三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附律藏随附律藏其他随附小学

Khuddasikkhā · 小学

1562 段 · CSCD 巴利原典
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Khuddasikkhā-mūlasikkhā · 小学与根本学
Khuddasikkhā小学
Ganthārambhakathā
论藏开始语
(Ka)
Ādito upasampanna-sikkhitabbaṃ samātikaṃ;
从最初受达上起应学之事已超越;礼敬三宝后,我将宣说小学法。
Khuddasikkhaṃ pavakkhāmi, vanditvā ratanattayaṃ.
礼敬三宝已,今当宣说《小学处》。
Tatrāyaṃ mātikā –
于此,此为本母——
(Kha)
(佉)
Pārājikā ca cattāro, garukā nava cīvaraṃ;
四巴拉基咖、九重罪、衣
Rajanāni ca patto ca, thālakā ca pavāraṇā.
染料、钵、盘、自恣。
(Ga)
Kālikā ca paṭiggāho, maṃsesu ca akappiyaṃ;
时限药、受取、肉类、不净
Nissaggiyāni pācitti, samaṇakappa bhūmiyo.
尼萨耆亚巴吉帝亚、沙门仪、地。
(Gha)
(伽)
Upajjhācariyavattāni, vaccappassāvaṭhānikaṃ;
对老师与亲教师的侍奉,大小便处,
Āpucchakaraṇaṃ naggo, nhānakappo avandiyo.
裸体时的请求,沐浴的规定,不礼敬。
(Ṅa)
Cammaṃ upāhanā ceva, anolokiyamañjanī;
皮革与鞋履,不观察而涂药,
Akappiyasayanāni, samānāsanikopi ca.
不如法的卧具,以及与同座。
(Ca)
Asaṃvāsiko ca kammaṃ, micchājīvavivajjanā;
不共住甘马,以及离邪命;
Vattaṃ vikappanā ceva, nissayo kāyabandhanaṃ.
义务与分配,依止与身缚。
(Cha)
(遮)
Pathavī ca parikkhāro, bhesajjuggahadūsanaṃ;
地与资具,药品受取之损坏;
Vassūpanāyikā cevāvebhaṅgiyaṃ pakiṇṇakaṃ.
瓦萨入住以及不定法与杂项。
(Ja)
Desanā chandadānādi, uposathappavāraṇā;
说法、欲施等,伍波萨他与自恣;
Saṃvaro suddhi santoso, caturakkhā vipassanāti.
防护、清净、满足,四守护与观。
1. Pārājikaniddeso一、巴拉基咖说明
Pārājikā ca cattāroti –
四巴拉基咖者——
§1
1.
Maggattaye anikkhittasikkho santhatasanthate;
于三道未舍学,铺展与已铺展;
Allokāse nimittaṃ saṃ, tilamattampi santhataṃ.
露地有相为铺展,乃至芝麻许亦铺展。
§2
2.
Asanthatamupādiṇṇaṃ, pavesanto cutotha vā;
未铺展而执取,令入或从中出;
Pavesanaṭṭhituddhārapaviṭṭhakkhaṇasādako.
「入」、「住」、「取出」、「入已之刹那」为成就者。
§3
3.
Ādiyeyya hareyyāvahareyya iriyāpathaṃ;
取用、拿走、带走、威仪;
Kopeyya ṭhānā cāveyya, saṅketaṃ vītināmaye.
「移动」、「从处所移开」、「越过标识」。
§4
4.
Adinnaṃ theyyacittena, bhave pārājikotha vā;
「未给予之物」以「盗心」,「有」则为「巴拉基咖」;
Theyyābalakusacchannaparikappāvahārako;
以盗心、武力、秘密掩盖、策谋而夺取者;
Bhaṇḍakālagghadesehi, paribhogettha nicchayo.
以「物品」、「时」、「轻重」、「处所」,于此「受用」有决定。
§5
5.
Manussaviggahaṃ cicca, jīvitā vā viyojaye;
若切断人身,或令其离命;
Satthahārakaṃ vāssa maraṇacetano upanikkhipe.
或以杀心为彼置持刀者。
§6
6.
Gāheyya maraṇūpāyaṃ, vadeyya maraṇe guṇaṃ;
若取死亡方便,若说死亡功德;
Cuto payogā sāhatthinissaggāṇattithāvarā.
死者、方便、自手、舍弃、教令、住立。
§7
7.
Iddhivijjāmayā kālavatthāvudhiriyāpathā;
神通、明咒、时节、物、武器、行、道;
Kriyāviseso okāso, cha āṇattiniyāmakā.
行为差别、处所,六种教令决定。
§8
8.
Jhānādibheda nosantamattanattupanāyikaṃ;
禅那等之分别,非仅为安静、无我之引导;
Katvā koṭṭhāsamekekaṃ, paccuppannabhavassitaṃ.
作为各各分类之章节,依于现在有。
§9
9.
Aññāpadesarahitaṃ , dīpentonadhimāniko;
离于教示之骄慢,如灯照明而不自高;
Kāyena vācā viññatti-pathe ñāte cuto bhave.
以身、以语,于表知之道,从已知有而殁。
§10
10.
Pārājikete cattāro, asaṃvāsā yathā pure;
此四巴拉基咖,如前不共住;
Abhabbā bhikkhubhāvāya, sīsacchinnova jīvituṃ.
不能为比库之状态,如断头者不能活命。
§11
11.
Pariyāyo ca āṇatti, tatiye dutiye pana;
『方便』与『教令』,于第三、第二中;
Āṇattiyeva sesesu, dvayametaṃ na labbhati.
唯『教令』于其余,此二者不可得。
§12
12.
Sevetukāmatācittaṃ , magge maggappavesanaṃ;
『欲行之欲心』,『道中入道』;
Imaṃ methunadhammassa, āhu aṅgadvayaṃ budhā.
此『交媾法』之二支,智者说。
§13
13.
Manussasaṃ tathāsaññī, theyyacittañca vatthuno;
以为是人类,对该物具有盗心,
Garutā avahāro ca, adinnādānahetuyo.
『重』与『移离』,此等为『不与取』之诸因。
§14
14.
Pāṇo mānussako pāṇa-saññitā ghātacetanā;
『生物』者,人类生物;『生物想』者,认知为生物;『杀害心』者,杀害之思;
Payogo tena maraṇaṃ, pañcete vadhahetuyo.
『加行』者,以此加行;『死亡』者,由此而死。此五者为杀害之因。
§15
15.
Asantatā attani pāpamicchatā-
『不存在性』者,于自身不存在;『欲恶法』者,欲求恶法;
Yārocanā tassa manussajātitā;
『劝说』者,对彼之劝说;『人类性』者,彼为人类;
Nāññāpadeso ca tadeva jānanaṃ,
『非他处』者,非于他处;『知彼』者,知彼即是;
Pañcettha aṅgāni asantadīpane.
此五者为不存在之支分,用以显示不存在。
§16
16.
Asādhāraṇā cattāro, bhikkhunīnamabhabbakā;
不共有四,于比库尼为不能犯;
Ekādasa ca vibbhantā, bhikkhunī mudupiṭṭhiko.
十一为离散,比库尼为软背者。
§17
17.
Lambī mukhena gaṇhanto, aṅgajātaṃ parassa ca;
垂下者、以口取者,及他人之身分;
Tatthevābhinisīdanto, cattāro anulomikā.
于彼处坐下者,四为随顺者。
§18
18.
Magge maggappavesanā, methunassa idhāgatā;
道、道之进入,交媾于此来;
Cattāroti catubbīsa, samodhānā parājikāti.
四者即二十四,合并为巴拉基咖。
2. Saṅghādisesaniddeso二、桑喀地谢萨说明
Garukānavāti –
『重罪不能遮盖』者——
§19
19.
Mocetukāmatā sukka-ssupakkamma vimocayaṃ;
欲解脱之欲求,以精液之努力而解脱;
Aññatra supinantena, samaṇo garukaṃ phuse.
除梦中以外,沙玛内拉触犯重罪。
§20
20.
Itthisaññī manussitthiṃ, kāyasaṃsaggarāgavā;
有女人想,对人类女人,因身触之贪,
Samphusanto upakkamma, samaṇo garukaṃ phuse.
以努力触之,沙玛内拉触犯重罪。
§21
21.
Tathā suṇantiṃ viññuñca, maggaṃ vārabbha methunaṃ;
如是听闻之有智者,关于道,关于交媾,
Duṭṭhullavācārāgena, obhāsetvā garuṃ phuse.
以粗恶语之染,触犯重罪后说出。
§22
22.
Vatvāttakāmupaṭṭhāna-vaṇṇaṃ methunarāgino;
说出如此侍奉之赞美,出于交媾之染者;
Vācā methunayuttena, garuṃ methunayācane.
以与交媾相应之语,向尊者乞求交媾。
§23
23.
Paṭiggahetvā sandesaṃ, itthiyā purisassa vā;
接受来自女人或男人的信息后,
Vīmaṃsitvā haraṃ paccā, samaṇo garukaṃ phuse.
审察后带回,沙玛内拉触犯重罪。
§24
24.
Saṃyācitaparikkhāraṃ, katvādesitavatthukaṃ;
将被乞求之资具,作成所指示之物;
Kuṭiṃ pamāṇātikkantaṃ, attuddesaṃ garuṃ phuse.
若建造超越尺度的小屋,为自己所用,犯重罪。
§25
25.
Mahallakaṃ vihāraṃ vā, katvādesitavatthukaṃ;
或者建造大型住所,在已指定的地点;
Attano vasanatthāya, samaṇo garukaṃ phuse.
为自己居住之故,沙门犯重罪。
§26
26.
Amūlakena codento, codāpentova vatthunā;
以无根据之事诽谤,或令他人以此事诽谤;
Antimena ca cāvetuṃ, suṇamānaṃ garuṃ phuse.
并以最终目的欲令驱摈,若听从者,犯重罪。
§27
27.
Aññassa kiriyaṃ disvā, tena lesena codayaṃ;
见他人之行为,以此少分诽谤;
Vatthunā antimenāññaṃ, cāvetuṃ garukaṃ phuse.
以最后的事物,触犯重罪而令堕落。
§28
28.
Chādeti jānamāpannaṃ, parivaseyya tāvatā;
覆藏已知所犯者,应别住如是之时;
Careyya saṅghe mānattaṃ, parivuttho cha rattiyo.
已别住六夜者,应于僧团中行僧悦。
Ciṇṇamānattamabbheyya, taṃ saṅgho vīsatīgaṇo.
已行僧悦者应出罪,彼僧团二十众。
§29
29.
Āpattinukkhittamanantarāya
因罪被举、无障碍者
Pahuttatāyo tathasaññitā ca;
及众多性、如是所说者;
Chādetukāmo atha chādanāti,
「欲覆盖者,则以覆盖物」者,
Channā dasaṅgehyaruṇuggamamhīti.
「覆盖」有十种情况,在日出时。
3. Cīvaraniddeso三、衣说明
Cīvaranti –
「衣」者——
§30
30.
Khomakoseyyakappāsa-sāṇabhaṅgāni kambalaṃ;
麻、绢、棉、毛、麻布、羊毛毯;
Kappiyāni chaḷetāni, sānulomāni jātito.
这六种是如法的,从种类上说是顺应的。
§31
31.
Dukūlañceva paṭṭuṇṇa-paṭaṃ somāracīnajaṃ;
细棉布、毛织物、布匹、索玛拉支那产的;
Iddhijaṃ devadinnañca, tassa tassānulomikaṃ.
「神通所生者、天人所施者,以及与彼彼相应者。
§32
32.
Ticīvaraṃ parikkhāra-coḷaṃ vassikasāṭikaṃ;
「三衣、资具衣、雨浴衣;
Adhiṭṭhe na vikappeyya, mukhapuñchananisīdanaṃ.
「于决意时不应分别,拭口布、坐具。
§33
33.
Paccattharaṇakaṃ kaṇḍu-cchādimettha ticīvaraṃ;
「敷具、疥疮覆布——此中三衣;
Na vaseyya vinekāhaṃ, cātumāsaṃ nisīdanaṃ.
「不应离宿一夜,四个月坐具。
§34
34.
‘‘Imaṃ saṅghāṭiṃdhiṭṭhāmi’’, saṅghāṭimiccadhiṭṭhaye;
「『我决意此桑喀帝』,应决意桑喀帝;
Ahatthapāsametanti, sesesupi ayaṃ nayo.
「无手索等」者,于其余诸项亦此法则。
§35
35.
Adhiṭṭhahanto saṅghāṭi-ppabhutiṃ pubbacīvaraṃ;
决意桑喀帝等旧衣时;
Paccuddharitvādhiṭṭheyya, pattādhiṭṭhahane tathā.
应舍弃后再决意,于钵之决意亦然。
§36
36.
Etaṃ imaṃ va saṅghāṭiṃ, saṃse paccuddharāmiti;
「我舍弃此桑喀帝」或「我舍弃这件」;
Evaṃ sabbāni nāmena, vatvā paccuddhare vidū.
如是智者应以名称说明一切后舍弃。
§37
37.
Saṅghāṭi pacchimantena, dīghaso muṭṭhipañcako;
桑喀帝之后边,长度为五拳。
Uttamantena sugata-cīvarūnāpi vaṭṭati.
以最上量,善逝衣亦许。
§38
38.
Muṭṭhittikañca tiriyaṃ, tathā ekaṃsikassapi;
拳量与横量,以及单肩衣;
Antaravāsako cāpi, dīghaso muṭṭhipañcako;
下衣亦如是,长度五拳量;
Aḍḍhateyyo dvihattho vā, tiriyantena vaṭṭati.
二肘半或二肘,横量许可。
§39
39.
Nisīdanassa dīghena, vidatthi dve visālato;
坐具之长度,二张手宽度;
Diyaḍḍhaṃ dasā vidatthi, sugatassa vidatthiyā.
二肘半或十张手,以善逝张手量。
§40
40.
Kaṇḍuppaṭicchādikassa, tiriyaṃ dve vidatthiyo;
疥疮覆盖布,横量二指距;
Dīghantato catassova, sugatassa vidatthiyā.
长度唯四指,善逝之指距。
§41
41.
Vassikasāṭikāyāpi, dīghaso cha vidatthiyo;
雨浴衣亦然,长度六指距;
Tiriyaṃ aḍḍhateyyāva, sugatassa vidatthiyā.
横量二指半,善逝之指距。
§42
42.
Ettha chedanapācitti, karontassa taduttari;
于此若裁制,超过彼量者,巴吉帝亚罪;
Paccattharaṇa mukhacoḷā, ākaṅkhitappamāṇikā.
敷具与口拭布,随意欲之量。
§43
43.
Parikkhāracoḷe gaṇanā, pamāṇaṃ vā na dīpitaṃ;
对于资具布,未说明计数或尺寸;
Tathā vatvā adhiṭṭheyya, thavikādiṃ vikappiyaṃ.
如是说已应决意,针线包等为可分配物。
§44
44.
Ahatāhatakappānaṃ, saṅghāṭi diguṇā siyā;
对于未捣与已捣之布,桑喀帝应为二层;
Ekacciyottarāsaṅgo, tathā antaravāsako.
某些上衣,以及下衣亦同。
§45
45.
Utuddhaṭāna dussānaṃ, saṅghāṭi ca catugguṇā;
对于季节所举起之布,桑喀帝应为四层;
Bhaveyyuṃ diguṇā sesā, paṃsukūle yathāruci.
其余诸衣应为二层,对于尘堆衣则随意。
§46
46.
Tīsu dve vāpi ekaṃ vā, chinditabbaṃ pahoti yaṃ;
三衣中,若能截断二衣或一衣;
Sabbesu appahontesu, anvādhimādiyeyya vā;
若于一切衣皆不能截断,则应执取之;
Acchinnañca anādiṇṇaṃ, na dhāreyya ticīvaraṃ.
未截断且未执取者,不应持三衣。
§47
47.
Gāme nivesane uddo-sitapāsādahammiye;
于村、住处、高楼、宫殿、楼阁;
Nāvāṭṭamāḷaārāme, satthakhettakhale dume.
船坞、讲堂、园林、商队、田地、打谷场、树下。
§48
48.
Ajjhokāse vihāre vā, nikkhipitvā ticīvaraṃ;
于露地或精舍中,舍置三衣后;
Bhikkhusammutiyāññatra, vippavatthuṃ na vaṭṭati.
除比库认可外,不得离开。
§49
49.
Rogavassānapariyantā, kaṇḍucchādikasāṭikā;
病衣、瓦萨衣无期限,疥疮覆盖衣等;
Tato paraṃ vikappeyya, sesā apariyantikā.
超过此者应分配,其余无期限。
§50
50.
Paccattharaṇa parikkhāra-mukhapuñchanacoḷakaṃ;
敷具、资具、拭口布;
Dasaṃ pyarattanādiṇṇakappaṃ labbhaṃ nisīdanaṃ.
第十,未染、未施与,允许得坐具。
§51
51.
Adasaṃ rajitaṃyeva, sesacīvarapañcakaṃ;
未满十、已染者,其余五种衣。
Kappatādiṇṇakappaṃva, sadasaṃva nisīdanaṃ.
如同已许可者所许可之物,坐具亦如是有边际。
§52
52.
Anadhiṭṭhitanissaṭṭhaṃ, kappetvā paribhuñjaye;
未确定、未舍弃者,作净后应受用;
Hatthadīghaṃ tatopaḍḍha-vitthārañca vikappiyaṃ.
手张长,从彼加半张为宽,应作净。
§53
53.
Ticīvarassa bhikkhussa, sabbametaṃ pakāsitaṃ;
对于三衣之比库,此一切已被宣说;
Parikkhāracoḷiyo sabbaṃ, tathā vatvā adhiṭṭhati.
资具布片一切,如是说后确定。
§54
54.
Acchedavissajjanagāhavibbhamā ,
截断、舍弃、执取、离弃,
Paccuddharo māraṇaliṅgasikkhā;
拒还者,死相学处;
Sabbesvadhiṭṭhānaviyogakāraṇā,
一切处,离别之因,
Vinividdhachiddañca ticīvarassa.
穿孔破洞,及三衣。
§55
55.
Kusavākaphalakāni, kambalaṃ kesavālajaṃ;
库萨草、树皮、果皮板,羊毛毯、毛发所生;
Thullaccayaṃ dhārayatolūkapakkhājinakkhipe.
持用猫头鹰翅、兽皮投掷者,土喇吒亚。
§56
56.
Kadalerakakkadusse, potthake cāpi dukkaṭaṃ;
芭蕉布、树皮布,及书页,恶作。
Sabbanīlakamañjeṭṭha-pītalohitakaṇhake.
一切青、黄、赤、白、黑色。
§57
57.
Mahāraṅgamahānāma-raṅgaratte tirīṭake;
大红色、大名色、红色、红色、条纹色。
Acchinnadīghadasake, phalapupphadase tathā;
覆盖色、长色、十色,以及果色、花色十色。
Kañcuke veṭhane sabbaṃ, labhaticchinnacīvaroti.
外壳色、包裹色,一切这些,得到截断衣。
4. Rajananiddeso4. 染料说明
Rajanāni cāti –
「诸染料」者——
§58
58.
Mūlakkhandhatacapatta-phalapupphappabhedato;
从根、茎、树皮、叶、果、花之分别。
Rajanā chappakārāni, anuññātāni satthunā.
染料有六种,导师已允许。
§59
59.
Mūle haliddiṃ khandhe ca, mañjeṭṭha tuṅgahārake;
根中有姜黄,茎中有茜草,以及通哈拉盖;
Alliṃ nīlañca pattesu, tace loddañca kaṇḍulaṃ;
叶中有阿离与蓝靛,皮中有洛达与咖恩杜喇;
Kusumbhaṃ kiṃsukaṃ pupphe, sabbaṃ labbhaṃ vivajjiyāti.
花中有咖苏巴与金苏咖,一切可得者,除去应舍弃者。
5. Pattaniddeso5. 钵说明
Pattocāti –
「钵也」者——
§60
60.
Ayopatto bhūmipatto, jātiyā kappiyā duve;
铁钵与土钵,此二种依生性为如法。
Ukkaṭṭho majjhimo ceva, omako ca pamāṇato.
从量而言,有上等、中等及下等。
§61
61.
Ukkaṭṭho magadhe nāḷi-dvayataṇḍulasādhitaṃ;
上等者,取马嘎达国二那离量之米所煮成之饭,
Gaṇhāti odanaṃ sūpaṃ, byañjanañca tadūpiyaṃ.
以及汤与适合于彼之副食。
§62
62.
Majjhimo tassupaḍḍhova, tatopaḍḍhova omako;
中等者,为彼之半量;下等者,为彼之半量。
Ukkaṭṭhato ca ukkaṭṭho, apatto omakomako.
从上等而言有上等者,未达下等之下等者。
§63
63.
Atirekapatto dhāreyyo, dasāhaparamaṃ sako;
超过之钵食,应持守自己的,以十日为最长期限。
Kappo nissaggiyo hoti, tasmiṃ kāletināmite.
咖提那衣成为应舍,在彼时限已过时。
§64
64.
Acchedadānagāhehi, vibbhamā maraṇuddhaṭā;
由于断舍、给予、取持,由于离去、死亡、被举罪,
Liṅgasikkhāhi chiddena, pattādhiṭṭhānamujjhati.
由于相与学处之破失,失去钵之确定。
§65
65.
Pattaṃ na paṭisāmeyya, sodakaṃ na ca otape;
不应修理钵,不应晒有水之钵;
Uṇhe na nidahe bhumyā, na ṭhape no ca laggaye.
不应在热地上烤钵,不应放置,不应悬挂。
§66
66.
Miḍḍhante paribhaṇḍante, aṅke vā ātapattake;
在揉捏时、在敲打时,在膝上或在日伞下;
Pādesu mañcapīṭhe vā, ṭhapetuṃ na ca kappati.
不允许放置于脚边、床上或椅上。
§67
67.
Na nīhareyya ucchiṭṭho-dakañca calakaṭṭhikaṃ;
不应携出残食水与牙木;
Pattena pattahattho vā, kavāṭaṃ na paṇāmaye.
持钵者或手持钵者,不应推门。
§68
68.
Bhūmiādhārake dārudaṇḍādhāre susajjite;
于地面支架、木杆支架、善装备处;
Duve patte ṭhapeyyekaṃ, nikkujjitvāna bhūmiyaṃ.
应将两钵中之一钵,倒覆放置于地面。
§69
69.
Dārurūpiyasovaṇṇa-maṇiveḷuriyāmayā ;
以木、银、金、宝石、琉璃所制者;
Kaṃsakācatipusīsaphalikātambalohajā.
由铜、青铜、锡、铅、赤铜、黄铜所制成者。
§70
70.
Chavasīsamayo cāpi, ghaṭītumbakaṭāhajā;
由尸首头骨所制成者,由葫芦、瓠瓜、锅所制成者;
Pattā akappiyā sabbe, vuttā dukkaṭavatthukāti.
一切钵皆不许可,已说为恶作事。
6. Thālakaniddeso6. 盘器说明
Thālakā cāti –
『钵盂等』者——
§71
71.
Kappiyā thālakā tisso, tambāyomattikāmayā;
许可的盘有三种:由铜、铁、陶土所制成者;
Dārusovaṇṇarajatamaṇiveḷuriyāmayā.
由木、金、银、宝石、琉璃所制成者。
§72
72.
Akappā phalikākācakaṃsajā gihisantakā;
不允许的是:石板制、青铜制、铜制、俗人用的;
Saṅghikā kappiyā tumbaghaṭijā tāvakālikāti.
僧团的、净施的、葫芦制、瓦罐制、暂时性的,是允许的。
7. Pavāraṇāniddeso7. 邀请说明
Pavāraṇāti –
「自恣」者——
§73
73.
Yenīriyāpathenāyaṃ, bhuñjamāno pavārito;
以何种食物之道路,此人食用时被宣告足食;
Tato aññena bhuñjeyya, pācittinatirittakaṃ.
若从彼之外再食用,则为巴吉帝亚之过量。
§74
74.
Asanaṃ bhojanañceva, abhihāro samīpatā;
座、食物、持来、接近——
Kāyavācāpaṭikkhepo, pañcaaṅgā pavāraṇā.
身语拒绝,五支自恣。
§75
75.
Odano sattu kummāso, maccho maṃsañca bhojanaṃ;
饭、炒粉、豆粥、鱼、肉,此为主食;
Sāli vīhi yavo kaṅgu, kudrūsavaragodhumā;
稻米、小麦、大麦、粟、苦楝米、瓦拉咖、小麦,
Sattannamesaṃ dhaññānaṃ, odano bhojjayāgu ca.
此七种谷物之饭、可食之粥。
§76
76.
Sāmākāditiṇaṃ kudrūsake varakacorako;
沙玛咖等草中之苦楝米,瓦拉咖中之粗米;
Varake sāliyañceva, nīvāro saṅgahaṃ gato.
瓦拉咖中之稻米,以及尼瓦拉,皆摄入其中。
§77
77.
Bhaṭṭhadhaññamayo sattu, kummāso yavasambhavo;
炒谷粉制成的粥,豆粥由大麦生;
Maṃso ca kappiyo vutto, maccho udakasambhavo.
肉类被说为如法,鱼类由水中生。
§78
78.
Bhuñjanto bhojanaṃ kappa-makappaṃ vā nisedhayaṃ;
食用如法或不如法的食物时,应禁止;
Pavāreyyābhihaṭaṃ kappaṃ, tannāmena imanti vā.
应劝请已带来的如法食物,或以其名称说『这个』。
§79
79.
Lājā taṃsattubhattāni, goraso suddhakhajjako;
炒米、那粥、饭等,牛乳、纯硬食;
Taṇḍulā bhaṭṭhapiṭṭhañca, puthukā veḷuādinaṃ.
米粒、炒粉,以及竹等的爆米。
§80
80.
Bhattaṃ vuttāvasesānaṃ, rasayāgu rasopi ca;
食物、所说之残余、味粥、味汤,
Suddhayāguphalādīni, na janenti pavāraṇaṃ.
纯粥、果等,不生起足食。
§81
81.
Pavāritena vuṭṭhāya, abhuttena ca bhojanaṃ;
已足食者起座后,以及未食者对于食物,
Atirittaṃ na kātabbaṃ, yena yaṃ vā pure kataṃ.
不应作残余食,无论由谁或对何物先前所作。
§82
82.
Kappiyaṃ gahitañcevu-ccāritaṃ hatthapāsagaṃ;
若已取净食,已说出,在手掌范围内,
Atirittaṃ karontevaṃ, ‘‘alameta’’nti bhāsatu.
作残余食时,应说『此已足』。
§83
83.
Na karenupasampanna-hatthagaṃ pesayitvāpi;
不应令未达上者持去而送;
Kāretuṃ labbhate sabbo, bhuñjituṃ tamakārakoti.
一切人可令作,未作者不得食。
8. Kālikaniddeso8. 时限物说明
Kālikācāti –
时限药者——
§84
84.
Paṭiggahitā cattāro, kālikā yāvakālikaṃ;
已受持有四种:时限药、时分药;
Yāmakālikaṃ sattāha-kālikaṃ yāvajīvikaṃ.
夜分药、七日药、尽形寿药。
§85
85.
Piṭṭhaṃ mūlaṃ phalaṃ khajjaṃ, goraso dhaññabhojanaṃ;
粉、根、果、硬食,乳制品、谷食;
Yāgusūpappabhutayo, hontete yāvakālikā.
粥汤等,此等为时限药。
§86
86.
Madhumuddikasālūka-cocamocambajambujaṃ;
蜂蜜、糖、沙鹿咖、可咖、摩咖、芒果、莲花;
Phārusaṃ naggisantattaṃ, pānakaṃ yāmakālikaṃ.
法鲁萨、那基桑达德、饮料,为夜分药。
§87
87.
Sānulomāni dhaññāni, ṭhapetvā phalajo raso;
顺应的谷物,除去果实所生之汁;
Madhūkapupphamaññatra, sabbo puppharasopi ca.
除蜜花之外,一切花汁亦然。
§88
88.
Sabbapattaraso ceva, ṭhapetvā pakkaḍākajaṃ;
一切叶汁,除去熟无花果所生者;
Sītodamadditodicca-pāko vā yāmakāliko.
冷却、压榨、日晒、煮熟者,或夜分时药。
§89
89.
Sappinonītatelāni , madhuphāṇitameva ca;
酥、油、蜜、糖,
Sattāhakālikā sappi, yesaṃ maṃsamavāritaṃ.
七日时药为酥,彼等肉为所禁。
§90
90.
Telaṃ tilavaseraṇḍa-madhusāsapasambhavaṃ;
油者,从胡麻、亚麻、芥子、蜜、芥菜子所生;
Khuddābhamaramadhukari-makkhikāhi kataṃ madhu;
蜜者,由小蜂、大蜂、蜜蜂、苍蝇所作;
Rasādiucchuvikati, pakkāpakkā ca phāṇitaṃ.
糖者,从甘蔗汁等变化而来,已煮与未煮者。
§91
91.
Savatthupakkā sāmaṃ vā, vasā kāle amānusā;
沙瓦提城的根菜,自己煮,或在非人时由脂肪煮;
Aññesaṃ na pace vatthuṃ, yāvakālikavatthunaṃ.
不为他人煮根菜,那些是时限性根菜。
§92
92.
Haliddiṃ siṅgiverañca, vacattaṃ lasuṇaṃ vacā;
姜黄、生姜、菖蒲、大蒜、白菖蒲;
Usīraṃ bhaddamuttañcātivisā kaṭurohiṇī;
香根草、黄姜,以及阿提维萨、咖图罗希尼;
Pañcamūlādikañcāpi, mūlaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
以及五根等,这些根是尽形寿药。
§93
93.
Biḷaṅgaṃ maricaṃ goṭṭha-phalaṃ pipphali rājikā;
荜茇、胡椒、果德塔果、荜拨、芥子;
Tiphaleraṇḍakādīnaṃ, phalaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
提帕勒、阿兰达咖等之果,彼为尽形寿药。
§94
94.
Kappāsanimbakuṭajapaṭolasulasādinaṃ;
咖巴萨、宁巴、古达迦、巴多喇、苏喇萨等之;
Sūpeyyapaṇṇaṃ vajjetvā, paṇṇaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
除去适于汤羹之叶,彼叶为尽形寿药。
§95
95.
Ṭhapetvā ucchuniyyāsaṃ,
除去甘蔗之汁液,
Sarasaṃ ucchujaṃ tacaṃ;
甘蔗所生之汁液与皮;
Niyyāso ca taco sabbo,
一切汁液与皮,
Loṇaṃ lohaṃ silā tathā.
盐、铜、石,如是。
§96
96.
Suddhasitthañca sevālo, yañca kiñci sujhāpitaṃ;
纯净的石灰、苔藓,以及任何被净化之物;
Vikaṭādippabhedañca, ñātabbaṃ yāvajīvikaṃ.
从维咖德等之分类,应知为尽形寿药。
§97
97.
Mūlaṃ sāraṃ taco pheggu, paṇṇaṃ pupphaṃ phalaṃ latā;
根、心材、皮、树脂、叶、花、果、藤蔓;
Āhārattha masādhentaṃ, sabbaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
为食物之目的而不能使之成就者,一切彼等为尽形寿药。
§98
98.
Sabbakālikasambhogo, kāle sabbassa kappati;
一切时药之受用,于时中对一切是适宜的;
Sati paccaye vikāle, kappate kālikattayaṃ.
当缘具足时,于非时,成立三种时限。
§99
99.
Kālayāmamatikkantā , pācittiṃ janayantubho;
时限与夜分已过,此二者生起巴吉帝亚;
Janayanti ubhopete, antovutthañca sannidhiṃ.
此二者生起,以及内宿与贮藏。
§100
100.
Sattāhakālike satta, ahāni atināmite;
于七日时限,七日已超过时;
Pācitti pāḷināruḷhe, sappiādimhi dukkaṭaṃ.
巴吉帝亚;于篱笆内烧煮,于酥油等,恶作。
§101
101.
Nissaṭṭhaladdhaṃ makkheyya, naṅgaṃ najjhohareyya ca;
已舍弃所得者可涂抹,裸体者不应使其穿衣;
Vikappentassa sattāhe, sāmaṇerassadhiṭṭhato;
对于正在分配者,七日内,由沙玛内拉的决意,
Makkhanādiñca nāpatti, aññassa dadatopi ca.
涂抹等无犯,对于给予他人者亦然。
§102
102.
Yāvakālikaādīni, saṃsaṭṭhāni sahattanā;
时限药等,与手相混合者;
Gāhāpayanti sabbhāvaṃ, tasmā evamudīritaṃ.
「使得具有尊重」,因此如是说。
§103
103.
Pure paṭiggahitañca, sattāhaṃ yāvajīvikaṃ;
先前已受持的,七日药与终生药;与剩余时分药混合,食用者巴吉帝亚。
Sesakālikasammissaṃ, pācitti paribhuñjato.
混杂有余时限之物,受用者,犯巴吉帝亚。
§104
104.
与时限药混合,其余三种时分药;
Yāvakālikasammissaṃ, itaraṃ kālikattayaṃ;
与终生药混合者,其余三时药;
Paṭiggahitaṃ tadahu, tadaheva ca bhuñjaye.
所受取者,应于当日,即于当日而食用。
§105
105.
一百零五。
Yāmakālikasammissaṃ, sesamevaṃ vijāniyaṃ;
与夜分药混合者,其余应如是了知;与七日药混合者,七日间许可他者。
Sattāhakālikamissañca, sattāhaṃ kappatetaranti.
与七日药混合者,七日内可受用,过期则不得受用。
9. Paṭiggāhaniddeso9. 受取说明
Paṭiggāhoti –
「受器」者——
§106
106.
一百零六。
Dātukāmābhihāro ca, hatthapāseraṇakkhamaṃ;
欲施者之携来,以及手掷与投掷之能力;
Tidhā dente dvidhā gāho, pañcaṅgevaṃ paṭiggaho.
施者有三种,受者有二种,如是受取有五支。
§107
107.
Asaṃhāriye tatthajāte, sukhume ciñcaādinaṃ;
于不可移动者、于彼处生者、于细微者、于真吉咖等,
Paṇṇe vāsayhabhāre ca, paṭiggāho na rūhati.
于叶、于住处、于负荷中,受取不成立。
§108
108.
Sikkhāmaraṇaliṅgehi, anapekkhavisaggato;
由学、死亡、标相,由无顾虑之舍弃;
Acchedānupasampanna-dānā gāhopasammati.
由断绝、达上、施舍,取受停止。
§109
109.
Appaṭiggahitaṃ sabbaṃ, pācitti paribhuñjato;
一切未受取者,受用者巴吉帝亚;
Suddhañca nātibahalaṃ, kappate udakaṃ tathā.
清净且不太浓厚,如是之水允许。
§110
110.
Aṅgalaggamavicchinnaṃ, dantakkhikaṇṇagūthakaṃ;
炭末、未断之物、齿木、耳垢、鼻涕,
Loṇassukheḷasiṅghāṇi-semhamuttakarīsakaṃ.
盐、酸、痰、鼻涕、脓、尿、粪。
§111
111.
Gūthamattikamuttāni, chārikañca tathāvidhe;
粪、土、尿、灰等如是之类,
Sāmaṃ gahetvā seveyya, asante kappakārake.
当无净施者在时,自己取用而服用。
§112
112.
Durūpaciṇṇe rajokiṇṇe, athuggahappaṭiggahe;
于难以积聚者、尘垢所染者、难以接受与施予者;
Antovutthe sayaṃpakke, antopakke ca dukkaṭanti.
于内煮者、自熟者、于内熟者,为恶作。
10. Akappiyamaṃsaniddeso十、不合宜肉的说明
Maṃsesu ca akappiyanti –
于诸肉中,为不允许者——
§113
113.
Manussahatthiassānaṃ, maṃsaṃ sunakhadīpinaṃ;
人肉、象肉、马肉,犬肉、豹肉,
Sīhabyagghataracchānaṃ, acchassa uragassa ca.
狮肉、虎肉、豺肉,熊肉、蛇肉。
§114
114.
Uddissakatamaṃsañca, yañca appaṭivekkhitaṃ;
为己所杀之肉,以及未经观察者;人肉为土喇吒亚,其余诸肉为恶作。
Thullaccayaṃ manussānaṃ, maṃse sesesu dukkaṭaṃ.
对于人肉,〔犯〕土喇吒亚;其余诸肉,〔犯〕恶作。
§115
115.
骨、血、皮、毛、毛发,皆不允许;有心识者如同为己所杀,其余无心识者。
Aṭṭhīpi lohitaṃ cammaṃ, lomamesaṃ na kappati;
骨、血、皮、毛、毛发,皆不允许;有心识者如同为己所杀,其余无心识者。
Sacittakaṃva uddissa-kataṃ sesā acittakāti.
有心识者如同为己所杀,其余无心识者。
11. Nissaggiyaniddeso十一、尼萨耆亚(应舍)的说明
Nissaggiyānīti –
『尼萨耆亚诸』者——
§116
116.
Arūpiyaṃ rūpiyena, rūpiyaṃ itarena ca;
以金属换非金属,以金属换其他物;若以金属交换,此处金属为尼萨耆亚。
Rūpiyaṃ parivatteyya, nissaggi idha rūpiyaṃ.
若以〔物品〕换取金银,于此〔律〕中,金银〔须〕舍出。
§117
117.
咖哈巴纳、萨基胡、新基、流通金属及马萨咖。
Kahāpaṇo sajjhu siṅgī, vohārūpagamāsakaṃ;
咖哈巴纳、白银、金块,以及通用于交易的〔货币〕马萨咖;
Vatthamuttādi itaraṃ, kappaṃ dukkaṭavatthu ca.
「衣舍弃」等其余,应允许之事与恶作事。
§118
118.
‘‘Imaṃ gahetvā bhutvā vā, imaṃ dehi karānaya;
「取此而食,或给此,作此」,或「我给」,于买卖成就时,尼萨耆亚。
Demi vā’’ti samāpanne, nissaggi kayavikkaye.
『以等等』者,谓于受用圆满时,须舍弃以用于买卖交易。
§119
119.
自己的或他人的利得,僧团的或其他的,已知。
Attano aññato lābhaṃ, saṅghassaññassa vā nataṃ;
无论是自己所得、他人所得,抑或已知属于僧团或他人之所得;
Pariṇāmeyya nissaggi, pācitti cāpi dukkaṭaṃ.
转让应舍物者,巴吉帝亚;以及恶作。
§120
120.
Anissajjitvā nissaggiṃ, paribhuñje na deyya vā;
未舍而应舍物,受用或不应施与;
Nissaṭṭhaṃ sakasaññāya, dukkaṭaṃ aññathetaranti.
已舍物以自己想,恶作;以他想者亦然。
12. Pācittiyaniddeso十二、巴吉帝亚的说明
Pācittīti –
『巴吉帝亚』者——
§121
121.
Musāvādomasāvāde, pesuññaharaṇe tathā;
妄语于妄语,两舌之搬运亦然;
Padasodhammasāgāre, ujjhāpanakakhīyane.
于法海中之词句净化,令生不满与轻毁。
§122
122.
Talasattianādarakukkuccuppādanesu ca;
于掌击、刀剑、不敬、令生追悔等中;入村之询问,于食物中之辗转。
Gāmappavesanāpucchā, bhojane ca paramparā.
于掌击、刀剑、不敬、令生追悔等中;入村之询问,于食物中之辗转。
§123
123.
Anuddharitvā gamane, seyyaṃ senāsanāni vā;
于未收拾而行,于卧具、住所;
Itthiyāddhānagamane, ekekāya nisīdane.
于与女人同行半由旬,于与各各女人坐。
§124
124.
一百二十四。
Bhīsāpanākoṭanaaññavāde,
于恐吓、以指戳、异说,
Vihesaduṭṭhullapakāsachāde;
于恼害、粗恶、显露、覆藏;
Hāsodake nicchubhane vihārā,
于戏笑、于水中、于搅浊、于住所,
Pācitti vuttānupakhajjasayaneti.
「巴吉帝亚」者,已说为侵夺卧坐。
13. Samaṇakappaniddeso十三、沙门作净法的说明
Samaṇakappāti –
「沙门净」者——
§125
125.
Bhūtagāmasamārambhe, pācitti katakappiyaṃ;
于植物村之侵害,巴吉帝亚为已作净;以指甲、或以锄、或以刀,若有,则为沙门净。
Nakhena vāggisatthehi, bhave samaṇakappiyaṃ.
以指甲或以火器等,令其成为沙门所应用之净物。
§126
126.
Sa mūlakhandhabījagga-phaḷubījappabhāvito;
那根茎种子、芽种子所生长者;
Ārambhe dukkaṭaṃ bījaṃ, bhūtagāmaviyojitaṃ.
在开始时,种子为恶作,已离有生命之植物。
§127
127.
Nibbaṭṭabījaṃ nobīja-makatañcāpi kappati;
已脱离种子者、无种子者,以及未作者亦允许;
Kaṭāhabaddhabījāni, bahiddhā vāpi kāraye.
束缚于柴堆之种子,或在外面亦可使作。
§128
128.
Ekābaddhesu bījesu, bhājane vāpi bhūmiyaṃ;
于一处束缚之诸种子中,或于容器中,或于地上;
Kate ca kappiyekasmiṃ, sabbesveva kataṃ bhave.
若于一处作净已,则于一切处皆成已作净。
§129
129.
Nikkhitte kappiyaṃ katvā, mūlapaṇṇāni jāyaruṃ;
置放后作净已,根与叶生起;
Kappiyaṃ puna kāreyya, bhūtagāmo hi so tadā.
应再作净,因彼时即是生物村。
§130
130.
Sapaṇṇo vā apaṇṇo vā, sevālodakasambhavo;
有叶或无叶,从苔水中生者;
Cetiyādīsu sevālo, nibbaṭṭadvattipattako;
塔庙等处之苔藓,新生之二叶或三叶者;
Bhūtagāmova bījampi, mūlapaṇṇe viniggate.
种子亦为生物村,根叶已出者。
§131
131.
Ghaṭādipiṭṭhe sevālo, makuḷaṃ ahichattakaṃ;
瓶等背上之苔藓,芽、蛇伞菌;
Dukkaṭasseva vatthūni, phullamabyavahārikaṃ.
恶作之事物,开花者、非通用者。
§132
132.
Lākhāniyyāsachattāni, allarukkhe vikopiya;
紫胶伞、虫胶伞,于湿树上钻孔;
Gaṇhato tattha pācitti, chindato vāpi akkharaṃ.
取者于此巴吉帝亚,或砍者亦同。
§133
133.
Pīḷetuṃ nāḷikerādiṃ, dārumakkaṭakādinā;
以木锤等压榨椰子等,
Chindituṃ gaṇṭhikaṃ kātuṃ, tiṇādiṃ na ca kappati.
砍结节、制作草等,皆不允许。
§134
134.
Bhūtagāmaṃ va bījaṃ vā, chinda bhindocināhi vā;
植物或种子,切断、破坏、烧毁,或耕犁、穿刺、烹煮,制止后不应说。
Phālehi vijjha paca vā, niyametvā na bhāsaye.
耕犁、穿刺、烹煮,制止后不应说。
§135
135.
Imaṃ karohi kappiyaṃ, imaṃ gaṇhedamāhara;
「作此为净」、「取此」、「持来此」,
Imaṃ dehi imaṃ sodhehevaṃ vaṭṭati bhāsitunti.
「给此」、「清理此」,如是说为适当。
14. Bhūminiddeso十四、净地的说明
Bhūmiyoti –
「诸地」者——
§136
136.
Sammutussāvanantā ca, gonisādī gahāpati;
共许、听许、无限之地,牛卧处、居士之地;凡于适宜之诸地,所煮与所烤皆为适宜。
Kappiyā bhūmiyo yāsu, vutthaṃ pakkañca kappati.
凡适宜居住之地,于其上所煮熟之食物皆为净可食用。
§137
137.
为住宿而造之屋,属僧团者与属个人者;
Vāsatthāya kate gehe, saṅghike vekasantake;
为居住目的而建造之房舍,无论属于僧团或属于个人所有者;
Kappiyā kuṭi laddhabbā, sahaseyyappahonake.
应得储食净屋,于同宿之事。
§138
138.
Gehe saṅghassa vekassa, karamānevamīrayaṃ;
于僧团或个人之屋,造作时应如是说;
Paṭhamiṭṭhakathambhādiṃ, ṭhapeyyussāvanantikā;
从最初砌砖等开始,直至屋顶完成,应说;
‘‘Kappiyakuṭiṃ karoma, kappiyakuṭiṃ karomā’’ti.
「我们造储食净屋,我们造储食净屋。」
§139
139.
Yebhuyyenāparikkhitto, ārāmo sakalopi vā;
「大部分被围起来的,或者整个园林;
Vuccate ‘‘gonisādī’’ti, sammutī saṅghasammatā.
被称为『牛卧处』,这是僧团认可的约定俗成。
§140
140.
Bhikkhuṃ ṭhapetvā aññehi, dinno tesaṃva santako;
除了比库之外,由其他人所给予的,那些人的财产;
Atthāya kappakuṭiyā, geho gahapatī mato.
为了储食净屋的目的,房屋被视为居士所有。
§141
141.
Akappakuṭiyā vutthasappiādīhi missitaṃ;
以从非储食净屋出来的熟酥等混合者;
Vajeyya antovutthattaṃ, purimaṃ kālikadvayaṃ.
应避免内部停留性,前二时段。
§142
142.
Teheva bhikkhunā pakkaṃ, kappate yāvajīvikaṃ;
由那些比库所煮者,许可尽形寿;
Nirāmisaṃva sattāhaṃ, sāmise sāmapākatā.
无肉者如七日,有肉者自煮性。
§143
143.
Ussāvanantikā yehi, thambhādīhi adhiṭṭhitā;
「依于泉水等,以柱等所建立;」
Tesuyevāpanītesu, tadaññesupi tiṭṭhati.
「于彼等被移除时,于其他亦住立。」
§144
144.
「一四四」
Sabbesu apanītesu, bhave jahitavatthukā;
「于一切被移除时,于有中舍弃基础;」
Gonisādī parikkhitte, sesā chadanavibbhamāti.
「牛座等被围绕时,其余为覆盖之破坏。」
15. Upajjhācariyavattaniddeso十五、亲教师与老师行仪的说明
Upajjhācariyavattānīti –
「对老师与阿吒梨之义务」者——
§145
145.
Nissāyupajjhācariye, vasamāno supesalo;
依止师与依止老师,住于彼处极善巧;
Dantakaṭṭhāsanaṃ toyaṃ, yāguṃ kāle dade sadā.
齿木、座具与水,粥于适时常施与。
§146
146.
Patte vattaṃ care gāma-ppavese gamanāgame;
钵与职事应行于村落入时与来去时;
Āsane pādapīṭhe ca, kathalopāhanacīvare.
座具、足台、谈话、鞋履与衣。
§147
147.
Paribhojanīyapānīya-vaccappassāvaṭhānisu ;
于饮用水、便所、尿所之处;
Vihārasodhane vattaṃ, puna paññāpane tathā.
于精舍清扫之义务,复于铺设亦然。
§148
148.
Na papphoṭeyya sodhento, paṭivāte ca saṅgaṇe;
比库清扫时不应扬尘,于逆风处及于僧团中;
Vihāraṃ bhikkhu pānīya-sāmantā sayanāsanaṃ.
精舍、饮用水之近处、卧坐具。
§149
149.
Nhāne nhātassa kātabbe, raṅgapāke ca dhovane;
于沐浴、已浴者应作之事、染料煮沸与洗涤;
Sibbane cīvare theve, rajanto na vaje ṭhite.
于衣之缝补与收藏,染者不应妨碍站立者。
§150
150.
Ekaccassa anāpucchā, pattaṃ vā cīvarāni vā;
未问某人,钵或诸衣,
Na dadeyya na gaṇheyya, parikkhārañca kiñcanaṃ.
不应给予,不应取受,及任何资具。
§151
151.
Ekaccaṃ pacchato kātuṃ, gantuṃ vā tassa pacchato;
为某事后作,或随其后行;
Piṇḍapātañca ninnetuṃ, nīharāpetumattano.
以及取出钵食,或令取出自己之物。
§152
152.
Kiccayaṃ parikammaṃ vā, kesacchedañca attano;
应作之事或预备工作,以及自己之剃发;
Kārāpetuṃ va kātuṃ vā, anāpucchā na vaṭṭati.
令作或自作,未请问皆不适宜。
§153
153.
Gāmaṃ susānaṃ nissīmaṃ, disaṃ vā gantumicchato;
欲往村落、冢间、界外、或方域者,未请问则不适宜。
Attano kiccayaṃ vāpi, anāpucchā na vaṭṭati.
或欲行自己之事务,未请问则不适宜。
§154
154.
Uppannaṃ aratiṃ diṭṭhiṃ, kukkuccaṃ vā vinodaye;
应除遣已生之不乐、邪见、或追悔。
Kareyya vāpi ussukkaṃ, saṅghāyattesu kammasu.
应于僧团所属之甘马中作努力。
§155
155.
Gilānesu upaṭṭheyya, vuṭṭhānaṃ nesamāgame;
应侍奉病者,当其痊愈到来时;
Vattabhedena sabbattha, anādarena dukkaṭanti.
以破坏义务之方式,于一切处,以不恭敬,恶作。
16. Vaccapassāvaṭṭhānikaniddeso16. 大小便处解释
Vaccapassāvaṭṭhānikanti –
大小便处者——
§156
156.
Na kareyya yathāvuḍḍhaṃ, vaccaṃ yātānupubbiyā;
不应依长幼次第,如长老般,行大便。
Vaccapassāvakuṭiyo, nhānatitthañca labbhati.
「大小便处、沐浴渡口,皆可得。」
§157
157.
Paviseyyubbhajitvā no, sahasā paviseyya ca;
「应先敲门而入,不应突然进入;清喉后应出来,站立时即着鞋。」
Ukkāsitvāvubbhajeyya, pādukāsveva saṇṭhito.
先咳嗽示意,再行进入,站立于鞋履之上。
§158
158.
Na kare nitthunaṃ vaccaṃ, dantakaṭṭhañca khādayaṃ;
「不应用力排便,亦不应嚼齿木;」
Vaccapassāvadoṇīnaṃ, na kareyyubhayaṃ bahi.
不应在大小便器之外排泄二者。
§159
159.
Kūpe kaṭṭhaṃ na pāteyya, kheḷaṃ passāvadoṇiyā;
不应将木片投入井中,不应在小便器中吐痰;不应在粗糙处刮擦,亦应清洗已涂抹之处。
Nāvalekheyya pharuse-nuhatañcāpi dhovaye.
不应在粗糙处刮擦,亦应清洗已涂抹之处。
§160
160.
Na nikkhameyya sahasā-vubbhajitvā na nikkhame;
不应急速出去,不应推挤而出;
Capu capu nācameyya, uklāpañca visodhayeti.
「不应嚼食嚼食,应清洗漱口水」。
17. Āpucchakaraṇaniddeso17. 请求制作解释
Āpucchakaraṇanti –
「求听作法」者——
§161
161.
Anajjhiṭṭhova therena, pātimokkhaṃ na uddise;
长老未受请托,不应诵巴帝摩卡;不应说法,不应问问题,也不应解答。
Dhammaṃ na kathaye pañhaṃ, na pucche na ca vissaje.
不宣说法,不问问题,不作回答。
§162
162.
Āpucchitvā kathentassa, puna vuḍḍhatarāgame;
对正在说法者未请问,当更长老到来时;
Puna āpucchanaṃ natthi, bhattagge cānumodato.
不再有请问,在食堂中随喜时亦然。
§163
163.
Vasanto ca anāpucchā, vuḍḍhenekavihārake;
与长老同住一精舍时,未请问而
Na sajjhāyeyya uddesaṃ, paripucchañca no dade.
不应诵习、不应诵出,亦不应给予遍问。
§164
164.
Dhammaṃ na bhāsaye dīpaṃ, na kare na ca vijjhape;
不应高声说法,不应作,亦不应令作;
Vātapānaṃ kavāṭaṃ vā, vivareyya thakeyya ca.
应开窗户或门扇,或应关闭。
§165
165.
Caṅkame caṅkamantopi, vuḍḍhena parivattaye;
在经行处经行时,亦应让长老转身;
Yena vuḍḍho sa saṅghāṭi-kaṇṇenenaṃ na ghaṭṭayeti.
长老所往之处,不应以桑喀帝之角触碰彼。
18. Nagganiddeso18. 裸形解释
Naggoti –
「裸露」者——
§166
166.
Naggo maggaṃ vaje bhuñje, pive khāde na sāyaye;
裸形者不应行路、不应受食、不应饮、不应食、不应过夜;
Na gaṇhe na dade neva, vande vandāpayeyya vā.
不应取、不应给、不应礼拜、不应令礼拜。
§167
167.
Parikammaṃ na kāreyya, na kare paṭichādisu;
不应令作服侍、不应作于覆盖等处;
Parikamme duve vattha-cchādi sabbattha kappiyāti.
于服侍时,二衣覆盖于一切处为允许。
19. Nhānakappaniddeso19. 沐浴规定解释
Nhānakappoti –
『沐浴习惯』者——
§168
168.
Na ca nhāyeyya therānaṃ, puratopari vā tathā;
不应在长老们之前沐浴,亦不应在上方如是沐浴;应当恭敬地给正在下水者让路。
Dadeyya otarantānaṃ, maggamuttaramānako.
应当恭敬地给正在下水者让路。
§169
169.
Kuṭṭatthambhataruṭṭāne, nhāyamāno na ghaṃsaye;
在井、柱、树、庭院沐浴时,不应摩擦身体;
Kāyaṃ gandhabbahatthena, kuruvindakasuttiyā.
以身体作为乾达婆手,依据古儒温德咖经。
§170
170.
Mallakenāññamaññaṃ vā, sarīrena na ghaṃsaye;
以马喇咖互相,或以身体不应摩擦;头盖骨、砖块、碎片,衣卷则允许。
Kapāliṭṭhakakhaṇḍāni, vatthavaṭṭi ca vaṭṭati.
碗形陶片与碎片,以及布条卷,皆合用。
§171
171.
对一切宽手者以及不适合者,未作之马喇咖;
Sabbesaṃ puthupāṇī cā-kallassākatamallakaṃ;
对一切人,手掌宽展者,以及未制作盖口的钵,
Pāsāṇapheṇakathalā, kappanti pādaghaṃsaneti.
「石沫块」者,适合用于足部摩擦。
20. Avandiyaniddeso20. 礼敬解释
Avandiyoti –
「不应礼敬者」——
§172
172.
Ukkhittānupasampanna-nānāsaṃvāsaitthiyo;
被举罪者、未达上者、异住者、女人;新比库及犯重罪者、般哒咖,此等为不应礼敬者。
Navo ca garukaṭṭho ca, paṇḍako ca avandiyāti.
新受戒者、犯重罪者,以及般哒咖,皆不得受礼拜。
21. Cammaniddeso21. 皮革解释
Cammanti –
「皮革」者,
§173
173.
Migājeḷakacammāni, kappanti paribhuñjituṃ;
鹿皮、羚羊皮,允许受用;
Rohiteṇipasadā ca, kuruṅgā migajātikā.
赤鹿皮、坐垫,以及黑鹿、鹿类。
§174
174.
Anuññātattayā aññaṃ, cammaṃ dukkaṭavatthukaṃ;
除已允许之三种外,其余皮革为恶作之事;
Thavikopāhane cammaṃ, sabbaṃ kappatimānusanti.
缝制鞋履之皮革,一切皆为人类所允许。
22. Upāhananiddeso22. 鞋履说明
Upāhanā cevāti –
「鞋履亦」者——
§175
175.
Majjhadese na kappanti, gaṇaṅgaṇūpāhanā navā;
在中部地区,不许可多层的、有填充物的、新的鞋履;对于一切许可的边地,以及对于一切时处许可者,则许可。
Sabbassa kappantārāme, sabbatthākallakassa ca.
一切均属精舍所得,以及一切属于[Pali: akalla](不适宜)情形之物。
§176
176.
Sabbanīlakaodātapītalohitakaṇhakā ;
一切青色的、白色的、黄色的、红色的、黑色的;
Mahāraṅgamahānāma-raṅgarattā cupāhanā.
玛哈兰嘎玛哈那玛兰嘎拉德染色之鞋。
§177
177.
Sabbamañjeṭṭhikā citrā, nīlapītādivaddhikā;
一切曼揭德提咖彩色,青黄等增长者;
Tittirapattikā meṇḍa-ajavisāṇavaddhikā.
鹧鸪羽毛,绵羊山羊角增长者。
§178
178.
Khallabaddhā puṭabaddhā, tūlapuṇṇā cupāhanā;
卡喇缚系,布德缚系,棉花充填之鞋;
Pāliguṇṭhimakā mora-piñchena parisibbitā.
以巴利绳缠绕,以孔雀羽装饰。
§179
179.
Vicchikāḷikatā sīhabyagghuddājinadīpinaṃ;
以蝎皮、狮皮、虎皮、豹皮、熊皮制成;
Majjārakāḷakolūkacammehi ca parikkhaṭā;
以猫皮、黑鹿皮、猫头鹰皮包覆;
Pādukā saṅkamanīyā, koci dhāreyya dukkaṭaṃ.
此等鞋履可行走,若有人持用,犯恶作。
§180
180.
Nīlādivaṇṇaṃ sakalaṃ, puñchitvā vekadesakaṃ;
应擦拭青色等全部颜色,或擦拭一部分;应脱去鞋履、环钏、打谷场等物。
Upāhanā vaḷañjeyya, hāretvā khallakādikanti.
应脱去鞋履、环钏、打谷场等物。
23. Anolokiyaniddeso23. 不应观看之事说明
Anolokiyanti –
「不观看」者——
§181
181.
Sāratto itthiyā yoniṃ, mukhaṃ vā bhikkhadāyiyā;
染著于女人之阴部,或施食女人之面;或以为他人之钵是自己的钵而观看自己之面;
Parassa pattamujjhānasaññī vā attano mukhaṃ;
或以为他人之钵是自己的钵而观看自己之面;
Ādāsodakapatte vā, olokeyyassa dukkaṭanti.
若于镜或水盘中观看者,恶作。
24. Añjanīniddeso24. 眼药盒说明
Añjanīti –
「眼药器」者——
§182
182.
Vaṭṭāṭṭhasoḷasaṃsā vā, maṭṭhā vaṭṭati añjanī;
圆形八或十六指量,或磨平的圆形眼药器;其三者,根部在颈部,仅一条线可系缚。
Tissopi mūle gīvāyaṃ, lekhā ekāva bandhituṃ.
即便是帝萨(之绳),于根部、颈部,亦仅一条绑线足矣。
§183
183.
Yaṃ kiñci rūpaṃ mālādikammaṃ makaradantakaṃ;
任何色相的花鬘等作业、鳄鱼牙,
Gomuttakaḍḍhacandādi-vikāraṃ nettha vaṭṭati.
牛尿、拖拉、月等变化物,在此不允许。
§184
184.
Labbhekavaṇṇasuttena, sibbituṃ thavikā tathā;
可以用所得色线缝制,皮革亦然;
Sipāṭi kuñcikākoso, salākāpi acittakā.
贝壳、钥匙、盒子、筹签亦无彩绘。
§185
185.
Saṅkhanābhivisāṇaṭṭhi-naḷadantamayā tathā;
以螺贝、象牙、骨、兽角、竹、木、树脂、金属制成的,
Phalakaṭṭhamayā veḷu-lākhālohamayāpi ca.
以板、木、竹、紫胶、金属制成的亦然。
§186
186.
Añjaniyo salākāyo, dhūmanettā ca labbhare;
眼药棒、探针、烟管亦可得;
Tathā satthakadaṇḍāni, natthudānā ca tammayāti.
同样,刀柄、杖,以及由彼等材料制成的针盒。
25. Akappiyasayananiddeso25. 不适宜卧具说明
Akappiyasayanānīti –
「不允许的卧具」者——
§187
187.
Āsandī tūlī pallaṅko, paṭikaṃ gonacittakaṃ;
高座、棉褥、长椅、覆布、牛毛织物
Paṭalī vikatī udda-lomī ekantalomikā.
厚毯、彩毯、羊毛毯、一端有毛者
§188
188.
Kuttaṃ koseyyaṃ kaṭṭissaṃ, hatthiassarathattharā;
树皮衣、羊毛衣、枭翅衣、象皮、马皮、车皮
Jinappaveṇikadalī-migappavaraattharā.
豹皮、鹿皮、最上鹿皮
§189
189.
Salohitavitānañcu-bhatorattūpadhānakaṃ ;
有血肉之帐幕、两三夜之卧具
Akappiyāni etāni, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
这些是不允许的,受用者得恶作。
§190
190.
Āsandādittayā sese, labbhate gihisantake;
除了高座等三种,可在近居家者处获得;
Dhammāsane ca bhattagge, ghare cāpi nisīdituṃ;
在法座上、在食堂上、以及在家中坐。
Bhūmattharaṇasaṅkhepe, sayituñcāpi kappati.
在地面铺设物的简略中,也允许用于卧。
§191
191.
Caturaṃsapīṭhā sattaṅgā, pañcaṅgā uccapādakā;
四足床座、七支、五支、高足;
Tūlonaddhā ghareyeva, mañcapīṭhā nisīdituṃ.
棉絮填充的,在家中,床座用于坐。
§192
192.
Coḷavākuṇṇapaṇṇānaṃ, tiṇānañceva pūritā;
布片、树皮、叶片,以及草类所填充的;
Cīvaracchaviyo pañca, bhisī sabbattha kappiyā.
衣革有五种,毡在一切处为净。
§193
193.
Tūlattayaṃ bhisigabbho, lomāni migapakkhinaṃ;
三种棉,毡之内容物,兽毛与禽毛;
Bimbohane anuññātaṃ, tūlavajjā masūrake.
于镜面许可,除棉外于豆中。
§194
194.
Manussalomamuṇṇāyaṃ, paṇṇe pupphaṃ tamālakaṃ;
人毛为不净,叶、花、多摩罗果;
Suddhaṃ na āsanañceva, labbhamappaṭivekkhitanti.
『清净的座位,不经观察即可获得』者,
26. Samānāsanikaniddeso26. 同座者说明
Samānāsanikopicāti –
『与同座者』者——
§195
195.
Tivassantarānuññātaṃ, bhikkhūnamekamāsanaṃ;
三瓦萨之内所允许的,比库们的一座位;七瓦萨与十瓦萨者,五瓦萨者可坐。
Sattavassativassehi, pañcavasso nisīdituṃ.
七岁至(满)七岁,五岁方可就座。
§196
196.
Ṭhapetvā paṇḍakaṃ itthiṃ, ubhatobyañjanaṃ muni;
除般哒咖、女人、二根者外,牟尼允许一切人坐于长座。
Dīghāsane anuññāsi, sabbeheva nisīdituṃ.
一切人皆得坐于长座。
§197
197.
Antaṃ dīghāsanaṃ tiṇṇaṃ, yaṃ pahoti nisīdituṃ;
长座之边际,三人能坐;
Mañcake vāpi pīṭhe vā, dvinnaṃ labbhaṃ nisīditunti.
于床或椅,二人得坐。
27. Asaṃvāsikaniddeso27. 不共住者说明
Asaṃvāsiko cāti –
「不共住者」——
§198
198.
Ukkhittonupasampanno, bhikkhunī chinnamūlako;
被举、未达上者、比库尼、断根者;
Nānāsaṃvāsanissīma-ṭṭhitavehāyasaṇṭhitā;
别住、界外住、停止、舍弃住;
Ekādasa abhabbā ca, asaṃvāsāti dīpitāti.
十一种不能者,以及不共住,如是已显示。
28. Kammaniddeso28. 甘马的解说
Kammañcāti –
『以及甘马』者——
§199
199.
Vaggena adhammakammaṃ, samaggena adhammikaṃ;
以分裂行非法甘马,以和合行非如法甘马;
Vaggena dhammakammañca, samaggena ca dhammikaṃ;
以分裂行法甘马,以和合行如法甘马;
Catutthaṃyevānuññātaṃ, sesakammesu dukkaṭaṃ.
唯第四种是许可的,其余诸甘马为恶作。
§200
200.
Catuvaggo pañcavaggo, dasavīsativaggiko;
四众、五众、十众、二十众;
Tirekavīsativaggo, pañca saṅghā vibhāvitā.
超过二十众,此五种僧团已分别说明。
§201
201.
Catuvaggettha abbhānu-pasampadāpavāraṇā;
于四众中,求听达上与伍波萨他;
Pañcavaggo ca abbhānaṃ, majjhadesupasampadaṃ.
五众求听,于边地达上。
§202
202.
Dasavaggo ca abbhānaṃ, ṭhapetvā sabbakammiko;
十众求听,除一切甘马者;
Itaro sabbakammesu, kammappattoti dīpito.
其余于一切甘马中,已说为甘马成就者。
§203
203.
Catuvaggena kattabbe, cattāro pakatattakā;
四人僧团应作者,四人为本性者;业得者为其余,有欲者缺席,其余亦此法。
Kammappattā pare chandā-rahā sesepyayaṃ nayo.
其余诸人,因业而达于彼位者,皆无意欲;其余各条,亦依此理推之。
§204
204.
Catuvaggādikattabbaṃ, asaṃvāsakammāraha;
四人僧团等应作者,不共住甘马所应者;
Garukaṭṭhesvaññataraṃ, katvāna gaṇapūrakaṃ;
于重罪等之任一,作为僧团满数者;
Parivāsādikaṃ kammaṃ, kataṃ kuppañca dukkaṭaṃ.
别住等甘马,已作而有瑕疵者为恶作。
§205
205.
Adhammakammaṃ vāreyya, antarāye duve tayo;
应阻止非法甘马,障碍有二种或三种;见与疑为所依处,阻止者实更多于此。
Diṭṭhāvimekodhiṭṭhānaṃ, vārenteva tatodhikā.
已见者,唯一立场;遮止者,超乎其上者方能遮之。
§206
206.
应受甘马者、不共住者、被摈者、心狂者、极苦者;
Kammārahā asaṃvāsā, khittacittadukhaṭṭitā;
因业应受驱摈者、不共住者、心乱者、苦所逼迫者;
Etesaṃ saṅghamajjhamhi, paṭikkhepo na ruhati.
对于这些人,在僧团中的反对不成立。
§207
207.
Pakatattekasīmaṭṭha-samasaṃvāsabhikkhuno;
对于本性、单一界、同一住处的比库,即使向他告知,乃至在中间,反对也成立。
Ārocentassantamaso-nantarassāpi rūhati.
对于本性、单一界、同一住处的比库,即使向他告知,乃至在中间,反对也成立。
§208
208.
Kopetuṃ dhammikaṃ kammaṃ, paṭikkoseyya sammukhā;
若当面反对如法的甘马以阻止它,
Tirokkhā kāyasāmaggiṃ, chandaṃ no deyya dukkaṭanti.
「身体和合之外,不应给予欲求,犯恶作。」
29. Micchājīvavivajjanāniddeso29. 离邪命的解说
Micchājīvavivajjanāti –
「离邪命」者——
§209
209.
Dāruṃ veḷuṃ phalaṃ pupphaṃ, cuṇṇaṃ nhānamukhodakaṃ;
「木材、竹子、果实、花朵、粉末、沐浴用水、漱口水,」
Mattikādantakaṭṭhādiṃ, na dade kulasaṅgahā.
「泥土、齿木等,不应给予,为摄受俗家故。」
§210
210.
Pāribhaṭakatāmugga-sūpyatāvatthuvijjayā;
以煮豆汤、缝衣、咒术为生;
Paheṇadūtakammena, jaṅghapesaniyena vā.
以遣使、使者业务,或以腿足使役为生。
§211
211.
Anuppadānappaṭipiṇḍa-vejjakammena vā pana;
以不给予回礼、以医疗业务为生;
Nāññena vāpi sambuddhappaṭikuṭṭhena jīvaye.
或以其他任何诋毁正自觉者之法为生。
§212
212.
Viññattinesanābhūtullapanākuhanādihi;
以示相、索取、暗示、讥讽、诈现威仪等;
Kuladūsādinuppannapaccaye parivajjayeti.
应避免导致污家等生起之因缘。
30. Vattaniddeso30. 行仪的解说
Vattanti –
有颂云——
§213
213.
Āgantuko na ārāmaṃ, pavise saupāhano;
来访者不应穿着鞋履进入寺院;
Sachattoguṇṭhito sīse, karitvā vāpi cīvaraṃ.
不应以伞遮头、以布裹头,或将衣覆于头上而入。
§214
214.
Pānīyena na dhoveyya, pāde vuḍḍhatarepi ca;
不应以饮用水洗涤,即使对长老亦然;
Āvāsikebhivādeyya, puccheyya sayanāsanaṃ.
应礼敬住处比库,应询问卧坐具。
§215
215.
Gamiko paṭisāmetvā, dārumattikabhaṇḍakaṃ;
行者归来后,应收拾木材、泥土、器具;
Vihārañca thaketvāna, āpuccha sayanāsanaṃ.
扫除精舍后,应询问卧坐具。
§216
216.
Āpucchitabbe asati, saṃgopetvāna sādhukaṃ;
若无应问者,应善加隐藏;否则应离去,但不得离去。
Pakkameyyaññathā tassa, pakkantuṃ na ca kappati.
彼若不然,则应离去;然而离去亦不如法。
§217
217.
Āvāsiko paññāpeyya, vuḍḍhāgantussa āsanaṃ;
住处比库应为长老客比库设座;应放下足水等及钵与衣。
Upanikkhipe pādoda-ppabhutiṃ pattacīvaraṃ.
应将钵与衣置于脚边等处。
§218
218.
Paccuggantvāna gaṇheyya, pānīyena ca pucchaye;
应前往迎接并接取,以饮水询问;应礼敬来客,铺设卧坐具。
Āgantukebhivādeyya, paññape sayanāsanaṃ.
应礼敬来客,铺设卧坐具。
§219
219.
Ajjhāvutthamavutthaṃ vā, gocarāgocaraṃ vade;
应告知已入村或未入村,适宜行乞处与不适宜行乞处;
Vaccapassāvaṭhānāni, katikaṃ sekkhasammutiṃ.
应告知大小便处、水瓶、有学者的共许。
§220
220.
Pavesanikkhame kālaṃ, paribhojiyapāniyaṃ;
入时与出时,已受用之饮料;
Nisinnova navakassa, etaṃ sabbaṃ samuddiseti.
新比库坐着时,此一切皆应说明。
31. Vikappanāniddeso31. 分别的解说
Vikappanācevāti –
「以及分配」者——
§221
221.
Sammukhā parammukhāti, duve vuttā vikappanā;
面前与背后,说有二种分配;
Sammukhāya vikappento, byattassekassa santike;
向现前者作净施时,应在明白者面前;
‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ, vikappemī’’ti bhāsaye.
应说『此衣我净施与你』。
§222
222.
Ettāvatā nidhetuṃva, kappatī na ca kappati;
至此仅可储藏,不可受用;因未收回故,不可受用等。
Paribhogādikaṃ tena, appaccuddhaṭabhāvato.
彼因尚未归还,故受用等皆属于此。
§223
223. ‘‘Mayhaṃ santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti –
223. 『我所有的,你可受用、可分配、可随意处理』——
Tena paccuddhaṭeyeva, paribhogādi kappati.
由此,一经舍弃,即可受用等。
§224
224.
Aparā sammukhāvekā, bhikkhussekassa santike;
另一种现前观察,于一位比库面前;取一人之名,五种同法者中。
Gahetvā nāmamekassa, pañcannaṃ sahadhamminaṃ.
二二五 应说:『我将此衣净施于提萨比库、提萨比库尼、提萨沙玛内拉、提萨沙玛内莉、提萨在学尼』。
§225
225. ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya vikappemī’’ti vattabbaṃ.
彼比库应说:『提萨比库、提萨比库尼、提萨沙玛内拉、提萨沙玛内莉、提萨在学尼之物,汝可受用、或舍弃、或随意处理』。
Tena bhikkhunā ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa , tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti vattabbaṃ.
该比库应当被告知:『请受用、或转让、或随缘处置帝沙比库、帝沙比库尼、帝沙沙玛内拉、帝沙沙玛内莉、帝沙在学尼名下之物。』
§226
226.
Parammukhāvikappane-kassantikevamīraye;
对他人行净施时,应如是说:
‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappanatthāya dammī’’ti.
「我将此衣给你作净施。」
§227
227. Tena vattabbo ‘‘ko te mitto vā sandiṭṭho vā’’ti. Itarena cevaṃ vattabbaṃ ‘‘tisso bhikkhū’’ti vā ‘‘tissā bhikkhunī’’ti vā ‘‘tisso sāmaṇero’’ti vā ‘‘tissā sāmaṇerī’’ti vā ‘‘tissā sikkhamānā’’ti vā.
227. 彼应说:「谁是你的友人或相识?」另一人应如是说:「某某比库」或「某某比库尼」或「某某沙玛内拉」或「某某沙玛内莉」或「某某在学尼」。
Puna tena ‘‘ahaṃ tissassa tissāya vā dammī’’ti vikappetvā teneva ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti paccuddharitabbaṃ.
再由彼人说「我净施给某某」或「某某」后,即应以此宣告:「某某比库、某某比库尼、某某沙玛内拉、某某沙玛内莉、某某在学尼所有之物,你可受用、可施与、可随意处置。」
§228
228.
Dūrasantikattekattabahubhāvaṃ vijāniya;
应了知远近、单复、多少之别。
‘‘Etaṃ ima’’nti ‘‘etāni, imānī’’tettha yojaye.
『此』『这』者,应配『这些』『这些』于此处。
§229
229.
Dasāhaṃ māsamekaṃ vā, pañca vā kathinatthate;
十日、一月、或五月,于咖提那衣存续期间;
Pāripūratthamūnassa, paccāsā sati māsakaṃ;
为圆满未满者之故,五十马萨咖存在时;
Nuppādayati nissaggiṃ, nādhiṭṭhitavikappitanti.
不生起尼萨耆亚,对于未决意、未分配者。
32. Nissayaniddeso32. 依止的解说
Nissayoti –
「依止」者,
§230
230.
Byattassa pañcavassassa, natthi nissaya kāriyaṃ;
对于善巧者,五瓦萨后,无需作依止;不善巧者,即使终生,亦应依止而住。
Yāvajīvampi abyatto, nissitoyeva jīvati.
即便终其一生仍属未通达者,亦只能依止而活。
§231
231.
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, paggaṇhitvāna añjaliṃ;
偏袒一肩衣,举起合掌,
Ukkuṭikaṃ nisīditvā, vade yāvatatīyakaṃ;
蹲踞而坐后,应说至三次:
‘‘Ācariyo me, bhante, hohi,
「尊者,请作我的老师,
Āyasmato nissāya vacchāmī’’ti.
我将依止具寿而住。」
§232
232.
Pakkante pakkhasaṅkante, vibbhante vāpi nissayo;
当所依止者离去、转向他派、还俗,或因死亡、异界、达上老师、合并而被认可。
Maraṇāṇattupajjhāya-samodhānehi sammati.
以死亡、告知、依止戒师三者合集而得认可。
§233
233.
Nissāya na vaselajjiṃ, apubbaṃ ṭhānamāgato;
依止不应住羞耻,未曾到达之处所;
Āgame catupañcāhaṃ, ñātuṃ bhikkhusabhāgataṃ.
来时四五日之内,应知比库之共性。
§234
234.
Addhikassa gilānassa, gilānupaṭṭhakassa ca;
对于在途病者,及病者看护者;
Yācitassa araññe vā, sallakkhantena phāsukaṃ;
被请于阿兰若,或观察者安乐;
Sabhāge dāyakesante, vasituṃ tāva labbhatīti.
「在有份的施主家边界内,可暂住」之义。
33. Kāyabandhananiddeso33. 身缚的解说
Kāyabandhananti –
「身缚」者,
§235
235.
Akāyabandhano gāmaṃ, dukkaṭaṃ paviseyya ce;
若无身系而入村,犯恶作;应在忆念之处系,即于彼处以不放逸而行。
Bandheyya yattha sarati, tatthevāsatiyā gato.
系缚于所忆念之处,正是以无念而前往彼处。
§236
236.
Paṭṭikā sūkarantanti, duvidhaṃ kāyabandhanaṃ;
「巴提咖」与「苏咖兰德」者,二种身缚也;
Dussapaṭṭo ca rajju ca, ekā tadanulomikā.
布巾与绳索,一者随顺于彼。
§237
237.
Macchakaṇṭakakhajjūrī-pattā maṭṭhā ca paṭṭikā;
鱼刺、枣椰叶、玛塔与巴提咖;
Labbhā dasā catassopi, ante diguṇasuttakaṃ.
可得十者与四者,末尾为二倍线。
§238
238.
Mālādiṃ kakkaṭacchādiṃ, dassetvā guṇasuttaka;
花鬘等、螃蟹等,示以功德线;
Koṭṭitā kuñjaracchādiṃ, paṭṭikā na ca kappati.
敲打者、象等,绘画者不许。
§239
239.
Ghaṭakaṃ makaramukhādiṃ, na kappanti dasāmukhe;
瓶、鳄鱼口等,不许于十指;
Ubhante ghaṭakā lekhā, vidhe aññañca cittakaṃ.
两端瓶、线条,于法及其他图案。
§240
240.
Deḍḍubhakañca murajaṃ, maddavīṇaṃ kalābukaṃ;
德杜巴咖鼓与穆拉迦鼓、玛达维那琴、咖拉布咖鼓,
Na kappanti dasāsu dve, majjhimāyeva kappare.
于十种中不许二种,唯中等者许。
§241
241.
Veḷudantavisāṇaṭṭhikaṭṭhalākhāphalāmayā;
以竹、牙、角、骨、木、树脂、果实所制者,
Saṅkhanābhimayā suttanaḷalohamayāpi ca;
以螺、脐所制者,以线、芦苇、金属所制者,
Vidhā kappanti kappiyā, gaṇṭhiyo cāpi tammayāti.
诸种类皆许为如法,以彼等所制之结亦许。
Paṭhamabhāṇavāraṃ niṭṭhitaṃ. · 第一诵分结束。
34. Pathavīniddeso34. 地的解说
Pathavī cāti –
「地与」者,
§242
242.
Jātājātāti duvidhā, suddhamattikapaṃsukā;
地有二种:生与生,纯粹泥土与尘土;
Jātādaḍḍhā ca pathavī, bahumattikapaṃsukā;
生与烧过之地,多泥土与尘土;
Cātumāsādhikovaṭṭhapaṃsumattikarāsi ca.
以及四个月以上之旧尘土、泥土堆。
§243
243.
Suddhasakkharapāsāṇamarumbakathalavālukā;
纯净的砾石、岩石、土块、沙地、砂砾;
Daḍḍhā ca bhūmi yebhuyyasakkharādimahīpi ca;
烧焦的土地,以及以砾石等为主的土地;
Dutiyā vuttarāsi ca, cātumāsomavaṭṭhako.
第二种是所说的堆积,以及四个月的雨季期间。
§244
244.
Dve bhāgā tīsu bhāgesu, mattikā yassa bhūmiyā;
在三份中有两份,是黏土的土地;
Yebhuyyamattikā esā, sesesupi ayaṃ nayo.
这是以黏土为主者,在其余诸种中也是此法则。
§245
245.
Pācitti khaṇane jāte, jātasaññissa dukkaṭaṃ;
掘地时生巴吉帝亚,对已生者有生想者恶作;
Dveḷhassājātasaññissa, nāpattāṇāpane tathā.
对二三肘之未生者有生想者,以及不令掘时,同样无罪。
§246
246.
Pahāre pahārāpatti, khaṇamānassa attanā;
击打时有击打之罪,自己掘时;
Ekāyāṇattiyā ekā, nānāṇattīsu vācaso.
一处一罪,多处多罪,依语而定。
§247
247.
‘‘Imaṃ ṭhānamimaṃ kandamidha vāpiṃ khaṇettha ca;
「在此处挖掘此地、此树根、此池塘,或者说『烧掉杂草』」,如此指定而说是不允许的。
Jālehaggi’’nti vā vattuṃ, niyametvā na vaṭṭati.
「在此处挖掘此地、此树根、此池塘,或者说『烧掉杂草』」,如此指定而说是不允许的。
§248
248.
‘‘Thambhassimassāvāṭaṃ vā, mattikaṃ jāna māhara;
「为此柱子、为此门、为此围墙,或者『知道后带来泥土』,或者『若是净的则做』」,如此说法是允许的。
Karohi kappiyañce’’ti, vacanaṃ vaṭṭatedisaṃ.
「为此柱子、为此门、为此围墙,或者『知道后带来泥土』,或者『若是净的则做』」,如此说法是允许的。
§249
249.
Asambaddhaṃ pathaviyā, sukkhakaddamaādikaṃ;
不与地相连的、干泥等,可以挖掘薄的、可得的、可浇灌的泥。
Kopetuṃ tanukaṃ labbhamussiñcanīyakaddamaṃ.
可搅动稀薄、易汲取之泥水。
§250
250.
Gaṇḍuppādaṃ upacikāmattikaṃ mūsikukkiraṃ;
生疮的、蚁丘、鼠穴,超过四个月的草皮,以及石块等,不应挖掘。
Cātumāsādhikovaṭṭhaṃ, leḍḍādiñca na kopaye.
超过四个月者,以及土块等,则不得搅动。
§251
251.
Patite vāpiādīnaṃ, kūle udakasantike;
落入水池等处时,在岸边、水边;
Pāsāṇe ca raje lagge, patite navasoṇḍiyā.
在石上、在尘土中沾染时,落入新粪坑时。
§252
252.
Vammike mattikākuṭṭe, abbhokāsuṭṭhite tathā;
在蚁丘、在土堆、在露地放置时,同样;
Yebhuyyakathalaṭṭhāne, tiṭṭhatiṭṭhakakuṭṭako.
在多数情况下的陆地处,站立者、站立物、土堆。
§253
253.
Thambhādiṃ gaṇhituṃ bhūmiṃ, sañcāletvā vikopayaṃ;
为取柱等而震动地、使之动摇;
Dhārāya bhindituṃ bhūmiṃ, kātuṃ vā visamaṃ samaṃ.
为持水而破地,或使不平之地成平。
§254
254.
Sammuñjanīhi ghaṃsituṃ, kaṇṭakādiṃ pavesituṃ;
以扫帚摩擦,插入荆棘等;
Dassessāmīti bhindanto, bhūmiṃ caṅkamituṃ padaṃ.
破地而行步,『我将示之』者。
§255
255.
Ghaṃsituṃ aṅgapaccaṅgaṃ, kaṇḍurogī taṭādisu;
为摩擦肢体与支分,患疮疥病者于池岸等处;
Hatthaṃ vā dhovituṃ bhūmiṃ, ghaṃsituṃ na ca kappati.
或为洗手而摩擦地面,皆不允许。
§256
256.
Thambhādiujukuddhāro, pāsāṇādipavaṭṭanaṃ;
柱等之拔起直立,石块等之滚动;
Sākhādikaḍḍhanaṃ rukkhalatācchedanaphālanaṃ.
树枝等之拖拉,树木藤蔓之砍断劈开。
§257
257.
Seko passāvaādīnaṃ, suddhacittassa vaṭṭati;
尿等之洗净,对净心者许可;除湿手之外,亦许于地上取尘土。
Allahatthaṃ ṭhapetvāna, rajaggāho ca bhūmiyā.
以湿手置放,以及从地面拾取灰尘。
§258
258.
Aggissa anupādāne, kapāle iṭṭhakāya vā;
于火之不取着,于瓦片或砖上,得以熄灭火,或于地上有念而熄灭。
Pātetuṃ labbhate aggiṃ, bhūmiyaṃ vāvase satīti.
可使火落于地,或居住时亦然。
35. Parikkhāraniddeso35. 资具的解说
Parikkhāroti –
「资具」者,
§259
259.
Pañcavaṇṇehi suttehi, anto bahi ca sibbituṃ;
以五色线,内外缝缀;
Girikūṭaḍḍhacandādiṃ, chatte paṇṇe ca chindituṃ.
山峰、半月等形,于伞、叶上裁剪。
§260
260.
Ghaṭakaṃ vāḷarūpaṃ vā, daṇḍe lekhā na vaṭṭati;
壶形或蛇形,于杖上刻画不许。
Vaṭṭatī daṇḍabundamhi, ahicchattakasādisaṃ.
在伞柄束上,允许如蛇头伞盖相似者。
§261
261.
Sibbituṃ ekavaṇṇena, pañjaraṃ vā vinandhituṃ;
为了缝合,以单一颜色,或为了编织笼状物;为了坚固,在伞盖上允许,在伞柄上如刻纹般系缚。
Thiratthaṃ vaṭṭatī chatte, daṇḍe lekhāva bandhituṃ.
三者适宜用于伞盖,如书写线条一般捆绑于柄上。
§262
262.
在边缘、在布面、或在辫带上、或在链条上,
Ante paṭṭamukhe vāpi, veṇi saṅkhalikāpi vā;
或于末端、或于饰带口处,或为发辫、或为链环;
Sūcivikāramaññaṃ vā, cīvare na ca kappati;
针的变形或其他,于衣不许可;
Kappabinduvikārampi, pāḷikaṇṇikaādikaṃ.
许可点的变形,以及边缘、角等。
§263
263.
Gaṇṭhipāsakapaṭṭāpi, catukkoṇāva agghiyaṃ;
结、带、布条,以及四角的价值;
Muggaro kakkaṭacchādi-vikāraṃ nettha vaṭṭati.
锤、蟹钳等的变形,于此不适当。
§264
264.
Koṇasuttā ca pīḷakā, duviññeyyāva kappare;
角纳线与脓疮,难知者即咖巴雷;
Gandhaṃ telaṃ va lākhaṃ vā, rajane na ca pakkhipe.
香、油或紫胶,不应投入染料中。
§265
265.
Rattaṃ saṅkhena maṇinā, ghaṭṭeyyaññena vā na ca;
不应以染红的螺、宝珠,或以其他物摩擦;
Ghaṃseyya doṇiyaṃ katvā, pahāre na ca muṭṭhinā.
应置于槽中磨擦,不应以拳击打。
§266
266.
Kaṇṇakoṇakasuttāni, ratte chindeyya cīvare;
『咖纳国纳咖经』者,夜间应剪裁衣;
Lekhā na vaṭṭatī dhamma-karaṇe chattavaṭṭiyaṃ.
在法事与伞柄上,不允许刻划。
§267
267.
Lekhaṃ ṭhapetvā maṇikā, pīḷakā kuñcikāya ca;
除刻划外,宝石、疮疖、钥匙,
Pipphale ca pariccheda-lekhā daṇḍamhi vaṭṭati.
以及毕帕喇果上,界限刻划与杖上,是允许的。
§268
268.
Mālādyaraṇiyaṃ patta-maṇḍale bhittikamma ca;
花环等、森林、钵圆圈、墙壁工作,
Heṭṭhā lekhādvayaṃ uddhaṃ, ahicchattakasādisaṃ.
下方二线,上方,蛇伞等类。
§269
269.
Hitvā kattarayaṭṭhimhi, sūcisaṇḍāsakepi ca;
除了剃刀、针、镊子,
Yaṃ kiñci girikūṭādi-vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati.
凡是山峰等色形义,皆不允许。
§270
270.
Bimbohane bhisimañca-pīṭhādisayanāsane;
于画像、床、椅座等卧具;
Sammuñjanimhi saṅkāra-chaḍḍane raṅgabhājane.
于扫帚、垃圾堆弃处、剧场装饰物。
§271
271.
Pānīyabhājane pāda-pīṭhe kathalikāya ca;
于饮水器、脚凳、讲台;
Pattādhārapidhānesu, tālavaṇṭe ca bījane;
于钵架、盖子、扇子、蝇拂;
Yaṃ kiñci mālākammādi-vaṇṇamaṭṭhamavāritaṃ.
凡一切花环制作等装饰物,皆不允许。
§272
272.
Senāsane pana dvārakavāṭādippabhedane;
于住所中,门扉等之区别;
Sovaṇṇamayanuññātaṃ, vaṇṇamaṭṭhamhi kā kathā.
金制者许可,于第八品中有何说?
§273
273.
Visāṇanāḷilābvādippabhede telabhājane;
于角制、竹制、葫芦制等之区别,于油器中;
Pumitthirūparahitaṃ, vaṇṇamaṭṭhamavāritanti.
离男女形者,于第八品中不禁止。
36. Bhesajjaniddeso36. 药物的解说
Bhesajjanti –
「药」者,
§274
274.
Janassa kātuṃ bhesajjaṃ, dātuṃ vattuṃ na labbhati;
不得为俗人制药、给药、说药;比库行乞之告白,应向自己的同法者。
Bhikkhācariyaviññatti, sakehi sahadhamminaṃ.
托钵乞食之表示,以及向同梵行者乞求本份所应得之物。
§275
275.
Pitūnaṃ tadupaṭṭhākabhikkhunissitabhaṇḍunaṃ;
对于父母、彼等的侍者比库、依止者、亲友——
Labbhaṃ bhesajjakaraṇaṃ, veyyāvaccakarassa ca.
可合法制作药物,以及为侍者服务所得之物。
§276
276.
Mahācūḷapitāmātābhātābhaginiādinaṃ;
大祖父母、父母、兄弟、姐妹等亲属;
Tesaṃ sakenattaniye, dātabbaṃ tāvakālikaṃ.
对于那些人,应当将属于自己的东西,暂时给予。
§277
277.
Kuladūsanaviññatti, bhesajjakaraṇādi hi;
败坏施主家声之求索、制作药品等行为;
Mātāpitūhi sambandhañātakesu na rūhati.
对于母亲、父亲、亲属、血亲,不生起(罪)。
§278
278.
Piṇḍapāto anāmaṭṭho, mātādīnamavārito;
钵食未经触碰,未被母亲等人禁止;对于六种人——女奴、盗贼,以及有施与权者。
Channaṃ dāmarikacorassa, dātumissariyassa ca.
对于六种恶徒盗贼,以及施主;
§279
279.
对于他们,仅以经水,亲属应作护卫;
Tesaṃ suttodakeheva, parittaṃ kayirā nattano;
对于那些人,应仅以经咒、水等,为自身修作小护卫法;
Bhaṇitabbaṃ bhaṇāpente, parittaṃ sāsanogadhaṃ.
应说者,令说属于教法的护卫。
§280
280.
Sīlaṃ dhammaṃ parittaṃ vā, āgantvā detu bhāsatu;
戒、法或护卫,来后应施、应说;
Dātuṃ vattuñca labbhati, gantvā kenaci pesitoti.
得以施与及说,去后由某人所遣。
37. Uggahaniddeso37. 受取的解说
Uggahoti –
『受持』者,
§281
281.
Kammacetiyasaṅghañña-puggalatthaṃ gaṇassa ca;
为业、为塔、为僧团所知、为补特伽罗之义、为众之故;
Dasabhedampi ratanaṃ, uggaṇhantassa dukkaṭaṃ.
即使十种分别之宝,领受者得恶作。
§282
282.
Nissaggi tesu attatthaṃ, dvīsu sesesu dukkaṭaṃ;
尼萨耆亚于彼等为自己之义,于其余二者得恶作;
Anāmasitvā vutte tu, gaṇaṃ saṅghañca puggalaṃ.
然而于未告知而说时,众、僧团及补特伽罗。
§283
283.
‘‘Cetyassa navakammassa, dammī’’ti na paṭikkhipe;
「我将施予塔庙新建工程」,不应拒绝;
Vade kappiyakārānaṃ, ‘‘vadantevamime’’ iti.
应对净人们说:「这些人如是说。」
§284
284.
Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃ vā, dente dāsapasvādikaṃ;
当施予田地、宅地、池塘,或奴仆、家畜等时;
Paṭikkhipitvā gaṇheyya, kappiyena kamena ca;
应拒绝后,以如法的甘马来接受;
Khettādīni vihārassa, vutte dammīti vaṭṭati.
当说「我将施予寺院田地等」时,则可。
§285
285.
Navamātikakedāra-taḷākakiriyānave;
第九:田、池塘、新开垦地;
Mattikuddharaṇaṃ bandho, thirakāro ca āḷiyā.
掘土、筑堤、加固,以及围篱。
§286
286.
Tirekabhāgagahaṇaṃ , kedāre anave nave;
取超过份额,于田、于新开垦地、于新地;
Aparicchannabhāge ca, sasse ‘‘dethettake’’ iti;
于未划分之份额,于作物中『给予此量』。
Kahāpaṇuṭṭhāpanañca, sabbesampi akappiyaṃ.
而咖哈巴纳的储存,对一切人皆不许。
§287
287.
Avatvā kasa vappiccādettikāya ca bhūmiyā;
未告知而于耕地、池塘等,以及此量之地;或令建立地基,应给予份额,此为其量。
Patiṭṭhāpeti bhūmiṃ vā, bhāgo deyyoti ettako.
或令建立地基,应给予份额,此为其量。
§288
288.
Bhūmibhāge kataṃ sassaṃ, ettake gaṇhathettakaṃ;
于地份所作之谷物,此量取此量;
Gaṇhanatthaṃ vadantevaṃ, pamāṇaṃ daṇḍarajjubhi.
为了取用而说时,以杖与绳作为量度。
§289
289.
Minane rakkhaṇe ṭhatvā, khale taṃnīharāpane;
在量度、守护、站立于打谷场、将彼物运出、在仓库等处对量时,对彼比库而言,此即为不允许。
Koṭṭhādipaṭisāmane, tassevetamakappiyaṃ.
收藏于仓库等处之后,此物对于彼人而言即为不净(不如法)。
§290
290.
Paṭisāmeyya pācitti, yaṃ kiñci gihisantakaṃ;
若对量任何属于居家者之物,则犯巴吉帝亚;
Bhaṇḍāgārikasīsena, sacepi pitusantakaṃ.
以库藏主之首,即使是父亲的财物。
§291
291.
Pitūnaṃ kappiyaṃ vatthuṃ, avassaṃ paṭisāmiyaṃ;
诸父的如法物,必须先求听;作为自己的财物后,得以求听。
Attano santakaṃ katvā, labbhate paṭisāmituṃ.
将其变为自己所有之后,方得归还。
§292
292.
求听后说『请给』,即使在说时也拒绝;
Dehīti paṭisāmetvā, vutte cāpi paṭikkhipe;
即便在说『给我』之后归还,(若对方)拒绝;
Pātetvāna gate labbhaṃ, palibodhoti gopituṃ.
「已令显露后离去者可得」,「障碍」者,为守护之义。
§293
293.
Kammaṃ karonto ārāme, sakaṃ vaḍḍhakiādayo;
「在园中作业者」,自己的木匠等;「资具」,卧具物品,或王之宠臣。
Parikkhārañca sayana-bhaṇḍaṃ vā rājavallabhā.
或属于国王宠臣的资具、卧具及诸物品。
§294
294.
Dehīti paṭisāmetvā, vadanti yadi chandato;
「若应允后说『给予』」,若依意欲而说。
Na kareyya bhayā ṭhānaṃ, guttaṃ dassetu vaṭṭati.
不应因恐惧而作处所,应示以守护之处。
§295
295.
Balakkārena pātetvā, gatesu paṭisāmituṃ;
以强力令堕落后,于已去者欲报复;人们怀疑比库,于如是失物之事中。
Bhikkhuṃ manussā saṅkanti, naṭṭhe vatthumhi tādise.
在如此失落了所依之物时,人们便对该比库产生疑虑。
§296
296.
寺院与住所之内,宝物被认为是宝物;
Vihārāvasathassanto, ratanaṃ ratnasammataṃ;
寺院精舍的内部,(有)宝物,(此处)以为宝;
Nikkhipeyya gahetvāna, maggeraññepi tādise;
「取而置之,于道路等亦如是;
Sāmikānāgamaṃ ñatvā, patirūpaṃ karīyatīti.
知主人未来,应作适当处理。」
38. Kuladūsananiddeso38. 污家行为的解说
Dūsananti –
「污染」者,
§297
297.
Pupphaṃ veḷuṃ phalaṃ cuṇṇaṃ, dantakaṭṭhañca mattikaṃ;
「花、竹、果、粉末、齿木及泥土;
Saṅgahaṇatthaṃ dadato, kuladūsanadukkaṭaṃ.
为摄受而施与者,污家之恶作。」
§298
298.
Thullaccayaṃ garubhaṇḍaṃ, issarenettha saṅghikaṃ;
土喇吒亚者,重物也,此中以主权属僧团者;施与者,恶作等,以盗取僧团所有物故。
Dentassa dukkaṭādīni, theyyā saṅghañña santakaṃ.
以偷盗之心取用僧团所有之物,犯恶作等罪。
§299
299.
Kulasaṅgahā ropetuṃ, ropāpetuñca sabbathā;
为摄受俗家而种植,或令种植,一切情况下,结果实与花之树木,以及守护,皆不允许。
Phalapupphūpagaṃ rukkhaṃ, jaggituñca na vaṭṭati.
有果实、花朵的树木,亦不得看守照料。
§300
300.
Nimittobhāsato kappavohārapariyāyato;
依相之显现、依劫之言说方式,为自己受用之目的,种植等得允许。
Attano paribhogatthaṃ, ropanādīni labbhare.
为自己受用而种植等事,则是被允许的。
§301
301.
Vuttāva vejjikā jaṅghapesane gihikammasu;
已说医药、腿部按摩、在家务中,除父母、亲族外,自己的服侍者。
Ṭhapetvā pitaro bhaṇḍuṃ, veyyāvaccakaraṃ sakaṃ.
除父母、剃头者、自己的净人之外。
§302
302.
Dukkaṭaṃ padavārena, haraṇe dūtasāsanaṃ;
恶作以足迹为缘,在夺取时有使者之教令;
Sāsanaṃ aggahetvāpi, paṭhamaṃ vadato puna.
即使不接受教令,对于首先说者亦复如是。
§303
303.
Uppannapaccayā evaṃ, pañcannampi akappiyā;
如是由已生之缘,五者亦为不允许;
Abhūtārocanārūpa-saṃvohāruggahādisā.
如虚妄告白、色、诱惑、唆使等。
§304
304.
三百零四。
Harāpetvā haritvāpi, pitūnaṃ sesañātinaṃ;
令取走或自取走后,为了父母及其余亲族,为了已得者的塔供养之目的,允许给予花朵;
Pattānaṃ vatthupūjatthaṃ, dātuṃ pupphāni labbhati;
为了装饰之目的,以及为了供养林伽等之目的,则不允许。
Maṇḍanatthañca liṅgādi-pūjatthañca na labbhati.
三百零五。
§305
305.
同样地,果实为了病者,以及为了已得者的忆念,
Tathā phalaṃ gilānānaṃ, sampattissariyassa ca;
同样地,病者所需之果实,以及到来的施主之物;
Paribbayavihīnānaṃ, dātuṃ saparasantakaṃ.
对于无亲属者,可施与连同他人之物。
§306
306.
Bhājente phalapupphamhi, deyyaṃ pattassa kassaci;
分配果实与花时,应施与任何一位已得钵者;经由认可者观察后,应以其他方式施与。
Sammatenāpaloketvā, dātabbamitarena tu.
经僧团同意并求听后,应由其他人给予。
§307
307.
或者在寺院中划定界限,从那里作成约定后;
Vihāre vā paricchijja, katvāna katikaṃ tato;
于寺院中划定范围,于其后制定共住规约;
Deyyaṃ yathāparicchedaṃ, gilānassetarassa vā;
应施物依限量,予病者或其他者;
Yācamānassa katikaṃ, vatvā rukkhāva dassiyā.
对乞求者说明期限后,如树木般应施与。
§308
308.
Sirīsakasavādīnaṃ, cuṇṇe sese ca nicchayo;
关于西利萨咖等之粉末与残余,决断如是;
Yathāvuttanayo eva, paṇṇampettha pavesayeti.
如前所说之方法,于此亦应纳入叶片。
39. Vassūpanāyikaniddeso39. 入瓦萨说
Vassūpanāyikā cevāti –
『瓦萨入住法』者——
§309
309.
Purimikā pacchimikā, duve vassūpanāyikā;
前行与后行,二种瓦萨入住;
Tatthālayapariggāho, vacībhedo ca ediso.
于此有住处之摄取,及如是之语言差别。
§310
310.
‘‘Imasmiṃ vihāre imaṃ, temāsaṃ vassaṃ upemi;
「于此住处,我入住此三月瓦萨;于此我入住瓦萨」,
Idha vassaṃ upemī’’ti, cittuppādettha ālayo.
于此心生起者,即是住处。
§311
311.
Nopetukāmo āvāsaṃ, tadahūtikkameyya vā;
不欲离去住处者,不应越过当日;
Bhaveyya dukkaṭāpatti, jānaṃ vānupagacchato.
若知而前往,则有恶作罪。
§312
312.
Dutiyaṃ upagaccheyya, chinnavassonupāgato;
应前往第二处,已到达断瓦萨者;
Na pakkameyya temāsaṃ, avasitvāna cārikaṃ.
未住满三月,不应离去游行。
§313
313.
Mātāpitūnamatthāya, pañcannaṃ sahadhamminaṃ;
为母父之义利,为五同法者之义利;为病者及看护者之食物,我将施与药物。
Gilānatadupaṭṭhāka-bhattamesissamosadhaṃ.
将前往求取病者及侍病者之食及药物。
§314
314.
Pucchissāmi upaṭṭhissaṃ, gantvānabhirataṃ ahaṃ;
我将询问,我将看护,前往后我不喜乐;我将舍弃恶作、见、重担等。
Vūpakāsissaṃ kukkuccaṃ, diṭṭhiṃ garukamādikaṃ.
将舍断追悔、邪见、粗重等诸事。
§315
315.
Karissaṃ vāpi kāressaṃ, vinodanaṃ vivecanaṃ;
「我将作」或「我将使作」,驱逐、分离,
Vuṭṭhānaṃ vāpi ussukkaṃ, gantumiccevamādinā;
或「起立」或「努力」,「欲去」等如是,
Labbhaṃ sattāhakiccena, pahitāpahitepi vā.
以七日事得,无论已遣送或未遣送。
§316
316.
Saṅghakamme vaje dhamma-ssavanatthaṃ nimantito;
为听法而受邀请者,应避免僧团甘马;
Garūhi pahito vāpi, garūnaṃ vāpi passituṃ.
「为诸长老所遣,或为见诸长老。」
§317
317.
Na bhaṇḍadhovanuddesa-ñātupaṭṭhākadassane;
「非为洗衣物之目的、非为亲属看护之目的而见面;」
Labbhaṃ na pāpuṇeyyajje-vāgamissantudūrago.
「不应获得不可得之物,不应混杂言语,不应远行。」
§318
318.
Sesañātīhi pahite, bhikkhunissitakena ca;
「为其余亲属所遣,或为依止比库所遣;」
Upāsakopāsikāhi, niddisitvāva pesite.
由近事男、近事女指定后送来。
§319
319.
Vassacchede anāpatti, antarāye satattano;
瓦萨期满时无罪,因障碍故;或因僧团和合故,瓦萨中断者应行自恣。
Saṅghasāmaggiyā vā no, chinnavasso pavāraye.
或以僧团和合,或未竟,而行自恣。
§320
320.
在露地、树下、洞穴中、或树枝上;
Ajjhokāse ca rukkhassa, susire viṭapepi vā;
于露天处、树下,乃至于树洞、树叉之中;
Chavakuṭichattacāṭī-sūpagantuṃ na vaṭṭati.
不允许前往尸体小屋、伞盖、帐篷、汤处。
§321
321.
Asenāsanikenāpi, upagantuṃ na labbhati;
无住所者亦不得前往;但允许自恣,不得前往船、车、树。
Pavāretuñca labbhati, nāvāsatthavajūpagoti.
可得行自恣,而非船、商队之伴等处。
40. Avebhaṅgiyaniddeso40. 不分离说
Avebhaṅgiyanti –
「不可分离」者——
§322
322.
Ārāmārāmavatthūni, vihāro tassa vatthu ca;
园林、园林的地基,寺院及其地基;
Mañco pīṭhaṃ bhisi bibbo-hanādisayanāsanaṃ.
床、椅、褥垫、毯子、敷具等卧坐具。
§323
323.
Lohakumbhī kaṭāho ca,
铜锅、铜釜,
Lohabhāṇakavārako;
铜水瓶与水桶;
Kuṭhārī vāsi pharasu,
斧、凿、手斧,
Kuddālo ca nikhādanaṃ.
锄头与挖掘。
§324
324.
Valli veḷu tiṇaṃ paṇṇaṃ, muñjapabbajamattikā;
藤蔓、竹、草、叶、蒙嘉草、芦苇与泥土;
Dārumattikabhaṇḍāni, pañcete avibhājiyā.
木材、泥土与器皿,此五种为不可分。
§325
325.
Thullaccayaṃ bhājayato, bhājitāpi abhājitā;
分此者得土喇吒亚,虽已分亦为未分;
Garubhaṇḍāni vuccanti, etevissajjiyāni ca.
「重物」者,这些也是应舍弃之物。
§326
326.
Valliḍḍhabāhumattāpi , veḷu aṭṭhaṅgulāyato;
藤蔓粗如手臂者,竹子长八指量者;
Tiṇādi muṭṭhimattampi, paṇṇaṃ ekampi mattikā.
草等一握量者,叶子乃至一片者,泥土。
§327
327.
Pākatā pañcavaṇṇā vā, sudhākaṅguṭṭha ādikā;
普通的或五色的,石灰、红土等。
Tālapakkappamāṇāpi, dinnā vā tatthajātakā.
即使是多罗叶量的,或在彼处生长的,若已施与,
§328
328.
Rakkhitā saṅghikā rajju-yottādīpi abhājiyā;
僧团所守护的绳、线等不可分配;在僧团的或塔寺的工作完成时,可分配。
Niṭṭhite bhājiyā kamme, saṅghike cetiyassa vā.
当分配之事已完成,乃僧团所有之支提,或
§329
329.
Pattādi bhikkhusāruppaṃ, tathā vippakatākataṃ;
钵等适合比库的,以及已熟与未熟的;
Bhājiyaṃ lohabhaṇḍesu, vārakaṃ pādagaṇhakaṃ.
铜器中的炒锅、筛子、足架。
§330
330.
Veḷumhi bhājiyā tela-nāḷi kattaradaṇḍako;
竹制品中有炒锅、油筒、剪刀柄;
Chattadaṇḍasalākāyo, tathopāhanadaṇḍako.
伞柄、签、鞋柄。
§331
331.
Anuññātavāsidaṇḍo, karaṇḍo pādagaṇhako;
允许的刀柄、篮子、足架;
Araṇañjanisiṅgādi, bhikkhūpakaraṇaṃ tathā.
阿拉那、尼星嘎等,以及比库用具。
§332
332.
Tacchitāniṭṭhitaṃ dārubhaṇḍaṃ dantañca bhājiyaṃ;
已裁切、已完成的木材器具、象牙以及可分物;在比库用具中,陶制的足擦器。
Bhikkhūpakaraṇe pādaghaṭako mattikāmayo.
比库之资具——以陶土制成的水桶。
§333
333.
Bhājiyaṃ kappiyaṃ cammaṃ, eḷacammamabhājiyaṃ;
可分物是如法的皮革,羊皮是不可分物;
Garunā garubhaṇḍañca, thāvaraṃ thāvarena ca.
以重者换重物,以固定者换固定物。
§334
334.
Thāvaraṃ parivatteyya, tathā katvā ca bhuñjatu;
应转换固定物,如是作后应受用;
Vallādiṃ phātikammena, gaṇhe sesamabhājiyanti.
以破裂业取藤蔓等,余者应分配。
41. Pakiṇṇakaniddeso41. 杂说
Pakiṇṇakanti –
「杂项」者,
§335
335.
Sadvārabandhane ṭhāne, sodukkhalakapāsake;
在有门栓之处,有锁与钥匙者;
Sayantena divā dvāraṃ, bandheyya parivaṭṭakaṃ.
卧者于日间应系门,应系转轴。
§336
336.
Sante viññumhi purise, ābhogo cāpi kappati;
若有具慧之人在,委托亦为允许;
Savase taṃ vinākāraṃ, sayanto dukkaṭaṃ phuse.
在有权力者之情况下,卧者不作而为,触恶作。
§337
337.
Ratanānitthirūpāni, dhaññamitthipasādhanaṃ;
宝石、非铁之色物、谷物、女人、装饰品;
Tūriyāvudhabhaṇḍāni, āmasantassa dukkaṭaṃ.
乐器、武器、商品,触摸者,恶作。
§338
338.
Sitthatelodatelehi, phaṇahatthaphaṇehi vā;
以粉、油、酥油、油脂,或以蛇头、蛇身,
Kocchenavāpi yo kese, osaṇṭheyyassa dukkaṭaṃ.
或以虫,若人染发者,恶作。
§339
339.
Nekapāvuraṇā ekattharaṇā vā tuvaṭṭayuṃ;
他们应满足于不同的覆盖物与单一的敷具;
Tathekamañce bhuñjeyyuṃ, ekasmiṃ vāpi bhājane.
同样地,他们应在同一床座上进食,或在同一钵器中。
§340
340.
Caturaṅgulato ūnamadhikaṭṭhaṅgulaṃ tathā;
短于四指,同样地长于八指的
Dantakaṭṭhaṃ na khādeyya, lasuṇaṃ na akallako.
齿木不应咀嚼,非时不应食蒜。
§341
341.
Hīnukkaṭṭhehi ukkaṭṭhaṃ, hīnaṃ vā jātiādihi;
以卑劣与高贵而言高贵,或以出生等而言卑劣;
Ujuṃ vāññāpadesena, vade dubbhāsitaṃ davā.
或以直接的指示而言正直,应说恶说。
§342
342.
Dīghe nakhe ca kese ca, nāsalome na dhāraye;
长指甲与长头发,鼻毛不应蓄留;
Na labbhaṃ vīsatimaṭṭhaṃ, sambādhe lomahāraṇaṃ.
不得超过二十指宽,在狭窄处拔除体毛。
§343
343.
Yathāvuḍḍhaṃ na bādheyya, saṅghuddiṭṭhaṃva saṅghikaṃ;
不应妨碍长老,僧团所指定的僧物,
Adhotaallapādehi, nakkame sayanāsanaṃ;
不应以未洗之足,登上卧坐具;
Sudhotapādakaṃ vāpi, tatheva saupāhano.
即使足已洗净,亦不应着鞋而登。
§344
344.
Saṅghāṭiyā na pallatthe, bhittādiṃ na apassaye;
不应以桑喀帝衣靠倚墙壁等;
Parikammakataṃ sante, udake no na ācame.
若有已作净之水,不应不漱口。
§345
345.
Akappiyasamādāne, davā silāpavijjhane;
于不如法之领受,于药、石之穿孔;
Desanāya sabhāgāya, āvikamme ca dukkaṭaṃ.
于相似之说示,于羊毛业中,恶作。
§346
346.
Paṭissavavisaṃvāde, suddhacittassa dukkaṭaṃ;
于承诺之违背,清净心者,恶作;
Paṭissavakkhaṇe eva, pācitti itarassa tu.
于承诺之时刻,其余者则巴吉帝亚。
§347
347.
Na rukkhamabhirūheyya, sati kicceva porisaṃ;
不应攀登树木,若有人事则可;
Āpadāsu yathākāmaṃ, kappatī abhirūhituṃ.
于危难时随意,允许攀登。
§348
348.
Vināddhānaṃ vajantassa, dukkaṭaṃ parisāvanaṃ;
无半途而行者,恶作为界限;
Yācamānassa addhāne, adadantassa dukkaṭaṃ.
于途中乞求者,不给予为恶作。
§349
349.
Thullaccayaṃ phuse aṅgajātacchedena dukkaṭaṃ;
若触犯肢体生处断截,则犯土喇吒亚;若触犯恶作;
Ābādhappaccayāññatra, sesaṅge attaghātane.
除病缘外,于其余肢体自伤害。
§350
350.
Cittapotthakarūpāni, na kare na ca kāraye;
心绘画形像,不应作,亦不应令作;
Na vuṭṭhāpeyya bhuñjantaṃ, ārāmāraññagehasu.
不应令正食者起立,于园林、阿兰若、房舍中。
§351
351.
Yānāni pumayuttāni, sivikaṃ hatthavaṭṭakaṃ;
由人拉的车乘、轿子、手推车,
Pāṭaṅkiñca gilānassa, kappatī abhirūhituṃ.
以及病者的担架,允许乘坐。
§352
352.
Buddhaṃ dhammañca saṅghañca, ārabbha karaṇe davaṃ;
为佛、法、僧团而作事时的游戏,
Dukkaṭaṃ parisaṃ vāpi, aññassa upalāḷane.
恶作、为僧团,或为他人的娱乐。
§353
353.
Kāyaṃ ūruṃ nimittaṃ vā, bhikkhunīnaṃ na dassaye;
不应向比库尼们显示身体、大腿或相,
Vivaritvā na siñceyya, tā kaddamudakādinā.
不应张开而以泥水等喷洒她们。
§354
354.
Na gaṇhato ca ovādaṃ, na paccāharatopi ca;
对不接受教诫者,也不应回应;
Bālaṃ gilānaṃ gamiyaṃ, vajjayitvāna dukkaṭaṃ.
除了愚者、病者、应去者,否则犯恶作。
§355
355.
Lokāyataṃ na vāceyya, palitaṃ na ca gāhaye;
不应说世俗论,不应持白伞;不应食于球戏,不应戏任何戏。
Peḷāyapi na bhuñjeyya, na kīḷe kiñci kīḷitaṃ.
不应取食于箱篓,亦不应玩耍任何游戏。
§356
356.
Pārupe na nivāseyya, gihipārutanivāsanaṃ;
不应着裹衣而下衣,不应着在家人的裹衣下衣;应着卷束下衣,或不应涂抹身体。
Saṃvelliyaṃ nivāseyya, dāyaṃ nālimpayeyya vā.
应以缠绕方式穿着下衣,不应涂抹施予之物。
§357
357.
Vaḍḍhiṃ payojaye yāce, noññātakappavārite;
若乞求增益,于非亲属所限制之物;
Attano paribhogatthaṃ, dinnamaññassa no dade;
为自己受用之故,将他人所施之物不予他人;
Aggaṃ gahetvā bhutvā vā, katipāhaṃ puno dade.
取最上者而食后,或经数日后再施予。
§358
358.
Uddissa yācane rakkhaṃ, ñatvāñatvā va daṇḍinaṃ;
于指定乞求中守护,知或不知而有罚。
Gīvāssa daṇḍite daṇḍo, sayaṃ daṇḍāpane pana;
「颈部被杖击」者,杖也;然而「自己使杖击」者;
Daṇḍassa agghabhedena, ñeyyā pārājikādikā.
依杖之价值破坏,应知巴拉基咖等。
§359
359.
Harantesu parikkhāraṃ, ‘‘coro coro’’ti bhāsite;
诸人搬运资具时,说「贼!贼!」;
Anatthāyesaṃ gaṇhante, daṇḍaṃ gīvāssa tattakaṃ.
为彼等之不利而取者,杖即彼颈部之量。
§360
360.
Vighāsuccārasaṅkāra-muttaṃ chaḍḍeyya dukkaṭaṃ;
若弃置残食、粪、垃圾、尿,得恶作;
Bahi pākārakuṭṭānaṃ, vaḷañje nāvalokiya;
在围墙、井、池塘之外,不观察坑洞;
Harite vāpi vīhādi-nāḷikerādiropime.
或在青草地、或在稻田等、或在椰子树等种植处。
§361
361.
Yojāpetuṃ payojetuṃ, payuttāni ca passituṃ;
使人作、教人作、观看已作之,
Na labbhaṃ dhammayuttampi, naccaṃ gītañca vāditaṃ;
不得,即使如法的舞蹈、歌唱及音乐;
‘‘Upahāraṃ karomā’’ti, vutte vā sampaṭicchituṃ.
「我们供养」,如是说时,或为接受。
§362
362.
Rājāgāraṃ pokkharaṇiṃ, uyyānaṃ cittagārakaṃ;
王宫、莲池、园林、画堂;为游戏而前往观看,或前往园林,犯恶作。
Kīḷatthaṃ gacchato daṭṭhuṃ, ārāmaṃ dukkaṭaṃ kataṃ.
为观看游戏而前往园林,犯恶作。
§363
363.
不应阻止新的,也不应在尚温热时(接受)衣。
Nave na paṭibāheyyā-sanenuṇhe na cīvaraṃ;
不应拒绝新衣,亦不应因衣热而拒受;
Nidaheyya khamāpeyya, garunā ca paṇāmito.
应令置放、应令容忍,以及被上座逐出。
§364
364.
Akkosane parammukhā, āpattīhi ca sattahi;
于辱骂时背向,以及以七种罪,
Bhikkhuṃ upāsakaṃ vāpi, aññeneva ca dukkaṭaṃ.
对比库或近事男,以及以其他恶作。
§365
365.
Na labbhaṃ vinipātetuṃ, saddhādeyyañca cīvaraṃ;
不得令毁坏,信施之衣。
Labbhaṃ pitūnaṃ sesānaṃ, ñātīnampi na labbhati.
「可得父亲等其余者的,亲族的则不可得。」
§366
366.
Vassaṃvutthoññatoññatra , bhāgaṃ gaṇheyya dukkaṭaṃ;
「瓦萨出已,从他处他处取分,恶作;」
Paṭideyya naṭṭhe jiṇṇe, gīvā no deyya codito;
「应偿还失坏的、破旧的,颈不应给,被举发时;」
Dhuranikkhepato tesaṃ, hoti bhaṇḍagghakāriyo.
「从卸担时起,对彼等有物品价值责任。」
§367
367.
Na santaruttaro gāmaṃ, kallo vā saupāhano;
不应穿着上衣进入村落,或穿着鞋;
Paviseyya na dhāreyya, cāmarīmakasabījaniṃ.
不应进入,不应持牦牛尾拂、蚊拂。
§368
368.
Agilāno na chindeyya, kese kattariyā bahi;
无病者不应在外以剪刀剪发;
Ārāmato na dhāreyya, chattaṃ labbhati guttiyā.
不应从园持伞,为了守护而得。
§369
369.
Gāheyya nubhatokājaṃ, ekantarikakājakaṃ;
应取双边烧者、一边烧者
Sīsakkhandhakaṭibhārā, hattholambo ca labbhati.
头担、肩担、腰担、手垂担,皆可得。
§370
370.
Āpattiyā anokāsa-kataṃ codeyya dukkaṭaṃ;
未作求听而举罪者,恶作。于清净者、于无根据处举罪,以及于求听之因,
Suddhassa ca avatthusmiṃ, tathā okāsakāraṇe.
对清净者而言,在无过失之事上亦然,同理适用于允诺授权之情况。
§371
371.
Aṭṭhaṅgulādhikaṃ mañcapaṭipādaṃ na dhāraye;
不应持有超过八指的床脚;
Pakataṅgulena sattānaṃ, mañcaṃ vā uccapādakaṃ.
以标准指量七指,或高脚床。
§372
372.
Mūgabbatādiṃ gaṇheyya, dukkaṭaṃ titthiyabbataṃ;
若取哑行等,恶作外道行;应避剃刀具,如是理发者先行。
Khurabhaṇḍaṃ parihare, tathā nhāpitapubbako.
应当回避剃刀等器具,如同先前曾为理发师者亦然。
§373
373.
Yaṃ kiñci yācituṃ hatthakammaṃ tadanusārato;
「凡任何乞求之手作业,随顺于彼;
Laddhaṃ gahetuṃ nikkammamayācitvāpi kappati;
已得之物可取,出去后即使未乞求亦许可;
Kāretumāharāpetuṃ, yaṃ kiñciparasantakaṃ.
令作、令取来,凡任何属于他人之物。
§374
374.
Gihīnaṃ gopake dente, gahetuṃ deti yattakaṃ;
在家人给予守护者时,可取其所给予之量;
Labbhaṃ yathāparicchedaṃ, saṅghacetiyasantake.
可得之物如其限定,属于僧团及塔庙者。
§375
375.
Dvīhāpajjeyya āpattiṃ, kāyavācāhi vā chahi;
以二法或以身语六法,可能犯罪;
Alajjiññāṇakukkuccapakatattā satiplavā;
由于无惭、无智、追悔、本性及念流失;
Akappiye vā kappiye, kappākappiyasaññitā.
或于不净许可物或净许可物,有净许可物想或不净许可物想。
§376
376.
Alajjiññāṇatāpattiṃ , kāyavācāhi chādaye;
以身语六法,应覆藏无惭、无智之罪;
Liṅge saṅghe gaṇekasmiṃ, catudhāpattivuṭṭhiti.
于相、于僧团、于一众中,罪之出离有四种。
§377
377.
Parikathobhāsaviññatti, na labbhā paccayadvaye;
围绕论说、言说、表白,于二缘中不得;唯表白于第三;于其余一切皆得。
Viññattiyeva tatiye, sese sabbampi labbhati.
第三次方为告知请求,其余一切皆可得受。
§378
378.
Na rūhataccaye dānaṃ, pañcannaṃ sahadhamminaṃ;
于登上、于超越,五种同法者之布施不得;
Saṅghasseva ca taṃ hoti, gihīnaṃ pana rūhati.
那属于僧团,但对在家众则增长。
§379
379.
Bhikkhu vā sāmaṇero vā, kālaṃ kayirāthūpassaye;
若比库或沙玛内拉在住处命终,比库僧团是应继承者,在此其余亦此规则。
Bhikkhusaṅghova dāyajjo, tattha sesepyayaṃnayo.
唯比库僧团方为遗产继承者,于此处其余情况亦依此理。
§380
380.
Purimassevimaṃ dinnaṃ, dehi netvāsukassati;
前者给予此物后,带去给予某人则安乐。
Pacchimasseva dammīti, dinnaṃ ñatvā imaṃ vidhiṃ;
「应给予最后者」,知此所给之法,应取信任取,或取已确定之死者衣。
Gaṇhe vissāsagāhaṃ vādhiṭṭhe matakacīvaraṃ.
应取信任所取之物,或对已指定之亡者遗衣亦然。
§381
381.
Lohabhaṇḍe paharaṇiṃ, dārubhaṇḍe ca dārujaṃ;
铁器中之刀,木器中之木制品,钵、鞋、床榻、椅子、陶土制品,
Pattaṃ pādukapallaṅkaṃ, āsandiṃ mattikāmaye;
钵、皮鞋、卧榻、椅凳,以及泥制之物;
Ṭhapetvā kappati sabbaṃ, katakaṃ kumbhakārikanti.
除此之外,一切已作之物、陶工所作之物,皆为允许。
42. Desanāniddeso42. 教诫说
Desanāti –
「教示」者,
§382
382.
Cāgo yo bhikkhubhāvassa, sā pārājikadesanā;
舍弃比库身份者,是巴拉基咖之说;
Yathāvuttena vuṭṭhānaṃ, garukāpattidesanā.
如所说之还净,是重罪之说。
§383
383.
Ukkuṭikaṃ nisīditvā, paggaṇhitvāna añjaliṃ;
蹲踞而坐,举起合掌;
Thullaccayādiṃ deseyya, evamekassa santike.
应向一人面前说土喇吒亚等,如是。
§384
384. ‘‘Ahaṃ, bhante, ekaṃ thullaccayāpattiṃ āpajjiṃ, taṃ tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā tena ‘‘passasi, āvuso, taṃ āpatti’’nti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna tena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu suṭṭhu, bhante, saṃvarissāmī’’ti vattabbaṃ. ‘‘Ahaṃ, bhante, dve thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, ahaṃ bhante sambahulā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vattabbaṃ.
「尊者,我犯了一个土喇吒亚罪,我在您面前悔过。」如是说后,彼说「贤友,你见那罪吗?」时,应说「是的,尊者,我见。」再次彼说「贤友,未来应防护。」时,应说「善哉,尊者,我将善加防护。」「尊者,我犯了两个土喇吒亚罪」,「尊者,我犯了众多土喇吒亚罪,我在您面前悔过」,应如是说。
Nissaggiyesu pana ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ dasāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti. ‘‘Imāni me, bhante, cīvarāni…pe… etaṃ me, bhante, cīvaraṃ…pe… etāni me, bhante, cīvarāni dasāhātikkantāni nissaggiyāni, etānāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti.
而在尼萨耆亚诸罪中,「尊者,此衣是我过十日的尼萨耆亚,我向具寿舍此。」「尊者,这些衣……乃至……尊者,此衣……乃至……尊者,这些衣是我过十日的尼萨耆亚,我向具寿舍这些。」
§385
385.
Nissajjitvāna deseyya, āpattiṃ tena bhikkhunā;
舍后彼比库应说罪;受取罪后,应给与所舍之衣。
Paṭiggahetvā āpattiṃ, deyyaṃ nissaṭṭhacīvaraṃ.
舍后彼比库应说罪;受取罪后,应给与所舍之衣。
‘‘Imaṃ, imāni, etaṃ, etāni cīvarāni āyasmato dammī’’ti.
「我将此衣、这些衣、这件衣、这些衣给予具寿」。
§386
386. (Ka) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ rattivippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
「大德,此衣是我的,已过夜离身,除比库许可外,应舍。」
(Kha) idaṃ me, bhante, akālacīvaraṃ māsātikkantaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此非时衣是我的,已过一月,应舍。」
(Ga) idaṃ me, bhante, purāṇacīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此旧衣是我的,已令非亲里比库尼洗濯,应舍。」
(Gha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā hatthato paṭiggahitaṃ aññatra pārivattakā nissaggiyaṃ.
「大德,此衣是我的,已从非亲里比库尼手中接受,除交换外,应舍。」
(Ṅa) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ aññatra samayā viññāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此衣是我的,已向非亲里居士乞求,除适时外,应舍。」
(Ca) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ tatuttari viññāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此衣是我向未曾邀请的非亲里居士过度请求而得,应舍。」
(Cha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātakaṃ gahapatikaṃ upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此衣是我未受邀请而前往非亲里居士处,作出指定而得,应舍。」
(Ja) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātake gahapatike upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此衣是我未受邀请而前往非亲里居士们处,作出指定而得,应舍。」
(Jha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ atirekatikkhattuṃ codanāya atirekachakkhattuṃ ṭhānena abhinipphāditaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此衣是我超过三次催促、超过六次站立而促成,应舍。」
(Ña) idaṃ me, bhante, kosiyamissakaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此丝绵混织敷具是我令作,应舍。」
(Ṭa) idaṃ me, bhante, suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此纯黑羊毛敷具是我令作,应舍。」
(Ṭha) idaṃ me, bhante, santhataṃ anādiyitvā tulaṃ odātānaṃ tulaṃ gocariyānaṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此坐卧具,我未取旧者之一部分白色羊毛、一部分黑色羊毛而令作,应舍。」
(Ḍa) idaṃ me, bhante, santhataṃ ūnakachabbassāni kārāpitaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
「大德,此坐卧具,我令作未满六年者,离比库众许可,应舍。」
(Ḍha) idaṃ me, bhante, nisīdanasanthataṃ anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「大德,此坐具,我未取旧坐具之边缘一善逝张手,而令作,应舍。」
(Ṇa) imāni me, bhante, eḷakalomāni tiyojanaparamaṃ atikkāmitāni nissaggiyāni.
「大德,此等黑羊毛,我已超过三由旬之极限,应舍。」
(Ta) imāni me, bhante, eḷakalomāni aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpitāni nissaggiyāni.
「大德,此等黑羊毛,我令非亲属比库尼洗,应舍。」
(Tha) ahaṃ, bhante, rūpiyaṃ paṭiggahesiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmi.
「大德,我受取金银,大德,此应舍,我向僧团舍此。」
(Da) ahaṃ , bhante, nānappakārakaṃ rūpiyasaṃvohāraṃ samāpajjiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti.
「大德,我从事了种种形式的金银交易,这对我来说是尼萨耆亚,我向僧团舍弃此罪」。
§387
387.
Nissajjitvāna āpattiṃ, deseyyātha gihiṃ vade;
舍弃之后,应当说罪,若在俗人处说;以「我们知道」这句话,他应当说「我取什么」。
‘‘Jānāhima’’nti iminā, so vadeyyāharāmi kiṃ.
以『我知道这件事』一语,彼若言『我当取来何物』。
§388
388.
不说「我们」而说油等,对比库们说净物;
Avatvāmanti telādiṃ, vade bhikkhūna kappiyaṃ;
『未说』者,谓油等;应对诸比库说明净法之物;
Yaṃ āharati so tena, parivattetvāna kappiyaṃ.
凡彼所持来者,转为净后,即为如法。
§389
389.
Labbhaṃ ṭhapetvā dvepete, sesehi paribhuñjituṃ;
除所得之可留存者外,以其余诸物受用;由他人所得者,彼等之份亦不如法。
Tato aññena laddhopi, bhāgo tesaṃ na kappati.
此后,即便从他人处所得,其份额于彼等而言亦不合法。
§390
390.
Rukkhacchāyāpyantamaso, tannibbattā na kappati;
乃至树荫,由彼所生者,亦不如法;
Nissaṭṭhaṃ paṭiladdhampi, ādito santhatattayaṃ.
已舍弃后又重新获得的,从最初的三种敷具。
§391
391.
No ce labhetha evaṃ so, imaṃ chaḍḍehi saṃsiyo;
若彼如是不得,应舍弃此而缝合;
Evampi bhikkhu chaḍḍeyya, no ce labhetha sammato.
如是比库亦应舍弃,若不得许可。
§392
392.
Etāni dutiyo patto, saṅghe sesāni labbhare;
这些第二次获得的,其余应从僧团获得;
Saṅghekasmiṃ gaṇe vattuṃ, labbhaṃ bhāsantarenapi.
在僧团的某一群体中说,也可以用其他语言说。
§393
393. (Ka) ahaṃ, bhante, nānappakārakaṃ kayavikkayaṃ samāpajjiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ.
三九三、(甲)大德,我从事了种种买卖,大德,这是我的尼萨耆亚。
(Kha) ayaṃ me, bhante, patto dasāhātikkanto nissaggiyo.
(乙)大德,这是我的钵,已过十日,应舍。
(Ga) ayaṃ me, bhante, patto ūnapañcabandhanena pattena cetāpito nissaggiyo, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti.
(丙)大德,这是我的钵,以不足五缀的钵换取而得,应舍,我向僧团舍弃此钵。
§394
394.
Nissajjitvāna deseyya, āpattiṃ pattagāhakaṃ;
舍弃之后,应对接受钵者说罪。
Sammannitvāna saṅghassa, pattantaṃ tassa dāpaye.
向僧团表示同意后,应给予他钵。
§395
395. (Ka) idaṃ me, bhante, bhesajjaṃ sattāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ.
「尊者,此药于我已过七日,应舍。」
(Kha) idaṃ me, bhante, vassikasāṭikacīvaraṃ atirekamāse sese gimhāne pariyiṭṭhaṃ, atirekaḍḍhamāse sese gimhāne katvā paridahitaṃ nissaggiyaṃ.
「尊者,此雨季衣于我,在热季剩余超过一月时已收藏,在热季剩余超过半月时已制作并穿用,应舍。」
(Ga) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ bhikkhussa sāmaṃ datvā acchinnaṃ nissaggiyaṃ.
「尊者,此衣于我,亲自给予比库后又取回,应舍。」
(Gha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi vāyāpitaṃ nissaggiyaṃ.
「尊者,此衣于我,亲自指定线后令织工织造,应舍。」
(Ṅa) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātakassa gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
「尊者,此衣于我,事先未受邀请而前往非亲戚居士的织工处,已陷入选择,应舍。」
(Ca) idaṃ me, bhante, accekacīvaraṃ cīvarakālasamayaṃ atikkāmitaṃ nissaggiyaṃ.
(捨)尊者,此是我的额外衣,已超过衣时,应舍。
(Cha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ atirekachārattaṃ vippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
(遮)尊者,此是我的衣,已离开超过六夜,除比库许可外,应舍。
(Ja) idaṃ me, bhante, jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmitaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ āyasmato nissajjāmīti.
(闍)尊者,此是我知道属于僧团的利养已转归,转归于自己,应舍,我向具寿舍此。
§396
396. Sesaṃ sabbaṃ yathāyogaṃ, ādimhi viya yojaye.
三九六、其余一切,应按相应之处,如同开头那样连接。
§397
397. (Ka) ahaṃ , bhante, ekaṃ pācittiyāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā pācittiyāpattiyo āpajjiṃ.
三九七、(咖)尊者,我犯了一个巴吉帝亚罪。我犯了二个、众多个巴吉帝亚罪。
(Kha) gārayhaṃ, bhante, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemīti. Tena ‘‘passasi, āvuso, taṃ dhamma’’nti vattabbaṃ.
(卡)尊者,我犯了应呵责的法、不适当的、应悔过的,我悔过此。对此应说:『贤友,你见到那个法吗?』
(Ga) ahaṃ, bhante, ekaṃ dukkaṭāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā dukkaṭāpattiyo āpajjiṃ.
「大德,我犯了一个恶作罪。我犯了两个、众多恶作罪。」
(Gha) ahaṃ, bhante, ekaṃ dubbhāsitāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā dubbhāsitāpattiyo āpajjiṃ. Tā tumhamūle paṭidesemīti.
「大德,我犯了一个恶说罪。我犯了两个、众多恶说罪。我于尊足下发露彼等。」
(Ṅa) ‘‘ahaṃ, bhante, dve nānāvatthukā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ. Sambahulā nānāvatthukā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā tena ‘‘passasi, āvuso, tā āpattiyo’’ti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna tena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu suṭṭhu, bhante, saṃvarissāmī’’ti vattabbaṃ.
「大德,我犯了两个异事土喇吒亚罪。我犯了众多异事土喇吒亚罪,我于尊足下发露彼等。」如是说后,彼言「友,汝见彼等罪否?」应答「是,大德,我见。」再由彼言「友,未来当防护。」应答「善哉,大德,我当善防护。」
§398
398.
Adesanāgāminiyaṃ, anāpattiñca desitaṃ;
于不应发露者,及发露无罪;
Nānā saṃvāsanissīmaṭṭhitānaṃ catupañcahi;
异住、离界、住者,以四、五。
Manasā pakatattānaṃ, nānekāti na desayeti.
「意所作者」,不应说为「种种」。
43. Chandadānaniddeso43. 与欲说
Chandadānādīti –
「欲之施与等」者——
§399
399.
Bheriṃ ghaṇṭiṃ patāḷetvā, kammappatte samāgate;
击鼓、敲钟、击板后,于甘马应至者已集合时,应于僧团中传达欲,或清净,或自恣。
Saṅghe hareyya chandaṃ vā, pārisuddhiṃ pavāraṇaṃ.
应向僧团传递欲意,或清净意、自恣意。
§400
400.
Ekaṃ bhikkhuṃ upaggamma, nisīditvā ukkuṭikaṃ;
前往一位比库处,以蹲踞坐下;
Añjaliṃ paggaṇhitvāna, dade chandaṃ vicakkhaṇo.
合掌举起后,智者给予欲。
§401
401. (Ka) ‘‘chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehī’’ti vattabbaṃ.
四〇一、(甲)应说:「我给欲,为我持欲去,为我告知欲。」
(Kha) pārisuddhiṃ dentena ‘‘pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehī’’ti vattabbaṃ.
(乙)给清净者应说:「我给清净,为我持清净去,为我告知清净。」
§402
402.
Pārisuddhippadānena, sampādeti uposathaṃ;
以给予清净,成就伍波萨他;
Saṅghassa attano cāpi, sesakammaṃ vibādhati.
对僧团及自己,妨碍其余甘马。
§403
403.
Chandadānena saṅghassa, dvayaṃ sādheti nattano;
以给与欲于僧团,成就二事于自己;因此给与欲者,亦应给与清净。
Tasmā chandaṃ dadantena, dātabbā pārisuddhipi.
因此,凡给予欲意者,亦应给予清净。
§404
404.
一人可带许多人之欲,辗转不应带;
Hareyyeko bahūnampi, paramparā na hāraye;
一人可代多人携带,但不可经由辗转传递;
Paramparāhaṭā chanda-pārisuddhi na gacchati.
辗转传递的欲与清净不得前往。
§405
405. Sabbūpacāraṃ katvāna, evaṃ deyyā pavāraṇā. ‘‘Pavāraṇaṃ dammi, pavāraṇaṃ me hara, pavāraṇaṃ me ārocehi, mamatthāya pavārehī’’ti.
做了一切近行后,应如此给与自恣:『我给与自恣,为我持去自恣,为我告知自恣,为我之利益而自恣』。
§406
406. Ārocetvātha so saṅghaṃ, pavāreyyevamāgato. ‘‘Itthannāmo, bhante, saṅghaṃ pavāreti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu taṃ saṅgho anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissatī’’ti.
如是告知后,彼来到僧团,应如此自恣:『尊者,某名者向僧团自恣,以见、以闻、以疑,愿僧团出于悲悯而说,见者将作忏悔』。
§407
407.
Gahetvā pārisuddhiṃ vā, chandaṃ vāpi pavāraṇaṃ;
取了清净,或欲,或自恣;
Hārako saṅghamappatvā, vibbhameyya mareyya vā.
持去者未到达僧团,或迷失,或死亡。
§408
408.
Sāmaṇerādibhāvaṃ vā,
或者沙玛内拉等身份,
Paṭijāneyya nāhaṭā;
未被带来者不应承认;
Patvā saṅghaṃ tathā heyya,
到达僧团后如是舍弃,
Āhaṭā hoti hārako.
被带来者即是带来者。
§409
409.
Saṅghappatto pamatto vā, sutto nārocayeyya vā;
「僧团所得之物,若放逸者,或睡眠者,不告知;
Anāpattiva sañcicca, nārocentassa dukkaṭanti.
无犯也。若故意不告知者,恶作。」
44. Uposathaniddeso44. 伍波萨他说
Uposathoti –
「伍波萨他」者——
§410
410.
Duve uposathā cātu-ddaso pannaraso iti;
「伍波萨他有二种:十四日与十五日;经诵、决意、清净,依此三者。」
Suttuddesamadhiṭṭhāna-pārisuddhivasā tayo.
依经诵出、决意、清净三者之力,共有三种。
§411
411.
Suttuddesova saṅghassa, adhiṭṭhānauposatho;
经之诵出者,为僧团之决意伍波萨他;
Puggalasseva sesānaṃ, pārisuddhiuposatho.
唯对补特伽罗者,其余诸伍波萨他,为清净伍波萨他。
§412
412.
Pubbakicce ca karaṇe, pattakalle samānite;
于前行事与作为中,应时已至、已集合时;
Suttaṃ uddisati saṅgho, pañcadhā so vibhāvito.
僧团诵出经,彼以五种而分别。
§413
413.
Vināntarāyaṃ saṅkhepe-nuddeso vinivārito;
「无障碍」于略说中,已被遮止;
‘‘Therova issaro dvīsu, uddesesvettha tīsu vā;
「长老于二者为主,或于此三种略说中,
Visadesū’’ti vuttattā, avattantepi vaṭṭati.
于广说中」如是所说故,即使不转亦可。
§414
414.
Āgaccheyyuṃ yadi samā, uddisante va thokikā;
若同等者来,或少数者正在略说;
Uddiṭṭhaṃ yaṃ suuddiṭṭhaṃ, sotabbamavasesakaṃ.
「已诵」者,善诵也,应闻无余。
§415
415.
Uddiṭṭhamatte sakalā-yekaccāyuṭṭhitāya vā;
若仅诵出,或以全部、或以一部起立,若近处多言,应作彼等之清净。
Pārisuddhiṃ kareyyesaṃ, santike bahukātha ce;
作一切疑惑之前行事已,再诵。
Katvā sabbavikappesu, pubbakiccaṃ punuddise.
于一切情况作完前行事务后,应再重新宣告。
§416
416.
Pannarasovāsikānaṃ, itarānaṃ sacetaro;
十五日伍波萨他者,其余者若有其他;
Samānetarenuvattantu, purimānaṃ sacedhikā;
应随同等者随行,若前者有更多,
Purimā anuvattantu, tesaṃ sesepyayaṃ nayo.
前者应随行,对于其余者也是此法。
§417
417.
Pāṭipadovāsikānaṃ, itarānaṃ uposatho;
初日伍波萨他者,其余者的伍波萨他;
Samathokānaṃ sāmaggiṃ, mūlaṭṭhā dentu kāmato.
对于平息者,根本住处者应随意给予和合。
§418
418.
Bahi gantvāna kātabbo, no ce denti uposatho;
应往外作伍波萨他,若不给予;若欲给予和合,于众多人中,或往外。
Deyyānicchāya sāmaggī, bahūsu bahi vā vaje.
若欲不在场之僧团和合,应出席于多数人处,或离去至界外。
§419
419.
Pāṭipadegantukānaṃ , evameva ayaṃ nayo;
对于初日来者,此规则亦同;应使听闻经,故意不使听者,恶作。
Sāveyya suttaṃ sañcicca, assāventassa dukkaṭaṃ.
若故意令人听闻经文,令彼听者得恶作罪。
§420
420.
Sammajjituṃ padīpetuṃ, paññāpetuṃ dakāsanaṃ;
不应扫地、点灯、设置水座,如是有能力者,被大长老派遣时。
Na kareyya tathā kallo, mahātherena pesito.
不应如是做,有能力者,被大长老派遣时。
§421
421. Sammajjitvā padīpetvā, paṭṭhapetvā dakāsanaṃ. Gaṇañattiṃ ṭhapetvevaṃ, kattabbo tīhuposatho. ‘‘Suṇantu me āyasmantā, ajjuposatho pannaraso, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pārisuddhiuposathaṃ kareyyāmā’’ti.
421. 扫地后、点灯后、设置水座后,除了僧团白告外,应如是行三种伍波萨他。「诸具寿请听我言,今日伍波萨他十五日,若诸具寿适宜,我等应互相行清净伍波萨他。」
§422
422. Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ,. Therena añjaliṃ tevaṃ, paggayha samudīriyā. ‘‘Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti, vade yāvatatīyakaṃ.
422. 偏袒一肩着衣后,蹲踞而坐,向长老合掌,如是举起,应说出。「诸友,我清净,请持我为清净。」如是说至三次。
§423
423. Samattapubbārambhena, te navenevamīriyā. ‘‘Parisuddho ahaṃ bhante, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti, vade yāvatatīyakaṃ.
423. 以完成前行开始,彼等新者应如是说出。「尊者,我清净,请持我为清净。」如是说至三次。
§424
424. Dvīsu therena kattabbaṃ, katvevamīriyo navo. ‘‘Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddhoti maṃ dhārehī’’ti tikkhattuṃ vattabbo.
四二四、两人中,长老应作,作已如是告新比库。应三次说:『具寿,我清净,请持我为清净。』
§425
425.
Navena thero tikkhattuṃ, evamassa udīriyo;
新比库应三次如是告长老:
‘‘Parisuddho ahaṃ bhante, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti.
『尊者,我清净,请持我为清净。』
§426
426. Pubbakiccaṃ samāpetvā, adhiṭṭheyyevamekako. ‘‘Ajja me uposatho pannarasoti vā cātuddasoti vā adhiṭṭhāmī’’ti vattabbaṃ, no cedhiṭṭheyya dukkaṭaṃ.
四二六、完成前行事后,独一人应如是决意。应说:『今日我之伍波萨他为十五日』或『为十四日,我决意。』若不决意,恶作。
§427
427.
Yattha vasanti cattāro, tayo vā yadi vā duve;
若有四人住处,或三人,或二人;
Pārisuddhiṃ haritvāna, ekekassitarītare;
取得清净后,各各相互传达;
Taṃ taṃ uposathaṃ kayiruṃ, siyā āpatti dukkaṭaṃ.
彼等应行伍波萨他,若不行则有恶作罪。
§428
428.
Vagge samagge vaggoti, saññino vimatissa vā;
于群体和合中,『群体』者,若有想为群体,或有疑;
Dukkaṭaṃ karoto bhedā-dhippāyena thullaccayaṃ;
以破僧意图而行恶作者,得土喇吒亚罪;
Vagge samaggenāpatti, samaggo iti saññino.
「于众中和合而犯,和合者有想」。
§429
429.
Ukkhittassa gahaṭṭhassa, sesānaṃ sahadhamminaṃ;
对于被举之在家者、其余如法者、犯巴拉基咖之无能者、舍学者,
Pārājikassābhabbassa, sikkhānikkhittakassa ca.
对于犯巴拉基咖者(已无资格者),以及舍戒者,
§430
430.
Nisinnaparisāyañca, sabhāgāpattiko tathā;
于坐众中,以及同分罪者,
Chandena parivutthena, pātimokkhaṃ na uddise.
被欲欲所缠者,不应诵巴帝摩卡。
§431
431.
Adesayitvānāpannaṃ, nāvikatvāna vematiṃ;
未告知而未犯者,不应使生疑;于伍波萨他亦不应作,伍波萨他不成就。
Nuposathepi vā kātuṃ, posatho na ca kappati.
既不得主持伍波萨他,伍波萨他亦不得成立。
§432
432.
住于伍波萨他住处者,当日不应离去而无故。
Aṭṭhitoposathāvāsā, na vaje tadahū vinā;
凡有意住于伍波萨他处者,当日不得离开而缺席;
Antarāyaṃ va saṅghaṃ vā-dhiṭṭhātuṃ sīmameva vāti.
『障碍或僧团或决意界』者,决意障碍、或决意僧团、或决意界也。
45. Pavāraṇāniddeso45. 自恣的解说
Pavāraṇāti –
「巴瓦拉那」者,
§433
433.
Dvinnaṃ tiṇṇaṃ catunnañca, aññamaññappavāraṇā;
二人、三人、四人,互相自恣;一人则决意,其余为僧团自恣。
Ekassa ca adhiṭṭhānaṃ, sesā saṅghappavāraṇā.
若为单独一人,则作个人决意;其余情形,则行僧团自恣。
§434
434.
Pubbakicce ca karaṇe, pattakalle samānite;
于前行事与作为中,于适时已备办时;
Ṭhapetvā ñattiṃ saṅghena, kattabbevaṃ pavāraṇā.
除白外,由僧团应作自恣如是。
‘‘Suṇātu me bhante saṅgho, ajja pavāraṇā pannarasī, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho pavāreyyā’’ti.
「尊者们,请僧团听我说,今日自恣为十五日,若于僧团为适时,僧团应自恣。」
§435
435.
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ;
偏袒一肩衣已,蹲踞而坐已;
Therena añjaliṃ saṅgho, paggayha samudīriyo.
僧团由长老合掌,应被发起。
§436
436. ‘‘Saṅghaṃ, āvuso, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi, āvuso, saṅghaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
「诸具寿,我以所见、所闻或所疑向僧团自恣。愿诸具寿出于悲悯故对我说,见已我将改正。第二次……乃至……第三次,诸具寿,我以所见、所闻或所疑向僧团自恣。愿诸具寿出于悲悯故对我说,见已我将改正。」
§437
437.
Pavārentesu theresu, nisajjukkuṭikaṃ navo;
当诸长老自恣时,新比库应蹲踞;
Pavāreti sayaṃ yāva, ukkuṭikova acchatu.
直至自己自恣完,应保持蹲踞而住。
§438
438. Pubbārambhaṃ samāpetvā, navo saṅghamudīraye.
438. 完成前行之后,新比库应向僧团宣说。
§439
439. ‘‘Saṅghaṃ, bhante, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi, bhante, saṅghaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
439. 「诸大德,我以所见、所闻或所疑向僧团自恣。愿诸具寿出于悲悯故对我说,见已我将改正。第二次……乃至……第三次,诸大德,我以所见、所闻或所疑向僧团自恣。愿诸具寿出于悲悯故对我说,见已我将改正。」
§440
440.
Dānena dhammasākacchā, kalahehi ca rattiyā;
因布施、因法谈、因诤论而夜已过;因三说之场合存在被舍弃性故;说白后,依十种障难之相应性。
Tevācikāya okāse-sati khepitabhāvato;
三语自恣之机缘,在于其人已耗尽(应受自恣之缘由)之故;
Antarāye dasavidhe, ñattiṃ vatvānurūpato.
述说十种障碍之后,依适当方式宣说白文。
§441
441. ‘‘Suṇātu me bhante saṅgho, manussehi dānaṃ dentehi, dvīhi bhikkhūhi dhammaṃ sākacchantehi, kalahaṃ karontehi yebhuyyena ratti khepitā. Sace saṅgho tevācikaṃ pavāressati, appavāritova saṅgho bhavissati, athāyaṃ ratti vibhāyissati. Ayaṃ rājantarāyo, ayaṃ corantarāyo, ayaṃ agyantarāyo, ayaṃ udakantarāyo, ayaṃ manussantarāyo, ayaṃ amanussantarāyo, ayaṃ vāḷantarāyo, ayaṃ sarīsapantarāyo, ayaṃ jīvitantarāyo, ayaṃ brahmacariyantarāyo. Sace saṅgho tevācikaṃ pavāressati, appavāritova saṅgho bhavissati, athāyaṃ brahmacariyantarāyo bhavissati. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho dvevācikaṃ, ekavācikaṃ, samānavassikaṃ pavāreyyā’’ti.
441. 「大德!请僧团听我说。因人们施与布施,因二比库谈论法,因作诤论,大部分夜已过。若僧团行三说自恣,僧团将成为未自恣者,而此夜将破晓。此是王难,此是贼难,此是火难,此是水难,此是人难,此是非人难,此是猛兽难,此是爬虫难,此是命难,此是梵行难。若僧团行三说自恣,僧团将成为未自恣者,而此将成为梵行难。若僧团适时,僧团应行二说、一说、同瓦萨自恣。」
§442
442.
Pavāreyyānurūpena , yathāṭhapitañattiyā;
应以适当方式自恣,依所施设之白。
Āgaccheyyuṃ yadi samā, ādikā cettha āhare.
若同等者来,则于此处应先行。
§443
443. Evaṃ ticatuvaggo ca, ñattiṃ vatvā pavāraye. ‘‘Suṇantu me āyasmantā, ajja pavāraṇā pannarasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pavāreyyāmā’’ti.
四四三、如是三人或四人之众,说白后应自恣:『诸具寿请听我言,今日自恣,十五日,若诸具寿适宜,我等应互相自恣。』
§444
444.
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ;
偏袒一肩衣,蹲踞而坐已,
Therena añjaliṃ tevaṃ, paggayha samudīriyā.
向长老合掌,举起而应说。
§445
445. ‘‘Ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
「诸具寿,我向诸具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿诸具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第二次,我向诸具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿诸具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第三次,诸具寿,我向诸具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿诸具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。」
Navenāpi ‘‘ahaṃ, bhante, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, bhante, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
新比库亦应如是:「诸尊者,我向诸具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿诸具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第二次,诸尊者,我向诸具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿诸具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第三次,诸尊者,我向诸具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿诸具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。」
§446
446. Dvīsu therena kattabbaṃ, navo katvevamīriyo.
对二人,长老应作,新比库作已应如是行。
§447
447. ‘‘Ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
「诸具寿,我向具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第二次,诸具寿,我向具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第三次,诸具寿,我向具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。」
Navenāpi ‘‘ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
新比库亦应如是:「诸尊者,我向具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第二次,诸尊者,我向具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。第三次,诸尊者,我向具寿自恣,以见、以闻、或以疑,愿具寿出于悲悯而告我,见已我将改正。」
§448
448. Pubbakiccaṃ samāpetvā, adhiṭṭheyyevamekako. ‘‘Ajja me pavāraṇā cātuddasīti vā pannarasīti vā adhiṭṭhāmī’’ti vattabbaṃ.
完成前行事已,独一比库应如是决意。应说:「今日我的自恣是十四日」或「十五日」,如是决意。
§449
449.
Yasmiṃ vasanti vā pañca, cattāro vā tayo duve;
于彼住有五人,或四人、或三人、或二人者,
Pavāraṇaṃ haritvāna, ekekassitarītare.
取自恣后,各各相互
§450
450.
Taṃ taṃ pavāraṇaṃ kayiruṃ,
应行彼自恣。
Siyā āpatti dukkaṭaṃ;
若有罪,则为恶作。
Sesā uposathe vuttā,
其余诸偈已于伍波萨他中说。
Gāthāyo cettha āhare.
此处应引用彼等偈颂。
§451
451.
Pavāriteva saṅghamhi, pārisuddhiuposathaṃ;
于僧团中已自恣者,应行清净伍波萨他;无论是已断瓦萨者,或是未住而来者。
Kareyya chinnavasso vā, avuttho vānupagato.
或是未住而来者。
§452
452.
Cātumāsiniyā cāpi, kate saṅghenuposathe;
在四月之日,僧团作伍波萨他时;
Vutthavassā pavāreyyuṃ, sace appatarā siyunti.
若人数较少,已住瓦萨者应自恣。
46. Saṃvaraniddeso46. 防护的解说
Saṃvaroti –
「律仪」者,
§453
453.
四五三偈。
Cakkhusotādibhedehi, rūpasaddādigocare;
以眼、耳等之区别,于色、声等之境界;
Abhijjhādomanassādi-ppavattiṃ vinivāraye.
应防止贪、忧等之生起。
§454
454.
Niggaṇheyya sakaṃ cittaṃ, kiṭṭhādiṃ viya duppasuṃ;
「应制御自心,如难驯之牛于田地等;具念与正知,应行于一切威仪路。」
Satimā sampajāno ca, care sabbiriyāpatheti.
具念且正知,行于一切威仪中。
47. Suddhiniddeso47. 清净的解说
Suddhīti –
「清净」者,
§455
455.
Desanā saṃvaro eṭṭhipaccavekkhaṇa bhedato;
「说示、防护、资具省察,以此三种分别;」
Suddhī catubbidhā pātimokkhasaṃvarasammataṃ;
清净有四种,巴帝摩卡律仪被认可;
Desanāya visuddhattā, desanāsuddhi vuccati.
因说示而清净故,称为说示清净。
§456
456.
‘‘Na punevaṃ karissa’’nti, cittādhiṭṭhānasaṃvarā;
『我不再如此作』,心决意律仪;
Vutto saṃvarasuddhīti, sujjhatindriyasaṃvaro.
被说为律仪清净,根律仪得清净。
§457
457.
Pahāyānesanaṃ dhammenuppādentassa eṭṭhiyā;
舍断寻求,以法令生起之清净,
Suddhattā eṭṭhisuddhīti, vuttamājīvanissitaṃ.
由于清净故,名为清净之清净,此说依命清净。
§458
458.
Yoniso paṭisaṅkhāya, cīvaraṃ paṭisevati;
如理省察后,受用衣,
Evamādiyathāvutta-paccavekkhaṇasujjhanā;
如是受用如所说之省察清净,
Paccavekkhaṇasuddhīti, vuttaṃ paccayanissitanti.
名为省察清净,此说依资具。
48. Santosaniddeso48. 满足的解说
Santosoti –
「知足」者,
§459
459.
Appena anavajjena, santuṭṭho sulabhena ca;
以少许无过失之物为满足,以易得之物为满足;知量、善持,行于正法恭敬中。
Mattaññū subharo hutvā, care saddhammagāravo.
知量、善持,行于正法恭敬中。
§460
460.
Atītaṃ nānusocanto, nappajappamanāgataṃ;
不追忆过去,不期盼未来;
Paccuppannena yāpento, santuṭṭhoti pavuccatīti.
「以现前所得而度日者,名为知足」。
49. Caturārakkhaniddeso49. 四种守护的解说
Caturakkhāti –
「四守护」者——
§461
461.
Buddhānussati mettā ca, asubhaṃ maraṇassati;
佛随念与慈,不净与死随念;
Ārakattādinārahaṃ, sammā sāmañca buddhato.
以远离等故为阿拉汉,正确地从佛而来沙玛。
§462
462.
Sammāsambuddhaiti vānussati yā punappunaṃ;
「正自觉者」者,即对世尊九种功德的反复随念;
Navabhede bhagavato, buddhānussati sā guṇe.
此即佛随念。
§463
463.
Sīmaṭṭhasaṅghe sīmaṭṭhadevatāsu ca issare;
于结界内的僧团、于结界内的诸天、于主宰者;
Jane gocaragāmamhi, tatthupādāya mānuse.
于行乞村的人众中,依止于彼处的人类。
§464
464.
Sabbasattesu sukhitā, hontāverātiādinā;
以「愿一切有情得安乐、无怨」等,
Paricchijja paricchijja, bhāvanā mettabhāvanā.
遍限定、遍限定而修习,是慈之修习。
§465
465.
Vaṇṇasaṇṭhānaokāsa-disato paricchedato;
从色、形状、空间、方向、界限,
Vavatthapetvā kesādi-koṭṭhāse anupubbato.
次第确定发、毛等三十二身分。
§466
466.
Nātisīghañca saṇikaṃ, vikkhepaṃ paṭibāhayaṃ;
不过急亦不过缓,遮止散乱,
Paṇṇattiṃ samatikkamma, muñcantassānupubbato.
超越施设,次第舍离。
§467
467.
Vaṇṇaāsayasaṇṭhāna-gandhokāsehi bhāvanā;
以颜色、意向、形状、气味、处所而修习;
Paṭikkūlāti koṭṭhāse, uddhumātādivatthusu;
『厌恶』者,于各部分——膨胀等诸事中,
Gahetvā asubhākāraṃ, pavattā bhāvanāsubhaṃ.
取不净相而转起之修习,名为『不净』。
§468
468.
‘‘Maraṇaṃ me bhavissati, jīvitaṃ ucchijjissati;
「我将死亡,生命将被断绝;
Maraṇaṃ maraṇaṃ vā’’ti, bhāvayitvāna yoniso.
死亡、死亡」,如理修习。
§469
469.
Vadhakassevupaṭṭhānā, sampattīnaṃ vipattito;
从屠夫的现起,从成就的失坏;
Upasaṃharato kāyabahusādhāraṇā tathā.
从身体的收摄,同样从众多共同者。
§470
470.
Āyudubbalato kālavavatthānassabhāvato;
由于寿命之羸弱、由于时刻之限定性、由于寿期之限量,此为死随念之修习。
Addhānassa paricchedā, bhāvanā maraṇassatīti.
由于寿期之限量,此为死随念之修习。
50. Vipassanāniddeso50. 观的解说
Vipassanāti –
「观」者——
§471
471.
Nāmarūpaṃ pariggayha, tato tassa ca paccayaṃ;
遍知名色,其后遍知彼之缘;
Hutvā abhāvatoniccā, udayabbayapīḷanā.
「有已成无故为无常,生灭逼迫故为苦,」
§472
472.
Dukkhā avasavattittā, anattāti tilakkhaṇaṃ;
「无自在性故为无我」——此为三相;
Āropetvāna saṅkhāre, sammasanto punappunaṃ;
将诸行安立于此三相,反复思惟者,
Pāpuṇeyyānupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
应次第达到一切结的灭尽。
Nigamanakathā结语之论
§473
473.
Adhisīlādhicittānaṃ, adhipaññāya sikkhanā;
增上戒、增上心、增上慧之学,
Bhikkhukiccamato khuddasikkhāyaṃ samudāhaṭā.
比库之义务,于此小学中已被举出。
§474
474.
Mahato kittisaddassa, yassa lokavicārino;
对于具大名声、游行世间者,
Parissamo na sambhoti, mālutasseva niccaso.
不生疲劳,如风之恒常。
§475
475.
Tena dhammasirīkena, tambapaṇṇiyaketunā;
由彼法吉祥者,铜鬘洲之标帜;
Therena racitā dhammavinayaññupasaṃsitā.
长老所造,为法与律智者所赞叹。
§476
476.
Ettāvatāyaṃ niṭṭhānaṃ, khuddasikkhā upāgatā;
至此已达完成,小学已到达;
Pañcamattehi gāthānaṃ, satehi parimāṇatoti.
以五百偈颂为量。
Khuddasikkhā niṭṭhitā. · 《小学》结束。
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者