6. Senāsanakkhandhakaṃ · 6. 住所篇集复注
6. Senāsanakkhandhakaṃ6. 住所篇集
Vihārānujānanakathāvaṇṇanā允许精舍之语的解释
§294
294. Senāsanakkhandhake senāsanaṃ apaññattaṃ hotīti vihārasenāsanaṃ sandhāya vuttaṃ. Catubbidhañhi (ma. ni. aṭṭa. 1.296) senāsanaṃ vihārasenāsanaṃ mañcapīṭhasenāsanaṃ santhatasenāsanaṃ okāsasenāsananti. Tattha ‘‘mañcopi senāsanaṃ, pīṭhampi bhisipi bimbohanampi vihāropi aḍḍhayogopi pāsādopi hammiyampi guhāpi aṭṭopi māḷopi leṇampi veḷugumbopi rukkhamūlampi maṇḍapopi senāsanaṃ. Yattha vā pana bhikkhū paṭikkamanti, sabbametaṃ senāsana’’nti (vibha. 527) vacanato vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhāti idaṃ vihārasenāsanaṃ nāma. Mañco pīṭhaṃ bhisi bimbohananti idaṃ mañcapīṭhasenāsanaṃ nāma. Cimilikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāroti idaṃ santhatasenāsanaṃ nāma. Yattha vā pana bhikkhū paṭikkamantīti idaṃ okāsasenāsanaṃ nāma.
294。在宿处法门篇中说，宿处是未加辨别的宿处，即是所谓的修行宿处。根据四分类（《中部》《相应部》《增支部》等）宿处分为修行宿处、床座宿处、棚架宿处和凹陷宿处。在此，其中“床”或“座”或“肥垫”、“带有扶手”、“殿堂”、“铺盖”、“洞窟”、“穴室”、“庵室”、“草屋”、“树根庵室”、“凉亭”等均为宿处。比库们居止的场所都属于这类宿处。依据《毗婆沙》记载，修行宿处是殿堂、带有扶手之物、殿宇，棚架宿处是床和座、肥垫，棚架宿处是用茅草、芦苇和叶子搭成的棚屋，而凹陷宿处则是比库们居住处地势凹陷的地方。
Rukkhamūletiādīsu rukkhamūlasenāsanaṃ nāma yaṃkiñci sandacchāyaṃ vivittaṃ rukkhamūlaṃ. Pabbato nāma selo. Tattha hi udakasoṇḍīsu udakakiccaṃ katvā sītāya rukkhacchāyāya nisinnā nānādisāsu khāyamānāsu sītena vātena bījiyamānā samaṇadhammaṃ karonti. Kandareti kaṃ vuccati udakaṃ, tena dārito udakena bhinno pabbatappadeso kandaraṃ. Yaṃ ‘‘nitamba’’ntipi ‘‘nadīkuñja’’ntipi vadanti. Tattha hi rajatapaṭṭasadisā vālikā hoti, matthake maṇivitānaṃ viya vanagahanaṃ, maṇikkhandhasadisaṃ udakaṃ sandati, evarūpaṃ kandaraṃ oruyha pānīyaṃ pivitvā gattāni sītaṃ katvā vālikaṃ ussāpetvā paṃsukūlacīvaraṃ paññapetvā tattha nisinnā te bhikkhū samaṇadhammaṃ karonti. Giriguhā nāma dvinnaṃ pabbatānaṃ antarā, ekasmiṃyeva vā umaṅgasadisaṃ mahāvivaraṃ.
树根庵室等，是指紧邻树根或树根的宿处。所谓山是高地。有时比库们在水边清洗或工作，坐于树荫下，处于各种凹槽之中，借凉爽之风调护身心，行持出家法。所谓洞穴，是指山中流水处的坑洼。那处像银色织物的藤蔓，纤细如联结珠宝的森林，流淌着如宝石颗粒般的水。比库们居于此处，饮用水清凉，洗净身体，燃烧藤蔓，穿着尘堆衣袍安坐，持守出家法。所谓山洞，是两山之间狭小之地，有时是树丛之大空地。
‘‘Vanapatthanti dūrānametaṃ senāsanānaṃ adhivacana’’ntiādivacanato (vibha. 531) yattha na kasanti na vapanti, tādisaṃ manussānaṃ upacāraṭṭhānaṃ atikkamitvā ṭhitaṃ araññakasenāsanaṃ ‘‘vanapattha’’nti vuccati. Ajjhokāso nāma kenaci acchanno padeso. Ākaṅkhamānā panettha cīvarakuṭiṃ katvā vasanti. Palālapuñjeti palālarāsimhi. Mahāpalālapuñjato hi palālaṃ nikkaḍḍhitvā pabbhāraleṇasadise ālaye karonti, gacchagumbādīnampi upari palālaṃ parikkhipitvā heṭṭhā nisinnā samaṇadhammaṃ karonti, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Pañca leṇānīti pañca līyanaṭṭhānāni. Nilīyanti ettha bhikkhūti leṇāni, vihārādīnametaṃ adhivacanaṃ. Supaṇṇavaṅkagehanti garuḷapakkhasaṇṭhānena katagehaṃ.
“森林”，这是远离宿处名的别称。指人迹罕至、无人耕作的地方，超出世人关照之地，此类出家宿处名为“森林”。凹处是被某物覆盖的隐蔽地。比库们搭建衣钵亭住于其中。聚集树叶堆积成坟堆，住于大树枝搭建的洞穴中，地上铺落叶，安坐修行。此外还有各种行止处所。五个洞穴即五个凹陷处。此处“洞穴”指比库们、修行宿处等。称飞禽巢穴，是筑有雕鹰翅膀之巢的住宅。
§295
295. Anumodanagāthāsu sītanti ajjhattadhātukkhobhavasena vā bahiddhautuvipariṇāmavasaena vā uppajjanakasītaṃ. Uṇhanti aggisantāpaṃ, tassa vanadāhādīsu vā sambhavo daṭṭhabbo. Paṭihantīti bādhati. Yathā tadubhayavasena kāyacittānaṃ bādhanaṃ na hoti, evaṃ karoti. Sītuṇhabbhāhate hi sarīre vikkhittacitto bhikkhu yoniso padahituṃ na sakkoti. Vāḷamigānīti sīhabyagghādivāḷamige. Guttasenāsanañhi pavisitvā dvāraṃ pidhāya nisinnassa te parissayā na honti. Sarīsapeti ye keci sarante gacchante dīghajātike. Makaseti nidassanamattametaṃ, ḍaṃsādīnampi eteneva saṅgaho daṭṭhabbo. Sisireti sisirakālavasena sattāhavaddhalikādivasena ca uppanne sisirasamphasse. Vuṭṭhiyoti yadā tadā uppannā vassavuṭṭhiyo.
295。在祝愿颂中，寒冷是指由于内在元素失调或外界环境变化引起的感受。炎热是灼热感，应观察其于森林火灾等处的发生。障碍是妨碍。身体和心念同时受到妨碍时，便不会产生此苦，因而如此说。寒热交替会使身体和心神散乱，理性难以正确操控。所谓“野兽”，是指狮、虎等猛兽。进入隐蔽宿处，关闭门扇安坐时，这些猛兽不会骚扰。尸皮是指害怕逃走的长寿动物。蚊虫是示意此处环境有此类昆虫。寒冷是因气候季节变化及雨季之冷寒感。所谓雨季，即当时所经历的雨季。
Vātātapo ghoroti rukkhagacchādīnaṃ ummūlabhañjanādivasena pavattiyā ghoro sarajaarajādibhedo vāto ceva gimhapariḷāhasamayesu uppattiyā ghoro sūriyātapo ca paṭihaññati paṭibāhīyati. Leṇatthanti nānārammaṇato cittaṃ nivattetvā paṭisallānārāmatthaṃ. Sukhatthanti vuttaparissayābhāvena phāsuvihāratthaṃ. Jhāyitunti aṭṭhatiṃsārammaṇesu yattha katthaci cittaṃ upanijjhāyituṃ. Vipassitunti aniccādito saṅkhāre sammasituṃ.
风热猛烈，是树木落叶摇晃和吹断树根时期的强烈风暴。风暴与寒暑交替，加剧头痛。山洞是指各种景物，意在引导心念回归、隐退，达到安住之处。所谓“安住”，是指具备安详清净的住处，利于修行禅定。所谓“禅修”，是在三十三处中，于某处集中心念，止息散乱。所谓“观行”，是对无常等诸法进行彻底观察、反思而获得洞见。
Vihāreti patissaye. Kārayeti kārāpeyya. Rammeti manorame nivāsasukhe. Vāsayettha bahussuteti kāretvā pana ettha vihāresu bahussute sīlavante kalyāṇadhamme nivāseyya. Te nivāsento pana tesaṃ bahussutānaṃ yathā paccayehi kilamatho na hoti, evaṃ annañca pānañca vatthasenāsanāni ca dadeyya ujubhūtesu ajjhāsayasampannesu kammaphalānaṃ ratanattayaguṇānañca saddahanena vippasannena cetasā.
“住”是停留依止。使之为住是建立。使之安适是舒乐安居。虽然多方接待，建立宿居，但应以善行、守戒和修持美好法努力安住。安住者，虽多被接纳，却不会与众生间生烦恼，反给予食物、饮料、衣物及宿处，令其心生欢喜，坚定修习业果及三宝优良品质，心意清净明朗。
Idāni gahaṭṭhapabbajitānaṃ aññamaññupakāritaṃ dassetuṃ ‘‘te tassā’’ti gāthamāha. Tattha teti te bahussutā. Tassāti upāsakassa. Dhammaṃ desentīti sakalavaṭṭadukkhāpanūdanaṃ saddhammaṃ desenti. Yaṃ so dhammaṃ idhaññāyāti so puggalo yaṃ saddhammaṃ imasmiṃ sāsane sammā paṭipajjanena jānitvā aggamaggādhigamena anāsavo hutvā parinibbāyati.
如今为使舍宅出家者相互帮助示范，谓之『他们是他的』此行偈。彼此为多闻者。『他的』者谓居士。诲法者宣扬遍周诸苦之真谛善法。若有人今日能解此法者，是彼人在此教法中，正确修行而知法，得至最上道果，断尽烦恼，证般涅槃。
So ca sabbadado hotīti āvāsadānasmiṃ dinne sabbadānaṃ dinnameva hotīti katvā vuttaṃ. Tathā hi (saṃ. ni. aṭṭha. 1.1.42) dve tayo gāme piṇḍāya caritvā kiñci aladdhā āgatassapi chāyūdakasampannaṃ ārāmaṃ pavisitvā nahāyitvā patissaye muhuttaṃ nipajjitvā uṭṭhāya nisinnassa kāye balaṃ āharitvā pakkhittaṃ viya hoti, bahi vicarantassa ca kāye vaṇṇadhātu vātātapehi kilamati, patissayaṃ pavisitvā dvāraṃ pidhāya muhuttaṃ nipannassa visabhāgasantati vūpasammati, sabhāgasantati patiṭṭhāti, vaṇṇadhātu āharitvā pakkhittā viya hoti, bahi vicarantassa ca pāde kaṇṭako vijjhati, khāṇu paharati, sarīsapādiparissayā ceva corabhayañca uppajjati, patissayaṃ pavisitvā dvāraṃ pidhāya nipannassa sabbe parissayā na honti, sajjhāyantassa dhammapītisukhaṃ, kammaṭṭhānaṃ manasikarontassa upasamasukhañca uppajjati bahiddhāvikkhepābhāvato, bahi vicarantassa ca sedā muccanti, akkhīni phandanti, senāsanaṃ pavisanakkhaṇe mañcapīṭhāni na paññāyanti, muhuttaṃ nisinnassa pana akkhipasādo āharitvā pakkhitto viya hoti, dvāravātapānamañcapīṭhādīni paññāyanti, etasmiñca āvāse vasantaṃ disvā manussā catūhi paccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahanti. Tena vuttaṃ ‘‘so ca sabbadado hoti, yo dadāti upassaya’’nti.
又此谓其恒施，为于居所布施中，设为恒布施之意已成。正如（《律藏》杂法分第一卷四十二）所言：二三人于村，乞食归来虽无所得，复入林园沐浴，暂时卧息。起坐时因体力增长，如展翅鸟。外行时体肤因风烈晒而遭损，入处所闭门，暂时卧息，恶害群体消退，各安其处。体肤犹如被掷，外行时足被刺伤，损害或盗贼威吓来袭，入处所闭门时，则诸烦恼不生。恬然静坐时，生法喜乐，心念业处安稳，得内心安宁。外行时耳朵开阖，眼分别，入坐榻即不知觉，闭门风吹与坐榻其他一切惑境之异。住此舍宅时，人们随四缘起相适和地服侍。由此说：『此人恒施布施者，乃为施舍所亲近者。』
§296
296.Āviñchanacchiddanti yattha aṅguliṃ pavesetvā dvāraṃ ākaḍḍhantā dvārabāhaṃ phusāpenti, tassetaṃ adhivacanaṃ. Āviñchanarajjunti kavāṭeyeva chiddaṃ katvā tattha pavesetvā yena rajjukena kaḍḍhantā dvāraṃ phusāpenti, taṃ āviñchanarajjukaṃ. Senāsanaparibhoge akappiyacammaṃ nāma natthīti dassanatthaṃ ‘‘sacepi dīpinaṅguṭṭhena katā hoti, vaṭṭatiyevā’’ti vuttaṃ. Cetiye vedikāsadisanti vātapānabāhāsu cetiye vedikāya viya paṭṭikādīhi dassetvā kataṃ. Thambhakavātapānaṃ nāma tiriyaṃ dārūni adatvā ujukaṃ ṭhitehi eva veṇusalākādīhi kataṃ.
二九六。所谓用手指插入，拉扯门扇碰触门扇框者，即称为拉门。若用扣篮状或绳索拉门称之为拉丝。所称椅用附件即非可行。其义为：『若用灯藤环制作，则成环状。』称坛边围墙似围凳等作示范。所谓扣圆藤椅以横木，竖立竹棍或藤枝制成。
Vihārānujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 允许精舍之语的解释完毕。
Mañcapīṭhādianujānanakathāvaṇṇanā允许床椅等之语的解释
§297
297.Poṭakitūlanti erakatiṇatūlaṃ. Poṭakigahaṇañcettha tiṇajātīnaṃ nidassanamattanti āha ‘‘yesaṃ kesañci tiṇajātikāna’’nti. Pañcavidhaṃ uṇṇāditūlampi vaṭṭatīti etthāpi ‘‘bimbohane’’ti ānetvā sambandhitabbaṃ. ‘‘Tūlapūritaṃ bhisiṃ apassayituṃ na vaṭṭatī’’ti keci vadanti, vaṭṭatīti apare. Upadahantīti ṭhapenti. Sīsappamāṇanti yattha galavāṭakato paṭṭhāya sabbasīsaṃ upadahanti, taṃ sīsappamāṇaṃ. Tañca ukkaṭṭhaparicchedato tiriyaṃ muṭṭhiratanaṃ hotīti dassetuṃ ‘‘yassa vitthārato tīsu kaṇṇesū’’tiādimāha. Majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hotīti bimbohanassa majjhaṭṭhānaṃ tiriyato muṭṭhiratanappamāṇaṃ hoti. Masūraketi cammamayabhisiyaṃ. Phusitāni dātunti saññākaraṇatthaṃ bindūni dātuṃ.
二九七。所谓衡秤即一杆两盘秤。此处谓秤筒者，示三类草本之计量器也。称为『五类发泡秤』，此处亦当联系『瓶子装载』之义。有人言『装满秤的物不可观其于瓶中循坏』，又有人言『可观』。所谓添加指为竖立。所谓头量为量 gauze 所装之样式，如将绢布折叠，头亦可加量。据此立为三圈指量，示『从广处三耳量』等如是说。盛器之中间为指量，量约为瓶中间三圈宽度。所谓革即以皮革材质装载。触及之物谓滴珠示意器。
§298
298. Na nibandhatīti anibandhanīyo, na allīyatīti attho. Paṭibāhetvāti maṭṭhaṃ katvā.
二九八。谓不能束缚，谓为不被束缚，不产生缠绵。谓为抵御，意为拒斥。
Iṭṭhakācayādianujānanakathāvaṇṇanā允许砖堆等之语的解释
§300
300.Rukkhaṃ vijjhitvāti rukkhadāruṃ vijjhitvā. Khāṇuke ākoṭetvāti dve dve khāṇuke ākoṭetvā. Taṃ āharimaṃ bhittipādanti vuttanayena khāṇuke ākoṭetvā kataṃyeva sandhāya vuttaṃ. Bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetunti mūlena bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetvā bhittipādassa upatthambhanavasena ussāpetvā khāṇukehi bhittipādaṃ ussāpetvā ṭhapetunti adhippāyo. Ubhato kuṭṭaṃ nīharitvā katapadesassāti yathā antodvārasamīpe nisinnehi ujukaṃ bahi oloketuṃ na sakkā hoti, evaṃ ubhohi passehi kuṭṭaṃ nīharitvā abhimukhe bhittiṃ upaṭṭhapetvā katapadesassa. Samantā pariyāgāroti samantato āviddhapamukhaṃ. Ugghāṭanakiṭikanti daṇḍehi ukkhipitvā ṭhapanakapadarakiṭikaṃ.
三〇〇。所谓识别树者，谓识别木料。所谓缝合木料者，以两两木料缝合。『使之保持』谓以梁柱连接缝合木料之用意。谓树根安置于地面，支撑梁柱以扶持，增稳木料之意。谓此乃主旨。谓坐于两通道近侧，视以外不可也，亦如视两面被遮挡者，即遮挡梁柱于面前。谓四壁环绕，则环绕处用覆面。所谓去除门板钉称拆除拓板钉。拓板钉即以钉贯刺插固定木板之钉。
Anāthapiṇḍikavatthukathāvaṇṇanā给孤独事缘之语的解释
§304
304. Anāthapiṇḍikaseṭṭhivatthumhi (saṃ. ni. aṭṭha. 1.1.242) kenacideva karaṇīyenāti vāṇijjakammaṃ adhippetaṃ. Anāthapiṇḍiko kira rājagahaseṭṭhi ca aññamaññaṃ bhaginipatikā honti. Yadā rājagahe uṭṭhānakabhaṇḍaṃ samagghaṃ hoti, tadā rājagahaseṭṭhi taṃ gahetvā sakaṭasatehi sāvatthiṃ gantvā yojanamatte ṭhito attano āgatabhāvaṃ jānāpeti. Anāthapiṇḍiko paccuggantvā tassa mahāsakkāraṃ katvā ekaṃ yānaṃ āropetvā sāvatthiṃ pavisati. So sace bhaṇḍaṃ lahukaṃ vikkīyati, vikkiṇāti. No ce, bhaginighare ṭhapetvā pakkamati. Anāthapiṇḍikopi tatheva karoti. Svāyaṃ tadāpi teneva karaṇīyena agamāsi. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
304. 在有关给予安养孤儿财产的事例中（《增支部·八》第一篇第一节第242条），有记载说某人以某种工具或手段，从事商贾活动。安养孤儿品迦是王舍城的一位富商，彼此互为姊妹夫妻关系。当王舍城的起身财物合聚时，王舍城首富便将其收受，装车载运，行至邻近约一由旬之地的娑伽帝城时，自己能够察知货物已到达。安养孤儿品迦随后追来，向他致以盛大敬礼，乘上一辆车进入娑伽帝城。如果货物破损轻微，可以出售转让；若货物完好，则存放于姊妹家中，然后离去。安养孤儿品迦也照此方式处理，自己曾亲自以此工具前来。以上事宜是有传说的。
Taṃ divasaṃ pana rājagahaseṭṭhi yojanamatte ṭhitena anāthapiṇḍikena āgatabhāvajānanatthaṃ pesitaṃ paṇṇaṃ na suṇi, dhammassavanatthāya vihāraṃ agamāsi. So dhammakathaṃ sutvā svātanāya buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā attano ghare uddhanakhaṇāpanadāruphālanādīni kāresi. Anāthapiṇḍikopi ‘‘idāni mayhaṃ paccuggamanaṃ karissati, idāni karissatī’’ti gharadvārepi paccuggamanaṃ alabhitvā antogharaṃ paviṭṭho paṭisanthārampi na bahuṃ alattha. ‘‘Kiṃ mahāseṭṭhi kusalaṃ dārakarūpānaṃ, nasi magge kilanto’’ti ettakova paṭisanthāro ahosi. Tena vuttaṃ ‘‘atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosī’’tiādi.
那一天，王舍城首富因安养孤儿品迦已临近，未听闻派遣的通知，便以听闻佛法为由前往道场。他听闻佛法后，随自己自由意愿邀请佛陀面前的比库僧团，于自己家中进行拔草、修剪树枝和采摘瓜果等活动。安养孤儿品迦也说：“如今我将前来，应当准备好”，从门前迎接后进入内室，几乎未多作停留。品迦思忖道：“这位大富商多么贤慧、庄严，这究竟是何正道人士呢？”就这样聚集后，他被告知：“接下来，正所谓安养孤儿品迦家主人将有此异事。”
Buddhoti tvaṃ gahapati vadesīti tassa kira mukhato buddhasaddaṃ sutvā anāthapiṇḍiko pañcavaṇṇaṃ pītiṃ paṭilabhati, sā tassa sīse uṭṭhahitvā yāva pādapiṭṭhiyā, pādapiṭṭhiyā uṭṭhāya yāva sīsā gacchati, ubhato uṭṭhāya majjhe osarati, majjhe uṭṭhāya ubhato gacchati. So pītiyā nirantaraṃ phuṭo ‘‘buddhoti tvaṃ gahapati vadesī’’ti evaṃ tikkhattuṃ pucchi. Akālo kho, gahapati, imaṃ kālaṃ taṃ bhagavantaṃdassanāya upasaṅkamitunti ‘‘buddhā nāma durāsadā āsīvisasadisā honti, satthā ca sivathikāya samīpe vasati, na sakkā tattha imāya velāya iminā gantu’’nti maññamāno evamāha. Buddhagatāya satiyā nipajjīti aññaṃ kiñci acintetvā buddhagatāya eva satiyā nipajji. Taṃ divasaṃ kirassa bhaṇḍasakaṭesu vā upaṭṭhākesu vā cittampi nuppajji, sāyamāsampi na akāsi. Sattabhūmikaṃ pana pāsādaṃ āruyha supaññattālaṅkatavarasayane ‘‘buddho buddho’’ti sajjhāyaṃ karontova nipajjitvā niddaṃ okkami. Tikkhattuṃ vuṭṭhāsi pabhātaṃ maññamānoti paṭhamayāme tāva vītivatte uṭṭhāya buddhaṃ anussari, athassa balavappasādo udapādi, pītiāloko ahosi, sabbatamaṃ vigacchi, dīpasahassujjalanaṃ viya canduṭṭhānasūriyuṭṭhānaṃ viya ca jātaṃ. So ‘‘pamādaṃ āpannomhi, vañcitomhi, sūriyo uggato’’ti uṭṭhāya ākāsatale ṭhatvā candaṃ oloketvā ‘‘ekova yāmo gato, aññe dve atthī’’ti puna pavisitvā nipajji, etenupāyena majjhimayāmāvasānepi pacchimayāmāvasānepi tikkhattuṃ uṭṭhāsi. Pacchimayāmāvasāne pana balavapaccūseyeva uṭṭhāya ākāsatalaṃ āgantvā mahādvārābhimukho ahosi, sattabhūmikadvāraṃ sayameva vivaṭaṃ ahosi, pāsādā oruyha antaravīthiṃ paṭipajji.
当被问及“你为何称呼大户人家主人为佛？”时，安养孤儿品迦听闻佛名，获得五种殊胜的欢喜。他头部高举，直至脚底逐渐抬起，头脚交替升起，左右移动。因欢喜，他不断地宣布：“你称呼我是佛吗？”并三度急切地质问。品迦说：“大户主人，此时节正适合去见佛陀。”他心想：“佛陀不曾出现在逆时节。”这样念头生起。他没有思虑其他，只专注于佛陀之念。那日，哪怕在运输货物的车队或护卫中，心念皆专注于佛陀之念，傍晚亦不停歇。登上七层高楼，安息于光辉华丽的卧室内，心中重覆称诵“佛，佛”，随后入睡。黎明时分迅速醒来，反复回忆前晚事，随即强烈感受到身心欢悦、光明如万灯燃起，如新月重升。他念道：“我迷失了，受骗了，太阳已升起。”起身望向空中，注视月亮，说：“夜晚已过，仅存二更。”然后重新就寝。借此法门，于中夜及暮夜时分三次醒来。暮夜末尾力量最盛，他起身登楼面对大门，七层楼门畅通无阻，进入后街逐级行至殿堂。
§305
305.Amanussāti adhigatavisesā devatā. Tathā hi tā seṭṭhissa bhāvinisampattiṃ paccakkhato sampassamānā ‘‘ayaṃ mahāseṭṭhi ‘buddhupaṭṭhānaṃ gamissāmī’ti nikkhanto paṭhamadassaneneva sotāpattiphale patiṭṭhāya tiṇṇaṃ ratanānaṃ aggupaṭṭhāko hutvā asadisaṃ saṅghārāmaṃ katvā cātuddisassa ariyasaṅghassa anāvaṭadvāro bhavissati, na yuttamassa dvāraṃ pidahitu’’nti cintetvā dvāraṃ vivariṃsu. Antaradhāyīti rājagahaṃ kira ākiṇṇamanussaṃ, antonagare nava koṭiyo bahinagare navāti taṃ upanissāya aṭṭhārasa manussakoṭiyo vasanti. Avelāya matamanusse bahi nīharituṃ asakkontā aṭṭālake ṭhatvā bahidvāre khipanti. Mahāseṭṭhi nagarato bahi nikkhantamattova allasarīraṃ pādena akkami, aparampi piṭṭhipādena pahari, makkhikā uppatitvā pakiriṃsu, duggandho nāsāpuṭaṃ abhihani, buddhappasādo tanuttaṃ gato. Tenassa āloko antaradhāyi andhakāro pāturahosi pītivegassa tanubhāve taṃsamuṭṭhitarūpānaṃ paridubbalabhāvato . Saddamanussāvesīti ‘‘seṭṭhissa ussāhaṃ janessāmī’’ti suvaṇṇakiṅkiṇikaṃ ghaṭṭento viya madhurassarena saddaṃ anussāvesi.
305. 非人所获殊胜为天神所现。诚如是，彼大富商开发成就时，当被观察者亲眼见到：“此大富商‘将从佛法守护者处求道’”，一旦出家，成为三宝之首，营建一座非凡的僧院，四方圣众通达无阻之门，虽无须关闭门户也安全无虞。”因此他开启门扉。所谓“隐藏障蔽”，意指王舍城如同被众人充斥，内城有九千万人，外城有九千万人，合计有一千八百万人居住。他们因懒惰不能出门，于八扇门处站立，急忙从外门进入。大富商仅从城门外出而身躯疲惫，用脚踢打，有时用脚跟施力击打，蚊虫纷飞，臭气熏鼻，破坏鼻孔气息，因而佛的威光隐没。光明消退，黑暗侵袭，大地震动，黄沙飞扬，肢体摇摆软弱。能够发出善音，他摇响金铃，犹如敲击瓮器，以甘露般悦耳的声音发声。
Sataṃ kaññāsahassānīti purimapadānipi imināva sahassa-padena saddhiṃ sambandhitabbāni. Yatheva hi sataṃ kaññāsahassāni, evaṃ sataṃ sahassāni hatthī, sataṃ sahassāni assā, sataṃ sahassāni rathāti ayamettha attho, iti ekekaṃ satasahassaṃ dīpitaṃ hoti. Padavītihārassāti padaṃ vītiharati etthāti padavītihāro. So dutavilambitaṃ akatvā samagamane dvinnaṃ padānaṃ antare muṭṭhiratanamattaṃ. Kalaṃ nāgghanti soḷasinti taṃ ekaṃ padavītihāraṃ soḷasa bhāge katvā tato eko koṭṭhāso puna soḷasadhā, tato eko soḷasadhāti evaṃ soḷasa vāre soḷasadhā bhinnassa eko koṭṭhāso soḷasī kalā nāma, taṃ soḷasiṃ kalaṃ etāni cattāri satasahassāni na agghanti. Idaṃ vuttaṃ hoti – sataṃ hatthisahassāni sataṃ assasahassāni sataṃ rathasahassāni sataṃ kaññāsahassāni, tā ca kho āmukkamaṇikuṇḍalā sakalajambudīparājadhītarovāti imasmā ettakā lābhā vihāraṃ gacchantassa tasmiṃ soḷasikalāsaṅkhāte padese laṅghanasādhanavasena pavattacetanāva uttaritarāti. Padaṃ vā vītiharati etenāti padavītihāro, tathāpavattā kusalacetanā, tassā phalaṃ soḷasadhā katvāti ca vadanti. Idaṃ pana vihāragamanaṃ kassa vasena gahitanti? Vihāraṃ gantvā anantarāyena sotāpattiphale patiṭṭhahantassa vasena gahitaṃ. ‘‘Gandhamālādīhi pūjaṃ karissāmi, cetiyaṃ vandissāmi, dhammaṃ sossāmi, dīpapūjaṃ karissāmi, saṅghaṃ nimantetvā dānaṃ dassāmi, sikkhāpadesu vā saraṇesu vā patiṭṭhahissāmī’’ti gacchatopi vasena vaṭṭatiyeva.
说有一亿少女，应与前文提及的一千与百万同数相应。譬如说有一亿少女，如此同样也有一亿象、一亿驴、一亿车，这便是其义，故一亿光芒会被发出。所谓“飞扬分布”，意即词义宛如散开，词语分布开来。此处指双足交叉不要延绵，而以拳头大小分隔。在阿育王定为十六时刻（一时辰十六部分）中，此一“飞扬分布”被割为十六段，再合为一个区块，反复成十六。在此十六时刻及其六分中，每一分轮流计算列入一万三千，统称为十六小节。如此划分，使得四百一十三万个数量得以不溢出。所言者，即一亿象、一亿驴、一亿车及一亿少女，皆由此黄金耳环一枚发散，绕全大净饭王地，一切茂盛繁华之处，各有十六铃声作为跨越之符号，不断激发动良善念头，获得十六次果报。此行僧住处何人持有？往住道场，不遇阻碍，得证初果之人所拥有。并思：“我必行香花礼敬，顶礼圣舍，聆闻佛法，点灯供养，邀请僧团，布施供养，守持戒法。”一切皆随行住而成。
Andhakāro antaradhāyīti so kira cintesi ‘‘ahaṃ ekakoti saññaṃ karomi, amanussā ca me anugāmino sahāyā atthi, kasmā bhāyāmī’’ti sūro ahosi. Athassa balavā buddhappasādo udapādi, tasmā andhakāro antaradhāyi. Sesavāresupi eseva nayo. Āloko pāturahosīti purimabuddhesu cirakālaparicayasambhūtassa balavato pasādassa vasena uppannāya uḷārāya buddhārammaṇāya pītiyā samuṭṭhāpito vipassanobhāsasadiso sātisayo cittapaccayautusamuṭṭhāno āloko pāturahosi. Devatāhi katotipi vadanti, purimoyevettha yuttataro. Ehi sudattāti so kira seṭṭhi gacchamānova cintesi ‘‘imasmiṃ loke bahū pūraṇakassapādayo titthiyā ‘mayaṃ buddhā, mayaṃ buddhā’ti vadanti, kathaṃ nu kho ahaṃ satthu buddhabhāvaṃ jāneyya’’nti. Athassa etadahosi ‘‘mayhaṃ guṇavasena uppannaṃ nāmaṃ mahājano jānāti, kuladattiyaṃ pana me nāmaṃ aññatra mayā na koci jānāti, sace buddho bhavissati, kuladattikanāmena maṃ ālapissatī’’ti. Satthā tassa cittaṃ ñatvā evamāha.
黑暗隐匿，他内心思惟：“我自持一千万信心，有非人之随从助我，我何惧怕？”于是勇猛无畏。由此生起佛陀威光，黑暗尽失。余劫佛陀们皆有此伟力宏光。光明消退，实指古佛长久相识间因坚定威光彰显佛身之喜悦而生之般若光辉、观照法光及智慧生起相依心境光明耀现。天神对此有所说法，旧时天神中以本地第二大者最适宜。富商思惟行来，心中称：“世间多由璞玉多宝人产生谤佛化身众，彼等高喊‘我是佛，我是佛’。我如何能表现出如佛之状态？”由此意念生起。他思惟：“若佛出世，我将获美誉名号，如家族美誉，但无人私下知晓。若佛出世，必有人以家族美誉称我。”佛知其心意，如是说法。
Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto. Āsattiyoti rūpādīsu āsañjanaṭṭhena āsattiyo, taṇhāyo. Santinti kilesavūpasamaṃ. Pappuyyāti aggamaggena patvā. Sesamettha pāḷianusāreneva veditabbaṃ. Yañcettha anuttānamatthaṃ, taṃ aṭṭhakathāyaṃ vuttameva.
所谓『涅槃』，即是烦恼的涅灭而得涅槃。所谓『非有』，是由于对色等五蕴无迷惑依止而断除有，即断除渴爱。所谓『寂静』，是烦恼的平息。所谓『具足』，是指达到究竟境地。此处余义须依巴利语解释而知。若有他处论述无上意义，亦在此注疏中已言明。
§306
306. Vayameva veyyāyikanti āha ‘‘veyyāyikanti vayakaraṇaṃ vuccatī’’ti.
第306条，阐释『努力作工』，谓『作工』是指完成工作的行为。
Anāthapiṇḍikavatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 给孤独事论注释已结束。
Aggāsanādianujānanakathāvaṇṇanā准许上座等事论注释
§310-311
310-311.Dakkhiṇodakanti aggato upanīyamānaṃ dakkhiṇodakaṃ. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesīti (jā. aṭṭha. 1.1.36 tittirajātakavaṇṇanā) tehi bhikkhūhi attano attano rucivasena aggāsanādirahānaṃ kathitakāle ‘‘na, bhikkhave, mayhaṃ sāsane aggāsanādīni patvā khattiyakulā pabbajito pamāṇaṃ, na brāhmaṇakulā, na gahapatikulā pabbajito, na vinayadharo, na suttantiko, na ābhidhammiko, na paṭhamajjhānādilābhino, na sotāpannādayo pamāṇaṃ, atha kho, bhikkhave, imasmiṃ sāsane yathāvuḍḍhaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ kattabbaṃ, aggāsanaṃ aggodakaṃ aggapiṇḍo laddhabbo, idamettha pamāṇaṃ, tasmā vuḍḍhataro bhikkhu etesaṃ anucchaviko. Idāni kho pana, bhikkhave, sāriputto mayhaṃ aggasāvako anudhammacakkappavattako mamānantarasenāsanaṃ laddhuṃ arahati. So imaṃ rattiṃ senāsanaṃ alabhanto rukkhamūle vītināmesi. Tumhe idāneva evaṃ agāravā appatissā, gacchante gacchante kāle kinti katvā viharissathā’’ti vatvā atha nesaṃ ovādadānatthāya ‘‘pubbe, bhikkhave, tiracchānagatāpi ‘na kho panetaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ aññamaññaṃ agāravā appatissā asabhāgavuttino vihareyyāma, amhesu mahallakataraṃ jānitvā tassa abhivādanādīni karissāmā’ti sādhukaṃ vīmaṃsitvā ‘ayaṃ mahallako’ti ñatvā tassa abhivādanādīni katvā devapathaṃ pūrayamānā gatā’’ti vatvā atītaṃ āharitvā dassetuṃ bhikkhū āmantesi.
310至311经文关于『右水』，是指供养时所用的主要饮水。世尊曾告诫诸比库（见《瞿昙八续》等一处经注），当时诸比库各自依趣向讲述主要座位等事时，世尊谓：『比库们，我未曾是以王族出家为尊，也非婆罗门族，亦非居士族出家者；非以持戒为要，非因诵经，为阿毗达摩学者，亦非因初禅等证得，非因入流等果，作为量度。今此教法中，当以对前辈如实礼敬，正确行合掌礼，取主要座位、饮水与供养米饭为准则。由此，资历更老的比库为这些前辈之助手。现今，我的首席弟子沙利佛刚完成法轮，得我直接授记，其入安居树下宿止。诸比库们若此时对辈分无敬，彼此游行，而不知什么时候该做什么而生活，此乃不正。』之后，为劝导他们，世尊说：『先前，诸比库们虽为外道，但彼此之间无不敬，彼此识别辈分，而今应取依止，以此行礼，行礼完毕后即归往天道。』言毕，世尊召集诸比库，示范过去法义。
Ye vuḍḍhamapacāyantīti jātivuḍḍho vayovuḍḍho guṇavuḍḍhoti tayo vuḍḍhā. Tesu jātisampanno jātivuḍḍho nāma, vaye ṭhito vayovuḍḍho nāma, guṇasampanno guṇavuḍḍho nāma. Tesu guṇasampanno vayovuḍḍho imasmiṃ ṭhāne vuḍḍhoti adhippeto. Apacāyantīti jeṭṭhāpacāyikakammena pūjenti. Dhammassa kovidāti jeṭṭhāpacāyanadhammassa kovidā kusalā. Diṭṭheva dhammeti imasmiṃyeva attabhāve. Pāsaṃsāti pasaṃsārahā. Samparāye ca suggatīti samparetabbe imaṃ lokaṃ hitvā gantabbe paralokepi tesaṃ sugatiyeva hotīti attho. Ayaṃ panettha piṇḍattho – bhikkhave, khattiyā vā hontu brāhmaṇā vā vessā vā suddā vā gahaṭṭhā vā pabbajitā vā tiracchānagatā vā, ye keci sattā jeṭṭhāpacitikamme chekā kusalā guṇasampannānaṃ vayovuḍḍhānaṃ apacitiṃ karonti, te imasmiñca attabhāve jeṭṭhāpacitikārakāti pasaṃsaṃ vaṇṇanaṃ thomanaṃ labhanti, kāyassa ca bhedā sagge nibbattantīti.
所谓年长增敬者，包括三种增长：生年增长、年龄增长及资德增长。生年增长者，是指自然生长时日增多，称为『出生增长』；以寿命而论，为『年龄增长』；以德性而论，为『资德增长』。以此资德增长者为此处所尊称。所谓敬重增长者，是指用长者敬礼法表示敬意者。通晓法义者，是长期敬礼的能人，有智慧而精通法。所谓『表扬』，即称赞称誉。至于最终往生极乐安乐者，则指舍弃此世，往彼善趣安乐之地。此乃本释义——诸比库，无论是贵族、婆罗门、车匿(卑姓)、贱姓、出家人或异教居民，凡行尊长敬礼之善行并善护三长者者，均称为『敬长增敬者』，并得其称赞，身虽变化但在天界得成就。
Aggāsanādianujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 准许上座等事论注释已结束。
Āsanappaṭibāhanādikathāvaṇṇanā阻止座位等事论注释
§313-4
313-4.Uddissakatanti gihīhi saṅghaṃ uddissa kataṃ. Gihivikatanti gihīhi kataṃ paññattaṃ, gihisantakanti vuttaṃ hoti. Atisamīpaṃ agantvāti bhikkhūnaṃ āsannataraṃ ṭhānaṃ agantvā.
313至314经文中谓『指示给在家众人之僧团』，即谓为在家众人指定所作的僧团事。『指向在家所为』，即为在家众人所规制的事。『邻近到达』，谓比库们前往更接近之处。
Senāsanaggāhāpakasammutikathāvaṇṇanā差派住处分配者事论注释
§318
318.Paccayenevahi taṃ paṭijagganaṃ labhissatīti tasmiṃ senāsane mahātherā tassa paccayassa kāraṇā aññattha agantvā vasantāyeva naṃ paṭijaggissantīti attho. Ubbhaṇḍikā bhavissantīti ukkhittabhaṇḍā bhavissanti, attano attano parikkhāre gahetvā tattha tattha vicarissantīti attho. Dīghasālāti caṅkamanasālā. Maṇḍalamāḷo upaṭṭhānasālā. Anudahatīti pīḷeti. Jambudīpe panāti ariyadese bhikkhū sandhāya vuttaṃ. Te kira tathā paññāpenti. Na gocaragāmo ghaṭṭetabboti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘na tattha manussā vattabbā’’tiādinā. Vitakkaṃ chinditvāti ‘‘iminā nīhārena gacchantaṃ disvā nivāretvā paccaye dassantī’’ti evarūpaṃ vitakkaṃ anuppādetvā. Tesu ce ekoti tesu manussesu eko paṇḍitapuriso. Bhaṇḍapaṭicchādananti paṭicchādanakabhaṇḍaṃ, sarīrapaṭicchādanaṃ cīvaranti attho.
318经文中谓『以此因缘必得证果』，是说在某住处经由该因缘必然证得。于此住处其他地不往来者，意谓不远行。所谓『两肩担物』，是形容比库各携自物件至各处循行。『长厅』即步行厅舍。『圆环状招待厅』，即接待堂。『压迫』，此处指压力或苦恼。『在蔓称洲』意谓曰在古印度圣地。诸比库由此故而知数。所谓『不住野外村落』之义，乃指人非应在野外处生活。所谓断除妄想，是指以此信心视此处有严厉管理，遏止了错误的念头。若有人中只有一位明达人，成为贤圣者；所谓『器物遮盖』，是指遮盖行囊及衣服，就是此义。
Paṭijaggitabbānīti sammajjanādīhi paṭijaggitabbāni. Muṇḍavedikāyāti cetiyassa hammiyavedikāya. Hammiyavedikāti ca cetiyassa upari caturassavediyo vuccati. Paṭikkammāti vihārato apasakkitvā. Upanikkhepanti khettaṃ vā nāḷikerādiārāmaṃ vā kahāpaṇādīni vā ārāmikādīnaṃ niyyātetvā ‘‘ito uppannā vaḍḍhi vassāvāsikatthāya hotū’’ti dinnaṃ. Vattaṃ katvāti tasmiṃ senāsane kattabbavattaṃ katvā.
所谓应当提出者，是指应当从清楚了解等事由中得知该提出的内容。剃度坛，指的是供奉圣像的法座。法座，是指在圣像之上有围以四边的法座。放置，谓是在禅堂中将物品安置到位。安置，是指将田地、椰子园、商店等供养施舍给寺院诸住持，说此由此生起的利养乃为雨季安居所用。设定职务者，即在该禅堂中，设置应当担当的职务。
Puggalavaseneva kātabbanti parato vakkhamānanayena ‘‘bhikkhū cīvarena kilamanti, ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī’’tiādinā puggalaparāmāsavaseneva kātabbaṃ, ‘‘saṅgho cīvarena kilamatī’’tiādinā pana saṅghaparāmāsavasena na kātabbaṃ. Cīvarapaccayanti cīvarasaṅkhātaṃ paccayaṃ. Vuttanti mahāaṭṭhakathāyaṃvuttaṃ. Kasmā evaṃ vuttanti āha ‘‘evañhi navako vuḍḍhatarassa, vuḍḍho ca navakassa gāhessatī’’ti, yasmā attanāva attano pāpetuṃ na sakkā, tasmā dvīsu sammatesu navako vuḍḍhatarassa, vuḍḍho ca navakassāti ubho aññamaññaṃ gāhessantīti adhippāyo. Sammatasenāsanaggāhāpakassa āṇattiyā aññena gāhitepi gāho ruhatiyevāti veditabbaṃ. Aṭṭhapi soḷasapi janesammannituṃ vaṭṭatīti kiṃ visuṃ visuṃ sammannituṃ vaṭṭati, udāhu ekatoti? Ekatopi vaṭṭati. Niggahakammameva hi saṅgho saṅghassa na karoti, sammutidānaṃ pana bahūnampi ekato kātuṃ vaṭṭati, teneva sattasatikakkhandhake ubbāhikasammutiyaṃ aṭṭhapi janā ekato sammatāti.
“应当由个人承担”之说，是依据他人所言曰“比库用袈裟抹布，其用量正是适中，因此比库合适裁作如此量的袈裟”等等的话语而确定为个人执事；若有人说“僧团用袈裟抹布”，则不以为是僧团所执事，仅是袈裟所承载的附属条件。所谓袈裟的附属条件，是指构成袈裟的织物条件。此义，出于《大注疏》。何以如此说？经说：“初学者应由资深者扶持，长者亦应扶持初学者”，因不能自我行动作恶，故在这两者之间，长者与初学者相互扶持被喻为原则。由此知，授受之处必应和合，即使被他人扶持，扶持关系也得维持，故八到十六人合力共同维护调和的事理还需认知。八合十六人，何以形成社会来维护？譬如仅一人行持，则难以为社会治理。社会本身不会束缚社会，但接受多数人一致委托时，则必形成一个统一的信任社会，这正是《七百支法》中所示的共同认可，即八人为一社会合意。
Maggoti magge katadīghasālā. Pokkharaṇīti nahāyantānaṃ pokkharaṇiyaṃ katasālā. Rukkhamūlādayo channā kavāṭabaddhāva senāsanaṃ. Vijaṭetvāti viyojetvā, visuṃ visuṃ katvāti attho. Āvāsesūti senāsanesu. Pakkhipitvāti ettha pakkhipanaṃ nāma tesu vasantānaṃ ito uppannavassāvāsikadānaṃ. Pavisitabbanti aññehi bhikkhūhi tasmiṃ mahālābhe pariveṇe vasitvā cetiye vattaṃ katvāva lābho gahetabboti adhippāyo.
所谓法路，即法场，即广长的静斋。水池，是供雨季沐浴之地。树根藤蔓之所遮盖并依附门围成禅堂。划分，指划别，分作若干小部分。总之，谓在禅堂中居住的称为安居者。投入，因此处生起的雨季安居期由来正是此项。所谓进入安居，就是其他比库前来此处的大禅区中，立下规约以确定利益归属。
Paccayaṃ vissajjetīti cīvarapaccayaṃ nādhivāseti. Ayampīti tena vissaṭṭhapaccayopi. Upanibandhitvā gāhetabbanti ‘‘imasmiṃ rukkhe vā maṇḍape vā vasitvā cetiye vattaṃ katvā gaṇhathā’’ti evaṃ upanibandhitvā gāhetabbaṃ. ‘‘Kattha nu kho vasissāmi, kattha vasantassa phāsu bhavissati, kattha vā paccayo bhavissatī’’ti evaṃ uppannena vitakkena caratīti vitakkacāriko. Araññavihāresu parissayavijānanatthaṃ icchitabbattā ‘‘pañca pañca ukkā koṭṭetabbā’’ti vuttaṃ.
条件的脱除是指袈裟条件未被穿戴。此处的“这”便是该条件。据此，须将物件捆绑好取用，谓“应当坐于树下或佛殿内，定下规约，并取用法座”，如是绑定着取用。心中生起疑问：“我应居于何方？在何处居住最为安适？何处又为条件？”含此疑虑而生行住，称为思虑行持。在林野修行者因缘现起而有所顾虑，应考虑“五五分递避开”的规约已然存在。
Vattanti katikavattaṃ. Tividhampīti pariyattipaṭipattipaṭivedhavasena tividhampi. Sodhetvā pabbājethāti bhabbe ācārakulaputte upaparikkhitvā pabbājetha. Dasavatthukakathā nāma appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṃsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā.
谓之设定职务的规约。三种，是指通过介绍学习过程的三种不同遵守行为。先要净除以后再出家，此乃为属家子弟审查后出家。所谓十缘事说，意指少欲说、满意说、随缘说、不结缚说、发愿说、戒律说、禅定说、慧说、解脱说、断解脱智说。
Viggahasaṃvattanikavacanaṃ viggāhikaṃ. Caturārakkhaṃ ahāpentāti buddhānussati mettā asubhaṃ maraṇassatīti imaṃ caturārakkhaṃ aparihāpentā. Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabbanti ettha dantakaṭṭhakhādanavattaṃ yo devasikaṃ saṅghamajjhe osarati, tena sāmaṇerādīhi āharitvā bhikkhūnaṃ yathāsukhaṃ paribhuñjanatthāya dantakaṭṭhamāḷake nikkhittesu dantakaṭṭhesu divase divase ekameva dantakaṭṭhaṃ gahetabbaṃ. Yo pana devasikaṃ na osarati, padhānaghare vasitvā dhammassavane vā uposathagge vā dissati, tena pamāṇaṃ sallakkhetvā cattāri pañca dantakaṭṭhāni attano vasanaṭṭhāne ṭhapetvā khāditabbāni. Tesu khīṇesu sace punapi dantakaṭṭhamāḷake bahūni hontiyeva, punapi āharitvā khāditabbāni. Yadi pana pamāṇaṃ asallakkhetvā āharati, tesu akhīṇesuyeva māḷake khīyati, tato keci therā ‘‘yehi gahitāni, te paṭiharantū’’ti vadeyyuṃ, keci ‘‘khādantu, puna sāmaṇerā āharissantī’’ti. Tasmā vivādaparihāratthaṃ pamāṇaṃ sallakkhetabbaṃ. Gahaṇe pana doso natthi, maggaṃ gacchantenapi ekaṃ vā dve vā thavikāya pakkhipitvā gantabbanti. Bhikkhācāravattaṃ vattakkhandhake piṇḍacārikavatte āvi bhavissati.
持戒应守之语，谓庄严言辞。所谓四护卫者者，谓忆佛、慈心、不净、死亡，此四护持皆不可轻易抛弃。所谓牙刷木使用法，应知此乃天界之物，若发出味道者，旨为比库尼等带来悦意，以尽兴享用。牙刷木置入牙刷缸中，日积月累，逐日取一牙刷木刷牙。若有人不发出此味，居住家中静听佛法或斋戒日中，须按定量将四五支牙刷分别置于其个居所中刷牙。牙量用尽，若牙刷缸内仍有多支，则应再取出刷牙。若量不合规定而取用，则牙刷缸内牙刷会迅速减少，故有人说“已取之物应收回”，有人又说“吃用吧，后比库尼们还会来拿新的”。因此，为避免争议须定量保存。取用时无过失，即使行道途中也须携带一两支牙刷，前往地址执行。此亦包含乞食行止规约于教义法束集内。
Pattaṭṭhāneti vassaggena āgantukabhikkhuno pattaṭṭhāne. Tesaṃ chinnavassattā ‘‘sādiyantāpi hi te neva vassāvāsikassa sāmino’’ti vuttaṃ, paṭhamaṃyeva katikāya katattā khīyantāpi ca āvāsikā neva adātuṃ labhantīti vuttaṃ. Bhatiniviṭṭhanti bhatiṃ katvā viya niviṭṭhaṃ pariyiṭṭhaṃ. Saṅghikaṃ pana apalokanakammaṃ katvā gāhitanti tatruppādaṃ sandhāya vuttaṃ. Paccayavasena gāhitanti dāyakānaṃ vassāvāsikapaccayavasena gāhitaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Idha, bhikkhave, vassaṃvuttho bhikkhu vibbhamati, saṅghasseveta’’nti (mahāva. 374-375) vacanato ‘‘gataṭṭhāne…pe… saṅghikaṃ hotī’’ti vuttaṃ. Manusseti dāyakamanusse. Varabhāgaṃ sāmaṇerassāti paṭhamabhāgassa gāhitattā vuttaṃ.
『巴萨格革内阿甘徒卡比库诺巴塔塔涅』，谓住持处。彼等中断季节期间，说："即使同在，实非季节住持之主"，此言出于第一年计时时，卧断者虽已做毕，住持者亦不授予。比提尼维特杭蒂，谓如彼卧也，转身回归。行众却施业心念，抓手持足，彼处立住说。因缘缘故，执持施主之季节住持因缘言说。"此处，比库，季节已满者甚苦恼，依众从役"（大部毗婆沙374-375）言后，即称“往住所……且行众为之”言。 Manusseti谓助人。Varabhāga谓沙玛内第一部分以执持。有此说。
Senāsanaggāhāpakasammutikathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 差派住处分配者事论注释已结束。
Upanandavatthukathāvaṇṇanā伍波难德事缘之释
§319
319.Yaṃ tayā tattha senāsanaṃ gahitaṃ…pe… idha muttaṃ hotīti yaṃ tayā tattha gāmakāvāse pacchā senāsanaṃ gahitaṃ, taṃ te gaṇhanteneva idha sāvatthiyaṃ paṭhamagahitasenāsanaṃ muttaṃ hoti. Idha dānāhaṃ…pe… tatrāpi muttanti ‘‘idānāhaṃ, āvuso, imasmiṃ gāmakāvāse gahitasenāsanaṃ muñcāmī’’ti vadantena tatrāpi gāmakāvāse gahitasenāsanaṃ muttaṃ.
第三一九条：彼于彼时执持营座……言“此处已放”者，即彼后于村舍中执持营座者，彼执坐者所在处萨瓦蒂前执住之营座即亦得放。此处施与我……言“今我，朋友，在此村舍中，置放此营座”者，故此亦在该村舍执持营座得以释放。
§320
320.Dīghāsanaṃ nāma mañcapīṭhavinimuttaṃ yaṃ kiñci ekato sukhaṃ nisīdituṃ pahoti. Hatthimhi nakho assāti hatthinakho. ‘‘Pāsādassa nakho nāma heṭṭhimaparicchedo, so ca hatthikumbhe patiṭṭhito’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Gihivikatanīhārena labbhantīti gihivikatanīhārena paribhuñjituṃ labbhanti, tehi attharitvā dinnāneva nisīdituṃ labbhanti, na sayaṃ atthatāni attharāpitāni vā.
第三二〇条：所谓长坐者，谓床榻座椅，其或一侧宜安舒适而坐。象肪中者谓象趾甲，其为象趾甲。言“宫殿中趾甲者谓底层环边，且立于象肚中”此言出于戒律别文。因住宅竹席故取之，借用以便坐，其坐处者非自己原具所有，亦非自己所设制。
Avissajjiyavatthukathāvaṇṇanā不舍事缘之释
§321
321.Arañjaroti bahuudakagaṇhanakā mahācāṭi. Jalaṃ gaṇhituṃ alanti arañjaro. ‘‘Vaṭṭacāṭi viya hutvā thokaṃ dīghamukho majjhe paricchedaṃ dassetvā kato’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Pañcanimmalalocanoti maṃsadibbadhammabuddhasamantacakkhuvasena pañcalocano.
第三二一条：Arañjara意指多聚水之大器。遮止水流之器谓Arañjara。言“如树干状，作成长口，居于中部隔断”出于戒律别文。Pañcanimmalalocano谓肉之结象佛陀之全智眼为五眼者。
Thāvarenaca thāvaraṃ garubhaṇḍena ca garubhaṇḍanti ettha pañcasu koṭṭhāsesu purimadvayaṃ thāvaraṃ, pacchimattayaṃ garubhaṇḍanti veditabbaṃ. Jānāpetvāti bhikkhusaṅghaṃ jānāpetvā. Kappiyamañcā sampaṭicchitabbāti ‘‘saṅghassa demā’’ti dinnaṃ sandhāya vuttaṃ. Sace pana ‘‘vihārassa demā’’ti vadanti, suvaṇṇarajatamayādiakappiyamañcepi sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Na kevalaṃ…pe… parivattetuṃ vaṭṭantīti iminā athāvarena thāvarampi athāvarampi parivattetuṃ vaṭṭatīti dasseti. Thāvarena athāvarameva hi parivattetuṃ na vaṭṭati. Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vāti ettha akappiyaṃ nāma suvaṇṇamayamañcādi akappiyabhisibimbohanāni ca. Mahagghaṃ kappiyaṃ nāma dantamayamañcādi pāvārādikappiyaattharaṇādīni ca.
固定物与重物谓之固定物，此处五个支柱处前二为固定物，后三为重物，宜分别知之。Jānāpetvā谓告知，则谓告知比库僧团。Kappiyamañcā sampaṭicchitabbāti言“应与僧侣授与”，此乃依戒律所立。若有人言“为僧舍授与者”时，亦得以黄金、白银等可授物供给。非仅此等……而为回转故适宜。此处谓依此重物与固定物回转，示以固定物及重物确为可转。仅以固定物或仅重物转动，实不可。Akappiyam为不合适者。Mahaggham为大僧会可施物也。此处Akappiyam谓黄金、白银坐垫等禁施品，Mahaggham谓象牙垫等用于证物有缺失及施放者。
Pārihāriyaṃ na vaṭṭatīti attano santakaṃ viya gahetvā pariharituṃ na vaṭṭati. ‘‘Gihivikatanīhāreneva paribhuñjitabba’’nti iminā sace ārāmikādayo paṭisāmetvā paṭidenti, paribhuñjituṃ vaṭṭatīti dasseti. ‘‘Paṇṇasūci nāma lekhanī’’ti mahāgaṇṭhipade vuttaṃ.
“不宜搬动”，谓如自身棺材，须守护而不可搬动。"宜以住宅竹席借用"，若园林等来归命便可，如此谓可借用。"帕纳苏持写经具"词出大戒律文中称之。
‘‘Aḍḍhabāhūti kapparato paṭṭhāya yāva aṃsakūṭa’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Aḍḍhabāhu nāma vidatthicaturaṅgulantipi vadanti. Tatthajātakāti saṅghikabhūmiyaṃ jātā. Aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattoti dīghato aṭṭhaṅgulamatto pariṇāhato paṇṇasūcidaṇḍamatto. Muñjapabbajānaṃyeva pāḷiyaṃ visuṃ āgatattā ‘‘muñjaṃ pabbajañca ṭhapetvā’’ti vuttaṃ. Aṭṭhaṅgulappamāṇoti dīghato aṭṭhaṅgulappamāṇo. Ghaṭṭanaphalakaṃ nāma yattha ṭhapetvā rajitacīvaraṃ hatthena ghaṭṭenti. Ghaṭṭanamuggaro nāma anuvātādighaṭṭanatthaṃ katoti vadanti. Ambaṇanti phalakehi pokkharaṇīsadisaṃ katapānīyabhājanaṃ. Rajanadoṇīti yattha pakkarajanaṃ ākiritvā ṭhapenti. Bhūmattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭatīti akappiyacammaṃ sandhāya vuttaṃ. Paccattharaṇagatikanti iminā mañcapīṭhepi attharituṃ vaṭṭatīti dīpeti. Pāvārādipaccattharaṇampi garubhaṇḍanti eke, noti apare, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Muṭṭhipaṇṇanti tālapaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ.
此段中有言‘‘半臂作框，延伸至臂肘处’’，此为指合指作环的起手式。所谓半臂，即指食指弯曲至第四指根处。此处所谓“出生于介面”是一种比喻，指指间关节的联结处。八指宽如细棍的长度，指从长处量八指宽，被折叠成七片细棍的长度。剃度时有言“置放剃发与出家”，此为出家常用语。八指宽度是指长度八指宽。所谓折叠扣子，是将锦缎袈裟以手拍打折叠处。折叠扣环是谓通用扣紧所用饰物。蒲扇乃以叶片制成器具，用于饮食时扇风防蚊。划烫钵是指放置钵或食器的底座。庇地声为将垫子搓揉翻动之声。为使背后承托稳固而卷起来的说法，谓在床席等物背后垫托，以承托舒展。外托行进，指放置于床垫旁便于承托，此为明示。饭碗等后托亦属重器，有坚固物品；部分则取用或换取使用。掐折椰叶为用椰叶片制成小盘器皿之法。
Navakammadānakathāvaṇṇanā新作施与事缘之释
§323
323.Kiñcideva samādapetvā kāressatīti sāmikoyeva kañci bhikkhuṃ samādapetvā kāressati. Utukāle paṭibāhituṃ na labhatīti hemantagimhesu aññe sampattabhikkhū paṭibāhituṃ na labhati. Tibhāganti tatiyabhāgaṃ. Sace saddhivihārikānaṃ dātukāmo hotīti sace so saṅghassa bhaṇḍakaṭhapanaṭṭhānaṃ vā navakānaṃ vā vasanaṭṭhānaṃ dātuṃ na icchati, attano saddhivihārikānaññeva dātukāmo hotīti attho. Etañhi saddhivihārikānaṃ dātuṃ labhatīti etaṃ tatiyabhāgaṃ upaḍḍhabhāgaṃ vā dātuṃ labhati. Akataṭṭhāneti senāsanato bahi cayādīnaṃ akataṭṭhāne. Bahikuṭṭeti kuṭṭato bahi.
323.若某人仅稍加注意便可成事者，称为“某人必定能成事”。此中意谓若某一比库专注于一事，必能达成。冬季与夏季由于气候关系，有些得道比库难以长时间持续专注修习，表现为这些时节难以连续保持。所谓三分制，即以三分之一为限度。若心存施送属信仰修学之心，且不欲将其用于僧团的器物仪式或新布置新住所，则视为仅愿传于自身为本。此处意指以三分之一的可施予部分赠与，或给予部分后分施。未整理之地称为兵营旧处，荒废之地。聚落周边废弃称为多处外境。
Aññatraparibhogapaṭikkhepādikathāvaṇṇanā除受用拒绝等事缘之释
§324
324.Cakkalikanti kambalādīhi veṭhetvā cakkasaṇṭhānena pādapuñchanayoggaṃ kataṃ. Paribhaṇḍakatā bhūmi nāma saṇhamattikāhi katā kāḷavaṇṇādibhūmi. Senāsanaṃ mañcapīṭhādi. Tatheva vaḷañjetuṃ vaṭṭatīti aññehi āvāsikabhikkhūhi paribhuttanīhārena paribhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Nevāsikā pakatiyā anatthatāya bhūmiyā ṭhapenti ce, tesampi anāpattiyevā’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Dvārampītiādinā vuttadvāravātapānādayo aparikammakatāpi na apassayitabbā. Lomesūti lomesu phusantesu.
324.“眼罩者”言用毯等物覆盖眼部，以连结脚趾间，使眼不轻易开启。称为“束服之地”为以易碎陶瓷制成，呈乌黑色的土地。兵营为床榻类软物之所。亦有以此束缚双脚以便镇压的法门。居住者常借此地供僧众使用，但应避免彼等视为无用之地据为己有。若置门及其他，则门窗通风等不可废置。毛发指被触摸之发。
Saṅghabhattādianujānanakathāvaṇṇanā僧团食等开许事缘之释
§325
325.Uddesabhattaṃnimantananti imaṃ vohāraṃ pattānīti ettha iti-saddo ādiattho, ‘‘uddesabhattaṃ nimantana’’ntiādivohāraṃ pattānīti ayamettha attho. Tampi anto katvāti āyatiṃ bhikkhūnaṃ kukkuccavinodanatthāya tampi saṅghabhattaṃ anto katvā.
325.“指示宴席盛请”一语，这里所指“此语成立”之意，即为“发出宴请通知”等表述已获得批准。此话也用于指出对僧团宴席的终结，意在消除比库之间可能生出的内心不满，表示以宴席活动为终末。
Uddesabhattakathāvaṇṇanā指定食事缘之释
Attano vihāradvāreti vihārassa dvārakoṭṭhakasamīpaṃ sandhāya vuttaṃ. Bhojanasālāyāti bhattuddesaṭṭhānabhūtāya bhojanasālāya. ‘‘Dinnaṃ panā’’ti vatvā yathā so dāyako deti, taṃ vidhiṃ dassetuṃ ‘‘saṅghato bhante’’tiādimāha. Antaraghareti antogehe. Antoupacāragatānanti ettha gāmadvāravīthicatukkesu dvādasahatthabbhantaraṃ antoupacāro nāma. Antaragharassa upacāre pana labbhamānavisesaṃ dassetuṃ ‘‘gharūpacāro cetthā’’tiādimāha. Ekavaḷañjanti ekena dvārena vaḷañjitabbaṃ. Nānānivesanesūti nānākulassa nivesanesu. Lajjī pesalo agatigamanaṃ vajjetvā medhāvī ca upaparikkhitvā uddisissatīti āha ‘‘pesalo lajjī medhāvī icchitabbo’’ti. Nisinnassapi niddāyantassapīti anādare sāmivacanaṃ. Ticīvaraparivāranti ettha ‘‘udakapattalābhī viya aññopi uddesabhattaṃ alabhitvā vatthādimanekappakārakaṃ labhati ce, tasseva ta’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Attano rucivasena yaṃ kiñci vatvā āharituṃ vissajjitattā vissaṭṭhadūto nāma. Yaṃ icchatīti ‘‘uddesapattaṃ dethā’’tiādīni vadanto yaṃ icchati. Pucchāsabhāgenāti pucchāsadisena.
此“自宅门锁”指著重于近门小屋为界的房舍门锁。食堂所指的是供饮食之所。谓说“所赠予者”乃如施主所给予者，展示赠与之规范，既言“致敬法师”等称呼也在此中。称“内室”为内屋。所谓内侍，指村庄四街十二臂间中所遮挡的内侍。内置附属物称为“宅内附属”，对此特别点明，谓“宅院侍者”以区分。单门结绑称为“单门绑缚”。多样住宅称为“各式住宅”。羞怯者，轻慢者，意为禁止无故出入，聪慧者观察辨别后指示“欲让出入口之人须谨慎”。又有言语提醒“即使坐卧，于睡眠时亦不可失敬”。三衣围绕指“取水器与莲叶等犹如获得多用途器物，如法取得衣物等”，此说出自句中。指示“以自我所欲之东西聚集带回”，描述修持人之行为。询问部件，指以询问举止。
‘‘Ekā kūṭaṭṭhitikā nāma hotī’’ti vatvā tameva ṭhitikaṃ vibhāvento ‘‘rañño vā hī’’tiādimāha. Aññehi uddesabhattehi amissetvā visuṃyeva ṭhitikāya gahetabbattā ‘‘ekacārikabhattānī’’ti vuttaṃ. Theyyāya harantīti pattahārakā haranti. Gīvā hotīti āṇāpakassa gīvā hoti. ‘‘Manussānaṃ vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti gacchantīti ‘‘manussānaṃ vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti tena bhikkhunā vuttā gacchanti. Akatabhāgo nāmāti āgantukabhāgo nāma. ‘‘Sabbo saṅgho paribhuñjatū’’tivutteti ettha ‘‘paṭhamameva ‘sabbaṃ saṅghikaṃ pattaṃ dethā’ti vatvā pacchā ‘sabbo saṅgho paribhuñjatū’ti avuttepi bhājetvāva paribhuñjitabba’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
谓“某一固定处如石墩称为固定处”，当时有人区分“为王立或低者等”，有人评议。他人于赠与目标中未达目的，唯有在严格处所应持有“单独膳饭”为妥。虽有拾取者作贩卖者。膝盖皮肤称为腿部之皮肤。谓“为人言语立场应当妥为”，故被称为随行者言。称未完成之部分为“异地部分”，或为外来部分。谓“整个僧团应同享使用”，此义后来经解释认为“首先应持有全僧之膳饭”，继而“整个僧团应一同享用”如此解释出自相关词句。
Nimantanabhattakathāvaṇṇanā邀请供食论注释
‘‘Ettake bhikkhū saṅghato uddisitvā dethā’’tiādīni avatvā ‘‘ettakānaṃ bhikkhūnaṃ bhattaṃ gaṇhathā’’ti vatvā dinnaṃ saṅghikaṃ nimantanaṃ nāma. Piṇḍapātikānampi vaṭṭatīti bhikkhāpariyāyena vuttattā vaṭṭati. Paṭipāṭiyāti laddhapaṭipāṭiyā. Vicchinditvāti ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti padaṃ avatvā. Tenevāha ‘‘bhattanti avadantenā’’ti. Ālopasaṅkhepenāti ekekapiṇḍavasena. Ayañca nayo nimantaneyeva, na uddesabhatte. Tattha hi ekassa pahonakappamāṇaṃyeva bhājetabbaṃ, tasmā uddesabhatte ālopaṭṭhitikā nāma natthi. Acchatīti tiṭṭhati. ‘‘Ekavāranti yāva tasmiṃ āvāse vasanti bhikkhū, sabbe labhantī’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Ayaṃ panettha adhippāyo – ekavāranti na ekadivasaṃ sandhāya vuttaṃ, yattakā pana bhikkhū tasmiṃ āvāse vasanti, te sabbe. Ekasmiṃ divase gahitabhikkhū aññadā aggahetvā yāva ekavāraṃ sabbe bhikkhū bhojitā honti, tāva ye jānanti, te gahetvā gantabbanti.
『说「因僧众数目如此」等诸句』等，释已谓：「应取这些数目比库的食」。以此而称为「供养僧众」之名。托钵者亦以此循环，故以比库之例言之。行为之法，即为所获行为之法。分解义，谓「应取食」之语已被拆解，如此说「由此即称为供应食物」。脱省说明，即分别依总数分配。此法仅适用于招请，而非意指目的食。因一人食量大小各异，故目的食中无脱省之法。止，即是停留。『一周期间，在此住所内居住之比库，诸人皆得』，此于绳文中言明。然此处之原则应以一周为准，不以一日停留为据。凡于一日内取食者，彼分担者应知，取毕应离去。
Salākabhattakathāvaṇṇanā筹食论注释
Upanibandhitvāti likhitvā. Niggahena datvāti anicchantampi niggahena sampaṭicchāpetvā . Ekagehavasenāti ekāya gharapāḷiyā vasena. Uddisitvāti ‘‘tuyhañca tuyhañca pāpuṇātī’’ti vatvā. Dūrattā niggahetvāpi vārena gāhetabbagāmo vāragāmo. Vihāravāre niyuttā vihāravārikā, vārena vihārarakkhaṇakā. Aññathattanti pasādaññathattaṃ. Phātikammameva bhavantīti vihārarakkhaṇatthāya saṅghena dātabbaatirekalābhā honti. Saṅghanavakena laddhakāleti divase divase ekekassa pāpitāni dve tīṇi ekacārikabhattāni teneva niyāmena attano pāpuṇanaṭṭhāne saṅghanavakena laddhakāle. Yassa kassaci sammukhībhūtassa pāpetvāti ettha ‘‘yebhuyyena ce bhikkhū bahisīmagatā honti, sammukhībhūtassa yassa kassaci pāpetabbaṃ sabhāgattā ekena laddhaṃ sabbesaṃ hoti, tasmimpi asati attano pāpetvā dātabba’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Rasasalākanti ucchurasasalākaṃ.
「Upanibandhitvā」意为书写记载。「Niggahena datvā」谓即使不完全，亦将所记誊写清楚。单所住家中，谓仅一宅住所内居。所言「应达彼彼处」者，谓「各自行至各处」。尽管有所拣择，亦当防止落差。认为他事皆为管理者。护卫者每日皆给予每比库一至二顿食，根据此约定由僧团分配之。谓「如比库于外俱散」时，其因同宿者的食物分配而与之共享，应将所得用于是人，此绳文中言之。所称「rasasalāka」即为畅通信号棒。
‘‘Saṅghato nirāmisasalākāpi vihāre pakkabhattampi vaṭṭatiyevā’’ti sādhāraṇaṃ katvā visuddhimagge (visuddhi. 1.26) vuttattā ‘‘evaṃ gāhite sāditabbaṃ, evaṃ na sāditabba’’nti visesetvā avuttattā ca bhesajjādisalākāyo cettha kiñcāpi piṇḍapātikānampi vaṭṭanti, salākavasena gāhitattā pana na sāditabbāti ettha adhippāyo vīmaṃsitabbo. Yadi hi bhesajjādisalākā salākavasena gāhitā na sāditabbā siyā, saṅghato nirāmisasalākā vaṭṭatiyevāti na vadeyya, ‘‘atirekalābho saṅghabhattaṃ uddesabhatta’’ntiādivacanato (mahāva. 128) ‘‘atirekalābhaṃ paṭikkhipāmī’’ti salākavasena gāhetabbaṃ bhattameva paṭikkhittaṃ, na bhesajjaṃ. Saṅghabhattādīni hi cuddasa bhattāniyeva tena na sāditabbānīti vuttāni, khandhakabhāṇakānaṃ vā matena idha evaṃ vuttanti gahetabbaṃ. Aggato dātabbabhikkhā aggabhikkhā. Laddhā vā aladdhā vāti labhitvā vā alabhitvā vā. Nibaddhāya aggabhikkhāya appamattikāya eva sambhavato labhitvāpi punadivase gaṇhituṃ vuttaṃ. Aggabhikkhāmattanti hi ettha matta-saddo bahubhāvaṃ nivatteti.
『即便无辙柱于僧处，宿食亦往往供养』，此乃普通之说。于《清净道》卷一二六中谓：「当如是包容，亦不可包容」，特异地区未说。药材等有梗之物亦于此地域用以占相，且于托钵者中亦使用（以信号棒指示），然用信号棒之供养不可算作正式供养，基于此理应重新考察。若药材有梗而不可包容，则不能说无梗僧众处亦供给无梗，称诸言「多余之食为僧众食」等言，此处仅言供养，不为药材。关于供养之食，共计十三种，此为断言，不可供养。律藏论述此，故于此语。初供养比库者为首领比库。谓「得者与未得者」：此指得食或未得食之比库。即便于不妨不觉察中得食，仍应于翌日复取。谓「初领食」之辞，复分为多种义，一词多义是也。
Salākabhattaṃ nāma vihāreyeva uddisīyati vihārameva sandhāya diyyamānattāti āha ‘‘vihāre apāpitaṃ panā’’tiādi. Tatra āsanasālāyāti tasmiṃ gāme āsanasālāya. Vihāraṃ ānetvā gāhetabbanti tathā vatvā tasmiṃ divase dinnabhattaṃ vihārameva ānetvā ṭhitikāya gāhetabbaṃ. Tatthāti tasmiṃ disābhāge. Taṃ gahetvāti taṃ vāragāmasalākaṃ attanā gahetvā. Tenāti yo attano pattaṃ vāragāmasalākaṃ disaṃgamikassa adāsi, tena. Anatikkanteyeva tasmiṃ tassa salākā gāhetabbāti yasmā upacārasīmaṭṭhasseva salākā pāpuṇāti, tasmā tasmiṃ disaṃgamike upacārasīmaṃ anatikkanteyeva tassa disaṃgamikassa pattasalākā attano pāpetvā gahetabbā.
所谓「信号棒食」仅针对僧处所，因供养时只给予住所而非他处，故言「供养仅于僧处」。所谓「座堂」是村中座堂。将僧众带至僧处后，应取之；言语如是：当日所施食，亦应于僧处以座位规格予以取得。此「此地」指该方位。言「取之」，即自行取得村中被信号棒标识的方位。故所谓「己之旗棒，应取他人所交付之方位」，因信号棒为标明近住之界限，故于该界限内应以己方取得的旗棒标示，以资区别。
Anāgatadivaseti ettha kathaṃ tesaṃ bhikkhūnaṃ āgatānāgatabhāvo viññāyatīti ce? Yasmā tato tato āgatā bhikkhū tasmiṃ gāme āsanasālāya sannipatanti, tasmā tesaṃ āgatānāgatabhāvo sakkā viññātuṃ. Amhākaṃ gocaragāmeti salākabhattadāyakānaṃ gāme. Bhuñjituṃ āgacchantīti ‘‘mahāthero ekakova vihāre ohīno avassaṃ sabbasalākā attano pāpetvā ṭhito’’ti maññamānā āgacchanti.
所谓「未来日」，若言何以可识今后比库之来往，则因诸比库临至该村座堂，故可知诸比库已来未来之情况。谓「吾等营地」者，即于信号棒食之供养者之村落。谓有比库将至食者，心存「长老仅居一处，所有信号棒均已自取安置」而至也。
Pakkhikabhattādikathāvaṇṇanā半月供食等论注释
Abhilakkhitesu catūsu pakkhadivasesu dātabbabhattaṃ pakkhikaṃ. Abhilakkhitesūti ettha abhīti upasaggamattaṃ, lakkhaṇīyesu icceva attho, uposathasamādānadhammassavanapūjāsakkārādikaraṇatthaṃ lakkhitabbesu sallakkhetabbesu upalakkhetabbesūti vuttaṃ hoti. Sve pakkhoti ‘‘ajja pakkhikaṃ na gāhetabba’’nti pakkhikassa aniyamattā vuttaṃ. ‘‘Sve amhākaṃ ghare lūkhabhattaṃ bhavissatī’’ti potthakesu likhanti, ‘‘pakkhabhattaṃ bhavissatī’’ti pāṭhena bhavitabbaṃ. Uposathe dātabbaṃ bhattaṃ uposathikaṃ. Nibandhāpitanti ‘‘asukavihārassā’’ti niyamitaṃ. Gāhetvā bhuñjitabbanti tasmiṃ senāsane vasantehi ṭhitikāya gāhetvā bhuñjitabbaṃ. Taṇḍulādīnipesenti…pe… vaṭṭatīti abhihaṭabhikkhattā vaṭṭati. Tathā paṭiggahitattāti bhikkhānāmena paṭiggahitattā. Pattaṃ pūretvā thaketvā dinnanti ‘‘guḷakabhattaṃ demā’’ti dinnaṃ. Guḷapiṇḍepi…pe… dātabboti ettha guḷapiṇḍaṃ tālapakkappamāṇanti veditabbaṃ. Sesamettha suviññeyyamevāti.
于所指定之每四旬日，应予供养食物为旬供。所谓「指定」，此含副词语气，即于重要之日——如受戒日、安居日、法会听法、供养谢佛诸事之前后——应作此标记。言「本旬当日不应取食」，此为旬食收集规则。谓「于吾等住所内，应以座位供养诸住寺者，令诸人坐定食用」。谓取米等诸粮应略述，于托钵者中亦如是循环供养。谓「如是收受、所取」，谓以比库名义收取。装满布囊后，藏粮颂辞曰「赐糖饭食」。谓「糖饭」即用棕榈叶团量度量名。此「赐予」涉及的糖饭，量度单位如前。此义应当深悉非常明了。
Senāsanakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā. · 住所篇集注释终了。