Samuṭṭhānasīsakathāvaṇṇanā · 等起纲要论解释
Samuṭṭhānasīsakathāvaṇṇanā生起头说明
§325-6
325-6. Mahesinā dvīsu vibhaṅgesu paññattāni yāni pārājikādīni sikkhāpadāni uposathe uddisanti, tesaṃ sikkhāpadānaṃ samuṭṭhānaṃ bhikkhūnaṃ pāṭavatthāya ito paraṃ pavakkhāmi, taṃ samāhitā suṇāthāti yojanā.
大仙者于二分别中所制定的巴拉基咖等学处,于伍波萨他时诵出。为了比库们的明了,我将从此以后宣说那些学处的生起。应当专注地听。此为连结。
§327
327. Kāyo ca vācā ca kāyavācā cāti acittakāni yāni tīṇi samuṭṭhānāni, tāneva cittena paccekaṃ yojitāni sacittakāni tīṇi samuṭṭhānāni hontīti evameva samuṭṭhānaṃ purimānaṃ dvinnaṃ vasena ekaṅgikaṃ, tatiyacatutthapañcamānaṃ vasena dvaṅgikaṃ, chaṭṭhassa vasena tivaṅgikañcāti evaṃ chadhā samuṭṭhānavidhiṃ vadantīti yojanā. Kāyo, vācāti ekaṅgikaṃ dvayaṃ, kāyavācā , kāyacittaṃ, vācācittanti duvaṅgikattayaṃ, kāyavācācittanti aṅgabhedena tividhampi avayavabhedena samuṭṭhānabhedavidhiṃ chappakāraṃ vadantīti adhippāyo.
身与语与身语者,无心的三种生起,彼等各自与心相结合,成为有心的三种生起。如是,前二者的生起为一支,第三、第四、第五者的生起为二支,第六者的生起为三支。如是说六种生起方式。此为连结。身、语为一支之二,身语、身心、语心为二支之三。身语心,以支分之别为三种,以成分之别说生起差别方式为六种。此为意趣。
§328
328.Tesu chasu samuṭṭhānesu ekena vā samuṭṭhānena dvīhi vā tīhi vā catūhi vā chahi vā samuṭṭhānehi nānā āpattiyo jāyareti sambandho.
于彼六种生起中,由一种生起,或由二种,或由三种,或由四种,或由六种生起,生起种种罪。此为连结。
§329
329.Tattha tāsu nānāpattīsu. Pañca samuṭṭhānāni etissāti pañcasamuṭṭhānā, evarūpā kāci āpatti na vijjati. Ekamekaṃ samuṭṭhānaṃ yāsanti viggaho. Pacchimeheva tīhipīti sacittakeheva tīhi samuṭṭhānehi, yā āpatti ekasamuṭṭhānā hoti, sā sacittakānaṃ tiṇṇamaññatarena hotīti adhippāyo.
于彼等种种罪中,五种生起属于此者为五生起,如是之罪不存在。各各生起者为分析。仅由后三者,即仅由有心的三种生起,凡是一生起之罪,彼由有心的三者中任一而生。此为意趣。
§330-1
330-1.Tatiyacchaṭṭhatopi cāti kāyavācato, kāyavācācittato ca. Catutthacchaṭṭhato cevāti kāyacittato kāyavācācittato ca. Pañcamacchaṭṭhatopi cāti vācācittato kāyavācācittato ca. ‘‘Kāyato kāyacittato’’ti paṭhamaṃ dvisamuṭṭhānaṃ, ‘‘vācato vācācittato’’ti dutiyaṃ, ‘‘kāyavācato kāyavācācittato’’ti tatiyaṃ, ‘‘kāyacittato kāyavācācittato’’ti catutthaṃ, ‘‘vācācittato kāyavācācittato’’ti pañcamaṃ dvisamuṭṭhānanti evaṃ pañcadhā eva ṭhitehi dvīhi samuṭṭhānehi esā dvisamuṭṭhānāpatti jāyate samuṭṭhāti. Na aññatoti kāyato vācatoti ekaṃ, vācato kāyavācatoti ekanti evaṃ yathāvuttakkamavipariyāyena yojitehi aññehi samuṭṭhānehi na samuṭṭhāti.
从第三与第六者,即从身语、从身语心。从第四与第六者,即从身心、从身语心。从第五与第六者,即从语心、从身语心。『从身、从身心』为第一二生起,『从语、从语心』为第二,『从身语、从身语心』为第三,『从身心、从身语心』为第四,『从语心、从身语心』为第五二生起。如是仅以五种方式安立的二种生起,此二生起罪生起。非由其他者,即从身、从语为一,从语、从身语为一。如是以所说次第颠倒相结合的其他生起,不生起。
§332
332.Paṭhamehi ca tīhīti ‘‘kāyato, vācato, kāyavācato’’ti paṭhamaṃ niddiṭṭhehi tīhi acittakasamuṭṭhānehi. Pacchimehi cāti ‘‘kāyacittato, vācācittato, kāyavācācittato’’ti evaṃ pacchā vuttehi sacittakehi tīhi samuṭṭhānehi. Na aññatoti ‘‘kāyato, vācato, kāyacittato, vācato, kāyavācato, kāyacittato’’ti evaṃ vuttavipallāsato aññehi tīhi samuṭṭhānehi na samuṭṭhāti.
由前三者,即由『从身、从语、从身语』最初所说的三种无心生起。由后者,即由『从身心、从语心、从身语心』如是后说的有心的三种生起。非由其他者,即『从身、从语、从身心,从语、从身语、从身心』,如是以所说颠倒的其他三种生起,不生起。
§333-4
333-4.Paṭhamā tatiyā ceva, catutthacchaṭṭhatopi cāti kāyato, kāyavācato, kāyacittato, kāyavācācittatoti etehi catūhi samuṭṭhānehi ceva. Dutiyā…pe… cchaṭṭhatopi cāti vācato, kāyavācato, vācācittato, kāyavācācittatoti imehi catūhi cāti catusamuṭṭhānenāpatti.
「第一、第三,以及第四、第六」者,即由身、由身语、由身心、由身语心,此四种起源。「第二……乃至……第六」者,即由语、由身语、由语心、由身语心,此四种。故为四起源罪。
Sā evaṃ dvidhā ṭhitehi catūhi samuṭṭhānehi jāyate. Na panaññatoti ‘‘kāyato, vācato, kāyavācato, kāyacittato’’ti evamādinā vipallāsanayena yojitehi catūhi samuṭṭhānehi na samuṭṭhāti. Cha samuṭṭhānāni yassā sā chasamuṭṭhānā. Sacittakehi tīhi, acittakehi tīhīti chahi eva samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti. Pakārantarābhāvā idha ‘‘na aññato’’ti na vuttaṃ.
彼罪如是由二种方式安立的四种起源而生起。然而不由其他者,即不由「由身、由语、由身语、由身心」等如此颠倒方式结合的四种起源而起源。「六起源者,彼罪为六起源罪」,即由有心的三种、无心的三种,恰由此六种起源而起源。因无其他方式,此处未说「不由其他」。
Āha ca aṭṭhakathācariyo mātikaṭṭhakathāyaṃ.
注疏师在论母注疏中说:
§335
335. Samuṭṭhāti etasmāti samuṭṭhānaṃ, kāyādi chabbidhaṃ, ekaṃ samuṭṭhānaṃ kāraṇaṃ yassā sā ekasamuṭṭhānā. Pakārantarābhāvā tidhā. Kathaṃ? Sacittakānaṃ tiṇṇaṃ samuṭṭhānānaṃ vasena tividhā. Dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhitā dvisamuṭṭhitā, dvisamuṭṭhānāpattīti attho. Pañcadhāti vuttanayena pañcappakārā. Tīṇi samuṭṭhānāni yassā sā tisamuṭṭhānā, cattāri samuṭṭhānāni yassā sā caturuṭṭhānā, tisamuṭṭhānā ca caturuṭṭhānā ca ticaturuṭṭhānāti ekadesasarūpekaseso, tisamuṭṭhānā dvidhā vibhattā, catusamuṭṭhānā ca dvidhā eva vibhattāti attho. Chahi samuṭṭhānehi samuṭṭhitā chasamuṭṭhitā, chasamuṭṭhānāti attho. Ekadhāti pakārantarābhāvā ekadhāva ṭhitāti adhippāyo.
「由此而起源」故为起源,即身等六种。「一起源者,彼罪为一起源罪」,即以一种起源为因。因无其他方式,故为三种。如何?依有心的三种起源而为三种。「由二起源而起源者为二起源罪」,义即二起源罪。「五种」者,依所说方式为五类。「三起源者,彼罪为三起源罪」,「四起源者,彼罪为四起源罪」,「三起源与四起源为三四起源」,此为部分相同的省略,义即三起源分为二种,四起源亦分为二种。「由六起源而起源者为六起源罪」,义即六起源罪。「一种」者,因无其他方式,意即唯安立为一种。
§336
336.Sabbā āpattiyo samuṭṭhānavisesato evaṃ terasadhā ṭhitānaṃ samuṭṭhānabhedānaṃ nānattato tehi samuṭṭhitānaṃ paṭhamaṃ paññattattā sīsabhūtānaṃ sikkhāpadānaṃ vasena teraseva nāmāni labhanti, tāni ito paraṃ vakkhāmīti yojanā.
一切罪由起源差别如是安立为十三种,因起源分类的差异,因由彼等起源而生起的、最初制定的、为首的学处,故得十三个名称,我将于此后说明,此为连接。
§337
337.Paṭhamantimavatthuñcāti paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ. Dutiyanti adinnādānasamuṭṭhānaṃ. Sañcarittakanti sañcarittasamuṭṭhānaṃ. Samanubhāsananti samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ. ‘‘Kathinaṃ eḷakalomaka’’nti padacchedo, kathinasamuṭṭhānaṃ eḷakalomasamuṭṭhānañca.
「第一、最后事」者,即第一巴拉基咖的起源。「第二」者,即不与取的起源。「媒嫁」者,即媒嫁的起源。「赞叹」者,即赞叹的起源。「咖提那衣、羊毛」,此为词句分解,即咖提那衣起源与羊毛起源。
§338
338.Padasodhammanti padasodhammasamuṭṭhānaṃ. Addhānaṃ theyyasatthanti addhānasamuṭṭhānaṃ theyyasatthasamuṭṭhānaṃ. Desanāti dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ. Bhūtārocanakanti bhūtārocanasamuṭṭhānaṃ. Corivuṭṭhāpananti corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ.
「足洗法」者,足洗法所生起。「道路盗贼」者,道路所生起、盗贼所生起。「说法」者,法说所生起。「实事告白」者,实事告白所生起。「贼人驱逐」者,贼人驱逐所生起。
§339
339.Ananuññātakañcāti ananuññātakasamuṭṭhānañcāti etāni terasa tehi samuṭṭhānehi samuṭṭhitānaṃ tesaṃ sikkhāpadānaṃ paṭhamaṃ paṭhamaṃ niddiṭṭhānaṃ paṭhamapārājikādisikkhāpadasamuṭṭhānānaṃ itaresaṃ pubbaṅgamabhāvato ‘‘sīsānī’’ti vuttāni. Yathāha parivāraṭṭhakathāyaṃ ‘‘paṭhamapārājikaṃ nāma ekaṃ samuṭṭhānasīsaṃ, sesāni tena sadisānī’’tiādi (pari. aṭṭha. 258). Terasete samuṭṭhānanayāti ete sīsavasena dassitā terasa samuṭṭhānanayā. Viññūhi upālittherādīhi.
「及未经许可」者,及未经许可所生起。此等十三者,由彼等生起因而生起,彼等学处中,最初最初所说示之第一巴拉基咖等学处所生起者,因为是其余诸学处之前导,故说为「头」。如《篇集注疏》中所说:「第一巴拉基咖者,名为一生起因之头,其余诸学处与彼相似」等。「十三种生起因之方式」者,此等以头为方式所显示之十三种生起因之方式,由智者伍巴离长老等所说。
§340
340.Tattha terasasu samuṭṭhānasīsesu. Yāti yā pana āpatti. Ādipārājikuṭṭhānāti paṭhamapārājikasamuṭṭhānā.
其中,于十三生起因之头中,「凡」者,凡彼罪。「从第一巴拉基咖生起因」者,从第一巴拉基咖所生起。
§341
341. Adinnādāna-saddo pubbako paṭhamo etissā taṃsamuṭṭhānāpattiyāti adinnādānapubbakā, adinnādānasamuṭṭhānāti uddiṭṭhāti yojanā.
「不与取」之语为前导,此为彼从该生起因所生之罪之第一,故为「以不与取为前导」,应连结为「从不与取生起因所说示」。
§342
342.Jātūti ekaṃsena.
「确实」者,决定无疑。
§343
343. Ayaṃ samuṭṭhānavasena ‘‘samanubhāsanāsamuṭṭhānā’’ti vuttāti yojanā.
此依生起因而说为「从共同诵说所生起」,应如是连结。
§344
344. Kathina-saddo upapado yassā taṃsamuṭṭhānāya āpattiyā sā kathinupapadā, kathinasamuṭṭhānāti matā ñātā, ayaṃ samuṭṭhānavasena ‘‘kathinasamuṭṭhānā’’ti ñātāti attho.
「咖提那」一词,是其生起之因,由彼生起之罪,即「咖提那生起」,意为「咖提那所生起」,此被了知。此依生起之义而被了知为「咖提那生起」,此为其义。
§345
345. Eḷakaloma-saddo ādi yassā taṃsamuṭṭhānāpattiyā sā eḷakalomādisamuṭṭhānāti attho.
「羊毛」一词,是其开端,由彼生起之罪,即「羊毛等生起」,此为其义。
§349
349.Ettha samuṭṭhānesu.
于此诸生起中。
§350
350. Bhūtārocana-saddo pubbabhāgo etissā taṃsamuṭṭhānāya āpattiyāti bhūtārocanapubbakā, bhūtārocanasamuṭṭhānāti attho.
「诬告」一词,是此之前分,由彼生起之罪,即「以诬告为前」,意为「诬告生起」,此为其义。
§351
351. Samuṭṭhānaṃ samuṭṭhitaṃ, corivuṭṭhāpanaṃ samuṭṭhitaṃ yassā sā corivuṭṭhāpanasamuṭṭhitā, corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānāti attho.
「生起」即「已生起」,「举盗贼」即「已生起」,由彼而有者,即「举盗贼已生起」,意为「举盗贼生起」,此为其义。
§353
353.Tatthāti terasasamuṭṭhānasīsesu, ‘‘samuṭṭhānaṃ sacittaka’’nti idaṃ ‘‘paṭhama’’ntiādīhi paccekaṃ yojetabbaṃ. Paṭhamaṃ samuṭṭhānanti paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ. Dutiyaṃ samuṭṭhānanti adinnādānasamuṭṭhānaṃ. Catutthaṃ samuṭṭhānanti samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ. Navamaṃ samuṭṭhānanti theyyasatthasamuṭṭhānaṃ. Dasamaṃ samuṭṭhānanti dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ. Dvādasamaṃ samuṭṭhānanti corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ.
「于彼」者,于十三生起之首,「生起是有心」此句应与「第一」等各别连结。「第一生起」者,第一巴拉基咖生起。「第二生起」者,不与取生起。「第四生起」者,过人法生起。「第九生起」者,盗贼伴生起。「第十生起」者,说法生起。「第十二生起」者,举盗贼生起。
§354
354.Samuṭṭhāneti samuṭṭhānasīse. Sadisāti tena tena samuṭṭhānasīsena samuṭṭhānā āpattiyo. Idhāti imasmiṃ samuṭṭhānavinicchaye. Dissareti dissante, dissantīti attho. Atha vā idha dissareti idha ubhatovibhaṅge etesu terasasamuṭṭhānesu ekekasmiṃ aññānipi sadisāni samuṭṭhānāni dissantīti attho. Idāni tāni sarūpato nidassetumāha ‘‘sukkañcā’’tiādi. Tattha sukkanti sukkavissaṭṭhisikkhāpadaṃ. Esa nayo ‘‘kāyasaṃsaggo’’tiādīsupi. Yadettha duviññeyyaṃ, taṃ vakkhāma.
「生起」者,在生起之首。「相似」者,由彼彼生起之首所生起的罪。「在此」者,在此生起判别中。「显现」者,显现,意为可见。或者,「在此显现」者,意为在此两部毗奈耶中,于这十三种生起的每一种中,其他相似的生起也显现。现在为了如实显示它们,说「精液」等。其中,「精液」者,精液漏泄学处。此法则在「身触」等中也是如此。在此难以理解的,我们将说明。
§355
355.Pubbupaparipāko cāti ‘‘jānaṃ pubbupagataṃ bhikkhu’’nti (pāci. 120) sikkhāpadañca ‘‘bhikkhuniparipācita’’nti (pāci. 192, 194) piṇḍapātasikkhāpadañca. Raho bhikkhuniyāsahāti bhikkhuniyā saddhiṃ raho nisajjasikkhāpadañca. Sabhojane, raho dve cāti sabhojane kule anupakhajjasikkhāpadañca dve rahonisajjasikkhāpadāni ca. Aṅgulī udake hasanti aṅgulipatodañca udakahasadhammasikkhāpadañca.
「先到与教诫」者,「比库明知先到」学处与「教诫比库尼」钵食学处。「与比库尼独处」者,与比库尼一起独处坐学处。「有食家中、独处二」者,有食家中突入学处与两个独处坐学处。「手指、水中、笑」者,指戳学处与水中戏笑法学处。
§356
356.Pahāre uggire cevāti pahāradānasikkhāpadañca talasattiuggiraṇasikkhāpadañca. Tepaññāsā ca sekhiyāti pañcasattatisekhiyāsu vakkhamānāni ujjagghikādīni samanubhāsanasamuṭṭhānāni dasa, chattapāṇiādīni dhammadesanāsamuṭṭhānāni ekādasa, theyyasatthasamuṭṭhānaṃ , sūpodanaviññattisikkhāpadañcāti bāvīsati sikkhāpadāni ṭhapetvā parimaṇḍalanivāsanādīni itarāni tepaññāsa sekhiyasikkhāpadāni ca. Adhakkhakubbhajāṇuñcāti bhikkhunīnaṃ adhakkhakaubbhajāṇusikkhāpadañca. Gāmantaramavassutāti gāmantaragamanaṃ, avassutassa hatthato khādanīyaggahaṇasikkhāpadañca.
「打击、呕吐」者,给予打击学处与掌击呕吐学处。「五十三应学法」者,在七十五应学法中,将要说的嬉戏等十个是劝诫生起的,持伞持杖等十一个是说法生起的,盗贼商队生起的,汤饭告白学处,除去这二十二个学处后,除去圆形着裙等其余的五十三应学法学处。「半膝与膝」者,比库尼们的半膝与膝学处。「村间与未请」者,村间行、从未请者手中接受嚼食学处。
§357-8
357-8.Talamaṭṭhudasuddhi cāti talaghātaṃ, jatumaṭṭhaṃ, udakasuddhikādiyanañca. Vassaṃvutthāti ‘‘vassaṃvutthā…pe… chappañcayojanānī’’ti (pāci. 974) sikkhāpadañca. Ovādāya na gacchantīti ovādāya agamanasikkhāpadañca. Nānubandhe pavattininti ‘‘vuṭṭhāpitaṃ pavattiniṃ dve vassāni nānubandheyyā’’ti (pāci. 1112) sikkhāpadañcāti ubhatovibhaṅge niddiṭṭhā ime pañcasattati dhammā kāyacittasamuṭṭhitā methunena samā ekasamuṭṭhānā matāti yojanā.
「掌击涂黑洗净」者,掌击、涂黑漆、洗净水等。「雨安居已住」者,「雨安居已住……乃至……六七由旬」学处。「为教诫不去」者,为教诫不去学处。「不随行行仪」者,「已使起行仪二雨安居不应随行」学处。在两部毗奈耶中所说的这七十五法,是身心生起的,与淫相同,是一生起的,应理解为已死。
Ettha ca pāḷiyaṃ ‘‘chasattatī’’ti gaṇanaparicchedo samuṭṭhānasikkhāpadena saha dassito. Idha pana taṃ vinā taṃsadisānameva gaṇanā dassitā. Teneva paṭhamaṃ samuṭṭhānasīsaṃ pāḷiyaṃ gaṇanāyapi dassitaṃ, idheva na dassitaṃ. Upari katthaci samuṭṭhānasīsassa dassanaṃ panettha vakkhamānānaṃ taṃsadisabhāvadassanatthaṃ, gaṇanāya vakkhamānāya antogadhabhāvadassanatthaṃ. Teneva tatthapi taṃ vinā gaṇanaṃ vakkhati.
在此,在圣典中「六十七」的数量限定是与生起学处一起显示的。但在此,除去那个,只显示与那相似者的计数。因此,最初的生起之首在圣典中也在计数中显示,唯独在此不显示。在上面某处显示生起之首,是为了显示将要说的那些的相似性,为了显示在将要说的计数中包含的性质。因此在那里也将除去那个而说计数。
Paṭhamapārājikasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 第一巴拉基咖生起说明。
§359
359.Viggahanti manussaviggahasikkhāpadaṃ. Uttari cevāti uttarimanussadhammasikkhāpadañca. Duṭṭhullanti duṭṭhullavācāsikkhāpadaṃ. Attakāmatāti attakāmapāricariyasikkhāpadañca. Duṭṭhadosā duve cevāti dve duṭṭhadosasikkhāpadāni ca. Dutiyāniyatopi cāti dutiyaaniyatasikkhāpadañca.
「争论」者,人争论学处。「上人法」者,上人法学处。「粗恶」者,粗恶语学处。「自欲」者,自欲供养学处。「嗔恨二」者,两个嗔恨学处。「第二不定」者,第二不定学处。
§360
360.Acchindanañcāti sāmaṃ cīvaraṃ datvā acchindanañca. Pariṇāmoti saṅghikalābhassa attano pariṇāmanañca. Musāomasapesuṇāti musāvādo ca omasavādo ca bhikkhupesuññañca. Duṭṭhullārocanañcevāti duṭṭhullāpattiārocanasikkhāpadañca. Pathavīkhaṇanampi cāti pathavīkhaṇanasikkhāpadañca.
【三六〇】「不截断与」者,自己给予衣后又不截断也。「转让」者,将僧团所得利养转让给自己也。「妄语、粗恶语、离间语」者,妄语、粗恶语、向比库说离间语也。「恶作、粗重罪举发与」者,恶作、粗重罪举发学处也。「掘地亦与」者,掘地学处也。
§361
361.Bhūtagāmañcavādo cāti bhūtagāmasikkhāpadaṃ, aññavādakasikkhāpadañca. Ujjhāpanakameva cāti ujjhāpanakasikkhāpadañca. Nikkaḍḍho siñcanañcevāti vihārato nikkaḍḍhanañca udake tiṇādisiñcanañca. Āmisahetu cāti āmisahetu bhikkhuniyo ovādasikkhāpadañca.
【三六一】「有生类与异语与」者,有生类学处、异语者学处也。「使恼乱即与」者,使恼乱学处也。「拖出、浇灌与」者,从精舍拖出、在水中浇灌草等也。「因利养与」者,因利养教诫比库尼学处也。
§362
362.Bhuttāvinti bhuttāviṃ anatirittena khādanīyādinā pavāraṇasikkhāpadañca. Ehanādarinti ‘‘ehāvuso, gāmaṃ vā’’ti (pāci. 275) vuttasikkhāpadañca anādariyasikkhāpadañca. Bhiṃsāpanameva cāti bhikkhubhiṃsanakañca. Apanidheyyāti pattādiapanidhānasikkhāpadañca. Sañcicca pāṇanti sañcicca pāṇaṃ jīvitāvoropanañca. Sappāṇakampi cāti jānaṃ sappāṇakaudakasikkhāpadañca.
【三六二】「已食者」者,对已食者以非余剩的副食等劝食学处也。「来、不恭敬」者,「来,具寿,入村」等所说学处、不恭敬学处也。「恐吓即与」者,恐吓比库也。「应藏置」者,钵等藏置学处也。「故意生命」者,故意断生命也。「有生命亦与」者,明知有生命水学处也。
§363
363.Ukkoṭanañcāti punakammāya ukkoṭanañca. Ūnoti ūnavīsativassasikkhāpadañca. Saṃvāsoti ukkhittakena saddhiṃ saṃvāsasikkhāpadañca. Nāsane cāti nāsitakasāmaṇerasambhogasikkhāpadañca. Sahadhammikanti sahadhammikaṃ vuccamānasikkhāpadañca. Vilekhā cāti ‘‘vilekhāya saṃvattantī’’ti (pāci. 439) āgatasikkhāpadañca. Mohanāti mohanasikkhāpadañca. Amūlakena cāti amūlakena saṅghādisesena anuddhaṃsanasikkhāpadañca.
【三六三】「激恼与」者,为再作甘马而激恼也。「不足」者,不足二十岁学处也。「共住」者,与被举者共住学处也。「于驱摈与」者,与被驱摈沙玛内拉共享学处也。「如法」者,如法所说学处也。「涂抹与」者,「导向涂抹」等所来学处也。「使痴」者,使痴学处也。「以无根」者,以无根桑喀地谢萨诽谤学处也。
§364
364.Kukkuccaṃ khīyanaṃ datvāti kukkuccauppādanañca dhammikānaṃ kammānaṃ chandaṃ datvā khīyanañca cīvaraṃ datvā khīyanañca. Pariṇāmeyya puggaleti saṅghikaṃ lābhaṃ puggalassa pariṇāmanasikkhāpadañca. Kiṃ te, akālaṃ, acchindeti ‘‘kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissatī’’ti (pāci. 705) āgatasikkhāpadañca akālacīvaraṃ ‘‘kālacīvara’’nti adhiṭṭhahitvā bhājanasikkhāpadañca bhikkhuniyā saddhiṃ cīvaraṃ parivattetvā acchindanasikkhāpadañca. Duggahanirayena cāti duggahitena dupadhāritena paraṃ ujjhāpanasikkhāpadañca nirayena vā brahmacariyena vā abhisapanasikkhāpadañca.
【三六四】「给予追悔、诽谤」者,生起追悔、给予如法甘马的同意后诽谤、给予衣后诽谤也。「应转让人」者,将僧团利养转让给个人学处也。「何为汝、非时、不截断」者,「何为汝,大姊,此男子将作何事」等所来学处、将非时衣确定为「时衣」而分配学处、与比库尼交换衣后不截断学处也。「以错误执取、地狱与」者,以错误执取、错误忆持而诽谤他人学处、以地狱或梵行咒诅学处也。
§365
365.Gaṇassa cāti ‘‘gaṇassa cīvaralābhaṃ antarāyaṃ kareyyā’’ti (pāci. 908) vuttasikkhāpadañca. Vibhaṅgañcāti ‘‘dhammikaṃ cīvaravibhaṅgaṃ paṭibāheyyā’’ti (pāci. 912) vuttasikkhāpadañca. Dubbalāsā tatheva cāti ‘‘dubbalacīvarapaccāsāya cīvarakālasamayaṃ atikkāmeyyā’’ti (pāci. 921) vuttasikkhāpadañca. Dhammikaṃ kathinuddhāranti ‘‘dhammikaṃ kathinuddhāraṃ paṭibāheyyā’’ti (pāci. 928) vuttasikkhāpadañca. Sañciccāphāsumeva cāti ‘‘bhikkhuniyā sañcicca aphāsuṃ kareyyā’’ti (pāci. 942) vuttasikkhāpadañca.
【三六五】「众与」者,「应对众作衣利养障碍」等所说学处也。「分配与」者,「应障碍如法衣分配」等所说学处也。「弱望、如是与」者,「应以弱衣期望越过衣时」等所说学处也。「如法咖提那衣舍」者,「应障碍如法咖提那衣舍」等所说学处也。「故意不适即与」者,「应故意使比库尼不适」等所说学处也。
§366
366.Sayaṃ upassayaṃ datvāti ‘‘bhikkhuniyā upassayaṃ datvā kupitā anattamanā nikkaḍḍheyyā’’ti (pāci. 951) vuttasikkhāpadañca. Akkoseyya cāti ‘‘bhikkhuṃ akkoseyya vā paribhāseyya vā’’ti (pāci. 1029) vuttasikkhāpadañca. Caṇḍikāti ‘‘caṇḍīkatā gaṇaṃ paribhāseyyā’’ti (pāci. 1034) vuttasikkhāpadañca. Kulamaccharinī assāti ‘‘kulamaccharinī assā’’ti (pāci. 1043) vuttasikkhāpadañca. Gabbhiniṃ vuṭṭhāpeyya cāti ‘‘gabbhiniṃ vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1068) vuttasikkhāpadañca.
366.「自与住所后」者,即「比库尼与住所后,因忿怒、不满而驱逐」所说学处。「辱骂」者,即「辱骂或诽谤比库」所说学处。「暴躁」者,即「暴躁地诽谤众」所说学处。「家悭」者,即「为家悭者」所说学处。「令孕妇达上」者,即「令孕妇达上」所说学处。
§367
367.Pāyantinti ‘‘pāyantiṃ vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1073) vuttasikkhāpadañca. Dve ca vassānīti ‘‘dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1080) vuttasikkhāpadañca. Saṅghenāsammatanti ‘‘sikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1086) vuttasikkhāpadañca. Tisso gihigatā vuttāti ‘‘ūnadvādasavassaṃ gihigataṃ (pāci. 1091), paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ (pāci. 1097), dvevassāni sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammata’’nti (pāci. 1103) vuttasikkhāpadāni ca. Tissoyeva kumārikāti ‘‘ūnavīsativassaṃ kumāribhūta’’ntiādinā (pāci. 1120) nayena vuttā tisso ca.
367.「哺乳者」者,即「令哺乳者达上」所说学处。「二瓦萨」者,即「令于六法未学学之在学尼二瓦萨达上」所说学处。「僧团未认可」者,即「令已学学之在学尼僧团未认可者达上」所说学处。「三种曾嫁者所说」者,即「未满十二岁之曾嫁者」、「满十二岁之曾嫁者于六法二瓦萨未学学」、「二瓦萨已学学僧团未认可」所说诸学处。「三种童女」者,即以「未满二十岁之童女」等方式所说之三种。
§368
368.Ūnadvādasavassā dveti ‘‘ūnadvādasavassā vuṭṭhāpeyya (pāci. 1137), paripuṇṇadvādasavassā saṅghena asammatā vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1142) vuttāni dve sikkhāpadāni ca. Alaṃ tāva teti ‘‘alaṃ tāva te, ayye, vuṭṭhāpitenā’’ti (pāci. 1147) vuttasikkhāpadañca. Sokāvassāti ‘‘caṇḍiṃ sokāvāsaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1159) vuttasikkhāpadañca. Pārivāsikacchandadānatoti ‘‘pārivāsikachandadānena sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1167) vuttasikkhāpadañca.
368.「未满十二岁二」者,即「令未满十二岁者达上」、「令满十二岁僧团未认可者达上」所说二学处。「且止」者,即「且止,尊尼,令达上」所说学处。「悲泣」者,即「令暴躁悲泣之在学尼达上」所说学处。「别住者欲与」者,即「以别住者欲与令在学尼达上」所说学处。
§369
369.Anuvassaṃ duve cāti ‘‘anuvassaṃ vuṭṭhāpeyya (pāci. 1171), ekaṃ vassaṃ dve vuṭṭhāpeyyā’’ti (pāci. 1175) vuttasikkhāpadāni cāti ekūnasattati sikkhāpadāni. Adinnādānatulyattāti adinnādānena samānasamuṭṭhānattā. Tisamuṭṭhānikā katāti sacittakehi tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhahantīti vuttā.
369.「每年二」者,即「每年令达上」、「一瓦萨令二人达上」所说诸学处,共七十一学处。「与不与取同等」者,因与不与取有相同之生起。「三生起所生」者,谓由有心之三生起而生起。
Dutiyapārājikasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 第二巴拉基咖生起说明。
§370
370.Sañcarikuṭimahallakanti sañcarittaṃ, saññācikāya kuṭikaraṇaṃ, mahallakavihārakaraṇañca. Dhovāpanañca paṭiggahoti aññātikāya bhikkhuniyā purāṇacīvaradhovāpanañca cīvarapaṭiggahaṇañca. Cīvarassa ca viññattinti aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraviññāpanasikkhāpadañca. Gahaṇañca taduttarinti taduttarisādiyanasikkhāpadañca.
370.「行走小屋大」者,行走、令作小屋、令作大住所。「洗染与受持」者,为非亲里比库尼洗染旧衣及受持衣。「衣之告白」者,向非亲里居士或居士女告白衣之学处。「取及其过」者,过分接受之学处。
§371
371.Upakkhaṭadvayañcevāti ‘‘cīvaracetāpannaṃ upakkhaṭaṃ hotī’’ti (pārā. 528) āgatasikkhāpadadvayañca. Tathā dūtena cīvaranti dūtenacīvaracetāpannapahitasikkhāpadañca. Kosiyanti kosiyamissakasikkhāpadañca. Suddhakāḷānanti ‘‘suddhakāḷakāna’’ntiādisikkhāpadañca (pārā. 548). Dve bhāgādānameva cāti ‘‘dve bhāgā ādātabbā’’ti (pārā. 553) vuttasikkhāpadañca.
371.「积聚二」者,即「衣资具已积聚」所来二学处。「如是使者衣」者,使者送衣资具之学处。「丝」者,丝混杂之学处。「纯黑」者,即「纯黑」等学处。「二分取」者,即「应取二分」所说学处。
§372
372.Chabbassānīti chabbassāni dhāraṇasikkhāpadañca. Purāṇassāti ‘‘purāṇasanthatassā’’ti (pārā. 567) vuttasikkhāpadañca. Lomadhovāpanampi cāti eḷakalomadhovāpanasikkhāpadañca. Rūpiyassa paṭiggāhoti rūpiyapaṭiggahaṇasikkhāpadañca. Ubho nānappakārakāti rūpiyasaṃvohārakayavikkayasikkhāpadāni ca.
372.「六年」者,六年持衣学处也。「旧的」者,如「旧三衣」中所说学处也。「羊毛洗涤亦」者,黑羊毛洗涤学处也。「银的接受」者,银钱接受学处也。「两种种种行」者,银钱交易学处与买卖学处也。
§373
373.Ūnabandhanapatto cāti ūnapañcabandhanapattasikkhāpadañca. Vassasāṭikasuttakanti vassikasāṭikasikkhāpadañca suttaṃ viññāpetvā cīvarakārāpanasikkhāpadañca. Vikappāpajjananti tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappāpajjanañca. Yāva dvāradānañca sibbananti ‘‘yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanāyā’’ti (pāci. 135) vuttasikkhāpadañca ‘‘aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ dadeyya (pāci. 171), cīvaraṃ sibbeyyā’’ti (pāci. 176) vuttasikkhāpadadvayañca.
373.「少于绑带之钵亦」者,少于五绑带之钵学处也。「雨季浴衣与线」者,雨季浴衣学处也,与使人知晓后令作衣学处也。「令行舍心」者,前往织工处于衣上令行舍心也。「乃至门施与缝」者,如「乃至门闩之安置」中所说学处也,与「应施非亲比库尼衣」、「应缝衣」中所说二学处也。
§374
374.Pūvehīti pūvehi vā manthehi vā abhihaṭṭhuṃ pavāraṇasikkhāpadañca. Paccayoti catumāsapaccayapavāraṇasikkhāpadañca. Jotīti jotiyā samādahanasikkhāpadañca. Ratananti ratanasikkhāpadañca. Sūci…pe… sugatassa cāti sūcigharasikkhāpadādīni satta sikkhāpadāni ca.
374.「饼」者,以饼或粥被持来而请受学处也。「资具」者,四月资具请受学处也。「火」者,以火取用学处也。「宝」者,宝学处也。「针……乃至……善逝的亦」者,针筒学处等七学处也。
§375
375.Aññaviññattisikkhā cāti ‘‘aññaṃ viññāpeyyā’’ti (pāci. 749) vuttasikkhāpadañca. Aññaṃ cetāpanampi cāti ‘‘aññaṃ cetāpetvā aññaṃ cetāpeyyā’’ti (pāci. 749) vuttasikkhāpadañca. Saṅghikena duve vuttāti ‘‘saṅghikena aññaṃ cetāpeyya (pāci. 759), saṅghikena saññācikena aññaṃ cetāpeyyā’’ti (pāci. 764) vuttāni dve sikkhāpadāni ca. Dve mahājanikenāti ‘‘mahājanikena aññaṃ cetāpeyya (pāci. 769), mahājanikena saññācikena aññaṃ cetāpeyyā’’ti (pāci. 774) vuttāni dve sikkhāpadāni ca.
375.「异使知学亦」者,如「应使知异」中所说学处也。「异令作亦」者,如「令作异后应令作异」中所说学处也。「以僧团的二所说」者,如「以僧团的应令作异」、「以僧团的有标记的应令作异」中所说二学处也。「二以大众的」者,如「以大众的应令作异」、「以大众的有标记的应令作异」中所说二学处也。
§376
376.Tathāpuggalikenekanti ‘‘puggalikena saññācikena aññaṃ cetāpeyyā’’ti (pāci. 779) vuttamekasikkhāpadañca. Garupāvuraṇanti garupāvuraṇacetāpanasikkhāpadañca. Lahunti lahupāvuraṇacetāpanasikkhāpadaṃ. ‘‘Vighāsā udasāṭi cā’’ti padacchedo. Dve vighāsāti ‘‘uccāraṃ vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā tirokuṭṭe vā tiropākāre vā chaḍḍeyya vā chaḍḍāpeyya vā (pāci. 825), harite chaḍḍeyya vā chaḍḍāpeyya vā’’ti (pāci. 829) evaṃ vuttāni dve vighāsasikkhāpadāni ca. Udasāṭi cāti udakasāṭikasikkhāpadañca. Tathā samaṇacīvaranti tathā ‘‘samaṇacīvaraṃ dadeyyā’’ti (pāci. 917) vuttasikkhāpadañcāti.
376.「如是以个人的一」者,如「以个人的有标记的应令作异」中所说一学处也。「重覆盖」者,重覆盖令作学处也。「轻」者,轻覆盖令作学处也。「残食水浴衣亦」者,此为句分。「二残食」者,如「应弃或应令弃大便或小便或垃圾或残食于墙外或篱外」、「应弃或应令弃于青草上」,如是所说二残食学处也。「水浴衣亦」者,水浴衣学处也。「如是沙门衣」者,如是如「应施沙门衣」中所说学处也。
§377
377. Iti ete ekūnapaṇṇāsa dhammā dukkhantadassinā bhagavatā chasamuṭṭhānikā teyeva sañcarittasamā sañcarittasikkhāpadena samā katā anumatā paññattāti yojanā.
377. 如是此等九十九法,由见苦之边际的世尊,六起源的,彼等与行仪相等,与行仪学处相等而作,被允许、被制定,此为结合。
Sañcarittasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 媒嫁生起说明。
§378
378.Saṅghabhedoti saṅghabhedasikkhāpadañca. Bhedānuvattadubbacadūsakāti bhedānuvattakadubbacakuladūsakasikkhāpadāni ca. Duṭṭhullacchādananti duṭṭhullapaṭicchādanasikkhāpadañca. Diṭṭhīti diṭṭhiappaṭinissajjanasikkhāpadañca . Chandaujjagghikā duveti chandaṃadatvāgamanasikkhāpadañca ujjagghikāya antaraghare gamananisīdanasikkhāpadadvayañca.
「僧破」者,僧破学处也。「破随行、难教、坏」者,破随行、难教、坏族学处也。「覆粗恶」者,覆粗恶学处也。「见」者,不舍见学处也。「欲、跳梁、二」者,不与欲而去学处也,以及跳梁于内室中行、坐二学处也。
§379
379.Appasaddā duve vuttāti ‘‘appasaddo antaraghare gamissāmi, nisīdissāmī’’ti (pāci. 588, 589) vuttāni dve sikkhāpadāni ca. Na byāhareti ‘‘na sakabaḷena mukhena byāharissāmī’’ti (pāci. 619) vuttasikkhāpadañca. Chamā, nīcāsane, ṭhānanti ‘‘chamāyaṃ nisīditvā (pāci. 645), nīce āsane nisīditvā (pāci. 647), ṭhito nisinnassā’’ti (pāci. 648) vuttasikkhāpadañca. Pacchato uppathena cāti ‘‘pacchato gacchanto purato gacchantassa (pāci. 649), uppathena gacchanto pathena gacchantassā’’ti (pāci. 650) vuttasikkhāpadadvayañca.
「无声二已说」者,『我将无声于内室中行、坐』所说之二学处也。「不出声」者,『我不以自己口中之食出声』所说学处也。「地、低座、立」者,『坐于地上』、『坐于低座』、『立而对坐者』所说学处也。「后、非道、及」者,『行于后对行于前者』、『行于非道对行于道者』所说二学处也。
§380
380.Vajjacchādāti vajjato paṭicchādanasikkhāpadañca. Anuvattā cāti ukkhittānuvattanasikkhāpadañca. Gahaṇanti ‘‘hatthaggahaṇaṃ vā sādiyeyyā’’ti (pāci. 675) vuttasikkhāpadañca. Osāreyya cāti ‘‘anapaloketvā kārakasaṅghaṃ anaññāya gaṇassa chandaṃ osāreyyā’’ti (pāci. 695) vuttasikkhāpadañca. Paccakkhāmīti sikkhā cāti ‘‘buddhaṃ paccācikkhāmī’’ti (pāci. 710) vuttasikkhāpadañca. Tathā kismiñcideva cāti ‘‘kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā’’ti (pāci. 716) vuttasikkhāpadañca.
「覆过」者,覆过学处也。「随行、及」者,随行被举者学处也。「执」者,『应受手执』所说学处也。「应下」者,『不求听甘马僧团、不知群体之欲而应下』所说学处也。「我拒绝、及学」者,『我拒绝佛』所说学处也。「如是于某诤、及」者,『于某诤中被拒绝』所说学处也。
§381
381.Saṃsaṭṭhā dve cāti ‘‘bhikkhuniyo paneva saṃsaṭṭhā viharantī’’ti (pāci. 722) ca ‘‘yā pana bhikkhunī evaṃ vadeyya saṃsaṭṭhāva, ayye, tumhe viharathā’’tiādivacanaṃ (pāci. 728) paṭicca vuttasikkhāpadadvayañca. Vadhitvā cāti ‘‘attānaṃ vadhitvā vadhitvā rodeyyā’’ti (pāci. 880) vuttasikkhāpadañca. Visibbetvā cāti ‘‘bhikkhuniyā cīvaraṃ visibbetvā vā visibbāpetvā vā’’ti (pāci. 893) vuttasikkhāpadañca. Dukkhitanti ‘‘dukkhitaṃ sahajīvini’’nti (pāci. 947) vuttasikkhāpadañca. Punadeva ca saṃsaṭṭhāti ‘‘saṃsaṭṭhā vihareyya gahapatinā vā gahapatiputtena vā’’ti (pāci. 956) evaṃ puna vuttasaṃsaṭṭhasikkhāpadañca. Neva vūpasameyya cāti ‘‘‘ehāyye, imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehī’ti (pāci. 995) vuccamānā ‘sādhū’ti paṭissuṇitvā sā pacchā anantarāyikinī neva vūpasameyyā’’ti vuttasikkhāpadañca.
「交往二、及」者,『诸比库尼交往而住』及『若比库尼如是说:诸具寿,汝等交往而住』等语所说二学处也。「打而」者,『打自己而打而应哭』所说学处也。「缝而」者,『缝比库尼之衣或令缝』所说学处也。「病者」者,『病之同住者』所说学处也。「又交往」者,『应与居士或居士子交往而住』如是再说之交往学处也。「不应止息、及」者,『来吧,具寿,止息此诤』被如是说时,『善哉』应允后,彼后无障碍而不应止息,所说学处也。
§382
382.Jānaṃsabhikkhukārāmanti ‘‘jānaṃ sabhikkhukaṃ ārāmaṃ anāpucchā paviseyyā’’ti (pāci. 1024) vuttasikkhāpadañca. Tatheva na pavārayeti ‘‘ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi na pavāreyyā’’ti (pāci. 1051) vuttasikkhāpadañca. Tathā anvaddhamāsañcāti ‘‘anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā’’ti (pāci. 1059) vuttasikkhāpadañca. Sahajīviniyo duveti ‘‘sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā dve vassāni neva anuggaṇheyya (pāci. 1108), sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā neva vūpakāseyyā’’ti (pāci. 1116) vuttasikkhāpadadvayañca.
「知有比库园」者,『知有比库之园而不问应入』所说学处也。「如是不自恣」者,『于二部僧以三事不应自恣』所说学处也。「如是半月、及」者,『半月比库尼应从比库僧团乞求二法』所说学处也。「同住者二」者,『令同住者出后二瓦萨不应教授』、『令同住者出后不应离开』所说二学处也。
§383-4
383-4.Sace me cīvaraṃ ayyeti ‘‘sace me tvaṃ, ayye, cīvaraṃ dassasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti (pāci. 1151) vuttasikkhāpadañca. Anubandhissasīti ‘‘sace maṃ tvaṃ, ayye, dve vassāni anubandhissasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti (pāci. 1155) vuttasikkhāpadañca. Asamena sambuddhena pakāsitā ime sattatiṃsa dhammā sabbe kāyavācādito kāyavācācittato ekasamuṭṭhānā katā samanubhāsanā siyuṃ samuṭṭhānato samanubhāsanasikkhāpadena sadisā siyunti yojanā.
「若汝与我衣,具寿」者,『若汝,具寿,与我衣,如是我将令汝出』所说学处也。「汝将随行」者,『若汝,具寿,二瓦萨随行我,如是我将令汝出』所说学处也。此等三十七法由无等正自觉者所宣说,一切从身语起、从身语意起、一同起而作,应为同说,从起而同说学处相似,应如是连结。
Samanubhāsanasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 劝说生起说明。
§385
385.Kathināni ca tīṇīti ‘‘niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine’’ti (pārā. 462) vuttāni ādito tīṇi sikkhāpadāni. Pattoti ‘‘dasāhaparamaṃ atirekapatto’’ti (pārā. 601) vuttasikkhāpadañca. Bhesajjameva cāti ‘‘paṭisāyanīyāni bhesajjānī’’ti (pārā. 622) vuttasikkhāpadañca. Accekampi cāti accekasikkhāpadañca. Sāsaṅkanti tadanantarameva sāsaṅkasikkhāpadañca. Pakkamantadvayampi cāti ‘‘taṃ pakkamanto neva uddhareyyā’’ti (pāci. 109, 115) bhūtagāmavagge vuttasikkhāpadadvayañca.
385.「咖提那衣等三者」:即「比库在已完成衣、已舍咖提那衣时」所说的最初三学处。「钵」者:即「最多十日,超过钵」所说的学处。「药亦」者:即「可储存的药」所说的学处。「单独亦」者:即单独学处。「有疑」者:即紧接其后的有疑学处。「离去二者亦」者:即「彼离去时既不取出」在有生命植物品所说的二学处。
§386
386.Tathā upassayaṃ gantvāti ‘‘bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadeyyā’’ti (pāci. 158) vuttasikkhāpadañca. Paramparaṃ bhojananti ‘‘paramparabhojane pācittiya’’nti (pāci. 221) vuttasikkhāpadañca. Anatirittanti ‘‘anatirittaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā’’ti (pāci. 238) vuttasikkhāpadañca. Sabhattoti ‘‘nimantito sabhatto samāno’’ti (pāci. 299) vuttasikkhāpadañca. Vikappetvā tatheva cāti ‘‘cīvaraṃ vikappetvā’’ti (pāci. 373) vuttasikkhāpadañca.
386.「如是前往住处」者:即「前往比库尼住处后教诫比库尼」所说的学处。「辗转食」者:即「辗转食为巴吉帝亚」所说的学处。「非余」者:即「非余的副食或主食」所说的学处。「有食」者:即「受邀请而有食」所说的学处。「分配后如是」者:即「分配衣后」所说的学处。
§387
387.Raññoti ‘‘rañño khattiyassā’’ti (pāci. 498) vuttasikkhāpadañca. Vikāleti ‘‘vikāle gāmaṃ paviseyyā’’ti (pāci. 509-512) vuttasikkhāpadañca. Vosāsāti ‘‘vosāsamānarūpā ṭhitā’’ti (pāci. 558) vuttasikkhāpadañca. ‘‘Āraññake ussayavādikā’’ti padacchedo. Āraññaketi ‘‘tathārūpesu āraññakesu senāsanesu pubbe appaṭisaṃvidita’’nti (pāci. 570) vuttasikkhāpadañca. Ussayavādikāti ‘‘ussayavādikā vihareyyā’’ti (pāci. 679) vuttasikkhāpadañca. Pattasannicayañcevāti ‘‘pattasannicayaṃ kareyyā’’ti (pāci. 734) vuttasikkhāpadañca. Pure, pacchā, vikālaketi ‘‘yā pana bhikkhunī purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā’’ti (pāci. 855) ca ‘‘pacchābhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā’’ti (pāci. 860) ca ‘‘vikāle kulāni upasaṅkamitvā’’ti (pāci. 865) ca vuttasikkhāpadattayañca.
387.「王」者:即「刹帝利王」所说的学处。「非时」者:即「非时入村」所说的学处。「讥嫌」者:即「站立如讥嫌相」所说的学处。「阿兰若等说过失者」为句读。「阿兰若」者:即「在如是阿兰若住处,先前未通知」所说的学处。「说过失者」者:即「说过失而住」所说的学处。「钵积蓄亦」者:即「作钵积蓄」所说的学处。「食前、食后、非时」者:即「若比库尼食前前往俗家」、「食后前往俗家」、「非时前往俗家」所说的三学处。
§388-9
388-9.Pañcāhikanti ‘‘pañcāhikaṃ saṅghāṭicāraṃ atikkameyyā’’ti (pāci. 898) vuttasikkhāpadañca. Saṅkamaninti ‘‘cīvarasaṅkamanīyaṃ dhāreyyā’’ti (pāci. 903) vuttasikkhāpadañca. Tathā āvasathadvayanti ‘‘āvasathacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjeyya (pāci. 1004), āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkameyyā’’ti (pāci. 1009) evaṃ āvasathena saddhiṃ vuttasikkhāpadadvayañca. Pasākheti ‘‘pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ vā’’ti (pāci. 1063) vuttasikkhāpadañca. Āsane cāti ‘‘bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdeyyā’’ti (pāci. 1215) vuttasikkhāpadañcāti ime pana ekūnatiṃsa dhammā kāyavācato, kāyavācācittato ca samuṭṭhānato sabbe dvisamuṭṭhānikā, tatoyeva kathinasambhavā kathinasamuṭṭhānā hontīti yojanā.
388-9.「五日」者:即「超过五日桑喀帝衣行」所说的学处。「转移」者:即「持衣转移」所说的学处。「如是住处二者」:即「不舍住处衣而受用」、「不舍住处而出行游方」,如是与住处一起所说的二学处。「枝」者:即「在枝上生起的疮或」所说的学处。「座亦」者:即「未问比库而在前面坐于座」所说的学处。此等三十九法,从身语、从身语意生起故,一切为二因生起,由此而有咖提那衣,为咖提那衣所生起,此为连结。
Kathinasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 咖提那衣生起说明。
§390
390.Dve seyyāti dve sahaseyyasikkhāpadāni ca. Āhaccapādo cāti āhaccapādakasikkhāpadañca. Piṇḍañcāti āvasathapiṇḍabhojanasikkhāpadañca. Gaṇabhojananti gaṇabhojanasikkhāpadañca . Vikāleti vikālabhojanasikkhāpadañca. Sannidhiñcevāti sannidhikārakasikkhāpadañca. Dantaponanti dantaponasikkhāpadañca. Acelakanti acelakasikkhāpadañca.
390.「二卧」者:即二共卧学处。「打击足亦」者:即打击足学处。「食团亦」者:即住处食团食学处。「众食」者:即众食学处。「非时」者:即非时食学处。「储藏亦」者:即储藏学处。「齿木」者:即齿木学处。「裸行者」者:即裸行者学处。
§391
391.Uyyuttañcāti ‘‘uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gaccheyyā’’ti (pāci. 311) vuttasikkhāpadañca. ‘‘Vase uyyodhi’’nti padacchedo. Vaseti ‘‘senāya vaseyyā’’ti (pāci. 318) vuttasikkhāpadañca. Uyyodhinti ‘‘uyyodhikaṃ vā…pe… anīkadassanaṃ vā gaccheyyā’’ti (pāci. 323) vuttasikkhāpadañca . Surāti surāpānasikkhāpadañca. Orena nhāyananti orenaddhamāsanahāyanasikkhāpadañca. Dubbaṇṇakaraṇañcevāti ‘‘tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇāna’’nti (pāci. 368) vuttasikkhāpadañca. Pāṭidesanīyadvayanti vuttāvasesaṃ pāṭidesanīyadvayañca.
391.「出征亦」者:即「前往观看出征的军队」所说的学处。「住、战阵」为句读。「住」者:即「住于军队」所说的学处。「战阵」者:即「前往战阵或……乃至……观看军阵」所说的学处。「酒」者:即饮酒学处。「半月内沐浴」者:即半月内沐浴学处。「作坏色亦」者:即「三种作坏色」所说的学处。「应悔过二者」:即所说余下的应悔过二者。
§392
392.Lasuṇanti lasuṇasikkhāpadañca. Upatiṭṭheyyāti ‘‘bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena vā vidhūpanena vā upatiṭṭheyyā’’ti (pāci. 816) vuttasikkhāpadañca. Naccadassanameva cāti ‘‘naccaṃ vā gītaṃ vā vāditaṃ vā dassanāya gaccheyyā’’ti (pāci. 834) vuttasikkhāpadañca. Nagganti ‘‘naggā nahāyeyyā’’ti (pāci. 884) vuttasikkhāpadañca. Attharaṇanti ‘‘ekattharaṇapāvuraṇā tuvaṭṭeyyu’’nti (pāci. 937) vuttasikkhāpadañca. Mañceti ‘‘ekamañce tuvaṭṭeyyu’’nti (pāci. 933) vuttasikkhāpadañca. Antoraṭṭheti ‘‘antoraṭṭhe sāsaṅkasammate’’ti (pāci. 962) vuttasikkhāpadañca. Tathā bahīti ‘‘tiroraṭṭhe sāsaṅkasammate’’ti (pāci. 966) vuttasikkhāpadañca.
「蒜」者,蒜学处也。「应侍奉」者,「应以饮水或扇侍奉正在食用的比库」,如是所说学处也。「观舞等」者,「不应前往观看舞蹈、歌唱或音乐」,如是所说学处也。「裸」者,「不应裸体沐浴」,如是所说学处也。「敷具」者,「应以一敷具一覆具为足」,如是所说学处也。「床」者,「应以一床为足」,如是所说学处也。「国内」者,「在国内被认为有疑虑之处」,如是所说学处也。「同样国外」者,「在国外被认为有疑虑之处」,如是所说学处也。
§393
393.Antovassanti ‘‘antovassaṃ cārikaṃ careyyā’’ti (pāci. 970) vuttasikkhāpadañca. Agārañcāti ‘‘rājāgāraṃ vā cittāgāraṃ vā…pe… pokkharaṇiṃ vā dassanāya gaccheyyā’’ti (pāci. 978) vuttasikkhāpadañca. Āsandinti ‘‘āsandiṃ vā pallaṅkaṃ vā paribhuñjeyyā’’ti (pāci. 983) vuttasikkhāpadañca. Suttakantananti ‘‘suttaṃ kanteyyā’’ti (pāci. 987) vuttasikkhāpadañca. Veyyāvaccanti ‘‘gihiveyyāvaccaṃ kareyyā’’ti (pāci. 991) vuttasikkhāpadañca. Sahatthā cāti ‘‘agārikassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā dadeyyā’’ti (pāci. 1000) vuttasikkhāpadañca . Āvāse ca abhikkhuketi ‘‘abhikkhuke āvāse vassaṃ vaseyyā’’ti (pāci. 1047) vuttasikkhāpadañca.
「瓦萨内」者,「不应在瓦萨期内游行」,如是所说学处也。「宫殿等」者,「不应前往观看王宫或画堂……乃至……莲池」,如是所说学处也。「高座」者,「不应使用高座或卧榻」,如是所说学处也。「纺线」者,「不应纺线」,如是所说学处也。「作务」者,「不应为在家人作务」,如是所说学处也。「亲手」者,「不应亲手给予在家人、游方者或女游方者副食或主食」,如是所说学处也。「无比库住处」者,「不应在无比库住处度瓦萨」,如是所说学处也。
§394
394.Chattanti ‘‘chattupāhanaṃ dhāreyyā’’ti (pāci. 1178) vuttasikkhāpadañca. Yānañcāti ‘‘yānena yāyeyyā’’ti (pāci. 1186) vuttasikkhāpadañca. Saṅghāṇinti ‘‘saṅghāṇiṃ dhāreyyā’’ti (pāci. 1191) vuttasikkhāpadañca. Alaṅkāranti ‘‘itthālaṅkāraṃ dhāreyyā’’ti (pāci. 1195) vuttasikkhāpadañca. Gandhavāsitanti ‘‘gandhavaṇṇakena nahāyeyya (pāci. 1199), vāsitakena piññākena nahāyeyyā’’ti (pāci. 1203) vuttasikkhāpadadvayañca. ‘‘Bhikkhunī…pe… gihiniyā’’ti etena ‘‘bhikkhuniyā ummaddāpeyyā’’tiādīni (pāci. 1207) cattāri sikkhāpadāni vuttāni.
「伞」者,「不应持伞与鞋」,如是所说学处也。「车乘」者,「不应乘车」,如是所说学处也。「桑喀帝」者,「不应着桑喀帝」,如是所说学处也。「装饰」者,「不应着女人装饰」,如是所说学处也。「香涂」者,「不应以香色料沐浴」、「不应以香粉沐浴」,如是所说二学处也。「比库尼……乃至……在家女」者,以此说「应令比库尼按摩」等四学处。
§395
395.Tathāsaṃkaccikāti ‘‘asaṃkaccikā gāmaṃ paviseyyā’’ti (pāci. 1225) evaṃ vuttasikkhāpadañca. Ime pana tecattālīsa dhammā sabbe kāyacittavasena dvisamuṭṭhānikā. Eḷakalomena samuṭṭhānato samā hontīti yojanā.
「同样不恭敬」者,「不应不恭敬地入村」,如是所说学处也。然而这四十三法,全部从身与心二起源而起。从起源而言,与鹿子母讲堂相等,此为连结。
Eḷakalomasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 羊毛等起的解释。
§396-7
396-7.Aññatrāti ‘‘mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseyya aññatra viññunā purisaviggahenā’’ti (pāci. 63) vuttasikkhāpadañca. Asammato cevāti ‘‘asammato bhikkhuniyo ovadeyyā’’ti (pāci. 146) vuttasikkhāpadañca. Tathā atthaṅgatena cāti ‘‘atthaṅgate sūriye bhikkhuniyo ovadeyyā’’ti (pāci. 154) vuttasikkhāpadañca. Tiracchānavijjā dve vuttāti ‘‘tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇeyya, vāceyyā’’ti (pāci. 1014, 1018) evaṃ vuttāni dve sikkhāpadāni ca. Anokāsakatampi cāti ‘‘anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ puccheyyā’’ti (pāci. 1220) vuttasikkhāpadañcāti ime pana sabbe cha dhammā vācato, vācācittato cāti imehi dvīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhānikā honti. Padasodhammatulyatā ayametesaṃ padasodhammena sadisabhāvoti yojanā.
「除外」者,「不应向女人说法超过五、六句,除非有智男子在场」,如是所说学处也。「未受委任」者,「未受委任不应教诫比库尼」,如是所说学处也。「同样日没后」者,「不应在日没后教诫比库尼」,如是所说学处也。「畜生明二说」者,「不应学习畜生明、不应教授畜生明」,如是所说二学处也。「未作求听」者,「不应向未作求听的比库问问题」,如是所说学处也。然而这全部六法,从语、从语与心,以这二起源而起。与巴达索达玛相等,此为它们与巴达索达玛的相似性之连结。
Padasodhammasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 逐句说法等起的解释。
§398-9
398-9.Ekanti ‘‘bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyyā’’ti (pāci. 180) vuttasikkhāpadañca. Nāvanti ‘‘ekanāvaṃ abhiruheyyā’’ti (pāci. 188) vuttasikkhāpadañca. Paṇītañcāti ‘‘paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvābhuñjeyyā’’ti (pāci. 259) vuttasikkhāpadañca. Saṃvidhānañcāti mātugāmena saddhiṃ saṃvidhāya gamanasikkhāpadañca. Saṃhareti ‘‘sambādhe lomaṃ saṃharāpeyyā’’ti (pāci. 799) vuttasikkhāpadañca. Dhaññanti ‘‘āmakadhaññaṃ viññatvā vā’’ti (pāci. 821) vuttasikkhāpadañca. Nimantitā cevāti ‘‘nimantitā vā pavāritā vā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā’’ti (pāci. 1038) vuttasikkhāpadañca. Pāṭidesaniyaṭṭhakanti bhikkhunīnaṃ vuttā aṭṭha pāṭidesanīyā ceti buddhaseṭṭhena paññattā etā cuddasa sikkhā catusamuṭṭhānā kāyato, kāyavācato, kāyacittato, vācācittato cāti catūhi samuṭṭhānehi samuṭṭhahanti. Samuṭṭhānato addhānena addhānasikkhāpadena samā hontīti matāti yojanā.
「一」者,「不应与比库尼约定同行一路」,如是所说学处也。「船」者,「不应登同一船」,如是所说学处也。「美食」者,「无病不应为自己乞求美食而食用」,如是所说学处也。「约定」者,与女人约定同行学处也。「剃除」者,「不应在拥挤处令人剃除体毛」,如是所说学处也。「谷」者,「知是生谷或」,如是所说学处也。「受邀请」者,「受邀请或受劝请,不应食用副食或主食」,如是所说学处也。「应悔过八」者,对比库尼所说八应悔过也。由佛陀最胜者所制定的这十四学处,从四起源而起:从身、从身与语、从身与心、从语与心,以这四起源而起。从起源而言,与道路学处相等,此为所认为之连结。
Addhānasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 远行等起的解释。
§400-1
400-1.Sutinti upassutitiṭṭhanasikkhāpadañca. Sūpādiviññattinti sūpodanaviññattisikkhāpadañca. Andhakāreti ‘‘rattandhakāre appadīpe’’ti (pāci. 839) vuttasikkhāpadañca. Tatheva ca paṭicchanneti ‘‘paṭicchanne okāse’’ti (pāci. 843) vuttasikkhāpadañca. Okāseti ‘‘ajjhokāse purisena saddhi’’nti (pāci. 847) evaṃ vuttasikkhāpadañca. Byūhe cāti tadanantarameva ‘‘rathikāya vā byūhe vā siṅghāṭake vā purisena saddhi’’nti (pāci. 851) āgatasikkhāpadañcāti ime sabbepi ādiccabandhunā desitā cha dhammā catutthacchaṭṭhato kāyacittato, kāyavācācittato ca samuṭṭhahantā theyyasatthasamuṭṭhānā theyyasatthasikkhāpadena samānasamuṭṭhānā siyunti yojanā.
「听闻」者,即窃听学处。「汤等告知」者,即汤饭告知学处。「黑暗」者,即「夜暗无灯」所说学处。「同样,覆蔽」者,即「覆蔽处所」所说学处。「处所」者,即「露地与男子」如是所说学处。「以及街巷」者,即紧接其后「街巷或街道或十字路口与男子」所来学处。这一切六法皆由日种所制,从第四至第六,从身心生起,从身语心生起,是盗贼伴侣所起,与盗贼伴侣学处同一生起,应如是连结。
Theyyasatthasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 盗贼队伍等起的解释。
§402
402.Chatta, daṇḍakarassāpīti ‘‘na chattapāṇissa daṇḍapāṇissā’’ti (pāci. 635) vuttasikkhāpadadvayañca. Satthāvudhakarassāpīti ‘‘na satthapāṇissa (pāci. 636), na āvudhapāṇissā’’ti (pāci. 637) vuttasikkhāpadadvayañca. Pādukūpāhanā, yānanti ‘‘na pādukāruḷhassa (pāci. 638), na upāhanāruḷhassa (pāci. 639), na yānagatassā’’ti (pāci. 640) vuttasikkhāpadattayañca. Seyyā, pallatthikāya cāti ‘‘na sayanagatassa (pāci. 641), na pallatthikāya nisinnassā’’ti (pāci. 642) vuttasikkhāpadadvayañca.
「伞、杖持者」者,即「不向持伞者、持杖者」所说二学处。「以及刀兵持者」者,即「不向持刀者、持兵器者」所说二学处。「鞋履、乘具」者,即「不向着鞋者、着履者、乘具上者」所说三学处。「卧床、箕坐」者,即「不向卧床者、箕坐者」所说二学处。
§403
403.Veṭhitoguṇṭhito cāti ‘‘na veṭhitasīsassa (pāci. 643), na oguṇṭhitasīsassā’’ti (pāci. 644) vuttasikkhāpadadvayañcāti nidassitā sabbe ekādasa dhammā vācācittasaṅkhātena ekena samuṭṭhānena samuṭṭhitā dhammadesanasamuṭṭhānāti saññitā sallakkhitāti yojanā.
「以及缠头覆头」者,即「不向缠头者、覆头者」所说二学处。所示一切十一法,由语心所称之一种生起而生起,名为说法生起,应如是观察连结。
Dhammadesanasamuṭṭhānavaṇṇanā. · 说法等起的解释。
§404
404. Evaṃ tāva sambhinnasamuṭṭhānaṃ veditabbaṃ, niyatasamuṭṭhānaṃ tividhaṃ, taṃ ekasseva sikkhāpadassa hotīti visuṃyeva dassetumāha ‘‘bhūtārocanakañcevā’’tiādi. Bhūtārocanakañcevāti tīhi acittakasamuṭṭhānehi samuṭṭhitaṃ bhūtārocanasikkhāpadañca. Corivuṭṭhāpanampi cāti vācācittato, kāyavācācittato cāti dvīhi samuṭṭhitaṃ corivuṭṭhāpanasikkhāpadañca. Ananuññātameva ananuññātamattaṃ. Ananuññātamattanti vācato, kāyavācato, vācācittato, kāyavācācittato cāti catūhi samuṭṭhitaṃ ananuññātasikkhāpadañcāti. Idaṃ tayanti idaṃ sikkhāpadattayaṃ. Asambhinnanti kenaci aññena sikkhāpadena asammissasamuṭṭhānaṃ.
如是应知混合生起。决定生起有三种,仅属一学处所有,为单独显示故说「实事告知」等。「实事告知」者,由三种无心生起所起之实事告知学处。「以及贼人举罪」者,由语心、身语心二种所起之贼人举罪学处。「未经允许」者,仅是未经允许。「未经允许」者,由语、身语、语心、身语心四种所起之未经允许学处。「此三」者,此三学处。「不混合」者,与任何其他学处不混合生起。
Iti uttare līnatthapakāsaniyā · 如是，在《后论·显明隐义》中。
Samuṭṭhānasīsakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 等起纲目论的解释终了。