1. Kammakkhandhakaṃ · 1. 甘马篇集复注
1. Kammakkhandhakaṃ一、甘马篇集
Tajjanīyakammakathāvaṇṇanā呵责甘马论的注释
§1
1. Cūḷavaggassa paṭhame kammakkhandhake tāva ‘‘yaṭṭhiṃ pavesaya, kunte pavesayā’’tiādīsu viya sahacaraṇañāyena ‘‘mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī’’tiādīsu viya nissitesu nissayavohāravasena vā paṇḍukalohitakanissitā paṇḍukalohitakasaddena vuttāti āha ‘‘tesaṃ nissitakāpi paṇḍukalohitakātveva paññāyantī’’ti. Paṭivadathāti paṭivacanaṃ detha.
一、在小部第一节业蕴章中，如同前面所举“进入床位”、“进入资金”等事，依从同伴的习惯，如“木箱和洗衣盆”等说法，或者借用依止关系，称为“依靠黄疸色者”，并用“黄疸色者的声音”来形容，故说“对他们的依止者，也视其为黄疸色者”。这里“对答”是指回答或陈述。
Adhammakammadvādasakakathāvaṇṇanā非法甘马十二种论的注释
§4
4.Tīhiaṅgehi samannāgatanti paccekaṃ samuditehi vā tīhi aṅgehi samannāgataṃ. Na hi tiṇṇaṃ eva aṅgānaṃ samodhānena adhammakammaṃ hoti, ekenapi hotiyeva. ‘‘Appaṭiññāya kataṃ hotīti lajjiṃ sandhāya vutta’’nti gaṇṭhipadesu kathitaṃ.
四、所谓具三部分者，是指在不同出现的三种成员身上具备三种部分。因为违法的业并非由三部分同时集聚而成，一部分也能成。有关“不知而为”的业，是因羞愧而说的，例于对别人的约束语中所述。
Nanu ca ‘‘adesanāgāminiyā āpattiyā kataṃ hotī’’ti idaṃ parato ‘‘tīhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho tajjanīyakammaṃ kareyya, adhisīle sīlavipanno hotī’’ti iminā virujjhati. Adesanāgāminiṃ āpanno hi ‘‘adhisīle sīlavipanno’’ti vuccatīti? Tattha keci vadanti ‘‘tajjanīyakammassa hi visesena bhaṇḍanakārakattaṃ aṅga’nti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ, taṃ pāḷiyā āgatanidānena sameti, tasmā sabbatikesupi bhaṇḍanaṃ āropetvā bhaṇḍanapaccayā āpannāpattivasena idaṃ kammaṃ kātabbaṃ. Tasmā ‘adhisīle sīlavipanno’ti etthāpi pubbabhāge vā parabhāge vā codanāsāraṇādikāle bhaṇḍanapaccayā āpannāpattivaseneva kātabbaṃ, na kevalaṃ saṅghādisesapaccayā kātabba’’nti. Apare pana vadanti ‘‘adesanāgāminiyāti idaṃ pārājikāpattiṃyeva sandhāya vuttaṃ, na saṅghādisesaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘adesanāgāminiyāti pārājikāpattiyā vā saṅghādisesāpattiyā vā’ti vuttaṃ. Tattha saṅghādisesāpattiyā vāti atthuddhāravasena vuttaṃ, ‘adhisīle sīlavipanno’ti ca idaṃ saṅghādisesaṃyeva sandhāya vuttaṃ, na pārājikaṃ. Tasmā pārājikāpattipaccayā na tajjanīyakammaṃ kātabbaṃ payojanābhāvā, saṅghādisesapaccayā kātabbanti ayamattho siddho hoti. Sukkapakkhe ‘desanāgāminiyā āpattiyā kataṃ hotī’ti iminā virujjhatīti ce? Na ekena pariyāyena saṅghādisesassapi desanāgāminīvohārasambhavato’’ti, taṃ yuttaṃ viya dissati.
难道说“因违犯不教令而犯戒”时，上述论旨指的是“尊者，具三部分的比库若起意时，僧团应当作怨恨之业，违犯其戒律”这点吗？这里有些人说：“在论书中说‘怨恨业特别构成破坏因素的部分’，这是根据巴利文典故而得。所以在诸越法中，都应强加以破坏，因其为破坏所因而犯此业。因此‘违犯清净戒律’的业，在此或在前后阶段的教导，包括怨恨等缘分起时，应当认定为业，不仅仅是依赖为僧团败坏罪的缘故。”另有人说：“‘违犯不教令’是指犯巴拉基咖罪，并非桑喀地谢萨罪。论书中曾说‘违犯不教令，是以巴拉基咖之罪或桑喀地谢萨罪’，这里说的桑喀地谢萨罪，是解释清净戒律业，也就是桑喀地谢萨罪的意义，而非巴拉基咖罪。故以巴拉基咖罪为缘故，无需作怨恨业，只须以桑喀地谢萨罪为缘故而作，此理可证。若偏向某面说‘因违犯不教令而犯戒’，会因此排斥另一合理解释吗？不会。因嗣后因违犯不教令发生桑喀地谢萨事而产生缘故说法是通理。
Nappaṭippassambhetabbaaṭṭhārasakakathāvaṇṇanā不应撤销的十八种论的注释
§8
8.Lomaṃ pātentītiādi sammāvattanāya pariyāyavacanaṃ.
八、“毛发脱落”等，是对正确教义反复表述的换句话说。
Niyassakammakathāvaṇṇanā令依止甘马论的注释
§11
11. Niyassakamme ‘‘nissāya te vatthabbanti garunissayaṃ sandhāya vuttaṃ, na itara’’nti kenaci likhitaṃ. Gaṇṭhipade pana ‘‘niyassakammaṃ yasmā bālavasena karīyati, tasmā nissāya vatthabbanti nissayaṃ gāhāpetabbo’’ti vuttaṃ, vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ. Apissūti ettha suiti nipātamattaṃ, bhikkhū api niccabyāvaṭā hontīti vuttaṃ hoti.
十一、关于依靠业，有人写道“不是指他者，而是指依靠和被依靠的关系”。而在约束语中说：“因愚昧者作依靠业，故须把依靠和被依靠关系牢牢握住。”思考之后，应采此较合理者。这里的“阿毗苏”仅是词尾，亦有说比库都不可怠慢。
Pabbājanīyakammakathāvaṇṇanā驱摈甘马论的注释
§29
29. Pabbājanīyakamme tena hi, bhikkhave, saṅgho pabbājanīyakammaṃ paṭippassambhetūti idaṃ tesu vibbhamantesupi pakkamantesupi sammāvattanteyeva sandhāya vuttaṃ.
二十九、关于出家业，尊者们说：比库们务必使僧团远离出家业的犯戒行为，故在已读注释和后续各论中都是指这一含义。
Paṭisāraṇīyakammakathāvaṇṇanā巴提萨拉尼亚甘马论释
§33
33. Sudhammavatthusmiṃ macchikāsaṇḍeti evaṃnāmake nagare. Tattha kira (dha. pa. aṭṭha. 1.72 cittagahapativatthu) citto gahapati pañcavaggiyānaṃ abbhantaraṃ mahānāmattheraṃ piṇḍāya caramānaṃ disvā tassa iriyāpathe pasīditvā pattaṃ ādāya gehaṃ pavesetvā bhojetvā bhattakiccāvasāne dhammakathaṃ suṇanto sotāpattiphalaṃ patvā acalasaddho hutvā ambāṭakavanaṃ nāma attano uyyānaṃ saṅghārāmaṃ kātukāmo therassa hatthe udakaṃ pātetvā niyyātesi. Tasmiṃ khaṇe ‘‘patiṭṭhitaṃ buddhasāsana’’nti udakapariyantaṃ katvā mahāpathavī kampi, mahāseṭṭhi uyyāne mahāvihāraṃ kāresi. Tatthāyaṃ sudhammo bhikkhu āvāsiko ahosi. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘āyasmā sudhammo macchikāsaṇḍe cittassa gahapatino āvāsiko hotī’’tiādi. Tattha dhuvabhattikoti niccabhattiko.
33. 在名为「渔村」的城镇中，有一故事。据说（出自《长部教誡篇》第一章第七十二节，关于吉多家主的事迹）吉多家主是五家支系中的一员，他外出布施时，见到一位被称为长老大名的高僧。看见高僧在路上行走，心生欢喜，随后接过长老所给的袈裟，回家供养，并在膳食结束后听闻佛法讲说。听闻之后，获得了初果阿拉汉的境界，坚定不移地信受法义。之后，他生起爱慕之心，便在属于自己的一座名为「菴婆荼」的树林中，建立了僧伽林园，长老便将手中的水洒下，离开了。他说“佛法现已建立”，将水洒遍四周，大地震动，这位伟大的施主在园中还建起了大型的精舍。在此园中，有一位名为「善法」的比库常住。关于他，有说法云“具寿的善法比库常住于渔村的吉多家中”。另外，他是恒常布施者，即每日皆布施者。
Aparena samayena cittassa guṇakathaṃ sutvā bhikkhusahassena saddhiṃ dve aggasāvakā tassa saṅgahaṃ kattukāmā macchikāsaṇḍaṃ agamaṃsu. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘tena kho pana samayena sambahulā therā’’tiādi. Citto gahapati tesaṃ āgamanaṃ sutvā addhayojanamattaṃ paccuggantvā te ādāya attano vihāraṃ pavesetvā āgantukavattaṃ katvā ‘‘bhante, thokaṃ dhammakathaṃ sotukāmomhī’’ti dhammasenāpatiṃ yāci. Atha naṃ thero ‘‘upāsaka, addhānenāmhā kilantarūpā, apica thokaṃ suṇāhī’’ti tassa dhammakathaṃ kathesi. Tena vuttaṃ ‘‘ekamantaṃ nisinnaṃ kho cittaṃ gahapatiṃ āyasmā sāriputto dhammiyā kathāya sandassesī’’tiādi. So therassa dhammakathaṃ suṇantova anāgāmiphalaṃ pāpuṇi.
后来，有一天，当听闻吉多家主的美德时，千比库同聚一处，他们二位主要的弟子带领众人，因愿建立僧团，于是来到渔村。他们说“当时众多长老聚集于此”。吉多家主听闻诸比库来到，步行前往，走了大约两由旬，迎接他们并引领至自家园林。并且为来访者安排僧事，恳求道场的首领说“尊者啊，弟子等恳请讲说些佛法经典”，长老便对他说：“善男信士，诸佛弟子之严格修持甚为重要，且同样请听佛法。”他为他们讲述，称“在一侧坐着的，就是吉多家主那位贤德的长老萨利普多，以佛法的妙言教化众生。”果然，吉多家主听闻其佛法，得到不退转果位。
§41
41.Nāsakkhi cittaṃ gahapatiṃ khamāpetunti so tattha gantvā ‘‘gahapati, mayhameva so doso , khamāhi me’’ti vatvāpi ‘‘nāhaṃ khamāmī’’ti tena paṭikkhitto maṅkubhūto taṃ khamāpetuṃ nāsakkhi. Punadeva satthu santikaṃ paccāgamāsi. Satthā ‘‘nāssa upāsako khamissatī’’ti jānantopi ‘‘mānathaddho esa tiṃsayojanaṃ gantvāva paccāgacchatū’’ti khamanupāyaṃ anācikkhitvāva uyyojesi. Athassa puna āgatakāle nihatamānassa anudūtaṃ datvā ‘‘gaccha, iminā saddhiṃ gantvā upāsakaṃ khamāpehī’’ti vatvā ‘‘samaṇena nāma ‘mayhaṃ vihāro, mayhaṃ nivāsaṭṭhānaṃ, mayhaṃ upāsako, mayhaṃ upāsikā’ti mānaṃ vā issaṃ vā kātuṃ na vaṭṭati. Evaṃ karontassa hi icchāmānādayo kilesā vaḍḍhantī’’ti ovadanto –
41. 比库于不在家时，吉多家主请求原谅其过失。比库来到时，说道：“家主啊，那是你的错，请你饶恕我吧。”尽管家主如此请求，比库却回答：“我不饶恕。”他心生郁结，不愿宽恕家主。随后，比库又返回佛陀面前。佛陀知道“那位在外行持的居士不愿饶恕”，却又明白“他将远行三十由旬后才能归来”，因此未即劝解饶恕之道，未急于介入。后来，比库重归时，向佛陀派遣的使者发出命令，说道：“去吧，与他同行，一起劝说这位居士宽恕。”佛陀告诫说：“沙门修行，不能贪念‘这是我住处，我的居所，我的居士，我的居士女’之心。如此作，若欲念等生起，烦恼必将增长。”
‘‘Asantaṃ bhāvanamiccheyya, purekkhārañca bhikkhusu;
“不应行不安稳的修行，应当对比库们怀有宽容与忍耐；
Āvāsesu ca issariyaṃ, pūjā parakulesu ca.
在僧舍内应持有调伏自心之威严，也应对外来者表示敬敬与礼仪。”
‘‘Mameva kata maññantu, gihī pabbajitā ubho;
“应视修行皆为己所为，无论是家中人还是出家人，皆应平等相待。”
Mamevātivasā assu, kiccākiccesu kismici;
我自己已经有过渡，无须在各种职责上再做什么；
Iti bālassa saṅkappo, icchā māno ca vaḍḍhatī’’ti. (dha. pa. 73-74) –
这是愚者的心念，欲望与傲慢因此增长。
Dhammapade imā gāthā abhāsi.
以上偈语即为法句经中所说。
Sudhammattheropi imaṃ ovādaṃ sutvā satthāraṃ vanditvā uṭṭhāyāsanā padakkhiṇaṃ katvā tena anudūtena bhikkhunā saddhiṃ gantvā upāsakassa cakkhupathe āpattiṃ paṭikaritvā upāsakaṃ khamāpesi. So upāsakena ‘‘khamāmahaṃ bhante, sace mayhaṃ doso atthi, khamatha me’’ti paṭikhamāpito satthārā dinnaovāde ṭhatvā katipāheneva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi.
净法长老听闻此劝诫，礼敬导师后起身绕座一周，与跟随的比库同行，前往接近在家居士，抵消了其目秽过失，对在家居士予以宽恕。那在家者对他说：「若我有过错，乞尊者原谅我。」受宽恕后，持守导师教诫，与少数同伴共证三明达致阿拉汉果。
Āpattiyā adassane ukkhepanīyakammakathāvaṇṇanā不见罪举罪甘马论释
§50
50.Tassā adassaneyeva kammaṃ kātabbanti tassā adassaneyeva ukkhepanīyakammaṃ kātabbaṃ. Tajjanīyādikammaṃ pana āpattiṃ āropetvā tassā adassane appaṭikamme vā bhaṇḍanakārakādiaṅgehi kātabbaṃ. Sesamettha uttānameva.
50. 对于不可瞻视者，宜为其不可瞻视之行为施行；其不可瞻视之驱逐行为亦应施行。若发起不净等业，谓其不可瞻视，则不得施行反对之行为，诸如破坏肢体等。结论唯此上文所述。
Kammakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā. · 甘马篇集注释已竟。