6. Bhesajjakkhandhako · 6. 药篇义注
6. Bhesajjakkhandhakaṃ6. 药篇集
Pañcabhesajjādikathā五种药等之论
§260
260. Bhesajjakkhandhake – sāradikena ābādhenāti saradakāle uppannena pittābādhena, tasmiñhi kāle vassodakenapi tementi, kaddamampi maddanti, antarantarā ātapopi kharo hoti, tena tesaṃ pittaṃ koṭṭhabbhantaragataṃ hoti. Āhāratthañca phareyyāti āhāratthaṃ sādheyya.
260. 论药用品类——所谓调夏，是指在雨季时因皮肤发炎而起的瘙痒。这时即使用雨水洗浴，也会感觉不清凉，反而发痒加重，中间间隔时，天气炎热也变得严酷，因此这些炎症中的瘙痒便潜藏在体内。也就是说，食物的作用是能治疗这种病态。
§261
261.Nacchādentīti na jiranti, na vātarogaṃ paṭippassambhetuṃ sakkonti. Senesitānīti siniddhāni. Bhattācchādakenāti bhattaṃ arocikena.
261. 不受寒冷侵袭者，指皮肤不生皱纹，且不能缓解风疾。所谓发老，乃是皮肤出现粗糙之病。所谓食愁，是指饮食不合宜而失去调和。
§262
262.Acchavasantiādīsu nissaggiyavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva vinicchayo veditabbo. Kāle paṭiggahitantiādīsu majjhanhike avītivatte paṭiggahetvā pacitvā parissāvetvā cāti attho. Telaparibhogenaparibhuñjitunti sattāhakālikatelaparibhogena paribhuñjituṃ.
262. 对于“丢弃”等词的解释，应以此前的说法及判决标准理解。比如“及时领取”等说，指中夏季节不违背规戒，取食、烹调、冷藏并保存适当。所谓药物耗损，即生物合理利用药物的期限。
§263
263.Mūlabhesajjādi vinicchayopi khuddakavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva. Tasmā idha yaṃ yaṃ pubbe avuttaṃ taṃ tadeva vaṇṇayissāma. Vacattanti setavacaṃ. Nisadaṃ nisadapotakanti pisanasilā ca pisanapoto ca. Phaggavanti latājāti. Nattamālanti karañjaṃ. Hiṅguhiṅgujatuhiṅgusipāṭikā hiṅgujātiyoyeva. Takatakapattitakapaṇṇiyo lākhājātiyo.
263．关于根本药等的判别，已在《小品注》中述说。因此，此处仅就先前未曾说明之处加以注释。『白色汁液』者，即白色树汁也。『研磨石与研磨钵』者，即磨药石与磨药小钵也。『藤蔓类植物』者，即一种攀缘植物也。『印楝』者，即苦楝树也。『阿魏、阿魏胶、阿魏荚』，皆属阿魏之类也。『漆树叶、漆树叶片』，皆属紫胶虫分泌物之类也。
Sāmuddanti samuddatīre vālukā viya santiṭṭhati. Kāḷaloṇanti pakatiloṇaṃ. Sindhavanti setavaṇṇaṃ pabbate uṭṭhahati. Ubbhidanti bhūmito aṅkuraṃ uṭṭhahati. Bilanti dabbasambhārehi saddhiṃ pacitaṃ, taṃ rattavaṇṇaṃ.
“Sāmuddanti”指沙子般在海边堆积。所谓“Kāḷaloṇa”是黑色的盐。所谓“Sindhavanti”是指山上飘落的白色盐。所谓“Ubbhidanti”形容从土壤中生出嫩芽的现象。所谓“Bilanti”是指谷仓中储存的经过时间晾晒后呈红色的药材。
§264-6
264-6.Kāyo vā duggandhoti kassaci assādīnaṃ viya kāyagandho hoti, tassāpi sirīsakosumbādicuṇṇāni vā gandhacuṇṇāni vā sabbāni vaṭṭanti. Chakaṇanti gomayaṃ. Rajananippakkanti rajanakasaṭaṃ. Pākatikacuṇṇampi koṭṭetvā udakena temetvā nhāyituṃ vaṭṭati; etampi rajananippakkasaṅkhepameva gacchati.
264-6. 身体若有恶臭，某些像腐尸般的臭味，有人如同带腐尸的身体臭味，故需涂抹含有莎莉树、黄栀子等香料的香粉剂。所谓“Chakaṇanti”为指牛粪。所谓“Rajananippakka”是晒干的牛粪饼。涂抹这些散剂，并用水调开后洗浴，是适当的；此法就好比牛粪干燥后的简要处理方法。
Āmakamaṃsañcakhādi āmakalohitañca pivīti na taṃ bhikkhu khādi na pivi, amanusso khāditvā ca pivitvā ca pakkanto, tena vuttaṃ – ‘‘tassa so amanussikābādho paṭippassambhī’’ti.
『不食血肉及骨头』者，指不食血肉、骨头与血水等物，谓比库对此不取亦不饮。但若非人而食饮之后离去者，据此说：‘此人已消除非人的疾病’。
Añjananti sabbasaṅgāhikavacanametaṃ. Kāḷñjananti ekā añjanajāti. Rasañjanaṃ nānāsambhārehi kataṃ. Sotañjananti nadīsotādīsu uppajjanakaṃ añjanaṃ. Geruko nāma suvaṇṇageruko. Kapallanti dīpasikhato gahitamasi. Añjanūpapiṃsanehīti añjanena saddhiṃ ekato piṃsitabbehi, na hi kiñci aññanūpapiṃsanaṃ na vaṭṭati. Candananti lohitacandanādikaṃ yaṃkiñci. Tagarādīni pākaṭāni, aññānipi nīluppalādīni vaṭṭantiyeva.
『涂油』是对一切聚敛污秽之言的总称。『黑涂』指某类涂油。『果汁涂』是以各种果汁制成的涂油。『水流涂』，指产生于河流、溪水等处的涂油。『金鹤』名金鹤鸟。『剥落』是由灯芯处点燃引起的煤灰。『涂油清除』指涂油与涂抹物一同被擦净，非为另加涂抹，因无其它额外涂抹。『檀香』是指梵语罗摩香等香品。『田香』等是明显可见，另外还有蓝莲等花亦生长于田中。
Aṭṭhimayanti manussaṭṭhiṃ ṭhapetvā avasesaaṭṭhimayaṃ. Dantamayanti hatthidantādisabbadantamayaṃ. Visāṇamayepi akappiyaṃ nāma natthi, naḷamayādayo ekantakappiyāyeva. Salākaṭṭhāniyanti yattha salākaṃ odahanti, taṃ susiradaṇḍakaṃ vā thavikaṃ vā anujānāmīti attho. Aṃsabaddhakoti añjanitthavikāya aṃsabaddhako. Yamakanatthukaraṇinti samasotāhi dvīhi panāḷikāhi ekaṃ natthukaraṇiṃ.
『骨制』者，将人骨制成余骨制品。『牙制』者，以象牙等全部牙制品。『竹制』则无不正物，诸如芦苇类制品归于正品。『杖木』指可当杖用的硬木，若是易碎之木则不可。『筋结』是竹节样的筋结。『造对用物』者，是指用对称的两根毛笔制成的工艺品。
§267
267.Anujānāmi bhikkhave telapākanti yaṃkiñci bhesajjapakkhittaṃ sabbaṃ anuññātameva hoti. Atipakkhittamajjānīti ativiya khittamajjāni; bahuṃ majjaṃ pakkhipitvā yojitānīti attho.
「我准许，比库们，煎油」是指将所有被药物润滑所覆盖之物整体视为不允许之外。『过度润滑』是指润滑过甚，意谓用过多的油脂涂抹。
Aṅgavātoti hatthapāde vāto. Sambhārasedanti nānāvidhapaṇṇabhaṅgasedaṃ. Mahāsedanti mahantaṃ sedaṃ; porisappamāṇaṃ āvāṭaṃ aṅgārānaṃ pūretvā paṃsuvālikādīhi pidahitvā tattha nānāvidhāni vātaharaṇapaṇṇāni santharitvā telamakkhitena gattena tattha nipajjitvā samparivattantena sarīraṃ sedetuṃ anujānāmīti attho. Bhaṅgodakanti nānāpaṇṇabhaṅgakuthitaṃ udakaṃ; tehi paṇṇehi ca udakena ca siñcitvā siñcitvā sedetabbo. Udakakoṭṭhakanti udakakoṭṭhe cāṭiṃ vā doṇiṃ vā uṇhodakassa pūretvā tattha pavisitvā sedakammakaraṇaṃ anujānāmīti attho.
『关节风』者，指手或脚之风疾。『积聚腐坏』即各种树叶破碎腐坏。『大腐烂』指极大腐坏，如炭灰填满炉中被枯枝击打并揉磨，混合各种风载秽物，随油液浸润，众多腐败物聚合而成，能使身体腐烂，此为其义。『腐烂水』为各种叶破坏后沾染水分所成；用这些叶与水反复浸润后，应以此水腐烂身体。『水舟』意为在水池或河流中放小舟，舟内盛满温水，入舟之人以此水为腐烂身体之器具，此为其义。
Pabbavātohotīti pabbe pabbe vāto vijjhati. Lohitaṃ mocetunti satthakena lohitaṃ mocetuṃ. Pajjaṃ abhisaṅkharitunti yena phālitapādā pākatikā honti; taṃ nāḷikerādīsu nānābhesajjāni pakkhipitvā pajjaṃ abhisaṅkharituṃ; pādānaṃ sappāyabhesajjaṃ pacitunti attho. Tilakakkena atthoti piṭṭhehi tilehi attho. Kabaḷikanti vaṇamukhe sattupiṇḍaṃ pakkhipituṃ. Sāsapakuḍḍenāti sāsapapiṭṭhena. Vaḍḍhamaṃsanti adhikamaṃsaṃ āṇi viya uṭṭhahati. Loṇasakkharikāya chinditunti khurena chindituṃ. Vikāsikanti telarundhanapilotikaṃ. Sabbaṃ vaṇapaṭikammanti yaṃkiñci vaṇaparikammaṃ nāma atthi; sabbaṃ anujānāmīti attho.
『破坏风』，即在破坏处吹拂之风。『放血』者，教师训诫以放掉血液。『药膏』是指涂抹于脚趾间的脂膏；可用诸如椰子等多种药物涂抹，称为“药膏”，其意为使脚足得到合适的药用保护。『胎印』之义，是指背部的胎记。『盘器』是指森林里用于盛装食物的容器。『刺荆枣』是指以荆棘边刺破皮肤。『生肉堆』指如肉浆般聚集的肉块。『盐砂糖』意谓用工具刮取盐砂糖。『鼓槌』指油炸芋头制成的物品。『全部为林中所用』，意指所有此类林中作业均应获许可，此为其义。
§268
268.Sāmaṃ gahetvāti idaṃ na kevalaṃ sappadaṭṭhasseva, aññasmimpi daṭṭhavise sati sāmaṃ gahetvā paribhuñjitabbaṃ; aññesu pana kāraṇesu paṭiggahitameva vaṭṭati. Kato na puna paṭiggahetabboti sace bhūmippatto, paṭiggahetabbo; appattaṃ pana gahetuṃ vaṭṭati.
「一般接受」意指此处不仅限于单纯在场目睹，也应辨明在其他情况下若见到，也应接受供养，但于其他条件下仅限于接受行为本身。若是到了确切应接受的阶段，应当接受；若未达应受之地位，则不宜接受。
§269
269.Gharadinnakābādhoti vasīkaraṇapānakasamuṭṭhitarogo. Sītāloḷinti naṅgalena kasantassa phāle laggamattikaṃ udakena āloḷetvā pāyetuṃ anujānāmīti attho.
「宅病」即由饮用贮藏器皿中之水所生之疾病。「凉解」指用带凉意的水洗涤与凉拭伤处治疗，以使其逐渐痊愈。
Duṭṭhagahaṇikoti vipannagahaṇiko; kicchena uccāro nikkhamatīti attho. Āmisakhāranti sukkhodanaṃ jhāpetvā tāya chārikāya paggharitaṃ khārodakaṃ. Muttaharītakanti gomuttaparibhāvitaṃ harītakaṃ. Abhisannakāyoti ussannadosakāyo. Acchakañjiyanti taṇḍulodakamaṇḍo. Akaṭayusanti asiniddho muggapacitapānīyo. Kaṭākaṭanti sova dhotasiniddho. Paṭicchādanīyenāti maṃsarasena.
「不善合剂」意为劣劣混合药，难以充分煎煮而成的。所谓「乳糖盐」是以干燥乳糖加上一种汁液煮制而成的药液。「生草」是指用牛乳浸泡的草药。「塗身药」指具激怒之气的药体。「痒化」即稻谷水分馊烂之状。「酸石」是指发酸的泥灰水。「阴涎」为蒜泥和醋制饮用水。「煮切」则指未煎煮完全即食用的药物。「蕴积」即肉浆之意。
Guḷādianujānanakathā糖等开许之论
§272
272.Sace bhikkhave pakkāpi muggā jāyantīti pakkā muggā sacepi jāyanti, yathāsukhaṃ paribhuñjitabbā. Pakkattā hi te kappiyā eva.
比库们，若完全成熟之蛆虫产生，即蛆虫们亦当出现，应随意安然接纳。成熟者正是应许接受之物。
§274
274.Antovutthanti akappiyakuṭiyaṃ vutthaṃ. Sāmaṃ pakkanti ettha yaṃkiñci āmisaṃ bhikkhuno pacituṃ na vaṭṭati. Sacepissa uṇhayāguyā sulasipaṇṇāni vā siṅgiveraṃ vā loṇaṃ vā pakkhipanti, tampi cāletuṃ na vaṭṭati, ‘‘yāguṃ nibbāpemī’’ti pana cāletuṃ vaṭṭati. Uttaṇḍulabhattaṃ labhitvāpi pidahituṃ na vaṭṭati. Sace pana manussā pidahitvāva denti, vaṭṭati; ‘‘bhattaṃ vā mā nibbāyatū’’ti pidahituṃ vaṭṭati. Khīratakkādīsu pana sakiṃ kuthitesu aggiṃ dātuṃ vaṭṭati, punapākassa anuññātattā. Ukkapiṇḍakāpi khādantīti biḷāmūsikagodhāmaṅgusā khādanti. Damakāti vighāsādā.
「内生」即非应当接受之禁物产生。此处「一般烹饪」指任何比库不可食用之食物不应烹调。若有人将未成熟果实、带刺叶片、带伤枣子、盐等放入食物，则不应使用，但用火熄灭祭火时，可以使用。虽得白米，亦不应使之发芽；若有人将人类发芽的东西掐取，则允许，对此说“让饭别腐坏”。在牛乳等物上施火并不妨碍，但再次烹调不可。蛊子等吃食，是由老鼠、猫鼬、蚂蚁等啮齿动物所食。此「染」为烦恼性影响之意。
§276
276.Tato nīhaṭanti yattha nimantitā bhuñjanti, tato nīhaṭaṃ.
「那里受用」指被邀请一起进食之处，即被指定的用膳场所，即为「那里共食」。
§278
278.Vanaṭṭhaṃ pokkharaṭṭhanti vane ceva paduminigacche ca jātaṃ. Abījanti taruṇaphalaṃ, yassa bījaṃ na aṅkuraṃ janeti. Nibbaṭṭabījanti bījaṃ nibbaṭṭetvā apanetvā paribhuñjitabbakaṃ ambapanasādi.
森林之中，荷花丛生，莲花亦生于森林中。新长出的果实是嫩芽果实，其种子未能发芽滋生。所谓未发芽种子，是指种子未能萌发，而待其成熟之后方可食用，如同喝水等。
§279
279.Duropayo vaṇoti dukkhena ruhati, dukkhena pākatiko hotīti attho. Dupparihāraṃ satthanti sambādhe dukkhena satthaṃ parihareyyaṃ. Satthakammaṃ vā vatthikammaṃ vāti yathāparicchinne okāse yena kenaci satthena vā sūciyā vā kaṇṭakena vā sattikāya vā pāsāṇasakkhalikāya vā nakhena vā chindanaṃ vā phālanaṃ vā vijjhanaṃ vā lekhanaṃ vā na kātabbaṃ; sabbañhetaṃ satthakammameva hoti. Yena kenaci pana cammena vā vatthena vā vatthipīḷanampi na kātabbaṃ; sabbañhetaṃ vatthikammameva hoti. Ettha ca sambādhassa sāmantā dvaṅgulāti idaṃ satthakammaṃyeva sandhāya vuttaṃ. Vatthikammaṃ pana sambādheyeva paṭikkhittaṃ. Tattha pana khāraṃ ādātuṃ yena kenaci rajjukena vā bandhituṃ vaṭṭati. Yadi tena chijjati, succhinnaṃ. Aṇḍavuḍḍhirogepi satthakammaṃ na vaṭṭati, tasmā aṇḍaṃ phāletvā bījāni uddharitvā ‘‘arogaṃ karissāmī’’ti na kattabbaṃ. Aggitāpanabhesajjālimpanesu pana paṭikkhepo natthi. Vaccamagge bhesajjamakkhitā ādānavaṭṭi vā veḷunāḷikā vā vaṭṭati, yāya khārakammaṃ vā karonti, telaṃ vā pavesenti.
辛苦劳作，谓因痛苦而劳累，痛苦即困苦之意。难以获得解除烦恼的法，若有障碍当以痛苦解除为正业。正业或正事，即若在断绝时机处，不可以针、刺、刺钩、或利器、石块、铁链、爪子等作割断、劈断、切割、刮削之举，最宜一切皆行正业。若用餐具或器物，则不宜使用损伤器物之法，皆以正事为宜。此中所谓障碍，一般为两指宽，已为正业范畴，器物正业则在障碍处专门区分。此处有粗糙之物，欲用绳索绑缚，若断裂即视为断绝。即便患生殖器病，也不宜作正业，故弃除卵子收取种子，使之健康，不可为之。火烧、抹药及涂药则无断绝。药膏或敷药物，若用刺针或丝线为正业，涂抹油脂之类的亦可。有时用药敷药时会用纱布、细管等包裹能进行消炎工作，而进行杀菌、滋养之事。
§280
280.Pavattamaṃsanti matassa maṃsaṃ. Māghātoti taṃ divasaṃ na labbhā kenaci kiñci jīvitā voropetuṃ. Potthanikanti maṃsacchedanasatthakaṃ vuccati. Kimpimāyāti kimpi imāya. Na bhagavā ussahatīti na bhagavā sakkoti. Yatra hi nāmāti yasmā nāma. Paṭivekkhīti vīmaṃsi; paṭipucchīti vuttaṃ hoti. Appaṭivekkhitvāti appaṭipucchitvā. Sace pana asukamaṃsanti jānāti, paṭipucchanakiccaṃ natthi, ajānantena pana pucchitvāva khāditabbaṃ.
称之为肉，是指自身的肉体。所谓不获，是指当日不能活下来。割除肉体称为切肉使断。‘金箔’之意即指某种事物。世尊既无强迫，亦无能别人强制。所谓名字，是指名称。‘查看’意谓观察；‘询问’指有人发言。若未察觉切肉，则无须询问；若不了解，则询问后应食之。
Hatthimaṃsādipaṭikkhepakathā象肉等遮止之论
§281
281.Sunakhamaṃsanti ettha araññakokā nāma sunakhasadisā honti, tesaṃ maṃsaṃ vaṭṭati. Yo pana gāmasunakhiyā vā kokena kokasunakhiyā vā gāmasunakhena saṃyogā uppanno, tassa maṃsaṃ na vaṭṭati, so hi ubhayaṃ bhajatīti. Ahimaṃsanti kassaci apādakassa dīghajātikassa maṃsaṃ na vaṭṭati. Sīhamaṃsādīni pākaṭāneva.
所谓兽肉，是指名为野鸡的禽类，亦有相似野鸡之鸟，这等禽类的肉可食用。若由家鸡或家鸡与野鸡交配产生者，则其肉不可食用，此处双方不允许同食。所谓不杀生，是指某些长寿异类之肉不可食用。狮肉等野兽之肉明显不宜食用。
Ettha ca manussamaṃsaṃ sajātitāya paṭikkhittaṃ, hatthiassamaṃsaṃ rājaṅgatāya, sunakhamaṃsañca ahimaṃsañca paṭikūlatāya, sīhamaṃsādīni pañca attano anupaddavatthāyāti. Imesaṃ manussādīnaṃ dasannaṃ maṃsampi aṭṭhipi lohitampi cammampi lomampi sabbaṃ na vaṭṭati, yaṃkiñci ñatvā vā añatvā vā khādantassa āpattiyeva. Yadā jānāti, tadā desetabbā. ‘‘Apucchitvā khādissāmī’’ti gaṇhato paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ, ‘‘pucchitvā khādissāmī’’ti gaṇhato anāpatti. Uddissa kataṃ pana jānitvā khādantasseva āpatti, pacchā jānanto āpattiyā na kāretabboti.
此中包括人与兽肉，互相排斥；大象肉因与国王关系密切，野鸡肉与不杀生相违背，狮肉等五类与自己之净业相斥。此些人类肉体的十种组成包括骨头、血液、皮肤和毛发等皆不应食用，因吃者有过失。不管晓得或不晓得，食用均有过错。了解后应当讲说告知。‘未询问而食’为罪过，‘询问后食’无过错。若知而为之则有罪，事后知道则不可为。
Yāgumadhugoḷakādikathā粥、蜜丸等之论
§282
282.Ekattakoti ekako, natthi me dutiyoti attho. Pahūtaṃ yāguñca madhugoḷakañca paṭiyādāpetvāti so kira satasahassaṃ vayaṃ katvā paṭiyādāpesi. Anumodanāgāthāpariyosāne ‘‘patthayataṃ icchata’’nti padānaṃ ‘‘alameva dātu’’nti iminā sambandho. Sace pana ‘‘patthayatā icchatā’’ti pāṭho atthi, soyeva gahetabbo.
“一为唯一”，意指无第二。谓广泛珍宝和蜂窝香块被净除，所施者达数万众，堪称广泛奉献。赞成诗的末尾言“愿此所承”，意旨“愿收此供养”。若有话语版本言“愿承供养”，此亦可取信奉。
§283
283.Bhojjayāgunti yā pavāraṇaṃ janeti. Yadaggenāti yaṃ ādiṃ katvā. Saggā te āraddhāti sagganibbattakapuññaṃ upacitanti attho. Yathādhammokāretabboti paramparabhojanena kāretabbo, bhojjayāguyā hi pavāraṇā hotīti.
283．『能引发告满的粥』者，即能产生告满之粥也。『从……为始』者，即以……为起点也。『你们的善趣功德已积累』者，意谓能生善趣之福德已积聚也。『应依法令其受用』者，应以辗转相传之食令其受用，盖以此粥可作告满之故也。
§284
284.Nāhaṃ taṃ kaccānāti tasmiṃ kira avasiṭṭhaguḷe devatā sukhumojaṃ pakkhipiṃsu, sā aññesaṃ pariṇāmaṃ na gacchati, tasmā evamāha. Gilānassa guḷanti tathārūpena byādhinā gilānassa pacchābhattaṃ guḷaṃ anujānāmīti attho.
284．『迦旃延，我不（给）你』者，据说彼时剩余的糖块中，天人们注入了微细的精华，此精华不能转化给他人，故作此语。『病人之糖块』者，意谓：我允许患有此类病症之病人于饭后服用糖块也。
Pāṭaligāmavatthukathā巴嗒厘村因缘之论
§285
285.Sabbasantharinti yathā sabbaṃ santhataṃ hoti, evaṃ.
285．『一切铺敷之物』者，犹如一切皆已铺展开来之意也。
§286
286.Sunidhavassakārāti sunidho ca vassakāro ca dve brāhmaṇā magadharañño mahāmattā mahāmaccā. Vajjīnaṃ paṭibāhāyāti vajjirājakulānaṃ āyamukhapacchindanatthaṃ. Vatthūnīti gharavatthūni. Cittāni namanti nivesanāni māpetunti tā kira devatā vatthuvijjāpāṭhakānaṃ sarīre adhimuccitvā evaṃ cittāni nāmenti. Kasmā? Amhākaṃ yathānurūpaṃ sakkāraṃ karissantīti attho. Tāvatiṃsehīti loke kira sakkaṃ devarājānaṃ vissakammañca upādāya tāvatiṃsā paṇḍitāti saddo abbhuggato, tenevāha tāvatiṃsehīti, tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā viya māpentīti attho. Yāvatā ariyaṃ āyatananti yattakaṃ ariyamanussānaṃ osaraṇaṭṭhānaṃ nāma atthi. Yāvatā vaṇippathoti yattakaṃ vāṇijānaṃ ābhatabhaṇḍassa rāsivaseneva kayavikkayaṭṭhānaṃ nāma atthi. Idaṃ agganagaranti tesaṃ ariyāyatanavaṇippathānaṃ idaṃ agganagaraṃ bhavissati. Puṭabhedananti puṭabhedanaṭṭhānaṃ mocanaṭṭhānanti vuttaṃ hoti. Aggito vātiādīsu samuccayattho vā saddo. Tatra hi ekassa koṭṭhāsassa aggito, ekassa udakato, ekassa abbhantarato, aññamaññabhedā antarāyo bhavissati. Uḷumpanti pāragamanatthāya āṇiyo ākoṭetvā kataṃ. Kullanti valliādīhi bandhitvā kataṃ.
286．『须尼达与瓦萨咖拉』者，须尼达与瓦萨咖拉二人，皆为马嘎达王之大臣、高级官员，均属婆罗门。『为抵御离车族』者，即为断绝离车王族之财源进路也。『地基』者，即房屋之地基也。『心向往之』者，即欲建造居所之意也。据说彼诸天人依附于堪舆风水师之身，如此引导其心志。为何如此？意谓：使他们以适当之方式来恭敬我们也。『与三十三天共议』者，据说世间有传言，以天帝萨咖及毗首羯磨为首的三十三天诸神皆是智慧之士，故说『与三十三天』，意谓：如同与三十三天诸神共同商议后而规划建造也。『凡是圣人来往之所』者，即凡圣贤之人前来聚集之处，有多少便是多少也。『凡是商道所达之处』者，即凡商人以运来货物之堆量进行买卖交易之处，有多少便是多少也。『此将成为最胜之城』者，于此等圣人聚集之处与商道之中，此城将成为最胜之城也。『疏散分发之处』者，即谓卸货放行之处也。『火，或……』等句中，『或』字具有总括之义。于此处，一份或毁于火，一份或毁于水，一份或毁于内部，各份相互损毁而成障碍。『木筏』者，即打入木钉后制成、用以渡彼岸者也。『芦筏』者，即以藤蔓等捆扎而成者也。
Aṇṇavanti sabbantimena paricchedena yojanamattaṃ gambhīrassa ca puthullassa ca udakaṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ. Saranti idha nadī adhippetā. Idaṃ vuttaṃ hoti – ye gambhīraṃ vitthataṃ taṇhāsaraṃ taranti, te ariyamaggasaṅkhātaṃ setuṃ katvāna visajja pallalāni anāmasitvāva udakabharitāni ninnaṭṭhānāni; ayaṃ pana idaṃ appamattakaṃ udakaṃ uttaritukāmopi kullañhi parijano bandhati, buddhā pana buddhasāvakā ca vinā eva kullena tiṇṇā medhāvino janāti.
对于『海洋』，以最后之界定而言，此乃深达一由旬、宽广之水域的称谓。『流』者，此处意指河流也。此所说者如下：凡能渡越深广渴爱之流者，乃是以圣道为桥，弃置、不触那些充满水的低洼之处——即浅滩——而渡越；然而欲渡越此区区少许之水的寻常人，其眷属仍须绑扎芦筏；而诸佛与佛陀的声闻弟子，则皆是无须芦筏、自然渡越的智慧之人也。
§287
287.Ananubodhāti abujjhanena. Sandhāvitanti bhavato bhavaṃ gamanavasena sandhāvitaṃ. Saṃsaritanti punappunaṃ gamanavasena saṃsaritaṃ. Mamañceva tumhākañcāti mayā ca tumhehi ca. Atha vā sandhāvitaṃ saṃsaritanti sandhāvanaṃ saṃsaraṇaṃ mamañceva tumhākañca ahosīti evamettha attho daṭṭhabbo. Saṃsitanti saṃsaritaṃ. Bhavanetti samūhatāti bhavato bhavagamanā sandhāvanā taṇhārajju suṭṭhu hatā chinnā appavattikatā.
287.『不随觉』者，谓不觉悟也。『流转』者，谓以从此有趣彼有之行进而流转也。『轮回』者，谓以一再行进之故而轮回也。『我与汝等』者，谓我及汝等也。又一说：『流转、轮回』者，应如此理解其义：即我与汝等之流转、轮回曾如此存在。『轮回』即流转之义。『有之牵引已被根除』者，谓从此有趣彼有之流转，即渴爱之绳索，已被善加斩断、切除，令其不再生起也。
§289
289.Nīlāti idaṃ sabbasaṅgāhakaṃ. Nīlavaṇṇātiādi tasseva vibhāgadassanatthaṃ. Tattha na tesaṃ pakativaṇṇā nīlā, nīlavilepanānaṃ vicittatāvasenetaṃ vuttaṃ. Paṭivaṭṭesīti pahāresi. Sāhāraṃ dajjeyyāthāti sajanapadaṃ dadeyyātha. Aṅguliṃ phoṭesunti aṅguliṃ cālesuṃ. Ambakāyāti itthikāya. Olokethāti passatha. Apalokethāti punappunaṃ passatha. Upasaṃharathāti upanetha. Imaṃ licchaviparisaṃ tumhākaṃ cittena tāvatiṃsaparisaṃ haratha, tāvatiṃsassa samakaṃ katvā passathāti attho.
此处说“蓝色”等属于一切聚集形相的例证。关于蓝色等，是为了展现其组成部分的示现。此处并非指其对立色为蓝，而是指蓝色涂颜料等因其分散性才说如此。“回转”是放下的意思。“同伴应给与”是给予同行同处之地。“折断指节”是指断开关节；“拨动指节”是用指尖拨弄之意。“含水体”指树叶。“观看”即观察；“反复观看”即多次视察。“引领”是牵引或带领。说：“你们以心将本境界的众多利耶天众均等摄受，观看此聚落”，此意也。
Sīhasenāpativatthuādikathā关于狮子将军事缘等的讲解
§290
290.Dhammassa ca anudhammaṃ byākarontīti bhagavatā vuttakāraṇassa anukāraṇaṃ kathenti. Sahadhammiko vādānuvādoti aparehi vuttakāraṇena sakāraṇo hutvā tumhākaṃ vādo viññugarahitabbaṃ kāraṇaṃ koci appamattakopi kiṃ na āgacchati. Idaṃ vuttaṃ hoti ‘‘kiṃ sabbakārenāpi tumhākaṃ vāde gārayhakāraṇaṃ natthī’’ti. Anabbhakkhātukāmāti abhibhavitvā na ācikkhitukāmā.
说“随法而论”，是指顺从世尊所说之因缘果报而说明。所谓“同法同说”，是说其他说法者也以因缘相合而附和，认为你的论辩难以识别其因缘，故有道理说明这并非过失，可以不必介意。此语意即“从整体因缘来说，你的论辩无愧于世”，所谓“不愿被切割”，指不愿被阻断。
§293
293.Anuviccakāranti anuviditvā cintetvā tulayitvā kātabbaṃ karohīti vuttaṃ hoti. Ñātamanussānanti loke pākaṭānaṃ. Sādhu hotīti sundaraṃ hoti. Paṭākaṃ parihareyyunti paṭākaṃ ukkhipitvā nagare ghosantā āhiṇḍeyyuṃ. Kasmā? ‘‘Evaṃ no amhākaṃ mahantabhāvo bhavissatī’’ti. Opānabhūtanti paṭiyattaudapāno viya ṭhitaṃ. Kulanti nivesanaṃ. Dātabbaṃ maññeyyāsīti mā imesaṃ deyyadhammaṃ upacchindittha, sampattānañhi dātabbamevāti ovadati. Okāroti avakāro lāmakabhāvo. Sāmukkaṃsikāti attanāyeva uddharitvā gahitā; asādhāraṇaṃ aññesanti attho. Uddissa katanti uddisitvā kataṃ.
所谓“思考不迭造”，即知晓后反复思量权衡，制定所应作的行为。提及“亲属人群”是普世常识；言“善者”即美好之意。应放弃借口，因借口被城市谤言所破坏。缘何如此？因“我们定然不会有大规模的重大效果”，其中“掩盖者”犹如环绕之水，即妨碍阻挡之意。所之“家族”指生活住所。劝戒谓：“不应遮断他们本应予与之物，因此必定应给予。”“标志”谓缺点。所谓“共同剁截”，是指亲自挽救、完全把握；“非常殊胜”含义。
§294
294.Paṭiccakammanti attānaṃ paṭicca katanti attho. Atha vā paṭiccakammanti nimittakammassetaṃ adhivacanaṃ, taṃ paṭiccakammaṃ ettha atthīti maṃsampi paṭiccakammanti vuttaṃ. Yo hi evarūpaṃ maṃsaṃ paribhuñjati, sopi tassa kammassa dāyādo hoti, vadhakassa viya tassāpi pāṇaghātakammaṃ hotīti adhippāyo . Jiridantiti jiranti abbhācikkhantā na jiranti, abbhakkhānassa antaṃ na gacchantīti attho. Tikoṭiparisuddhakathā saṅghabhedasikkhāpadavaṇṇanāyaṃ vuttā.
“缘事作”意谓依赖自身行为而生起。又释“缘事作”为因缘行为之称谓。此处说“肉”亦为缘事作。所谓“食用此类肉者，其行为之承受者也；犹如屠杀者般，其亦为杀业者”，是其论。所谓“腐烂牙”意指腐坏中之显露，非非腐坏者；腐坏者则不致有终结。此三者言论转述自净派论述以说明僧团违规之详细记述。
Kappiyabhūmianujānanakathā关于准许净地的讲解
§295
295.Sakaṭaparivaṭṭanti sakaṭehi parikkhepaṃ viya katvā acchanti. Paccantimanti abhilāpamattametaṃ ‘‘yaṃ saṅgho ākaṅkhatī’’ti vuttattā pana dhuravihāropi sammannituṃ vaṭṭati, kammavācaṃ avatvā apalokanenāpi vaṭṭatiyeva. Kākoravasaddanti tattha tattha paviṭṭhānaṃ āmisakhādanatthāya anuppageyeva sannipatitānaṃ kākānaṃ oravasaddaṃ. Yasojo nāma kapilasuttapariyosāne pabbajitānaṃ pañcannaṃ satānaṃ aggapuriso.
“车轮旋转”意谓车轴旋转似之，彻底转动。所谓“背面”指所欲望之物。此语由“僧团所希求”而出，虽居难住胜地仍应受尊敬，且应遵守行为之言语规范，即便不看亦当如此。如乌鹫群于此处因群集需食腐肉而发声。名叫耶索者，乃《野猪经》末出家的五百人中至尊者。
Ussāvanantikantiādīsu ussāvanantikā tāva evaṃ kattabbā. Yo thambhānaṃ vā upari bhittipāde vā nikhanitvā vihāro kariyati, tassa heṭṭhā thambhapaṭicchakā pāsāṇā bhūmigatikā eva. Paṭhamathambhaṃ pana paṭhamabhittipādaṃ vā patiṭṭhāpentehi bahūhi samparivāretvā ‘‘kappiyakuṭiṃ karoma, kappiyakuṭiṃ karomā’’ti vācaṃ nicchārentehi manussesu ukkhipitvā patiṭṭhāpentesu āmasitvā vā sayaṃ ukkhipitvā vā thambhe vā bhittipādo vā patiṭṭhāpetabbo. Kurundimahāpaccarīsu pana ‘‘kappiyakuṭi kappiyakuṭī’’ti vatvā patiṭṭhāpetabbanti vuttaṃ. Andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘saṅghassa kappiyakuṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vuttaṃ. Taṃ pana avatvāpi aṭṭhakathāsu vuttanayena vutte doso natthi. Idaṃ panettha sādhāraṇalakkhaṇaṃ, thambhapatiṭṭhānañca vacanapariyosānañca samakālaṃ vaṭṭati. Sace hi aniṭṭhite vacane thambho patiṭṭhāti, appatiṭṭhite vā tasmiṃ vacanaṃ niṭṭhāti, akatā hoti kappiyakuṭi. Teneva mahāpaccariyaṃ vuttaṃ – ‘‘bahūhi samparivāretvā vattabbaṃ, avassañhi ettha ekassapi vacananiṭṭhānañca thambhapatiṭṭhānañca ekato bhavissatī’’ti.
说“支柱末”及诸类，皆应照常处理。若建屋时将柱子深插地底，则其下柱根及石头皆应埋入地中。若初柱根未完全安置，则应多方围护，口中念“造净屋，造净屋”之语，或用手挖出土，或自掘，或将柱根放置。于库仑大城等地亦如此，口称“造净屋造净屋”来设立。于暗室论注中谓“为僧团造净屋”，尽管有此说法，但论疏中并无过失。此乃通常规则，关于柱根安置与语言规定应同时施行。若语言不巩固而柱根安置成立，或语言成立柱根不稳，净屋不能完成。故大警语谓：“应多方围护，必保证其中一处语言完整及柱根稳固，其二者应合一而成。”
Iṭṭhakasilāmattikākuṭṭikāsu pana kuṭīsu heṭṭhā cayaṃ bandhitvā vā abandhitvā vā karontu, yato paṭṭhāya bhittiṃ uṭṭhāpetukāmā honti, taṃ sabbapaṭhamaṃ iṭṭhakaṃ vā silaṃ vā mattikāpiṇḍaṃ vā gahetvā vuttanayeneva kappiyakuṭi kātabbā. Iṭṭhakādayo hi bhittiyā paṭhamiṭṭhakādīnaṃ heṭṭhā na vaṭṭanti, thambhā pana upari uggacchanti, tasmā vaṭṭanti. Andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘thambhehi kariyamāne catūsu koṇesu cattāro thambhā iṭṭhakādikuṭṭe catūsu koṇesu dve tisso iṭṭhakā adhiṭṭhātabbā’’ti vuttaṃ. Tathā pana akatāyapi doso natthi, aṭṭhakathāsu hi vuttameva pamāṇaṃ.
关于用瓦、石、土砖等材料建造的小屋，若从下方用柱子支撑或不支撑，因想要支撑墙壁者，首先应取用瓦、石或土砖等材料，依所说的方法建造合适的小屋。在瓦等材料之墙壁处，不会绕行柱子，而柱子会突出其上，因此柱子会绕行。暗家注释云：“在筑柱时，于四个角上加设四根柱子，瓦之类小屋在四个角上应设两根或三根柱子。”尽管如此，即使未加设，也无过失，注疏中已明确规定此为规范。
Gonisādikā duvidhā – ārāmagonisādikā, vihāragonisādikāti. Tāsu yattha neva ārāmo na senāsanāni parikkhittāni honti, ayaṃ ‘‘ārāmagonisādikā’’ nāma. Yattha senāsanāni sabbāni vā ekaccāni vā parikkhittāni, ārāmo aparikkhitto, ayaṃ ‘‘vihāragonisādikā’’ nāma. Iti ubhayatrāpi ārāmassa aparikkhittabhāvoyeva pamāṇaṃ. Ārāmo pana upaḍḍhaparikkhittopi bahutaraṃ parikkhittopi parikkhittoyeva nāmāti kurundimahaāpaccariyādīsu vuttaṃ. Ettha kappiyakuṭiṃ laddhuṃ vaṭṭati.
关于炉灶，有两种类别：一类称为庭院炉灶，另一类称为寺院炉灶。庭院炉灶指的是没有被庭院和居所等完全围绕的炉灶；寺院炉灶指的是厅堂全部或部分被围绕，庭院却未完全围绕的炉灶。因此这两种情形都是指庭院未全部围绕的情况。即使庭院有部分围栏，或者较多围栏，只要未完全围绕，即称为未围绕的庭院。正如《跋陀罗大法师》经所说，这种情况中，建造合适小屋是符合规定的。
Gahapatīti manussā āvāsaṃ katvā ‘‘kappiyakuṭiṃ dema, paribhuñjathā’’ti vadanti, esā gahapati nāma. ‘‘Kappiyakuṭiṃ kātuṃ demā’’ti vuttepi vaṭṭatiyeva. Andhakaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘yasmā bhikkhuṃ ṭhapetvā sesasahadhammikānaṃ sabbesañca devamanussānaṃ hatthato paṭiggaho ca sannidhi ca antovutthañca tesaṃ santakaṃ bhikkhussa vaṭṭati, tasmā tesaṃ gehāni vā tehi dinnā kappiyakuṭi vā gahapatīti vuccatī’’ti vuttaṃ. Punapi vuttaṃ – ‘‘bhikkhusaṅghassa vihāraṃ ṭhapetvā bhikkhunupassayo vā ārāmikānaṃ vā titthiyānaṃ vā devatānaṃ vā nāgānaṃ vā api brahmānaṃ vimānaṃ kappiyakuṭi hotī’’ti, taṃ suvuttaṃ; saṅghasantakameva hi bhikkhusantakaṃ vā gehaṃ gahapatikuṭikā na hoti. Sammutikā nāma kammavācaṃ sāvetvā katāti.
所谓居士，是指俗人建造住所时说“请建造合适的小屋，供我们使用”，此人即名为居士。即使说“请建造合适小屋”，也合乎规范。据《暗家注释》所述：“因为在为比库建造住所时，所有天人、世人均亲自动手提供，并合力聚集其所需。如是住所由他们赠与时，称之为合适的小屋或居士小屋。”另又云：“为比库僧团建立的住处，包括比库尼的僧院、寺院、朝圣地、诸天、龙、梵天及其宫殿，皆属合适小屋。”此法明确记载，僧团的赠与者即为俗居士，不是比库或比库尼。传统约定中，合适小屋即为赠与语，是相应约定的礼仪用语。
Yaṃ imāsu catūsu kappiyabhūmīsu vutthaṃ āmisaṃ, taṃ sabbaṃ antovutthasaṅkhyaṃ na gacchati. Bhikkhūnañca bhikkhunīnañca antovutthaantopakkamocanatthañhi kappiyakuṭiyo anuññātā. Yaṃ pana akappiyabhūmiyaṃ sahaseyyappahonake gehe vutthaṃ saṅghikaṃ vā puggalikaṃ vā bhikkhussa bhikkhuniyā vā santakaṃ ekarattampi ṭhapitaṃ, taṃ antovutthaṃ; tattha pakkañca antopakkaṃ nāma hoti, etaṃ na kappati. Sattāhakālikaṃ pana yāvajīvikañca vaṭṭati.
上述四种合适小屋内所供的食物，均不视为违犯自净律。对于比库与比库尼舍内，禁止违犯者将食物带入内室。假如在违犯者的卧房或厕所建有私人或僧团的小屋，甚至仅有一张床位，这即视为内室；内室又称为其账目之内室，此处供养不合规范。对于维持生活，七日期限内的供养是允许的。
Tatrāyaṃ vinicchayo – sāmaṇero bhikkhussa taṇḍulādikaṃ āmisaṃ āharitvā kappiyakuṭiyaṃ nikkhipitvā punadivase pacitvā deti, antovutthaṃ na hoti. Tattha akappiyakuṭiyaṃ nikkhittasappiādīsu yaṃkiñci pakkhipitvā deti, mukhasannidhi nāma hoti. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘antovutthaṃ hotī’’ti vuttaṃ. Tattha nāmamattameva nānākaraṇaṃ. Bhikkhu akappiyakuṭiyaṃ ṭhapitasappiñca yāvajīvikapaṇṇañca ekato pacitvā paribhuñjati, sattāhaṃ nirāmisaṃ vaṭṭati. Sace āmisasaṃsaṭṭhaṃ katvā paribhuñjati, antovutthañceva sāmaṃpākañca hoti. Etenupāyena sabbasaṃsaggā veditabbā.
对此进一步说明：沙玛内拉若带来了比库所能食用的米等食物，存放在合适的小屋内，次日加以烹调并供给，这不视为内室。若将违犯者所放置的肥皂等物放在那里供养，则称为门口一带。但大法师注释云：“此即为内室。”这里的“内室”不过是多种名称而已。比库在合适的小屋内烹调肥皂和食用证明，维持生活七日之内，仍视为无违犯。若因食用不当而犯禁，则仍视为内室。由此法门，所有犯禁情形应当知悉。
Imā pana kappiyakuṭiyo kadā jahitavatthukā honti? Ussāvanantikā tāva yā thambhānaṃ upari bhittipāde vā nikhaṇitvā katā, sā sabbesu thambhesu ca bhittipādesu ca apanītesu jahitavatthukā hoti. Sace pana thambhe vā bhittipāde vā parivattenti, yo yo ṭhito tattha tattha patiṭṭhāti, sabbesupi parivattitesu ajahitavatthukāva hoti. Iṭṭhakādīhi katā cayassa upari bhittiatthāya ṭhapitaṃ iṭṭhakaṃ vā silaṃ vā mattikāpiṇḍaṃ vā ādiṃkatvā vināsitakāle jahitavatthukā hoti. Yehi pana iṭṭhakādīhi adhiṭṭhitā, tesu apanītesupi tadaññāsu patiṭṭhitāsu ajahitavatthukāva hoti.
上述合适小屋何时视为废弃？当柱子顶端的墙脚栏杆或基座拆除后，该柱及所有墙脚的基座便皆视为废弃。若柱子或墙脚基座发生倾斜，但支撑尚存，则视为未废弃。对于依瓦等材料筑成的柱顶部分墙壁，若拆除或崩坏，则视为废弃。那些用瓦等筑成而支撑的墙壁，连同拐角处的墙体，若破损倾斜则视为未废弃。
Gonisādikā pākārādīhi parikkhepe kate jahitavatthukā hoti. Puna tasmiṃ ārāme kappiyakuṭi laddhuṃ vaṭṭati. Sace pana punapi pākārādayo tattha tattha khaṇḍā honti, tato tato gāvo pavisanti, puna kappiyakuṭi hoti. Itarā pana dve gopānasīmattaṃ ṭhapetvā sabbasmiṃ chadane vinaṭṭhe jahitavatthukā honti. Sace gopānasīnaṃ upari ekampi pakkhapāsakamaṇḍalaṃ atthi, rakkhati.
牛舍以围栏等围成圈舍后，就成了舍弃的地方（弃置用地）。接着，在该园林里建造储食净屋后，牛又环绕而卧。如果围栏等被破坏，四处都是缺口，牛便从处处进入，又成储食净屋。其他地方修筑得相当像围栏的结构，覆盖一切地方，没有缺口，即是舍弃的地方。如果围栏建筑物上有屋顶的遮盖圈，便能防护。
Yatra panimā catassopi kappiyabhūmiyo natthi, tattha kiṃ kātabbaṃ? Anupasampannassa datvā tassa santakaṃ katvā paribhuñjitabbaṃ. Tatridaṃ vatthu – karavikatissatthero kira vinayadharapāmokkho mahāsīvattherassa santikaṃ agamāsi. So dīpālokena sappikumbhaṃ passitvā ‘‘bhante kimeta’’nti pucchi. Thero ‘‘āvuso gāmato sappikumbho ābhato, lūkhadivase sappinā bhuñjanatthāyā’’ti āha. Tato naṃ tissatthero ‘‘na vaṭṭati bhante’’ti āha. Thero punadivase pamukhe nikkhipāpesi. Tissatthero puna ekadivase āgato taṃ disvā tatheva pucchitvā ‘‘bhante sahaseyyappahonakaṭṭhāne ṭhapetuṃ na vaṭṭatī’’ti āha. Thero punadivase bahi nīharāpetvā nikkhipāpesi, taṃ corā hariṃsu. So puna ekadivasaṃ āgataṃ tissattheraṃ āha – ‘‘āvuso tayā ‘na vaṭṭatī’ti vutto so kumbho bahi nikkhitto corehi avahato’’ti. Tato naṃ tissatthero āha – ‘‘nanu bhante anupasampannassa dātabbo assa, anupasampannassa hi datvā tassa santakaṃ katvā paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti.
若此处及其四周皆无储食净地，当如何是好？对于没有批准的（盗取者），应将所给予者收回并自行使用。此处有一事：据说长老卡鲁维卡舍曾为解脱律藏大师所约见。大师指给他一只陶罐看并问：“尊者，这是什么？”长老答曰：“这是一只乡村陶罐，因雨天而长满青苔，供吃苔藓用。”随后解脱大师说：“这不允许使用。”长老第二天将其置于入口处。解脱大师某日来访察看，问：“这罐不适合放在通睡处。”长老又于次日将罐移至外面弃置，陶罐被盗。大师再一日到来，说：“你曾言这罐不适宜，现被盗了。”长老答曰：“盗者非批准人，故应收回给未批准者并自行使用。”
§296-9
296-9. Meṇḍakavatthu uttānameva. Api cettha anujānāmi bhikkhave pañca goraseti ime pañca gorase visuṃ paribhogena paribhuñjitumpi anujānāmīti attho. Pātheyyaṃ pariyesitunti ettha sace keci sayameva ñatvā denti, iccetaṃ kusalaṃ; no ce denti, ñātipavāritaṭṭhānato vā bhikkhācāravattena vā pariyesitabbaṃ. Tathā alabhantena aññātikaapavāritaṭṭhānato yācitvāpi gahetabbaṃ. Ekadivasena gamanīye magge ekabhattatthāya pariyesitabbaṃ. Dīghe addhāne yattakena kantāraṃ nittharati, tattakaṃ pariyesitabbaṃ.
296-9. 关于乌龟的事情名列其上。此处我还同意比库们，五种窝棚及五种窝棚的水舍，也允许由净净使用者收取使用。此曹所及，若有人确知并愿意施与，这即是善法；若无人施与，则应由亲族保护之处或比库戒律维护之处妥善寻找。获得后，即使他人非亲族但有所保护，也可请求经允许而取得。每日应寻找适于行者修行的道路。较远沿途遮荫较多之处即为应寻之处。
Keṇiyajaṭilavatthukathā关于结发苦行者给尼亚事缘的讲解
§300
300.Kājehi gāhāpetvāti pañcahi kājasatehi susaṅkhatassa badarapānassa kuṭasahassaṃ gāhāpetvā. Etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvāti ‘‘sādhu bhikkhave pānaṃ apivantā samaṇassa gotamassa sāvakā paccayabāhullikāti vādaṃ na uppādayittha, mayi ca gāravaṃ akattha, mama ca tumhesu gāravaṃ janayittha, iti vo ahaṃ iminā kāraṇena suṭṭhu pasanno’’tiādinā nayena dhammiṃ kathaṃ katvā anujānāmi bhikkhave aṭṭha pānānītiādimāha.
300. 以草木枝条修筑者，特指用五根枝条编织而成的精细所制竹制器物。此处以此为缘起，佛告比库们饮水，尊者所得一饮，未生猜疑争执。佛语：“我未生此等猜疑，且在汝等中生起敬意，由此故我得欢喜。”以此引导，告知比库们八种饮水法等。
Tattha ambapānanti āmehi vā pakkehi vā ambehi katapānaṃ. Tattha āmehi karontena ambataruṇāni bhinditvā udake pakkhipitvā ātape ādiccapākena pacitvā parissāvetvā tadahupaṭiggahitehi madhusakkarakappūrādīhi yojetvā kātabbaṃ. Evaṃ kataṃ purebhattameva kappati. Anupasampannehi kataṃ labhitvā pana purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisaparibhogenāpi vaṭṭati, pacchābhattaṃ nirāmisaparibhogena yāva aruṇuggamanā vaṭṭatiyeva. Esa nayo sabbapānesu.
其中甜水果饮用，系指以杏、李等果实酿成饮料。制作方法是取青果由制者折下、投入水中，在日光下烘烤成熟后搅拌，以蜜、糖、灰等和合。如此制成之饮水，在前日饭中即制成。若被未经批准者取得，虽产自前日饭且为主人所有，但任其自由消费，直至黎明离开时仍可继续使用。此法适用于所有饮水。
Tesu pana jambupānanti jambuphalehi katapānaṃ. Cocapānanti aṭṭhikehi kadaliphalehi katapānaṃ. Mocapānanti anaṭṭhikehi kadaliphalehi katapānaṃ. Madhukapānanti madhukānaṃ jātirasena katapānaṃ; taṃ pana udakasambhinnaṃ vaṭṭati, suddhaṃ na vaṭṭati. Muddikapānanti muddikā udake madditvā ambapānaṃ viya katapānaṃ. Sālūkapānanti rattuppalanīluppalādīnaṃ sālūke madditvā katapānaṃ. Phārusakapānanti phārusakaphalehi ambapānaṃ viya katapānaṃ. Imāni aṭṭha pānāni sītānipi ādiccapākānipi vaṭṭanti, aggipākāni na vaṭṭanti. Dhaññaphalarasanti sattannaṃ dhaññānaṃ phalarasaṃ. Ḍākarasanti pakkaḍākarasaṃ. Yāvakālikapattānañhi purebhattaṃyeva raso kappati. Yāvajīvikānaṃ paṭiggahetvā ṭhapitasappiādīhi saddhiṃ pakkānaṃ sattāhaṃ kappati. Sace pana suddhaudakena pacati, yāvajīvampi vaṭṭati. Khīrādīhi pana saddhiṃ pacituṃ na vaṭṭati. Aññehi pakkampi ḍākarasasaṅkhyameva gacchati. Kurundiyaṃ pana ‘‘yāvakālikapattānampi sītodakena madditvā kataraso vā ādiccapāko vā vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Ṭhapetvā madhukapuppharasanti ettha madhukapuppharaso aggipāko vā hotu ādiccapāko vā, pacchābhattaṃ na vaṭṭati. Purebhattampi yaṃ pānaṃ gahetvā majjaṃ karonti, so ādito paṭṭhāya na vaṭṭati. Madhukapupphaṃ pana allaṃ vā sukkhaṃ vā bhajjitaṃ vā tena kataphāṇitaṃ vā yato paṭṭhāya majjaṃ na karonti, taṃ sabbaṃ purebhattaṃ vaṭṭati. Ucchuraso nikasaṭo pacchābhattaṃ vaṭṭati . Iti pānāni anujānantena imepi cattāro rasā anuññātāti. Aggihuttamukhā yaññātiādīsu aggihutaṃ seṭṭhaṃ, aggihutaṃ mukhanti vuttaṃ hoti.
这里提及八种饮水法：番石榴饮指番石榴果汁饮用；椰汁饮由椰子及各种香蕉果制；漂水饮用去核香蕉制，蜂胶饮指蜂蜜发酵之饮；泥茶饮指以泥状水果制饮，甜水果饮以果汁类饮，涩水饮指络故疑水，粗果饮指粗果汁如甜水果饮。八饮即使冷饮及日光饮皆可，却不适于热饮。谷物果汁指七种谷类果汁；牛乳即为稠牛乳。长期使用前日饭汁，涂于身体，可维持七天。如用纯净水焙烤，也适于长期使用。与牛奶等不可混合使用，其他食物亦只能接受牛乳的数量。库伦底耶论云：“长期衣用冷水或日光饮均可”。如涂以蜂蜜花汁，蜂蜜或灼烧之物，身涂后不饮用饮水，则全皆属前日饭汁。苦涩之味，带咸涩，以供次日饭饮用。以上饮法依其指示，八种味道不可改变。火焰引发的供养仪式中，火焰为最尊贵，火焰也称为火焰之口。
Rojamallādivatthukathā关于马喇人罗迦等事缘的讲解
§301-2
301-2. Rojavatthu uttānatthameva. Tattha saṅkaraṃ akaṃsūti katikaṃ akaṃsu. Uḷāraṃ kho te idanti sundaraṃ kho te idaṃ. Nāhaṃ bhante ānanda bahukatoti nāhaṃ buddhādigatapasādabahumānena idhāgatoti dasseti. Sabbañca ḍākanti sappiādīhi pakkaṃ vā apakkaṃ vā yaṃkiñci ḍākaṃ. Piṭṭhakhādanīyanti piṭṭhamayaṃ khādanīyaṃ; rojo kira idaṃ ubhayampi satasahassaṃ vayaṃ katvā paṭiyādāpesi.
301-2. 罗奢之事，义理明显，无需多释。其中，『作混合』者，谓相互约定也。『此于汝等实为殊胜』者，谓此实为美好也。『具寿阿难，我非多受礼敬者』者，此乃表明：我并非因对佛陀等所生净信与恭敬之多而来此也。『一切菜肴』者，谓以酥油等烹煮或未烹煮之任何菜肴也。『面粉副食』者，谓以面粉制成之副食；据说罗奢为此二者各花费十万金钱而备办之。
§303
303.Mañjukāti madhuravacanā. Paṭibhāneyyakāti sake sippe paṭibhānasampannā. Dakkhāti chekā, analasā vā. Pariyodātasippāti niddosasippā. Nāḷiyāvāpakenāti nāḷiyā ca āvāpakena ca. Āvāpako nāma yattha laddhaṃ laddhaṃ āvapanti, pakkhipantīti vuttaṃ hoti. Na ca bhikkhave nahāpitapubbena khurabhaṇḍanti ettha gahetvā pariharitumeva na vaṭṭati, aññassa santakena kese chedetuṃ vaṭṭati. Sace vetanaṃ gahetvā chindati, na vaṭṭati. Yo anahāpitapubbo tassa pariharitumpi vaṭṭati, taṃ vā aññaṃ vā gahetvā kese chedetumpi vaṭṭati.
303.『言语柔和者』者，谓说话温婉悦耳之人也。『具辩才者』者，谓于各自技艺中具足辩才之人也。『能干者』者，谓熟练、不懈怠之人也。『技艺纯熟者』者，谓技艺无瑕疵之人也。『以量器播种者』者，谓以量筒及播种器也；所谓播种器，即于各处所得之物一一投入、放置之处，此乃所说之义也。『比库们，不得持用非剃师所有之剃刀用具』者，此处所言仅为不得取用并持有保管，然取他人之物为他人剃发则是允许的。若收取酬劳而剃发，则不允许。至于从未曾为他人剃发者，则可持用保管，亦可取此刀或他刀为他人剃发，此皆是允许的。
§304
304.Bhāgaṃ datvāti dasamabhāgaṃ datvā; idaṃ kira jambudīpe porāṇakacārittaṃ, tasmā dasakoṭṭhāse katvā eko koṭṭhāso bhūmisāmikānaṃ dātabbo.
304. 『Bhāgaṃ datvā』意谓分十份而付与。此指古时在尽是一分十余的小国之爪哇大陆，应将一分给予土地所有者。
Catumahāpadesakathā关于四大准则的讲解
§305
305.Yaṃ bhikkhave mayā idaṃ na kappatīti ime cattāro mahāpadese bhagavā bhikkhūnaṃ nayaggahaṇatthāya āha. Tattha dhammasaṅgāhakattherā suttaṃ gahetvā parimaddantā idaṃ addasaṃsu. Ṭhapetvā dhaññaphalarasanti sattadhaññarasāni pacchābhattaṃ na kappantīti paṭikkhittāni. Tālanāḷikerapanasalabujaalābukumbhaṇḍapussaphalatipusaphalaeḷālukāni , nava mahāphalāni sabbañca aparaṇṇaṃ, dhaññagatikameva. Taṃ kiñcāpi na paṭikkhittaṃ, atha kho akappiyaṃ anulometi, tasmā pacchābhattaṃ na kappati. Aṭṭha pānāni anuññātāni. Avasesāni vettatintiṇikamātuluṅgakapitthakosambakaramandādikhuddakaphalapānāni aṭṭhapānagatikāneva, tāni kiñcāpi na anuññātāni, atha kho kappiyaṃ anulomenti, tasmā kappanti. Ṭhapetvā hi sānulomaṃ dhaññaphalarasaṃ aññaṃ phalapānaṃ nāma akappiyaṃ natthi, sabbaṃ yāmakālikaṃyevāti kurundiyaṃ vuttaṃ.
305. 『Yaṃ bhikkhave mayā idaṃ na kappatīti』者，为世尊告诫诸比库勿施舍何物。四处大地区中，世尊开示此经，为令比库保有财物。法集长者携来经文，称粮食果实不可于晚餐后施舍。所列为七种粮果，种类繁多，均于下午时段供养。虽有八种饮品未允使用，但余物皆准施舍，不为其禁。所用语言乃遵照惯例，说明晚供不得施舍。
Bhagavatā cha cīvarāni anuññātāni. Dhammasaṅgāhakattherehi tesaṃ anulomāni dukūlaṃ, pattuṇṇaṃ, cīnapaṭṭaṃ, somārapaṭṭaṃ, iddhimayikaṃ, devadattiyanti aparāni cha anuññātāni. Tattha ‘‘pattuṇṇa’’nti pattuṇṇadese pāṇakehi sañjātavatthaṃ. Dve paṭā desanāmeneva vuttā. Tāni tīṇi koseyyassānulomāni. Dukūlaṃ sāṇassa, itarāni dve kappāsikassa vā sabbesaṃ vā.
世尊遗令诸衣物皆不得施舍。法集长者所言服饰均属允许之外衣：粗布衣、毛织布衣、绸缎衣、堆绣衣、天帝布等。『pattuṇṇa』指用棕榈树棕枝织成之布。传说有两种布法，这是三种缝布之一。杜古拉布为粗麻布，其他二种为绸缎或丝绸。
Bhagavatā ekādasa patte paṭikkhipitvā dve pattā anuññātā – lohapatto ceva mattikāpatto ca. Lohathālakaṃ, mattikāthālakaṃ, tambalohathālakanti tesaṃyeva anulomāni. Bhagavatā tayo tumbā anuññātā – lohatumbo, kaṭṭhatumbo, phalatumboti. Kuṇḍikā, kañcanako, udakatumboti tesaṃyeva anulomāni. Kurundiyaṃ pana ‘‘pānīyasaṅkhapānīyasarāvakāni etesaṃ anulomānī’’ti vuttaṃ. Paṭṭikā, sūkarantanti dve kāyabandhanāni anuññātāni, dussapaṭṭena rajjukena ca katakāyabandhanāni tesaṃ anulomāni. Setacchattaṃ, kilañjacchattaṃ, paṇṇacchattanti tīṇi chattāni anuññātāni. Ekapaṇṇacchattaṃ tesaṃyeva anulomanti iminā nayena pāḷiñca aṭṭhakathañca anupekkhitvā aññānipi kappiyākappiyānaṃ anulomāni veditabbāni.
世尊有十一种布料已弃舍，而其中有二种不可施舍，即铜布与土布。铜布为铜箔织成之布，土布为泥制布。统称「thālaka」，诸类布料亦同在准许与否之限。世尊弃舍三种布筒：铜筒、木筒、水筒。又柑橘类『kurundiyaṃ』为饮料收纳器具均属可施舍之列。皮革及猪皮二种身体束带均不可施舍，因其用以束肉身。披风、包裹物三种均为可施舍。单纯披风亦属准许范畴。以上规定，原则以巴利原著论训为依据，较之他注释书说，应辨明可否施舍物品。
Tadahupaṭiggahitaṃ kāle kappatītiādi sabbaṃ sambhinnarasaṃ sandhāya vuttaṃ. Sace hi challimpi anapanetvā sakaleneva nāḷikeraphalena saddhiṃ pānakaṃ paṭiggahitaṃ hoti , nāḷikeraṃ apanetvā taṃ vikālepi kappati. Upari sappipiṇḍaṃ ṭhapetvā sītalapāyāsaṃ denti, yaṃ pāyāsena asaṃsaṭṭhaṃ sappi, taṃ apanetvā sattāhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Baddhamadhuphāṇitādīsupi eseva nayo. Takkolajātiphalādīhi alaṅkaritvā piṇḍapātaṃ denti, tāni uddharitvā dhovitvā yāvajīvaṃ paribhuñjitabbāni. Yāguyaṃ pakkhipitvā dinnasiṅgiverādīsupi telādīsu pakkhipitvā dinnalaṭṭhimadhukādīsupi eseva nayo. Evaṃ yaṃ yaṃ asambhinnarasaṃ hoti, taṃ taṃ ekato paṭiggahitampi yathā suddhaṃ hoti, tathā dhovitvā vā tacchetvā vā tassa tassa kālavasena paribhuñjituṃ vaṭṭati.
此时于受领之际，对如『成熟时节等一切尽皆分散之味』，谛听而复宣说。若即便在水不沸腾时，将整个椰子果与之合和，即成饮料；若不合椰子，亦在此时节腐坏。上方置有蜜团者，供以冷乳糜，若以此乳糜滋养，则未搅拌前之蜜团，可食七日。而缚蜜蜂巢等亦同理。施与装饰以蜂窝果实等者，取出洗净后，宜终身食用。祭奠供养亦然。施以油类于祭祀木等，亦同法。如此，一切分散之味，皆应分别受领，如净所成，经洗净或贮藏，依时节适当食用。
Sace pana sambhinnarasaṃ hoti saṃsaṭṭhaṃ, na vaṭṭati. Yāvakālikañhi attanā saddhiṃ sambhinnarasāni tīṇipi yāmakālikādīni attano sabhāvaṃ upaneti, yāmakālikaṃ dvepi sattāhakālikādīni attano sabhāvaṃ upaneti, sattāhakālikampi attanā saddhiṃ saṃsaṭṭhaṃ yāvajīvikaṃ attano sabhāvaññeva upaneti; tasmā tena tadahupaṭiggahitena saddhiṃ tadahupaṭiggahitaṃ vā purepaṭiggahitaṃ vā yāvajīvikaṃ sattāhaṃ kappati dvīhapaṭiggahitena chāhaṃ, tīhapaṭiggahitena pañcāhaṃ…pe… sattāhapaṭiggahitena tadaheva kappatīti veditabbaṃ. Tasmāyeva hi ‘‘sattāhakālikena bhikkhave yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahita’’nti avatvā ‘‘paṭiggahitaṃ sattāhaṃ kappatī’’ti vuttaṃ.
若是赡养之物为合合之味，非可久藏。其时自以为身，与合和之味俱三日，称为三时节；与之仅二日，称为两时节；即使七日仍与身共合和，亦属久存其性，如此由此当时所受领之物，或前次所受领者，当以两日受领者成两日赡养，以三日者成五日，以七日者于当时即坏。故当知所谓『比库，以七日赡养为当时所受领』，又说『受领物于七日坏』。
Kālayāmasattāhātikkamesu cettha vikālabhojanasannidhibhesajjasikkhāpadānaṃ vasena āpattiyo veditabbā. Imesu ca pana catūsu kālikesu yāvakālikaṃ yāmakālikanti idameva dvayaṃ antovutthakañceva sannidhikārakañca hoti, sattāhakālikañca yāvajīvikañca akappiyakuṭiyaṃ nikkhipitumpi vaṭṭati, sannidhimpi na janetīti. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
至于逾七日时节，则为逾时腐坏之食赡之法，应于宴集及治疗等行为心得法之中，观其至迟之赡养而得罪。然于四时节中，三时节与两时节，是此二者，即混杂而生，赡养视为不合规矩。虽有七日及终身赡养之讲，唯不造恶事可寄藏，若超时贮藏则不生故也。余皆于各处皆如是所举。
Bhesajjakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā. · 药物篇集的注解已结束。