Atthāpattisamuṭṭhānaṃ · 义、罪、生起义注
Āpattisamuṭṭhānavaṇṇanā罪生起之解释
§470
470.Acittakoāpajjatītiādīsu sahaseyyādipaṇṇattivajjaṃ asañcicca āpajjanto acittako āpajjati, desento sacittako vuṭṭhāti. Yaṃkiñci sañcicca āpajjanto sacittako āpajjati, tiṇavatthārakena vuṭṭhahanto acittako vuṭṭhāti. Pubbe vuttameva tiṇavatthārakena vuṭṭhahanto acittako āpajjati, acittako vuṭṭhāti. Itaraṃ desento sacittako āpajjati, sacittako vuṭṭhāti. ‘‘Dhammadānaṃ karomī’’ti padasodhammādīni karonto kusalacitto āpajjati, ‘‘buddhānaṃ anusāsaniṃ karomī’’ti udaggacitto desento kusalacitto vuṭṭhāti. Domanassiko hutvā desento akusalacitto vuṭṭhāti, tiṇavatthārakena niddāgatova vuṭṭhahanto abyākatacitto vuṭṭhāti. Bhiṃsāpanādīni katvā ‘‘buddhānaṃ sāsanaṃ karomī’’ti somanassiko desento akusalacitto āpajjati, kusalacitto vuṭṭhāti. Domanassikova desento akusalacitto vuṭṭhāti, vuttanayeneva tiṇavatthārakena vuṭṭhahanto abyākatacitto vuṭṭhāti. Niddokkantasamaye sahagāraseyyaṃ āpajjanto abyākatacitto āpajjati, vuttanayeneva panettha ‘‘kusalacitto vuṭṭhātī’’tiādi veditabbaṃ.
『不起念过』等，若未经思惟而无意中违反《同床戒》等所列戒律者，称为不起念违犯；若在宣说时违犯即被视为起念违犯。若是有意识思惟而更生违犯，称为起念违犯，此时若由三种根本犯戒者断除此戒，则被视为不起念违犯。先前所说，即由三根本犯戒断除时为起念违犯，则为不起念违犯；若以他义宣说为起念违犯，则为起念违犯。譬如以“我施与法”为言，心具善意而违犯，则为起念违犯；若以“我宣说佛陀的教诫”为高尚意念宣说，则为具善心起念。心有忧郁则宣说为不善心起念，因若由三根本犯戒断而如梦沉睡者，则为未明心起念。若因杀害生灵等暴行而心生喜悦，念“我行佛陀的教法”，则作为得善心违犯而起念，生善心起念。忧郁而宣说为不善心起念，先说法如三根本犯戒者断者为未明心起念。于入睡时同房违反而得未明心违犯，则应依先说判决，此处亦应知为“起善心起念”等。
Paṭhamaṃ pārājikaṃ katihi samuṭṭhānehītiādi pubbe vuttanayattā uttānameva.
第一巴拉基咖戒是因何种缘由而生起等，如前所说，是指出处的名称。
§473
473.Cattāro pārājikā katihi samuṭṭhānehītiādīsu ukkaṭṭhaparicchedato yaṃ yaṃ samuṭṭhānaṃ yassa yassa labbhati, taṃ sabbaṃ vuttameva hoti.
四巴拉基咖戒因何种缘由生起等，如粗分次第，所获每一缘由，皆如前所说。
Āpattisamuṭṭhānavaṇṇanā niṭṭhitā. · 罪生起之解释已毕。