。又「Bhūta」意为器皿之灰，亦即燃烧剩余物；「Paramparabhatta」言继承食物，继承之饭食。论及比库尼，有戒曰「凡比库尼若谤、辱比库者」是戒条之一（《巴利律藏》1029页）。「Antaravāsaka」指他比库尼来的接受衣物；「Rūpiya」意谓银饰。戒中称「Sutta」与普遍通行例一同说明（《巴利律藏》637页）。「Ujjhāpanaka」指毁坏、泄露秘密相关罪戒；「Pācitapiṇḍa」为被比库尼承受供养饭食。授袈裟者，谓「共僧付袈裟」的戒条（《巴利律藏》485页）。「Vosāsanti」语云「众比库受家属邀请而食，若亦为比库尼亦然」（《巴利律藏》558页）之悔过戒条。又「Gira」戒曰，凡比库尼不应跳舞歌唱（《巴利律藏》834页）。「Cariyā」有二戒，一曰比库尼夏季内应修止游行（《巴利律藏》970页），二曰不当于夏季外出游行（《巴利律藏》974页）。「Chandadānena」谓借供养欲意所得。
Pārājikāni cattārīti bhikkhunīnaṃ cattāri pārājikāni. Kuṭīti kuṭikārasikkhāpadaṃ. Kosiyanti kosiyamissakasikkhāpadaṃ. Seyyāti anupasampannena sahaseyyasikkhāpadaṃ. Khaṇaneti pathavīkhaṇanaṃ. Gaccha devateti bhūtagāmasikkhāpadaṃ. Siñcanti sappāṇakaudakasiñcanaṃ. Mahāvihāroti mahallakavihāro. Aññanti aññavādakaṃ. Dvāranti yāva dvārakosā. Sahadhammoti sahadhammikaṃ vuccamāno. Payopānanti surusurukārakaṃ. Eḷakalomānīti eḷakalomadhovāpanaṃ. Pattoti ūnapañcabandhanapatto. Ovādoti bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā ovādo. Bhesajjanti taduttaribhesajjaviññāpanaṃ. Sūcīti aṭṭhimayādisūcigharaṃ. Āraññikoti ‘‘yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanānī’’tiādinā (pāci. 570) vuttapāṭidesanīyaṃ . Ovādoti ‘‘yā pana bhikkhunī ovādāya vā saṃvāsāya vā na gaccheyyā’’ti (pāci. 1055) vuttasikkhāpadaṃ.
『四巴拉基咖』者，比库尼之四条巴拉基咖戒也。『小屋』者，建造小屋学处也。『憍奢耶』者，掺杂憍奢耶（蚕丝）学处也。『卧具』者，与未达上者同宿学处也。『掘』者，掘地（之戒）也。『去吧，天人』者，伤害植物学处也。『浇灌』者，浇灌含虫之水（之戒）也。『大精舍』者，宽大精舍也。『他说』者，说他义者也。『乃至门框之宽』者，乃至门框之宽度也。『如法』者，被如法劝谏也。『饮牛奶时之声』者，发出吮吸声也。『羊毛』者，漂洗羊毛（之戒）也。『钵』者，不足五个绑扎之钵也。『教诫』者，前往比库尼住处所作之教诫也。『药』者，进一步索求药品也。『针』者，骨制等针筒也。『阿兰若』者，依「凡彼等阿兰若住处……」等（《巴吉帝亚》第五百七十条）所说之应悔过戒也。『教诫』者，依「若有比库尼不前往受教诫或不共住……」（《巴吉帝亚》第一〇五五条）所说之学处也。
Pārājikāni cattārītiādinā chasu nagaresu paññattaṃ ekato sampiṇḍitvā sāvatthiyā paññattaṃ visuṃ gaṇetvā sabbāneva sikkhāpadāni dvīhi rāsīhi saṅgaṇhāti.
谓六城内聚合出具备规定者，将全部之比库尼戒律分成两大类，归类集合于沙瓦提，以整体为准。此为规定戒律聚集方式。
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 七城中制定的学处之解释完毕。
Catuvipattivaṇṇanā四种败坏之解释
§336
336.Ekatiṃsa garukā nāma ubhato aṭṭha pārājikā, bhikkhūnaṃ terasa, bhikkhunīnaṃ dasa saṅghādisesā. Aṭṭhettha anavasesāti etesu yathāvuttagarukesu sādhāraṇāsādhāraṇavasena aṭṭha pārājikā anavasesā nāma.
336.三十一重大戒中，男女分布为八条大根本罪头，男子比库有十三条，大比库尼有十条戒律。此八大根本罪戒，在普通与非常之列中无所遗漏，称作八大不失戒律。
Asādhāraṇādivaṇṇanā不共等之解释
§338
338. ‘‘Dhovanañca paṭiggaho’’ti gāthā aṭṭhakathācariyānaṃ. Tattha dhovanañca paṭiggahoti aññātikāya bhikkhuniyā cīvaradhovāpanaṃ cīvarapaṭiggahaṇañca. Koseyya…pe… dve lomāti eḷakalomavagge ādito satta sikkhāpadāni vuttāni. Vassikāti vassikasāṭikasikkhāpadaṃ. Āraññakena cāti sāsaṅkasikkhāpadaṃ vuttaṃ. Paṇītanti paṇītabhojanaviññatti. Ūnanti ūnavīsativassasikkhāpadaṃ. Nisīdane ca yā sikkhā, vassikā yā ca sāṭikāti nisīdanavassikasāṭikānaṃ pamāṇātikkamo.
338.「洗涤与受取」此偈颂乃注疏诸老师所造。其中，『洗涤与受取』者，为非亲属比库尼漂洗衣物及接受衣物也。『憍奢耶……乃至……两种毛』者，羊毛品中首列七条学处也。『雨衣』者，雨衣学处也。『以及阿兰若处』者，所说乃有疑虑处学处也。『胜妙』者，索求胜妙饮食也。『不足』者，不足二十岁学处也。『坐具之学处、雨衣之学处』者，坐具与雨衣之超过规定量也。
Āpattikkhandhā ceva uposathādīni ca ‘‘pārājikasaṅghādisesā’’tiādinā vibhattattā ‘‘vibhattiyo’’ti vuttāni. Tevīsati saṅghādisesāti bhikkhunīnaṃ āgatāni dasa, bhikkhūnaṃ terasāti tevīsati. Dvecattālīsa nissaggiyātiādīsupi eseva nayo. Dvīhi…pe… kiccaṃ ekena sammatīti dvīhi vivādādhikaraṇaṃ, catūhi anuvādādhikaraṇaṃ, tīhi āpattādhikaraṇaṃ, ekena kiccādhikaraṇaṃ sammatīti attho.
「Āpattikkhandhā」及如伍波萨他等诸多戒中，以「Pārājika」、「Saṅghādisesa」等罪戒类别分门别类，称此为「vibhatti」即戒律分类。比库尼大戒三十条，男子比库十三条为常规戒数。另「Nissaggiya」等依次递减。又如用「Dvihî」及「Catûhi」等讲解争论止诤、上诉与过失戒处分之本义。以一事归责，则是一罪分野定论。
§339
339.Niraṅkatoti saṅghamhā apasārito.
339.无玷者，谓从僧团中未被驱逐者。