Nissaggiyakathāvaṇṇanā · 尼萨耆亚论解释

379 段 · CSCD 巴利原典

Nissaggiyakathāvaṇṇanā尼萨耆亚论释

§551

551. Evaṃ aniyatakathaṃ dassetvā idāni nissaggiyakathaṃ dassetumāha ‘‘khoma’’ntiādi . Khomanti evaṃnāmakaṃ cīvaraṃ. Khomanti gacchavisesassa nāmaṃ, tassa vākehi katacīvaraṃ kāraṇopacāravohāravasena ‘‘khoma’’nti vuttaṃ. Kappāsanti kappāsasuttamayaṃ cīvaraṃ, idampi vuttanayeneva ‘‘kappāsa’’nti vuccati. Koseyyaṃ nāma kosakārakimikosaṃ, kosena nibbattaṃ suttaṃ koseyyaṃ. Idha pana tena koseyyasuttena nibbattaṃ cīvaraṃ ‘‘koseyya’’nti vuttaṃ. Sāṇanti sāṇavākasuttehi vāyitvā katacīvaraṃ. Idañca khomaṃ viya daṭṭhabbaṃ. Bhaṅganti khomasuttādīni sabbāni, ekaccāni vā missetvā katacīvaraṃ. Idampi karaṇappakārena laddhanāmakaṃ. ‘‘Bhaṅgaṃ nāma ekā gacchajāti, tassā vākamayasuttehi vāyitvā katacīvara’’nti keci. Imasmiṃ pakkhe khomaṃ viya gahetabbaṃ. Kambalanti manussalomavāḷalomaṃ vinā sesalomehi vāyitvā katacīvaraṃ vuttanti. Idaṃ ‘‘cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvara’’nti (pārā. 463) padabhājane ca ‘‘khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅga’’nti (pārā. aṭṭha. 2.462-463) aṭṭhakathāya ca vuttaṃ sandhāyāha. ‘‘Jātito’’ti idaṃ pamāṇādibhedassa vakkhamānattā vuttaṃ. Jātitoti khomādisāmaññato. Sāmaññañhi ‘‘jātī’’ti vuccati. Dīgharassathūlasukhumanīlapītādibhedabhinnānaṃ sabbesaṃ vatthāvayavānaṃ saṅgāhikakhomasuttamayatāsāmaññaṃ jātīti vuttaṃ hoti. Evaṃ sesesupi.

五五一、如是显示不定法之说已,今为显示尼萨耆亚之说,故说「麻布」等。『麻布』者,如是名之衣。『麻』者,某种草之名,以其纤维所作之衣,依因缘转借之说法,故说为『麻布』。『棉布』者,棉线所成之衣,此亦依前述之方式,故说为『棉布』。『绢』者,名为制茧之虫茧,由茧所生之线为绢。然此处以彼绢线所成之衣,说为『绢』。『麻纱』者,以麻纱草之线织成之衣。此应如麻布而见。『杂织』者,麻线等一切,或混合某些而作之衣。此亦依制作方式而得名。有些人说:『杂织者,名为一种草类,以其纤维所成之线织成之衣。』在此说中,应如麻布而取。『毛毯』者,除人毛与马尾毛外,以其余诸毛织成之衣,如是说。此依『衣者,名为六种衣中之任一衣』之句分别中,及注疏中所说『麻布、棉布、绢、毛毯、麻纱、杂织』而说。『从种类』者,此因将说尺寸等之差别故而说。『从种类』者,从麻布等之总相。总相即说为『种类』。长短粗细柔软青黄等差别不同之一切布料成分,其摄集之麻线所成性之总相,说为种类。如是于其余亦然。

§552

552.Dukūlanti evaṃnāmakaṃ rukkhavākamayacīvaraṃ. Pattuṇṇanti pattuṇṇadese sañjātavatthaṃ. ‘‘Pattuṇṇaṃ koseyyaviseso’’ti abhidhānakose vuttaṃ. Cinanti cinadese uppannavatthaṃ. Somārapaṭṭakanti somāradese uppannavatthaṃ. ‘‘Somāracinapaṭaka’’ntipi likhanti, soyevattho. Iddhijanti ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā nibbattaṃ cīvaraṃ. Devadinnanti devatāhi dinnaṃ cīvaraṃ. Tañhi kapparukkhe nibbattaṃ, jāliniyā devakaññāya anuruddhattherassa dinnavatthasadisaṃ. Tassāti jātito chabbidhassa kappiyacīvarassa. Idaṃ chabbidhacīvaraṃ yathārahaṃ anulomikaṃ vuttanti attho. Dukūlañhi sāṇassa anulomaṃ vākamayattā, pattuṇṇādīni koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā, iddhijampi khomādīnaṃyeva aññataraṃ hotīti tesaṃ anulomaṃ, devadinnampi khomādīnaṃyeva anulomaṃ hoti tesaṃ aññatarabhāvato. Yathāha –

五五二、『杜古喇』者,如是名之树皮纤维所成之衣。『巴吐那』者,巴吐那地方所生之布。在《词汇宝库》中说:『巴吐那是绢之特种。』『支那』者,支那地方所生之布。『索马喇巴德咖』者,索马喇地方所生之布。亦书作『索马喇支那巴德咖』,义即相同。『神变生』者,以来比库之福德神变力所生之衣。『天所施』者,诸天人所施之衣。彼于如意树所生,如织女天女施与阿努儒达长老之布。『彼之』者,从种类而言之六种如法衣。此六种衣各各相应而说,是其义。杜古喇于麻纱为相应,因其为纤维所成故;巴吐那等于绢为相应,因其为生物所作之线所成故;神变生亦为麻布等中之任一,故于彼等为相应;天所施亦于麻布等为相应,因其为彼等中之任一故。如所说:

‘‘Sāṇassa tu dukūlañhi, iddhijaṃ devadinnakaṃ;

『于麻纱则杜古喇,神变生与天所施;

Khomādīnaṃvasiṭṭhaṃtu, koseyyassānulomika’’nti.

麻布等之其余者,于绢为相应。』

§553

553. Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ samāhāro ticīvaranti pamāṇayuttaṃ saṅghāṭiādināmena adhiṭṭhitacīvarasseva nāmattā tadeva vuccati. Gaṇanavasena yaṃ kiñci cīvarattayaṃ na vattabbaṃ. Samuddekadesopi yathā ‘‘samuddo’’ti vuccati, evaṃ adhiṭṭhitesu tīsu cīvaresu aññataraṃ ‘‘ticīvara’’nti vuccati. Parikkhāracoḷanti saṅghāṭiādivisiṭṭhanāmehi anadhiṭṭhitaṃ ‘‘anujānāmi bhikkhave āyāmena aṭṭhaṅgulaṃ sugataṅgulena caturaṅgulavitthataṃ pacchimaṃ cīvara’’nti (pārā. 358) anuññātaṃ pacchimacīvarapariyantaṃ katvā katākatassa yassa kassaci cīvarassa ruḷhisaññā.

五五三、三衣之集合为『三衣』,依尺寸相应,唯以桑喀帝等名所确定之衣之名称故,说彼而已。依计数,不应说任何三件衣。如大海之一部分亦说为『大海』,如是于所确定之三衣中之任一,说为『三衣』。『资具布』者,除桑喀帝等特定名称外,未确定之,以『诸比库,我允许长八指、宽四指以善逝指为量之后衣』所允许之后衣为限,对于已作与未作之任何衣之通俗名称。

Mukhaṃ sandamānalālaṃ puñchati etenāti mukhapuñchananti kapolato niccaṃ sandamānalālānaṃ puñchanatthāya anuññātassa cīvaravisesassa nāmaṃ. Nisīdanti etthāti nisīdananti ca bhikkhūnaṃ attharitvā nisīdituṃ anuññātassa cīvarassa nāmaṃ. Adhiṭṭheyyāti ‘‘imaṃ kaṇḍuppaṭicchādi’’ntiādinā (vi. vi. 585) vakkhamānanayena nāmaṃ gahetvā adhiṭṭheyyāti attho. Paccattharaṇameva cāti saṅghike mañcapīṭhe sarīrasamphusanena āpajjitabbāya āpattiyā mocanatthāya tattha attharitvā paribhogatthāya anuññātaṃ paccattharaṇacīvarañca.

『拭口布』者,以此拭从口不断流出之涎,是为拭从颊不断流出之涎而允许之特种衣之名。『坐具』者,『于此而坐』,是允许诸比库铺展而坐之衣之名。『应确定』者,依『此为疮疾覆』等将说之方式,取名而应确定,是其义。『及敷具』者,为解脱于僧团之床椅以身体接触而应犯之罪,为于彼处铺展而受用之目的而允许之敷具衣。

§554

554.Ekāhanti vasanakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Ticīvaranti ticīvarena. Vippavaseyyāti ‘‘saṅghāṭiyā vā uttarāsaṅgena vā antaravāsakena vā’’ti (pārā. 476) vuttattā ekadese samudāyopacāravasena avayavassa vacanato tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññatarenātipi vuttaṃ hoti. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘vinā’’ti idaṃ paccāmasati. Adhiṭṭhāti adhiṭṭhāyāti gahetabbaṃ ‘‘paṭisaṅkhā yoniso’’ti (ma. ni. 1.22, 23; a. ni. 6.58) yathā, ettha ‘‘vaḷañjiyamāna’’nti seso, adhiṭṭhāya vaḷañjiyamānaṃ nisīdanaṃ tathā vinā catumāsaṃ na vaseyyāti yojanā.

「一日」者,于住行为之极度结合,用法语。「三衣」者,以三衣。「应离宿」者,因说「或以桑喀帝,或以上衣,或以下衣」,故由于在一部分以总体近似而说支分,故亦说为「以三衣中之任一」。「如是」者,以此回指「无」。「决意」者,应取为「决意已」,如「省察如理」,此处「被守护」为余,决意已被守护之坐具,如是无之,不应住四月,此为连结。

§555

555.Kappiyanti kappiyakāraṇaṃ nīlādivaṇṇabhedakaraṇaṃ. Kappiyanti ca kāraṇe kāriyūpacārena gahetabbaṃ. Binduṃ datvāti ‘‘nīlaṃ vā kaddamaṃ vā kāḷasāmaṃ vā’’ti (pāci. 368) vuttalohamalādinā yena kenacipi maṅgulapiṭṭhippamāṇādikaṃ binduṃ datvā. Tatthāti tesu adhiṭṭhātabbesu ticīvarādīsu, niddhāraṇe bhummaṃ. Ticīvaranti niddhāritabbaṃ. Upapannanti yuttaṃ. Pamāṇenāti anantaraṃ vakkhamānena pamāṇena. Adhiṭṭhātabbanti ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā vakkhamānanayena nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātabbaṃ. Evakārena pana nāmaṃ vatvā na vikappetabbanti dasseti. Esa nayo sesacīvaresupi. Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘‘anujānāmi bhikkhave ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ, na vikappetu’’ntiādi (mahāva. 358). Tasmā ticīvarādīni adhiṭṭhahantena ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātabbaṃ. Vikappentena pana ‘‘imaṃ saṅghāṭi’’ntiādinā tassa cīvarassa nāmaṃ aggahetvā ‘‘imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vikappetabbaṃ. Ticīvaraṃ vā hotu aññaṃ vā, yadi taṃ taṃ nāmaṃ gahetvā vikappeti, avikappitaṃ hoti atirekacīvaraṭṭhāne tiṭṭhati. Taṃ cīvaranti sambandho.

「净」者,净之作法,作青等色之区别。「净」者,于因中以果之近似而应取。「施点已」者,以「或青,或泥,或黑褐」所说之铁锈等,以任何之物,施芒果核大小等之点已。「于彼」者,于彼等应决意之三衣等中,夺格为地格。「三衣」者,应夺格。「适当」者,相应。「以量」者,以即将说之量。「应决意」者,以「我决意此桑喀帝」等即将说之方式,说名已应决意。然以如是之作法,说名已不应分配,此显示。此法则于余衣中亦然。此世尊所说:「诸比库,我允许决意三衣,不应分配」等。是故决意三衣等者,以「我决意此桑喀帝」等说名已应决意。然分配者,不取「此桑喀帝」等彼衣之名,应以「我分配此衣于汝」而分配。三衣或为其他,若取彼彼名而分配,则为未分配,住于长衣之处。「彼衣」者,为连结。

§556-7

556-7. ‘‘Upapannaṃ pamāṇenā’’ti ettha vuttappamāṇaṃ dassetumāha ‘‘pacchimantenā’’tiādi. Saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭi. Vatthakhaṇḍāni sibbanakammena saṅghaṭetvā katattā ‘‘saṅghāṭī’’ti cīvarānaṃ sāmaññanāmaṃ. Idha pana ruḷhiyā antaravāsakādivisesanāmabyatiritte cīvaravisese vattati. Muṭṭhipañcakāti ettha ekādīnamaṭṭhārasantānaṃ saṅkhyāsaddānaṃ saṅkhyeyye vattamānattā pañcasaddo cīvarappamāṇappakaraṇato labbhamānahatthasaṅkhātarataneyeva pavattati, teneva muṭṭhisaddopi uttarapadalopena muṭṭhiratane vattati. Pañcannaṃ pūraṇo pañcamo, muṭṭhiyā pañcamo muṭṭhipañcamo. Muṭṭhipañcamo parimāṇametissāti ‘‘muṭṭhipañcamakā’’ti vattabbe ma-kāralopena ‘‘muṭṭhipañcakā’’ti saṅghāṭi vuttā.

「适当以量」者,为显示此中所说之量,故说「以后边」等。以合集义为桑喀帝。因以缝纫业合集衣片而作,故「桑喀帝」为衣之共通名。然此处以惯用,于除下衣等特殊名之外之衣特殊中转。「五拳」者,此处因一等至十八之数词于所数中转,故五词唯从衣量章节所得之手所称之肘而转,以此故拳词亦以后词省略而于拳肘中转。五之满者为第五,拳之第五为拳第五。拳第五为此之量,应说「拳第五者」,以摩音省略而说「拳五者」为桑喀帝。

Muṭṭhittikāti ettha vuttanayena saṅkhyeyye vattamāno ti-saddo cīvarappamāṇappakaraṇato labbhamānahatthasaṅkhātarataneyeva vattati, teneva muṭṭhisaddopi uttarapadalopena muṭṭhiratane vattati. Tiṇṇaṃ pūraṇo tatiyo, muṭṭhiyā tatiyo muṭṭhitatiyo, muṭṭhitatiyo parimāṇametissāti ‘‘muṭṭhitatiyakā’’ti vattabbe tiya-paccayalopena ‘‘muṭṭhittikā’’ti saṅghāṭiyeva vuccati. Evamuparipi. Tiriyanti tiriyato.

「拳三者」者,此处以所说方式,于所数中转之三词,唯从衣量章节所得之手所称之肘而转,以此故拳词亦以后词省略而于拳肘中转。三之满者为第三,拳之第三为拳第三,拳第三为此之量,应说「拳第三者」,以第三词尾省略而说「拳三者」,即说桑喀帝。如是于上亦然。「横」者,从横。

Uttamantenāti ukkaṭṭhaparimāṇantena. Satthuno cīvarūnāpīti ‘‘tatridaṃ sugatassa sugatacīvarappamāṇaṃ, dīghaso nava vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ cha vidatthiyo’’ti (pāci. 548) vuttappamāṇasugatacīvarato ūnāpi. Pi-saddo sambhāvane, ukkaṭṭhaparicchedena tattakampi vaṭṭati, tato ce ūnaṃ vattabbameva natthīti attho. Antadvayasandassanena ubhayamajjhe yaṃ pahonakaruccanakappamāṇaṃ, taṃ gahetabbanti dasseti.

「以后边」者,以最高量之边。「师之衣以下亦」者,从「此中此为善逝之善逝衣量,长九指,以善逝指,横六指」所说量之善逝衣以下亦。「亦」词为可能,以最高限定,如是多亦可,若从彼少,应说者实无,此为义。以显示两边,显示应取两者中间之适当小大之量。

§558

558.Muṭṭhipañcakasaddo pubbe vuttanayenidha dīghante vattati. Muṭṭhipañcako dīghanto yassa, yasmiṃ vā pamāṇeti viggaho, dīghantato muṭṭhipañcakappamāṇenāti vuttaṃ hoti. ‘‘Muṭṭhipañcama’’ntipi likhanti. Tiriyantatoti vitthārantato. Aḍḍhahattho aḍḍho uttarapadalopena, so teyyo tatiyo yassa pamāṇassāti gahetabbaṃ, taṃ, aḍḍhateyyaratanappamāṇaṃ hotīti attho. Dvihatthaṃ vāti dve hatthā yassa pamāṇassāti viggaho, dviratanappamāṇaṃ vā hotīti attho. Idañca ‘‘tiriyaṃ dvihatthopi vaṭṭati. Pārupanenapi hi sakkā nābhiṃ paṭicchādetu’’nti (pārā. aṭṭha. 2.469) aṭṭhakathāgatattā vuttaṃ. ‘‘Sese antaravāsake’’ti idaṃ yathāvuttaparimāṇena parimitacīvaranidassanaṃ.

「拳五者」词,以前所说方式,此处于长边转。拳五者为长边,于彼,或于量,此为分析,从长边以拳五者之量,此为所说。亦书「拳第五」。「从横边」者,从宽边。半手为半,以后词省略,彼为三者第三,于彼量,应取,彼,为半三肘量之义。「或二手」者,二手为彼量,此为分析,或为二肘量之义。此亦因「横二手亦可。以披覆亦能覆脐」于注疏所至而说。「余下衣中」者,此为以如所说量所限定衣之例示。

§559

559.Ahatāhatakappānanti ettha ‘‘vatthāna’’nti seso. Ahatānaṃ vatthānanti navavatthānaṃ. Ahatato kiñci ūnāni ahatakappāni, tesaṃ navavohārūpagānaṃ katipayadhotānaṃ vatthānanti vuttaṃ hoti. Saṅghāṭīti saṅghāṭināmakacīvaraṃ. Diguṇāti dupaṭṭakatā.

559.「未打与已打之衣」者,此处应补「衣」字。「未打之衣」者,新衣也。「稍逊于未打者为已打之衣」,此谓彼等新衣相类、已洗数次之衣也。「桑喀帝」者,名为桑喀帝之衣也。「二重」者,二层折叠也。

§560

560.Utuddhaṭānanti atikkantadivasānaṃ, bahukālaṃ nivāsetvā pariccattānanti vuttaṃ hoti. Atha vā yāni ututo uddhaṭāni, tesaṃ vatthānanti gahetabbaṃ, tiṇṇaṃ utūnamaññataraṃ atikkamitvā ṭhitānaṃ purāṇavatthānanti vuttaṃ hoti. Cīvarānanti cīvaratthāni vatthāneva gahitāni. Catugguṇāti catupaṭṭā. Sesā duveti antaravāsakauttarāsaṅgā dve. Yathāsukhanti yathāruci. Paṃsukūlanti susānādīsu patitapilotikacīvaraṃ.

560.「时过之衣」者,已过日数,长时穿着后舍弃之衣,如是说也。或者应取「从时节过去者,彼等之衣」,谓经过三时节之任一而存留之旧衣也。「衣」者,取为衣之用之衣布也。「四重」者,四层折叠也。「余二」者,下衣与上衣二者也。「随意」者,随喜也。「尘堆衣」者,墓地等处落下之破布衣也。

§561

561.‘‘Tīṇipī’’tiādīsu ‘‘ticīvare kayiramāne sabbaṃ chinnakaṃ nappahotī’’ti pāḷiyaṃ āgatavatthumhi ‘‘anujānāmi bhikkhave dve chinnakāni ekaṃ achinnaka’’nti (mahāva. 360) ādivacanato ‘‘cīvara’’nti seso. Chinditabbanti vatthāni chinditvā sibbetvā kātabbaṃ. Pahoti ceti vatthāni chinditvā karaṇe yadi cīvarassa pahoti. Sabbesūti tīsu cīvaresu. Appahontesūti vatthānaṃ chinditvā sibbanena appahontesu. Anvādhikanti vatthe ūnātirekaṃ apanetvā āgantukapattasaṅkhātaṃ anuvātaṃ cīvarassa pariyante, majjhe ca yathārahaṃ dīgharassaparimāṇayuttaṃ alliyāpetabbanti vuttaṃ hoti.

561.「三亦」等句中,于「作三衣时,一切裁断者不足」之律文所来事缘中,由「诸比库,我允许二裁断、一不裁断」等语故,应补「衣」字。「应裁断」者,应裁断衣布而缝制也。「若足」者,若裁断衣布而作时,对衣为足也。「于一切」者,于三衣也。「若不足」者,若裁断衣布而缝制不足时也。「随增」者,除去衣布之不足与过多,于衣之边缘及中央,应如理贴附长短尺寸相应之名为客来布片之随增,如是说也。

§562

562.Acchinnaṃ vāti yathāvuttanayena acchinnaṃ vā. Anādinnanti anādinnaāgantukapattaṃ . Ticīvaranti tīsu cīvaresu ekekanti vuttaṃ hoti. Dubbhogenāti duṭṭhu paribhogena . Yathā paribhuttaṃ nassati, tathā kiliṭṭhānaṃ dhovanādimakatvā nivāsanādinā paribhogena.

562.「或不裁断」者,或依如前所说方式不裁断也。「未取」者,未取之客来布片也。「三衣」者,谓于三衣各一,如是说也。「以恶用」者,以恶劣之受用也。如受用而坏灭,如是不洗涤污秽等而以穿着等受用也。

§563-4

563-4.Kusinti āyāmato ca vitthārato ca anuvātaṃ cīvaramajjhe tādisameva dīghapattañca. Vuttañhetaṃ cīvarakkhandhaaṭṭhakathāyaṃ ‘‘kusīti āyāmato ca vitthārato ca anuvātādīnaṃ dīghapattānametaṃ adhivacana’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Aḍḍhakusinti anuvātasadisaṃ cīvaramajjhe tattha tattha rassapattaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘aḍḍhakusīti antarantarā rassapattānaṃ nāma’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Maṇḍalanti ekekasmiṃ khaṇḍe mahāmaṇḍalaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘maṇḍalanti pañcakhaṇḍikacīvarassa ekekasmiṃ khaṇḍe mahāmaṇḍala’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Aḍḍhamaṇḍalanti maṇḍalassa anto nivesiyamānaṃ khuddakamaṇḍalaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘aḍḍhamaṇḍalanti khuddakamaṇḍala’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Vivaṭṭanti maṇḍalaṃ, aḍḍhamaṇḍalañcāti dve ekato katvā sibbitaṃ vemajjhe khaṇḍaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘vivaṭṭanti maṇḍalañca aḍḍhamaṇḍalañca ekato katvā sibbitaṃ majjhimakhaṇḍa’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Anuvivaṭṭanti majjhimakhaṇḍassa ubhosu passesu sibbitaṃ tatheva dvimaṇḍalapattaṃ khaṇḍadvayaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘anuvivaṭṭanti tassa ubhosu passesu dve khaṇḍānī’’ti (mahāva. aṭṭha. 345). Bāhantanti tesaṃ anuvivaṭṭānaṃ bāhirapasse sibbitaṃ bāhirakhaṇḍadvayaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘bāhantanti tesaṃ anuvivaṭṭānaṃ bahi ekekaṃ khaṇḍa’’nti (mahāva. aṭṭha. 345).

563-4.「长布」者,于衣中央,从长度与宽度而言与随增相同之长布片也。此于衣篇注疏中已说:「『长布』者,此为从长度与宽度而言随增等之长布片之名称」。「半长布」者,于衣中央处处与随增相似之短布片也。此亦已说:「『半长布』者,中间中间之短布片之名称」。「圆」者,于各片段中之大圆也。此亦已说:「『圆』者,五片段衣之各片段中之大圆」。「半圆」者,置于圆内之小圆也。此亦已说:「『半圆』者,小圆」。「开」者,合圆与半圆二者为一而缝制之中间片段也。此亦已说:「『开』者,合圆与半圆为一而缝制之中间片段」。「随开」者,于中间片段之两侧缝制之如是二圆布片之二片段也。此亦已说:「『随开』者,于其两侧之二片段」。「外」者,于彼等随开之外侧缝制之外侧二片段也。此亦已说:「『外』者,于彼等随开之外各一片段」。

Pañcannaṃ samāhāro pañcakaṃ, dassitappakārapañcakhaṇḍehi sibbitacīvaraṃ pañcakaṃ nāma. Ādi-saddena sattakhaṇḍādīhi sibbitacīvarānaṃ gahaṇaṃ. Tenevetthāha ‘‘kattabbaṃ tu ticīvara’’nti. Sattakhaṇḍassa cīvarassa ekaṃ majjhimakhaṇḍaṃ vivaṭṭanāmameva hoti, tassa ubhosu passesu dve dve khaṇḍāni cūḷānuvivaṭṭamahānuvivaṭṭasaṅkhātāni anuvivaṭṭanāmāneva honti. Vuttañcetaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘atha vā anuvivaṭṭanti vivaṭṭassa ekapassato dvinnaṃ, ekapassato dvinnanti catunnampi khaṇḍānametaṃ nāma’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Bāhantanti dvīsu pariyantesu sibbanīyaṃ bāhirakhaṇḍadvayaṃ, tañca saṅghaṭetvā bāhamatthake ṭhapiyamānattā ‘‘mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī’’tiādīsu viya ādheyye ādhāropacāravasena bāhāti ca cīvarassa pariyantāvayavattā ‘‘anta’’nti ca vuccati. Vuttampi cetaṃ ‘‘bāhantanti suppamāṇaṃ cīvaraṃ pārupantena saṃharitvā bāhāya upari ṭhapitā ubho antā bahimukhā tiṭṭhanti, tesaṃ etaṃ nāma’’nti (mahāva. aṭṭha. 345). Idaṃ sattakhaṇḍacīvarameva mahāaṭṭhakathāyaṃ vihitanti idānipi tadeva vaṭṭati. Vuttampi cetaṃ ‘‘ayameva hi nayo mahāaṭṭhakathāyaṃ vutto’’ti. Bhikkhunā kusiṃ…pe… bāhantampicāti sabbaṃ vidhiṃ dassetvāva chinnaṃ pañcakādippabhedakaṃ samaṇasāruppaṃ ticīvaraṃ kattabbanti yojanā.

五者之集合为五,以所示方式之五片段缝制之衣名为五片衣。以「等」字取以七片段等缝制之衣。故于此说「应作三衣」。七片段衣之一中间片段唯名为开,于其两侧之二二片段名为小随开与大随开,唯名为随开。此于注疏中已说:「或者『随开』者,此为从开之一侧二片、一侧二片,四片段之名称」。「外」者,于二边缘应缝之外侧二片段,因合彼而置于肩上端故,如「床作高举」等中,以所依之依处转用,因为衣之边缘部分故称为「肩」与「端」。此亦已说:「『外』者,着适量之衣者收拢而置于肩上之两端向外而立,此为彼等之名称」。此七片段衣于大注疏中制定,今亦唯此适当。此亦已说:「此方法于大注疏中所说」。「比库应作长布……乃至……外」者,示一切规则后,应作裁断之五片等分别之适合沙门之三衣,如是连结也。

§565-6

565-6. Yathāvuttavidhiṃ avirādhetvā cīvaraṃ kappabinduṃ datvā saṅghāṭiādināmena adhiṭṭhāya paribhuñjantassa adhiṭṭhānaṃ kathaṃ bhijjatīti āha ‘‘dānenā’’tiādi. Dānenāti aññassa dānena. Acchijjagāhenāti aññena acchinditvā gahaṇena. Vissāsaggahaṇena cāti attani vissāsena aññassa gahaṇena. Hīnāyāvattanenāti sikkhaṃ appaccakkhāya gihibhāvūpagamanena aññassa dāne viya cīvare nirālayabhāveneva pariccattā.

「依如所说之法而不违越,施与衣之净点后,以桑喀帝等之名确立而受用者,其确立如何破坏?」为说此故,说「由施与」等。「由施与」者,由施与他人也。「由断取」者,由他人断取而取也。「由信取」者,由对自己有信而他人取也。「由退转下」者,不舍学而趋向在家生活,如同施与他人之衣,由无所依性而舍弃故。

Keci pana ‘‘hīnāyāvattanenāti bhikkhuniyā gihibhāvūpagamanenāti evamatthaṃ gahetvā bhikkhu pana vibbhantopi yāva sikkhaṃ na paccakkhāti, tāva bhikkhuyevāti adhiṭṭhānaṃ na vijahatī’’ti vadanti, taṃ na gahetabbaṃ ‘‘bhikkhuniyā hīnāyāvattanenā’’ti visesetvā avuttattā, bhikkhuniyā ca gihibhāvūpagamane adhiṭṭhānavijahanaṃ visuṃ vattabbanti natthi tassā vibbhamaneneva assamaṇibhāvato.

然而,有些人取「『由退转下』者,由比库尼趋向在家生活」之义,说「然而比库虽还俗,只要未舍学,仍是比库,故不舍确立」,此不应取,因未特别说「由比库尼退转下」故,且比库尼趋向在家生活时舍确立应另说,然无此说,因其还俗即非沙门女故。

Sikkhāyāti bhikkhusikkhāya. Pahānenāti paccakkhānena. Sikkhāpaccakkhānaṃ panettha sace bhikkhuliṅge ṭhito sikkhaṃ paccakkhāti, tassa kāyalaggampicīvaraṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti dassanatthaṃ gahitaṃ. ‘‘Sikkhāya ca pahānato’’ti ca likhanti, taṃ ‘‘hīnāyāvattanenāpi, sikkhāya ca pahānato’’ti pāṭhakkame sati yujjati. Yathāvutto pana pāṭho ‘‘sikkhāya ca pahānena, hīnāyāvattanenapī’’ti pāṭhakkame yujjati. Yathā tathā vā hotu, na koci virodho.

「于学」者,于比库学也。「由舍弃」者,由舍弃也。此处取学之舍弃者,为显示若住于比库相而舍学,则连身上所著之衣亦舍确立之义。亦有写作「由舍弃学」者,此在「由退转下,亦由舍弃学」之读法次第时相应。然而如所说之读法,在「由舍弃学,亦由退转下」之读法次第时相应。无论如何,皆无矛盾。

Paccuddhārenāti cīvarassa paccuddharaṇena. ‘‘Kālakiriyāyā’’ti aṭṭhakathāvacanato vināsenāti cīvarasāmikassa jīvitavināsova vuccatīti. Liṅgassa parivattanāti bhikkhussa itthiliṅgaparivattanā, bhikkhuniyā purisaliṅgaparivattanāti evaṃ ubhayathā liṅgassa parivattanena. Sabbaṃ navavidhampi cīvaraṃ. Adhiṭṭhānanti ettha ‘‘imehi aṭṭhahī’’ti seso. Vuttovāyamattho aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tattha purimehi aṭṭhahi sabbacīvarāni adhiṭṭhānaṃ vijahantī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469). Bhijjatīti pajahati. Chiddassa bhāvo chiddabhāvo, tasmiṃ, chidde sati chidde jāteti vuttaṃ hoti. Ticīvaranti tīsu cīvaresu aññataranti vuttaṃ hoti. Ticīvarameva vāti gahetabbaṃ. Vuttañca ‘‘chiddabhāvena pana ticīvarassevā’’ti.

「由夺取」者,由衣之夺取也。「由死亡」者,从注疏之语「由时节作」,说衣主之命终也。「由相之转变」者,由比库转变为女相,由比库尼转变为男相,如是由两种相之转变。一切九种衣。「确立」者,此处应补「由此八种」。此义已于注疏中说「于彼,由前八种,一切衣舍确立」。「破坏」者,舍弃也。「破之状态为破状态」,于彼,「有破时生破」,如是所说。「三衣」者,说于三衣中之任一也。或应取「唯三衣」。已说「然而由破状态,唯三衣」。

§567

567. Kīvappamāṇe chidde jāteti āha ‘‘kaniṭṭhassā’’tiādi. ‘‘Kaniṭṭha…pe… māṇaka’’nti iminā heṭṭhimaparicchedaṃ dasseti.

「于多大之破生?」为说此故,说「最小」等。「最小……乃至……马萨咖」,以此显示下限。

§568

568.Ekotantupīti dīghato vā tiriyato vā ekampi suttaṃ.

「一经线」者,纵或横,一条线也。

§569

569. Jiṇṇaṭṭhāne aggaḷaṃ dentena tecīvarikena vattitabbavidhiṃ dassetumāha ‘‘paṭhama’’ntiādi. Paṭhamanti chinnaṭṭhānassa chindanato pubbeyeva. Aggaḷaṃ datvāti vatthakhaṇḍaṃ alliyāpetvā. Rakkhatīti ettha ‘‘adhiṭṭhāna’’nti anuvattate, ‘‘tecīvariko bhikkhū’’ti labbhati, evaṃ vatthakhaṇḍaṃ alliyāpento tecīvariko bhikkhu adhiṭṭhānaṃ rakkhatīti vuttaṃ hoti. Vipariyāyena adhiṭṭhānaṃ bhindatīti labbhati. Paṭhamaṃ dve koṭiyo ghaṭetvāti yojanā. Majjhe jiṇṇaṃ adhiṭṭhitacīvaraṃ majjhe chindanto tato pubbeyeva dve koṭiyo ekato ghaṭetvā sibbitvā. Pacchāti koṭighaṭanato pacchā. Chindatīti majjhaṃ ubhayakoṭiṃ kātuṃ chindati. Rakkhatīti vuttappakārameva.

569. 为了显示持三衣者在破旧处缝补边条时应遵行的方法,故说「首先」等。「首先」者,在切断破损处之前。「缝补边条后」者,缝上布片后。「守护」者,此处应连接「决意」,应理解为「持三衣比库」,如是缝上布片的持三衣比库守护决意,如是所说。反之,应理解为破坏决意。应连接为「首先将两端缝合」。「中间破旧」者,在切断已决意衣的中间之前,先将两端缝合在一起并缝好。「之后」者,在缝合两端之后。「切断」者,为了使两端成为中间而切断。「守护」者,如前所说之方式。

§570

570. Ticīvare kattha jātaṃ chiddamadhiṭṭhānaṃ bhindatīti āha ‘‘caturaṅgulā’’tiādi. Cattāri ca aṭṭha ca caturaṭṭhaṃ, catunnaṃ aṭṭhannaṃ vā aṅgulānaṃ samāhāro caturaṭṭhaṅgulaṃ, tasmāti gahetabbaṃ. Caturaṅgulā aṭṭhaṅgulāti yojanā. Oranti abbhantaraṃ. Ekañca dve ca ekadve, tesaṃ ekadvinnaṃ, ‘‘cīvarāna’’nti pakaraṇato labbhati, ekassa cīvarassa, dvinnañca cīvarānanti yojanā. Yathāsaṅkhyānuddesavasena ekassa tiriyato caturaṅgulato oraṃ, dvinnaṃ tiriyato aṭṭhaṅgulato oranti yojanā. Vākyadvayepi ‘‘chiddaṃ bhindatevā’’ti yojetabbaṃ.

570. 为了说明三衣中何处生起的破洞会破坏决意,故说「四指」等。四与八为四八,四个指或八个指的总和为四八指,应从此理解。应连接为「四指、八指」。「以内」者,内部。一与二为一二,彼等一二的,从「衣」之文脉应理解,一件衣的,以及两件衣的,如是连接。依照数目的指示,应连接为一件衣横向四指以内,两件衣横向八指以内。在两句中都应连接「破洞破坏」。

Ekassa cīvarassāti antaravāsakacīvarassa. Tiriyatoti vitthārato. Caturaṅgulaṃ oranti caturaṅgulato abbhantare chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati. Dvinnanti uttarāsaṅgasaṅghāṭīnaṃ. Tiriyatoti vitthārato. Aṭṭhaṅgulato oranti aṭṭhaṅgulato abbhantare. Tiṇṇampi dīghato vidatthiyā oraṃ chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindatevāti yojanā. Ettha vidatthi vaḍḍhakividatthi gahetabbā. Evaṃ vuttaparicchedabbhantare chidde jāte tassa cīvarassa atirekacīvarattā dasāhamanatikkamitvā sūcikammaṃ katvā adhiṭṭhātabbaṃ. Tathā akarontena pana parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātabbaṃ.

「一件衣的」者,下衣的。「横向」者,宽度方向。「四指以内」者,四指以内的破洞破坏决意。「两件」者,上衣与桑喀帝的。「横向」者,宽度方向。「八指以内」者,八指以内。应连接为三件衣纵向一张手以内的破洞也破坏决意。此处应取增长张手。如是在所说范围以内生起破洞时,因该衣成为多余衣,未超过十日而做针线工作后应决意。但如是不做者,应决意为备用布。

§571

571.‘‘Nisīdanassā’’ti ‘‘nisīdanacīvarassā’’ti vattabbe uttarapadalopena vuttanti daṭṭhabbaṃ. Diyaḍḍhāti ettha visesitabbā vidatthi ‘‘dve vidatthiyo’’ti ca ‘‘sugatassa vidatthiyā’’ti ca vuttasāmatthiyā labbhati. Aḍḍhena dutiyā diyaḍḍhā, dutiyaṃ aḍḍhametassāti ‘‘dutiyaḍḍhā’’ti vattabbe tiya-paccayalopena ‘‘diyaḍḍhā’’ti vuttaṃ, aḍḍhadutiyāti vuttaṃ hoti. ‘‘Sugatassa vidatthiyā’’ti pamāṇaniyamassa katattā vaḍḍhakividatthiyā tisso vidatthiyo ekā sugatavidatthi hoti. Idaṃ nisīdanacīvaraṃ dīghato vaḍḍhakihatthena tihatthaṃ, vitthārato chaḷaṅgulādhikadvihatthappamāṇaṃ hoti. ‘‘Dasā vidatthī’’ti (pāci. 533) vuttattā diyaḍḍhahatthā dasāti veditabbā.

571. 「坐具的」者,应见为省略后词而说,应说为「坐具衣的」。「二张手半」者,此处应特别说明的张手,依「两张手」与「善逝的张手」所说的相等而得。第二个半为二张手半,其第二个半,应说为「第二半」,但省略提亚后缀而说为「二张手半」,即说为半第二。因为已制定「善逝的张手」的量度规定,增长张手的三张手为一善逝张手。此坐具衣纵向以增长肘为三肘,横向为二肘加六指的量度。因说「十张手」,应知二张手半为十。

§572

572.Catassoti etthāpi ‘‘vidatthiyo’’ti sāmatthiyāva labbhati. ‘‘Kaṇḍuppaṭicchādiyā’’ti vibhattipariṇāmena dīghatoti yojanā.

572. 「四」者,此处也应理解为「张手」之相等。应以格位变化连接为「疥疮覆盖的」纵向。

§573

573. Aḍḍhaṃ teyyaṃ tatiyaṃ yassā sā aḍḍhateyyā, aḍḍhatatiyāti vuttaṃ hoti.

573. 其半为第三,其第三者为半第三,即说为半第三。

§574

574. Tato uttariṃ taduttariṃ, tassa tassa vuttappamāṇato atirekaṃ. Adhikacchedananti adhikassa pamāṇātirittaṭṭhānassa chedanaṃ assa pācittiyassa desanāyāti adhikacchedanaṃ, vuttappamāṇato adhikaṭṭhānaṃ chinditvā desetabbaṃ pācittiyaṃ. Udīritaṃ vuttaṃ pāḷiyāti attho.

574. 「从那以上」者,即那以上,从所说的量度而言的超过。「超过的裁断」者,超过的量度之余剩处的裁断,即那巴吉帝亚的说示,为超过的裁断。应裁断从所说量度超过之处而说示巴吉帝亚。「已说」即已在圣典中说,此为义。

§575

575.Appamāṇenāti guṇavasena appamāṇena sammāsambuddhena.

575. 「以无量」者,以功德而言无量的正自觉者。

§576

576. Sabbaṃ vaṭṭatīti sambandho. ‘‘Sabba’’nti iminā aṭṭhakathāya āgataṃ nīlādiṃ saṅgaṇhāti. Mahantādibhedaṃ sabbaṃ paccattharaṇacīvaraṃ vaṭṭati.

576. 「一切都允许」为连结。以「一切」这个词,摄取注疏中所来的青色等。大等差别的一切敷具衣都允许。

§577

577. ‘‘Mukhapuñchanacoḷaṃ eka’’nti padacchedo. Ekaṃ dhovitvā yāva sukkhāpīyati, tāva aññena mukhapuñchanena bhavitabbattā āha ‘‘dvepi vaṭṭanti sabbathā’’ti.

577. 「拭口布一条」为句的分解。因为洗一条直到晒干为止,在那期间应以另一条拭口布使用,故说「两条也完全允许」。

§579

579. Pamāṇato, gaṇanato ca atītāti pamāṇagaṇanātītā. ‘‘Pamāṇātītā’’ti vacanena vinayadharānaṃ appamāṇaguṇataṃ dasseti, ‘‘gaṇanātītā’’ti iminā atikkantagaṇanataṃ. Pakataṃ vinaye paṭhamaṃ kataṃ buddhena bhagavatā paññattaṃ jānantīti pakataññū, vinayadharā, te pakataññuno. Aparimāṇaguṇamaṇigaṇabhūsitaupālidāsakādimahātherācariyaparamparāgatā saṅkhyāpathātītā vinayadharāti vuttaṃ hoti.

579. 「超越量度与计数」者,即超越量度与计数。以「超越量度」之语,显示持律者们的无量功德性;以「超越计数」这个词,显示超越计数性。「知本制」者,知道在律中最初由佛世尊所制定者,即持律者,他们为知本制者。具无量功德宝珠庄严的伍巴离长老等大长老师承传来的、超越计数道的持律者,如是所说。

§580

580.Sugataṭṭhaṅgulāyāmanti vaḍḍhakiratanappamāṇadīghaṃ. Caturaṅgulavitthatanti vaḍḍhakividatthippamāṇavitthāraṃ. Vikappanupagaṃ pacchimaṃ cīvaraṃ nāma hoti. Pacchimaṃ cīvaranti parissāvanapaṭādīnaṃ visesanaṃ, pacchimacīvarappamāṇanti vuttaṃ hoti.

580. 「善逝八指长」者,以木匠尺度量的长度。「四指宽」者,以木匠尺一搩手量的宽度。最后的衣即不入分别。「最后的衣」者,是滤水布等的特指,即所说的最后衣的量度。

§581

581.Parissāvapaṭanti udakaparissāvanatthaṃ paṭaṃ. Pattatthavikanti pattakañcukaṃ. Potthakatthavikanti potthakakañcukaṃ . Ādiggahaṇena pacchimappamāṇādiṃ yaṃ kiñci paṭaṃ, daṇḍapaṭañca saṅgaṇhāti.

「水滤布」者,为滤水之布。「钵袋」者,钵之覆袋。「经袋」者,经之覆袋。以「等」字摄取后量等任何布,及杖布。

§582

582.Adhiṭṭhātunti parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ. Ṭhapiteti anadhiṭṭhāya ṭhapite. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469) āha. Natthi dosatāti doso eva dosatā. ‘‘Attano santakabhāvato mocetvā ṭhapitaṃ sandhāya mahāpaccariyaṃ anāpatti vuttā’’ti vadanti. ‘‘Iminā bhesajjaṃ cetāpessāmi, idaṃ mātuyā dassāmī’’ti ṭhapentena adhiṭṭhātabbaṃ. ‘‘Idaṃ bhesajjassa, mātuyā’’ti vibhajitvā sasantakabhāvato mocite adhiṭṭhānakiccaṃ natthīti adhippāyo. Hoti cettha –

「决意」者,决意资具衣。「放置」者,于未决意而放置。然大注疏说「无罪」。「无过失性」者,过失即过失性。彼等说:「大注疏说无罪,是关于从自己所有性解脱而放置。」以「我将以此送药,我将以此给母亲」而放置者,应决意。「此为药,为母亲」如是分别,从所有性解脱者,无决意之作用,此为意趣。于此有:「比库所得之衣,已作为母亲等所有,不成尼萨耆亚,通达律者如是说。」

‘‘Yaṃ vatthaṃ bhikkhunā laddhaṃ, kataṃ mātādisantakaṃ;

「比库所得之衣,已作为母亲等所有,不成尼萨耆亚,通达律者如是说。」

Nissaggiyaṃ na hotīti, tamāhu vinayaññuno’’ti.

「通达律者如是说。」

§583

583.Vassamāse caturoti vassāne caturo māse, adhiṭṭhānakiriyāya cattāro māse avicchedoti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Vassike cattāro māse nivāsetabbā sāṭikā vassikasāṭikā.

「雨季四月」者,雨季之四月,为决意作用之四月不断,于极度连结中用法之语。雨季四月应穿之桑喀帝为雨季桑喀帝。

§584

584. Kaṇḍuṃ paṭicchādetīti kaṇḍuppaṭicchādi, kaṇḍurogāturassa bhikkhuno tappaṭicchādanatthamanuññātacīvarassetamadhivacanaṃ. Honti cettha –

「覆疮」者,覆疮,此为对患疮病之比库,为覆彼而允许之衣之名称。于此有:

‘‘Mātikaṭṭhakathāyassā, kaṇḍucchādikasāṭiyā;

「对于论母注释,以及疥疮覆盖衣等,」

Na kālātikkame vuttaṃ, adhiṭṭhānavivaṭṭanaṃ.

「在时限超过中未说,决意的舍弃。」

Adhiṭṭhānapahānaṅge-su vuttattā visesato;

「因在决意舍弃支分中已说,故特别地,」

Vīmaṃsitabbaṃ viññūhi, tattha yaṃ kāraṇaṃ siyā’’ti.

「智者应当审察,在彼处可能有何因缘。」

§586

586.‘‘Asammukheetanti cā’’ti vacaneneva sammukhe ‘‘ima’’nti viññāyati. Vicakkhaṇo paccuddhareyyāti yojanā.

「『不在面前』」此语本身即令知「在面前」为『此』。应连接为「有智者应取出」。

§587

587. Adhiṭṭhitanti adhiṭṭhānaṃ.

「『已决意』」者,决意也。

§588

588.Iti sabbamidanti evaṃ vuttaṃ idaṃ ticīvarādīnaṃ pamāṇādisabbavidhānaṃ. Tecīvarikabhikkhunoti ticīvarādhiṭṭhānena adhiṭṭhitatecīvarikassa vinayatecīvarikassa. Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ samāhāro ticīvaraṃ, tiṇṇaṃ ticīvarānaṃ samāhāroti ‘‘titicīvara’’nti vattabbe ekadesasarūpekasesanayena ‘‘ticīvara’’nti navacīvarāni saṅgahitāni, ticīvare niyutto tecīvarikoti vinayatecīvariko vuccati. Dhutaṅgatecīvarikassāpi ticīvare idameva vidhānanti sopi saṅgayhati. Aññesu vā pana chasu cīvaresu parikkhāracoḷaṃ ekaṃ aṃsakāsāvameva vaṭṭati. Tathā vatvāvāti ‘‘imaṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā nayena vatvā. Taṃ parikkhāracoḷaṃ. Parikkhāracoḷamassa atthi, tattha vā niyuttoti parikkhāracoḷiko.

588.「如是一切此」者,如是所说此者,乃三衣等之量等一切规定。「三衣比库」者,以三衣决意而决意三衣者之律三衣者。三衣之集合为三衣,三衣三衣之集合,应说「三三衣」,依部分相似单余法而说「三衣」,新衣被摄入,专注于三衣者为三衣者,律三衣者被称为。对于头陀三衣者,于三衣此亦为规定,故彼亦被摄入。或者于其余六衣中,资具布一件,肩衣即可。如是说后者,以「我决意此资具布」等方式说后。彼资具布。彼有资具布,或专注于彼,故为资具布者。

§589

589. ‘‘Ticīvaraṃ pana parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati, na vaṭṭatī’’ti anuyogaṃ katvā ‘‘vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469) aṭṭhakathāya vuttattā idha ‘‘ticīvara’’nti cīvarattayameva vuttaṃ. ‘‘Sukhaparihāratthaṃ ekampi vikappetabba’’nti vacanato ekadese samudāyopacāravasena ekampi vikappetabbameva hoti.

589.「三衣与资具布决意可行,不可行」,作此问后,因注疏中说「可行」,故此处说「三衣」者,唯说三衣。从「为安乐受持故,一件亦应分配」之语,于一部分依总体假名,一件亦应分配。

Parikkhāracoḷaṃ kātumpi vaṭṭatīti baddhasīmato bahi vasantena ekakena tecīvarikena antoaruṇe asatiyā tīsu cīvaresu hatthapāse akatesu nissaggiyaṃ pācittiyaṃ hotīti, vinayakammaṃ kātuṃ sabhāgapuggalānaṃ dullabhattā ca sukhaparihāratthaṃ tīsu ekaṃ vā sabbāni eva vā ticīvaranāmena katādhiṭṭhānāni paccuddharitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhātumpi vaṭṭatīti vuttaṃ hoti.

「作资具布亦可行」者,住于结界外之单独三衣比库,于黎明前,于三衣不在手臂范围内时,有尼萨耆亚巴吉帝亚,因作律甘马之同类人难得,且为安乐受持故,于三衣中一件或全部,以三衣之名作决意后取回,以资具布之名决意亦可行,如是所说。

Evaṃ aggahetvā ‘‘sace ticīvaraṃ parikkhāracoḷādhiṭṭhānaṃ labheyya, udositasikkhāpade parihāro niratthako bhaveyyā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469) vuttaṃ mahāpadumattherassa mataṃ dassetumāha ‘‘evaṃ cudosite’’tiādi. Evaṃ ceti evaṃ ticīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhahitvā pariharituṃ vaṭṭati ce. Udositeti imassa sikkhāpadassa anantare dutiyakathinasikkhāpade. Vutto parihāroti ‘‘ekakulassa gāmo hoti parikkhitto ca. Antogāme cīvaraṃ nikkhipitvā antogāme vatthabba’’ntiādinā (pārā. 478) nayena padabhājanāvasāne vutto, idha ca ‘‘gāmādīsu padesesū’’tiādinā nayena anantaraṃ vakkhamāno ticīvarassa pariharaṇavidhi. Niratthakoti parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhitacīvarassa tena vidhinā ticīvaraṃ apariharantassāpi bhikkhuno anāpattibhāvato nippayojanoti attho.

如是不取而「若三衣得资具布决意,于伍多西德学处之防护将成无义」,如是所说,为显示玛哈巴杜玛长老之见解,故说「如是于伍多西德」等。「如是于」者,如是三衣决意为资具布而受持可行时。「伍多西德」者,于此学处之后,于第二咖提那学处。「所说防护」者,以「一家之村,有围墙。于村内置衣,应住于村内」等方式,于词句分析之末所说,而此处以「于村等处所」等方式,接下来将说之三衣受持规则。「无义」者,以资具布之名决意衣者,以彼规则不受持三衣之比库亦无犯故,无用之义。

§590

590. Tappariharitumāha ‘‘na’’iccādi. Na niratthakoti yojanā. Hetuṃ dassetumāha ‘‘tecīvarikassevā’’tiādi. Yo ticīvaranāmena adhiṭṭhānaṃ apaccuddharitvā satiṃ upaṭṭhapetvā antoaruṇe cīvaraṃ hatthapāsato amocetvā aruṇaṃ uṭṭhāpeti, tādisassa tecīvarikasseva tasmiṃ sikkhāpade udositaparihārassa bhagavatā desitattāti attho. Yasmā tādisasseva tecīvarikassa udositasikkhāpade parihāro vutto, tasmā. Taṃ sabbampīti taṃ navavidhaṃ sabbampi cīvaraṃ. Parikkhāracoḷassāti parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhahitvā cīvaraṃ paribhuñjitukāmassa parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati.

590.为受持彼,故说「非」等。「非无义」者,为连接。为显示理由,故说「唯三衣者」等。凡不取回以三衣之名之决意,建立念后,于黎明前不从手臂范围放开衣而令黎明升起,如是之三衣者,于彼学处伍多西德防护为世尊所说之义。因如是之三衣者,于伍多西德学处说防护,故。「彼一切亦」者,彼九种一切衣。「资具布之」者,以资具布之名决意而欲受用衣者,以资具布之名决意可行。

§591

591. Iminā udositaparihārassa aniratthakabhāvaṃ sādhetvā idāni ‘‘ticīvaraṃ parikkhāracoḷanāmenāpi adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatī’’ti imassa adhikatthassa mahākāruṇikena anuññātabhāve kiriyantarānujānanasaṅkhātaadhikavacanassa ñāpakahetubhāvaṃ dassetumāha ‘‘adhiṭṭhetī’’tiādi. Imasmiṃyeva sikkhāpade anāpattivāre ‘‘anāpatti antodasāhaṃ adhiṭṭheti, vikappetī’’ti pāṭhe anāpattibhāve ‘‘adhiṭṭhetī’’ti ettakeneva pariyatte (pārā. 469) ‘‘vikappetī’’ti kiriyantarānujānanena pakārantarenāpi doso natthīti adhippāyassa viññāpitattāti attho.

591.以此证明伍多西德防护之非无义性后,今为显示「三衣以资具布之名亦可决意」此增上义中,大悲者所允许之事中,名为允许其他行为之增上语之表示理由性,故说「决意」等。于此学处本身,于无犯处「无犯,于十日内决意、分配」之文中,于无犯性,仅以「决意」此,于律典中,以「分配」之允许其他行为,以其他方式亦无过失,此意趣被表示之义。

§592

592.Evaṃ karontassāti ticīvaranāmena adhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhahantassa. Idāni atippasaṅgaṃ dassetukāmassa codakassa adhippāyaṃ dassetumāha ‘‘eva’’ntiādi. Mūlādhiṭṭhānaṃ pahāya kātabbappakārantarassāpi vijjamānattā ticīvaraṃ paccuddharitvā mukhapuñchanādikaṃ katvā adhiṭṭhahatopi doso na siyāti kasmā nāpajjatīti attho. Naiti atippasaṅganivāraṇe.

「如是作者」,谓舍弃以三衣之名所作的决意,而以杂用布之名决意者。现在为了显示欲指出过度扩张的诘问者之意趣,故说「如是」等。因为即使舍弃根本决意,仍有应作之事的余地存在,所以即使舍弃三衣而作拭口等用后再决意,也不应有过失,为何不犯?此为其义。「不」者,在遮止过度扩张。

§593

593.Kiccavidhānatoti tesaṃ mukhapuñchanādīnaṃ attano attano kiccassa sādhanato, tādisaṃ kiccavisesāpekkhaṃ vinā taṃtaṃnāmena adhiṭṭhātuṃ na yujjatīti adhippāyo. Akiccassāti mukhapuñchanādikiccarahitassa. Adhikassāti paccuddharitvā paṭhamaṃ adhiṭṭhānassa vijahitattā atirekassa. Assāti ticīvarassa. Adhiṭṭhānaṃ tu yujjatīti dasāhaṃ anatikkamitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhānaṃ pana yujjati.

「事之规定」者,因为那些拭口等各自成就自己的事,意趣是:不依于如是特定事的需要,不适合以那那之名决意。「无事者」,谓离拭口等事者。「多余者」,因为舍弃后最初的决意已被舍离,故为超过者。「之」者,谓三衣之。「但决意是适合的」,谓不超过十日,以杂用布之名的决意则是适合的。

§594

594. Nidhānassa mukhaṃ upāyoti nidhānamukhaṃ, antaravāsakāditaṃtaṃcīvaranāmena adhiṭṭhānato atirekaṃ yaṃ kiñci cīvaraṃ yathā ṭhapitaṃ āpattiṃ na karoti, tathā nidhānassa upāyoti attho. Etaṃ parikkhāracoḷādhiṭṭhānaṃ. Mahāpaccariyanti brāhmaṇatissabhaye bhikkhusaṅghaṃ jambudīpaṃ netuṃ sakkassa devānamindassa āṇattiyā visukammena nimmitamahāpaccariyaṃ nisīditvā likhitattā taṃnāmakāyaṃ vinayaṭṭhakathāyaṃ, ‘‘mahāpaccariyādisū’’tipi likhanti.

「储藏之口的方便」即储藏口,意思是:除了以下衣等那那衣之名决意外,任何多余的衣,如其所置不造成罪,如是为储藏的方便。此即杂用布决意。「大工巧」者,因为在婆罗门帝萨恐惧中,为了带领比库僧团前往阎浮提,依萨咖天帝之命令,由毗首羯磨所造的大工巧坐具而书写,故在律注释中以其名,也书写为「大工巧等」。

§595

595. Parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhānavidhānassa vuttappamāṇaṃ katamanti āha ‘‘cīvara’’ntiādi. ‘‘Nidāne uppattito’’ti padacchedo. ‘‘Cīvaraṃ paripuṇṇa’’nti nidāne ‘‘ticīvaraṃ sampuṇṇaṃ vijjati, idamatirekacīvaraṃ kiṃ kātabba’’nti bhikkhūhi bhagavato ārocitavatthumhi . Uppattitoti parikkhāracoḷādhiṭṭhānassa uppannattā, anuññātattāti attho. ‘‘Tena kho pana samayena bhikkhūnaṃ paripuṇṇaṃ hoti ticīvaraṃ, attho ca hoti parissāvanehipi thavikāhipi. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi bhikkhave parikkhāracoḷaka’’nti (mahāva. 357) ettha pāḷiyaṃ evaṃ vippavāsasukhatthaṃ nāmenādhiṭṭhitaticīvaraṃ adhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatīti sādhanena tadekasādhanattā eva ekampi cīvaraṃ vikappetuṃ vaṭṭatīti vuttameva hoti. Tenevāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘evañca sati yo ticīvare ekena cīvarena vippavasitukāmo hoti, tassa ticīvarādhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā vippavāsasukhatthaṃ vikappanāya okāso dinno hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469).

「以杂用布之名决意的规定,其所说的量度是什么」,故说「衣」等。「在因缘中从生起」,此为句之分解。「衣圆满」者,在因缘中「三衣圆满存在,此多余衣应如何处理」,在比库们向世尊告知的事中。「从生起」者,因为杂用布决意已生起,意思是已被允许。「尔时比库们三衣圆满,又有需要滤水布及针筒。向世尊告知此事。世尊言:诸比库,我允许杂用布」,在此经文中,如是为了离衣宿之乐,以名决意的三衣,舍弃决意后以杂用布之名决意是适合的,以此成就故,即使一件衣也适合作净施,此已被说。因此在注释中说:「如是,若于三衣中欲以一衣离衣宿者,舍弃三衣决意后,为了离衣宿之乐,净施的机会已被给予」。

§596-8

596-8. Ettāvatā kappiyacīvarañca tattha kattabbañca dassetvā idāni akappiyacīvaraṃ dassetumāha ‘‘kusavākādī’’tiādi. Kusanti dabbatiṇaṃ. Vākanti rukkhādīnaṃ vākaṃ. Ādi-saddena phalakaṃ gahitaṃ, cīra-saddo cīvarapariyāyo, imasmiṃ kusādayo ganthetvā kate cīvareyeva vattati. Kesajaṃ kambalanti manussakesehi vītakambalañca. Vālajaṃ kambalanti assavālacamaravālehi vītakambalañca. Ulūkapakkhanti kosiyasakuṇapattaṃ. Idha pana taṃ ganthetvā katacīvarameva gahetabbaṃ. Ajinakkhipeti ajinadīpicamme. ‘‘Dhārayato thullaccaya’’nti paccekaṃ sambandho.

「至此显示了适当的衣及在其中应作之事后,现在为了显示不适当的衣,故说『古萨瓦咖等』等。『古萨』者,草茎。『瓦咖』者,树等的树皮。以『等』字摄取木板,『吉拉』一词是衣的同义词,在此古萨等编织而成的衣中才适用。『毛发所生之毯』者,以人发编织之毯。『兽毛所生之毯』者,以马尾、牦牛尾编织之毯。『猫头鹰翅』者,鸮鸟之翅。但在此应取其编织而成的衣。『阿基那克皮』者,羚羊、豹皮等。『持用者土喇吒亚』,各别相连。

Kadalidusseti kadalivākamayavatthe. Erakadusseti erakamayavatthe. Akkadusseti akkadaṇḍe vā tesaṃ suttāni vā gahetvā katavatthe. Potthaketi makacivākamayavatthe. Tirīṭe vāti evaṃnāmake rukkhatace. Veṭhaneti sīsaveṭhane. Kañcuketi kavace.

「咖达离布」者,芭蕉树皮所成之衣。「诶拉咖布」者,诶拉草所成之衣。「阿咖布」者,取阿咖茎或其线所作之衣。「波塔咖」者,麻树皮所成之衣。「帝离德或」者,如是名之树皮。「韦塔那」者,头巾。「咖准咖」者,铠甲。

Sabbanīlaketi kevalanīlake. Esa nayo mañjeṭṭhādīsu. Mahānāmaratteti tanupadumadalavaṇṇaratte. Mahāraṅgaratteti satapadivaṇṇaratte.

「全青」者,谓纯青色。此理于紫红等亦同。「大名红」者,谓薄莲瓣色之红。「大染红」者,谓百足虫色之红。

§599

599.Acchinnadasaketi acchinnā dasā yassa, tasmiṃ cīvare. Esa nayo dīghadasepi. Phaladaseti phalasadisaganthitā dasā yassa, tasmiṃ. Pupphadaseti kaṇṇikaṃ bandhitvā vikāsetvā katā dasā yassa, tasmiṃ cīvareti attho. Acchinnacīvarassāti naggaṃ katvā corehi viluttacīvarassa . Etthāti kusavākādīsu, sabbanīlādīsu ca. Kiñcīti ekampi akappiyaṃ natthi ananulomikaṃ natthi. ‘‘Naggena etesu akappiyacīvaresu yaṃkiñci laddhaṃ, tena hirikopinaṃ paṭicchādetvā pacchā kappiyacīvare laddhe taṃ adhivāsetvā idaṃ akappiyacīvaraṃ pariccajitabbaṃ. Sabbanīlakādivatthesu laddhesu kappiyarajanena rajitvā, taṃ vaṇṇaṃ nāsetvā vā kappiyavatthāni ubhayapassesu alliyāpetvā, paṭicchādetvā vā nivāsetuṃ vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.

「不断缝十」者,谓其缝线不断者,于彼衣。此理于长缝十亦同。「果缝十」者,谓其缝线如果实般打结者,于彼。「花缝十」者,义为:谓其缝线系结花蕊后展开而作者,于彼衣。「被夺衣者」,谓被盗贼剥去衣而裸身者。「在此」者,于草语等,及于全青等。「任何」者,连一件不如法者亦无,不顺应者亦无。「裸身者于此等不如法衣中,无论得何,以彼遮蔽羞处后,后来得如法衣时,受持彼后,此不如法衣应舍弃。于全青等布得时,以如法染料染之,或灭彼色,或于两面贴附如法布,或遮蔽后,着用为允许」,此于注疏中所说。

§600

600.‘‘Antodasāha’’nti idaṃ ‘‘adhiṭṭhetī’’tiādīhi sabbapadehipi yojetabbaṃ. Vissajjetīti aññassa deti. Idha dānaṃ duvidhaṃ sammukhādānaṃ, parammukhādānanti. Paṭiggāhakaṃ disvā ‘‘idaṃ tuyhaṃ dammī’’ti dānaṃ sammukhādānaṃ nāma. Parammukhā ‘‘idaṃ itthannāmassa dammī’’ti dinnaṃ parammukhādānaṃ. ‘‘Idaṃ tvaṃ gaṇhāhī’’ti vā ‘‘tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vā vutte ‘‘mayhaṃ gaṇhāmī’’ti sace vadati, dānagahaṇadvayampi suddhaṃ. ‘‘Idaṃ tava santakaṃ karohi, tava santakaṃ hotu, tava santakaṃ hotī’’ti dāyakena vutte gaṇhantopi ‘‘mama santakaṃ karomi, mama santakaṃ hotu, mama santakaṃ hotī’’ti vadati ce, dānaṃ, gahaṇañca asuddhaṃ hoti. ‘‘Tava santakaṃ karohī’’ti vutte pana ‘‘sādhu bhante mayhaṃ gaṇhāmī’’ti vatvā gaṇhāti, gahaṇaṃ suddhaṃ. ‘‘Idaṃ tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte ‘‘ahaṃ na gaṇhāmī’’ti vadati, puna ‘‘dinnaṃ mayā, tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte itaropi puna paṭikkhipati, taṃ cīvaraṃ kassaci asantakattā dasāhātikkamenāpi nissaggiyaṃ na hotīti pacchā tesu dvīsu yo icchati, tena adhiṭṭhāya paribhuñjitabbanti sabbamidaṃ aṭṭhakathāya (pārā. aṭṭha. 2.469 atthato samānaṃ) vuttaṃ.

「十日内」者,此应与「受持」等一切句相连。「施与」者,给予他人。此中施与有二种:对面施与、背面施与。见受者而「此我给汝」之施与,名为对面施与。背面「此我给某名者」而给,为背面施与。若说「此汝取」或「为汝取」,若彼说「我为己取」,则施与与领受二者皆清净。若施者说「此作汝所有,为汝所有,是汝所有」,受者亦说「我作己所有,为己所有,是己所有」,则施与与领受皆不清净。然若说「作汝所有」,而说「善哉,尊者,我为己取」而取,则领受清净。若说「此为汝取」,彼说「我不取」,再说「已施于我,汝取」,彼再拒绝,彼衣因不属任何人,即使过十日亦不成尼萨耆亚,故后来于彼二人中谁欲者,由彼受持后受用,此一切于注疏中所说。

Adhiṭṭhitacīvare adhiṭṭhāne vematikena attano vimatiṃ paṭhamaṃ āvi katvā ‘‘sace anadhiṭṭhitaṃ, evaṃ kate kappiyaṃ hotī’’ti cintetvā nissajjetvā vinayakammaṃ karontassa musāvādadoso nāpajjati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘na hi evaṃ jānāpetvā vinayakammaṃ karontassa musāvādo hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469). ‘‘Keci ‘tathā vematikacīvaraṃ aññena vissāsena gahetvā puna dātabba’nti vadanti, taṃ na sundara’’nti (pārā. aṭṭha. 2.469 thokaṃ visadisaṃ) tattheva vuttaṃ.

于已受持衣,受持时有疑者,先表明自己之疑「若未受持,如此作则为如法」而思惟后舍弃而行律甘马者,不犯妄语罪。如注疏中说「如此告知后行律甘马者,不成妄语」。「有人说『如是疑衣以他信任取后应再给』,彼不善」,于彼处所说。

Vinassatīti corādīhi vinassati. ‘‘Nassati, ḍayhati, acchinditvā gaṇhantī’’ti imānipi vināsappakārattā ‘‘vinassatī’’ti imināva saṅgayhanti. Tattha ‘‘nassatī’’ti idaṃ corādīhi haṭaṃ sandhāya vuttaṃ, ‘‘vinassatī’’ti idaṃ undūrakhāyitādiṃ sandhāya vuttaṃ, ‘‘ḍayhatī’’ti agginā daḍḍhaṃ sandhāya. Vissāseti ettha sandiṭṭho ca sambhatto ca ālapito ca jīvati ca gahite cattamano hotīti pañcaṅgasamannāgatena attani vissāsena aññena gahiteti attho. Pakāsitāti ‘‘anāpatti antodasāhaṃ adhiṭṭhetī’’tiādinā (pārā. 469) nayena vuttā.

「失坏」者,被盗贼等失坏。「失、烧、断取」此等亦因失坏之类故,仅以「失坏」此即摄之。其中「失」者,此就被盗贼夺取而说,「失坏」者,此就被鼠咬等而说,「烧」者,就被火烧而说。「信任」者,此中义为:具足五支——相识、相交、交谈、存活、于取时心喜——之于己信任者,由他人取。「已说明」者,以「无犯,十日内受持」等方式所说。

§601

601. Idaṃ pana samuṭṭhānaṃ nāmena kathinasamuṭṭhānaṃ nāmāti attho. Idaṃ kathinasamuṭṭhānaṃ nāma kāyavācato ca kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Atirekacīvarabhāvassa jānanacittena paṇṇattijānanacitte asatipi āpattisambhavato acittaṃ. Anadhiṭṭhānato, avikappanato ca akriyaṃ. Kammaṭṭhānamanuyuñjanto vā cetiyādiṃ vandanto vā ekādasamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpeti, kusalacitto āpajjati, kalahādipasuto vā vītikkamaṃ jānanto vā uṭṭhāpeti, akusalacitto āpajjati, khīṇāsavo pana asatiyā vā paṇṇattiṃ ajānanto vā tathā karonto abyākatacitto āpajjatīti ticittaṃ. Vuttanayena kammaṭṭhānādimanuyuñjantassa somanassacittasamaṅgino sukhavedanā, upekkhācittasamaṅgino upekkhāvedanā, kalahādipasutassa domanassacittasamaṅgino dukkhavedanā hotīti tivedanaṃ. Esa nayo uparipi evarūpe ṭhāne yojetabbo.

「此起源」者,义为:名为咖提那起源。此咖提那起源,从身语及从身语心而起。因即使无概念了知心,由了知超额衣性之心,有犯生起故,为无心。因无受持、无分配故,为无作。修业处或礼拜塔等而令第十一曙升起者,以善心犯;或沉溺诤论等或知违越而令升起者,以不善心犯;然漏尽者以失念或不知规定而如是作者,以无记心犯,故为三心。以所说方式,修业处等者,具喜心者为乐受,具舍心者为舍受,沉溺诤论等者,具忧心者为苦受,故为三受。此理于上亦应于如是处相连。

Paṭhamakathinakathāvaṇṇanā. · 第一咖提那衣论释。

§602

602.Gāmādīsupadesesu tipañcasūti ticīvarāni nikkhipitvā vippavāsena dosaṃ, uppajjanaṭṭhānañca dassetuṃ ‘‘gāmo ekūpacāro’’tiādinā (pārā. 477) nayena pāḷiyaṃ vuttagāmanivesanaudositaaṭṭamāḷapāsādahammiyanāvāsatthakhettadhaññakara- ṇaārāmavihārarukkhamūlaajjhokāsasaṅkhātesu pannarasasu cīvaranikkhepaṭṭhānesūti vuttaṃ hoti. Ettha gāmo nāma ekakuṭikādigāmo.

六〇二、为了显示在村落等处所中,舍弃三衣或五衣而离宿的罪,以及生起之处,以「村落为一界」等(巴拉基咖四七七)方式,在圣典中说有十五种衣之舍置处,即:村落、住处、货物堆积处、楼阁、殿堂、宫殿、船、商队、田地、打谷场、园林、精舍、树下、露地。此中,村落者,谓一屋村等村落。

Nivesanaṃ nāma gāmato bahi catusālādiko geho. Tenāha gaṇṭhipade ‘‘gāmanivesanānaṃ visesaṃ vadantā ‘puna ekaparicchedaṃ katvā nivesitā bahugehā nivesanaṃ nāma hontī’ti vadanti, tasmā idaṃ nivesanādi sabbaṃ ‘gāmato bahī’ti gahetabba’’nti. Idañca tattheva vuttaṃ ‘‘nivesanādikaṃ antogāme ce hoti, gāme vuttaparihārasseva labbhanato antogāmato bahī’ti gahetabba’’nti.

住处者,谓村外之四厅堂等房屋。故于义疏中说:「说村落与住处之差别者言:『再者,作一界限而住之多屋,名为住处』,故此住处等一切应取为『村外』。」又于彼处说:「若住处等在村内,因得村中所说之守护,应取为『村内之外』。」

Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘udositoti yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.482-487) vuttasarūpaṃ udositaṃ nāma. ‘‘Aṭṭoti paṭirājādipaṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso’’ti (pārā. aṭṭha. 2.482-487) vuttasarūpo aṭṭo nāma. ‘‘Māḷoti ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo’’ti (pārā. aṭṭha. 482-487) vutto ekakaṇṇikasaṅgahito caturassageho māḷo nāma. Pāsādoti dīghapāsādo. Hammiyanti muṇḍacchadanapāsādo. Nāvāti yānappatti. Satthanti jaṅghasatthasakaṭasatthavasena duvidho janasamūho, so ca niviṭṭhāniviṭṭhavasena paccekaṃ duvidho. Tattha niviṭṭhe vatiādiparikkhepopi hoteva.

注疏中说「货物堆积处者,车乘等物品之厅堂」(巴拉基咖注疏二·四八二至四八七),如是所说形相者为货物堆积处。「楼阁者,为防御敌王等,以砖造之厚壁四层或五层之特殊建筑」(巴拉基咖注疏二·四八二至四八七),如是所说形相者为楼阁。「殿堂者,包含一尖顶之四方宫殿」(巴拉基咖注疏二·四八二至四八七),如是所说包含一角之四方屋,名为殿堂。宫殿者,长形宫殿。宫室者,平顶宫殿。船者,交通船只。商队者,依步行商队与车行商队而为二种之人群,彼依定居与非定居而各为二种。其中,定居者亦有篱笆等围绕。

Khettanti yavakhettādikhettaṃ. Dhaññakaraṇaṃ khalaṃ. Ārāmo pupphārāmo, phalārāmo ca. Vihāroti ekampi senāsanaṃ vuccati. ‘‘Rukkho nāma yaṃ majjhantike kāle samantā chāyā pharatī’’ti (pārā. 494) vuttappamāṇaparicchanno rukkho. Ajjhokāso nāma sattabbhantaro, so viñcāṭaviādiagāmakāraññe ca macchabandhānaṃ agamanapathe samuddadīpe ca labbhati. Macchabandhānaṃ agamanapatho nāma udakapiṭṭhiyā gantvā puna tadaheva gehaṃ āgantuṃ asakkuṇeyyatāya dūro samuddappadeso vuccati.

田地者,大麦田等田地。打谷场者,谷场。园林者,花园与果园。精舍者,即使一座住所亦称为精舍。「树者,谓正午时四周荫影所及」(巴拉基咖四九四),如是所说量度界限之树。露地者,谓七寻之内,彼于藤林、森林等非村之荒野,及渔夫不去之路之海岛中可得。渔夫不去之路者,谓从水面去而于当日不能再回家之远海处。

Ayaṃ gāmādiko paccekaṃ ekūpacāro, nānūpacāroti duvidho. Tattha ajjhokāsaṃ vinā gāmādiko taṃtaṃrājādisāmikakulānaṃ ekatthanānatthavasena ekakulasantako ce hoti, ekūpacāro. Nānākulasantako ce, nānūpacāro hoti. Vuttañhetaṃ ‘‘gāmo ekūpacāro nāma ekakulassa gāmo hotī’’tiādi (pārā. 478). Aṭṭhakathāyampi vuttaṃ ‘‘ekakulassa gāmoti ekassa rañño vā bhojakassa vā gāmo’’ti ca ‘‘nānākulassa gāmoti nānārājūnaṃ vā bhojakānaṃ vā gāmo vesālīkusinārādisadiso’’ti (pārā. aṭṭha. 2.479) ca.

此村落等各各为一界、非一界之二种。其中,除露地外,村落等依彼彼王等主人家族之一或异,若为一家族所有,则为一界。若为异家族所有,则为非一界。如说:「村落为一界者,为一家族之村落」等(巴拉基咖四七八)。注疏中亦说:「一家族之村落者,一王或一地主之村落」,及「异家族之村落者,异王或异地主之村落,如韦萨离、拘尸那罗等」(巴拉基咖注疏二·四七九)。

Ekakulena kārāpito vihāro ekūpacāro, nānākulehi kārāpito nānūpacāro hoti. Yathāha gaṇṭhipade ‘‘vihāre ekakulanānākulavohāro kārāpakānaṃ vasena vutto’’ti. Ajjhokāse pana upacārabhedo abbhantaravasena veditabbo. Vuttañcetaṃ pāḷiyaṃ ‘‘ajjhokāso ekūpacāro nāma agāmake araññe samantā sattabbhantarā ekūpacāro. Tato paraṃ nānūpacāro’’ti. Idha ekaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsatiratanaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ekaṃ abbhantaraṃ aṭṭhavīsatihattha’’nti (pārā. aṭṭha. 2.489). Evaṃ saṅkhepato vuttasarūpappabhedāni pannarasa ṭhānāni dassetumāha ‘‘gāmādīsu padesesu tipañcasū’’ti. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana pāḷiaṭṭhakathāvaṇṇanato veditabbo.

由一家族所造之精舍为一界,由异家族所造为非一界。如义疏中说:「精舍中一家族、异家族之说法,依造作者而说。」然于露地,界之差别应依寻内而知。圣典中说:「露地为一界者,谓非村之荒野中,四周七寻内为一界。超过彼则为非一界。」此中,一寻内为二十八肘。如注疏中说:「一寻内为二十八肘」(巴拉基咖注疏二·四八九)。如是为显示略说形相与种类之十五处,故说「在村落等处所中,于三或五」。此为此中之略说,详说则应从圣典、注疏、复注而知。

‘‘Ticīvarena vippavāseyyāti saṅghāṭiyā vā uttarāsaṅgena vā antaravāsakena vā. Antogāme cīvaraṃ nikkhipitvā’’ti (pārā. 476, 478) vacanato ettha ticīvaranti tiṇṇaṃ cīvarānamaññatarameva cīvaraṃ vattabbaṃ. Ekarattanti vippavāsakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Api-saddena kiṃ pana dirattādikanti dasseti.

「应与三衣分离」者,谓与桑喀帝、或上衣、或下衣分离。由「将衣置于村内」等语句(巴拉基咖476、478),此处「三衣」者,应说为三衣中任一衣也。「一夜」者,是对分离行为之绝对连结的用法语。以「亦」字显示:然则何以二夜等耶?

Saṅghasammutiyā vināti ticīvaraṃ pariharituṃ asamatthena gilānena bhikkhunā saṅghaṃ vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggayha ‘‘ahaṃ bhante gilāno, na sakkomi ticīvaraṃ ādāya pakkamituṃ, sohaṃ bhante saṅghaṃ ticīvarena avippavāsasammutiṃ yācāmī’’ti tikkhattuṃ yācitena saṅghena tassa ñattidutiyāya kammavācāya dinnaṃ avippavāsasammutiṃ vināti vuttaṃ hoti. Tathā laddhasammutikassa gilānassa bhikkhuno tasmiṃ gelaññe avūpasante vā vūpasantepi cīvaranikkhepaṭṭhānaṃ āgamanakāle vā uppanne aññepi roge avūpasante tāyayeva sammutiyā na doso.

「除僧团许可」者,谓无力持三衣之病比库,礼敬僧团后蹲踞而坐,合掌三次乞求「诸尊,我有病,不能持三衣而行,我向僧团乞求不与三衣分离之许可」,僧团以白二甘马语给予之不分离许可,除此而言也。如是得许可之病比库,于彼病未愈、或虽愈而至衣置放处之时、或生起其他病未愈时,依彼许可无过。

§603

603.Bhikkhunoti aladdhasammutikassa bhikkhuno. Tena cīvarena. Vippavatthuṃ na vaṭṭatīti vinā vasituṃ na vaṭṭati. Kiṃ vuttaṃ hoti? ‘‘Ekakulassa gāmo hoti parikkhitto ca, antogāme cīvaraṃ nikkhipitvā antogāme vatthabbaṃ. Aparikkhitto hoti, yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti, tasmiṃ ghare vatthabbaṃ, hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Nānākulassa gāmo hoti parikkhitto ca, yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti, tasmiṃ ghare vatthabbaṃ sabhāye vā dvāramūle vā, hatthapāsā vā na vijahitabba’’ntiādinā (pārā. 478) nayena pāḷiyā vuttaṭṭhānato bahi aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭatīti vuttaṃ hoti.

「比库」者,未得许可之比库。「与彼衣」。「不应分离而住」者,不应离而住。何所言耶?「若村是一族且有围障,将衣置于村内,应住村内。若无围障,应住于置衣之屋中,或不应离手掷距离。若村是多族且有围障,应住于置衣之屋中、或集会所、或门口,或不应离手掷距离」等,依经文所说之处以外,不应令黎明升起,如是所言也。

Imasmiṃ pāṭhe ‘‘parikkhitto’’ti idaṃ pākārena vā vatiyā vā parikhāya vā parikkhittaṃ sandhāya vuttaṃ. Hatthapāsā vāti ettha hatthapāsā nāma aḍḍhatiyaratanaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘taṃ gharaṃ samantato hatthapāsā na vijahitabbaṃ, aḍḍhateyyaratanappamāṇā padesā uddhaṃ na vijahitabbanti vuttaṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.477-478).

此文中「有围障」者,是指以墙、或篱笆、或壕沟围障而言。「或手掷距离」者,此处手掷距离者,为二又半肘量也。如注疏中说:「不应离彼屋周围手掷距离,谓不应离二肘半量之处所上方」。

Vippavasantassa ko dosoti āha ‘‘hoti…pe… aruṇuggame’’ti. Anuññātaṭṭhānato hi bahi cīvarena vinā aruṇaṃ uṭṭhāpentassa taṃ cīvaraṃ nissajjitabbaṃ hoti, taṃhetukā pācittiyāpattipi hotīti attho. Teneva vakkhati ‘‘nissajjitvā…pe… viññunā’’ti.

「分离者有何过」,故说「有……乃至……黎明升起时」。实于许可处以外,离衣而令黎明升起者,彼衣应舍,由此因缘亦有巴吉帝亚罪,此为义也。由此将说「舍后……乃至……有智者」。

§604

604.Nhāyantassevāti cīvarassa hatthapāsato dūre nahāyantasseva, anādare sāmivacanaṃ.

「正沐浴者」者,谓于衣之手掷距离外正沐浴者,无敬之主格用法。

§606

606. Acchinnaṃ viluttaṃ cīvaraṃ yassa so acchinnacīvaro, bhikkhu, tassa ṭhānaṃ acchinnacīvaraṭṭhānaṃ, tasmiṃ.

「断坏衣」者,其衣已断坏、已破损者,彼为断坏衣者。「比库」者,彼之处所为断坏衣处所,于彼处。

§607

607.Nivāsetvāti ettha ‘‘antaravāsaka’’nti ca gahetvāti ettha ‘‘itarānī’’ti ca seso. Idañca gantabbaṭṭhāne, āsanne magge ca manussasambādhe asati kattabbadassanaṃ. Itarattha nivāsetvā, pārupitvā ca saṅghāṭiṃ aṃse katvāva gantabbaṃ hoti. Vihāre sabhāgesu alabbhamānesu āsanasālampi gantvā sabhāgassa santike vinayakammaṃ kattabbanti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.495 atthato samānaṃ) vuttaṃ. ‘‘Nissajjitvā’’ti iminā ‘‘idaṃ me bhante cīvaraṃ rattivippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti saṅghe vā ‘‘idaṃ me bhante cīvaraṃ…pe… ahaṃ āyasmantānaṃ nissajjāmī’’ti tiṇṇaṃ, dvinnaṃ vā santike vā ‘‘idaṃ me āvuso…pe… imāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti ekassa santike vā vatvā nissajjitvāti vuttaṃ hoti. Viññunāti evaṃ nissaggiyavatthunissajjanādinānappakāravidhijānanakena ñāṇavatāti attho.

「着下衣后」者,于此处应取「下衣」之义。「取」者,于此处应取「其余诸衣」之义,此为余义。此应于应往之处所、于邻近道路且无人群拥挤时作此示现。于其余情况,应着下衣后、披上衣后,将桑喀帝置于肩上而往。于精舍中若不得同类者,亦应前往集会堂,于同类者之近处作律甘马,此于注疏中已说。「舍弃后」者,以此言「尊者,此衣于我已离夜,除比库许可外,应舍弃,我今向僧团舍弃此衣」,于僧团中,或「尊者,此衣于我……乃至……我今向诸具寿舍弃」,于三人或二人之近处,或「友,此衣于我……乃至……我今向具寿舍弃」,于一人之近处如是说后舍弃,此为所说之义。「有智者」者,以如是了知舍弃应舍弃物之舍弃等种种方式规定之智,具智者之义。

§608

608.Taṃ nissaggiyacīvaraṃ.

「彼应舍弃衣」。

§609

609.‘‘Adentassa ca nissaṭṭhaṃ dukkaṭa’’nti iminā ‘‘byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā, nissaṭṭhacīvaraṃ dātabba’’nti vuttattā imaṃ vidhiṃ jānanatāya byattena yathāvidhiṃ kātuṃ samatthatāya paṭibalena khandhake (cūḷava. 239) āgatanayena āpattiṃ paṭiggahetvā nissaṭṭhacīvaraṃ hatthena gahetvā nisīdāpetvā sace saṅgho hoti, ‘‘suṇātu me bhante saṅgho, idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyā’’ti, sace tayo honti, ‘‘suṇantu me āyasmantā, idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ āyasmantānaṃ nissaṭṭhaṃ, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, āyasmantā imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyu’’nti, sace ekako hoti, ‘‘imaṃ cīvaraṃ āyasmato dammī’’ti dātabbaṃ, nissaṭṭhacīvaraṃ ‘‘attanoyeva dinna’’nti suddhasaññāya gahetvā adentassa dukkaṭaṃ hotīti vuttaṃ hoti.

「若不给予已舍弃者,恶作」者,以此言「应由明智比库、有能力者受取罪,应给予已舍弃衣」,如是所说,故由了知此规定之明智者、由有能力依规定而作之有能力者,依篇集中所来之方法,受取罪后,以手取已舍弃衣,令坐后,若为僧团,则「尊者,请僧团听我言,此衣为某名比库之应舍弃物,已向僧团舍弃,若僧团适时,僧团应将此衣给予某名比库」,若为三人,则「请诸具寿听我言,此衣为某名比库之应舍弃物,已向诸具寿舍弃,若诸具寿适时,诸具寿应将此衣给予某名比库」,若为一人,则应说「我将此衣给予具寿」而给予,已舍弃衣以「已给予自己」之清净想而取,若不给予者有恶作,此为所说之义。

Tassa santakabhāvaṃ ñatvā lesena vilumpantassa pana bhaṇḍagghavasena dukkaṭathullaccayapārājikāpattiyo honti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tassa santakabhāvaṃ pana ñatvā lesena acchindanto bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabbo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.469). Pariyāputanti ‘‘na bhikkhave nissaṭṭhacīvaraṃ na dātabbaṃ, yo na dadeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 470) pāḷiyaṃ vuttanti attho.

然而,若知其存在之状态而以少许盗取者,则依物品价值有恶作、土喇吒亚、巴拉基咖之罪。如注疏中所说「然而,若知其存在而以少许不断取者,应令评估物品而作」。「已规定」者,「诸比库,不应不给予已舍弃衣,若不给予者,有恶作罪」,此于圣典中所说之义。

§610-1

610-1. There dahare cāti etesu ubhosupi maggaṃ gacchantesūti yojanā. ‘‘There’’ti iminā anissitabhāvamāha, ‘‘dahare cā’’ti iminā nissitabhāvaṃ. Ohīneti osakkite. Sace so thero nissayācariyo bhaveyyāti adhippāyenāha ‘‘garu’’nti. Tasmiṃ dahare. Vatthanti tassa hatthe ṭhitacīvaraṃ. Na passambhatīti dhuranikkhepaṃ akatvā gamane saussāhattā nissayapaṭippassaddhi na hotīti adhippāyo. Teneva ‘‘muhutta’’ntiādimāha.

「长老与年少」者,于此二者中,应连接「于道路行走时」。以「长老」言无依止状态,以「年少」言有依止状态。「放下」者,已放置。若彼长老为依止老师,以此意趣说「尊重者」。「于彼年少」。「衣」者,置于彼手中之衣。「不轻安」者,于行走时不放下重担,由于精勤故,对依止之轻安不生起,此为意趣。以此故说「须臾」等。

§614

614. Paccuddhāre antoyevāruṇeti iminā sambandho, daharabhikkhuno dūrabhāvañca aruṇuggamanañca ñatvā cīvarassa anissaggiyatthaṃ tassa hatthe ṭhitabhāvaṃ sallakkhetvā purāruṇā paccuddhareti attho. Vissajjetīti aññassa deti. Vinassatīti corādīhi nassati.

「于回收时,在内部即天明」,此为连接。知晓年少比库之远离及天明之升起,观察为了衣之不舍而其停留于彼手中之状态,于天明前回收之义。「令舍弃」者,给予他人。「灭失」者,被盗贼等所失。

Dutiyakathinakathāvaṇṇanā. · 第二咖提那衣论释。

§616

616.Akālacīvaranti ‘‘akālacīvaraṃ nāma anatthate kathine ekādasamāse uppannaṃ, atthate kathine sattamāse uppannaṃ, kālepi ādissa dinna’’nti (pārā. 500) vacanato anatthatakathine vihāre ‘‘cīvaramāso’’ti yo pubbakattikakāḷapakkhapāṭipadato paṭṭhāya yāva aparakattikapuṇṇamī, tāva māso vuccati, tato paresu ekādasasu māsesu uppannañca atthatakathine vihāre yo cīvaramāso, hemantā ca cattāro māsāti pañcamāsato bahi sattasu māsesu uppannañca atthatakathine pañca māsā yathāparicchinnakāle saṅghassa ca ‘‘idaṃ akālacīvaraṃ dammī’’ti puggalassa ca ‘‘idaṃ tuyhaṃ dammī’’ti dinnañceti idaṃ akālacīvaranti attho. ‘‘Uppanna’’nti seso, ‘‘uppajjeyya saṅghato vā gaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlato vā attano vā dhanenā’’ti (pārā. 500) vacanato saṅghassa vā ‘‘idaṃ suttantikagaṇassa dema, idaṃ ābhidhammikagaṇassa demā’’tiādinā nayena gaṇassa vā dinnato attano vassaggena vā ñātiādito vā susānādipaṃsukūlakhettato vā attano santakena suttakappāsādikappiyavatthuto vā uppannacīvaranti attho.

「非时衣」者,依「非时衣者,名为咖提那未展开时于十一月中所生起者,咖提那展开时于七月中所生起者,及于时中指定而给予者」之语,于未展开咖提那之住处,所谓『衣月』者,从前咖提那黑分初日开始直至后咖提那满月,此期间称为月,从彼之后于十一月中所生起者,及于已展开咖提那之住处,所谓衣月,冬季四月,故于五月之外七月中所生起者,及于已展开咖提那时五月,于如是限定之时,对僧团『我给此非时衣』,及对个人『我给此于汝』而给予者,此为非时衣之义。「生起」为省略,依「应生起,或从僧团、或从众、或从亲属、或从朋友、或从尘堆衣、或从自己之财物」之语,或给予僧团,或以『我等给此于经师众,我等给此于阿毗达摩师众』等方式给予众,或从自己之瓦萨结束,或从亲属等,或从墓地等尘堆衣之处,或从自己所有之线、棉花等如法之布而生起之衣之义。

Māsaparamaṃ nikkhipeti māso paramaṃ pamāṇaṃ etassa nikkhipanassāti māsaparamaṃ, nikkhipananti kiriyāvisesanaṃ kātabbaṃ, māsaparamaṃ nikkhipanaṃ kareyyāti vuttaṃ hoti. ‘‘Ākaṅkhamānena bhikkhunā paṭiggahetabbaṃ, paṭiggahetvā khippameva kāretabbaṃ, no cassa pāripūrī, māsaparamaṃ tena bhikkhunā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ ūnassa pāripūriyā’’ti (pārā. 500) vacanato evaṃ uppannaṃ cīvaraṃ icchantena paṭiggahetvā sace pahoti, dasāhamanatikkāmetvā kāretabbaṃ. Sace nappahoti, ūnassa paripūraṇatthaṃ māsaparamaṃ ṭhapetabbanti attho.

「最多保存一月」者,月为最多,为此保存之限量,故为最多一月。保存者,应作为行为之修饰语,应保存最多一月,如是所说。依「欲求之比库应受取,受取后应速作,若彼不足,为了不足之圆满,彼比库应保存彼衣最多一月」之语,如是生起之衣,欲求者受取后,若能够,不超过十日应作。若不能够,为了不足之圆满,应保存最多一月之义。

Kadā evaṃ nikkhipitabbanti āha ‘‘sati paccāsāyā’’ti, ‘‘paccāsā hoti saṅghato vā gaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlato vā attano vā dhanenā’’ti (pārā. 500) vuttasaṅghādito attano vassaggādito labheyya, tena ‘‘imassa ūne paripuṇṇe kāressāmī’’ti paccāsāya sati evaṃ nikkhipitabbanti attho. Tato uddhaṃṭhapetuṃna vaṭṭatīti māsato atirekakālaṃ nikkhipituṃ na vaṭṭati, nissaggiyapācittiyaṃ hotīti attho.

何时应如是保存,说「有期待时」。「期待者,或从僧团、或从众、或从亲属、或从朋友、或从尘堆衣、或从自己之财物」,从所说之僧团等,从自己之瓦萨结束等应获得,以此『于此不足圆满时我将作』,有期待时应如是保存之义。从彼之后保存不许可者,超过月之时间保存不许可,成为尼萨耆亚巴吉帝亚之义。

Yadi evaṃ ‘‘tadahuppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabbaṃ…pe… vīse uppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabba’’nti (pārā. 500) kasmā āhāti? Paccāsācīvarassa dasadivase atikkamma ṭhapetuṃ ayuttattā, mūlacīvarassa taggatikattā evaṃ vuttaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘mūlacīvarassa uppannadivasato yāva vīsatimo divaso, tāva uppannaṃ paccāsācīvaraṃ mūlacīvaraṃ attano gatikaṃ karotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.500).

若如是,「于当日生起之根本衣,期待衣生起,应作十日……乃至……于二十日生起之根本衣,期待衣生起,应作十日」,为何如是说?因期待衣超过十日保存不适当,根本衣为彼之所依故如是说。如注疏中说「从根本衣之生起日直至第二十日,于此期间生起之期待衣,令根本衣为自己之所依」。

Tatiyakathinakathāvaṇṇanā. · 第三咖提那衣论释。

§618-9

618-9. Bhikkhuniyā yo dhovāpetīti sambandho. ‘‘Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā’’ti (pārā. 500) vacanato bhikkhunisaṅghe ñatticatutthāya kammavācāya, bhikkhusaṅghe ñatticatutthāya kammavācāyāti aṭṭhavācikāya upasampannā bhikkhunī nāma. Bhuttanti bhikkhunā attanā paribhuttaṃ rajitaṃ ādinnakappaṃ, ‘‘paribhogaṃ karissāmī’’ti antamaso sīsaṃ ṭhapetvā sayanamattenāpi purāṇabhūtaṃ cīvaranti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘rajitvā kappaṃ katvā ekavārampi nivatthaṃ vā pārutaṃ vā antamaso paribhogasīsena aṃse vā matthake vā katvā maggaṃ gato hoti, ussīsakaṃ vā katvā nipanno hoti, etampi purāṇacīvaramevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.503-505). Vatthanti kāriye kāraṇopacāravasena cīvarameva āha.

「令比库尼洗」者,为连接。依「比库尼者,名为于两部僧团中达上者」之语,于比库尼僧团以白四甘马语,于比库比库团以白四甘马语,故以八次宣说而达上者,名为比库尼。「已用」者,由比库自己已受用、已染、已作初用如法,『我将受用』,乃至仅以头放置,仅以卧具而成为旧之衣之义。如注疏中说「染后作如法,一次已穿着或已披着,乃至以受用之始于肩或于头上而行道,或作为头枕而卧,此亦仅为旧衣」。「布」者,于应作中,以原因之借喻而说衣本身。

Aññātikāyāti ‘‘aññātikā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddhā’’ti vacanato attano vā tassā vā mātu vā pitu vā paramparāya yāva sattamā yugā, etthantare yena kenaci ñātakena asambaddhabhāvena aññātikāyāti attho. Yathā cāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘pitāmahoyeva pitāmahayugaṃ. Tato uddhaṃ sabbepi pubbapurisā pitāmahaggahaṇeneva gahitā. Evaṃ yāva sattamo puriso, tāva yā asambaddhā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.503-505). Ākoṭāpetīti paharāpeti.

「非亲族女」者,依「『非亲族』者,名为从母方或父方乃至第七祖代不相连者」之语,自己或彼女或母或父之辗转乃至第七代,于此中间以任何亲族不相连之状态,故为非亲族女,此为其义。如注疏中所说:「祖父本身即为祖父代。从彼以上,一切先代之人皆以祖父之摄取而被摄取。如是乃至第七人,至彼为不相连者」。「令捶打」者,令击打也。

Tato dhovāpanādito. Nissaggiyāpattīti nissaggiyassa āpatti nissaggiyāpatti, nissaggiyassa cīvarassa nāmena visiṭṭhā pācittiyāpatti hotīti attho. Idañca tiṇṇaṃ payogānaṃ ante āpajjitabbāya āpattiyā dassanaṃ. Tassa niyogena dhovanādiṃ karontiyā bhikkhuniyā tadatthaṃ sabbapubbapayogagaṇanāya bhikkhuno dukkaṭaṃ hotīti gahetabbo. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yāva naṃ dhovitvā ukkhipati, tāva bhikkhuniyā payoge payoge bhikkhussa dukkaṭa’’nti (pārā. aṭṭha. 2.503-505). Paṭhamenāti tīṇipi kārāpentassa yaṃ paṭhamaṃ kārāpeti, tenāti attho. Dīpitanti ‘‘aññātikāya aññātikasaññī purāṇacīvaraṃ dhovāpeti rajāpeti ākoṭāpeti, nissaggiyena āpatti dvinnaṃ dukkaṭāna’’ntiādinā (pārā. 506) desitaṃ. Iminā nayena dve kārāpentassa paṭhamena nissaggiyāpatti, dutiyena dukkaṭanti ayamattho saṅgayhati.

「从彼令洗等」。「尼萨耆亚罪」者,尼萨耆亚之罪为尼萨耆亚罪,以尼萨耆亚之衣之名而特定之巴吉帝亚罪生起,此为其义。此乃显示于三种行为之终了时应犯之罪。应理解为:以彼之命令而作洗涤等之比库尼,为彼之目的,以一切先前行为之计算,比库有恶作。如注疏中所说:「乃至洗涤彼而举起,至彼时,比库尼之行为行为中,比库有恶作」。「以第一」者,令作三者之人,以彼所令作之第一者,此为其义。「已显示」者,以「对非亲族女有非亲族女想,令洗旧衣、令染、令捶打,以尼萨耆亚为罪,以二恶作」等所说。以此方法,令作二者之人,以第一者有尼萨耆亚罪,以第二者有恶作,此义被摄集。

§620

620.‘‘Dhovanatthāya detī’’ti iminā ‘‘bhuttaṃ vattha’’nti adhikārato labbhati.

「为洗涤而给与」者,以此从「已受用之衣」之增上而得。

§621

621.Sāmaṇeraniddesepīti ‘‘sāmaṇerā’’ti niddeso nāma yassa, tasmimpi, attanā paribhuttaṃ vatthaṃ dhovanatthāya detīti yojanā, attano paribhuttaṃ cīvaraṃ dhovanatthāya sāmaṇerassa detīti attho. Pi-saddo samuccayattho. Upasampajjāti pubbakiriyāya ‘‘dhovatī’’ti aparakiriyā sāmatthiyā labbhati.

「于沙玛内拉之指示中亦」者,「沙玛内拉」之指示名为彼者,于彼中亦,自己所受用之衣为洗涤而给与,此为连结,自己所受用之衣为洗涤而给与沙玛内拉,此为其义。「亦」字为集合之义。「达上」者,以前行「洗涤」之后行以适合性而得。

§622

622.Daharānañca bhikkhūnanti attano navakatarānaṃ bhikkhūnaṃ. Niyyādite dinne. Esa nayoti ‘‘ekena pācittiyaṃ, avasiṭṭhehi dvīhi vā ekena vā sabbapayogesu dukkaṭaṃ hotī’’ti nayo.

「年少之诸比库」者,自己之较新之诸比库。「于令出时给与」。「此方法」者,「以一者为巴吉帝亚,以余之二者或一者,于一切行为中有恶作」之方法。

§623

623.Cīvareti paribhuttacīvare.

「衣」者,于受用之衣。

§624

624.‘‘Dhovanappaccayāyevā’’ti iminā itaradvayassa tassa anāṇattiyā katattā tato anāpattibhāvamāha.

「仅为洗涤之缘故」者,以此说明其余二者因与彼无差别而作,故从彼无犯。

§626

626.Ñātikāti ettha ‘‘paṭisaṅkhā yoniso’’tiādīsu (ma. ni. 1.22-23, 422; a. ni. 6.58; 8.9; mahāni. 206; dha. sa. 1355; vibha. 518) viya gāthābandhavasena ya-kāralopo, ñātikāya bhikkhuniyāti attho. ‘‘Ñātikā aññātisaññissā’’ti padacchedo. Paccattharaṇanti mañcapīṭhe attharitabbaṃ paccattharaṇacīvarañca.

「亲族尼」者,此中如「经审思而如理」等处,因偈颂之缘故而有 ya 音之省略,义为「从亲族比库尼」。「亲族尼 = 对非亲族者有亲族想」,此为句之分解。「敷具」者,应敷于床椅之敷具衣。

§627

627.‘‘Bhikkhunīnaṃ vasenā’’ti idaṃ bhikkhusaṅghepi upasampannā ce, pācittiyasambhavā vuttaṃ . Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukamevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.506). Bhikkhunisaṅghe paṭhamaṃ upasampajjitvā pacchā bhikkhusaṅghe ce upasampajjati, kevalaṃ bhikkhusaṅghe upasampannāti na vuccatīti tā bhagavati dharamāne paṭhamaṃ pabbajitā pañcasatā sākiyāniyo vuccanti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhikkhūnaṃ santike upasampannā nāma pañcasatā sākiyāniyo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.506). Bhikkhuno liṅge parivatte tasseva upasampannakammassa anuññātattā sopi gahetabboyeva.

「依比库尼之方式」者,此说即使在比库僧团中达上,亦有巴吉帝亚之可能性。如注疏中所说:「然而在比库处达上者,如其事而已。」若先在比库尼僧团达上,后在比库僧团达上,则不称为仅在比库僧团达上,故彼等称为世尊住世时最初出家之五百释迦女。如注疏中所说:「在比库处达上者,名为五百释迦女。」因比库之性别转变时,其达上甘马被允许,故彼亦应被摄取。

§628

628.Avuttā dhovatīti ‘‘imaṃ cīvaraṃ dhovā’’ti avuttā cīvaraṃ kiliṭṭhaṃ disvā avatvā ṭhapitaṭṭhānato cīvaraṃ gahetvā vā sayameva vatvā yācanādinayena vā anāṇattiyā ca gahetvā cīvaradhovanādiṃ kareyya ce. Aparibhuttaṃ vāti heṭṭhā vuttanayena aparibhuttaṃ cīvaraṃ. Aññaṃ vāti upāhanatthavikapattatthavikapotthakatthavikamañcapīṭhādiṃ yaṃ kiñci parikkhāraṃ.

「未说而洗涤」者,未说「洗此衣」而见衣污秽,不说而从放置处取衣,或自己说而以乞求等方式,因无差别而取衣作洗衣等。「或未受用」者,以下述方式未受用之衣。「或其他」者,鞋、钵、袋、杖、床椅等任何资具。

Purāṇacīvaradhovāpanakathāvaṇṇanā. · 令洗旧衣事注释。

§629

629. Vikappanupagaṃ pacchimaṃ upādāya kiñci cīvaraṃ gaṇhatoti yojanā, ettha ‘‘aññātikāya bhikkhuniyā hatthato’’ti ca ‘‘ñātikāya aññātikasaññissā’’ti ca ‘‘ekatoupasampannāya hatthato gaṇhātī’’ti ca vakkhamānavacanasāmatthiyā labbhamānato pubbe vuttanayena aññātikāya ubhatosaṅghe upasampannāya bhikkhuniyā hatthato vikappanupagaratanavidatthippamāṇavatthato paṭṭhāya yaṃ kiñci cīvaraṃ gaṇhantassāti attho. ‘‘Āpattī’’ti sāmaññena vuttepi ‘‘nissaggiyā pācittiyāpattī’’ti pakaraṇato ca ‘‘nissaggiyāpattī’’ti vakkhamānato ca labbhati. Ṭhapetvā pārivattakanti ‘‘pārivattakaṃ parittena vā vipulaṃ, vipulena vā paritta’’nti (pārā. 514) vacanato mahāpaccariyaṃ ‘‘antamaso harītakakhaṇḍenāpī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.514) vuttattā ca heṭṭhimantato harītakakhaṇḍampi datvā gahetabbaṃ ticīvarañca pārivattakaṃ nāma hoti, taṃ ṭhapetvāti vuttaṃ hoti. Parivattanaṃ parivattaṃ, taṃ etassa atthīti pārivattakaṃ, kayavikkayena gahetabbaṃ cīvaranti attho.

「取任何不入分别之最后衣」,此为连接。此中因「从非亲族比库尼手中」、「从亲族尼对非亲族者有想」、「从一处达上者手中取」等将说之语之能力而得,故义为:以前述方式,从非亲族于两僧团达上之比库尼手中,从不入分别之宝物、维达塔量之布起,取任何衣者。虽以总说而说「有犯」,然因事相故,及因将说「尼萨耆亚之犯」故,得知为「尼萨耆亚犯」。「除交换」者,因「交换者,以少换多,或以多换少」之语,及大注疏中说「乃至以诃梨勒果片」故,从最下限起,即使给诃梨勒果片亦应取,三衣名为交换物,除彼而说。「交换」者,有交换,有彼者为交换物,义为应以买卖而取之衣。

§630

630.Gahaṇatthāyapayogeti gaṇhituṃ hatthapasāraṇādippayoge. Pariyāputanti ‘‘paṭiggaṇhāti payoge dukkaṭa’’nti (pārā. 512) desitaṃ.

「为取之努力」者,为取而伸手等之努力。「已包围」者,如所教示「在接受之努力时为恶作」。

§631

631.Anupasampannahattheti bhikkhubhikkhunito aññe sabbe anupasampannā gahitā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace pana sikkhamānāsāmaṇerasāmaṇeriupāsakaupāsikānaṃ hatthe pesitaṃ paṭiggaṇhāti, anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.512).

631.『未达上者之手』者，除比库、比库尼之外，其余一切未达上者皆摄入其中。如注疏所云：『若送至在学尼、沙玛内拉、沙玛内莉、近事男、近事女之手而受取，则无犯。』

§632

632.Ekatoti ettha bhikkhunisaṅghatoti gahetabbaṃ. Aññasmiṃ pakkhe pācittiyameva. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana pācittiyamevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.513).

632.『一方』者，此处应理解为比库尼僧团一方。若在另一方，则仅结巴吉帝亚罪。如注疏所云：『若向比库方已达上者索求，则仅结巴吉帝亚罪。』

§633

633. ‘‘Pārivattakaṃ dassāmī’’ti ābhogaṃ katvā gaṇhāti, doso na vijjatīti yojanā.

633.『我将给予以作交换』——作意后受取，无过失——此为文句之连贯诠释。

§634

634.Aññaṃ parikkhāranti thavikakāyabandhanādi avikappiyaṃ vā avikappanupagaṃ vā parikkhārameva gahetabbaṃ. Vikappanupagaṃ pana na vaṭṭati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘vikappanupagaṃ pacchimacīvarappamāṇaṃ pana paṭaparissāvanampi na vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.514). Cīvarapaṭiggaṇhanaṃ kiriyā, pārivattakassa adānaṃ akiriyāti kiriyāya ca akiriyāya ca āpajjitabbato kriyākriyaṃ.

634.『其余资具』者，应理解为袋囊、腰带等，或不可转让之物，或不适用于转让羯磨之资具。而可适用于转让羯磨之物则不得行。如注疏所云：『可适用于转让羯磨之物，乃至最后一件袈裟量度的滤水布亦不得行。』受取袈裟为作，未给予交换之物为不作；因须由作与不作两者方构成犯，故此为『作与不作』之罪。

Cīvarapaṭiggahaṇakathāvaṇṇanā. · 受衣事注释。

§635

635. ‘‘Aññātakaṃ appavārita’’nti padacchedo. ‘‘Gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā’’ti pāṭhaseso. Vuttañhi bhagavatā ‘‘aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā’’ti (pārā. 516, 518). Pubbe vuttanayena yāva sattamā pitāmahayugā sambaddhaññātikatāya abhāvato aññātakaṃ. ‘‘Yaṃ mayhaṃ gehe atthi, taṃ pavāremī’’tiādinā nayena appavāritaṃ. ‘‘Gahapati nāma yo koci agāraṃ ajjhāvasatī’’ti (pārā. 519) pāḷiyaṃ vuttaṃ gahapatiṃ vā. ‘‘Gahapatānī nāma yā kāci agāraṃ ajjhāvasatī’’ti (pārā. 519) pāḷiyaṃ vuttaṃ gharaṇiṃ vāti attho.

635.『非亲属、未受邀请』为断句所得。『居士或居士妇』为经文之余。世尊所说为：『非亲属之居士或居士妇』。依前所述之方式，因追溯至七代祖先之辈仍无血亲关系，故称『非亲属』。以『凡我家中所有，我皆奉请』等方式受邀者，若未如此受邀，则称『未受邀请』。『居士者，谓任何居住于家宅之人』——此为巴利原文所说之居士。『居士妇者，谓任何居住于家宅之女性』——此为巴利原文所说之女主人，此即其义。

Hoti nissaggiyāpattīti ‘‘aññatra samayā viññāpeti, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hotī’’ti (pārā. 519) pāḷiyaṃ vuttesu sabbesu pubbapayogesu dukkaṭena saddhiṃ nissaggiyapācittiyaṃ hotīti vuttaṃ hoti. Aññatra samayāti ‘‘tatthāyaṃ samayo, acchinnacīvaro vā hoti bhikkhu naṭṭhacīvaro vā’’ti (pārā. 518) mātikāya, ‘‘acchinnacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ acchinnaṃ hoti rājūhi vā corehi vā dhuttehi vā yehi kehici vā acchinnaṃ hoti. Naṭṭhacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ agginā vā daḍḍhaṃ hoti, udakena vā vūḷhaṃ hoti, undūrehi vā upacikāhi vā khāyitaṃ hotī’’ti (pārā. 519) padabhājane ca niddiṭṭhasarūpakālato aññatrāti attho.

『结尼萨耆亚罪』——巴利原文说：『非时索求，作预备时结恶作，因获得而结尼萨耆亚』——此谓在一切事先之预备行为中，连同恶作罪一并结尼萨耆波逸提罪。『非时』者——依本母所示：『或为袈裟被夺之比库，或为袈裟遗失之比库』；又于词语分析中说：『袈裟被夺者，谓比库之袈裟被国王、盗贼、歹徒或任何人所夺；袈裟遗失者，谓比库之袈裟被火所烧、被水所漂、被鼠或蚁所啮』——其义为，除上述所指明之时分以外。

§636

636.Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘aññātake aññātakasaññī, vematiko, ñātakasaññī aññatra samayā cīvaraṃ viññāpeti, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 520) pācittiyattayaṃ bhagavatā vuttaṃ. ‘‘Ñātake aññātisaññissā’’ti padacchedo. Tatthāti tasmiṃ ñātake. Vematikassāti ‘‘ñātako nu kho, aññātako’’ti vematikassa. Dvikadukkaṭaṃ tathevāti yojanā. ‘‘Tathevā’’ti ‘‘vutta’’nti idaṃ ākaḍḍhati, ‘‘ñātake aññātakasaññī, vematiko aññatra samayā cīvaraṃ viññāpeti, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 520) desitanti attho.

「三巴吉帝亚已说」者,「于非亲属作非亲属想,或疑,或作亲属想,除时因外乞衣,尼萨耆亚巴吉帝亚」,此三巴吉帝亚为世尊所说。「于亲属作非亲属想者」,此为句读。「于彼」者,于彼亲属。「疑者」者,于「是亲属耶?非亲属耶?」如是疑者。「二恶作亦如是」者,此为连结。「如是」者,牵引「已说」之义,「于亲属作非亲属想,或疑,除时因外乞衣,犯恶作」,此为所说之义。

§637-8

637-8. Samaye viññāpentassa anāpattīti yojanā. Ettha ‘‘cīvaraṃ aññātakaappavārita’’nti ānetvā sambandhitabbaṃ, yathāparicchinnakāladvayato aññatarasmiṃ kāle aññātakaappavāritaṃ cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti attho. Ñātake vā pavāriteti etthāpi ‘‘attano’’ti ajjhāhāro, ‘‘samaye’’ti iminā yojetabbaṃ, attano ñātakapavārite asamayepi cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti attho. Aññassatthāyāti ettha ‘‘attano’’ti seso, attano ñātake, pavārite vā viññāpentassa anāpattīti yojanā, aññaṃ bhikkhuṃ nissāya attano ñātake vā pavārite vā cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti vuttaṃ hoti. Itaraṃ pakkhaṃ dasseti ‘‘tassa ñātake vā pavārite vā’’ti. Tassāti ‘‘aññassā’’ti vuttassa, ‘‘viññāpentassa anāpattī’’ti iminā yojetabbaṃ. Vāti purimavikappāpekkhaṃ. Yaṃ sandhāya cīvaraṃ viññāpeti, tassa ñātake vā pavārite vā taṃyeva sandhāya cīvaraṃ viññāpentassa anāpattīti vuttaṃ hoti.

「于时因乞者无犯」者,此为连结。于此应引来「衣为非亲属所邀请」而连结,于所限定之二时中任一时,乞非亲属所邀请之衣者无犯,此为其义。「或于亲属所邀请」者,于此亦应补入「自己的」,应以「于时因」连结,于自己亲属所邀请者,即使非时因乞衣亦无犯,此为其义。「为他之利益」者,于此「自己的」为省略,于自己亲属,或所邀请者乞者无犯,此为连结,依于另一比库,于自己亲属或所邀请者乞衣者无犯,此为所说。显示另一方面「或于彼之亲属或所邀请者」。「彼」者,所说之「另一」,应以「乞者无犯」连结。「或」者,相对于前分别。所依而乞衣者,于彼之亲属或所邀请者,依于彼而乞衣者无犯,此为所说。

‘‘Attano vā dhanenā’’ti vuttaṃ anāpattiaṅgaṃ ummattakādinoti ettha ādi-saddena saṅgayhati , attano santakaṃ suttakappāsādikaṃ kappiyavatthuṃ datvā gaṇhitukāmatāya akappiyavohārena yācantassa ca anāpattīti attho.

「或以自己之财」,所说之无犯支分,疯狂者等,于此以「等」字摄取,施与自己所有之线、棉花等如法物而欲取之,以非法言辞乞求者亦无犯,此为其义。

Aññātakaviññattikathāvaṇṇanā. · 关于向非亲族请求之事的注释。

§639

639.Appavāritamaññātinti ettha ‘‘gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā’’ti idaṃ sāmatthiyā labbhati. Tatuttarinti tato santaruttaraparamato uttarinti gahetabbaṃ, ‘‘santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabba’’nti (pārā. 523) vuttattā acchinnacīvarena sāditabbaantaravāsakauttarāsaṅgamattena adhikanti attho.

「非所邀请之非亲属」者,于此「居士或居士女」,此以相应而得。「从彼更多」者,从彼应取为「从内衣上衣之最多更多」,因说「从彼比库应受用内衣上衣最多之衣」,以无失衣者应受用之内衣上衣量为更多,此为其义。

‘‘Tato ce uttari sādiyeyyā’’ti (pārā. 523) vacanato ‘‘sādiyantassā’’ti vattabbaṃ, evaṃ vattabbe ‘‘viññāpentassā’’ti kasmā vuttanti? Acchinnacīvarānaṃ bhikkhūnaṃ chabbaggiyehi bhikkhūhi cīvaraviññāpanavatthusmiṃ ‘‘kathañhi nāma tumhe moghapurisā na mattaṃ jānitvā bahuṃ cīvaraṃ viññāpessathā’’ti (pārā. 522) chabbaggiye bhikkhū garahitvā imassa sikkhāpadassa paññattattā ‘‘sāditabba’’nti ettha viññāpetabbanti attho hoti, teneva imasmiṃ padabhājane ‘‘tato ce uttari sādiyeyyāti tatuttari viññāpetī’’ti (pārā. 524) ca āpattibhedasandassanaṭṭhāne ‘‘aññātake aññātakasaññī tatuttari cīvaraṃ viññāpeti, nissaggiyaṃ pācittiya’’ntiādivacanato (pārā. 525) ca vuttaṃ. Yadi evaṃ sikkhāpadeyeva ‘‘sāditabbaṃ, sādiyeyyā’’ti ca ubhayattha ‘‘viññāpetabbaṃ, viññāpeyyā’’ti ca kasmā na vuttanti? Acchinnacīvarabhāvaṃ ñatvā aviññāpitepi abhiharitvā diyyamānampi adhivāsentena evameva sāditabbanti na vuttaṃ. Imasseva ca adhikaviññāpananisedhanatthaṃ vadantenāpi ‘‘tañce aññātako gahapati vā gahapatānī vā bahūhi cīvarehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyya, santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabba’’nti sāditabbaniyamappadhānaṃ vuttaṃ. Tasmā acchinnacīvarena attanā vā taṃ sandhāya aññena vā viññāpentenapi aviññāpentepi diyyamānaṃ sādiyantenāpi santaruttaraparamataṃ nātikkamitabbanti imasmiṃ sikkhāpade sandhāya bhāsitatthoti sallakkhetabbanti ettakaṃ ñāpetuṃ ‘‘sādiyantassā’’ti avatvā ‘‘viññāpentassā’’ti vuttanti ācariyābhisandhi veditabbā.

从「若从彼受用更多」之语,应说「受用者」,如是应说时,为何说「乞者」耶?因无失衣之比库们,在六群比库乞衣事中,「诸愚人,汝等如何不知量而乞多衣」,呵责六群比库后制定此学处,故「应受用」者,于此有应乞之义,由此在此句分「若从彼受用更多者,从彼更多而乞」,及在显示犯分别处,从「于非亲属作非亲属想,从彼更多乞衣,尼萨耆亚巴吉帝亚」等语而说。若如是,在学处本身「应受用、受用」及两处,为何不说「应乞、乞」耶?知无失衣之状态,即使未乞而持来施与,受用者亦应如是受用,并非如是说。且为禁止此过量乞之义而说者亦「若彼非亲属居士或居士女以多衣邀请,从彼比库应受用内衣上衣最多之衣」,说以应受用之限定为主。故无失衣者,自己或依于彼而乞者,或不乞者,受用所施与者亦不应超越内衣上衣最多,在此学处所说之义应如是观察,为令知此等,不说「受用者」而说「乞者」,应知老师之意趣。

§640

640. Idāni viññāpane ca adhivāsane ca ubhayattheva niyamaṃ dassetuṃ ‘‘sace tīṇi naṭṭhāni honti, dve sāditabbāni. Dve naṭṭhāni, ekaṃ sāditabbaṃ. Ekaṃ naṭṭhaṃ, na kiñci sāditabba’’nti (pārā. 524) padabhājane vuttavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘yassā’’tiādi. ‘‘Yassa tīṇipi naṭṭhāni, dve vā naṭṭhāni, ekaṃ vā naṭṭha’’nti sambandhitvā yathākkamaṃ ‘‘tena dve sāditabbāni, ekaṃ sāditabbaṃ, na kiñcipi sāditabba’’nti yojanā kātabbā. Yassa tīṇipi cīvarāni naṭṭhāni, bahu ca diyyati, tena dveyeva cīvarāni sāditabbāni. Dve cīvarāni naṭṭhāni, ekaṃ sāditabbaṃ. Ekañce naṭṭhaṃ, na sāditabbaṃ, avasiṭṭhaṃ pacchā dhammena samena laddhanīhārena gahetabbanti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sesaṃ sabhāgaṭṭhānato pariyesissatī’’ti. ‘‘Bhikkhuniyā pana pañcasupi naṭṭhesu dve sāditabbāni, catūsu naṭṭhesu ekaṃ sāditabbaṃ, tīsu naṭṭhesu kiñci na sāditabba’’nti (pārā. aṭṭha. 2.522-524) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.

今为显示在乞与受用两处之限定,说「若三失坏,应受用二。二失坏,应受用一。一失坏,不应受用任何」,在句分所说之决择,说「谁」等。连结「谁之三亦失坏,或二失坏,或一失坏」,依次应作「由彼应受用二,应受用一,不应受用任何」之连结。谁之三衣失坏,且多施与,由彼仅应受用二衣。二衣失坏,应受用一。若一失坏,不应受用,余者后以法、以平等、以所得之持来应取,此为其义。如注疏中说「余者从相似处寻求」。「然比库尼,于五失坏应受用二,于四失坏应受用一,于三失坏不应受用任何」,在注疏中如是说。

§641-2

641-2. Sesakaṃ āharantassa anāpattīti ñātabbanti yojanā. Evamuparipi yojetabbaṃ. Cīvaraṃ yojetvā atirekaṃ vatthaṃ paccāharitvā ‘‘dassāmī’’ti bahumpi gahetvā gacchantassa anāpattīti attho. Atirekampi tumheyeva gaṇhathāti dinnaṃ gaṇhatopi anāpatti. Na acchinnakāraṇā dinneti yojanā, acchinnacīvarabhāvaṃ anuddissa bahūnaṃ cīvarānaṃ gahaṇanimittenāpi anāpattīti attho. Evameva ‘‘na naṭṭhakāraṇā dentī’’ti idampi dassitameva. Acchinnacīvare nissāya tatuttaricīvaraviññāpanavatthumhi imassa sikkhāpadassa paññattattā anāpattivāre ‘‘aññassatthāyā’’ti na gahitaṃ.

「携带剩余者无犯」,应知此为连接。如是于上文亦应连接。意为:配合衣已,携回多余布料,「我将给予」,即使取多而行,亦无犯。即使取得「多余者亦由汝等取」之所给予者,亦无犯。连接为「非因断绝而给予」,意为:不以断绝衣之状态为缘,即使以取多衣之因缘,亦无犯。如是「非因失坏而给予」,此亦已显示。因依止未断绝之衣,于彼更多衣之请求事中,此学处之制定故,于无犯项中未取「为他事」。

Tatuttarikathāvaṇṇanā. · 关于超过其限之事的注释。

§643

643.Kalyāṇakamyatāhetūti sundarassa mahagghassa kāmataṃ paṭicca cīvare vikappanaṃ āpajjeyyāti yojanā, ‘‘kīdisena te bhante cīvarena attho’’ti pubbe appavārito ‘‘āyataṃ vā hotu vitthataṃ vā appitaṃ vā saṇhaṃ vā’’ti (pārā. 529) padabhājane vuttavisiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ karotīti attho. Tassa lābhā nissaggiyaṃ bhaveti tathā appavāritena hutvā katena adhikavidhānena nipphannacīvarassa lābhappayogena dukkaṭanissaggiyapācittiyā honti.

「因欲求美好故」,连接为:依于欲求美丽、高价之衣,应陷于衣之分别。意为:先前未被请求「尊者,汝需何种衣」,而于「应长或应宽或应厚或应细」之词句分解中所说之特殊作法,作更多之规定。「由彼之获得成尼萨耆亚」,如是未被请求而作之更多规定所成就之衣,由获得之运用,成恶作、尼萨耆亚、巴吉帝亚。

§644

644.Mahagghaṃ…pe… viññāpetīti vīsatiagghanakaṃ cīvaraṃ dātukāmamhi upāsake, ‘‘alaṃ mayhaṃ etena, dasagghanakaṃ vā appagghanakaṃ vā dehī’’ti vadati.

「高价……乃至……请求」者,于欲施与价值二十之衣之近事男,言「此对我足矣,施与价值十或低价者」。

§645

645. ‘‘Ñātake aññātisaññissā’’ti padacchedo.

「于亲戚有非亲戚想」,此为词句分解。

Paṭhamopakkhaṭakathāvaṇṇanā. · 关于第一预备衣资之事的注释。

§646

646. Paṭhamasikkhāpade ekena upāsakena pīḷā laddhā, idha dvīhīti ettakaṃ nānākaraṇaṃ. Sesaṃ paṭhamasikkhāpadasadisamevāti āha ‘‘dutiyo…pe… vinicchayo’’ti. Upakkhaṭapadena lakkhitaṃ sikkhāpadaṃ upakkhaṭaṃ, dutiyañca taṃ upakkhaṭañcāti dutiyopakkhaṭaṃ, tasmiṃ dutiyopakkhaṭe. Assāti dutiyopakkhaṭassa.

「于第一学处由一近事男得逼迫,于此由二」,此为差别之量。其余与第一学处相同,故说「第二……乃至……决断」。以「近置」词所标示之学处为近置,第二且彼近置,为第二近置,于彼第二近置中。「有」者,第二近置之。

Dutiyopakkhaṭakathāvaṇṇanā. · 关于第二预备衣资之事的注释。

§647

647.Raññā vāti rājato vā. Rājato bhoggaṃ bhuñjitabbaṃ assa atthīti ‘‘rājabhoggo’’ti vutto, rājato bhattavettanalābhito yato kutoci dāyakā ābhatanti sambandho. Na ca vaṭṭatīti ettha ‘‘nissaggiyapācittiyabhāvato’’ti ajjhāharitabbaṃ. Idha uttarikaraṇīyaṃ ‘‘tikkhattu’’ntiādigāthāya (vi. vi. 671) vakkhati.

「或由王」者,或从王。从王应受用资具者有,故说「王之资具」,从王由饭食工资所得,从任何处施者携来,此为关联。「不许可」,于此应加入「因尼萨耆亚巴吉帝亚之状态故」。于此更多应作者,将于「三次」等偈中说。

§648

648. Cīvaracetāpannavasena adhigatarajatādi yena kenaci pariyāyenāpi na sāditabbanti dassetumāha ‘‘rajataṃ vā’’tiādi. Dhavalasabhāvatāya rājatīti rajataṃ, sajjhu. Jātaṃ rūpaṃ vaṇṇāyatanametassāti jātarūpaṃ, suvaṇṇaṃ. Kiñcīti appamattakampi. Attano vā atthāya parassa vā atthāya diyyamānaṃ kiñci gaṇhituṃ na vaṭṭatīti yojanā.

648. 为显示以衣资名义获得的银等,无论以何种方式都不应接受,故说「银或」等。因白色自性故称为银,即银。生成的色是色处,此即生金,即黄金。「任何」者,即使少许。无论为自己之利或为他人之利而给予的任何物,都不允许接受,此为连结。

§649

649. Attano paṭiggahaṇe āpattiyā rūpiyagahaṇasikkhāpade vakkhamānattā aññassa atthāya gahaṇe āpattidassanatthamāha ‘‘aññassatthāyā’’tiādi. Tattha aññassatthāyāti aññassa puggalassa, gaṇassa, saṅghassa, cetiyassa, navakammassa vā atthāya. Niddiṭṭhanti āharitvā ‘‘imaṃ gaṇhathā’’ti vuttaṃ rajataṃ, jātarūpaṃ vā aññaṃ vā yaṃ kiñci nissaggiyadukkaṭavatthuṃ paṭiggaṇhato tassa bhikkhuno dukkaṭaṃ hotīti mahāpaccariyaṃ vuttanti yojanā.

649. 因在自己接受时的罪过将在银钱受持学处中说,为显示为他人之利而接受时的罪过,故说「为他人之利」等。其中「为他人之利」者,为其他个人、团体、僧团、塔庙或新建工程之利。「被指定」者,带来后说「取此」而说的银、生金或其他任何应舍恶作事物,接受的比库有恶作,此在大注疏中说,此为连结。

§650-1

650-1. Vuttamevatthaṃ sarūpato vibhāvetumāha ‘‘netvā’’tiādi. Netvāti ānetvā. Akappiyaṃ bhaṇḍanti ‘‘rajataṃ jātarūpaṃ vā’’ti yathāvuttameva akappiyabhaṇḍaṃ. Itthanti vakkhamānappakārena. Na ca vaṭṭatīti ettha ca-kārena vaṭṭati cāti anuññātaṃ katanti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ –

650-1. 为以相似方式阐明已说之义,故说「带来」等。「带来」者,即拿来。「不净物品」者,如所说「银或生金」的不净物品。「如此」者,以将说的方式。「且不允许」者,此处以「且」字表示「允许」即被许可之义。如注疏中说——

‘‘Sace pana ‘nayidaṃ bhikkhūnaṃ sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’ti paṭikkhitte ‘vaḍḍhakīnaṃ vā kammakarānaṃ vā hatthe bhavissati, kevalaṃ tumhe sukatadukkaṭaṃ jānāthā’ti vatvā tesaṃ hatthe datvā pakkamati, vaṭṭati. Athāpi ‘mama manussānaṃ hatthe bhavissati, mayhameva vā hatthe bhavissati, kevalaṃ tumhe yaṃ yassa dātabbaṃ, tadatthāya peseyyāthā’ti vadati, evampi vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539).

「但若拒绝『这不允许比库们接受』后,说『将在工匠或工人手中,只是你们知道善作恶作』而交给他们手中后离去,允许。或者说『将在我的人手中,或将在我手中,只是你们应为应给予者之利而派遣』,如此也允许。」

§652

652.Vihārassāti ettha ‘‘navakammassā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539) aṭṭhakathāyaṃ vuttattā vattabbaṃ gāthābandhavasena na vuttaṃ.

652.「寺院的」者,此处因注疏中说「新建工程的」,应说而因偈颂结构未说。

§654

654.Rajataṃ jātarūpaṃ vā saṅghassāti ettha ‘‘cattāro paccaye paribhuñjathāti dinna’’nti seso. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace pana koci bahumpi hiraññasuvaṇṇaṃ ānetvā ‘idaṃ saṅghassa dammi, cattāro paccaye paribhuñjathā’ti vadati, taṃ ce saṅgho sampaṭicchati, paṭiggahaṇepi paribhogepi āpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539). Evaṃ ābhataṃ tasmiṃ saṅghe yo koci bhikkhu ‘‘nayidaṃ kappatī’’ti sace paṭikkhipati, ‘‘ayaṃ saṅghassa lābhantarāyaṃ karotī’’ti vadantasseva āpatti hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yo hi taṃ codeti, sveva sāpattiko hoti, tena pana ekena bahū anāpattikā katā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539). Idha sveva sāpattikoti ettha ‘‘dukkaṭāpattikoti vuttaṃ hotī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Imissā gāthāya ‘‘saṅghassā’’ti alikhitvā ‘‘bhikkhuno’’ti ca likhanti, taṃ na sundaraṃ. Idāni dassitaaṭṭhakathāpāṭhe ‘‘saṅgho sampaṭicchatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539) vuttattā ‘‘saṅghassā’’ti pāṭho sundaro.

654.「银或生金给僧团」者,此处「给予『你们受用四资具』」为省略。如注疏中说「但若有人带来很多金银说『我给僧团此物,你们受用四资具』,若僧团接受,在接受时和受用时都有罪过」。如此带来的,在那僧团中任何比库若拒绝『这不净』,对说『此人制造僧团的利益障碍』者即有罪过。如注疏中说「因谁呵责那个,他自己即有罪过,但由那一人使众多人成为无罪过」。此处「他自己即有罪过」者,在义疏中说「说的是恶作罪过」。此偈颂中不写「僧团的」而写「比库的」,那不美。现在因所示注疏文中说「僧团接受」,故「僧团的」之读法美。

§655

655.Taḷākassāti vāpiyā. Sassuppattinidānato taḷākaṃ khettaṃ, tato tassa gahaṇaṃ vā paribhogo vā na ca vaṭṭatīti yojanā. Taḷākassa cāti ettha ca-kārena khettavatthu saṅgahitaṃ. Na ca vaṭṭatīti ettha cakārena vaṭṭati cāti dassitaṃ hoti.

「池沼」者,水池也。因生产谷物之缘故,池沼即田地,故对其之取得或受用皆不许可,此为连结。「及池沼」者,此处「及」字摄取田地事。「不许可」者,此处「及」字显示「亦许可」之义。

§656

656. Taṃ katamanti āha ‘‘cattāro’’tiādi. Sabbampīti taḷākapokkharaṇikhettādi sabbampi.

「何者为彼」,说「四种」等。「一切」者,池沼、莲池、田地等一切也。

§658-9

658-9.Aparicchinnabhāgasminti ‘‘imasmiṃ bhūmibhāge katassa kammehi ettako bhāgo deyyo’’ti evaṃ pubbe aniyamitaāye bhūmibhāge. Akatapubbaṃ navasassaṃ nāma. Ettakaṃ bhāgaṃ dethāti ettakaṃ kahāpaṇabhāgaṃ detha. Uṭṭhāpetīti uppādeti.

「于未划分份额者」,于「对此地段所作之业应给予如是份额」如是先前未确定收益之地段。未曾作过者名为新谷。「给予如是份额」者,给予如是咖哈巴纳份额。「使生起」者,使产生也。

‘‘Kasatha vapathā’’ti akappiyaṃ vācaṃ vatvāti yojanā. Vapathāti cāti ettha ca-saddo idha avuttaṃ taṃkattuyogakāle vuccamānaṃ akappiyavacanantaraṃ samuccinoti. Uppāditañcāti ettha ca-saddo kahāpaṇaṃ samuccinoti. Sabbanti tathā uppāditakahāpaṇañca evaṃ akappiyavohārena uppāditañcāti sabbaṃ.

「汝等耕作、播种」者,说不许可之语,此为连结。「播种」者,此处「及」字摄取此处未说之、于作业时所说之、不许可言说之间者。「及所生起者」,此处「及」字摄取咖哈巴纳。「一切」者,如是所生起之咖哈巴纳及如是以不许可之言辞所生起者,一切也。

§660

660. Kasathādikaṃ vacanaṃ avatvā ‘‘ettikāya bhūmiyā ettako nāma bhāgo’’ti bhūmiṃ yo ca patiṭṭhāpeti, tassevetamakappiyanti vakkhamānena yojetabbaṃ. Ca-saddo ‘‘yo panā’’ti vakkhamānapuggalantarāpekkho.

不说「耕作」等语而「对如是地段有如是份额」如是确立土地者,对彼此为不许可,应以将说者连结。「及」字期待「又」所将说之其他人。

§661-2

661-2. Bhūmiyā sayameva pamāṇassa jānanatthaṃ tūti yojanā, ‘‘ettake bhūmibhāge amhehi sassaṃ kataṃ, ettakaṃ nāma bhāgaṃ gaṇhathā’’ti kasakehi vutte tesaṃ vacanaṃ asaddahitvā sayameva khettabhūmiyā pamāṇaṃ ñātukāmatāyāti attho. Tu-saddo imameva visesaṃ joteti. Yo pana mināti, tassevetamakappiyanti vakkhamānena yojetabbaṃ. Rajjuyāpi ca daṇḍenāti ettha pādenāpi minituṃ na vaṭṭatīti vadanti. ‘‘Rakkhatī’’tiādikiriyāpadehipi evameva yojetabbaṃ.

「为自己知土地之量度」者,此为连结,「我等于如是地段作谷,汝等取如是份额」耕作者如是说时,不信彼等之语,自己欲知田地土地之量度,此为义。「又」字显示此差别。「又,凡量度者」,应以将说「对彼此为不许可」连结。「以绳或以杖」者,此处有说「以足量度亦不许可」。「守护」等动词亦应如是连结。

Khaleṭhatvā rakkhatīti dhaññakaraṇe ṭhatvā aññe gaṇhituṃ adatvā pāleti. Kathaṃ rakkhituṃ vaṭṭati, kathaṃ rakkhituṃ na vaṭṭatīti? Taṃ pana vīhiṃ ‘‘idaṃ vā ettakaṃ vā mā gaṇha, idaṃ gahetuṃ na labbhatī’’ti vā ‘‘ito apanehi, idha puñjaṃ karohī’’ti vā evamādinā payogena ce rakkhati, taṃ akappiyaṃ. Sace ‘‘mayi ṭhite rakkhitaṃ hotī’’ti rakkhati, gaṇhante vā passitvā ‘‘kiṃ karothā’’ti bhaṇati, vaṭṭati. Rūpiyapaṭiggahaṇasikkhāpade dvāraṃ pidahitvā rakkhantena vasitabbanti hi vuttanti gaṇṭhipade vuttanayena veditabbo. Aññasmimpi gaṇṭhipade vuttaṃ ‘‘thenetvā gaṇhante sati etaṃ bho pavattiṃ bhikkhusaṅghassa kiṃ ārocessāmīti paṭipucchituṃ vaṭṭatīti vadantī’’ti. Nīharāpetīti etthāpi sace pariyāyena vadati, vaṭṭatīti vadanti. Tassevetamakappiyanti idaṃ khettaminanādiṃ karontena laddhabbato aññassa abhinavuppāditassa abhāvā aññesaṃ vaṭṭatīti dvīsu gaṇṭhipadesu vuttaṃ.

「站在谷场守护」者,站在谷场,不给予他人取走而守护。如何守护是允许的,如何守护是不允许的?若对那稻谷说「不要取这个」或「不要取这么多」或「不能取这个」,或「从这里移开」或「在这里堆积」等,以这样的方式守护,那是不允许的。若「我站在此处即是守护」而守护,或见到取走者时说「你在做什么」,则是允许的。在金银受持学处中说「关闭门户守护而住是允许的」,应依注疏书中所说的方式理解。在另一注疏书中也说「当有人偷取时,允许询问『尊者,我应向比库僧团报告此事吗』」。「令取出」,在此处若以间接方式说,则是允许的,如是说。「那对他是不允许的」,这在两部注疏书中说,因为通过测量田地等而获得的不存在,对于其他新产生的,对其他人是允许的。

§663

663. ‘‘Ettakehi vīhīhi idaṃ āharathā’’ti vuttā sace āharantīti yojanā. Ettha ‘‘tassevetamakappiya’’nti idaṃ dhaññassa vicāritattā vuttaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tasseva akappiyaṃ. Kasmā? Dhaññassa vicāritattā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539).

「若被告知『以这么多稻谷换取这个』而换取」,应如是连接。此中「那对他是不允许的」,这是因为谷物被交换而说。如注疏中说「对他是不允许的。为何?因为谷物被交换」。

§664

664.Hiraññenāti kahāpaṇena. ‘‘Tamakappiya’’nti idaṃ kahāpaṇānaṃ vicāritattā vuttaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sabbesaṃ akappiyaṃ. Kasmā? Kahāpaṇānaṃ vicāritattā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539).

「以金钱」者,以咖哈巴纳。「那是不允许的」,这是因为咖哈巴纳被交换而说。如注疏中说「对一切人都是不允许的。为何?因为咖哈巴纳被交换」。

§665

665.Pesakārakadāsaṃ vāti pesakārakasaṅkhātaṃ dāsaṃ vā, pesakāro tantavāyo. Ārāmikānaṃ nāmena denteti ‘‘ārāmikaṃ dammi, veyyāvaccakaraṃ dammī’’tiādinā nayena dente.

「或洗衣工奴仆」者,或名为洗衣工的奴仆,洗衣工即织布者。「以园林工的名义给予」者,以「我给予园林工」或「我给予服务者」等方式给予。

§666

666. Khīraṃ dadhi takkaṃ sappi navanītanti pañcagorasā.

「乳、酪、乳清、酥、生酥」者,五种牛味。

§667

667.Ajikādīsūti ādi-saddena mahisaṃ saṅgaṇhāti.

「在山羊等中」者,以『等』字摄取水牛。

§669

669.Paṭisiddhepīti paṭikkhittepi. Mūlaṃ datvāti kappiyabhaṇḍamūlaṃ datvā. Kukkuṭādayo pana ‘‘sukhena vasantū’’ti araññeyeva vissajjetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘kukkuṭasūkare ‘sukhaṃ jīvantū’ti araññe vissajjetuṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539). Sūkaramayūrādīsupi laddhesu tesaṃ anurūpeyeva visaye vissajjetabbā.

「即使被禁止」者,即使被拒绝。「给予根本」者,给予净资根本。至于鸡等,应以「愿安乐而住」之语放归林野。如注疏中所说:「鸡与猪,以『愿安乐而活』之语放归林野是允许的。」对于猪、孔雀等,若获得它们,也应在适合它们的境域中放归。

§671

671. ‘‘Tikkhattu’’ntiādigāthāya ko sambandho? ‘‘Raññā vā rājabhoggenā’’tiādigāthāya saṅgahitanayena rājarājāmaccabrāhmaṇagahapatādīsu yena kenaci attanā vā cīvaracetāpannena cīvaraṃ cetāpetvā ‘‘itthannāmaṃ bhikkhuṃ cīvarena acchādehī’’ti vatvā taṃ cīvaracetāpannasaṅkhātaṃ cīvaramūlaṃ datvā pahitadūtena vā bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ‘‘idaṃ kho bhante āyasmantaṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ, paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpanna’’nti yadi vucceyya, bhikkhunā ‘‘na kho mayaṃ āvuso cīvaracetāpannaṃ paṭiggaṇhāma, cīvarañca kho mayaṃ paṭiggaṇhāma kālena kappiya’’nti vutte sace tena ‘‘atthi panāyasmato koci veyyāvaccakaro’’ti vutte cīvaratthikena bhikkhunā ‘‘eso kho āvuso bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro’’ti ārāmike vā upāsake vā dassite yadi so tassa attanā āharitvā ‘‘imassa bhikkhuno cīvarena atthe sati iminā cīvaraṃ cetāpetvā acchādehī’’ti vatvā taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ‘‘yaṃ kho bhante āyasmā veyyāvaccakaraṃ niddisi, saññatto so mayā, upasaṅkamatu āyasmā kālena, cīvarena taṃ acchādessatī’’ti yadi vadeyya, tena cīvaratthikena bhikkhunā kiṃ kātabbanti bhagavatā vuttanti āhāti ayamimissā gāthāya sambandho.

「三次」等偈颂有何关联?以「由王或王臣」等偈颂所摄之方式,在王、王族、大臣、婆罗门、家主等任何人中,由某人自己或由衣资施主令制衣,说「以衣覆此名比库」后,给予那称为衣资施主的衣资根本,或派遣使者前往比库处,若说「尊者,此衣资施主为尊者而带来,愿尊者接受衣资施主」,比库应说「友,我们不接受衣资施主,我们在适时接受如法之衣」。若那人说「尊者有执事人吗」,需衣之比库若指示「友,此人是比库们的执事人」,指出园民或近事男,若那人自己带去说「若此比库有衣之需要,以此令制衣后覆之」后,前往那比库处若说「尊者,尊者所指示的执事人已被我告知,愿尊者适时前往,他将以衣覆汝」,那需衣之比库应作何事?世尊如是说。这是此混合偈颂的关联。

Tikkhattuṃ codanā vuttāti ‘‘cīvaratthikena bhikkhave bhikkhunā veyyāvaccakaro upasaṅkamitvā dvattikkhattuṃ codetabbo sāretabbo ‘attho me āvuso cīvarenā’’ti tikkhattuṃ codanā kātabbāti vuttā.

「三次提示已说」者,「诸比库,需衣之比库应前往执事人处,二三次提示、提醒『友,我需要衣』,应作三次提示」,如是已说。

Chakkhattuṃ ṭhānamabravīti ‘‘dvattikkhattuṃ codayamāno sārayamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce abhinipphādeyya, catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabba’’nti (pārā. 538) vuttattā tikkhattuṃ upasaṅkamitvā ‘‘attho me āvuso cīvarenā’’ti katāya codanāya na nippajjeyya, tena puna gantvā yaṃ kiñci avatvā ‘‘na āsane nisīditabbaṃ, na āmisaṃ paṭiggahetabbaṃ, na dhammo bhāsitabbo’’ti (pārā. 539) vacanato ṭhānabhañjanakaṃ nisajjādiṃ kiñci akatvā ‘‘kiṃ kāraṇaṃ āgatosī’’ti pucchite ‘‘jānāhi , āvuso’’ti ettakamattaṃ vatvā ukkaṭṭhaparicchedena chakkhattuṃ ṭhānaṃ saddhammavaracakkavattinā bhagavatā desitanti vuttaṃ hoti.

「六次站立处他说」者,因说「二三次提示、提醒而令那衣成就,此为善;若不成就,四次、五次、最多六次应为其默然而立」,三次前往作「友,我需要衣」之提示若不成就,再去时不说任何话,因有「不应坐于座,不应接受供养,不应说法」之语,不作破坏站立的坐等任何事,若被问「何故而来」,仅说「友,汝应知」如此而已,以最高限度六次站立处,由正法轮王世尊所教示,如是已说。

Yadi codetiyevāti sace ṭhānaṃ akatvā codanāmattaṃ karoti, cha abravīti yojanā, ‘‘codanā’’ti sāmatthiyato labbhati, chakkhattuṃ codetvā sakimpi na ṭhātabbanti vuttaṃ hoti.

「若仅提示」者,若不作站立而仅作提示,「六次他说」是连接,「提示」从能力上获得,六次提示后一次也不应站立,如是已说。

Chacodanaṃ akatvā yo ṭhānameva karoti, tena kati ṭhānāni kātabbānīti āha ‘‘codanādiguṇā ṭhitī’’ti, ‘‘kātabbā’’ti seso, ‘‘abravī’’ti iminā yojetabbaṃ, ‘‘catukkhattuṃ codetvā catukkhattuṃ ṭhātabbaṃ, pañcakkhattuṃ codetvā dvikkhattuṃ ṭhātabbaṃ, chakkhattuṃ codetvā na ṭhātabba’’nti (pārā. 539) vacanato, ‘‘chakkhattuparama’’nti (pārā. 539) vacanato ca chakkhattuṃ codanāya diguṇā dvādasakkhattukā ṭhiti hotīti siddhattā codanameva akatvā ṭhānamattameva karontassa dvādasakkhattuṃ vuttanayena ṭhātabbamevāti vuttaṃ hoti. Tato paraṃ kātabbaṃ adassetvā ettakeneva nivattetabbanti ñāpento ‘‘tato ce uttari vāyamamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeti, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiya’’nti (pārā. 539) vuttanayā āpatti hotīti dasseti.

不作六次提示而仅作站立者,应作多少次站立?故说「站立是提示等的倍数」,「应作」是补充,应以「他说」连接。因有「四次提示后应站立四次,五次提示后应站立二次,六次提示后不应站立」之语,及因有「最多六次」之语,六次提示的二倍即十二次站立得成,故仅作站立而不作提示者,应以所说方式站立十二次,如是已说。不示其后应作之事,仅以此应返回,为令知此而示「若从此更努力而令那衣成就,在努力中恶作,在获得时尼萨耆亚」,如所说方式有罪。

§672

672.‘‘Acodetvā laddhe’’ti idaṃ upalakkhaṇaṃ ‘‘aṭṭhatvā laddhe’’ti ca gayhamānattā.

「不催促而得」者,此为标示,因取「不强求而得」之义故。

Rājasikkhāpadakathāvaṇṇanā. · 关于王者学处之事的注释。

Cīvaravaggo paṭhamo. · 第一衣品。

§673

673.‘‘Ekenāpī’’ti iminā kiṃ pana dvīhi, bahūhi vāti vuttaṃ hoti. Missetvāti antamaso vātena āhaṭenāpi kosiyaṃsunā missetvā. Santhatanti ‘‘santhataṃ nāma santharitvā kataṃ hoti avāyima’’nti (pārā. 544) padabhājane ca ‘‘same bhūmibhāge kosiyaṃsūni uparūpari santharitvā kañjikādīhi siñcitvā kataṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.542) aṭṭhakathāya ca vuttasarūpaṃ kañjikaṃ siñcitvā kosiyaṃsūni attharitvā yāva bahalamicchati, tāva vaḍḍhetvā nisīdananipajjanādiatthaṃ kātabbaṃ santhatanti attho. Kosiyaṃsunāti kosiyakimikosiyassa idanti kosiyaṃ, suttaṃ, tassa suttassa aṃsu, tena kosiyaṃsunāti attho . Kārāpentassāti upalakkhaṇattā ‘‘karontassā’’tipi gahetabbaṃ. Vuttañhetaṃ ‘‘kārāpeyyāti ekenāpi kosiyaṃsunā missetvā karoti vā kārāpeti vā’’ti (pārā. 544). Tenevāha ‘‘paratthāya karontassa kārāpentassā’’ti.

「即使以一根」者,以此说「以二根、以多根又如何」之义。「混合」者,乃至以风吹来之丝绸线混合。「毡」者,于词句分析中「毡者,名为铺展而作,非织物」,于注疏中「于平坦地面上,将丝绸线一层层铺展,以米汁等洒之而作」,依所说之形式,洒米汁,铺展丝绸线,增厚至所欲之厚度,为坐卧等用途而应作之毡,此为其义。「丝绸线」者,丝绸虫之丝绸,此为丝绸,线也,彼线之纤维,以此故为丝绸线之义。「令作者」,因标示故,「作者」亦应取。如所说「应令作者,即使以一根丝绸线混合而作或令作」。以此故说「为他人作者、令作者」。

§675

675.Bhūmattharaṇanti parikammakatāya bhūmiyā chavirakkhanatthāya attharitabbaṃ attharaṇaṃ. Bhisi nāma mañcabhisi, pīṭhabhisīti dvayaṃ. Bibbohanaṃ upadhānaṃ.

「地敷」者,为经预备之地面,为护皮肤而应铺之敷具。「褥」者,名为床褥、椅褥二种。「枕」者,头枕。

Kosiyakathāvaṇṇanā. · 憍奢耶事之解释。

§676

676.Kāḷakeḷakalomānanti ‘‘kāḷakaṃ nāma dve kāḷakāni jātiyā kāḷakaṃ vā rajanakāḷakaṃ vā’’ti (pārā. 549) vacanato evaṃ kāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ. Suddhānanti itaravaṇṇehi eḷakalomehi amissānaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘suddhakāḷakānanti suddhānaṃ kāḷakānaṃ, aññehi amissitakāḷakānanti attho’’ti (pārā. aṭṭha. 2.547). Kareyyāti karontassa ca kārāpentassa cāti vuttaṃ hoti. Yathāha ‘‘kārāpeyyāti karoti vā kārāpeti vā’’ti. Āpatti hotīti ‘‘payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiya’’nti pāḷiyaṃ vuttaṃ pubbapayogadukkaṭañca nissaggiyapācittiyañca āha.

「黑羊毛」者,依「黑者,名为二种黑,生来之黑或染成之黑」之语,如是黑之羊毛。「纯」者,不与其他色之羊毛混合。如注疏中所说「纯黑者,纯之黑,不与其他混合之黑之义」。「应作」者,说作者与令作者之义。如所说「应令作者,作或令作」。「有罪」者,于巴利中所说「于方便恶作,于得时尼萨耆亚」,说前方便恶作与尼萨耆亚巴吉帝亚。

Suddhakāḷakakathāvaṇṇanā. · 纯黑事之解释。

§677

677. Odātaṃ tulaṃ vā bahuṃ vā sabbameva vā gahetvānāti yojanā. Kapilampi vāti etthāpi evameva yojetabbaṃ. Ettha sabbameva vāti santhatassa gahetabbaṃ sabbameva vā lomaṃ. Karontassāti ettha ‘‘santhata’’nti adhikārato labbhati. ‘‘Nava’’nti idaṃ ‘‘karontassā’’ti padasāmatthiyena labbhati, navaṃ santhataṃ karontassāti attho, ‘‘anāpattī’’ti iminā sambandho. Kapilampi vāti vākārena pakārantarenāpi karontassa anāpattiṃ saṅgaṇhāti. Seyyathidaṃ? ‘‘Navaṃ pana bhikkhunā santhataṃ kārayamānena dve bhāgā suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ ādātabbā tatiyaṃ odātānaṃ catutthaṃ gocariyāna’’nti (pārā. 553) mātikāya anuññātappakāro veditabbo.

「取白色、褐色或多或全部」,此为连接。「褐色亦」者,于此亦应如是连接。于此「全部或」者,应取毡之全部或毛。「作者」,于此从「毡」之增上得。「新」者,此以「作者」之词义得,作新毡者之义,与「无罪」相连。「褐色亦」者,以或字亦摄取以其他方式作者之无罪。即如何?「然比库令作新毡时,应取二分纯黑羊毛,第三白色,第四杂色」,于目录中应知所允许之方式。

Ettha ‘‘odātaṃ kapilampi vā’’ti etassa ‘‘bahuṃ vā’’ti visesanena kāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ yathāvuttabhāgadvayato adhikaṃ eḷakalomampi na gahetabbanti dīpeti kevalānaṃ kāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ aggahetabbatāya paṭhamasikkhāpadeneva vuttattā. ‘‘Sabbameva vā’’ti imināpi purimasikkhāpade viya ime odātādayo sabbe kevalā na gahetabbā na hontīti dassitaṃ hoti. ‘‘Anāpattī’’ti iminā evaṃ akatvā aññena pakārena karontassa āpatti hotīti byatirekato dīpitaṃ hoti.

于此「白色、褐色亦或」者,以「多或」之限定,显示黑羊毛超过所说二分之羊毛亦不应取,因纯黑羊毛之不应取已于第一学处本身说故。以「全部或」者,亦如前学处,显示此等白色等一切纯者不应取、不存在之义。以「无罪」者,以差别显示如是不作而以其他方式作者有罪。

Seyyathidaṃ? Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘‘anādā ce bhikkhu dve bhāge suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ tatiyaṃ odātānaṃ catutthaṃ gocariyānaṃ navaṃ santhataṃ kārāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti. Yattakappamāṇehi eḷakalomehi navaṃ santhataṃ kātukāmo hoti, te lome catubhāgaṃ tulayitvā dve tule vā ūne vā kāḷakalome gahetvā ekaṃ tulaṃ odātehi vā ekaṃ tulaṃ gocariyehi vā kāḷakehi vā ūne katvā dvīhipi adhike vā katvā kāḷakalome vajjetvā dvīsu ekaṃ vā dve eva vā gahetvā kātuñca kārāpetuñca vaṭṭatīti vuttaṃ hoti . Evaṃ anāpattidassanena sabbopi sikkhāpadattho saṅgahitoti daṭṭhabbo.

「如何?」此乃世尊所说:「比库若不取旧坐卧具的一部分,以纯黑羊毛二分、白色三分、褐色四分制作新坐卧具者,尼萨耆亚巴吉帝亚。」欲以若干量的羊毛制作新坐卧具者,应将那些羊毛称量为四分,取二分或少于二分的黑羊毛,以一分白色或一分褐色或黑色减少而作,或以二分增多而作,舍弃黑羊毛,于二分中取一分或仅取二分,制作或令制作皆许可,如是所说。如是以显示无犯之方式,应知一切学处之义皆已摄入。

§678

678.‘‘Anukkamenā’’ti iminā imameva aggahetvā purimānantaraṃ vuttasikkhāpadadvayañca gahetabbanti dīpeti. Nissajjitvā laddhānipīti yojanā. ‘‘Apī’’ti iminā ‘‘aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 555) vuttadukkaṭañca ‘‘nissaggiyaṃ cīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 468) paṭhamanissaggiyasikkhāpade vuttanayena ihāpi ‘‘nissaggiyaṃ santhataṃ anissajjitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti vuttampi dhammasaṅgahakārakehi peyyālavasena saṃkhittaṃ taṃ dukkaṭañcāti idaṃ dvayaṃ saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ.

「依次第」,以此显示:除此之外,应取前面紧接所说的二学处。应连接为「舍弃后所得之」。以「亦」字,「以他人所作之物取得后受用,犯恶作」如是所说之恶作,以及「不舍弃应舍物之衣而受用,犯恶作」如第一尼萨耆亚学处所说之方式,于此亦「不舍弃应舍物之坐卧具而受用,犯恶作」如是所说者,由法集结者以省略方式简略之,应知彼恶作与此二者皆已摄入。

§679

679.Tatiyaṃ tu kriyākriyanti idaṃ tatiyasikkhāpadaṃ pana ‘‘dve bhāgā suddhakāḷakāna’’ntiādinā (pārā. 554) vuttanayena aggahetvā kāḷakānaṃ atirekaggahaṇavasena ananuññātappakārena karaṇato kiriyākiriyaṃ nāma. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ādāya ca anādāya ca karaṇato kiriyākiriya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.552).

第三则为作与不作。此第三学处,不取「二分纯黑色」等所说之方式,因以超过黑色之取得方式、以不许可之方法制作,名为作与不作。如注疏中所说:「取与不取而制作,故为作与不作。」

Dvebhāgakathāvaṇṇanā. · 二分事之解释。

§680

680.Channaṃvassānaṃ orenāti pubbe santhatassa katadivasato paṭṭhāya upari channaṃ vassānaṃ abbhantareti attho. Hoti nissaggiyāpattīti chabbassantare katasanthataṃ nissaggiyaṃ hoti, kārakassa ca pācittiyaṃ hotīti attho. Bhikkhusammutiṃ ṭhapetvāti santhataṃ gahetvā addhānamaggaṃ paṭipajjituṃ asamatthassa gilānassa ‘‘ahaṃ bhante gilāno na sakkomi santhataṃ ādāya pakkamituṃ, sohaṃ bhante saṅghaṃ santhatasammutiṃ yācāmī’’ti (pārā. 559) saṅghamajjhe nisajja añjaliṃ paggahetvā tikkhattuṃ yācite ñattidutiyāya kammavācāya gataṭṭhāne chabbassānaṃ antopi santhataṃ kātuṃ saṅghena dinnasammutiṃ vināti attho.

「六年之内」,义为:从先前坐卧具制作之日起,向上六年之内。「有应舍罪」,义为:六年内所作之坐卧具为应舍物,对制作者有巴吉帝亚。「除比库之许可」,义为:除去僧团以白二甘马语在适当处所给予之许可,即使在六年之内亦可制作坐卧具。此许可乃为取坐卧具而行旅道路无能力之病比库,于僧团中坐,合掌三次乞求:「尊者,我病,不能取坐卧具而离去,我向僧团乞求坐卧具之许可。」

§682

682.Chabbassāni karontassāti ettha ‘‘yadā paripuṇṇāni, tadā’’ti seso, chabbassesu paripuṇṇesu santhataṃ karontassāti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yadā chabbassāni paripuṇṇāni honti, tadā santhataṃ karotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.557). Taduddhampīti chabbassato uparipi. Vitāneti vitānanimittaṃ karontassa. Sāṇipākāreti pākārasadisatirokaraṇīyanimittaṃ karontassa. Nissajjitvā katepi cāti purāṇasanthate aññassa datvā aññasmiṃ santhate orato channaṃ vassānaṃ katepi ca anāpattīti yojanā. Ayamanāpattivāro neva pāḷiyaṃ, na aṭṭhakathāsu dissati, tasmā so ācariyaparamparābhato ācariyena dassitoti viññāyati. Sādhāraṇavinicchayaṃ pana ‘‘anantarassimassāpi, viseso nupalabbhatī’’ti vakkhati.

「作六年者」,此处应补「当圆满时,则」,义为:当六年圆满时作坐卧具者。如注疏中所说:「当六年圆满时,则作坐卧具。」「从彼以上」,从六年以上。「帐幕」,作帐幕相者。「麻布围墙」,作如围墙之遮蔽相者。「舍弃后所作亦」,应连接为:将旧坐卧具给予他人后,于另一坐卧具在六年之内所作亦无犯。此无犯段既不见于圣典,亦不见于诸注疏,故应知此乃由老师传承、由老师所示。然共通之判定将说:「对于无间者,不得特殊。」

Chabbassakathāvaṇṇanā. · 六年事之解释。

§683

683.Anādāyāti navaṃ nisīdanasanthataṃ karontena bhikkhunā tassa vivaṇṇakaraṇatthāya pāḷiyaṃ ‘‘purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāyā’’ti (pārā. 567) yā ādātuṃ vuttā, taṃ purāṇasanthatassa chinnamukhāvattato sugatavidatthiṃ adatvā. Evametaṃ vuttanti kathaṃ viññāyatīti? ‘‘Anādānavasenassa, sugatassa vidatthiyā’’ti vakkhamānena viññāyati. Santhateti ettha ‘‘purāṇe’’iti ca kāretuṃ katañcāti ettha ‘‘navaṃ nisīdanaṃ santhata’’nti ca seso , purāṇe santhate asante sāmantā sugatavidatthiṃ anādāya navaṃ nisīdanasanthataṃ karontassa anāpatti. Aññassatthāya navaṃ nisīdanasanthataṃ kāretuṃ, navaṃ nisīdanasanthataṃ aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjituñca anāpattīti yojanā.

「不取」,制作新坐具之比库,为使其变色,圣典中说:「应从旧坐卧具之边缘取一善至张手,为作坏色。」所说应取者,不从旧坐卧具之断裂边缘给予一善至张手。如何知此如是所说?由将说「以不取之方式,善至之张手」而知。「坐卧具」,此处应补「旧」,以及于「令作与所作」处应补「新坐具」。无旧坐卧具时,不从边缘取一善至张手而作新坐具者,无犯。应连接为:为他人之利益令作新坐具,以及取得他人所作之新坐具而受用,无犯。

‘‘Aññassatthāyakāretu’’nti idamettha pācittiyeneva anāpattidassananti gahetabbaṃ. Tasmā ‘‘aññassatthāya karoti vā kārāpeti vā, āpatti dukkaṭassā’’ti (pārā. 569) vuttattā ca aṭṭhakathāya, tabbaṇṇanāsu ca adissamānattā vā taṃ na vattabbaṃ. ‘‘Anāpatti chabbassāni karoti…pe… aññassatthāya karoti vā kārāpeti vā’’ti (pārā. 564) anantarasikkhāpade vuttamoloketvā vā dukkaṭassa ca vihitattā pācittiyena anāpattibhāvaṃ sandhāya likhitanti viññāyati. Katañca paribhuñjitunti ettha ‘‘aññenā’’ti vattabbaṃ, iminā ‘‘aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati, anāpattī’’ti pāṭhova dassito.

「为他人之利益而作」者,此处应理解为:以巴吉帝亚罪显示无犯。因此,由于注疏中说「为他人之利益而作或令作,犯恶作罪」,且在彼等解释中不见此说,故不应说彼。或者,观察前一学处中所说「作六年……乃至为他人之利益而作或令作」,且因恶作罪已被制定,故应知是就巴吉帝亚罪的无犯状态而写的。「已作而受用」,此处应说「由他人」,由此显示「得他人所作而受用,无犯」之文句。

§684

684. Sugatassa vidatthiyā anādānavasena ca assa santhatassa karaṇena ca satthārā etaṃ sikkhāpadaṃ kiriyākiriyaṃ vuttanti yojanā.

六八四、由于不取善逝的张手量,以及由于作彼坐卧具,导师说此学处为作与不作,此为连结。

§685

685. Nanu ca imassa sikkhāpadassa aṭṭhakathāya ‘‘samuṭṭhānādīni kiriyākiriyattā imassa sikkhāpadassa dvebhāgasikkhāpadasadisānī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.567) vuttāni, iha ‘‘sañcarittasamā’’ti kasmā vuttānīti? Vuccate – dvebhāgasikkhāpade ‘‘samuṭṭhānādīnipi kosiyasikkhāpadasadisānevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.552) aṭṭhakathāya vuttāni, kosiyasikkhāpade samuṭṭhānādīnaṃ sañcarittena samabhāvassa vuttattā, mūlameva saritvā kiriyākiriyasaṅkhātavisesassa visuṃ dassitattā avasiṭṭhavinicchayamattaṃ sandhāya evaṃ vuttanti gahetabbaṃ. Imaṃ visesaṃ muñcitvā avasiṭṭhavinicchayena dvīsu sikkhāpadesu sādhāraṇavinicchayassa avisesataṃ dassetumāha ‘‘anantarassā’’tiādi.

六八五、然而,此学处的注疏中说「起因等,因作与不作之故,此学处与二分学处相似」,此处为何说「与行筹相同」?答曰:二分学处中,注疏说「起因等亦唯与绢学处相似」,绢学处中已说起因等与行筹的相同性,因忆念根本而特别显示作与不作之差别,故应理解为就余下的判定而如是说。舍弃此差别,为显示以余下的判定在二学处中共通判定的无差别性,故说「前一」等。

Nisīdanasanthatakathāvaṇṇanā. · 坐具铺具事之解释。

§686-7

686-7.Gacchanteti tiyojanapūraṇaṭṭhānaṃ atikkamma gacchante. Yāneti sakaṭādike. Lomānīti eḷakalomāni. Sāmikassāti yānādisāmino. Ajānatoti anādare sāmivacanaṃ. Addhānamaggapaṭipanno yo pana bhikkhu eḷakalomaṃ labhitvā ‘‘tiyojanaparamaṃ sahatthā hāretabbānī’’ti (pārā. 573) anuññātattā tiyojanabbhantare sahatthenāpi haritvā tiyojanātikkame paresaṃ yānādīsu sāmikesu ajānantesu ‘‘ete harissantī’’ti cintetvā yadi ṭhapeyyāti attho. Tesūti yesu eḷakalomāni ṭhapitāni, tesu yānādīsu tiyojanamatītesu bhikkhussa payogaṃ vināpi tiyojanaṃ atikkantesu tassa bhikkhuno āpatti hotīti yojanā, tassa bhikkhuno ‘‘paṭhamaṃ pādaṃ tiyojanaṃ atikkāmeti, āpatti dukkaṭassa. Dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 573) vuttattā dukkaṭapācittiyā hontīti attho.

六八六至七、「行者」,超越三由旬满足处而行者。「车乘」,牛车等。「毛」,羊毛。「主人的」,车乘等主人的。「不知」,不关心主人之语。然而,行于旅途道路的比库,得羊毛后,因「最多三由旬应自手携带」已被允许,在三由旬内即使自手携带,在超越三由旬时,主人们不知车乘等,思惟「这些将携带」,若置放,此为义。「于彼等」者,于所置放羊毛之处,于彼等车乘等超越三由旬时,即使无比库的努力,在超越三由旬时,彼比库有罪,此为连结。彼比库「第一足超越三由旬,犯恶作罪。第二足超越,尼萨耆亚巴吉帝亚」,因如是所说,故有恶作与巴吉帝亚罪,此为义。

Ayaṃ nayoti bhikkhuno payogaṃ vinā yattha eḷakalomāni ṭhapitāni, tesu yānādīsu tiyojanaṃ atikkamantesu āpatti hotīti ayamattho daṭṭhabboti attho.

「此法」者,无比库的努力,于所置放羊毛之处,于彼等车乘等超越三由旬时有罪,此义应见,此为义。

§688

688.Agacchanteti tiyojanabbhantare ṭhite. ‘‘Abhirūhitvā’’ti idaṃ anāpattikāraṇesu ekaṃ dassetumāha. ‘‘Bhūmiyañhi ṭhatvā dento, avhāyanto vā purato gacchati, esevanayo’’ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Anāpattivāre ‘‘aññaṃ harāpetī’’ti vacanato attanā pesite aññasmiṃ harante vaṭṭatīti dassetumāha ‘‘sace sāreti vaṭṭatī’’ti. Tenevāha ‘‘taṃ panaññaṃ harāpeti, vacanena virujjhatī’’ti.

六八八、「不行者」,住于三由旬内。「登上后」,此为显示无犯原因之一。注疏中说「站在地上给予,或呼唤而在前行,此即是法」。无犯时,从「令他人携带」之语,为显示自己派遣他人携带时允许,故说「若令携带,允许」。因此说「然而令他人携带,与语句相违」。

§690

690.Kaṇṇacchiddesūti attano kaṇṇabilesu.

「在耳孔中」者,在自己的耳孔中。

§691

691. Anāpattivāre ‘‘katabhaṇḍa’’nti vuttattā tattha antamaso suttakena baddhamattampi katabhaṇḍamevāti āha ‘‘suttakena ca bandhitvā’’ti. Veṇiṃ katvāti kudrūsasīsapalālaveṇisadisaṃ veṇiṃ katvā. Āpatti paridīpitāti ‘‘veṇiṃ katvā harati, idaṃ nidhānamukhaṃ nāma, āpattiyevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.575) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.

在无犯段中说「已制物品」,故于此处,乃至仅以线缚者,亦是已制物品,故说「以线缚之」。「作辫」者,作如库德鲁萨穗秆辫之辫。「罪已显示」者,于注疏中说「作辫而持去,此名为藏匿口,唯有罪」。

§692

692.Suṅkaghātanti ettha ‘‘taṃ ṭhāna’’nti seso, yadi taṃ ṭhānaṃ suṅkaghātanti yojanā, tiyojanosānaṭṭhānaṃ yadi suṅkaghātaṭṭhānaṃ bhaveyyāti attho. Anuppatvāti taṃ ṭhānaṃ patvā. Corādīhi upadduto vā gacchati, yo aññavihito vā gacchatīti yojanā. Āpattīti ettha āpatti tassa gacchatoti labbhati. Ettha ‘‘āpattī’’ti iminā sikkhāpadena āpattimāha. Imissā acittakatāya tesaṃ dvinnampi hoti. Adinnādānapārājikaṃ pana sacittakatāya etesaṃ na hoti. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yā hi tattha āpatti, sā idha anāpatti. Yā idha āpatti, sā tattha anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.572). Theyyacittena harato bhaṇḍagghavasena pārājikathullaccayadukkaṭesu ekaṃ hoti. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘adinnādāne pana suṅkaghāte āpatti hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.572).

「税关」者,于此处应补「彼处」,若彼处为税关,如是连接,意为:若三由旬内之处为税关处。「未到达」者,到达彼处。「被盗贼等侵扰而行,或被他指定而行」,如是连接。「有罪」者,于此处得「彼行者有罪」。于此处以「有罪」,依此学处说罪。因此无心,此二者皆有此罪。然不与取巴拉基咖,因有心故,此二者无此罪。故于注疏中说「于彼处之罪,于此处为无犯。于此处之罪,于彼处为无犯」。以盗心持去者,依物品价值,于巴拉基咖、土喇吒亚、恶作中有一罪。故于注疏中说「然于不与取,于税关有罪」。

§693

693.Tiyojananti ettha haraṇakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. ‘‘Harantassā’’ti imassa kammadīpakaṃ ‘‘lomānī’’ti idaṃ pakaraṇato labbhati. ‘‘Anāpatti pakāsitā’’ti idaṃ sabbattha vakkhamānena sambandhanīyaṃ. Tāniyeva paccāharantassāti yojanā. Tiyojananti ettha taṃyeva tiyojananti labbhati. Attanā gataṃ tiyojanaṃ puna tāneva lomāni gahetvā paccāgacchantassāti attho.

「三由旬」者,于此处,于持去行为之极相应中,用法之语。「持去者」,此之业显示,「毛」,此从文脉中得。「无犯已显示」,此应与一切处所说者相连。「持彼等回来者」,如是连接。「三由旬」者,于此处得「唯彼三由旬」。意为:自己所去之三由旬,再取彼等毛而回来者。

§694

694.Nivāsatthāya vā gantvāti tiyojanabbhantare vā sīmāya vā āvāse vasitukāmatāya gantvā. Tato paraṃ harantassāti tasmiṃ āvāse uddesādiṃ alabhitvā tato paraṃ aññasmiṃ āvāse vasitukāmatāya punapi tiyojanaṃ harantassāti attho. Imināva nayena tatopi aññaṃ ṭhānaṃ, tatopi aññanti suddhacittena gatagataṭṭhānato punapi paramparaṃ ṭhānaṃ gamanavasena yojanasatampi harato doso natthīti idampi vuttaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘evaṃ yojanasatampi harantassa anāpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.575). Acchinnaṃ vāpi labhitvā haratopīti ‘‘corāvahaṭapariccattaṃ labhitvā harantassa. Idha sabbattheva ‘‘nivāsatthāya vā gantvā’’tiādike anāpattivāre paṭhamaladdhaṭṭhānato pabhuti atirekatiyojanampi harantassa anāpattīti attho viññāyati. Nissaṭṭhaṃ labhitvāti nissajjitvā vinayakammaṃ katvā dinnaṃ labhitvā.

「或为住而去」者,于三由旬内或于界内,为欲住于住处而去。「从彼处持去者」者,意为:于彼住处未得诵习等,从彼处为欲住于他住处,再持三由旬者。以此方式,从彼处至他处,从彼处至他处,以清净心从所去之处,再依次第处之行,乃至持百由旬者亦无过,此亦已说。如注疏中说「如是持百由旬者亦无犯」。「或得未断者而持去」者,「得盗贼所持弃者而持去者」。于此处,于一切「或为住而去」等无犯段中,意应知:从最初所得处起,持去超过三由旬者亦无犯。「得舍弃者」者,舍弃后作律甘马而得所施者。

§695

695.Aññenāti tāni hārinā aññena. Katabhaṇḍakanti ‘‘kambalakojavasanthatādiṃ yaṃ kiñci antamaso suttakena baddhamattampī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.575) aṭṭhakathāyaṃ vuttaeḷakalomehi katabhaṇḍakaṃ.

「由他」者,由持彼等者之他人。「已制物品」者,注疏中说「毯、皮、卧具等,任何乃至仅以线缚者」,由羊毛所制之物品。

§696

696.Idaṃ samuṭṭhānanti idaṃ eḷakalomasamuṭṭhānaṃ. Paṇṇattiṃ ajānanatāya vā ñatvāpi cīvarādiparikkhāresu lomassa allinabhāvaṃ ajānitvāpi vā tiyojanaṃ atikkāmentassa arahatopi imāya āpattiyā sambhavato ‘‘acitta’’nti āha.

「此起源」者,此羊毛起源也。因不知其规定,或虽知而不知毛于衣等资具上不黏着之性,而超过三由旬者,即使阿拉汉亦有此罪之可能,故说「无心」。

Eḷakalomakathāvaṇṇanā. · 羊毛事之解释。

§697

697. Eḷakalomadhovāpanakathā uttānāyeva.

羊毛洗涤之说明极为明了。

Eḷakalomadhovāpanakathāvaṇṇanā. · 令洗羊毛事注释。

§698

698.Gaṇheyya vāti ettha ‘‘yo’’ti seso. ‘‘Gaṇheyya vā gaṇhāpeyya vā’’ti iminā ‘‘tatthattano panatthāyā’’ti vakkhamānattā ca ‘‘nissajjitvā’’tiādivacanato ca attano atthāya uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vāti vuttaṃ hoti. Vākārena ‘‘upanikkhittaṃ vā sādiyeyyā’’ti idaṃ saṅgaṇhāti, ‘‘idaṃ ayyassa hotū’’ti upanikkhittaṃ ce sādiyatīti attho.

「应取或」者,此处「若」为省略。以「应取或应令取」此语,及因将说「为彼自己之利益」,又以「舍弃后」等之言说,故说为自己之利益而应受取或应令受取也。以「或」字摄取「或应受用所寄托者」,意为若受用「愿此为尊者所有」而寄托者。

Rajatanti aññattha sajjhu vuccati, idha pana vohārūpagakahāpaṇādi vuccati. Vuttañhetaṃ pāḷiyaṃ ‘‘rajataṃ nāma kahāpaṇo lohamāsako dārumāsako jatumāsako, ye vohāraṃ gacchantī’’ti (pārā. 584). Idha kahāpaṇādīnaṃ sarūpaṃ aṭṭhakathāyaṃ –

「银」者,于他处称为金,然于此处则称为流通之咖哈巴纳等。于圣典中已说:「银者,名为咖哈巴纳、铜马萨咖、木马萨咖、胶马萨咖,凡流通者」。此处咖哈巴纳等之自相于注疏中——

‘‘Tattha kahāpaṇoti sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā pākatiko vā. Lohamāsakoti tambalohādīhi katamāsako. Dārumāsakoti sāradārunā vā veḷupesikāya vā antamaso tālapaṇṇepi rūpaṃ chinditvā katamāsako. Jatumāsakoti lākhāya vā niyyāsena vā rūpaṃ samuṭṭhāpetvā katamāsako. ‘Ye vohāraṃ gacchantī’ti iminā pana padena yo yo yattha yattha janapade yadā yadā vohāraṃ gacchati, antamaso aṭṭhimayopi cammamayopi rukkhaphalabījamayopi samuṭṭhāpitarūpopi asamuṭṭhāpitarūpopi sabbo saṅgahito’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) –

「其中,咖哈巴纳者,或以金制、或以银制、或以普通金属制者。铜马萨咖者,以赤铜等所制之马萨咖。木马萨咖者,以坚木或竹片,乃至于多罗叶上切割形状而制之马萨咖。胶马萨咖者,以紫胶或树脂造出形状而制之马萨咖。然以『凡流通者』此句,则摄取凡于何处何处之国土、何时何时流通者,乃至以骨制、以皮制、以树果种子制,造出形状或未造出形状者,一切皆摄」——

Vuttanayena veditabbaṃ.

应以所说之方式了知。

Ettha ca pākatiko nāma etarahi pakatikahāpaṇo. Rukkhaphalabījamayoti tintiṇikādirukkhānaṃ phalabījena kato.

此中,「通用」者,即现今通用的咖哈巴纳。「树果种子所成」者,以提提尼咖等树木的果实种子所制成。

Jātarūpakaṃ suvaṇṇaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘jātarūpaṃ nāma satthuvaṇṇo vuccatī’’ti (pārā. 584). Nissajjitvāti ettha ‘‘tenā’’ti labbhati, ‘‘bhikkhunā’’ti iminā yujjati, evaṃ sāditabhikkhunāti attho. Nissajjitvāti attanā uggahitaṃ vā parena uggahāpitaṃ vā upanikkhipitassa sādiyanavasena sāditaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā ‘‘tena bhikkhunā saṅghaṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā’’ti (pārā. 584) vacanato saṅghamajjhe upasaṅkamitvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggayha ‘‘ahaṃ bhante rūpiyaṃ paṭiggahesiṃ, idaṃ me nissaggiyaṃ, imāhaṃ nissajjāmī’’ti nissajjitvāti vuttaṃ hoti.

「生金」者,黄金。如律文所说:『生金者,谓师金也』。「舍弃后」者,此处应补「由彼」,与「比库」相应,如是意为「由受用的比库」。「舍弃后」者,自己拾取的,或令他人拾取的,或已放置而以受用之方式受用的银或生金,「由彼比库前往僧团,偏袒上衣,礼敬长老比库们的足,蹲踞而坐,合掌」等语,故前往僧团中,礼敬长老比库们的足,蹲踞而坐,合掌说:『尊者们,我受取了银,此为我应舍之物,我今舍弃此』,如是舍弃后,如是所说。

Āpattidesetabbāvāti attanā eva āpannaṃ nissaggiyaṃ pācittiyaṃ tasmiṃ saṅghamajjhe evameva nisīditvā desetabbā. Evaṃ desitā āpatti saṅghānumatena byattena paṭibalena bhikkhunā paṭiggahetabbā. Vuttañhetaṃ ‘‘byattena bhikkhunā paṭibalena āpatti paṭiggahetabbā’’ti (pārā. 584).

「应告罪」者,自己所犯的尼萨耆亚巴吉帝亚,应在彼僧团中如是而坐告白。如是告白的罪,应由僧团认可的、善巧的、有能力的比库受取。因为已说:『罪应由善巧的、有能力的比库受取』。

§699

699.Rajatanti rūpiyaṃ. Jātarūpanti suvaṇṇaṃ. Iminā padadvayena katākataṃ sabbaṃ saṅgaṇhāti. Ubhinnaṃ māsakoti jātarūpamāsako, rajatamāsakopi cāti vuttaṃ hoti. Idha rajatamāsakoti ‘‘rajata’’nti padabhājane (pārā. 584) vuttakahāpaṇādi pañcappakāro māsako gahito. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘vuttappakāro sabbopi rajatamāsako’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584). Idha ‘‘jātarūpamāsako’’ti visuṃ gahitattā kahāpaṇapadena suvaṇṇakahāpaṇaṃ vajjetvā itaradvayameva vattabbaṃ. ‘‘Nissaggiyāvaha’’nti idaṃ attano atthāya uggaṇhanauggaṇhāpanasādiyanāni karontaṃ sandhāyāha. ‘‘Tatthā’’tiādinā vakkhamānanayena dukkaṭāvahañca hoteva.

「银」者,银钱。「生金」者,黄金。以此二词摄取已制与未制的一切。「二者的马萨咖」者,意谓生金马萨咖与银马萨咖。此中「银马萨咖」者,在「银」一词的分析中所说的咖哈巴纳等五种马萨咖被摄取。如注疏所说:『所说的一切种类都是银马萨咖』。此中因「生金马萨咖」被单独摄取,故以咖哈巴纳一词,除黄金咖哈巴纳外,仅应说其余二种。「导致尼萨耆亚」者,此是针对为自己利益而拾取、令拾取、受用者而说。以「在彼处」等将要说的方式,也确实导致恶作。

§700-1

700-1.Muttādīnaṃ imasmiṃ sikkhāpadavibhaṅge avuttattepi pācittiyakaṇḍe navamavagge dutiyassa ratanasikkhāpadassa padabhājane ‘‘ratanaṃ nāma muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavālaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅko masāragalla’’nti (pāci. 506) vuttānaṃ dasannaṃ ratanānaṃ imasmiṃ sikkhāpade nissaggiyavatthuṃ katvā vuttaṃ rajataṃ, jātarūpañca vajjetvā avasiṭṭhānaṃ aṭṭhannaṃ ratanānaṃ dukkaṭavatthubhāvo imassa aṭṭhakathāyaṃ vavatthāpitoti dassanatthamāha ‘‘muttā…pe… masāragalla’’nti. Ettha veḷuriyo gāthābandhavasena na vutto , so ekayoganiddiṭṭhānaṃ sattannaṃ ratanānaṃ gahaṇeneva gayhati. Muttādayo yathādassitasarūpāyeva. Brahmajālādisuttantavasenāpi ‘‘akappiyā’’ti siddhānaṃ sattadhaññādīnaṃ paṭiggahaṇe āpattiṃ dassetumāha ‘‘dhaññānī’’tiādi.

「珍珠等」,虽在此学处分析中未说,但在巴吉帝亚篇第九品第二宝物学处的词句分析中说:『宝物者,珍珠、摩尼、琉璃、螺、石、珊瑚、银、生金、红玉、猫眼石』,此十种宝物中,在此学处中作为尼萨耆亚事而说的银与生金除外,其余八种宝物作为恶作事,在此注疏中已确定,为显示此而说「珍珠……乃至……猫眼石」。此中琉璃因偈颂结构未说,但以摄取一起说明的七种宝物即被摄取。珍珠等如所示的自性。为显示对以梵网等经方式已确定为「不允许」的七种谷物等的受取之罪,故说「谷物」等。

§702

702.Ratanasikkhāpadeyeva ‘‘ratanasammata’’nti āgataṃ kappiyavatthuṃ paṭiggaṇhato anāpattibhāvaṃ dassetumāha ‘‘muggamāsādika’’ntiādi.

为显示在宝物学处中已说「被认可为宝物」的允许事物,受取者无罪,故说「绿豆马萨咖等」。

§703-4

703-4. Evaṃ tippakārena ṭhitaṃ vatthuṃ gaṇhato adhippāyanānattena sambhavantaṃ āpattippabhedaṃ dassetumāha ‘‘tatthā’’tiādi. Tatthāti tesu tīsu nissaggiyādivatthūsu. Saṅghādīnanti saṅghagaṇapuggalacetiyādīnaṃ. Tanti nissaggiyavatthuṃ. Sabbatthāyāti sabbesaṃ atthāyāti viggaho. Attano atthāya ca saṅghādīnamatthāya ca dukkaṭavatthuṃ gaṇhantassāpi dukkaṭameva hotīti attho. Avuttasamuccayenettha ca-saddena ‘‘sabbampi nikkhipanatthāya bhaṇḍāgārikasīsena sampaṭicchato upari ratanasikkhāpade āgatavasena pācittiya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) aṭṭhakathāya vuttavinicchayavisesassa saṅgaho kato.

703-4. 为了显示以如是三种方式安立的事物,因取者意图之差异而产生的罪堕分别,故说「于彼」等。「于彼」者,于彼三种尼萨耆亚等事物中。「僧团等」者,僧团、众、个人、塔庙等。「彼」者,尼萨耆亚事物。「为一切之利益」者,分析为「为一切人之利益」。为自己之利益及为僧团等之利益而取恶作事物者,亦仅得恶作,此为其义。此处以未说之集合,以「及」字,摄取注疏中所说决择之特殊,即「凡以库藏主之名义为了储藏而接受一切,依上述宝物学处中所来之方式,得巴吉帝亚」。

§705

705.Kahāpaṇādīnanti ādi-saddena suvaṇṇādīnaṃ saṅgaho. ‘‘Sahassa’’nti idaṃ upalakkhaṇaṃ, sahassampīti vuttaṃ hoti.

705.「咖哈巴纳等」者,以「等」字摄取金等。「千」者,此为举例,意谓即使千个亦然。

§706

706.Thavikādīsūti ādi-saddena sithilapūritāni bhājanāni gahitāni. ‘‘Sithilabaddhesū’’ti visesanena byatirekavasena ‘‘ghanabaddhe, pana ghanapūrite vā ekāva āpattī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) aṭṭhakathāsesaṃ dīpeti.

706.「于皮袋等」者,以「等」字摄取松散填充之容器。以「于松散系缚者」之限定,以排除之方式,显示注疏之余,即「然于紧密系缚或紧密填充者,仅一罪」。

§707

707. Upanikkhittasādiyanakammaṃ dassetumāha ‘‘ida’’ntiādi. Gaṇhitukāmopīti ettha ‘‘hotū’’ti seso. Nisedhetabbamevāti kāyena vā vācāya vā ‘‘idaṃ na kappatī’’ti paṭikkhipitabbameva, evaṃ sati anāpattiyevāti attho. Ayamattho aṭṭhakathāyaṃ ‘‘kāyavācāhi vā appaṭikkhipitvāpi suddhacitto hutvā ‘nayidaṃ amhākaṃ kappatī’ti na sādiyati, anāpattiyevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) āgatoyeva.

707. 为了显示放置后接受之甘马,故说「此」等。「欲取者亦」者,此处应补「即使」。「应当禁止」者,以身或以语「此不许可」而应当拒绝,如是则无罪,此为其义。此义于注疏中已来,即「即使不以身语拒绝,若以清净心『此对我们不许可』而不接受,则无罪」。

§708

708.Taṃvatthunti tathā paṭikkhittaṃ vatthuṃ. Ṭhapetvā yadi gacchatīti ‘‘tumhe gaṇhatha vā, mā vā, dinnaṃ dinnamevā’’ti sace so ṭhapetvāva gacchati. Yathā taṃ na vinassati, tathā taṃ gopayitabbanti yojanā. ‘‘Añño tattha āgantvā pucchatī’’tiādinā aṭṭhakathāya vuttanayena tatthāgatena kappiyakārakena ‘‘kimida’’nti pucchite sarūpaṃ āvi katvā ‘‘gopayissāmahaṃ bhante, guttaṭṭhānaṃ dassethā’’ti vutte ‘‘imaṃ gahetvā ehī’’ti avatvā sattabhūmikampi pāsādaṃ abhiruhitvā ‘‘idha ṭhapehī’’ti avatvā ‘‘idaṃ guttaṭṭhāna’’nti surakkhitaṭṭhānaṃ dassetvā tattha ṭhapite aggaḷaṃ datvā rakkhitabbanti vuttaṃ hoti.

708.「彼事物」者,如是被拒绝之事物。「除非若去」者,若彼说「你们取或不取,已施即已施」后,除非如是而去。应连接为:应当保护彼,使彼不坏失。依注疏所说之方式,以「他人来到彼处询问」等,当来到彼处之净人问「此为何」时,显示实相后,若说「尊者,我将保护,请示守护处」,意谓不说「取此而来」,即使登上七层楼阁,不说「置于此处」,而示以「此为守护处」之善守护处,置于彼处后,给予门闩而应守护。

§709

709. Guttaṭṭhānaṃ gahetvā gacchantassa kappiyakārakassa avattabbavohāraṃ dassetumāha ‘‘āharedamida’’ntiādi. Akappiyanti ettha ‘‘vacana’’nti labbhati. Evaṃ akappiyavacanaṃ avatvā surakkhitaṭṭhāne āharitvā ṭhapite kiṃ kātabbanti? Vikkāyike pattacīvarādikappiyabhaṇḍe āhaṭe ‘‘amhākaṃ iminā attho, imassa evarūpaṃ mūlampi atthi, kappiyakārako eva natthī’’ti vatvā tena ‘‘ahaṃ kappiyakārako, mayhaṃ dassethā’’ti vutte sace ruccati, dvāraṃ vivaritvā ‘‘idaṃ gaṇhā’’ti avatvā ‘‘ettha ṭhapita’’nti dassetvā tasmiṃ tassa agghappamāṇaṃ gahetvā dente adhivāsetabbaṃ. Atirekaṃ gaṇhante ‘‘mayaṃ tumhākaṃ bhaṇḍaṃ na gaṇhāma, gacchathā’’ti nīharitvā aggaḷaṃ datvā kappiyakārake laddhe ‘‘amhākaṃ evarūpena attho, idaṃ nāma mūlaṃ atthī’’ti vatvā tena kiṇitvā dinne adhivāsetabbanti aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena paṭipajjitabbaṃ.

709. 为了显示取守护处而去之净人不应说之言辞,故说「携此来」等。「不许可」者,此处应得「言辞」。如是不说不许可之言辞,携至善守护处而置放后,应作何事?若携来可出售之钵、衣等许可物品,说「我们需要此,此亦有如是之价值,但无净人」,彼若说「我是净人,请示我」,若同意,开门后,不说「取此」,而示以「置于此处」,若彼取其价值之量而给予,应当接受。若取过多,驱出说「我们不取你们之物品,去吧」,给予门闩,得净人后,说「我们需要如是之物,此名为价值」,彼购买后给予,应当接受,应依注疏所说之方式而行。

§710

710.Ṭhapetvā rūpiyaggāhanti anantarasikkhāpade vakkhamānasarūpaṃ suvaṇṇādirūpiyaṃ paṭiggahetvā nissajjitvā desitāpattikaṃ puggalaṃ ṭhapetvā. Nissaṭṭhaparivattitanti ettha nissajjitvā āpattiyā desitāya ‘‘sace tattha āgacchati ārāmiko vā upāsako vā’’tiādinā (pārā. 584) padabhājane vuttanayena tatthāgataṃ kappiyakārakaṃ ‘‘āvuso imaṃ jānā’’ti vatvā ‘‘iminā kiṃ āhariyyatū’’ti tena vutte ‘‘imaṃ vā imaṃ vā āharā’’ti avatvā ‘‘kappiyaṃ ācikkhitabbaṃ sappi vā telaṃ vā madhu vā phāṇitaṃ vā’’ti (pārā. 584) vuttattā bhikkhūnaṃ kappiyavatthumatte ācikkhite tena nissaṭṭhavatthuṃ parivattetvā āhaṭaṃ kappiyabhaṇḍanti attho.

「除了接受金钱者」:在紧接的学处中将要说明的,接受了金、银等金钱后舍弃并告白罪过的人,应除外。「所舍弃转换之物」:在此,舍弃并告白罪过后,依照「若园林净人或近事男来到那里」等处(巴拉基咖584)的词句分析中所说的方式,对来到那里的净施人说「贤友,你知道这个」,当他说「用这个应取来什么」时,不说「取来这个或那个」,而是因为说了「应告知净物:酥或油或蜜或糖」(巴拉基咖584),所以当比库们仅告知净物时,由他转换所舍弃之物而取来的净物品,此为其义。

§711

711.Attanopattabhāgampīti tathā āhaṭe kappiyabhaṇḍe saṅghassa bhājiyamāne attano vassaggena attano pattakoṭṭhāsampi. Paṭiggāhakabhikkhunoti rūpiyaṃ paṭiggahetvā āpajjitvā nissajjitvā desitāpattikassa bhikkhuno na vaṭṭatīti sambandho. Aññatoti attato aññasmā pabbajitamanussāmanussatiracchānagatitthipurisānaṃ aññatarato. Laddhanti tehi attanā laddhakoṭṭhāsato dinnavasenapi laddhaṃ taṃ vatthuṃ.

「自己所得之份亦」:如是取来的净物品在分配给僧团时,依自己的瓦萨而得到的自己应得份额亦然。「接受者比库」:与接受金钱后犯罪、舍弃并告白罪过的比库不许可,此为关联。「他人」:从自己以外的其他出家人、人、非人、畜生道、外道、男子中的任何一者。「所得」:由他们从自己所得份额中以布施方式所得之物。

§712

712.Yaṃ kiñci paccayanti taṃ vatthuṃ parivattetvā gahitesu catūsu paccayesu aññatarampi paccayaṃ. Antamaso pathaviṃ khaṇitvā uppāditodakampi dārūhi ādittaaggimpi telena jalitapadīpampi rukkhe vā gehe vā pakatichāyampi tālapaṇṇampi upabhogaparibhogārahaṃ aññampi yaṃ kiñcīti aṭṭhakathāya vuttanayaṃ imināva saṅgahitanti gahetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘antamaso makkaṭādīhi tato haritvā araññe ṭhapitaṃ vā tesaṃ hatthato gaḷitvā tiracchānapariggahitampi paṃsukūlampi na vaṭṭatiyevā’’tiādi (pārā. aṭṭha. 2.583-584), ‘‘rūpiyapaṭiggāhakassa pana kenaci pariyāyena tato uppannapaccayaparibhogo na vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.585) cāti. Bhikkhunoti rūpiyapaṭiggāhakassa bhikkhussa.

「任何资具」:转换那物品后,在所取的四种资具中的任何一种资具。乃至挖地而生之水、以木燃起之火、以油点燃之灯、树上或屋中的自然荫凉、多罗叶,以及其他任何堪受用、享用之物,注疏中所说的方式应理解为已被此所摄。如注疏中所说:「乃至由猴等从那里取走而置于林中,或从它们手中掉落而为畜生所有的尘堆衣亦不许可」等(巴拉基咖注疏2.583-584),以及「但对接受金钱者,以任何方式从那里产生的资具受用皆不许可」(巴拉基咖注疏2.585)。「比库」:接受金钱的比库。

§713

713.Ajjhārāme vāti upari vakkhamānalakkhaṇena paricchinne ajjhārāme vā. Taṃ rūpiyaṃ, ‘‘patitaṃ disvā’’ti seso. Ajjhāvasathepi vāti vakkhamānalakkhaṇe antoāvāse ca. Nikkhipantassāti ‘‘yassa bhavissati, so harissatī’’ti vutte ṭhāne tasmiṃ vatthusmiṃ gaṇanañca upalakkhaṇañca sallakkhetvā ṭhapentassa.

「在寺院内」:在下文将要说明的特征所界定的寺院内。那金钱,「见到掉落」为省略部分。「在住处内亦」:在将要说明特征的住处内。「放置者」:当说「将属于谁,他将取走」时,在那个地方对那物品作计数与标记后观察而放置者。

§714

714.Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘rūpiye rūpiyasaññī, vematiko, arūpiyasaññī rūpiyaṃ paṭiggaṇhāti, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 586) bhagavatā pācittiyaṃ vuttaṃ. Dukkaṭanti ettha ‘‘dvikadukkaṭa’’nti sāmatthiyā labbhati.

「三句巴吉帝亚已说」:世尊已说巴吉帝亚:「对金钱有金钱想、有疑、有非金钱想而接受金钱,尼萨耆亚巴吉帝亚」(巴拉基咖586)。「恶作」:在此,依能力可得「二恶作」。

§715

715.Kriyākriyanti gahaṇena āpajjanato kiriyaṃ. Paṭikkhepassa akaraṇato akiriyanti.

「作与不作」:以接受而犯罪,故为作。以不拒绝而不作,故为不作。

Rūpiyapaṭiggahaṇakathāvaṇṇanā. · 接受金银钱事注释。

§716-7

716-7.Nissaggiyassāpivatthunti ‘‘nissaggiyapācittiyassa vatthū’’ti paṭhamasikkhāpade niddiṭṭhesu rajatādīsu catūsu aññataraṃ vatthuṃ. Dukkaṭassa ca vatthuṃ vāti paṭhamaṃ dassitamuttādidukkaṭavatthūsu aññataraṃ vā, ihobhayattha hetuphalasambandhe sāmivacanaṃ. Kappiyassa ca vatthuṃ vāti yathādassitesu eva muggamāsādikappiyavatthūsu aññataraṃ vā, iha avayavāvayavisambandhe sāmivacanaṃ. Avayavāvayavīnaṃ abhedepi bhedūpacāravasena yathā ‘‘silāputtakassa sarīra’’nti kappiyavatthunti vuttaṃ hoti ‘‘kappiyena vatthunā’’ti vakkhamānattā. Idānettha dukkaṭavatthuno, kappiyavatthuno ca nissaggiyavatthunā parivattitattā āpatti hotīti gahetabbaṃ. Nissaggiyavatthunā yo parivatteti, tassa āpattīti yojanā.

「尼萨耆亚的对象」者,即「尼萨耆亚巴吉帝亚的对象」,是指在第一学处中所说的银等四种之中的任一对象。「以及恶作的对象」者,是指在前面所示的给予等恶作对象之中的任一对象,此处在因果关系中使用属格。「以及净物的对象」者,是指在如前所示的绿豆、马萨咖等净物对象之中的任一对象,此处在部分与整体的关系中使用属格。虽然部分与整体无别,但依分别的方式,如同说「石子的身体」,故说「净物的对象」,因为将要说「以净物的对象」。此处应理解为:由于恶作的对象、净物的对象被尼萨耆亚的对象所交换,故有罪。连接为:以尼萨耆亚的对象交换者,有罪。

Dukkaṭassa vatthunā, kappiyena ca vatthunā vatthuṃ nissaggiyassa parivatteti, āpattīti yojanā. Idha ubhayatthāpi parivattitassa nissaggiyavatthuttā āpatti hoti. Evaṃ tīsupi ṭhānesu ‘‘āpattī’’ti sāmaññavacanena nissaggiyapācittiyameva vuttanti pakaraṇato labbhati.

连接为:以恶作的对象、以及以净物的对象,交换尼萨耆亚的对象,有罪。此处在两种情况下,由于被交换者具有尼萨耆亚对象的性质,故有罪。如是在三处,以「有罪」这一总称,仅说尼萨耆亚巴吉帝亚,这从文脉可得知。

§718

718. Dukkaṭasseva vatthunā dukkaṭassa ca vatthuṃ vā parivatteti, dukkaṭanti yojanā. ‘‘Vatthuṃ vā kappiyassā’’ti idaṃ vuttanayameva, kappiyavatthunti vuttaṃ hoti. Imassa kappiyavatthunopi dukkaṭavatthunā parivattitattā dukkaṭaṃ hotīti gahetabbaṃ.

连接为:仅以恶作的对象,交换恶作的对象,恶作。「或者净物的对象」,此即前述方式,说的是净物的对象。应理解为:此净物的对象也由于被恶作的对象所交换,故有恶作。

§719

719.‘‘Vatthunā kappiyassā’’ti idampi vuttanayameva. Kappiyavatthunāpi parivattite dukkaṭavatthuvasena dukkaṭaṃ hotīti āha ‘‘tathā’’ti.

「以净物的对象」,此也是前述方式。说「同样」,是指即使以净物的对象交换,依恶作对象的缘故,有恶作。

§720

720. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘vatthuno’’ti idaṃ ākaḍḍhati. ‘‘Nissaggiyassā’’ti iminā pācittiyamāha. Pubbanti paṭhamaṃ, pubbe vuttarūpiyapaṭiggahaṇasikkhāpadeti vuttaṃ hoti. Imināti rūpiyasaṃvohārasikkhāpadena. Parivattanaṃ vāritanti sambandho.

以「同样」这个词,引出「对象」。以「尼萨耆亚的」这个词,说巴吉帝亚。「前」者,即第一,说的是前面所说的接受银学处。「以此」者,即以银交易学处。连接为:交换被禁止。

§721

721.Rūpiyanti ca saññissāti ‘‘rūpiyaṃ nāma satthuvaṇṇo kahāpaṇo lohamāsako dārumāsako jatumāsako, ye vohāraṃ gacchantī’’ti (pārā. 589) padabhājane vuttesu rūpiyasaññitesu vatthūsu ‘‘aññatara’’nti saññissa. Arūpiyeti kharapattādimhi. Tena arūpiyena. ‘‘Cetāpentassa arūpiya’’nti padacchedo. ‘‘Arūpiye rūpiyasaññī rūpiyaṃ cetāpeti , nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 591) vuttattā rūpiyaparivattane dukkaṭassa abhāvato, pācittiyassa ca sambhavato rūpiyaṃ na gahetabbaṃ. Arūpiye rūpiyaṃ iti saññissa ca vimatissa ca arūpiyaṃ cetāpentassa tena dve dukkaṭāni hontīti yojanā.

「银」者,即「想为」,在词句分析中所说的被想为银的对象中,即「银者,名为金、咖哈巴纳、铜马萨咖、木马萨咖、胶马萨咖,凡进入交易者」,「任一」者,即想为。「非银」者,在粗叶等中。以那非银。「若以非银使之交换」,这是词句分割。由于说「于非银有银想,使银交换,尼萨耆亚巴吉帝亚」,在银交换中无恶作,而有巴吉帝亚的可能性,故不应取银。连接为:于非银有银想者以及疑者,使非银交换,有两个恶作。

§722

722.Arūpiye arūpiyanti saññissāti ettha ‘‘arūpiyaṃ parivattentassā’’ti seso. Pañcahīti sahatthe karaṇavacanaṃ, ‘‘sahadhammikehī’’ti seso, pañcahi sahadhammikehi saddhinti attho. Vadatoti voharato, kayavikkayaṃ karontassāti attho. Bhikkhubhikkhunisāmaṇerasāmaṇerisikkhamānāsaṅkhātehi pañcahi sahadhammikehi arūpiyaṃ parivattentassa anāpattīti attho.

【无色者,无色】:「将认知为无色」,此处应补「转换无色者」之余文。【以五】:此为与格之工具义,应补「与同法者」之余文,意为「与五同法者共」。【说】:谓从言说,意为「作买卖者」。意为:与比库、比库尼、沙玛内拉、沙玛内莉、在学尼所摄之五同法者转换无色者,无罪。

§723

723. Saṃvohārena samuṭṭhānato kriyasamuṭṭhānaṃ.

【从交易生起】:从行为生起。

Rūpiyasaṃvohārakathāvaṇṇanā. · 金银钱交易事注释。

§724

724.Kappiyaṃ nāma ‘‘cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā, antamaso cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampī’’ti padabhājane vuttāni kappiyavatthūni. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānaṃ vasena anekavidha’’nti. Kappiyenevāti teneva kappiyena vatthunā. ‘‘Kayavikkayaṃ samāpajjeyyāti ‘iminā imaṃ dehi, iminā imaṃ āhara, iminā imaṃ parivattehi, iminā imaṃ cetāpehī’ti ajjhācaratī’’ti (pārā. 595) vacanato ‘‘parivattayato’’ti imassa ‘‘kayavikkayaṃ samāpajjato’’ti pariyāyo.

【净者】:名为「衣、食、卧具、病缘药资具,乃至药粉团、齿木、针线」,于句分别中所说之净物。如注疏中所说:「依衣等净物,有多种」。【唯以净】:即以彼净物。从「应作买卖者:『以此给此,以此取此,以此换此,以此令取此』而行」之语,故「转换者」即「作买卖者」之同义语。

Tattha aññassa hatthato kappiyavatthunā parivattetvā gahaṇaṃ kayo nāma. Attano hatthato kappiyavatthuṃ parivattetvā dānaṃ vikkayo. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘iminā imaṃ dehī’tiādinā hi nayena parassa kappiyabhaṇḍaṃ gaṇhanto kayaṃ samāpajjati, attano kappiyaṃ dento vikkaya’’nti. ‘‘Ṭhapetvā sahadhammike’’ti vuttattā parivattayatoti ettha aññehi saddhinti labbhati. Ettha aññe nāma gihino itthipurisā, sāsanato bāhirā pabbajitā ca. Tasmā ayaṃ kayavikkayo antamaso mātāpitūhipi na kātabboyeva. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ayañhi kayavikkayo ṭhapetvā pañca sahadhammike avasesehi gihipabbajitehi antamaso mātāpitūhipi saddhiṃ na vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.595).

于此,以净物从他人手中转换而取,名为「买」。从自己手中转换净物而施,为「卖」。如注疏中所说:「以『以此给此』等方式,取他人净物者,作买;给自己净物者,为卖」。因说「除同法者」,故于「转换者」此处,得「与他人共」。此处「他人」者,名为在家男女、教外出家者。是故此买卖,乃至与父母亦不应作。如注疏中所说:「此买卖,除五同法者,与其余在家出家者,乃至与父母亦不许」。

§725

725.Akappiyassa vatthussāti imasmiṃ sikkhāpade vuttacīvarādikappiyavatthuto aññassa nissaggiyadukkaṭavatthussa. Tenevāti akappiyavatthunāyeva. ‘‘Kappiyassa cā’’ti pāṭhaseso, teneva akappiyena vatthunā kappiyassa vatthussa parivattanañcāti yojanā. Evañhi pāṭhasese akate akappiyena vatthunā kappiyassa parivattanaṃ kayavikkaye saṅgahetabbaṃ siyā, taṃ na yujjati tassa rūpiyasaṃvohāreyeva saṅgahitattā, idha ca ‘‘kappiyavatthusseva kappiyavatthunā parivattanaṃ kayavikkayo’’ti niyamitattā. Niddiṭṭhanti ‘‘akappiyabhaṇḍaparivattanañhi kayavikkayasaṅgahaṃ na gacchatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.594) aṭṭhakathāyaṃ niddiṭṭhanti attho.

【非净物】:于此学处中所说衣等净物以外之尼萨耆亚、恶作物。【以彼】:即以非净物。应补「及净」之文,即以彼非净物转换净物,如是结合。若不作此文补,则以非净物转换净物应摄于买卖中,此不应理,因彼已摄于金钱交易中,且此处限定「唯以净物转换净物为买卖」。【已说】:意为于注疏中已说「转换非净物不入买卖摄」。

§726

726.Tasmāti yasmā aññatra sahadhammikehi kappiyavatthussāpi kayavikkayo na vaṭṭati, akappiyassa, kappiyassa ca vatthuno akappiyeneva vatthunā parivattanañca rūpiyasaṃvohāre saṅgahitattā kayavikkayasaṅgahaṃ na gacchati, tasmā.

【是故】:因除同法者外,净物之买卖亦不许;非净物及以非净物转换净物,因已摄于金钱交易中,不入买卖摄,是故。

§729

729.Idaṃ nāmāti odanādikappiyavatthumeva āha.

「此名」者,即说饭等净物之事。

§730-1

730-1. ‘‘Gahetvā’’tiādigāthāya vatthulakkhaṇassa udāharaṇaṃ dassetvāva āpattibhedaṃ dassetumāha ‘‘vighāsāda’’ntiādi. Challinti rukkhatacaṃ. Vallinti lataṃ. Kaṭṭhanti indhanadāruṃ. Dārunti gehasambhārādidāruṃ. Vipallāsenāpi vattabbaṃ ‘‘valliṃ vā pana challiṃ vā, dāruṃ vā kaṭṭhameva vā’’ti. Vatthūnanti tathā vatvā āharāpitānaṃ challiādivatthūnaṃ. Kayavikkaye āpattiyo hontīti yojanā, nissaggiyapācittiyāpattiyo hontīti vuttaṃ hoti.

「取」等偈之事相特征,示其例后,为示罪别,故说「残食」等。『树皮』者,树之表皮也。『藤』者,蔓草也。『薪』者,燃料之木也。『木』者,房舍资具等之木也。亦应以倒序说之:『藤或树皮,木或薪』。『诸物』者,如是说已令取来之树皮等诸物。于买卖有罪,此为结合,即说有尼萨耆亚巴吉帝亚罪。

§732

732. ‘‘Iti evā’’ti padacchedo, ‘‘pivitvā’’tiādinā nayena pubbakāle vihitapaccayantaṃ akatvā vuttanayenevāti attho.

「如是」者,此为分词。以「饮」等之方式,于前时未作所制之资具终结,唯以所说之方式,此为义也。

§733

733.Bhūmiyā limpaneti yojanāyaṃ pana senāsanabhūmiyaṃ paribhaṇḍakaraṇakāḷakādivaṇṇakaraṇavasena lepane. Vatthudhovaneti cīvarādivatthūnaṃ dhovane. Etthāti tesu vuttappakāresu. Etesaṃ gahaṇassa upalakkhaṇattā evarūpesu aññesu ṭhānesu.

「涂地」者,于结合中,于住所之地,以围栏制作之黑色等颜料涂抹。『洗物』者,洗衣等诸物。『于此』者,于彼等所说之种类中。因取此等为标示,故于如是其他诸处。

§734

734.Ayanti bhūmisodhanādivasena āpannā pācittiyāpatti.

「此」者,以扫地等方式所犯之巴吉帝亚罪。

§735

735.Ṭhapetvā bhaṇḍasāmikanti ettha byatirekavasena aññassa kappiyakārassāti labbhati.

「除物主」者,于此,以差别方式,得『其他净作者』。

§736

736. Bhāsato anāpattīti yojanā. Sesamettha uttānameva.

「说时无罪」者,是连接。其余在此处极为明显。

Kayavikkayakathāvaṇṇanā. · 买卖事注释。

Kosiyavaggo dutiyo. · 蚕丝品第二。

§737

737. Kappiyā pattā mattikāyomayā jātito duveti yojanā. Vaṇṇāti pamāṇāni. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tayo pattassa vaṇṇāti tīṇi pattassa pamāṇānī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602). Tenāha ‘‘ukkaṭṭho majjhimomako’’ti.

「如法的钵,陶制或铁制,从种类而言有二」者,是连接。「色」者,量度也。如注疏中所说:「钵的三色者,钵的三种量度」。因此说「上等、中等、下等」。

§738

738.Dvinnaṃ taṇḍulanāḷīnanti sukoṭṭitānaṃ akhaṇḍānaṃ purāṇasālitaṇḍulānaṃ dve nāḷiyo gahetabbā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anupahatapurāṇasālitaṇḍulānaṃ sukoṭṭitaparisuddhāna’’nti (pārā. aṭṭha. 2.602). Bhattanti avassāvitaṃ anuttaṇḍulaṃ akilinnaṃ apiṇḍitaṃ suvisadaṃ kundamakularāsisadisaṃ supakkodanameva gahetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anuttaṇḍulaṃ akilinnaṃ apiṇḍitaṃ suvisadaṃ kundamakularāsisadisaṃ avassāvitodana’’nti (pārā. aṭṭha. 2.602). Magadhanāḷiyāti magadharaṭṭhe nāḷiyā, sā nāḷi tilānaṃ aṭṭhapasatāni gaṇhāti. Tenāhu porāṇā –

「二那离米」者,应取善舂的、未破的、陈旧沙离米的二那离。如注疏中所说:「未损坏的陈旧沙离米,善舂的、清净的」。「饭」者,应取未流出的、无散米的、不黏的、未结团的、极清净的、如茉莉花蕾堆相似的、善煮的饭。如注疏中所说:「无散米的、不黏的、未结团的、极清净的、如茉莉花蕾堆相似的、未流出的饭」。「马嘎达那离」者,在马嘎达国的那离,此那离容纳八百巴萨德的胡麻。因此古人说:

‘‘Khāridasadvayaṃ vāho, khārī doṇaṭṭhakadvayaṃ;

「十卡离为一担,一卡离为十六兜那,」

Dviaṭṭhanāḷiyo doṇo, nāḷekā pasataṭṭhakaṃ;

「二十六那离为一兜那,一那离为八巴萨德,」

Lakkhaṃ tilānaṃ pasataṃ, etaṃ vuttaṃ pamāṇato’’ti.

「十万胡麻为一巴萨德,此从量度而说。」

‘‘Magadhanāḷi nāma aḍḍhaterasapalā hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602) andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Tabbaṇṇanāya ‘‘aḍḍhaterasapalāni māsehi gahetabbānī’’ti vuttaṃ. Keci panāhu –

「所谓马嘎达那离,有十二又半巴喇」者,于安德咖注疏中如是说。依其描述,说「应以马萨咖取十二又半巴喇」。然而有些人说——

‘‘Catuppasatikā muṭṭhi, palañcetaṃ catugguṇaṃ;

「一握为四百,巴喇则为此之四倍;

Kuḍuvappasatañceva, cattāri ceva nāḷi tu.

「库杜瓦为一百,那离则为四。

‘‘Soyeva pattho cattāro, patthā aḷhakamuccate;

「此即为巴托,四巴托称为阿喇咖;

Aḷhakānampi cattāri, ‘doṇo’ti parikittito’’ti.

「四阿喇咖者,被称为『多那』」。

Ācariyā pana ‘‘aṭṭhapasatā māgadhanāḷī’’ti pubbapakkhameva rocayanti.

然而诸老师认可前说,即「八百为马嘎达那离」。

Khādanañca catubbhāganti tasmiṃ bhatte catudhā vibhatte ekabhāgamattaṃ hatthahāriyaghanamuggasūpanti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tassa odanassa catutthabhāgappamāṇo nātighano nātitanuko hatthahāriyo sabbasambhārasaṅkhato muggasūpo pakkhipitabbo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602).

「副食四分之一」者,于彼饭食四分之中,一分量之不太稠不太稀、手可持之、绿豆汤,此为义也。如注疏中所说:「于彼米饭,应投入四分之一量、不太稠不太稀、手可持之、具一切配料之绿豆汤。」

Byañjanañca tadūpiyanti yāva carimālopaṃ, tāva sabbālopānurūpaṃ macchamaṃsādibyañjanañca. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ālopassa ālopassa anurūpaṃ yāvacarimālopappahonakaṃ macchamaṃsādibyañjanaṃ pakkhipitabba’’nti. Ettha ca ālopassa ālopassa anurūpanti ‘‘byañjanassa mattā nāma odanacatutthabhāgo’’ti (ma. ni. aṭṭha. 2.387) brahmāyusuttassa aṭṭhakathāyaṃ vuttattā ālopassa catutthabhāgappamāṇaṃ byañjanaṃ ālopassa anurūpanti gahetabbaṃ. Idha pana sūpasseva odanacatutthabhāgappamāṇaṃ dassetvā etassa lakkhaṇe dassite itarassāpi dassitameva hotīti byañjanassa tathā visesetvā pamāṇaṃ na dassitaṃ. Odane pakkhipitabbāni sappitelatakkarasakañjikādīni gaṇanūpagāni na honti.

「与其相应之菜肴」者,直至最后一口,与一切口食相应之鱼肉等菜肴也。如注疏中所说:「应投入与口食之口食相应、足至最后一口之鱼肉等菜肴。」于此,「与口食之口食相应」者,因梵天寿经注疏中说「菜肴之量者,即米饭之四分之一」,故应取「与口食相应之菜肴为口食之四分之一量」。然于此处,仅示绿豆汤为米饭四分之一量,于示此相已,其余亦已示矣,故未特别示菜肴之量。应投入米饭中之酥油、油、酸乳、粥等,不入计算。

§739

739.Taṃ sabbanti yathāvuttabhattādiniravasesaṃ. Gaṇhatīti vakkhamānehi tīhi pakārehi gaṇhāti. Tassāti ukkaṭṭhassa pattassa. Upaḍḍhoti tasmiṃ patte gaṇhanakadabbasambhāragāhī patto taṃsahacariyena ‘‘upaḍḍho’’ti vutto. Tadupaḍḍho cāti etthāpi eseva nayo. Tassa majjhimassa pattassa upaḍḍho tadupaḍḍhoti gahetabbaṃ.

「彼一切」者,如所说之饭食等无余也。「取」者,以将说之三种方式取之。「其」者,最上钵之。「半」者,于彼钵中,取容纳物料之钵,以其伴随性故说为「半」。「其半」者,于此亦同此理。应取「中等钵之半为其半」。

§740

740. Imesu tīsu pattesu ukkaṭṭhassa vuttaṃ odanādi sabbaṃ yasmiṃ patte pakkhittaṃ, tassa mukhavaṭṭimatthake puñjiyamānaṃ hīrakaṃ heṭṭhābhāge phusati, so ukkaṭṭhamajjhimo nāma, hīrato atirekaṃ tiṭṭhati, so ukkaṭṭhomako nāma, antopatte mukhavaṭṭiyā heṭṭhimantaṃ appatvā tiṭṭhati, so ukkaṭṭhukkaṭṭho nāma, evaṃ majjhimo ca omako ca paccekaṃ tividho hotīti sabbe nava pattā hontīti dassetumāha ‘‘ukkaṭṭhassā’’tiādi. Tassevāti ukkaṭṭhasseva. Omako ca majjhimo cāti omakamajjhimā. Idha majjhimo ca omako ca ukkaṭṭhasseva bhedo. Esa nayo itaradvayepi. ‘‘Eva’’nti iminā yathā ‘‘ukkaṭṭhukkaṭṭho ukkaṭṭhomako ukkaṭṭhamajjhimo’’ti yojetabbo, evaṃ majjhimomakānampi yathākkamayojanaṃ dasseti ‘‘majjhimo majjhimukkaṭṭho majjhimomako, omakukkaṭṭho omakamajjhimo omakomako cā’’ti.

于此三钵中,最上钵所说之米饭等一切,投入于钵中时,堆积于口缘顶端之堆,于下部触及边缘者,名为最上中等;超过边缘而立者,名为最上小;于钵内未达口缘下端而立者,名为最上最上。如是中等与小各有三种,故一切有九钵,为示此故说「最上之」等。「其」者,即最上之。「小与中等」者,小中等也。于此,中等与小乃最上之分别。此理于其余二者亦然。以「如是」一词,示如「最上最上、最上小、最上中等」之连结,如是中等小之依次连结:「中等中等最上、中等小,小最上、小中等、小小」。

§741

741.Tesūti navasu pattesu. Tasmāti apattabhāvato. Na gacchantīti ukkaṭṭhukkaṭṭhañca omakomakañcāti dve apekkhitvā bahuvacanaṃ kataṃ. Ete bhājanasaṅkhepena paribhuñjitabbāti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘tasmā ete bhājanaparibhogena paribhuñjitabbā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602).

「于彼等」者,于九钵中。「因此」者,因非钵故。「不成」者,预期最上最上与小小二者,故作复数。此等应以容器之摄而受用。如注疏中所说:「因此,此等应以容器受用而受用。」

§742

742.Pattalakkhaṇasaṃyutanti ettha pattalakkhaṇaṃ nāma yathāvuttapamāṇayuttatā, ‘‘ayopatto pañcahi pākehi pakko mattikāpatto dvīhi pākehi pakko’’ti (pārā. aṭṭha. 2.608) vuttā pākasampatti, kiṇitvā gaṇhāti ce, tassa dātabbamūlassa asesetvā dinnabhāvo, chiddābhāvo, chinnarājīnaṃ abhāvoti pañcavidhaṃ. Hoti cettha –

「具钵相」者,于此,钵相者,即如所说量具足性;「铁钵以五次烧制而烧,陶钵以二次烧制而烧」所说之烧制成就;若购买而取,则除应给之价已给之状态;无孔;无裂纹,此为五种。于此有——

‘‘Pamāṇayuttatā pāka-sampatti dinnamūlatā;

「量具足、熟成就、施为根、无破王胜,此为钵之五相。」

Acchiddārājitā ceti, pattalakkhaṇapañcaka’’nti.

「量具足、熟成就、施为根、无破王胜,此为钵之五相。」

‘‘Adhiṭṭhāya vā vikappetvā vā’’ti vā-saddo yojetabbo. Adhiṭṭhāyāti paṭhamaṃ paribhutte patte sati taṃ paccuddharitvā adhiṭṭhātabbapatto hatthapāse ce hoti, vakkhamānanayena ‘‘imaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmī’’ti vacībhedakaraṇavasena vācāya vā vacībhedaṃ akatvā evameva cintetvā hatthena gahetvā phandāpentena kāyena vā dūre ce hatthapāsā hoti, ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā ‘‘etaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmī’’ti vācā bhinditabbāti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.608 atthato samānaṃ) vuttanayena ekakena vā pacchā satisammose sarāpetvā kukkuccaṃ vūpasametuṃ samatthassa puggalassa sannidhāne vā adhiṭṭhāyāti vuttaṃ hoti. ‘‘Aññassa santike adhiṭṭhāne ayamānisaṃso – sacassa ‘adhiṭṭhito nu kho me, no’ti vimati uppajjati, itaro sāretvā vimatiṃ chindissatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.608) ayamattho aṭṭhakathāyaṃ vutto. ‘‘Dve patte adhiṭṭhātuṃ na labhatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.

「决意或作净分别」者,应连接『或』字。『决意』者,当第一次使用的钵存在时,将其取出,若应决意之钵在手臂所及之处,则以将要说的方式,通过言语破除的方式,以言语说「我决意此钵」,或不破除言语而如是思惟,以手取之,以摇动的身体;若远离手臂所及之处,则观察放置之处,应破除言语说「我决意此钵」,如注疏中所说的方式,或在后来念失时能令忆起、能平息追悔的人面前决意,如是说为『决意』。「在他人面前决意,此有利益——若生起『我已决意耶?未决意耶?』之疑惑,他人令忆起而断疑惑」,此义在注疏中所说。「不得决意二钵」,在结文中所说。

Vikappetvāti (pāci. 373; pārā. aṭṭha. 2.608; kaṅkā. aṭṭha. vikappanasikkhāpadavaṇṇanā) ttha vikappetabbassa pattassa ekattabahuttaṃ, sannihitāsannihitattañca sallakkhetvā ekaṃ ce sannihitaṃ, ‘‘imaṃ pattaṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vā ‘‘imaṃ pattaṃ tissassa bhikkhuno vikappemī’’ti vā ādinā nayena ekaṃ vikappetvāti vuttaṃ hoti. Ettha ‘‘paribhuñjeyyā’’ti vuttattā, ‘‘mayhaṃ santakaṃ paribhuñjehi vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti tena apaccuddhaṭe paribhuñjituṃ ayuttattā ‘‘vikappetvā’’ti paccuddhaṭaviseso gahetabbo.

『作净分别』者,在彼处应观察应作净分别之钵的一或多、存在或不存在,若一个存在,则以「我将此钵净分别给你」或「我将此钵净分别给帝萨比库」等方式,作净分别一个,如是说为『作净分别』。此中因说「应使用」,故「使用我的所有物,或舍弃,或随意处理」,由于在彼未取出时不适合使用,故应取『作净分别』为取出之特殊。

§743

743.Dhāreyyāti anadhiṭṭhahitvā, avikappetvā ca paribhuñjitabbo. Taṃ kālaṃ pattaṃ atikkāmayatoti yojanā. ‘‘Nissaggiya’’nti imināpi ‘‘patta’’nti idaṃ yujjati. Patta-saddo māgadhikānaṃ dviliṅgako, tasmā evaṃ vutto.

『持有』者,不决意、不作净分别而应使用。应连接为「令超过彼时之钵」。以「尼萨耆亚」此语,「钵」此语亦相应。钵字在马嘎达语中为双性,故如是说。

§744

744. Adhiṭṭhitavikappitesu anantogadhattā atirekabhāvaṃ dassetumāha ‘‘yaṃ patta’’ntiādi.

为显示在决意与作净分别者中,因不包含于内而有超过之状态,故说「凡钵」等。

§745

745.Sammukheti aḍḍhateyyahatthappadesato anto ṭhitaṃ pattaṃ. Dūrasminti aḍḍhateyyaratanato parabhāge ‘‘antogabbhe vā uparipāsāde vā sāmantavihāre vā’’ti aṭṭhakathāyaṃ vuttappakāre dūrepi. Yattha katthaci vikappanakālepi santikadūravacanabhedā evameva yojetvā vattabbā. ‘‘Vikappetuṃ pana bahūnipi labbhatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Ayaṃ nayoti ‘‘imaṃ pattaṃ paccuddharāmī’’tiādinayo.

「现前」者,从一肘半手掌量之内所置之钵。「远处」者,从一肘半宝量以外,乃至「在内室中、或在楼阁上、或在周边住处」等,如注疏中所说之方式,即使在远处亦可。无论在何处,于选择时,近处与远处之语词差别,亦应如是连结而说。于结集本中说:「然而,可得选择多个。」此方法者,即「我取回此钵」等之方法。

§746

746. Vācākāyavasena duvidhe adhiṭṭhāne vācādhiṭṭhānaṃ dassetvā kāyādhiṭṭhānaṃ dassetumāha ‘‘ābhoga’’ntiādi. Ābhoganti ‘‘imaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmī’’ti ābhogaṃ. ‘‘Manasā’’ti iminā na vacasāti vuttaṃ hoti. Kāyavikārova kāyavikārakaṃ, hatthena phandāpanādikāyakiriyāti attho. Eteneva kāyādhiṭṭhānaṃ hatthena apattabbe dūre na kātabbanti dasseti.

以语与身二种决意中,示语决意后,为示身决意而说「意向」等。「意向」者,「我决意此钵」之意向。以「以心」此语,即说非以语也。「身变化」即身变化者,以手摇动等身业之义。以此即显示:身决意不应于手不能及之远处作。

§747-8

747-8. ‘‘Jahati adhiṭṭhāna’’nti padacchedo. Dānatoti aññassa dānena. Bhedakatoti bhijjanena. Nāsatoti pattasāmikassa kālakiriyāya. Vibbhamatoti sikkhaṃ apaccakkhāya gihibhāvūpagamanena. Uddhāratoti paccuddharaṇena. Paccakkhatoti sikkhāpaccakkhānena. Parivattanatoti liṅgaparivattanena. Gāhatoti vissāsaggahaṇena, acchinditvā gahaṇena ca.

「舍弃决意」为句之分解。「以施」者,以施与他人。「以破坏」者,以破碎。「以失」者,以钵主之死亡。「以还俗」者,以不舍戒而趣向在家状态。「以取回」者,以取回。「以舍戒」者,以舍学。「以转变」者,以性转变。「以取」者,以信任之取,及以断截而取。

Kaṅgusitthappamāṇenāti sattannaṃ dhaññānaṃ khuddakatarassa kaṅguno sitthappamāṇena. Khenāti mukhavaṭṭiyā dvaṅgulato heṭṭhā ākāsapariyāyena chiddena. Āṇiyā vāti ayomayāya āṇiyā vā.

「以稗子芥子之量」者,以七种谷中最小之稗子芥子之量。「以孔」者,以口缘下二指之空间方式之孔。「或以钉」者,或以铁制之钉。

§750-1

750-1.Maṇipattoti maṇinā kato. Veḷuriyubbhavoti marakatamaṇimayo. Phalikubbhavoti phalikapāsāṇena kato. Kācamayoti kācamattikāmayo. Kaṃsamayoti kaṃsalohena kato. Tipumayoti kāḷatipumayo. Sīsamayoti setatipumayo. Vipallāsena ca vadanti. Sajjhumayoti rajatamayo.

「宝钵」者,以宝所作。「琉璃所生」者,以绿宝石所作。「水晶所生」者,以水晶石所作。「玻璃制」者,以玻璃土所作。「青铜制」者,以青铜金属所作。「锡制」者,以黑锡所作。「铅制」者,以白锡所作。亦有颠倒而说者。「银制」者,以银所作。

§752

752.Ghaṭakaṭāhoti ghaṭakapālaṃ. Sīsakaṭāhoti chavasīsakapālaṃ. Tumbanti alābu. Assāti ekādasavidhassa pattassa. Anulomikanti akappiyavasena anulomaṃ. Tatthāti tasmiṃ ekādasavidhe. Tambamayaṃ lohamayaṃ thālakaṃ pana vaṭṭatīti yojanā, pattoyeva na vaṭṭati, tambalohamayā thālakā pana vaṭṭantīti attho.

「瓦钵」者,瓦片。「头骨钵」者,尸体头骨片。「葫芦」者,葫芦。「非」者,十一种钵之非。「顺」者,以不许可之方式为顺。「于彼」者,于彼十一种中。应连结为:「然而铜制金属制之盘则许可」,钵本身不许可,然而铜金属制之盘则许可,此为义。

§753

753.Taṭṭikādīnīti ādi-saddena vaṭṭakādīnaṃ saṅgaho. Vaṭṭakanti ca aḍḍhacandākāro lohādimayo bhājaniyaviseso. Puggalassāti bhikkhussa. Gihī ca saṅgho ca gihisaṅghā, tesaṃ santakā gihisaṅghikā.

「塔提咖等」者,以「等」字摄取瓦塔咖等。「瓦塔咖」者,半月形之铁等所制之器皿特种。「补嘎喇萨」者,比库之。「基希」与「桑喀」者,在家众与僧团,彼等之所有物为在家众僧团物。

§754

754.Yaṃ kiñci pattanti sattasu pattesu yaṃ kiñci pattaṃ. Vodakaṃ katvāti vigatodakaṃ katvā. Paṭisāmeyyāti nikkhepārahaṭṭhāne nikkhipanavasena, thavikāya pakkhipitvā bandhanavasena vā saṅgopeyya.

「任何钵」者,于七种钵中之任何钵。「令无水」者,令离去水。「应收藏」者,以置于适宜收藏之处之方式,或以投入袋中系缚之方式,应收藏于僧团。

§755

755.Otāpetunti ātape, aggimhi vā tāpetuṃ. Uṇheti tasmiṃyeva uṇhe. Na nidahetabboti na jhāpetabbo. Sīsāpanayanameva na vaṭṭatīti na nidahetabboti attho adhikanivāraṇeneva viññāyati.

「令曝晒」者,于日光中或于火中令加热。「于热」者,于彼热时。「不应令烧焦」者,不应令燃烧。「仅除去湿气亦不许」之义,以「不应令烧焦」之额外遮止而得知。

§756

756.Miḍḍhanteti miḍḍhiyā ante. Paribhaṇḍanteti pamukhe mahāmiḍḍhiyā ante. ‘‘Vitthiṇṇeti antamaso dvipattamattokāsavitthāre’’ti keci. Ṭhapetuṃ pana vaṭṭatīti yojanā, valayādiādhārena vināpi ṭhapetuṃ vaṭṭatīti attho. ‘‘Miḍḍhiyā pamukhe miḍḍhiyā ca kharabhūmipadesādīsu ca valayamatthake ṭhapetuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti.

「于粪堆边」者,于粪堆之边缘。「于围绕处」者,于前方大粪堆之边缘。「展开」者,某些人说「至少二钵量空间之展开」。然而「许置放」者为连结,即使无环等支持亦许置放之义。彼等说「于粪堆前方、于粪堆与粗糙地面等处、于环之顶上,许置放」。

§757

757.Dāruādhāraketi udukkhalasadise dārumaye ādhāre. Dve patte ṭhapetumpi vaṭṭatīti pattamatthake aparassāpi pattassa ṭhapanavasena dve patte ṭhapetumpi vaṭṭati. Api-saddena ekasmiṃ vattabbameva natthīti dasseti. Ayameva nayoti ‘‘dvepi patte ṭhapetuṃ vaṭṭatī’’ti ayaṃ nayo. Daṇḍabhūmiādhārakesūti ettha daṇḍādhāro nāma bahūhi daṇḍehi kato. Bhūmiādhārako nāma bhūmiyaṃ kato ālavālavalayākāro siliṭṭhādhāro. ‘‘Dantavettalatādimayo bhūmiādhārako’’ti keci.

「木支持」者,于类似臼之木制支持上。「亦许置放二钵」者,以一钵置于钵顶、另一钵亦以置放之方式,亦许置放二钵。以「亦」字显示于一处无应作之事。「此即方法」者,「亦许置放二钵」,此为方法。「于杖支持与地支持等」者,此中「杖支持」者,名为以众多杖所作。「地支持」者,名为于地面所作之钩环形之石制支持。某些人说「以象牙、藤、蔓等所制之地支持」。

§758-9

758-9.Taṭṭikāyāti tālapaṇṇādīhi katataṭṭikāya. Potthaketi makacivākamaye vā rukkhavākamaye vā attharaṇe. Kaṭasāraketi tālapaṇṇādīhi vīte attharaṇe. Paribhaṇḍakatāyāti katagomayaparibhaṇḍāya. Api-saddena sudhākammaṃ katvā pāsāṇena ghaṃsitvā maṭṭhakatāya bhūmiyā vattabbameva natthīti dasseti. Vālukāsu vāti leḍḍupāsāṇasakkharakapālādiamissāsu saṇhasukhumavālukāsūti vuttaṃ hoti. Tenevāha ‘‘tathārūpāsū’’tiādi. Rajamhi santepi asantepi visuṃyeva ‘‘kharabhūmiyā na ṭhapetabba’’nti vuttattā ‘‘sarajāyā’’ti iminā rajokiṇṇaṃ saṇhabhūmimāha. Kharabhūmiyāti pharusabhūmiyā.

「于塔提咖」者,于以多罗叶等所作之塔提咖。「布」者,于以树皮所制或以树皮所制之敷具上。「咖德萨拉咖」者,于以多罗叶等所编之敷具上。「于涂抹处」者,于已作牛粪涂抹处。以「亦」字显示于已作涂灰、以石磨光之平滑地面上无应作之事。「于砂上」者,于混杂土块、石、碎石、瓦片等之细滑砂上,如是所说。故彼说「于如是处」等。虽有尘土或无尘土,因已说「不应置于粗糙地面」,故以「有尘土」此语说明尘土充满之细滑地面。「于粗糙地面」者,于粗硬地面。

§760

760.Laggetunti olambetuṃ. Daṇḍakoṭiyā, nāgadantakoṭiyā ca pattamukhena pakkhipitvā ṭhapanampi lagganaṃ nāma. Chattaṅkamañcapīṭhesūti chatte, aṅke, mañcapīṭhe ca.

「应悬挂」者,应垂挂也。以杖端、象牙端将钵口插入而安置,亦名为悬挂。「于伞、膝、床座」者,于伞上、膝上、床座上也。

§761

761.Aṭanīsūti aṅgesu. Bandhitvāti thavikāya aṃsavaddhanakādinā yena kenaci bandhitvā. Olambetumpīti laggetumpi. ‘‘Ṭhapetuṃ uparī’’ti padacchedo.

「于地面」者,于肢体上也。「系缚后」者,以皮带、肩带等任何方式系缚后也。「亦应垂挂」者,亦应悬挂也。句读为「安置于上方」。

§762

762.Mañcapīṭhaṭṭaketi mañcapīṭhesu ṭhapitapattā yathā na patanti, tathā aṭanimatthake dārunā parikkhepe kate mañcapīṭhaṭṭakā nāma honti, tādise mañcapīṭhaṭṭake ṭhapetuṃ vaṭṭatīti attho. Bhattapūropīti bhattassa pūropi. Api-saddena yāgutelaparipūritassāpi saṅgaho. Tucchapatte vinicchayo yathāvuttoyeva. Pūraṇaṃ pūro, bhattassa pūro bhattapūro.

「床座架」者,为使安置于床座上之钵不致掉落,于地面顶端以木制围栏所作者,名为床座架,于如是床座架上安置是允许的,此为其义。「亦食满」者,食之满也。以「亦」字,摄取粥、油所充满者。空钵之判定,如前所说。满为充满,食之满为食满。

Tibhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā. · 三诵分注释终了。

§763

763.Kavāṭanti dvārakavāṭaphalakaṃ. ‘‘Senāsane dvārakavāṭavātapānakavāṭādī’’tiādīsu dvāraphalakaṃ ‘‘kavāṭa’’nti hi vuttaṃ. Na paṇāmeyyāti na nāmeyya na cāleyya, na ca pidaheyyāti attho. Pattaṃ hatthe yassa so pattahatthoti bhinnādhikaraṇoyaṃ bāhiratthasamāso ‘‘vajirapāṇī’’tiādīsu viya. ‘‘Paṇāmeyya assā’’ti padacchedo.

「门扇」者,门之门扇板也。于「住所之门扇、窗扇等」等处,门板被称为「门扇」。「不应推开」者,不应移动、不应摇动,不应关闭之义也。手持钵者为持钵手,此为异依主复合词,如「执金刚」等。句读为「应推开门」。

§764

764.Na nīhareyya pattena calakānīti rasaṃ pivitvā pātitamadhukaphalaṭṭhikādi chaḍḍitāni bahi chaḍḍetuṃ pattena na nīhareyya. Aṭṭhikāni vāti panasaṭṭhikolaṭṭhiādiaṭṭhikāni vā. Ucchiṭṭhamudakanti mukhadhovanādikaṃ ucchiṭṭhamudakaṃ. Pattena nīharantassāti yojanā, bahi chaḍḍetuṃ taṃ patte āsiñcitvā harantassāti vuttaṃ hoti. Itarathā ucchiṭṭhapattadhovanodakampi teneva pattena bahi na nīharitabbaṃ siyā.

「不应以钵取出可动物」者,饮汁后所吐之蜜果核等弃物,不应以钵取出而弃于外。「或骨」者,或波罗蜜果核、枣核等骨也。「残水」者,洗口等之残水也。应连接为「以钵取出者」,谓将其注入钵中而持出弃于外者,如是所说。否则,洗残钵之水亦不应以彼钵持出于外。

§765

765. Paṭiggaheti mukhadhovanodakanti paṭiggaho, kheḷamallakova. Mukhato nīhaṭanti mukhena chaḍḍitaṃ maṃsakhaṇḍādi yaṃ kiñci.

「受取」者,洗口水也,受取者,即唾沫污秽也。「从口取出」者,从口吐出之肉块等任何物也。

§766

766.Vinassatīti vibbhamena vā sikkhāpaccakkhānena vā kālakiriyāya vā vinassati. Atha vā yoti paccattavacanaṃ ‘‘yassā’’ti sāmivasena pariṇāmetvā yassa bhikkhuno patto bhedena vā acchedena vā corikāya haraṇena vā nassati, tassa anāpattīti yojanā.

「将坏失」者,因还俗、或舍学、或命终而坏失。或者,「其」(ya)是对自己的表达,转换为属格「其之」(yassā)之义,即:对于某位比库,其钵因破裂、或断裂、或被盗而失去者,彼无罪。此为连结。

§767

767.Paṭhamassāti pattavaggassa paṭhamaṃ saṅgahitattā paṭhamassa. Pattassāti pattasikkhāpadassa. Paṭhamenāti cīvaravaggassa paṭhamaṃ saṅgahitattā paṭhamena kathinenāti sambandho. Mahesināti mahante sīlakkhandhādayo guṇe esi gavesīti mahesi. Paṭhamassa pattassa samuṭṭhānādayo sabbe idha aniddiṭṭhavinicchayā paṭhamena kathinena samā sadisā iti mahesinā matā anumatā anuññātāti yojanā.

「第一之」者,因被摄入钵品之第一,故为第一之。「钵之」者,钵学处之。「以第一」者,因被摄入衣品之第一,故以第一咖提那衣。此为关联。「大仙」者,寻求广大的戒蕴等诸德,故为大仙。第一钵之起源等一切,在此未说明之决断,与第一咖提那衣相同、相似,此为大仙所思、所认可、所允许。此为连结。

Paṭhamapattakathāvaṇṇanā. · 第一钵事注释。

§768

768. Pañca bandhanāni ūnāni yassa so pañcabandhanaūno, patto, tasmiṃ, abandhanañca ekadviticatubandhanañca ‘‘pañcabandhanaūna’’nti gahitaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘ūnapañcabandhano nāma patto abandhano vā ekabandhano vā dvibandhano vā tibandhano vā catubandhano vā’’ti (pārā. 613). Bandhane akatepi bandhanāraho vakkhamānalakkhaṇarājiyuttopi ‘‘ūnapañcabandhanoyevā’’ti gahetabbo. Ettha abandhano nāma yassa bandhanameva natthi, so. Tenevāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yasmā abandhanassapi pattassa pañca bandhanāni na pūrenti sabbaso natthitāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.612-613). Dvaṅgulappamāṇato ūnarājiyutto abandhanokāsopi ‘‘abandhanoyevā’’ti gahetabbo. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘abandhanokāso nāma patto yassa dvaṅgulā rāji na hotī’’ti (pārā. 613).

五种系缚不足者,即五系缚不足之钵,于彼,无系缚及一、二、三、四系缚被摄为『五系缚不足』。如圣典所说:『五系缚不足之钵者,即无系缚、或一系缚、或二系缚、或三系缚、或四系缚之钵』。即使系缚未作,但应作系缚、具有将说之特相之边缘者,亦应取为『五系缚不足』。此中,无系缚者,即其系缚完全不存在者。因此注疏中说:『因为对于无系缚之钵,五种系缚不能满足,因完全不存在之故』。从二指量起边缘不足、无系缚之处者,亦应取为『无系缚』。如圣典所说:『无系缚之处者,即其边缘不足二指之钵』。

§769

769.Uddiṭṭhanti ‘‘bandhanokāso nāma patto yassa dvaṅgulā rāji hotī’’ti (pārā. 613) padabhājane vuttaṃ. Dvaṅgulāya rājiyā ekañca bandhananti yojanā. ‘‘Mukhavaṭṭito heṭṭhā bhaṭṭhā’’ti aṭṭhakathāvacanato (pārā. aṭṭha. 2.612-613) ‘‘sabbāpi rājiyo mukhavaṭṭito paṭṭhāya heṭṭhā bhaṭṭhāyeva gahetabbā’’ti nissandehe vuttaṃ. Mukhavaṭṭiṃ vinā aññatthāpi ūnapañcabandhane vā ūnapañcabandhanokāse vā sati sopi patto ūnapañcabandhano na hotīti na sakkā vattuṃ, tasmā ‘‘mukhavaṭṭito paṭṭhāyā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.612-613) aṭṭhakathāyaṃ niyametvā vacanaṃ vīmaṃsitabbaṃ. Idha pana tathā niyamo na dassito, tasmā ayameva vinicchayo sāmaññena vuttāya pāḷiyā aññadatthu saṃsandati sameti. Ca-kārassa avuttasamuccayatthattā dvaṅguladvaṅgulāhi dvīhi dve bandhanāni ca tīṇi bandhanāni cāti idampi vuttameva hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yassa pana dve rājiyo, ekāyeva vā caturaṅgulā, tassa dve bandhanāni dātabbāni. Yassa tisso, ekāyeva vā chaḷaṅgulā, tassa tīṇi bandhanāni dātabbānī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.612-613).

「已说」者,于词句分析中所说『系缚之处者,即其边缘有二指之钵』。以二指之边缘及一系缚,此为连结。从注疏之语『从口缘向下烧制』,『一切边缘皆应从口缘开始向下烧制而取』,此无疑地说。除口缘外,于他处若有五系缚不足或五系缚不足之处,彼钵亦不能说为五系缚不足,因此注疏中限定说『从口缘开始』之语应审察。然而此处未如是显示限定,故此决断以一般所说之圣典与他处相合、相应。因『及』(ca)字有未说之合集义,以二指二指之二处有二系缚及三系缚,此亦已说。如注疏所说:『若有二边缘,或仅一处四指,应给予二系缚。若有三处,或仅一处六指,应给予三系缚』。

Ūnapañcabandhanapattesu antimapattassa vibhāgaṃ dassetumāha ‘‘bandhanāni cā’’tiādi. Mukhavaṭṭiyā aṭṭhaṅgulappamāṇānaṃ catunnaṃ rājīnaṃ cattāri bandhanāni cāti vuttaṃ hoti. Cakāro pubbe vuttasseva samuccayaṃ karoti. Aṭṭhaṅgularājiyā tathāti mukhavaṭṭito paṭṭhāya aṭṭhaṅgulāyāmaṃ bhaṭṭhāya rājiyā dvaṅguladvaṅgulamatte ṭhāne teneva nīhārena baddhāni cattāri bandhanāni cāti attho.

为显示五系缚不足诸钵中最后钵之分别,说『及诸系缚』等。从口缘八指量之四边缘有四系缚,此已说。『及』字对前已说者作合集。『以八指边缘如是』者,从口缘开始八指长度烧制之边缘,于二指二指量之处,以同样方式系缚之四系缚及,此为义。

§770

770. Evaṃ ūnapañcabandhanapattaṃ dassetvā idāni paripuṇṇapañcabandhanapattaṃ dassetumāha ‘‘pañca vā’’tiādi. Mukhavaṭṭiyā dvaṅguladvaṅgulāyāmaṃ otiṇṇā pañca rājiyo ca. Vā-saddena pañcabandhanavikappā dassitā. Ekā vāpi dasaṅgulāti mukhavaṭṭito dasaṅgulāyāmā ekā vā rāji hoti. Api-saddena tassā rājiyā bandhano pañcabandhanapakkho dassito. Ayaṃ pattoti yassa pañca rājiyo vā tattha bandhanāni pañcabandhanāni vā, dasaṅgulā ekā rāji vā tattha bandhanāni pañcabandhanāni vā santi, ayaṃ patto pañcabandhano nāma.

如是显示五系缚不足钵后,今为显示圆满五系缚钵,说『或五』等。从口缘二指二指长度超过之五边缘及。以『或』字显示五系缚之选择。『或一处十指』者,从口缘十指长度之一边缘或有。以『亦』字显示彼边缘之系缚为五系缚之类。『此钵』者,其有五边缘或于彼有五系缚之诸系缚,或十指之一边缘或于彼有五系缚之诸系缚,此钵名为五系缚。

§771

771. Ettāvatā mattikāpatte vinicchayaṃ dassetvā idāni ayopatte dassetumāha ‘‘ayopatto’’tiādi. Chiddāni paṭicchādetuṃ bandhitabbāni ayopaṭṭāni lohamaṇḍalakāni nāma. ‘‘Bhaṇḍī’’tipi tasseva pariyāyo. Bhaṇḍitabbaṃ bandhitvā chidde paṭicchāditepi yattha asaṇhatāya āmisaṃ tiṭṭhati, tādisopi apattoyevāti āha ‘‘maṭṭho vaṭṭatī’’ti. Ayocuṇṇena vāṇiyāti etthāpi ‘‘maṭṭho vaṭṭatī’’ti sambandhanīyaṃ.

771. 至此已示陶钵之决断,今为示铁钵而说「铁钵」等。为覆盖诸孔洞而应绑缚之铁片,名为铁圆片。「邦帝」亦是其同义语。即使以邦帝绑缚覆盖孔洞,若因不密合而食物停留之处,如是者亦仅是非钵,故说「玛托允许」。于「以铁粉涂抹」处,亦应连结「玛托允许」。

§772

772. Tassa nissaggiyaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ taṃ pattaṃ tasmiṃ anukampāya agaṇhantassāti yojanā, ‘‘saṅghamajjhe nissajjitabbo’’ti (pārā. 613) vacanato saṅghamajjhe nissaṭṭhaṃ tassa taṃ pattaṃ tasmiṃ pattanissajjake puggale anukampāya agaṇhantassa.

772. 其应舍之钵已舍与僧团,对彼不取者,应如是连结:依「应于僧中舍」之语,于僧中已舍之彼钵,对彼舍钵之人,因怜愍而不取者。

§773

773.Dīyamāne tu pattasminti ūnapañcabandhanena pattena viññāpitanavapatte bhikkhumhi taṃ pattaṃ saṅghamajjhe nissajjitvā āpattiṃ desetvā nisinne catasso agatiyo agamanaṃ, gahitāgahitajānananti imehi pañcahi aṅgehi samannāgatena bhikkhunā paṭhamaṃ saṅghaṃ yācitvā ñattidutiyāya kammavācāya saṅghena pattagāhakaṃ katvā sammatena nissaṭṭhapattaṃ hatthena gahetvā tasmiṃ saṅghe saṅghattherato paṭṭhāya anukkamena upasaṅkamma viññāyamānaṃ guṇaṃ vatvā paṇāmite. Yassāti tasmiṃ saṅghamajjhe nisinnassa yassa bhikkhuno, rocanatthayoge sampadānavacanaṃ. So dīyamāno patto. Taṃ dīyamānaṃ pattaṃ.

773. 「于钵被给与时」者,于以少于五缀之钵请求新钵之比库,于僧中舍彼钵、说罪已、坐定后,具足四不去处之不去、知已取未取等此五支之比库,先请求僧团,以白二甘马语由僧团作为取钵者、被认可者,以手取已舍之钵,于彼僧团中从僧团长老开始依次前往,说明被请求之功德后,被授与。「于谁」者,于彼僧中坐之某比库,为表喜悦义之与格。彼被给与之钵。彼被给与之钵。

§774

774.Dīpitoti ‘‘apattakassa na gāhetabbo’’ti (pārā. 615) vutto. Tatthāti tassaṃ bhikkhuparisāyaṃ. Pattapariyantoti ettha ‘‘evaṃ parivattetvā pariyante ṭhitapatto’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615) aṭṭhakathāyaṃ vuttattā tena pattaparivattanena āgato vā sabbehi aggahitattā āgato so eva vā patto pariyanto nāma hotīti attho. Tassa bhikkhunoti pattaṃ nissajjitvā nisinnassa tassa bhikkhuno.

774. 「已说」者,「不应给与无钵者」已说。「于彼处」者,于彼比库众中。「钵之边际」者,此处因注疏中说「如是转换后,停于边际之钵」,故由彼钵转换而来者,或因一切人未取而来者,彼钵本身名为边际,此为其义。「彼比库之」者,舍钵已坐之彼比库之。

§775

775.Tanti attano dinnaṃ taṃ pariyantapattaṃ. Appadeseti mañcapīṭhādiaṭṭhāne. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘mañcapīṭhachattanāgadantādike adese’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615). Vissajjetīti aññassa deti. Attanā adāpetvā aññena taṃ pattaṃ sayameva attano gahetvā aññaṃ anurūpaṃ pattaṃ diyyamānaṃ gaṇhituṃ vaṭṭatīti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Abhogena paribhuñjatīti yāgurandhanādivasena paribhuñjati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘abhogenāti yāgurandhanarajanapacanādinā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615). ‘‘Antarāmagge pana byādhimhi uppanne aññasmiṃ bhājane asati mattikāya limpitvā yāguṃ vā pacituṃ udakaṃ vā tāpetuṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.615) aṭṭhakathāyaṃ vuttattā tādise ṭhāne tathāpi paribhuñjituṃ vaṭṭatīti ettha viseso.

775. 「彼」者,自己所给与之彼边际钵。「置于某处」者,置于床椅等处。如注疏中说「于床、椅、伞、象牙等处」。「令离去」者,给与他人。不令他人给与,自己取彼钵,取被给与之其他适当之钵,允许,注疏中已说。「以非受用而受用」者,以粥之煮染等方式受用。如注疏中说「以非受用者,以粥之煮、染、煮等」。因注疏中说「然于途中生病时,若无其他容器,以泥涂抹煮粥或加热水,允许」,故于如是处,如是受用亦允许,此为差别。

§776

776.Naṭṭheti attano paribhuñjiyamāne patte coraggahaṇādinā naṭṭhe. Bhinneti bhedamupagate. Anāpattīti aññaṃ pattaṃ viññāpentassa anāpatti. Pakāsitāti ‘‘anāpatti naṭṭhapattassa bhinnapattassa ñātakānaṃ pavāritānaṃ aññassatthāya attano dhanenā’’tiādinā (pārā. 617) nayena pāḷiyaṃ desitā. Idha ‘‘aññassatthāyā’’ti vuttattā attano vaḷañjiyamāne patte satipi aññassatthāya pattaṃ viññāpetuṃ vaṭṭati. Ñātakādīnaṃ gaṇhatoti ettha ‘‘santaka’’nti labbhati. Attano dhanenāti yojanā. Ettha dhanaṃ nāma suttavatthādi kappiyavatthu.

776. 「失」者,于自己受用之钵,以盗贼取等而失。「破」者,遭遇破损。「无罪」者,请求其他钵者无罪。「已显示」者,以「无罪,失钵者、破钵者、亲戚之已开许者、为他人、以自己之财」等方式于经中所说。此处因说「为他人」,故即使自己有可用之钵,为他人请求钵,允许。「亲戚等之取」者,此处得「现有」。应连结「以自己之财」。此处财者,名为线、布等如法之物。

§777

777. Ettha viññāpanaṃ kriyaṃ.

777. 于此，「令知」即动作本身。

Dutiyapattakathāvaṇṇanā. · 第二钵事注释。

§778

778.Sappiādiṃ bhesajjanti ettha pāḷiyaṃ ‘‘seyyathidaṃ? Sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇita’’nti (pārā. 622) uddisitvā ‘‘sappi nāma gosappi vā ajikāsappi vā mahiṃsasappi vā, yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappī’’ti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ ghatañca ‘‘tesaṃyeva navanīta’’nti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ navanītañca ‘‘tilatelaṃ sāsapatelaṃ madhukatelaṃ eraṇḍakatelaṃ vasātela’’nti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ telañca ‘‘madhu nāma makkhikāmadhū’’ti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ madhuñca ‘‘phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbatta’’nti (pārā. 623) niddiṭṭhaṃ guḷādiphāṇitañcāti etasmiṃ pañcabhesajjarāsimhi yaṃ yaṃ bhesajjanti attho. Purebhattanti purebhatte. Paṭigayhāti paṭiggahetvā.

778. 于「酥等药」此处,在圣典中先举出「即:酥、生酥、油、蜜、糖」,然后解释「酥者,牛酥、山羊酥、水牛酥,凡其肉可食者,彼等之酥」,又解释熟酥「彼等之生酥」,又解释生酥「胡麻油、芥子油、蜂蜜树油、蓖麻油、动物脂油」,又解释油「蜜者,蜜蜂之蜜」,又解释蜜「糖者,从甘蔗生出者」,又解释糖浆等糖。于此五种药聚中,凡是药,此为义。「午前」者,在午前时。「受取」者,受取之后。

§779

779.Taṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ bhesajjaṃ. Sattāhanti ettha ‘‘vaṭṭatī’’ti kiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. ‘‘Sattāhaṃ atikkamantassā’’ti padacchedo. ‘‘Sattāhātikkame tassā’’ti vā pāṭho. Sattāhassa atikkamo sattāhātikkamo, tasmiṃ sattāhātikkame. Tassāti bhesajjapaṭiggāhakassa bhikkhuno. ‘‘Nissaggiya’’nti iminā pācittiyameva dassitaṃ. Nissaggiyavatthu bhājanagaṇanāya āpattiṃ karoti. Ekasmiṃ bhājanepi visuṃ visuṃ ṭhapitāni navanītapiṇḍaguḷapiṇḍasakkaramadhupaṭalānipi attano gaṇanāya āpattiṃ karonti.

779. 彼午前受取之药。于「七日」此处,「允许」是对行为之绝对连结的使用语。「对超过七日者」是句之分解。或有读本作「于七日超过时,对彼」。七日之超过为七日超过,于彼七日超过时。「对彼」者,对受取药之比库。以「尼萨耆亚」此语,仅显示巴吉帝亚。尼萨耆亚物以容器之计数而成罪。即使在一个容器中,分别放置之生酥团、糖团、砂糖、蜜饼等,亦以各自之计数而成罪。

§780

780.Gaṇhitvāti paṭiggahetvā. Sannidhīyatīti sannidhi, sannihitavatthu, tassa kārakaṃ karaṇaṃ aparāparadivasatthāya ṭhapanaṃ, taṃ katvā, pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ yathā aparaṃ divasaṃ gacchati, tathā katvā nikkhipitvāti attho. Nirāmisaṃ sāyatoti āmisena amissetvā bhuñjantassa.

780. 「取」者,受取之后。「贮藏」者,贮藏,已贮藏之物,其作者、作法是为后日而放置,作彼之后,午后受取之物,如其到达次日,如是作而放置,此为义。「不混杂而食」者,对混合资具而食者。

§781

781.Uggahitanti appaṭiggahāpetvā hatthena gahitaṃ. Sarīrabhogeti bahi sarīraparibhogeneva.

781. 「拿取」者,未令受取而以手拿取。「身体受用」者,仅以外在身体之受用。

§782

782.Gahitaṃ paṭiggahitaṃ. Tāpetvāti vilīyāpetvā.

782. 『已取』即已接受也。『使热』者，即使融化也。

§783

783.‘‘Sayaṃ tāpeti…pe… na hoti so’’ti idaṃ sudhotanavanītaṃ sandhāya vuttaṃ, duddhotena pana dadhiguḷikādisahitena sāmaṃpāko hoteva. Navanītassa yaṃ sayaṃ tāpanaṃ, so sāmaṃpāko na hotīti yojanā.

「自己煮……不成」者,此是就善洗之生酥而说。然若以不善洗之、与凝乳团等共存者,则自煮确实成立。生酥之自己煮,彼自煮不成立——此为连结之义。

§784

784.Yena kenacīti upasampannena, anupasampannena vā.

「以任何」者,以达上者,或以未达上者。

§785

785.‘‘Sayaṃ karotī’’ti iminā anupasampannaṃ nivatteti. Tena kataṃ pana tadahu purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘purebhattaṃ paṭiggahitakhīrena vā dadhinā vā katasappi anupasampannena kataṃ sāmisampi tadahu purebhattaṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.622).

「自己作」者,以此排除未达上者。然由彼所作者,若于当日午前,即使与主共存亦允许。如注疏中说:『午前以所受取之乳或酪所作之熟酥,由未达上者所作,即使与主共存,于当日午前亦允许。』

§786

786.Savatthukassāti ettha vatthu nāma khīradadhi.

「有根本者」者,此中根本者,名为乳与酪。

§787

787.Assāti paṭiggahitakhīradadhīhi katasappimāha. ‘‘Paṭiggahetvā tānī’’ti vuttattāti idaṃ ‘‘yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhūnaṃ paṭisāyanīyāni bhesajjāni, seyyathidaṃ? Sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, tāni paṭiggahetvā’’ti (pārā. 622) imasmiṃ mātikāpāṭhe ‘‘yānī’’ti vuttasappiādīnameva ‘‘tāni paṭiggahetvā’’ti vuttattāti vuttaṃ hoti, tattha khīradadhīnaṃ avuttattāti adhippāyo.

「有」者,说以所受取之乳酪所作之熟酥。「受取彼等」如是所说者,此是于『然而彼等为病比库之适宜药,即:熟酥、生酥、油、蜜、糖,受取彼等』此母论文中,『彼等』如是所说之熟酥等,『受取彼等』如是所说之故——如是说,其中乳酪未被说及——此为意趣。

§788

788.Kappiyasappimhīti kappiyamaṃsānaṃ sattānaṃ ghate. Akappiyasappimhīti akappiyamaṃsānaṃ sattānaṃ ghate, paṭiggahetvā sattāhe atikkanteti vuttaṃ hoti.

「于净熟酥中」者,于净肉众生之酥油中。「于不净熟酥中」者,于不净肉众生之酥油中,受取后七日已过——如是所说。

§789

789. Tena sappinā akappiyena bhavitabbanti idaṃ dukkaṭaṃ kathaṃ hotīti āha ‘‘sabbā’’tiādi. Akappiyaṃ maṃsaṃ yesaṃ te akappiyamaṃsā, manussādayo, sabbe ca te akappiyamaṃsā cāti sabbākappiyamaṃsā, tesaṃ.

789. 「以彼酥为不净」,此恶作如何成立?为说此故,说「一切」等。不净肉者,谓彼等之肉不净,即人等;一切彼等之肉皆不净,故为一切不净肉者,彼等之。

§790-1

790-1. Evaṃ ce vaṭṭati, ‘‘yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappī’’ti kasmā pāḷiyaṃ vuttanti codanaṃ samuṭṭhāpetvā taṃ pariharitumāha ‘‘yesa’’ntiādi. Tattha ‘‘yesañhi kappati maṃsaṃ, tesaṃ sappī’’ti idaṃ vacanaṃ kiṃ payojanaṃ sādhetīti vuttaṃ hoti. Idāni paricchedaniyamanasaṅkhātaṃ taṃpayojanañca tabbisayañca dassetumāha ‘‘paṇītabhojanassā’’tiādi. Paṇītabhojanassa paricchedaniyāmananti yojanā. Sattāhakālike pañcavidhe bhesajjeti vuttaṃ hoti, niddhāraṇe bhummaṃ. Nissaggiyassa vatthūnanti niddhāritabbadassanaṃ. Nissaggiyassāti ettha taṃhetukassa pācittiyassāti attho. Vatthūnanti sappinavanītadvayameva vuttaṃ. Sattāhakālike nissaggiyapācittiyassa vatthu nāma etesameva sappinavanītāni, paṇītabhojanañca tesameva khīradadhisappinavanītānīti dassetuṃ tathā vuttaṃ, na akappiyamaṃsasattānaṃ sappiādinivāraṇatthaṃ vuttanti ayaṃ pāḷiyaṃ tathāgatā dhippeto atthoti vuttaṃ hoti.

790-1. 若如是允许,「彼等之肉若净,彼等之酥」,何故于圣典中如是说?提出此诘难后,为遣除之故说「彼等」等。其中「彼等之肉若净,彼等之酥」,此语句成就何义?如是说也。今为显示称为限定与规定之彼义及彼境,故说「上等食之」等。上等食之限定规定,应作如是结合。于七日药中五种药,如是说也,于排除中为处格。尼萨耆亚之事物者,显示应排除之义。「尼萨耆亚」者,此中意为以彼为因之巴吉帝亚。「事物」者,唯说酥与生酥二者。七日药中尼萨耆亚巴吉帝亚之事物,名为此等酥与生酥,上等食亦唯彼等之乳、酪、酥、生酥,为显示此故如是说,非为遮止不净肉有情之酥等而说,此为圣典中如来所隐含之义,如是说也。

§792

792.Gahituggahitādike uggahitapaṭiggahitādike navanītepi sabbo vinicchayo sappimhi vuttanayeneva veditabboti yojanā. Ādi-saddena purebhattaṃ, pacchābhattaṃ paṭiggahitakhīradadhīhi, uggahitakhīradadhīhi ca kataṃ navanītaṃ, tādisameva akappiyamaṃsanavanītañca saṅgahitaṃ. Sabbo vinicchayoti āpattiādikaṃ sabbavinicchayaṃ saṅgaṇhāti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sabbo āpattānāpattiparibhogāparibhoganayo’’ti (pārā. aṭṭha. 2.622).

792. 于取与受取等中,于受取与领受等中,生酥之一切判别,亦应以酥中所说之方式了知,应如是结合。以「等」字摄取食前、食后以领受之乳酪所作之生酥,以受取之乳酪所作之生酥,及如是之不净肉生酥。一切判别者,摄取罪等一切判别。如注疏中说「一切罪与非罪、受用与非受用之方式」。

§793-4

793-4.Bhikkhūnaṃ ākirantīti ettha ‘‘patte’’ti sāmatthiyā labbhati. Ādiccapakkanti ātape vilīnaṃ. Saṃsaṭṭhaṃ parissāvitaṃ.

793-4. 「向比库们洒」,此中以「于钵中」之力而得。日光方者,于日光中融化。混合者,渗透也。

§795-6

795-6. Tilatelaṃ sāsapatelaṃ madhukatelaṃ eraṇḍakatelaṃ. Gahitanti paṭiggahitaṃ. Purebhattaṃ sāmisampi nirāmisampi sāyitabbanti yojanā. Tesaṃ vasāti sattāhātikkantānaṃ tesaṃ telānaṃ vasena, telabhājanagaṇanāyāti vuttaṃ hoti.

795-6. 胡麻油、芥子油、蜂蜜油、蓖麻油。取者,领受也。食前有残食与无残食皆应涂,应如是结合。彼等之力者,依过七日之彼等油之力,于油器计算中,如是说也。

§798

798.Tesaṃ tiṇṇampīti eraṇḍamadhukasāsapabījānaṃ tiṇṇaṃ.

798. 彼等三者,蓖麻、蜂蜜、芥子种子之三者。

§799

799.Nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.

【尼萨耆亚巴吉帝亚】

§800

800.Sāsapādīnanti ettha ādi-saddena paṭilomena madhukeraṇḍakānaṃ gahaṇaṃ. Gahetvāti paṭiggahetvā. Bhikkhunā telatthāyeva gahetvā ṭhapitānaṃ sāsapādīnaṃ sattāhātikkame dukkaṭaṃ siyāti yojanā.

「芝麻等」者,此中以「等」字,依次摄取蜂蜜与蜂巢。「取得」者,即受取。应作如是连结:比库为油之目的而取得并储存芝麻等,若超过七日,则有恶作。

§801-2

801-2. Nāḷikerañca karañjañca nāḷikerakarañjāni, tesaṃ, nāḷikeraphalānaṃ, nattamālaṭṭhīnañca telanti sambandho. Kuruvakassāti atasibījassa. Nimbañca kosambakañca nimbakosambakāni, tesaṃ, pucimandabījassa ca phandanabījassa ca telanti sambandho. Bhallātakassāti evaṃnāmakassa rukkhabījassa. Samayaccayeti sattāhātikkame.

「椰子与迦兰阇」者,即椰子迦兰阇,彼等之,椰子果实之,以及诃梨勒核之油,如是连结。「咖儒瓦咖」者,即阿德西籽之。「楝与国桑巴咖」者,即楝国桑巴咖,彼等之,即布吉曼德籽与潘德纳籽之油,如是连结。「帕喇德咖」者,即如是名之树籽之。「时限过」者,即超过七日。

§803

803.Yāvakālikabhedañcāti ettha ‘‘yāvakālika’’nti bhedo visesanaṃ yassāti viggaho, ‘‘idaṃ vatthu’’nti etassa ajjhoharaṇīyavisesitabbassa visesanaṃ. Yāvajīvikantipi tasseva visesanaṃ. Sesanti ‘‘sāmaṃpākasavatthuka purebhattapacchābhattapaṭiggahitauggahitakavatthuvidhānaṃ sabba’’nti (pārā. aṭṭha. 2.622) aṭṭhakathāyaṃ dassitaṃ sesaṃ visesappakārajātamāha. Etthāpīti imasmiṃ telavinicchayepi.

「尽形寿之分别」者,此中「尽形寿」者,是分别,是特殊化,其分解为「有此对象」,是对「此应吞咽之特殊化对象」之特殊化。「尽寿」者,亦是彼之特殊化。「其余」者,在注疏中所示「自煮之对象、午前午后受取之对象、储存之对象之规定,一切」之其余,说特殊之种类。「此中亦」者,即在此油之抉择中亦。

§804

804.Acchassa isassa. Macchassa jalajassa. Varāhassa sūkarassa. Susukāsaṅkhātassa makarassa. Macchavacaneneva makarassa saṅgahitattepi vāḷamacchabhāvena visuṃ gahaṇanti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Gadrabhassa kharassa. Imesaṃ pañcannaṃ sattānaṃ vasena pañcavidhānaṃ vasānaṃ telañca pañcappakāraṃ hotīti attho.

「熊」者,即伊萨。「鱼」者,即水生者。「野猪」者,即猪。「名为苏苏咖」者,即摩咖拉。虽以鱼之语词已摄取摩咖拉,然因其为大鱼之性质而别取,在注疏中如是说。「驴」者,即卡拉。依此五种有情,五种脂之油亦成五种,此为义。

§805

805.Kappiyākappiyassa cāti kappiyākappiyamaṃsassa sattassāti vuttaṃ hoti, sabbameva vasātelaṃ vaṭṭatīti iminā sambandho. Ettha ‘‘anujānāmi bhikkhave vasāni bhesajjāni acchavasaṃ macchavasaṃ susukāvasaṃ sūkaravasaṃ gadrabhavasa’’nti (mahāva. 262) anuññātapāṭhe acchavasāggahaṇena manussehi aññesaṃ sabbākappiyamaṃsasattānaṃ vasāya anuññātattā taṃ saṅgahetuṃ akappiyaggahaṇaṃ katanti daṭṭhabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘acchavasa’nti vacanena ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ akappiyamaṃsānaṃ vasā anuññātā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). Ettha akappiyamaṃsasattānaṃ maṃsānaṃ akappiyabhāvo ‘‘maṃsesu hi dasa manussahatthiassasunakhaahisīhabyagghadīpiacchataracchānaṃ maṃsāni akappiyāni. Vasāsu ekā manussavasāva. Khīrādīsu akappiyaṃ nāma natthī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623) aṭṭhakathāvacanato veditabbo. Akappiyavacanena manussavasāyapi gayhamānattā tasmiṃ nīharitumāha ‘‘ṭhapetvā’’ti.

「净与不净」者,即净与不净肉之有情,如是所说,以「一切脂油皆许可」此连结。此中「诸比库,我允许脂药:熊脂、鱼脂、苏苏咖脂、猪脂、驴脂」之允许文中,以熊脂之摄取,除人以外,一切其他不净肉有情之脂因被允许,为摄取彼而作不净之摄取,应如是见。如注疏中说「以『熊脂』之语词,除人脂外,一切不净肉者之脂被允许」。此中不净肉有情之肉之不净性,应从注疏之语「于肉中,十种:人、象、马、犬、蛇、狮、虎、豹、熊、鬣狗之肉为不净。于脂中,唯一人脂。于乳等中,无有名为不净者」而知。因以不净之语词亦摄取人脂,为排除彼而说「除」。

§806

806.Purebhattanti purebhatte. Saṃsaṭṭhaṃ parissāvitaṃ. ‘‘Purebhatta’’nti idaṃ ‘‘paṭiggahetvāna, pakkaṃ, saṃsaṭṭha’’nti imehi padehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitu’’nti (mahāva. 262).

「午前」者,午前时也。「混合的」「滤过的」。「午前」此词应与「受取后」「煮熟」「混合」这些词各别连结。如律典所说:「于时受取、于时煮熟、于时混合,以油受用而受用」。

§807

807.Taṃ katvā detīti apaṭiggahitavasaṃ gahetvā pacitvā telaṃ detīti attho. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anupasampannehi kataṃ nibbaṭṭitavasātelaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). Tato uddhaṃ sattāhamanatikkammāti gahetabbaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). Idha ubhayatthāpi kāle, vikāle ca kappiyākappiyamaṃsavasānaṃ telaṃ diyyamānaṃ sukhumamaṃsacuṇṇādikaṃ abbohārikaṃ. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yaṃ pana tattha sukhumarajasadisaṃ maṃsaṃ vā nhāru vā aṭṭhi vā lohitaṃ vā hoti, taṃ abbohārika’’nti (pārā. aṭṭha. 2.623).

「作彼而给」者,取未受取之脂,煮之而给油,此为义也。故注疏中说:「由未达上者所作、炼出之脂油,午前受取、午前有肉亦允许」。从彼以上应取「不超过七日」。如注疏所说:「从午后开始七日,唯无肉者允许」。此处于两种情况下,于时与非时,给予允许与不允许之肉脂的油时,细肉粉等是不可分离的。如注疏所说:「然而其中若有如细尘之肉、或筋、或骨、或血,彼是不可分离的」。

§808

808.Paṭiggahetunti ettha ‘‘vasa’’nti ca kātunti ettha ‘‘tela’’nti ca pakaraṇato labbhati. Kātunti ettha pacituṃ parissāvitunti ubhayamevāti attho. ‘‘Na vaṭṭatī’’ti idaṃ paṭiggahaṇādipayogattaye visuṃ visuṃ dukkaṭattā vuttaṃ. Yathāha pāḷiyaṃ ‘‘vikāle ce bhikkhave paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭāna’’nti (mahāva. 262). Imāni hi tīhi payogehi tīṇi dukkaṭāni honti. Sesoti uggahitakapaṭiggahitakasavatthukavisayo vinicchayo ca bhājanagaṇanāya āpattibhedo cāti evaṃpakāro vattabbaviseso.

「为受取」者,此处从文脉得「脂」,「为作」者此处得「油」。「为作」者此处意为「为煮」「为滤」两者也。「不允许」此语是因受取等三种运用各别有恶作罪而说。如律典所说:「诸比库,若于非时受取、于非时煮熟、于非时混合,若受用彼,犯三恶作罪」。以此三种运用有三恶作罪。「其余」者,应说之差别如是:取得物、受取物、脂物之范围、判定、以及依容器计算之罪别。

§809

809.Gahitanti paṭiggahitaṃ. Madhukarīkatanti madhumakkhikākhuddakamakkhikābhamaramakkhikāsaṅkhātāhi tīhi madhukarīhi kataṃ.

「取得的」者,受取的。「由蜜蜂所作」者,由名为蜜蜂、小蜜蜂、大黄蜂之三种蜜蜂所作。

§810

810.Vatthūnaṃ gaṇanāti madhupaṭalena ṭhitaṃ ce, paṭalagaṇanāya, pīḷetvā bhājane pakkhipitvā ṭhapitaṃ ce, bhājanagaṇanāya, silesamiva patthinnaṃ ce, mahābhamaramadhukhaṇḍapiṇḍavasena, visuṃ visuṃ kate tesaṃ gaṇanāyāti attho.

「诸物之计算」者,若以蜜层而住,依层之计算;若压榨后置于容器中而安置,依容器之计算;若如树脂般附着,依大黄蜂蜜块、团、脂之方式,各别作时,依彼等之计算,此为义也。

§811

811.Ghanāghananti ettha guḷañca nānappakārā sakkarā ca ghanapakkaṃ nāma. Pakkatanukaṃ phāṇitaṃ aghanapakkaṃ nāma. Ucchusileso apakkaghanaṃ nāma. Ucchudaṇḍato pīḷitaraso apakkāghanaṃ nāma. ‘‘Phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbatta’’nti (pārā. 623) sādhāraṇapāḷivacanato, ‘‘phāṇitaṃ nāma ucchurasaṃ upādāyā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā; vi. saṅga aṭṭha. 98) aṭṭhakathāvacanato ca iha rasādīhi ucchupānampi saṅgahitaṃ. Keci ucchuno catukālikattaṃ vaṇṇayanti, taṃ na sārato paccetabbaṃ.

「凝固与非凝固」者,此处糖块及种种糖是名为凝固煮熟。煮熟之稀薄者糖浆是名为非凝固煮熟。甘蔗树脂是名为未煮凝固。从甘蔗茎压榨之汁是名为未煮非凝固。从「糖浆者,名为从甘蔗生」之共通律典语,及从「糖浆者,名为取甘蔗汁」之注疏语,此处以汁等甘蔗饮亦被摄取。有些人解说甘蔗有四时性,彼不应作为实义而接受。

§812

812.Phāṇitanti vuttappakāre tasmiṃ phāṇite aññataraṃ. Gahitaṃ paṭiggahitaṃ.

「糖浆」者,于前述种类中的某一种糖浆。「取」者,已接受。

§813

813.Asaṃsaṭṭhenāti aparissāvitena. Kataphāṇitanti parissāvetvā attanā kataphāṇitaṃ. Purebhattaṃ gahitenāti purebhattaṃ paṭiggahitena. ‘‘Sayaṃ kata’’nti (pārā. aṭṭha. 2.623) vuttattā katanti ucchuraso gahetabbo.

「未混合的」者,未经过滤的。「已制糖浆」者,经过滤后自己制作的糖浆。「午前所取的」者,午前所接受的。因为在「自己制作」中已说,故「制作」应理解为取甘蔗汁。

§816

816.Katvāti pacitvā phāṇitaṃ katvā.

「制作后」者,煮后制成糖浆。

§817

817.Pacchābhattaṃ katañcāpīti pacchābhattaṃ attanā ca kataṃ anupasampannena ca kataṃ phāṇitampi.

「午后所制的」者,午后自己制作的,以及由未达上者制作的糖浆。

§818

818.Kataṃ…pe… sītavārināti sītudake madhukapupphāni pakkhipitvā ṭhapetvā madditvā parissāvitarasena kataṃ madhukaphāṇitaṃ.

「制作……乃至……以冷水」者,将马杜咖花投入冷水中放置,揉碎后以过滤之汁制成的马杜咖糖浆。

§819

819.Assāti madhukaphāṇitassa. Dukkaṭanti tadādhārabhājanagaṇanāya dukkaṭaṃ. Khīraṃ pakkhipitvā kataṃ madhukaphāṇitaṃ yāvakālikaṃ ce hoti, kathaṃ khaṇḍasakkarākataṃ sattāhakālikaṃ hotīti vicāraṇāyaṃ khīrajallikaṃ dhovitvā dhovitvā gayhamānattā vaṭṭatīti pariharanti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘khaṇḍasakkaraṃ pana khīrajallikaṃ apanetvā apanetvā sodhenti, tasmā vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.623). ‘‘Bījato paṭṭhāya na vaṭṭatī’’ti paṭikkhittamadhukapupphamerayaṃ vinā āmakañca pakkañca madhukapupphaṃ purebhattaṃ vaṭṭatīti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ.

「食用」者,食用马杜咖糖浆。「恶作」者,因计算其所依容器而得恶作。将牛奶投入制成的马杜咖糖浆若是时限药,如何块糖所制成的是七日药?在此疑问中,因为反复洗涤牛奶凝乳而取用,故许可,如是解释。正如注疏中所说:「然而块糖是除去除去牛奶凝乳而净化,因此许可。」在注疏中说:「从种子开始不许可」所禁止的马杜咖花酒除外,生的与熟的马杜咖花午前许可。

§820

820.Sabbesaṃ pana phalānanti kadalikhajjūriādiphalānaṃ.

「一切果」者,芭蕉果、椰枣果等果。

§821

821. Sāmaññajotanāya visesepi avaṭṭhānato ‘‘kālikā’’ti iminā ‘‘pacchābhattaṃ sati paccaye’’ti vacanasāmatthiyā yāvakālikavajjā tayo kālikā gahetabbā , ‘‘purebhattaṃ yathāsukha’’nti vacanasāmatthiyā cattāropi gahetabbā. Yāvakālikavajjā tayo kālikā pacchābhattaṃ vikāle paccaye pipāsādikāraṇe sati kevalampi paccekampi missetvāpi paribhuñjituṃ bhikkhussa vaṭṭanti. Kālikā cattāropi purebhattaṃ kāle yāvamajjhanhā kevalampi missetvāpi yathāsukhaṃ asatipi paccaye paribhuñjituṃ bhikkhussa vaṭṭantīti yojanā.

为显示共通性,即使在特殊情况下也不转变,故以「时限药」一词,依「午后若有因缘」之语义,应取除尽形寿药外的三种时限药;依「午前随意」之语义,应取四种皆可。除尽形寿药外的三种时限药,午后非时,若有渴等因缘,比库可单独、分别或混合受用,皆为允许。四种时限药,午前时分,直至正午,单独或混合,随意受用,即使无因缘,比库受用亦为允许——如是连结。

§822

822.Aruādīnīti vaṇādīni. ‘‘Makkhetuṃ na vaṭṭatī’’ti iminā bāhiraparibhogopi nivārito.

「疮等」者,伤口等。以「不允许涂抹」一语,外用亦被禁止。

§823

823.Anāpattivāre ‘‘antosattāha’’nti adhikāre ‘‘anupasampannassa cattena vantena muttena anapekkho datvā paṭilabhitvā paribhuñjatī’’ti (pārā. 625) vuttattā cajitvāti ettha ‘‘antosattāhaṃ anupasampannassā’’ti vattabbaṃ. Labhitvāti ettha ‘‘sattāhātikkamepī’’ti sāmatthiyā labbhati. Tenāha mahāpadumatthero ‘‘antosattāhe dinnassa hi puna paribhoge āpattiyeva natthi, sattāhātikkantassa pana paribhoge anāpattīti dassanatthamidaṃ vutta’’nti. Labhitvāti gahitatelena anupasampannena sakkaccaṃ, asakkaccaṃ vā dinnaṃ labhitvā. Sāyitunti ettha ‘‘labhatī’’ti seso.

在无犯段落中,「七日内」之限定下,因已说「对未受具者,以四者——吐出物、排泄物、尿——不期待而施与后取回受用」,故此处「舍弃后」应说「七日内对未受具者」。「取得后」处,依「即使超过七日」之语义而成立。因此大莲华长老说:「七日内所施之物,再受用确实无犯;但为显示超过七日之物受用无犯,故说此语。」「取得后」者,由未受具者恭敬或不恭敬地施与而取得。「储藏」处,「取得」为省略语。

§824

824.‘‘Anāpatti adhiṭṭhetī’’ti dvinnaṃ padānaṃ antare ‘‘antosattāha’’nti seso, sabbapadehipi yujjati. Adhiṭṭhetīti sattāhabbhantare sappiñca telañca vasañca muddhani telaṃ vā abbhañjanaṃ vā, madhuṃ arumakkhanaṃ, phāṇitaṃ gharadhūpanaṃ bhavissatīti adhiṭṭheti. Adhiṭṭhitena anadhiṭṭhitaṃ ce missaṃ hoti, punapi adhiṭṭhātabbaṃ. Vissajjetīti antosattāhe aññassa upasampannassa deti. Sace tathā dinnaṃ aññena appaṭiggahitattā , tena paṭiggahitampi itarassa dinnattā tesaṃ anāpattīti aṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.625 atthato samānaṃ) vuttaṃ.

「无犯,决意」二词之间,「七日内」为省略语,与所有词皆相应。「决意」者,七日期间内决意:酥、油、脂为头上用油或涂身油,蜜为疮药涂抹,糖为熏屋。已决意之物若与未决意之物混合,应再次决意。「转让」者,七日内施与另一已受具者。若如是施与,因未被他人接受,或虽被他人接受但施与另一人,彼等无犯——注疏中如是说。

Vinassatīti sattāhabbhantare yena kenaci ākārena yathā aparibhogaṃ hoti, tathā corikāya haraṇādivasena nassati. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘vinassatīti aparibhogaṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.625). Acchinditvā gaṇhatīti añño tasmiṃ sattāhabbhantare vilumpitvā gaṇhāti. Vissāsaṃ gaṇhatīti tasmiṃyeva sattāhabbhantare añño vissāsaṃ gaṇhāti.

「失坏」者,七日期间内以任何方式成为不可受用,如被盗贼携走等而失坏。如注疏中说:「失坏者,成为不可受用。」「夺取」者,他人在该七日期间内劫掠而取。「取得信任」者,在该七日期间内他人取得信任。

§825

825. Akathinacittena satthunā samuṭṭhānādayo sabbeva paṭhamena kathinena samā pakāsitāti yojanā. Akathinacittenāti mahākaruṇārasena tintatāya akakkasacittena, avihiṃsābhiratacittenāti vuttaṃ hoti. Satthunāti diṭṭhadhammikasamparāyikādīhi atthehi sadevakaṃ lokaṃ anusāsatīti satthā, tena sabbaññunā dasabalena sammāsambuddhena.

【825】「以未作咖提那衣之心的导师所制立等」,一切皆与第一咖提那衣相同而被阐明,此为连接。「以未作咖提那衣之心」者,即以大悲味所浸润之心、以不严厉之心、以喜乐不害之心,如是所说。「导师」者,以现法利、来世利等诸利益教诫含天之世间,故为导师,即彼一切知者、十力者、正自觉者。

Bhesajjasikkhāpadakathāvaṇṇanā. · 药品学处事注释。

§826

826.Gimhānanti ettha ‘‘māsāna’’nti sāmatthiyā labbhati, niddhāraṇe sāmivacanaṃ, gimhesu catūsu māsesūti attho. Niddhāritabbaṃ dasseti ‘‘māso seso’’ti, ettha ‘‘vattabbe kāle’’ti seso. Phaggunamāsakaṇhapakkhapāṭipadato paṭṭhāya jeṭṭhamāsapuṇṇamipariyosānesu tīsu māsesu atikkantesūti attho. Sesamāso nāma jeṭṭhamāsassa kaṇhapakkhapāṭipadato paṭṭhāya āsāḷhimāsapuṇṇamipariyosāno. Gimhānaṃ māso sesoti vattabbe kāleti attho.

【826】「热季诸月中」,此处应以相应性得「诸月」之语,属格用于排除,义为「在热季四个月中」。显示所应排除者为「余一月」,此处应补「在应行时」。从颇求那月黑分初日开始,直至揭德月满月为止,此三月已过之义。所谓余月者,即从揭德月黑分初日开始,直至阿萨荼月满月为止。「热季之余月」,义为「在应行时」。

Imasmiṃ pacchime gimhamāse jeṭṭhamāsassa kaṇhapakkho vassikasāṭikā ce na laddhā, pariyesituṃ laddhaṃ kātuṃ khettaṃ, adhiṭṭhānanivāsanānaṃ akhettaṃ. Āsāḷhipurimapakkho pariyesanakaraṇanivāsanānaṃ khettaṃ, adhiṭṭhātuṃ akhettaṃ. Āsāḷhikaṇhapakkhapāṭipadato yāva pacchimakattikapuṇṇamī, idaṃ catunnampi khettanti ayamettha saṅkhepo.

在此最后热季月中,揭德月黑分,若未得雨季衣,寻求、制作为许可,持守、穿着为不许可。阿萨荼月前半月,寻求、制作、穿着为许可,持守为不许可。从阿萨荼月黑分初日起,直至最后咖提那衣满月,此为四者之许可,此为此处之摄要。

Pariyeseyyāti ‘‘ye manussā pubbe vassikasāṭikaṃ dentī’’tiādinā (pārā. 628) padabhājane vuttanayena pubbe vassikasāṭikadāyakaṃ upasaṅkamma ‘‘detha me vassikasāṭikacīvara’’ntiādinā vacanena aviññāpetvā ‘‘kālo vassikasāṭikāya samayo vassikasāṭikāya, aññepi manussā vassikasāṭikaṃ dentī’’ti evaṃ satuppādamattakaraṇena pariyeseyya.

「应寻求」者,如「那些人先前施与雨季衣」等句分中所说方式,前往先前雨季衣施与者处,不以「请施与我雨季衣之衣」等言语告知,而应仅以「是雨季衣之时、是雨季衣之机会,其他人等亦施与雨季衣」如是仅作生起念想之方式寻求。

Sāṭikanti vassikasāṭikaṃ. ‘‘Addhamāso seso’’ti idaṃ ‘‘gimhāna’’nti imināva yujjati. Tattha ‘‘vattabbe kāle’’ti ajjhāharitabbaṃ, āsāḷhimāsassa purimapakkheti attho. Katvāti ettha ‘‘laddha’’nti sāmatthiyā labbhati. Yathāvuttanayena satuppādena vā avasesānaṃ saddhāsampannakulānaṃ vā santikā laddhaṃ sibbanarajanakappabindudānavasena niṭṭhāpetvāti vuttaṃ hoti. Paridaheti nivāseyya.

「衣」者,雨季衣。「余半月」,此与「热季诸月中」相连接。其中应补入「在应行时」,义为阿萨荼月前半月。「作已」,此处应以相应性得「已得」之语。以如前所说方式,或以生起念想,或从其余具信之家族处得已,经由缝纫、染色、作净、点净而完成,如是所说。「穿着」者,应穿用。

§827-8

827-8.Piṭṭhisammate samayeti ‘‘kattikapuṇṇamāsiyā pana pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva jeṭṭhamūlapuṇṇamā ime satta māsā piṭṭhisamayo nāmā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628) evaṃ dassitesu sattasu māsesu. Ñātakāññātakādino satuppādaṃ katvāti yojanā. Ādi-saddena pavāritāpavāritānaṃ saṅgaho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘aññātakaappavāritaṭṭhānato’’ti.

【827-8】「在后方认可之时」者,「然从咖提那衣满月后分初日开始,直至揭德月根本满月,此七个月名为后方时」,如是所示之七个月中。应连接「亲族、非亲族等作生起念想」。以「阿迪」一词摄取已诵戒、未诵戒者。如注疏中所说「从非亲族、未诵戒者之处」。

Tesuyevāti ñātakaaññātakapavāritaappavāritesu. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘hoti nissaggiyāpattī’’ti idaṃ dassitaṃ. Sā āpatti aññātakaappavāritesu aññātakaviññattisikkhāpadena hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘detha me vassikasāṭikacīvara’ntiādinā nayena viññattiṃ katvā nipphādentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.628). Ñātakapavāritesu tena sikkhāpadena anāpatti, piṭṭhisamayattā iminā āpatti hoti. Aññātakaappavāritesu ca vakkhamānanayena vattabhedadukkaṭena saddhiṃ hotīti daṭṭhabbaṃ.

「于彼等」者,于亲族、非亲族、已邀请、未邀请者。以「如是」一词,显示「成尼萨耆亚罪」之义。此罪于非亲族未邀请者,由非亲族请求学处而成。如注疏中所说:「以『请施我雨浴衣』等方式作请求而使织成者,由非亲族请求学处成尼萨耆亚巴吉帝亚」。于亲族已邀请者,由彼学处无罪,因属后时故,由此学处成罪。于非亲族未邀请者,应知与将说之方式、行为差别之恶作一同而成。

§829-30

829-30. Aññātakādino katvā pana satuppādanti yojanā. Ādi-saddena appavāritānaṃ saṅgaho. Kucchisaññite samayeti yathāvuttapiṭṭhisamaye sattamāse vinā itare pañca māsā vuttā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘jeṭṭhamūlapuṇṇamāsiyā pana pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva kattikapuṇṇamā ime pañca māsā kucchisamayo nāmā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628). Vatthanti vassikasāṭikaṃ. Adinnapubbesūti yehi vassikasāṭikā na dinnapubbā, tesu, iminā vattabhedassa kāraṇamāha. Iha vattabhedo nāma ‘‘ye manussā pubbe vassikasāṭikacīvaraṃ dentī’’tiādivacanato (pārā. 628) dinnapubbesu kātabbassa satuppādassa adinnapubbesu karaṇaṃ. Byatirekato dinnapubbesu natthīti dīpitaṃ hoti.

「然于非亲族等作有急需」为连接。以「等」字,摄取未邀请者。「于腹时」者,于如前所说后时之第七月外,说其余五月。如注疏中所说:「然从吉德月满月之最后布萨日起,直至咖提咖月满月,此五月名为腹时」。「衣」者,雨浴衣。「于未曾施者」者,于彼等未曾施雨浴衣者,以此说行为差别之因。此处行为差别者,从「彼等人先前施雨浴衣」等语,于曾施者应作之有急需,于未曾施者而作。显示于曾施者超越而无也。

Tatrāti aññātakādimhi. ‘‘Nissaggiya’’nti iminā aññātakaviññattisikkhāpadena āpattiṃ āha. Yathāha kucchisamayacatukke ‘‘viññattimpi katvā nipphādentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiya’’nti. Ayaṃ pācittiyāpatti pakatiyā vassikasāṭikadāyakesupi hotīti idaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘idaṃ pana pakatiyā vassikasāṭikadāyakesupi hotiyevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628) vacanato viññāyati.

「于此」者,于非亲族等。以「尼萨耆亚」一词,说由非亲族请求学处之罪。如于腹时四句中所说:「作请求而使织成者,由非亲族请求学处成尼萨耆亚巴吉帝亚」。此巴吉帝亚罪于本来之雨浴衣施者亦成,此从注疏中「然此于本来之雨浴衣施者亦确实成」之语而知。

§831

831.Ovassāpetīti ākāsato patitaudakeneva kāyaṃ temeti, iminā ‘‘ghaṭādīhi osiñcituṃ vaṭṭatī’’ti dīpitaṃ hoti. ‘‘Nibbakosambunā nahāyituṃ vaṭṭatī’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Satipi cīvareti vassikasāṭikāya satiyāpi. ‘‘Pariyosāne dukkaṭa’’nti iminā bindugaṇanāyāti dīpeti. Vivaṭaṅgaṇeti rukkhādinā kenaci anāvaṭaṭṭhāne.

「令雨淋」者,仅以从空中降下之水湿润身体,以此显示「以瓶等浇洒是允许的」。于结集文句中说「以无衣裹之水浴是允许的」。「虽有衣」者,虽有雨浴衣。以「于终了恶作」一词,显示直至水滴计数。「露地」者,于未被树等任何物遮覆之处。

§832

832.Māsasminti gimhānaṃ pacchimamāsasmiṃ.

「从月」者,从热季之最后月。

§833

833. ‘‘Acchinnacīvarassāti etaṃ vassikasāṭikameva sandhāya vutta’’nti (pārā. aṭṭha. 2.630) aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Vassikasāṭikaṃ nivāsetvā nahāyantassa corupaddavo āpadā nāma. Nhānakoṭṭhakanti nahānatthāya katakoṭṭhakaṃ. ‘‘Vāpī’’ti iminā pokkharaṇijātassarādayo upalakkhitā. Nhāyantassāti naggo hutvā nahāyantassāti pakaraṇato labbhati. ‘‘Ākāsato patitaudakenevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.629) aṭṭhakathāyameva vuttaṃ.

「未断衣者,此唯关联雨浴衣而说」,于注疏中如是说。于着雨浴衣而浴者,盗贼之危险名为急难。「浴室」者,为沐浴而作之房室。以「池」一词,标示莲池、湖、河等。「浴者」,从文脉得「裸身而浴者」。「仅以从空中降下之水」,于注疏中即如是说。

§834

834.Kriyanti akāle pariyesanakaraṇaadhiṭṭhānanivāsanehi āpajjitabbato kiriyaṃ. Kāyena ca vācāya ca viññāpanādiṃ karontassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ hoti.

834. 「作」者,由于在非时行乞、受持、穿着而犯,故为作。对以身与语作表白等者,有身业与语业。

Vassikasāṭikakathāvaṇṇanā. · 雨浴衣事注释。

§835

835. ‘‘Yo pana bhikkhu bhikkhussa sāmaṃ cīvaraṃ datvā’’ti (pārā. 632) vacanato sāmanti ettha ‘‘bhikkhū’’ti ca datvāti ettha ‘‘bhikkhussa’’iti ca labbhati. Cīvaranti channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ. ‘‘Kupito anattamano acchindeyyā’’ti (pārā. 632) vacanato acchindantassāti ettha ‘‘kupitassa anattamanassā’’ti seso, kupitassa anattamanassa acchindantassa vā acchindāpentassa vāti attho. Tanti attanā dinnacīvaraṃ. ‘‘Sakasaññāyā’’ti iminā pārājikāya avatthubhāvaṃ dīpeti.

835. 由「若比库自己给予比库衣」之语,此中「自己」者,由「诸比库」及「给予」之语,得「比库」。「衣」者,六衣中任一衣,可作净施,最后的。由「愤怒、不满而夺取」之语,「夺取者」此中「愤怒者、不满者」为省略,义为:愤怒、不满者夺取或令夺取。「彼」者,自己所给之衣。以「自己想」此语,显示不成巴拉基咖之事。

§836

836.Tathāti ekāyeva āpattīti dīpeti.

836. 『如是』者，乃显示仅一罪也。

§837

837.Vatthānanti cīvarānaṃ. Assāti bhikkhussa.

837. 『诸物』者，即诸衣也。『彼者』，即比库也。

§841

841. Saṅghāṭiṃ gaṇha, uttarāsaṅgaṃ gaṇhāti yojanā.

841. 应连接为:取桑喀帝,取上衣。

§842

842.Vikappanupagaṃ pacchimanti ettha ‘‘cīvara’’nti labbhati. Āyāmato vaḍḍhakihatthaṃ tiriyaṃ tathā vidatthippamāṇaṃ vatthakhaṇḍaṃ heṭṭhimaparicchedato vikappanupagaṃ nāma. Aññaṃ kiñci parikkhāranti yojanā, antamaso sucimpīti vuttaṃ hoti. Paraṃ puggalaṃ. Chindāpentassāti acchindāpentassa. Kāritantassa dvikammakattā ‘‘para’’nti ca ‘‘parikkhāra’’nti ca kammadvayagahaṇaṃ. Aññanti parikkhāravisesanaṃ. Dukkaṭaṃ vatthugaṇanāya, vacanagaṇanāya ca.

842. 「可作净施,最后的」此中得「衣」。从长度增加一手宽,横向亦如是,一张手宽量的布片,从下限而言,名为可作净施。应连接为:其他任何资具,说为乃至针线。「他人」者,另一人。「令割」者,令夺取。对令作者,由于双重作者,「他人」与「资具」为取双重对象。「其他」者,资具之限定语。恶作,由于事物之计算,及由于言语之计算。

§844

844.Evanti yathā anupasampanne anupasampannasaññino dukkaṭaṃ, evaṃ anupasampanne…pe… vematikassāpi dukkaṭanti yojanā. Acchindantassāti ettha yathāvuttaṃ ‘‘anupasampanne’’ti idaṃ vibhattivipariṇāmena sāmivacanaṃ katvā ‘‘dinna’’nti ajjhāhārena saha yojetabbaṃ, ‘‘cīvara’’nti pakaraṇato labbhati, anupasampannassa dinnaṃ cīvaraṃ acchindantassāti vuttaṃ hoti.

「如是」者,此处应连结为:如同对未达上者有未达上想者,恶作;如是对未达上者……乃至对疑者亦恶作。「正在截断者」,此处应如前所说,将「未达上者」一词以格位转换作为属格,与「已给予」一词补入后连结,「衣」一词从上下文可得,意为:正在截断已给予未达上者的衣者。

§845

845.So vāti yassa cīvaraṃ dinnaṃ, so eva vā bhikkhu. Tuṭṭho vā duṭṭho vā so detīti yojanā. Vissāsameva vāti vissāsaṃ katvā gaṇhatoti yojanā.

「或彼」者,衣已给予之彼人,或即彼比库。应连结为:或喜或怒,彼给予。「或仅信任」者,应连结为:作信任而取。

§846

846.Etthāti imasmiṃ sikkhāpade.

「此中」者,在此学处中。

Cīvaracchindanakathāvaṇṇanā. · 夺衣事注释。

§847

847.Viññāpetvāti vatthavāyāpanaṃ sandhāya yācitvā. Chabbidhaṃ suttanti padabhājane ‘‘khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅga’’nti (pārā. 638) āgataṃ chappakāraṃ suttaṃ. Kambalanti eḷakalomasuttaṃ. Sānulomāni chappakārasuttāni heṭṭhā cīvaravinicchaye vuttānusārena veditabbāni. Cīvaratthaṃ vatthaṃ ‘‘cīvara’’nti vuttaṃ. Tantavāyehīti kappiyākappiyehi pesakārehi. Potthakesu ‘‘vāyāpetuṃ na vaṭṭatī’’ti pāṭho dissati, ‘‘sace’’ti iminā ayujjamānattā so apāṭho. ‘‘Vāyāpeti na vaṭṭatī’’ti pāṭho yujjatīti sace vāyāpetīti yojanā, attano atthāya yadi vāyāpeyyāti attho.

「令知后」者,关于布织者,请求后。「六种线」者,在词句分析中所说「麻、棉、丝、毛、麻布、大麻」,此六种线。「毛」者,羊毛线。「麻布」等六种线,应依下文衣抉择中所说方式了知。「为衣之布」说为「衣」。「由织布者」者,由如法或不如法的织工。在诸本中见有「令织不许可」之读法,因与「若」一词不相应,故彼为非读法。「令织不许可」之读法相应,故应连结为「若令织」,意为:若为自己利益而令织。

§848

848.Tathā akappiyo. Kīdisoti āha ‘‘aññātakādiko’’ti. Aññātakādikoti aññātako ādi yassa so aññātakādiko. Ādi-saddena appavārito gahito. Yo bhikkhu tantavāyassa aññātako, tena appavārito ca, tassa aññātakādiko bhikkhunā viññatto so tantavāyo akappiyoti attho.

如是为不如法者。何种?答曰「非亲戚等」。「非亲戚等」者,非亲戚为其首者,即非亲戚等。以「等」字摄取未受邀请者。意为:比库对织布者为非亲戚,且未受彼邀请,彼非亲戚等的织布者被比库令知,彼织布者即不如法。

§849

849.Akappiyenāti viññāpitena. Vāyāpentassāti ettha ‘‘payoge payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhenā’’ti seso. Yathāha ‘‘vāyāpeti, payoge payoge dukkaṭaṃ. Paṭilābhena nissaggiya’’nti (pārā. 638).

「由不如法者」者,由被令知者。「正令织者」,此处「于加行加行时恶作,由获得时」为省略。如所说「令织,于加行加行时恶作,由获得时尼萨耆亚」。

§850

850. Kittake vīte nissaggiyaṃ hotīti āha ‘‘vidatthimatte’’tiādi. Hatthamatteti ratanamatte. Padabhājane ‘‘paṭilābhena nissaggiya’’nti vuttaṃ, idha ‘‘vīte nissaggiya’’nti kasmā āhāti? Aṭṭhakathāyaṃ vuttattā. Tatthāpi tathā kasmā vuttanti? Tadanantaraṃ attano santakattā vītavītaṭṭhānaṃ paṭiladdhameva hoti, padabhājanepi iminā adhippāyena paṭilābhena nissaggiyaṃ vuttaṃ, tasmā yāva cīvaraṃ vaḍḍhati, tāva iminā pamāṇena āpattiyo vaḍḍhanti. Phalakepi cāti ettha phalakaṃ nāma turivītaṭṭhānaṃ, yattha saṃharitvā ṭhapenti. Phalake phalakepi ca nissaggiyaṃ vuttanti yojanā.

【第八五〇条】「在多少已织成时成尼萨耆亚」者,故说「一张手量」等。「一手量」者,一宝石量。在足数分别中说「以获得时成尼萨耆亚」,此处为何说「已织成时成尼萨耆亚」?因为在义注中如是说。在那里为何也如是说?因为紧接其后即成为自己所有之故,已织成之处即是已获得,在足数分别中也是以此意趣说「以获得时成尼萨耆亚」,因此,只要衣增长,以此量罪也增长。「在板上也」者,此处「板」名为织布之处,在那里收集后放置。应连接为「在每一板上也说尼萨耆亚」。

§851

851.Tenevāti viññattatantavāyeneva. Kappiyaṃ suttanti aviññattiyā laddhasuttaṃ. Kappiyena tantavāyena akappiyasuttaṃ vāyāpentassa tatheva dukkaṭanti yojanā.

【第八五一条】「以彼」者,即以已告知之织工。「如法之线」者,以未告知而得之线。应连接为「以如法之织工令织不如法之线者,同样恶作」。

§852

852. Ekantarikato vā kappiyākappiyeheva suttehi vīte dukkaṭanti yojanā, antarantarā akappiyasuttānaṃ pasāraṇena, vāyanena ca dukkaṭaṃ hotīti attho. Dīghato vā tiriyato vā kappiyākappiyeheva suttehi vīte dukkaṭanti yojanā, dīghato kappiyasuttaṃ pasāretvā tiriyaṃ akappiyasuttena vīte dukkaṭaṃ hotīti attho. Vāggahaṇena vuttavipariyāyatopi yojetabbaṃ. Dīghato akappiyasuttaṃ pasāretvā tiriyato kappiyasuttena vīteti ayamettha vipariyāyo. Vīteti ettha ‘‘phalake phalake’’ti anuvattetabbaṃ.

【第八五二条】应连接为「或以间隔,仅以如法与不如法之线已织成时恶作」,意为在间隔间隔之间,以展开不如法之线、以织时成恶作。应连接为「或以纵向或以横向,仅以如法与不如法之线已织成时恶作」,意为纵向展开如法之线后横向以不如法之线织成时成恶作。以「或」之取,也应连接所说之相反。纵向展开不如法之线后横向以如法之线织成,此即此处之相反。「已织成」者,此处应随读「在每一板上」。

§853

853. Kappiyākappiyehi tantavāyehi kappiyākappiyasuttaṃ missetvā kate vīte phalake phalake tassa bhikkhussa dukkaṭanti yojanā. Veti nipātamattaṃ, atha vā ve tasmiṃ kate vīteti attho.

【第八五三条】应连接为「以如法与不如法之织工混合如法与不如法之线而作已织成时,在每一板上,彼比库恶作」。「韦」者,仅是语助词,或者「韦」者,意为在彼已作之织成。

§854-5

854-5.Te kappiyākappiyatantavāyā paricchedaṃ dassetvā vāreneva akappiyasuttaṃ sace vinantīti yojanā. Akappiyena tantavāyena vīte. Chandānurakkhanatthaṃ ‘‘vite’’ti vuttaṃ. Pamāṇasminti vikappanupagapacchimappamāṇasmiṃ. Tadūneti tato vikappanupagapacchimappamāṇato ūne. Itarenāti kappiyatantavāyena. Ubhayatthāti pamāṇasmiṃ, tadūne ca dukkaṭaṃ evāti yojanā.

【第八五四至五条】彼等显示如法与不如法织工之区别后,应连接为「若仅以次数织不如法之线」。「以不如法之织工已织成」。为护韵律故说「已织」。「在量时」者,在可分别之最后量时。「少于彼」者,少于彼可分别之最后量。「以其余」者,以如法之织工。应连接为「在两处」者,在量时与少于彼时,仅恶作。

§856

856. Sace kappiyākappiyatantavāyā dvepi vemaṃ ubhayakoṭiyā gahetvā ekatova vinanti vāti yojanā. Tiriyaṃ suttaṃ pavesetvā yena ākoṭento ghanabhāvaṃ sampādenti, taṃ vemaṃ vuccati.

【第八五六条】应连接为「若如法与不如法织工两者皆握持两端而仅一起织」。横向插入线后,以彼击打而成就密实性者,彼称为韦玛。

§857

857.Sabbattha bhedeti kappiyākappiyasuttatantavāyehi kate pamāṇatadūnaekantarikadīghatiriyappakāre sabbattha vārabhede. Āpattibhedoti akappiyasuttehi āyāmavitthārato akappiyatantavāyena vītappadese pamāṇayutte pācittiyaṃ, itaratra dukkaṭanti bhedo.

「一切处破」者,于不如法线、如法线、织者所织,于量、少于量、一肘间、长、宽等一切种类,于一切处破其差别。「罪破」者,以不如法线,于长宽上,由不如法织者,于已织处,若合于量,则巴吉帝亚;于其余处,则恶作。此为差别。

§858

858.Kappiyo tantavāyo nāma ñātako vā pavārito vā kappiyamūlena payojito vā.

「如法织者」者,名为亲戚,或已受邀请者,或以如法根本所雇用者。

§859

859. ‘‘Anāpatti cīvaraṃ sibbetuṃ, āyoge, kāyabandhane, aṃsabaddhake, pattatthavikāya, parissāvane, ñātakānaṃ, pavāritānaṃ, aññassatthāya, attano dhanenā’’tiādikaṃ (pārā. 640) anāpattivāraṃ dassetumāha ‘‘anāpattī’’tiādi. Idha niddiṭṭhova lakkhaṇena aniddiṭṭhampi veditabbaṃ. Ettha cīvaraṃ sibbetuṃ suttaṃ viññāpentassa anāpattīti yojanā. Dhanaṃ nāma taṇḍulādi kappiyavatthu. ‘‘Parissāvane’’tiādīsu nimittatthe bhummaṃ, parissāvanādinimittaṃ suttañca tantavāye ca viññāpentassa anāpattīti vuttaṃ hoti.

为显示「无罪:为缝衣、为轭、为身缚、为肩带、为钵袋、为滤水囊、为亲戚们、为已受邀请者、为他人之利益、以自己之财物」等无罪之处,故说「无罪」等。于此,以所说之相,未说者亦应知。于此,「为缝衣」者,连结为:令知线者,无罪。「财物」者,名为米等如法物。于「为滤水囊」等处,处格为目的义,所说为:令知以滤水囊等为目的之线及织者,无罪。

Suttaviññattikathāvaṇṇanā. · 求线事注释。

§860

860.Appavāritaññātīnanti appavāritānaṃ aññātīnaṃ, ‘‘kīdisena te bhante cīvarena attho, kīdisaṃ te cīvaraṃ vāyāpemī’’ti (pārā. 643) padabhājane vuttanayena appavāritānaṃ aññātīnanti attho. Sameccāti upagantvā. Vikappanti visiṭṭhaṃ kappaṃ adhikavidhānaṃ. Āpajjatīti karoti, ‘‘idaṃ kho āvuso cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati, āyatañca karotha, vitthatañca appitañca suvītañca suppavāyitañca suvilekhitañca suvitacchitañca karothā’’tiādinā (pārā. 642) nayena dāyakānaṃ adhippāyato adhikataraāyatādikaraṇatthaṃ vidhānaṃ karotīti vuttaṃ hoti.

「未受邀请之非亲戚们」者,未受邀请者之非亲戚们。如于词句分别中所说之方式「尊者,您需要何种衣?我为您织何种衣?」,义为未受邀请者之非亲戚们。「亲自」者,前往。「特别指示」者,殊胜之指示,额外之规定。「犯」者,作。如「友,此衣为我而织,请作长、作宽、作厚、作善织、作善展、作善刮、作善梳」等方式,所说为:为施者之意向,作超过之长等制作之规定。

Tattha āyatanti dīghaṃ. Vitthatanti puthulaṃ. Appitanti ghanaṃ. Suvītanti suṭṭhu vītaṃ sabbaṭṭhānesu samaṃ katvā vītaṃ. Suppavāyitanti suṭṭhu pavāyitaṃ sabbaṭṭhāne samaṃ katvā tante pasāritaṃ. Suvilekhitanti lekhaniyā suṭṭhu vilikhitaṃ. Suvitacchitanti kocchena suṭṭhu vitacchitaṃ, suviniddhotanti attho.

其中,「长」者,长。「宽」者,广。「厚」者,密。「善织」者,善织,于一切处作平等而织。「善展」者,善展,于一切处作平等而展开经线。「善刮」者,以刮刀善刮。「善梳」者,以梳善梳,义为善清净。

§861

861. Suttavaḍḍhanappakāraṃ dassetumāha ‘‘dīghāyatappitatthāyā’’ti. Tena ca padabhājane ‘‘tassa vacanena āyataṃ vā vitthataṃ vā appitaṃ vā karoti, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hotī’’ti (pārā. 643) etaṃ āyatādittayameva vuttaṃ. Suttavaḍḍhanake kateti ettha anantaraṃ vattabbena ‘‘payoge dukkaṭaṃ paṭilābhenā’’ti pāṭhasesena saha yojanā kātabbā, dāyakehi tulayitvā dinnappamāṇato suttaṃ vaḍḍhituṃ tena katena sabbenāpi payogena bhikkhuno dukkaṭañca paṭilābhena nissaggiyapācittiyañca hotīti attho.

为显示线增加之种类,故说「长、宽、厚之故」。以此,于词句分别中「依其言而作长、或作宽、或作厚,于努力时恶作,于获得时尼萨耆亚」,此仅说长等三者。「于线增加时所作」者,于此,应与紧接将说之「于努力时恶作,于获得时」之文句余部连结,义为:施者们以秤量所给之量而增加线,以彼所作,以一切努力,比库有恶作,于获得时有尼萨耆亚巴吉帝亚。

§862

862. Ñātakādīnaṃ tantavāyesu cīvare vikappaṃ āpajjantassa anāpattiṃ viniddiseti yojanā. Attano dhanenāti ettha ‘‘payojitesū’’ti seso, tantavāyesūti etassa visesanaṃ. Attano dhanena payojitesu tantavāyesu cīvare vikappaṃ āpajjantassa anāpattiṃ viniddiseti yojanā, attano santakaṃ kappiyavatthuṃ gahetvā vinantesu vikappaṃ āpajjantassāti attho. Aññassatthāya vinantesu vikappaṃ āpajjantassāti saha pāṭhasesena yojanā daṭṭhabbā.

862. 连接词指出:对于亲族等织工,当进入舍弃时无犯。「以自己的财物」,此处应补充「所雇用的」,是「织工」的限定语。连接词指出:以自己的财物所雇用的织工,当进入关于衣的舍弃时无犯。意思是:取自己现有的如法物品,当对那些织造者进入舍弃时。应当看到连接词与文句余部「当对为他人利益而织造者进入舍弃时」。

§863

863. Mahagghaṃ kattukāmino tantavāyehi appagghaṃ vāyāpentassa anāpattiṃ viniddiseti yojanā.

863. 连接词指出:想要制作昂贵衣者,令织工织造便宜衣时无犯。

Pesakārakathāvaṇṇanā. · 织师故事之解释。

§864

864.Vassaṃvutthe bhikkhū uddissāti purimikāya vassūpagate bhikkhū uddisitvā. Pavāraṇāya pubbeva yaṃ cīvaraṃ dīyatīti sambandho. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘dasāhānāgataṃ kattikatemāsikapuṇṇama’’nti (pārā. 648) pāḷiyaṃ vuttaṃ mahāpavāraṇāuposathadivasassa puretarameva pubbakattikamāsassa juṇhapakkhapañcamiyaṃ yaṃ cīvaraṃ ‘‘accekacīvaraṃ nāma senāya vā gantukāmo hotī’’tiādinā (pārā. 649) padabhājanāgatesu gamikagilānagabbhiniabhinavuppannasaddhādīsu aññatarena dūtaṃ pesetvā vā attanā vā āgantvā ‘‘vassāvāsikaṃ dammī’’ti vatvā diyyatīti. Taṃ hotaccekacīvaranti taṃ accāyikacīvaraṃ nāma hoti.

864. 「为度过瓦萨的比库们」,即为先前瓦萨期已到的比库们指定。「在自恣之前所给予的衣」,这是关联。这是所说的意思:在律文中说「咖提咖月满月前十日到来」,正是在大自恣伍波萨他日之前,即在前咖提咖月白分第五日,那衣「名为急需衣,即将前往军队」等段落中所到达的词句分析中,由行军者、病者、怀孕者、新产者、信者等任一者,派遣使者或自己前来,说「我将给予瓦萨住者」而给予。那即是急需衣,那急需衣即是名为。

§865

865.Pure pavāraṇāyevāti mahāpavāraṇāya puretarameva pañcamito paṭṭhāya yasmiṃ kismiñci divase. Bhājetvā yadi gayhatīti ettha ‘‘yenā’’ti ca na kātabboti ettha ‘‘tenā’’ti ca karoti ceti ettha ‘‘so vassaccheda’’nti ca sāmatthiyā labbhati. Bhājetvā yadi yena gayhati, tena vassacchedo na kātabbo. So vassacchedaṃ karoti ce, taṃ bhājetvā gahitacīvaraṃ saṅghikaṃ hotīti yojanā, chinnavassena taṃ cīvaraṃ saṅghasseva dātabbanti vuttaṃ hoti.

865. 「正是在自恣之前」,即正是在大自恣之前,从第五日开始,在任何一日。「分配后若取」,此处应作「以何」,此处应作「以彼」,此处作「他破瓦萨」,由适合性而得。分配后若以何取,以彼不应破瓦萨。他若破瓦萨,那分配后所取之衣成为僧团所有,这是连接。意思是说:由破瓦萨者,那衣应当给予僧团本身。

§866

866.‘‘Antosamayamevā’’ti idaṃ ‘‘adhiṭṭhetī’’tiādīhi padehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Padabhājane ‘‘cīvarakālasamayo nāma anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañcamāsā’’ti vuttasamayabbhantareyeva taṃ accekacīvaraṃ.

866. 「正是在期间内」,这应当与「决意」等词各别连接。在词句分析中说「名为衣时期间,在咖提那未展开时是瓦萨的最后月,在咖提那展开时是五个月」,正是在所说期间之内,那急需衣。

§867

867.Kathine tu anatthateti yasmiṃ kathinaṃ anatthataṃ, tasmiṃ vihāreti vuttaṃ hoti. Tu-saddo visesatthajotako. Anadhiṭṭhāya avikappetvā pariharīyati ettha accekacīvaranti parihāro, māso, eko ca so māso cāti ekamāso, pubbakattikamāsassa pāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva aparakattikamāsassa puṇṇamī, ayaṃ cīvarakālasamayoti vutto māso. Dasannaṃ ahānaṃ samāhāro dasāhaṃ, taṃ paramaṃ adhikaṃ etassāti dasāhaparamo, māso. ‘‘Dasāhānāgataṃ kattikatemāsikapuṇṇama’’nti (pārā. 648) pāḷiyaṃ vuttapubbakattikapuṇṇamipariyantadasāhādhikoti attho. Kathine anatthate tu dasāhaparamo ekamāsova tassa accāyikavatthassa parihāro matoti yojanā.

867. 「但在咖提那未展开时」,意思是说:在那咖提那未展开的住处。「但」字显示特别义。未决意、未舍弃而持有,此处急需衣即是持有,月,一且那月即是一月,从前咖提咖月初一日开始直到后咖提咖月满月,这被称为衣时期间的月。十日的集合为十日,那是最多、超过于此的,即十日为最多的月。在律文中说「咖提咖月满月前十日到来」,意思是前咖提咖满月为限的十日附加。但在咖提那未展开时,仅仅十日为最多的一月是那急需事物的持有,这是所认为的,这是连接。

§868

868.Atthate kathineti kathinatthatavihāreti vuttaṃ hoti. Tassa accāyikavatthassāti sambandho. Dasāhaparamā pañca māsāti sambandho. Anatthatakathine vihāre yathāvuttacīvarakālasamayasaṅkhātavassānāvasānamāso ca kathinuddhāradivasasaṅkhātapacchimakattikakāḷapakkhapāṭipadato yāva phaggunamāsapuṇṇamī, tāva hemantā cattāro māsā cāti pañca māsā. Pakāsitāti ‘‘anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañca māsā’’ti (pārā. 649) dīpitā. Dasāhaparamāti vuttatthoyeva. Atthate kathine dasāhaparamā pañca māsā tassa accāyikavatthassa parihāro kāloti munindena pakāsitāti yojanā.

「已展咖提那衣」者,即说「咖提那衣展衣期住」。与「彼急迫衣」相连。「最多十日五月」相连。在未展咖提那衣的住处,从所说的衣时期即瓦萨结束月,以及从咖提那衣收取日即最后咖提咖黑分初一日起,直至帕古那月满月日,此间有冬季四月,共五月。「已说明」者,即「未展咖提那衣时,瓦萨的最后月;已展咖提那衣时,五月」如是显示。「最多十日」者,即前述之义。连接为:「已展咖提那衣时,最多十日五月,是彼急迫衣的防护时」,由牟尼主如是说明。

Ayamubhayattha vuttā dasāhaparamatā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘anatthate kathine ekādasadivasādhiko māso, atthate kathine ekādasadivasādhikā pañca māsā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.650) vuttapāṭhena yathā na virujjhati, tathā vicāretvā gahetabbā. Evañhi pāṭhe sati na virujjhati –

此处两处所说的「最多十日」,在注疏中以「未展咖提那衣时,超过十一日的月;已展咖提那衣时,超过十一日的五月」如是所说文句,应思择如何不相违而受持。如是在文句中,则不相违——

‘‘Tassaccāyikavatthassa , kathine tu anatthate;

「彼急迫衣,在未展咖提那衣时;

Parihārekamāsekā-dasāhaparamo mato.

防护期一月加十日,被认为是最多。

Atthate kathine tassa, pañca māsā pakāsitā;

已展咖提那衣时,彼之五月已说明;

Parihāro dinenekā-dasāhaparamā panā’’ti.

防护期则以日计加十一日为最多。」

§869

869. Paṭhamena kathinenāti yojanā. ‘‘Akriyaṃ acitta’’nti padacchedo. Akriyanti antosamaye adhiṭṭhānādiakaraṇaṃ.

「以第一咖提那」者,是连接语。「不作、不思」者,是分词。「不作」者,谓在内时中不作决意等。

Accekacīvarakathāvaṇṇanā. · 额外衣故事之解释。

§870-1

870-1.Bhikkhūti sāsaṅkasammate sappaṭibhaye āraññakasenāsane vasantaṃ bhikkhumāha. Yathāha ‘‘yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni, tathārūpesu bhikkhu senāsanesu viharanto’’ti (pārā. 653). Pubbakattikapuṇṇamaṃ vasitvāti sambandho. Pubbakattikapuṇṇamā nāma assayujamāsassa juṇhapakkhapannarasī, ettha pana sahacariyanayena tadupalakkhitā purimikā tayo vassānamāsā vuccanti. Puṇṇamanti ettha vāsakiriyāya accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Purimikāya vassaṃ upagantvā acchinnavasso hutvā tayo māse vasitvāti attho. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yasmā pana yo vassaṃ upagantvā yāva paṭhamakattikapuṇṇamaṃ vasatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.653-654).

「诸比库」者,是说住在被认为有危险、有恐怖的阿兰若住处的比库。如所说:「凡彼等阿兰若住处被认为有危险、有恐怖者,住在如是住处的比库」。「住过前咖提咖满月」者,是连接语。「前咖提咖满月」者,名为阿萨尤迦月的白分第十五日,但在此处,依伴随法,称前三个瓦萨月为以彼为标志者。「满月」者,在此处是对住的行为表示极度结合的用法语。义为:进入前瓦萨,成为不断瓦萨者,住了三个月。如注疏中所说:「然而,凡进入瓦萨而住至第一咖提咖满月者」。

‘‘Cīvara’’nti tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ vuccati. Gāme ṭhapetvāti sambandho, ettha ‘‘kattikapuṇṇama’’nti ca ‘‘ākaṅkhamāno’’ti ca seso, aparakattikamāse kattikacorabhayena cīvaraṃ paṭisāmetukāmo bhikkhu āraññakasenāsanassa sāmantā gocaragāme nikkhipitvāti attho. Yathāha ‘‘upavassaṃ kho pana kattikapuṇṇamaṃ…pe… ākaṅkhamāno tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ antaraghare nikkhipeyyā’’ti (pārā. 653).

「衣」者,是说三衣中的任何一件。「置于村中」者,是连接语,在此处「咖提咖满月」与「希望者」是省略语,义为:在后咖提咖月,因咖提咖盗贼的危险而希望保护衣的比库,从阿兰若住处的附近施食村放置。如所说:「然而,在咖提咖满月之后……乃至……希望者,可将三衣中的任何一件衣置于俗家中」。

‘‘Samantā gocaragāme’’ti idaṃ ‘‘antaraghare nikkhipeyyāti samantā gocaragāme nikkhipeyyā’’ti (pārā. 654) padabhājane vuttattā vuttaṃ. ‘‘Aparakattikamāse’’ti ca ‘‘kattikapuṇṇamanti kattikacātumāsinī vuccatī’’ti (pārā. 654) padabhājaniyavasena vuttaṃ. Idhāpi hi ‘‘kattikapuṇṇama’’nti aparakattikajuṇhapakkhapannarasiyā vuccamānāyāpi sahacariyanayena taṃsahacarito catuttho māso vutto.

「附近施食村」者,此是在「可置于俗家中,即可置于附近施食村」的词句分析中所说故而说。「在后咖提咖月」者,也是依「咖提咖满月,即称为咖提咖四月」的词句分析方式而说。在此处也,虽然「咖提咖满月」是在说后咖提咖白分第十五日,但依伴随法,说了与彼相伴的第四个月。

Ettāvatā purimikāya vassaṃ upagantvā mahāpavāraṇāya pavāretvā vuttalakkhaṇe āraññakasenāsane vasantassa āraññakassa bhikkhuno pacchimakattikamāse kattikacorabhaye sati tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ gocaragāme ṭhapetvā āraññakaṅgaṃ pūrayato cīvarena vippavāso tasmiṃ māse na hotīti anuññātabhāvo dīpito. Tadeva pakāsetuṃ nikkhepopāyasandassanamukhena vakkhati ‘‘kattikeyeva māsasmiṃ…pe… vaṭṭatī’’ti.

至此,已显示了许可的状态:进入前瓦萨,在大自恣日自恣后,住在所说特征的阿兰若住处的阿兰若比库,在后咖提咖月,当有咖提咖盗贼危险时,将三衣中的任何一件置于施食村,圆满阿兰若支分者,在那个月中不会有与衣的别离。为了阐明那个,将以显示放置方便之门而说「正在咖提咖月……乃至……是允许的」。

Idāni asmiṃyeva māse tato aññattha tassa bhikkhuno kenaci karaṇīyena gacchato gāme ṭhapitena tena cīvarena vippavasato niddosabhāvaṃ anujānantena bhagavatā ‘‘siyā ca tassa bhikkhuno…pe… tena cīvarena vippavasitabba’’nti (pārā. 653) vuttamatthaṃ dassetumāha ‘‘paccaye…pe… sammuti’’nti. Paccaye sati tādiseti ‘‘siyā paccayo, siyā karaṇīya’’nti (pārā. 654) vacanato tādise kicce satīti attho. Chārattaparamanti cha rattiyo paramā yassa vāsakammassa taṃ chārattaparamaṃ, kiriyāvisesanaṃ, chārattaparamaṃ vāsakammaṃ kātabbanti attho. Tena vinā vasitabbanti gāme nikkhittena tena cīvarena vinā tamhā āvāsā aññattha vasitabbaṃ. Tadeva pākaṭaṃ kātuṃ vakkhati ‘‘aññattheva vasantassa, chārattaparamaṃ mata’’nti.

现在,为了显示世尊在许可无过失状态时所说「若那位比库……乃至……应与那件衣别离」之义——即在此月中,那位比库因某种应作事而前往彼处之外,与置于村中的那件衣别离——而说「有因缘……乃至……许可」。「有因缘时,如是」者,义为:从「可能有因缘,可能有应作事」之语,当有如是事务时。「最多六夜」者,其住的行为以六夜为最多者,是那个最多六夜,是行为的限定语,义为:应作最多六夜的住行为。「应无彼而住」者,应无置于村中的那件衣而住在从那个住处的其他地方。为了使那个明显,将说「住在其他地方者,被认为最多六夜」。

Tatoti chārattato. Uttari vasatoti sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpetvā vasantassāti attho. Yathāha ‘‘tato ce uttari vippavaseyyāti sattame aruṇuggamane nissaggiya’’nti (pārā. 654). Dosoti nissaggiyapācittiyaṃ. ‘‘Vinā saṅghassa sammuti’’nti iminā kiṃ vuttaṃ hoti? Udositasikkhāpade anupaññattiṃ katvā kosambiyaṃ gilānabhikkhuno ‘‘anujānāmi bhikkhave gilānassa bhikkhuno ticīvarena avippavāsasammutiṃ dātu’’nti (pārā. 473) anuññātattā gilānassa bhikkhuno saṅghena ñattidutiyāya kammavācāya purimameva yā avippavāsasammuti dinnā, taṃ vināti vuttaṃ hoti. Tena laddhasammutikena yāva rogo vūpasammati, tāva cirampi tena cīvarena vinā vasituṃ vaṭṭatīti adhippāyo. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘aññatra bhikkhusammutiyāti yā udositasikkhāpade kosambakasammuti anuññātā, tassā sammutiyā aññatra. Sace sā laddhā hoti, chārattātirekampi vippavasituṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.653-654).

「彼」者,六夜之故。「更住」者,令第七晨曦升起而住之义。如云:「若从彼更离住,于第七晨曦升起时为尼萨耆亚」。「罪」者,尼萨耆亚巴吉帝亚。「除僧团之许可」,此所说为何?于伍答夷学处制定前,在国桑比为病比库「诸比库,我允许给予病比库以三衣不离住之许可」而允许之故,病比库由僧团以白二甘马语先前所给予之不离住许可,除彼而说。其意趣为:得彼许可者,乃至病愈,即使长久离彼衣而住亦可。如注疏中云:「『除比库之许可』者,除于伍答夷学处所允许之国桑比许可之外。若得彼许可,超过六夜而离住亦可」。

§872-3

872-3. Cīvaranikkhepaṃ dassetumāha ‘‘kattikeyeva…pe… pakāsito’’ti. Kattikeyeva māsasminti catunnaṃ vassānānaṃ māsānaṃ pacchime kattikamāseyeva idamekaṅgaṃ. Paṭhamāya pavāritoti dutiyamaṅgaṃ, idha paṭhamāya vassūpanāyikāya vassaṃ upagantvā pavāritoti yojanā, mahāpavāraṇāya pavāritoti vuttaṃ hoti. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘purimikāya upagantvā mahāpavāraṇāya pavārito hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.653-654). Pacchimena pamāṇena yutteti tatiyamaṅgaṃ. Senāsaneti etassa visesanaṃ. Iha āraññakasenāsanassa pacchimappamāṇaṃ nāma pākārena vā vatiyā vā parikhāya vā parikkhittassa gāmassa indakhīlasaṅkhātagāmadvārakoṭṭhakummārato vā aparikkhittassa gāmassa parikkhepārahaṭṭhānasaṅkhāte pariyantagehassa upacāre ṭhitassa thāmamajjhimassa purisassa balappamāṇena vissaṭṭhaleḍḍupātadvayato vā paṭṭhāya parikkhittassa vihārassa saparikkhepaṃ vā aparikkhittassa vihārassa yassaṃ disāyaṃ gāmo hoti, tattha gāmapariyantasenāsanaṃ vā cetiyaṃ vā bodhiṃ vā avadhiṃ katvā vihāragamanīyena pakatimaggena vidatthigambhīraṃ āropitena ācariyadhanunā pamitapañcadhanusatapamāṇadūranti saṅkhepato gahetabbaṃ.

为示衣之舍置而说「唯在咖提咖月……乃至……已说明」。「唯在咖提咖月」者,四个瓦萨月中最后咖提咖月,此为第一支。「于初日自恣」者,第二支,此处之结合为:于初瓦萨入住而入瓦萨后自恣,即于大自恣日自恣之义。如注疏中云:「于前期入住而于大自恁日自恣」。「以后量相应」者,第三支。「住所」者,此之限定语。此处阿兰若住所之后量,名为:从以墙或围篱或壕沟所围绕之村之门柱所称村门角落,或从未围绕之村之围绕应立处所称边际屋之近处站立之强壮中等人之力量所掷石块二落处起,从围绕之寺院连同围绕,或从未围绕之寺院于村所在之方向,以村边际住所或塔或菩提树为界,以往寺院之常道所架设之一磔手深之老师弓所量五百弓量之距离,应略取。

Sāsaṅkasammateti catutthamaṅgaṃ, ‘‘iha sappaṭibhaye’’ti seso. ‘‘Sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayānī’’ti (pārā. 653) hi pāḷi. Idaṃ dvayampi ‘‘senāsane’’ti etassa visesanaṃ. Ārāmaārāmūpacāresu corānaṃ nisinnasayitaṭṭhitabhuttapītaṭṭhānādīnaṃ dissamānatāya āsaṅkāsahite tattheva ārāmādīsu pahaṭamāritaviluttamanussānaṃ dissamānatāya visesena sahabhayatāya sappaṭibhaye āraññake senāsaneti attho. Vasanto bhikkhu. Vasantovāti ettha evakāro aṭṭhānappayutto. Tasmā tato ānetvā caturaṅgasamāyoge evāti yojetabbo. Caturaṅgasamāyoge evāti yathāvuttānaṃ catunnaṃ aṅgānaṃ samāyoge sannipāte sati eva. Ettha evakārena tassa aṅgassa abhāve alabbhamānataṃ dīpeti. Pakāsitoti ‘‘tatrāyaṃ aṅgasampattī’’tiādikāya (pārā. aṭṭha. 2.653-654) aṭṭhakathāya vutto.

「有畏惧之许可」者,第四支,「此处有恐怖」为余。「有畏惧之许可者,有恐怖者」,此为圣典。此二者亦为「住所」之限定语。于园林园林近处因见盗贼坐卧立食饮处等而有畏惧,于彼园林等因见被打被杀被劫之人而特别有恐怖,于有恐怖之阿兰若住所之义。「住」者,比库。「住或」,此处「或」字用于不当处。故从彼取来应结合为「唯于四支和合」。「唯于四支和合」者,唯于如所说四支之和合会合时。此处以「唯」字显示彼支不存在时之不可得性。「已说明」者,以「于此有支具足」等注疏所说。

§874

874.Taṃ cīvaraṃ. Māsamekanti vassānassa pacchimamāsasaṅkhātaṃ ekaṃ māsaṃ. Yo gāmo sace purimabaddhāya avippavāsasīmāya anto hoti, tattha māsato atirekampi ṭhapetuṃ vaṭṭatīti (vajira. ṭī. pārājika 653 atthato samānaṃ) vajirabuddhittherena vuttaṃ.

「彼衣」。「一月」者,瓦萨之最后月所称之一月。若村在先前结之不离住界内,于彼处超过一月而置亦可,瓦基拉布提长老如是说。

§875

875.Aññatthevāti yassa āraññakasenāsanassa gocaragāme cīvaraṃ nikkhittaṃ, tato āraññakasenāsanato bahi eva. Ayaṃ adhippāyoti ‘‘yaṃ gāma’’ntiādikāya diyaḍḍhagāthāya paṭipāditatthadvayasaṅkhāto adhippāyo. Assāti sāsaṅkasikkhāpadassa. Evaṃ iminā sikkhāpadena ‘‘cīvarena vinā kattikamāse araññe vaseyyā’’ti anuññātattā ‘‘chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabba’’nti (pārā. 653) iminā gocaragāme taṃ ṭhapetvā tasmiṃ āraññakāvāse vasitvā kenaci karaṇīyena tato āvāsato gantvā bahi vasato divasaparicchedassa viññāyamānattāyevāha ‘‘paṭicchanno pakāsito’’ti.

「于他处」者,于阿兰若住所之行乞村所舍置衣者,从彼阿兰若住所之外。「此意趣」者,以「何村」等二偈半所阐明之二义所称之意趣。「有」者,有畏惧学处之。如是以此学处「于咖提咖月可于阿兰若离衣而住」而允许之故,「彼比库最多六夜应离彼衣而住」,于行乞村置彼而住于彼阿兰若住处,以某事从彼住处前往而于外住者,因日数限定可知之故说「隐覆已说明」。

§876

876. ‘‘Sace gocaragāmato puratthimāya disāya senāsanaṃ, ayañca pacchimaṃ disaṃ gato hotī’’tiādinā (pārā. aṭṭha. 2.656) aṭṭhakathāyaṃ kathitaniyāmena vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘senāsanamathāgantvā’’tiādi. Senāsananti attanā nivutthaṃ āraññakasenāsanaṃ. Āgantvāti bahi gataṭṭhānato āgantvā. Gocaragāme cīvaraṃ nikkhipitvā tato puratthimāya disāya āraññakasenāsane viharato vihārā nikkhamma tato gocaragāmato pacchimadisāya dūraṭṭhānaṃ gatassa āgataṭṭhānato taṃ senāsanaṃ āgantvā vidūrattā sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ asakkontassa bhikkhuno kiṃ vihitanti ayamettha yojanā.

为示以「若住所在行乞村东方,而此人往西方」等注疏中所说规定之判决而说「住所然后来到」等。「住所」者,自己所住之阿兰若住所。「来到」者,从外去之处来到。于行乞村舍置衣后,从彼于东方之阿兰若住所住者,从寺院出,从彼行乞村往西方远处,从来处来到彼住所,因遥远而不能令第七晨曦升起之比库,如何规定?此为此处之结合。

§877

877.Gāmasīmampivāgantvāti yattha cīvaraṃ nikkhittaṃ, taṃ gāmasīmampi purāruṇāyeva āgantvā. Yattha katthacīti (pārā. aṭṭha. 2.656) sabhādevālayadvārakoṭṭhakādīsu yattha katthaci kappiyaṭṭhāne . ‘‘Yattha katthacī’’ti sāmaññena vuttattā tassā gāmasīmāya anto āraññakaṅgārakkhanārahaṃ dūraṭṭhānaṃ laddhaṃ ce, aṅgabhedaṃ akatvā tattha aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ. Dhutaṅge vijjamānepi āpattiṃ anāpajjituṃ antogāmepi aruṇaṃ uṭṭhāpetvā cīvarapavattiyeva ñātabbā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘gāmasīmampi okkamitvā sabhāyaṃ vā yattha katthaci vā vasitvā cīvarappavattiṃ ñatvā pakkamituṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.656).

【877】「即使进入村界」者,于衣置放之处,即使在黎明前进入该村界。「于任何处」者,于会堂、神殿、门楼等任何如法处所。因以「于任何处」之通称而说,若于该村界内得到值得守护阿兰若支之远处,不舍支分,应于彼处迎黎明。即使头陀支存在,为不犯罪,应知即使在村内迎黎明,亦仅是衣之运转。如注疏中所说:「进入村界,于会堂或任何处住宿,知衣之运转后离去,是允许的。」

§878

878.Evañcāpi asakkontoti aṅgabhedaṃ akatvā, katvā vā antogāmasīmāya aruṇaṃ uṭṭhāpetumpi gantuṃ asakkonto. Ñatvāti attano cīvarassa ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā. Tatthevāti ettha ‘‘ṭhito’’ti labbhati. Khippanti sīghaṃ, purāruṇāti vuttaṃ hoti. Atireke ṭhāneti yojanā, yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘atirekacīvaraṭṭhāne ṭhassatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.656), ‘‘atirekacīvaraṭṭhāne tiṭṭhatī’’ti cintetvāti attho.

【878】「如此亦不能」者,不舍支分,或舍已,亦不能前往于村界内迎黎明。「知」者,观察自己衣之置放处。「于彼处」者,此处应补「住」。「速」者,迅速,「黎明前」之义已说。应连接「于过量处」,如注疏中所说:「将住于过量衣处」,「住于过量衣处」,思惟之义。

§879

879.Vissajjetīti sattamaaruṇuṭṭhānato puretarameva aññassa deti. Uparipi evameva vattabbaṃ.

【879】「舍与」者,于第七日黎明升起之前即给与他人。于后亦应如是说。

§880

880.Sāsaṅkasammate evaṃnāmake sikkhāpade samuṭṭhānādayo sabbe tena dutiyena kathinena samā iti munindena matā anumatā anuññātāti yojanā.

【880】于萨桑咖萨玛德,于如是名之学处,生起等一切,与彼第二咖提那相同,如是为牟尼王所思、所认可、所允许,应如是连接。

Sāsaṅkakathāvaṇṇanā. · 有疑故事之解释。

§881

881.Jānanti ‘‘saṅghassa demā’’ti vacanena pariṇāmitabhāvaṃ yena kenaci ākārena jānanto. Yathāha padabhājane ‘‘sāmaṃ vā jānātī’’tiādi (pārā. 659). Pariṇatanti ettha padabhājane ‘‘pariṇataṃ nāma ‘dassāma karissāmā’ti vācā bhinnā hotī’’ti vuttaniyāmena saṅghassa pariṇatanti attho. Lābhanti labhitabbaṃ cīvarādi yaṃ kiñci. Yathāha ‘‘lābho nāma cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā, antamaso cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampī’’ti. Attano pariṇāmeyyāti ‘‘bahū āvuso saṅghassa dāyakā, bahū saṅghassa bhattā, mayaṃ tumhe nissāya tumhe sampassantā idha viharāma. Tumhe ce amhākaṃ na dassatha, atha ko carahi amhākaṃ dassati. Dethāvuso amhākaṃ imāni cīvarānī’’ti (pārā. 657) pāḷiyā āgatanayena attano pariṇāmeyyāti vuttaṃ hoti. Tassa nissaggiyanti ettha ‘‘payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhenā’’ti seso. Nissaggiyanti idaṃ pariṇate pariṇatasaññiṃ sandhāya vuttaṃ. Vematikassa pana dukkaṭaṃ hoti. Yathāha ‘‘pariṇate vematiko attano pariṇāmeti, āpatti dukkaṭassā’’ti. Apariṇatasaññino anāpatti. Yathāha ‘‘pariṇate apariṇatasaññī attano pariṇāmeti, anāpattī’’ti.

【881】「知」者,以「我等给与僧团」之语,以任何方式知其已转属之状态。如词句分析中所说:「自知」等。「转属」者,此处于词句分析中以「转属者,名为『我等将给、我等将作』之语已破」所说之规定,转属于僧团之义。「利得」者,应得之衣等任何物。如所说:「利得者,名为衣、食、卧具、病者所需医药资具,乃至粉团、齿木、缝针线。」「转属于自己」者,如经文所来之理:「友!僧团有众多施主,僧团有众多供食者,我等依止汝等、见汝等而住于此。汝等若不给我等,然则谁将给我等?友!给我等这些衣。」故说转属于自己。「彼之尼萨耆亚」者,此处「于努力时恶作,于得时」为余。「尼萨耆亚」者,此是就转属者有转属想而说。然于疑者有恶作。如所说:「于转属者有疑,转属于自己,犯恶作。」于有非转属想者无罪。如所说:「于转属者有非转属想,转属于自己,无罪。」

§882

882.‘‘Aññassa dehī’’ti sace pariṇāmetīti tathā saṅghassa pariṇatabhāvaṃ jānanto ‘‘aññassa dehī’’ti yadi pariṇāmeti. Suddhikaṃ pācittiyanti nissajjitabbavatthurahitaṃ kevalaṃ pācittiyamattanti attho. Suddhacittenāti savāsanānavasesakilesappahānena parisuddhacittena bhagavatā. Pācittiyamudīritanti pācittiyesu aṭṭhamassa sahadhammikavaggassa avasāne ‘‘yo pana bhikkhu jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ puggalassa pariṇāmeyya, pācittiya’’nti (pāci. 490) desitaṃ.

【882】「给与他人」者,若转属,如是知转属于僧团之状态,「给与他人」,若转属。「纯巴吉帝亚」者,离应舍之物,仅巴吉帝亚而已之义。「以清净心」者,以随眠无余烦恼断除而清净之心,由世尊。「宣说巴吉帝亚」者,于诸巴吉帝亚中第八如法品之末所说:「若比库知僧团之利得已转属,转属于个人,巴吉帝亚。」

§883

883.Ekaṃcīvaranti saṅghassa pariṇatacīvarato ekaṃ cīvaraṃ. Cīvaraṃ vāti ettha vā-saddo paccayantaravikappattho. Vā panāti ettha vā-saddo atthavikappattho. Ekaṃ cīvaraṃ vā aññaṃ vā paccayaṃ parassa, ekaṃ pana attano vā pariṇāmeyya ceti yojanā. Saddhinti ekato, ekakkhaṇeti vuttaṃ hoti. Dve pācittiyo saddhiṃ siyunti yojanā, aññassa pariṇāmanena suddhapācittiyañca attano pariṇāmanena nissaggiyapācittiyañcāti dve pācittiyo ekakkhaṇe hontīti attho.

「一衣」者,从僧团已转属之衣中的一件衣。「衣或」者,此处「或」字是表示词尾变化之选择。「或者」者,此处「或」字是表示意义之选择。连接为:一件衣或其他资具给他人,但一件则为自己转属。「同时」者,说为「一刹那」之义。连接为「两巴吉帝亚同时发生」,即由转属给他人而有单纯巴吉帝亚,由为自己转属而有尼萨耆亚巴吉帝亚,此二巴吉帝亚在一刹那发生,此为其义。

§884

884. Pariṇāmetvā ṭhapite vinicchayaṃ dassetvā pariccajitvā dinne vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘saṅghassā’’tiādi. ‘‘Parājayo’’ti idaṃ pādappahonakaṃ vatthuṃ sandhāya vuttaṃ. Yathāvatthuvasena pana dukkaṭathullaccayāpi vattabbā.

显示转属后放置之判定后,为显示舍弃后给予之判定而说「僧团的」等。「巴拉基咖」者,此是就足以成为根本之事而说。但依事之情况,恶作与土喇吒亚亦应说。

§885

885. Aññassa cetiyassa poṇaṃ pariṇataṃ aññassa cetiyassa vā saṅghassa vā puggalassa vāpi pana pariṇāmeyyāti yojanā. Saṅghassa puggalassāti padadvayepi evameva yojetabbaṃ. Yathāha ‘‘saṅghassa pariṇataṃ aññasaṅghassa vā cetiyassa vā puggalassa vā pariṇāmeti , āpatti dukkaṭassā’’tiādi (pāci. 492). Aññassa puggalassa poṇaṃ aññassa puggalassa pariṇāmeyyāti.

连接为:他人塔之已转属物,转属给他人之塔或僧团或个人。「僧团的、个人的」此二词组亦应如是连接。如说「僧团之已转属物,转属给其他僧团或塔或个人,犯恶作」等。他人个人之已转属物,转属给他人个人。

§886

886. Imassa sabbasattavisayataṃ dassetumāha ‘‘yo panā’’tiādi.

为显示此之遍及一切有情,而说「凡是」等。

§887

887.Idaṃ pariṇatasikkhāpadaṃ. Tisamuṭṭhānanti kāyacittavācācittakāyavācācittasaṅkhātehi tīhi sacittakasamuṭṭhānehi samuṭṭhānato tisamuṭṭhānaṃ. Pariṇāmanapaccayā āpajjitabbato kriyaṃ. Saṅghādīnaṃ pariṇatantisaññāya abhāvena vimuccanato saññāvimokkhaṃ. Kāyaviññattivacīviññattīhi pariṇāmetabbato kāyakammaṃ vacīkammaṃ.

此是已转属学处。「三起」者,由身心、语心、身语心所称之三有心起而起,故为三起。由转属之缘而应犯,故为行。由无「僧团等之已转属物」之想而得解脱,故为想解脱。由身表与语表而应转属,故为身业、语业。

Pariṇatakathāvaṇṇanā. · 变坏故事之解释。

Pattavaggo tatiyo. · 钵品第三。

§888

888. Ye imaṃ vinicchayaṃ taranti, te paññattimahāsamuddaṃ tarantīti yojanā. Paññattisaṅkhātaṃ vinayapiṭakameva mahāsamuddo viyāti paññattimahāsamuddo, taṃ. Evaṃ samudāyaṃ dassetvā tadavayave dassetumāha ‘‘nekā’’tiādi. Nekāni nānappakārāni vattāni senāsanavattādīni khandhakāgatāni uggā uttuṅgā taraṅgamālā mahāvīciparamparā yassāti viggaho, nānappakārakhandhakavattasaṅkhātamahātaraṅgaparamparāya sajjitanti attho. Sīlaṃ pātimokkhasaṃvarādikameva anto velāvalayo yassa so sīlanto, taṃ, pātimokkhasaṃvarasīlādicatupārisuddhisīlameva paṭipādetabbatāya antaṃ velāvalayabhūtanti attho. Āpattiyo sattāpattikkhandhā, sīlācāradiṭṭhiājīvavipattiyo ca gāhakā makarādayo yassāti viggaho, sīlācārājīvadiṭṭhisampattisaṅkhātamudusattanāsakaāpattivipattisaṅkhā- tamātaṅgamakarādicaṇḍasattavantanti attho. Evaṃ ayaṃ gāthā samudāyāvayavānaṃ sabbesameva rūpakālaṅkārena viracitāti daṭṭhabbā.

连接为:凡渡此判定者,彼等渡施设大海。称为施设之律藏本身如大海,故为施设大海,即彼。如是显示总体后,为显示其支分而说「诸多」等。分解为:诸多即种种之事,如住处事等篇集中所说之高峻波浪行列者,义为:具有称为种种篇集事之大波浪行列。戒即巴帝摩卡律仪等本身为内边界者,即彼,义为:巴帝摩卡律仪戒等四遍清净戒本身,由应实行故,为内边界。分解为:诸罪即七罪聚,及戒行见活命之违犯为捕捉者如鳄鱼等者,义为:具有称为戒行活命见之成就所称之柔软七灭、称为罪与违犯之凶猛有情如鳄鱼等。如是应见此偈以譬喻庄严而造作总体与支分之一切。

Iti vinayatthasārasandīpaniyā · 如是律义精要明灯

Vinayavinicchayavaṇṇanāya

律决择注释

Nissaggiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 尼萨耆亚巴吉帝亚之释论已毕。