三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附律藏随附律藏其他随附根本学

Mūlasikkhā · 根本学

372 段 · CSCD 巴利原典
Mūlasikkhā根本学处
Ganthārambhakathā
论藏开始语
Natvā nāthaṃ pavakkhāmi, mūlasikkhaṃ samāsato;
礼敬护者已,我将略说根本学处;
Bhikkhunā navakenādo, mūlabhāsāya sikkhituṃ.
新比库应从根本语学习此。
1. Pārājikaniddeso一、巴拉基咖释
§1
1.
Saṃ nimittaṃ pavesanto, bhikkhu maggattaye cuto;
比库若以相入于三道中任一而堕;
Pavesanaṭṭhituddhāra-paviṭṭhe cepi sādiyaṃ.
于入、住、取出之时,若受用亦然。
§2
2.
Adinnaṃ mānusaṃ bhaṇḍaṃ, theyyāyekena ādiyaṃ;
若以盗心取未与之人类物品;
Pañcavīsāvahāresu, garukaṃ ce cuto bhave.
在二十五种取物中,若从重处堕,
§3
3.
Ādiyanto harantova-harantopiriyāpathaṃ;
取时、持去时,或持去于道中;
Vikopento tathā ṭhānā, cāventopi parājiko.
如是从处移动,或使落下,亦巴拉基咖。
§4
4.
Tattha nānekabhaṇḍānaṃ, pañcakānaṃ vasā pana;
于彼,诸多物品中,五种之脂肪,
Avahārā dasañceti, viññātabbā vibhāvinā.
取物有十种,应由智者了知。
§5
5.
Sāhatthāṇattiko ceva, nissaggo cātthasādhako;
自手取、非自手取,以及舍弃与利益成就;
Dhuranikkhepanañceva, idaṃ sāhatthapañcakaṃ.
卸责与此,此为亲手五法。
§6
6.
Pubbasahappayogo ca, saṃvidhāharaṇampi ca;
先前共同行动与,约定取物亦复然;
Saṅketakammaṃ nimittaṃ, pubbappayogapañcakaṃ.
约定甘马与标相,先前行动之五法。
§7
7.
Theyyāpasayhaparikappa-ppaṭicchannakusādikā;
盗窃、强夺、谋划、隐藏、毁坏等;
Avahārā ime pañca, viññātabbā vibhāvinā.
此等五种取物法,应由智者所了知。
§8
8.
Manussapāṇaṃ pāṇoti, jānaṃ vadhakacetasā;
人之生命为生命,知而以杀害之心;
Jīvitā yo viyojeti, sāsanā so parājito.
若人断他命,彼于教法中巴拉基咖。
§9
9.
Jhānādibhedaṃ hadaye asantaṃ,
禅那等差别,心中实无有,
Aññapadesañca vinādhimānaṃ;
于他处所中,亦无增上慢;
Manussajātissa vadeyya bhikkhu,
比库若对于人类生者说,
Ñātakkhaṇe tena parājiko bhaveti.
于知晓之时,由此成巴拉基咖。
2. Garukāpattiniddeso二、重罪释
§10
10.
Mocetukāmacittena, upakkamma vimocayaṃ;
以欲解脱心,着手而解脱;
Sukkamaññatra supinā, samaṇo garukaṃ phuse.
除梦中之精液外,沙玛那触犯重罪。
§11
11.
Kāyasaṃsaggarāgena , manussitthiṃ parāmasaṃ;
以身触染之贪,触摸人女;
Itthisaññī upakkamma, samaṇo garukaṃ phuse.
有女想而行近,沙玛那触犯重罪。
§12
12.
Duṭṭhullavācassādena, maggaṃ vārabbha methunaṃ;
以粗恶语之乐,关于交媾之道;
Obhāsanto manussitthiṃ, suṇamānaṃ garuṃ phuse.
向人女显示,令听者触犯重罪。
§13
13.
Vaṇṇaṃ vatvāttanokāma-pāricariyāya methunaṃ;
为自己欲乐之侍奉而说赞叹交媾;
Itthiṃ methunarāgena, yācamāno garuṃ phuse.
以欲染之心,向女人乞求而触犯重罪。
§14
14.
Sandesaṃ paṭiggaṇhitvā, purisassitthiyāpi vā;
受取传言,或由男人传女人之言;
Vīmaṃsitvā haraṃpaccā, samaṇo garukaṃ phuse.
沙玛内拉经审察后传递回复,触犯重罪。
§15
15.
Cāvetukāmo codento, amūlantimavatthunā;
欲令退失而举罪,以无根之最终事由;
Codāpayaṃ vā samaṇo, suṇamānaṃ garuṃ phuse.
或令他人举罪,沙玛内拉听闻者触犯重罪。
§16
16.
Lesamattaṃ upādāya, amūlantimavatthunā;
取少许为依,以无根之最终事由;
Cāvetukāmo codento, suṇamānaṃ garuṃ phuseti.
「欲令舍弃者,呵责时,触及听从者之重物。」
3. Nissaggiyaniddeso三、尼萨耆亚释
§17
17.
Vikappanamadhiṭṭhāna-makatvā kālacīvaraṃ;
「未作分别与决意,时衣;」
Dasāhamatimāpeti, tassa nissaggiyaṃ siyā.
「过十日者,彼有尼萨耆亚。」
§18
18.
Bhikkhusammutiyāññatra, ticīvaramadhiṭṭhitaṃ;
「除比库认可外,已决意之三衣;」
Ekāhamatimāpeti, nissaggi samayaṃ vinā.
「过一日者,除特定时节外,为尼萨耆亚。」
§19
19.
Aññātikā bhikkhuniyā, purāṇacīvaraṃ pana;
「非亲属之比库尼,旧衣;」
Dhovāpeti rajāpeti, ākoṭāpeti taṃ siyā.
「令洗、令染、令打」,此等皆可能。
§20
20.
Aññātikā bhikkhuniyā, hatthato kiñci mūlakaṃ;
从非亲属比库尼手中,任何根本之物;
Adatvā cīvarādāne, nissaggiyamudīritaṃ.
未给予而取衣,说为尼萨耆亚。
§21
21.
Appavāritamaññātiṃ, viññāpentassa cīvaraṃ;
向未邀请之非亲属,令知需衣者;
Aññatra samayā tassa, nissaggiyamudīritaṃ.
除适时外,对彼,说为尼萨耆亚。
§22
22.
Rajataṃ jātarūpaṃ vā, māsakaṃ vā kahāpaṇaṃ;
银、金,或马萨咖、咖哈巴纳;
Gaṇheyya vā gaṇhāpeyya, nissaggi sādiyeyya vā.
若自取或令他取,应舍弃之物若接受;
§23
23.
Parivatteyya nissaggi, rajatādi catubbidhaṃ;
应舍弃之物若转换,银钱等有四种;
Kappiyaṃ kappiyenāpi, ṭhapetvā sahadhammike.
净物以净物,除去与法相应者。
§24
24.
Vikappanamadhiṭṭhāna-makatvāna pamāṇikaṃ;
未作分配与指定,未作量度;
Dasāhamatimāpeti, pattaṃ nissaggiyaṃ siyā.
超过十日,钵成为应舍弃物。
§25
25.
Pañcabandhanato ūna-patte sati paraṃ pana;
若有少于五缀之钵,然而超过
Viññāpeti navaṃ pattaṃ, tassa nissaggiyaṃ siyā.
若使人知晓新钵,对他而言应为尼萨耆亚。
§26
26.
Paṭiggahetvā bhuñjanto, sappitelādikaṃ pana;
受取之后食用,然而酥油等物;
Sattāhamatimāpeti, tassa nissaggiyaṃ siyā.
若超过七日,对他而言应为尼萨耆亚。
§27
27.
Bhikkhussa cīvaraṃ datvā, acchindantassa taṃ puna;
将衣给与比库之后,对于未断舍者,再次;
Sakasaññāya nissaggi, acchindāpayatopi vā.
以自己想而为尼萨耆亚,或者使人断舍。
§28
28.
Appavāritamaññātiṃ , suttaṃ yāciya cīvaraṃ;
向未邀请的非亲属,乞求线而得衣;
Vāyāpentassa nissaggi, vinā ñātippavārite.
对于努力劝说者,除非亲属已邀请,否则为尼萨耆亚。
§29
29.
Jānanto bhikkhu saṅghassa, lābhaṃ pariṇataṃ pana;
比库明知僧团的利养已转归,
Attano pariṇāmeti, tassa nissaggiyaṃ siyāti.
却转归于自己,此为尼萨耆亚。
4. Pācittiyaniddeso四、巴吉帝亚释
§30
30.
Sampajānamusāvāde, pācittiyamudīritaṃ;
于明知妄语,宣说为巴吉帝亚;
Bhikkhuñca omasantassa, pesuññaharaṇepi ca.
对于诽谤比库者,以及搬弄离间者亦然。
§31
31.
Ṭhapetvā bhikkhuniṃ bhikkhuṃ, aññena piṭakattayaṃ;
除比库尼与比库外,以其他人教授三藏;
Padasodhammaṃ bhaṇantassa, pācittiyamudīritaṃ.
对于诵词句法者,已宣说巴吉帝亚。
§32
32.
Anupasampanneneva, sayitvāna tirattiyaṃ;
与未达上者同宿,过二夜;
Pācitti sahaseyyāya, catutthatthaṅgate puna.
共宿之巴吉帝亚,于第四第八再次。
§33
33.
Itthiyā ekarattampi, seyyaṃ kappayatopi vā;
与女人即使一夜,或允许卧处;
Desentassa vinā viññuṃ, dhammañca chappaduttariṃ.
对于无智者说法,超过六句之法。
§34
34.
Duṭṭhullaṃ bhikkhuno vajjaṃ, bhikkhusammutiyā vinā;
比库之粗恶罪,无比库认可;
Abhikkhuno vadantassa, pācittiyamudīritaṃ.
对非比库说者,所说出者为巴吉帝亚。
§35
35.
Khaṇeyya vā khaṇāpeyya, pathaviñca akappiyaṃ;
若掘或令掘,地为不许可;
Bhūtagāmaṃ vikopeyya, tassa pācittiyaṃ siyā.
若损坏生物村,彼有巴吉帝亚。
§36
36.
Ajjhokāse tu mañcādiṃ, katvā santharaṇādikaṃ;
于露地处,作床座等,作敷具等;
Saṅghikaṃ yāti pācitti, akatvāpucchanādikaṃ.
僧团物去,巴吉帝亚,不作请问等。
§37
37.
Saṅghikāvasathe seyyaṃ, katvā santharaṇādikaṃ;
于僧团住所,作卧坐,作敷具等;
Akatvāpucchanādiṃ yo, yāti pācitti tassapi.
不作请问等而前往者,彼亦巴吉帝亚。
§38
38.
Jānaṃ sappāṇakaṃ toyaṃ, pācitti paribhuñjato;
知有生物之水而受用者,巴吉帝亚。
Aññātikā bhikkhuniyā, ṭhapetvā pārivattakaṃ.
非亲属之比库尼,除转施外。
§39
39.
Cīvaraṃ deti pācitti, cīvaraṃ sibbatopi ca;
与衣者巴吉帝亚,缝衣者亦巴吉帝亚。
Atirittaṃ akāretvā, pavāretvāna bhuñjato.
不作剩余而受用,受邀请后受用。
§40
40.
Bhikkhuṃ āsādanāpekkho, pavāreti pavāritaṃ;
欲诽谤比库者,邀请已受邀请者。
Anatirittena bhutte tu, pācittiyamudīritaṃ.
于不过量之食,宣说巴吉帝亚。
§41
41.
Sannidhibhojanaṃ bhuñje, vikāle yāvakālikaṃ;
食储存食,于非时食七日药;
Bhuñjato vāpi pācitti, agilāno paṇītakaṃ.
或食者巴吉帝亚,无病者食美味食。
§42
42.
Viññāpetvāna bhuñjeyya, sappibhattādikampi ca;
应告知后食,酥饭等亦然;
Appaṭiggahitaṃ bhuñje, dantakaṭṭhodakaṃ vinā.
食未受取者,除齿木水外。
§43
43.
Titthiyassa dade kiñci, bhuñjitabbaṃ sahatthato;
施与外道任何可食之物,从手受取;
Nisajjaṃ vāraho kappe, mātugāmena cekato.
若与女人一起坐,瓦拉哈学处中说应巴吉帝亚。
§44
44.
Surāmerayapānepi, pācittiyamudīritaṃ;
饮谷酒、果酒中,亦说应巴吉帝亚。
Aṅgulipatodake cāpi, hasadhammepi codake.
以指戳触中亦然,嬉戏法中亦被举出。
§45
45.
Anādarepi pācitti, bhikkhuṃ bhīsayatopi vā;
不恭敬中亦应巴吉帝亚,或恐吓比库。
Bhayānakaṃ kathaṃ katvā, dassetvā vā bhayānakaṃ.
说可怖之事后,或示以可怖之物。
§46
46.
Ṭhapetvā paccayaṃ kiñci, agilāno jaleyya vā;
除去某种因缘,无病者若入水中。
Jotiṃ jalāpayeyyāpi, tassa pācittiyaṃ siyā.
若点燃火光,彼有巴吉帝亚。
§47
47.
Kappabindumanādāya, navacīvarabhogino;
不取应量点,而受用新衣者;
Hasāpekkhassa pācitti, bhikkhuno cīvarādikaṃ.
比库若笑待,于衣等有巴吉帝亚。
§48
48.
Apanetvā nidhentassa, nidhāpentassa vā pana;
移去后藏匿者,或令藏匿者;
Jānaṃ pāṇaṃ mārentassa, tiracchānagatampi ca.
知而杀生命者,即使畜生趣者亦然。
§49
49.
Chādetukāmo chādeti, duṭṭhullaṃ bhikkhunopi ca;
欲覆藏而覆藏,比库之粗重罪亦然;
Gāmantaragatassāpi, saṃvidhāyitthiyā saha.
对于前往村落间者,亦与女人约定。
§50
50.
Bhikkhuṃ paharato vāpi, talasattikamuggire;
或者殴打比库者,以掌、石、棍、土块。
Codeti vā codāpeti, garukāmūlakenapi.
或举罪或令举罪,即使以重根本罪。
§51
51.
Kukkuccuppādane cāpi, bhaṇḍanatthāyupassutiṃ;
又于生起追悔中,为争论之故而坐听。
Sotuṃ bhaṇḍanajātānaṃ, yāti pācittiyaṃ siyā.
前往听闻争论生起者,应为巴吉帝亚。
§52
52.
Saṅghassa lābhaṃ pariṇāmitaṃ tu,
然而僧团之利养已回向者,
Nāmeti yo taṃ parapuggalassa;
若未询问而向他人指名那位寂静的比库,
Pucchaṃ akatvāpi ca santabhikkhuṃ,
即使未询问,亦向寂静的比库,
Pācitti gāmassa gate vikāleti.
当村落已去时,于非时,巴吉帝亚。
5. Pakiṇṇakaniddeso五、杂品释
§53
53.
Saṅghikaṃ garubhaṇḍaṃ yo, deti aññassa issaro;
若有权者将僧团的贵重物品给予他人,
Thullaccayaṃ yathāvatthuṃ, theyyā pārājikādipi.
依事而定,土喇吒亚,或因盗而巴拉基咖等。
§54
54.
Kusādimayacīrāni, kambalaṃ kesavālajaṃ;
草等所制之绳索,毛毯,发尾所制之物,
Samayaṃ vinā dhārayato, lūkapakkhājinakkhipaṃ.
对于离开时节而持用者,羊毛、翅羽、皮革之投掷物,
§55
55.
Satthakamme vatthikamme, saṃ nimittañca chindato;
于刀作业、布作业中,以及切断缝合记号者;
Thullaccayaṃ manussānaṃ, maṃsādibhojanepi vā.
对人类而言为土喇吒亚,于肉等食物中亦然。
§56
56.
Kadalerakakkadussāni , potthakaṃ sabbanīlakaṃ;
芭蕉树皮、贝壳布、破布、书写布、全青色物;
Sabbapītādikañcāpi, dhārayantassa dukkaṭaṃ.
以及全黄色等物,持用者为恶作。
§57
57.
Hatthissuragasoṇānaṃ, sīhabyagghacchadīpinaṃ;
象、马、牛、狮子、虎、豹、熊之
Taracchassa ca maṃsādiṃ, uddissakatakampi ca.
以及塔拉差的肉等,为特定对象所制作的,
§58
58.
Anāpucchitamaṃsañca, bhuñjato dukkaṭaṃ siyā;
未经询问的肉,食用者有恶作;
Yātānupubbaṃ hitvāna, dakatitthādikaṃ vaje.
舍弃应行的次第,应避免烧燃处等。
§59
59.
Sahasā vubbhajitvāna, pavise nikkhameyya vā;
突然跳入,或进入或出来;
Vaccapassāvakuṭikaṃ, vinā ukkāsikaṃ vise.
大小便处,除紧急情况外应进入。
§60
60.
Nitthunanto kare vaccaṃ, dantakaṭṭhañca khādayaṃ;
吐痰者行大便,以及咀嚼齿木时,
Vaccapassāvadoṇīnaṃ, bahi vaccādikaṃ kare.
对于大小便桶,应在外面排大小便等。
§61
61.
Kharena cāvalekheyya, kaṭṭhaṃ pāteyya kūpake;
应以粗物刮除,应将木片投入井中;
Ūhatañca na dhoveyya, uklāpañca na sodhaye.
已搬运者不应洗涤,污秽物不应清理。
§62
62.
Dakakiccaṃ karontassa, katvā ‘‘capucapū’’ti ca;
正在做水事者,做了之后发出『咖布咖布』声;
Anajjhiṭṭhova therena, pātimokkhampi uddise.
未被长老请求,也应诵巴帝摩卡。
§63
63.
Anāpucchāya pañhassa, kathane vissajjanepi ca;
未经询问,对于问题的讲说与解答中;
Sajjhāyakaraṇe dīpa-jālane vijjhāpanepi ca.
在诵习、点灯、射箭时,
§64
64.
Vātapānakavāṭāni, vivareyya thakeyya vā;
应开启或关闭窗户与门扇;
Vandanādiṃ kare naggo, gamanaṃ bhojanādikaṃ.
裸身而行礼拜等,以及行走、食用等,
§65
65.
Parikammaṃ kare kāre, tipaṭicchannakaṃ vinā;
应作预备工作,不得无三重遮覆;
Kāyaṃ nahāyaṃ ghaṃseyya, kuṭṭe thambhe tarumhi vā.
沐浴时应摩擦身体,于墙壁、柱子或树上,
§66
66.
Kuruvindakasuttena, aññamaññassa kāyato;
以红宝石线,互相于身体上
Agilāno bahārāme, careyya saupāhano.
非病者于外园中,不应着鞋而行。
§67
67.
Upāhanaṃ yo dhāreti, sabbanīlādikampi ca;
凡着鞋者,及一切青色等物;
Nimittaṃ itthiyā ratto, mukhaṃ vā bhikkhadāyiyā.
染着女人之相者,或施食女之面;
§68
68.
Ujjhānasaññī aññassa, pattaṃ vā attano mukhaṃ;
对他人起嫌恶想者,或自己之钵或面;
Ādāsādimhi passeyya, uccāsanamahāsane.
于镜等中观看者,于高座大座;
§69
69.
Nisajjādiṃ karontassa, dukkaṭaṃ vandanepi ca;
作坐等者,于礼敬中亦恶作;
Ukkhittānupasampanna-nānāsaṃvāsakādinaṃ.
被举罪者、未达上者、异住者等之
§70
70.
Ekato paṇḍakitthīhi, ubhatobyañjanena vā;
一方为般哒咖或女人,或为二根者;
Dīghāsane nisīdeyya, adīghe āsane pana.
应坐于长座,然于非长座,
§71
71.
Asamānāsanikena, mañcapīṭhe sayeyya vā;
与非同座者,或卧于床榻;
Kulasaṅgahatthaṃ dadato, phalapupphādikampi ca.
为摄受俗家而施与,果实花等亦
§72
72.
Ganthimādiṃ kare kāre, jinavāritapaccaye;
于资具上作结等,胜者所禁之资具;
Paribhuñjeyya abyatto, anissāya vaseyya vā.
无能力者若受用,或不依止而住;
§73
73.
Anuññātehi aññassa, bhesajjaṃ vā kare vade;
以他人所允许之物,为另一人制作或说药;
Kare sāpattiko bhikkhu, uposathappavāraṇaṃ.
有罪比库若行伍波萨他或自恣;
§74
74.
Dvārabandhādike ṭhāne, parivattakavāṭakaṃ;
于门闩等处,转动门轴或门闩;
Apidhāya vinābhogaṃ, niyogaṃ vā saye divā.
关闭后不使用,或于日间受指派而卧;
§75
75.
Dhaññitthirūparatanaṃ, āvudhitthipasādhanaṃ;
谷物、女人、形色、宝物,武器、女人、装饰品;
Tūriyabhaṇḍaṃ phalaṃ rukkhe, pubbaṇṇādiñca āmase.
乐器物为果在树上,前食等亦在触中。
§76
76.
Sasitthodakatelehi, phaṇahatthaphaṇehi vā;
以饭水油,或以掌击掌;
Kesamosaṇṭhanekasmiṃ, bhājane bhojanepi ca.
于发洗净一容器中,于食物中亦然。
§77
77.
Ekattharaṇapāvuraṇā, sayeyyuṃ dvekamañcake;
一敷具一覆具,二人应卧于一床榻;
Dantakaṭṭhañca khādeyya, adhikūnaṃ pamāṇato.
齿木亦应嚼,超过或不足量度。
§78
78.
Yojeti vā yojāpeti, naccaṃ gītañca vāditaṃ;
自作或使他作,舞蹈歌唱及奏乐;
Dassanaṃ savanaṃ tesaṃ, karontassa ca dukkaṭaṃ.
见彼等、闻彼等,以及作彼等者,恶作。
§79
79.
Vīhādiropime cāpi, bahipākārakuṭṭake;
于寺院等之攀登,于外围墙垣,
Vaccādichaḍḍanādimhi, dīghakesādidhāraṇe.
于大小便弃舍等,于长发等之持有。
§80
80.
Nakhamaṭṭhakaraṇādimhi, sambādhe lomahāraṇe;
于指甲磨擦等,于狭窄处之毛发剃除;
Parikammakataṃ bhūmiṃ, akkame saupāhano.
已作预备之地,着鞋履而践踏。
§81
81.
Adhotaallapādehi, saṅghikaṃ mañcapīṭhakaṃ;
以未洗之足,僧团之床座椅。
Parikammakataṃ bhittiṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
触摸已作预备工的墙壁者,恶作。
§82
82.
Saṅghāṭiyāpi pallatthe, dupparibhuñjeyya cīvaraṃ;
即使在桑喀帝的边缘,也会使衣难以受用;
Akāyabandhano gāmaṃ, vaje katvāna vaccakaṃ.
不系身带而入村,或作排泄后。
§83
83.
Nācameyya dake sante, samādeyya akappiye;
有水时不漱口,或受取不净物;
Desanārocanādimhi, sabhāgāpattiyāpi ca.
在说法、告白等时,以及在同类罪中。
§84
84.
Na vase vassaṃ visaṃvāde, suddhacitte paṭissavaṃ;
不应在争论中度瓦萨,应以清净心回答。
Vassaṃ vasitvā gamane, ananuññātakiccato.
瓦萨后离去时,因未告知之事故。
§85
85.
Vināpadaṃ tarussuddhaṃ, porisamhābhirūhaṇe;
无难处、树净,于攀登人量高处;
Aparissāvanoddhānaṃ, vaje taṃ yācato na de.
未经许可之取出,于围栏内,彼乞求者不应与。
§86
86.
Attano ghātane itthi-rūpādiṃ kārayeyya vā;
于自己之杀害,女人形像等应令作,或;
Hitvā mālādikaṃ cittaṃ, jātakādiṃ sayaṃ kare.
舍弃花鬘等,心,本生等自己应作。
§87
87.
Bhuñjantamuṭṭhape tassa, sālādīsu nisīdato;
于正食者应使起立,于食堂等坐者;
Vuḍḍhānaṃ pana okāsaṃ, adatvā vāpi dukkaṭaṃ.
「对长老们,不给予机会,或者,恶作。」
§88
88.
Yānādimabhirūheyya, kallako ratanattayaṃ;
「应登上车乘等,适当者三宝;」
Ārabbha vade davañña-parisāyopalālane.
「关于说法,在婆罗门众会中劝导。」
§89
89.
Kāyādiṃ vivaritvāna, bhikkhunīnaṃ na dassaye;
「开展身等之后,对比库尼们不应显示;」
Vāce lokāyataṃ palitaṃ, gaṇheyya gaṇhāpeyya vā.
「语言世俗论,白发,应取或应使取。」
§90
90.
Yattha katthaci peḷāyaṃ, bhuñjato pattahatthako;
「无论在何处,在游戏中,食用者持钵手;」
Vātapānakavāṭaṃ vā, paṇāme sodakampi ca.
应关闭窗扇,连同水一起。
§91
91.
Uṇheyya paṭisāmeyya, atiuṇheyya vodakaṃ;
应加热,应冷却,应过度加热,应去水;
Ṭhapeyya bhūmiyaṃ pattaṃ, aṅke vā mañcapīṭhake.
应将钵置于地上,或置于膝上,或置于床座上。
§92
92.
Miḍḍhante paribhaṇḍante, pāde chatte ṭhapeti vā;
当揉搓时、当擦拭时,或将足置于伞上;
Calakādiṃ ṭhape pattaṃ, patte vā hatthadhovane.
应将钵置于不稳固处,或将洗手水置于钵中。
§93
93.
Pattena nīharantassa, ucchiṭṭhamudakampi ca;
对于以钵取出者,残食水亦然;
Akappiyampi pattaṃ vā, paribhuñjeyya dukkaṭaṃ.
若受用不净钵,恶作。
§94
94.
Vade ‘‘jīvā’’ti khipite, na sikkhati anādaro;
若说『有生命』而投掷,不学习者,轻慢;
Parimaṇḍalakādimhi, sekhiye dukkaṭaṃ siyā.
于圆形等,应学法中,应有恶作。
§95
95.
Yo bhaṇḍagāre payutova bhaṇḍakaṃ,
犹如仓库中所用之物品者,
Mātūna pācittiyamassa gopaye;
若为母等隐藏,彼有巴吉帝亚;
Davāya hīnenapi jātiādinā,
即使以种姓等低劣之施物,
Vadeyya dubbhāsitamuttamampi yoti.
「应说最上恶说」者。
6. Vattādikaṇḍaniddeso6. 圆圈等章节之解说
§96
96.
Upajjhācariyavattañca, gamikāgantukampi ca;
「对戒师与老师的义务,以及对来者与去者的义务」。
Senāsanādivattañca, kātabbaṃ piyasīlinā.
「对住所等的义务,应由喜爱戒者履行」。
§97
97.
Hatthapāse ṭhito kiñci, gahitabbaṃ dade tidhā;
「站在手臂所及之处,应以三种方式给予所取之物;欲取者应取,此受取有二种」。
Gahetukāmo gaṇheyya, dvidhāyaṃ sampaṭiggaho.
「欲取者应取,此受取有二种」。
§98
98.
Saṅghāṭimuttarāsaṅgaṃ, tathā antaravāsakaṃ;
「桑喀帝、上衣,以及下衣」。
‘‘Etaṃ imaṃ adhiṭṭhāmi’’, tathā ‘‘paccuddharāmi’’ti.
「我决意此」,如是「我舍弃」。
§99
99.
‘‘Imaṃ imāni etāni, etampi cīvara’’nti vā;
「此、这些、那些,此衣」或,
‘‘Parikkhāracoḷānī’’ti, tathā ‘‘paccuddharāmi’’ti.
「资具布」,如是「我舍弃」。
§100
100.
‘‘Etaṃ imaṃ adhiṭṭhāmi, pattaṃ paccuddharāmi’’ti;
「我决意此,我舍弃钵」,
Evaṃ paccuddharedhiṭṭhe, cīvarādiṃ yathāvidhi.
如是应舍弃已决意的衣等,如法而行。
§101
101.
一百零一。
Sañcarittaṃ vinā sesā, sacittā garukantimā;
除去行媒外,其余有心、重、限量;
Acchinnaṃ pariṇataṃ hitvā, nissaggiyamacittakaṃ.
舍弃未截断、已变坏,尼萨耆亚为无心。
§102
102.
一百零二。
Padasodhammaṃ duve seyyā, itthiyā dhammadesanā;
足洗法二种卧具,对女人说法;
Duve senāsanānīpi, sibbanaṃ cīvarassapi.
二种住所亦,缝衣之。
§103
103.
Pavāritaṃ surāpānaṃ, pañcasannidhiādikaṃ;
已开许的酒饮、五种储藏等,
Jotinujjālanañceva, kappabindumanādikaṃ;
以及点燃火光、咖巴宾度玛那等,
Gāmappavesanantete, pācittīsu acittakā.
入村等这些,在巴吉帝亚中为无心。
§104
104.
Pakiṇṇakesu uddissa-kataṃ hitvāññamaṃsakaṃ;
在杂项中,除了为特定对象所作与人肉,
Ekattharaṇapāvuraṇaṃ, ekamañce tuvaṭṭanaṃ;
一敷具覆盖,一床上铺展;
Ekato bhuñjanañcāpi, naccagītādisattapi.
一处食用,以及舞蹈歌唱等七事。
§105
105.
一百零五。
Akāyabandhanañcāpi , pattahatthakavāṭakaṃ;
不系身,以及钵手门闩;
Acittakamidaṃ sabbaṃ, sesamettha sacittakaṃ.
此一切为无心,其余于此为有心。
§106
106.
一百零六。
Vītikkamanacittena, sacittakamacittakaṃ;
以越界心,以有心、无心,
Paññattijānanenāpi, vadantācariyā tathā.
以施设智,诸老师亦如是说。
§107
107.
Pubbakaraṇādikaṃ katvā, uposathappavāraṇaṃ;
作前行等已,伍波萨他与自恣,
Navadhā dīpitaṃ sabbaṃ, kātabbaṃ piyasīlinā.
一切以九种显示,应由乐戒者作。
§108
108.
Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca;
扫帚、灯、水与座具,
Uposathassa etāni, pubbakaraṇanti vuccati.
此等为伍波萨他之前行事。
§109
109.
Chandapārisuddhiutukkhānaṃ , bhikkhugaṇanā ca ovādo;
欲净、时节之宣告、比库之计数及教诫,
Uposathassa etāni, pubbakiccanti vuccati.
此等为伍波萨他之前务。
§110
110.
Uposatho yāvatikā ca bhikkhū kammappattā,
伍波萨他,凡诸比库应作甘马者,
Sabhāgāpattiyo ca na vijjanti;
且无同分罪存在;
Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti,
应避之人于彼中不存在,
Pattakallanti vuccati.
称为『适宜』。
§111
111. Pubbakaraṇapubbakiccāni samāpetvā desitāpattikassa samaggassa bhikkhusaṅghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma.
111. 完成前行与前事已,为已说罪、和合之比库僧团,以其许可,我们请求诵巴帝摩卡。
§112
112.
Pārisuddhiadhiṭṭhāna-suttuddesavasā tidhā;
依清净、依决意、依经说,有三种;
Gaṇapuggalasaṅghā ca, taṃ kareyyuṃ yathākkamaṃ.
众、人、僧团,彼等应依次而行。
§113
113.
Cātuddaso pannaraso, sāmaggī dinato tidhā;
十四日、十五日,和合从日有三种;
Dinapuggalakattabbā-kārato te naveritā.
从日、从人、从应作、从作者,彼等被说为九种。
§114
114.
Tayo tayoti katvāna, dinapuggalabhedato;
「三三」者,依日与人之差别而作;
Tevācīdvekavācīti, nava vuttā pavāraṇā.
三语、二语、一语,如是说九种自恣。
§115
115.
Kattikantimapakkhamhā, hemaṃ phaggunapuṇṇamā;
从咖提咖月满月之后半月起为冷季,至帕古纳月满月;
Tassa antimapakkhamhā, gimhaṃ āsāḷhipuṇṇamā;
从彼月满月之后半月起为热季,至阿萨拉哈月满月;
Vassakālaṃ tato sesaṃ, catuvīsatuposathā.
从此之后余者为雨季,有二十四次伍波萨他。
§116
116.
一百一十六。
Cātuddasā cha etesu, pakkhā tatiyasattamā;
于此等中,十四日与六日,半月之第三日与第七日;应知其余为十五日,十八种伍波萨他。
Ñeyyā pannarasā sesā, aṭṭhārasa uposathā.
一百一十七。「我给与欲,为我持去欲,为我告知欲」,如是应给与欲。
§117
117. ‘‘Chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehī’’ti chandaṃ dātabbaṃ.
一百一十八。「我给与清净,为我持去清净,为我告知清净」,如是应给与清净。
§118
118. ‘‘Pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehī’’ti pārisuddhi dātabbā.
一百一十九。「我给与自恣,为我持去自恣,为我告知自恣,为我之利益而自恣」,如是应给与自恣。
§119
119. ‘‘Pavāraṇaṃ dammi, pavāraṇaṃ me hara, pavāraṇaṃ me ārocehi, mamatthāya pavārehī’’ti pavāraṇā dātabbā.
119. 「我给予随意,请你持我的随意,请你转告我的随意,请为了我的利益而随意」——如此,随意应当被给予。
§120
120. Āpattidesakena ‘‘ahaṃ, bhante, sambahulā nānāvatthukā āpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā paṭiggaṇhantena ‘‘passasi, āvuso, tā āpattiyo’’ti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna paṭiggaṇhantena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu, suṭṭhu, bhante saṃvarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā desetabbaṃ.
120. 告白罪者应如是说三遍:「尊者,我犯了众多种种事由之罪,我于尊足下告白彼等罪。」受告白者应说:「贤友,汝见彼等罪否?」彼应答:「是,尊者,我见。」受告白者再说:「贤友,未来当防护。」彼应说三遍:「善哉,尊者,我当善加防护。」如是应告白。
§121
121. Vematiṃ ārocentena ‘‘ahaṃ, bhante, sambahulāsu nānāvatthukāsu āpattīsu vematiko, yadā nibbematiko bhavissāmi, tadā tā āpattiyo paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā ārocetabbaṃ.
121. 告白疑惑者应如是说三遍:「尊者,我于众多种种事由之罪有疑惑,当我无疑惑时,我将对彼等罪作补偿。」如是应告白三遍。
§122
122. ‘‘Ajja me uposatho ‘pannaraso, cātuddaso’ti vā adhiṭṭhāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā puggalena adhiṭṭhānuposatho kātabbo.
122. 个人应如是说三遍:「我决意今日伍波萨他为十五日或十四日。」如是应行决意伍波萨他。
§123
123. Dvīsu pana therena ‘‘parisuddho ahaṃ āvuso, ‘parisuddho’ti maṃ dhārehī’’ti tikkhattuṃ vattabbaṃ. Navakenapi tatheva vattabbaṃ. ‘‘Bhante, dhārethā’’ti vacanaṃ viseso.
123. 二人时,长老应说三遍:「贤友,我清净,请持我为清净。」新比库亦应如是说。差别在于应说:「尊者,请持。」
§124
124. Tīsu pana ‘‘suṇantu me āyasmantā, ajjuposatho pannaraso, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pārisuddhiuposathaṃ kareyyāmā’’ti ñattiṃ ṭhapetvā paṭipāṭiyā vuttanayena pārisuddhiuposatho kātabbo.
124. 三人时,除了求听:「诸具寿请听我言,今日伍波萨他为十五日,若诸具寿适宜,我等应互相行清净伍波萨他。」之外,应依前述次第之法行清净伍波萨他。
§125
125. ‘‘Ajja me pavāraṇā ‘cātuddasī, pannarasī’ti vā adhiṭṭhāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā ekena pavāretabbaṃ.
125. 一人应如是说三遍:「我决意今日自恣为十四日或十五日。」如是应自恣。
§126
126. Dvīsu pana therena ‘‘ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ. Navakenāpi tatheva vattabbaṃ. ‘‘Bhante’’ti vacanaṃ viseso.
126. 于二人时,长老应说三次「诸友,我以所见、所闻或疑虑向具寿自恣,愿具寿出于悲悯告我,见已我将改正」而自恣。新比库亦应如是说。以「尊者」一词为差别。
§127
127. Tīsu vā catūsu vā pana ‘‘suṇantu me āyasmantā, ajja pavāraṇā pannarasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pavāreyyāmā’’ti ñattiṃ ṭhapetvā therena ‘‘ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ. Navakehipi tatheva paṭipāṭiyā pavāretabbaṃ. ‘‘Bhante’’tivacanaṃ viseso.
127. 于三人或四人时,除去求听「愿诸具寿听我,今日自恣,十五日,若诸具寿适宜,我等应互相自恣」之外,长老应说三次「诸友,我以所见、所闻或疑虑向诸具寿自恣,愿诸具寿出于悲悯告我,见已我将改正」而自恣。新比库们亦应如是依次序自恣。以「尊者」一词为差别。
§128
128. Catūhi adhikesu pana ‘‘suṇātu me āvuso saṅgho, ajja pavāraṇā pannarasī, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho pavāreyyā’’ti ñattiṃ ṭhapetvā vuḍḍhatarena ‘‘saṅghaṃ, āvuso, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ. Navakehipi tatheva paṭipāṭiyā ‘‘saṅghaṃ, bhante, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti tikkhattuṃ vatvā pavāretabbaṃ.
128. 于四人以上时,除去求听「诸友,愿僧团听我,今日自恣,十五日,若僧团适宜,僧团应自恣」之外,较长老者应说三次「诸友,我以所见、所闻或疑虑向僧团自恣,愿诸具寿出于悲悯告我,见已我将改正」而自恣。新比库们亦应如是依次序说三次「尊者,我以所见、所闻或疑虑向僧团自恣,愿诸具寿出于悲悯告我,见已我将改正」而自恣。
Mūlasikkhā niṭṭhitā. · 根本学处已完结。
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者