7. Saṅghabhedakakkhandhakaṃ · 7. 破僧篇集义注
7. Saṅghabhedakakkhandhakaṃ七、破僧篇集
Chasakyapabbajjākathā六位释迦族人的出家事
§330
330. Saṅghabhedakakkhandhake abhiññātā abhiññātāti pākaṭā pākaṭā. Sakyakumārā nāma kāḷudāyippabhutayo dasa dūtā saddhiṃ parivārehi aññe ca bahū janā. Amhākanti amhesu; amhākaṃ kulatoti vā vuttaṃ hoti. Gharāvāsatthaṃ anusāsissāmīti gharāvāse yaṃ kattabbaṃ, taṃ jānāpessāmi. Udakaṃ ninnetabbanti yathā udakaṃ sabbaṭṭhāne samaṃ hoti, evaṃ kātabbaṃ. Niddhāpetabbanti tiṇāni uddharitabbāni. Bhusikā uddharāpetabbāti sukhumapalālamissadhaññā palālikā palāpetabbā. Opunāpetabbanti sukhumapalālaṃ apanetabbaṃ. Tvaññeva gharāvāsatthena upajānāhīti tvaññeva gharāvāsatthaṃ jānāhi. Ahaṃ tayā yathāsukhaṃ pabbajāhīti ettha ahaṃ tayā saddhiṃ pabbajissāmīti sahāyasinehena sahasā vattukāmo hutvā puna rajjasirilobhena parikaḍḍhiyamānahadayo ‘‘ahaṃ tayā’’ti ettakameva vatvā sesaṃ vattuṃ nāsakkhīti evamattho veditabbo .
三三○、社团分裂篇，已被清楚知道，所谓已被清楚知道者，即明显之意。名为迦叶童子的黑晦恶劣者十人，连同各自的亲属，还有许多人，共存于吾等之中。吾人之类；亦有人称之为吾人族。有关住家之事，所当办理者我将讲说。水应当提取，水在一切处所皆应平等，如是而行。草料应当收集，草料须采摘积聚。泥土须收集积存，细软幼嫩的新芽应采集，嫩芽须收拾。嫩芽不宜索取。汝当凭凭住家之义而知己住家事。吾随汝随意出家，乃于此与汝同住，因欲速成远离王位贪著的心怀，心念中反复说‘吾与汝’，止于此言余语无能详述，如此义宜知。
§331
331.Nippātitāti nikkhamitā. Mānassinoti mānassayino; mānanissitāti vuttaṃ hoti.
三三一、出家者。心意所向者称做‘念境’，亦有称‘依念’者。
§332
332.Yassantarato na santi kopāti tatiyamaggena samūhatattā yassa citte kopā na santi. Yasmā pana bhavoti sampatti, vibhavoti vipatti; tathā bhavoti vuḍḍhi, vibhavoti hāni; bhavoti sassataṃ, vibhavoti ucchedo; bhavoti puññaṃ, vibhavoti pāpaṃ; vibhavoti ca abhavoti ca atthato ekameva, tasmā itibhavābhavatañca vītivattoti ettha yā esā sampattivipattivuḍḍhihānisassatucchedapuññapāpavasena iti anekappakārā bhavābhavatā vuccati; catūhipi maggehi yathāsambhavaṃ tena tena nayena taṃ itibhavābhavatañca vītivattoti evamattho daṭṭhabbo. Nānubhavantīti na sampāpuṇanti; tassa dassanaṃ devānampi dullabhanti adhippāyo.
三三二、内心无瞋恚者，谓其心中不生瞋恚，至于第三个境界，亦同样道理。因有生有灭；有兴盛有衰败；有增长有减少；有常存有断灭；有善行有恶业；善恶生灭，本质唯是一法。故此，今生与来世间的生灭兴衰消长、善恶增减、永恒与断绝等本质相通。于此教法三乘依本性演说这生灭功用。生灭即是不圆满、不恒久，故有多种称谓为生灭；亦从四种途径依教体现。由此理趣定当了解。未能亲自体验，连天众亦难以洞见，乃为难得法。
§333
333.Ahimekhalikāti ahiṃ kaṭiyaṃ bandhitvā. Ucchaṅgeti aṅke.
三三三、杀蛇臂环，谓以蛇绳缚绑。称‘高角’谓肢体。
§334
334.Sammannatīti sammāneti. Yaṃ tumo karissatīti yaṃ so karissati.
三三四、聚集称为聚会。‘当作’即将要作。
Chasakyapabbajjākathā niṭṭhitā. · 六位释迦族人的出家事已竟。
Pakāsanīyakammādikathā宣告甘马等事
§336
336.Kheḷāsakassāti ettha micchājīvena uppannapaccayā ariyehi vantabbā kheḷasadisā, tathārūpe paccaye ayaṃ ajjhoharatīti katvā kheḷāsakoti bhagavatā vutto.
三三六、游戏者，指此处以不正当生命所致之条件者，应当舍离于圣者应舍之游戏；以同类条件用此称，以此表示，乃世尊所说游戏者也。
§340
340.Patthaddhena kāyenāti potthakarūpasadisena niccalena kāyena.
以束缚之身，谓之以固定不动的身体，像书本的形状一样不可动摇的身体。
§342
342.Mayaṃ kho bhaṇe rājañātakā nāmāti rājā amhe jānātīti rājañātakassa bhāvena attānaṃ ukkaṃsanto āha. Pahaṭṭhakaṇṇavāloti bandhane niccale katvā.
我说「王之子」这名，王向我们自称王子时，忿怒自责因称自己为王子而发作。他说将绳索的耳朵割断，象征斩断束缚不动的状态。
Dukkhañhi kuñjara nāgamāsadoti bho kuñjara buddhanāgaṃ āsādanaṃ vadhakacittena upagamanaṃ nāma dukkhaṃ. Nāgahatassāti buddhanāgaṃ ghātakassa.
苦难象大象像龙神来袭击，所谓苦难是因杀害佛龙神的心念而来临的困扰。所谓龙神之杀者，是指杀害佛龙神者。
Paṭikuṭiyova osakkīti tathāgatābhimukhoyeva piṭṭhimehi pādehi avasakki. Alakkhikoti ettha na lakkhetīti alakkhiko; na jānātīti attho , ahaṃ pāpakammaṃ karomīti na jānāti. Na lakkhitabboti vā alakkhiko; na passitabboti attho.
如同倒转的脚印，乃指直接面对如来的后脚所踩之处。所谓“不可记号”是说这里不可标记；“不知道”的意思是不知自己作恶。既不可被标记者即不可被观看。
§343
343.Tikabhojananti ettha tīhi janehi bhuñjitabbabhojanaṃ. Taṃ paññāpessāmīti taṃ anujānissāmi . Gaṇabhojane pana yathādhammo kāretabboti. Pañcavatthuyācanakathā saṅghādisesavaṇṇanāyaṃ vuttā. Kappanti āyukappaṃ. Brahmaṃ puññanti seṭṭhaṃ puññaṃ. Kappaṃ saggamhīti āyukappameva.
所谓三人食，是指应当由三人一起食用的饭食。我将宣示此事，我将允许此法。群食应当依照规则来行。此处讲述了乞五种物的规定，是依止僧团罪法之颜色说而言。寿命周期谓之“劫”。供养梵天谓为最上之功德。劫即天寿周期。
Pakāsanīyakammādikathā niṭṭhitā. · 宣告甘马等事已竟。
Saṅghabhedakakathā破僧事
§344
344.Atha kho devadatto saṅghaṃ bhinditvāti so kira evaṃ salākaṃ gāhetvā tattheva āveṇikaṃ uposathaṃ katvā gato, tenetaṃ vuttaṃ.
当时天人多达多破坏僧团，持杖即刻作非法的伍波萨那仪式，故有此语录。
§345
345.Piṭṭhime āgilāyatīti ciranisajjāya vedanābhibhūtā bādhati. Tamahaṃ āyamissāmīti taṃ ahaṃ pasāressāmi. Ādesanāpāṭihāriyānusāsanī nāma ‘‘evampi te mano, tathāpi te mano’’ti evaṃ parassa cittaṃ jānitvā tadanurūpā dhammadesanā.
在背部感到疼痛或酸痛，这是因长时间坐卧引起的痛苦。对此我说：“我将去拉动它。”于是我伸手去拉。所谓教导的神秘威力，是说：“你的心是这样的，即便如此，依然保持你的心。”以此了解他人的心意，进而宣说适合于他的法义。
§346
346.Mamānukubbanti mamānukiriyaṃ kurumāno. Kapaṇoti dukkhito. Mahāvarāhassāti mahānāgassa. Mahiṃ vikubbatoti pathaviṃ padālentassa. Bhisaṃ ghasamānassāti bhisaṃ khādantassa. Nadīsu jaggatoti ettha so kira hatthināgo sāyanhasamayaṃ taṃ nadināmakaṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā kilanto sabbarattiṃ vītināmesi, jālikaṃ karoti, tena vuttaṃ ‘‘nadīsu jaggato’’ti.
它们彼此追随，模仿彼此行动。当说“贪婪”时是指痛苦之意。所谓“大野猪”，是指巨大凶猛如巨龙。所谓“泥土崩裂”，是形容脚踩土地使其开裂。所谓“猛烈咀嚼”，是指猛烈地啃咬。在河流中漫游，指的是象王傍晚时分在河中戏水，鼻子卷起水花，全身润湿而感到惬意安适，因此称之为“在河中漫游”。
§347
347.Sutāti sotā. Asandiddho ca akkhātīti nissandeho hutvā akkhāti anusandhivasena yojetvā yojetvā.
“听”是指耳根。无疑地、确定地说，是指明确肯定断言或通过论证来表达。
§350
350. Apāye nibbattissatīti āpāyiko. Evaṃ nerayiko. Kappaṃ ṭhassatīti kappaṭṭho. Idāni buddhasahassenāpi tikicchituṃ na sakkāti atekiccho.
“将在恶趣中生”称为恶趣的。“这样的人是地狱中的众生。”“时代存在”称作时代。即便是佛陀时代也无法疗治的病症，即指无法医治的病。
Mā jātu koci lokasminti mā kadācipi koci satto lokasmiṃ. Udapajjathāti upapajjatha . Jalaṃva yasasā aṭṭhāti yasasā jalanto viya ṭhito. Devadattoti me sutanti ‘‘īdiso devadatto’’ti bhagavatā sutampi atthi, tadeva gahetvā idaṃ vuttaṃ. So pamādamanuciṇṇoti ettha pamādaṃ anucinātīti anuciṇṇo, pamādo appahīnoti attho. Āsajja nanti pāpakena cittena patvā, visosetvāti vā attho. Avīcinirayaṃ pattoti idaṃ pana āsīsāyaṃ atītavacanaṃ. Bhesmāti bhayānako.
“绝不要认为某处是世间。”或“绝不要认为某个生命永远存在于世间。”“再生”，这里意为“再生出世。”水与荣耀共在，犹如光辉的水存在着。听别人说“是的，Devadatta（迭瓦达德）就是这个，”这话世尊也曾说过，因此采纳了这说法。此处“堕落”意指心中堕入过错，或指去除懈怠的意思。若因恶业堕入痛苦者，则意味心中悔恨生起。这里提到的“堕无间地狱”，语气为过去式的叙述。恐怖像“毒药”一样。
Saṅghabhedakakathā niṭṭhitā. · 僧团破裂论已毕。
Upālipañhākathā伍巴离问论
§351
351.Ekato upāli ekoti dhammavādipakkhe eko. Ekato dveti adhammavādipakkhe dve. Catuttho anussāvetīti saṅghaṃ bhindissāmīti adhammavādicatuttho hutvā anussāveti; anunayanto sāveti ‘‘na tumhākaṃyeva narakabhayaṃ atthi, amhākampi atthi, na amhākaṃ avīcimaggo pihito, na mayaṃ akusalā na bhāyāma. Yadi hi ayaṃ adhammo avinayo asatthusāsanaṃ vā bhaveyya, na mayaṃ gaṇheyyāmā’’tiādinā nayena ‘‘adhammaṃ dhammo’’ti evaṃ aṭṭhārasa bhedakaravatthūni bodhetīti attho. Salākaṃ gāhetīti evaṃ anussāvetvā pana ‘‘idaṃ gaṇhatha, idaṃ rocethā’’ti vadanto salākaṃ gāheti.
首先说到伍波难德是一名支持正法者。其次说到两人是无义法者。第四者发出警告，说如果分裂僧团，那就是无义法者的行为；发出警告者说：“你们绝无恐惧地狱，我们也无恐惧，亦无通往无间地狱的道路，我们不是恶行者，也不惧怕。若是此恶行、不守戒律、坏佛法之势存在，我们绝不会接受此等人。”此语意在阐明“恶法即法”的十八种差别类别。说“持杖”是指尽管发出劝诫劝告，却仍说“你们拿着这个，喜欢它罢”时，这才被称为持杖。
Ekato upāli dve hontītiādīsupi eseva nayo. Evaṃ kho upāli saṅgharāji ceva hoti saṅghabhedo cāti evaṃ hoti; na pana ettāvatā saṅgho bhinno hoti.
所谓一者即二者，等语，亦属于此理。正如如此，上座比库这位优波离既是僧王，也是僧团分裂者，这种情况就产生了；但并非因此，僧团便大规模地破裂。
Bhikkhu kho upāli pakatatto samānasaṃvāsako samānasīmāyaṃ ṭhito saṅghaṃ bhindatīti ettha siyā evaṃ ‘‘devadatto kathaṃ pakatatto’’ti. Kathaṃ tāva na pakatatto, rañño ghātāpitattā ruhiruppādassa ca katattāti? Tattha vadāma – āṇattiyā tāva viraddhattā rañño ghātāpanaṃ natthi. ‘‘Tena hi tvaṃ, kumāra, pitaraṃ hantvā rājā hohi, ahaṃ bhagavantaṃ hantvā buddho bhavissāmī’’ti evañhi tassa āṇatti. Kumāro pana rājā hutvā pacchā pitaraṃ māresi; evaṃ tāva āṇattiyā viraddhattā rañño ghātāpanaṃ natthi. Ruhiruppāde pana katamatteyeva ruhiruppādapaccayā bhagavatā abhabbatā na vuttā, na ca sakkā bhagavato vacanaṃ vināyeva tassa abhabbatā āropetuṃ.
比库优波离出面宣布认为同心共处、具共同边界的僧团应当被破裂，这点或可理会。于是有人问：“迦旃延为何未宣布破裂？王被杀害，恶事施行，这难道不该宣破僧团吗？”对此回答说：“彼时因亲族之争，这并非所谓破坏国王的行为。‘王子啊，你杀父即为王，我若杀尊者，便成佛陀’——此即亲族攀比的纷争。王子后来当了王，但杀了父亲；因此这也不能视为对国王的杀害。至于恶事施行，因其以恶行为缘，世尊未曾称其拥有恶行责任，且无世尊言辞也不能加诸其上。”
‘‘Ruhiruppādako, bhikkhave, anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo’’ti –
“恶事施行者，诸比库，应未曾发生此恶行者，已发生则应破除。”
Idaṃ pana bhagavatā saṅghabhedato pacchā vuttaṃ, tasmā pakatatteneva tena saṅgho bhinnoti.
此语乃世尊在僧团分裂之后所说，因此因其出言宣破，僧团遂被分裂。
Adhammaṃ dhammoti dīpentītiādīsu aṭṭhārasasu bhedakaravatthūsu suttantapariyāyena tāva dasa kusalakammapathā dhammo, dasa akusalakammapathā adhammo. Tathā cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā dhammo nāma; tayo satipaṭṭhānā , tayo sammappadhānā, tayo iddhipādā, cha indriyāni, cha balāni, aṭṭha bojjhaṅgā, navaṅgiko maggoti ca cattāro upādānā, pañca nīvaraṇā, satta anusayā, aṭṭha micchattāti ca ayaṃ adhammo.
“法”与“不法”之辩，如说于十八种导致分裂之事及经典段落中，说明善业十道为法，不善业十道为不法。又如四念处、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、圣八正道，合三十三圣法称为法。复次三念处、三正勤、三神足、六根、六力、八觉支、九法，以及四取蕴、五盖、七习气、八邪见，共为不法。
Tattha yaṃkiñci ekaṃ adhammakoṭṭhāsaṃ gahetvā ‘‘imaṃ adhammaṃ dhammoti karissāma; evaṃ amhākaṃ ācariyakulaṃ nissāya niyyānikaṃ bhavissati, mayañca loke pākaṭā bhavissāmā’’ti taṃ adhammaṃ ‘‘dhammo aya’’nti kathayantā adhammaṃ dhammoti dīpenti nāma. Tatheva dhammakoṭṭhāsesu ca ekaṃ gahetvā ayaṃ adhammoti kathentā dhammaṃ adhammoti dīpenti nāma. Vinayapariyāyena pana bhūtena vatthunā codetvā sāretvā yathāpaṭiññāya kātabbaṃ kammaṃ dhammo nāma, abhūtena vatthunā acodetvā asāretvā apaṭiññāya kātabbaṃ kammaṃ adhammo nāma.
在这里，将任何一组不法集合取出，称之为‘我们将此不法视为法，依此教团之老师为依止而成非法外道，且我们将来于世间公开’，如此宣说被叫作‘将不法称为法’。同样地，在法集合中取一组称为‘此为不法’，即称‘将法为不法’。律藏中就实物加以激励而设、教导以顺应观念所造之业为法，若激励不实物、非顺应观念而行者，则称为不法。
Suttantapariyāyena rāgavinayo dosavinayo mohavinayo saṃvaro pahānaṃ paṭisaṅkhāti ayaṃ vinayo nāma, rāgādīnaṃ avinayo asaṃvaro appahānaṃ appaṭisaṅkhāti ayaṃ avinayo nāma. Vinayapariyāyena vatthusampatti ñattisampatti anussāvanasampatti sīmāsampatti parisāsampattīti ayaṃ vinayo nāma, vatthuvipatti…pe… parisāvipattīti ayaṃ avinayo nāma.
依经文释义，称为律，谓对贪欲的调伏、瞋恨的调伏、痴的调伏，以及约束、舍弃、回思等行为，这是律的名称；而贪等烦恼没有被调伏，没有约束，没有舍弃，没有回思，则称为不律。根据律的分类，具足标的、具足因缘、反复提醒、具足限界、具足聚落，这被称为律；而失去标的，失去因缘，失去反复提醒，失去限界，这被称为不律。
Suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā… aṭṭhaṅgiko maggoti idaṃ bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena ; tayo satipaṭṭhānā, tayo sammappadhānā, tayo iddhipādā, cha indriyāni, cha balāni, aṭṭha bojjhaṅgā, navaṅgiko maggoti idaṃ abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena. Vinayapariyāyena cattāro pārājikā, terasa saṅghādisesā, dve aniyatā, tiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena; tayo pārājikā, cuddasa saṅghādisesā, tayo aniyatā, ekattiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena.
依经文释义，四念处、八正道被说为经中已讲述并复述，如来言说的八支道；三种念处，三种正勤，三种神足，六根，六力，八种觉支，九支进阶称为未讲述，是如来未曾言说的；根据律的分类，四种放逐根本犯，十三种聚团犯，两种不确定犯，三十种失舍悔过，这是经中已讲述并复述的；三种放逐根本犯，十七种聚团犯，三种不确定犯，三十一种失舍悔过，是未讲述、未曾言说的律制。
Suttantapariyāyena devasikaṃ phalasamāpattisamāpajjanaṃ, mahākaruṇāsamāpattisamāpajjanaṃ, buddhacakkhunā lokavolokanaṃ, aṭṭhuppattivasena suttantadesanā, jātakakathāti idaṃ āciṇṇaṃ; na devasikaṃ phalasamāpattisamāpajjanaṃ…pe… na jātakakathāti idaṃ anāciṇṇaṃ. Vinayapariyāyena nimantitassa vassāvāsaṃ vasitvā apaloketvā cāriyapakkamanaṃ, pavāretvā cāriyapakkamanaṃ, āgantukehi saddhiṃ paṭhamaṃ paṭisanthārakaraṇanti idaṃ āciṇṇaṃ; tasseva āciṇṇassa akaraṇaṃ anāciṇṇaṃ nāma.
依经文释义，天界果报的获具，大悲的获具，如来通达世间的目光，广博如八万四千法的经典宣说，及本生故事，这些是被认可的；而非天界果报获具、不具大悲获具、非如来目光、非经典宣说、非本生故事的，则不被认可。律义范畴，令尊者过雨安居，巡视修行，开放修行，接待来访等聚众事宜，这被认可；若不做此类，称为不认可。
Suttantapariyāyena cattāro satipaṭṭhānā…pe… aṭṭhaṅgiko maggoti idaṃ paññattaṃ nāma; tayo satipaṭṭhānā…pe… navaṅgiko maggoti idaṃ apaññattaṃ nāma. Vinayapariyāyena cattāro pārājikā…pe… tiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ paññattaṃ nāma; tayo pārājikā…pe… ekattiṃsa nissaggiyā pācittiyāti idaṃ apaññattaṃ nāma.
依经文释义，四念处及八正道这已被定为〔有明分类〕；三念处、三正勤及九支觉支被定为〔无明分类〕。律义范畴，四种放逐根本犯、十三聚团犯、三不定犯、三十失舍悔过被定为〔有明分类〕；三根本犯、十七聚团犯、三不定犯、三十一失舍悔过被定为〔无明分类〕。
‘‘Anāpatti ajānantassa, atheyyacittassa, na maraṇādhippāyassa, anullapanādhippāyassa, na mocanādhippāyassā’’ti tattha tattha vuttā anāpatti anāpatti nāma. ‘‘Jānantassa, theyyacittassā’’tiādinā nayena vuttā āpatti āpatti nāma. Pañcāpattikkhandhā lahukāpatti nāma, dve āpattikkhandhā garukāpatti nāma. Cha āpattikkhandhā sāvasesāpatti nāma, eko pārājikāpattikkhandho anavasesāpatti nāma. Dve āpattikkhandhā duṭṭhullāpatti nāma, pañcāpattikkhandhā aduṭṭhullāpatti nāma.
“无过失者、不知者、不为死所制者、不为宣告所制者、不为解脱所制者”依次称为无过失；“知者、有意者”等等，被称为有过失。五种过失称为轻过失；两种过失称为重过失。六种过失称为剩余过失；一根本犯过失称为未剩余过失。两种过失称为恶口过失；五种过失称为非恶口过失。
Purimanayeneva panettha vuttappakāraṃ dhammaṃ ‘‘adhammo aya’’nti kathayantā ‘‘dhammaṃ adhammo’’ti dīpenti nāma. Avinayaṃ ‘‘vinayo aya’’nti…pe… aduṭṭhullāpattiṃ ‘‘duṭṭhullāpatti aya’’nti kathayantā ‘‘aduṭṭhullāpattiṃ duṭṭhullāpattī’’ti dīpenti nāma. Evaṃ ‘‘adhammaṃ dhammo’’ti vā…pe… ‘‘aduṭṭhullāpattiṃ duṭṭhullāpattī’’ti vā dīpetvā pakkhaṃ labhitvā catunnaṃ saṅghakammānaṃ aññataraṃ saṅghakammaṃ ekasīmāyaṃ visuṃ karontehi saṅgho bhinno nāma hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘te imehi aṭṭhārasahi vatthūhi apakassantī’’tiādi.
就此而言，前述义致，即称“恶法是法”，指恶法本质为法；不律者称“此为律”，指不律本质即为律；重口过失称“此为恶口过失”，指出恶口过失确是恶口过失。如此，将“恶法即法”、“非恶口过失即恶口过失”等分明表述后，并取得各四种僧团仪式中的一种共同许可时，若只采纳部分，僧团即称为分裂。这就如经中所说：“他们对此十八种标的相互非难……”
Tattha apakassantīti parisaṃ ākaḍḍhanti, vijaṭenti, ekamantaṃ ussārenti ca. Avapakāsantīti ati viya pakāsenti yathā visaṃsaṭṭhāva honti, evaṃ karonti. Āveninti visuṃ. Ettāvatā kho upāli saṅgho bhinno hotīti evaṃ aṭṭhārasasu bhedakaravatthūsu yaṃkiñci ekampi vatthuṃ dīpetvā tena tena kāraṇena ‘‘imaṃ gaṇhatha, imaṃ rocethā’’ti saññāpetvā salākaṃ gāhāpetvā visuṃ saṅghakamme kate saṅgho bhinno hoti. Parivāre pana ‘‘pañcahi upāli ākārehi saṅgho bhijjatī’’tiādi vuttaṃ, tassa iminā idha vuttena saṅghabhedalakkhaṇena atthato nānākaraṇaṃ natthi. Taṃ panassa nānākaraṇābhāvaṃ tattheva pakāsayissāma. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
这里所说的【分裂】是指僧团彼此发生争执、争吵并各自向一方聚集。所谓【分裂】是指过度地显露自身，表现得像毒液喷溅出来一样，这样做。所谓【对立】则是指彼此敌对对峙。以上皆属于「众多之中」这种全体分裂的情况。正如沙利子比库所说，若在十八种导致分裂的原因中，任一一项被点出并指示其原因，说『接受这个，抛弃那个』以后立起标志，僧团则在某次聚会中发生分裂。至于周围说『具有五种分裂的形式，僧团分裂』之说，依照此处所陈述的僧团分裂特点，没有其他原因。这里将其他原因的不存在，正如实相般加以说明。余者皆以出现为最高登记。
Upālipañhākathā niṭṭhitā. · 伍巴离问论已毕。
Saṅghabhedakakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā. · 僧团破裂篇集注释已毕。