Bhikkhunikkhandhakakathāvaṇṇanā · 比库尼篇集论解释
Bhikkhunikkhandhakakathāvaṇṇanā比库尼篇集注疏之复注
§2952
2952.Vivaritvāna cīvaraṃ apanetvā.
「展开衣」者,移开衣也。
§2953
2953.Yaṃ kiñci sampayojentiyāti yaṃ kiñci anācāraṃ karontiyā. Tatoti tena anācārasaṅkhātena asaddhammena. Bhāsantiyāti vācāya bhāsantiyā.
「凡任何连结者」者,凡任何作非行者也。「由彼」者,由彼称为非行之非法也。「说者」者,以语说者也。
§2954-6
2954-6.Dīghanti ekaparikkhepato dīghaṃ. Vilīvena ca paṭṭenāti saṇhehipi vilīvehi katapaṭṭena. Cammapaṭṭenāti cammamayapaṭṭena. Dussapaṭṭenāti setavatthena. Dussaveṇiyāti dussena gaṇṭhitaveṇiyā. Dussavaṭṭiyāti dussena katavaṭṭiyā . Na phāsukā nametabbāti majjhimassa tanubhāvatthāya gāmadārikā viya phāsulikā na nāmetabbā. Jaghananti muttakaraṇappadesaṃ. Aṭṭhikādināti gojāṇuṭṭhikādinā. Na ghaṃsāpeyyāti na ghaṭṭāpeyya. ‘‘Aṭṭhikādinā’’ti idaṃ ‘‘na ghaṃsāpeyyā’’ti iminā ca ‘‘koṭṭāpetī’’ti iminā kiriyāpadena ca sambandhitabbaṃ.
「长」者,从一围绕而长也。「以细带与带」者,以细滑之细带所作之带也。「皮带」者,以皮革所作之带也。「布带」者,以白布也。「布辫」者,以布结之辫也。「布卷」者,以布所作之卷也。「不应如舒适者般弯曲」者,为中等之纤细故,不应如村女般舒适地弯曲也。「臀部」者,排尿处也。「以骨等」者,以牛膝骨等也。「不应摩擦」者,不应磨触也。「以骨等」此句,应与「不应摩擦」此句及「令击打」此作业词相连结。
§2957
2957.‘‘Koṭṭāpetī’’ti idaṃ ‘‘hatthaṃ vā’’tiādīhi upayogantapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Hatthanti aggabāhaṃ. Hatthakocchanti piṭṭhihatthaṃ. Pādanti jaṅghaṃ.
「令击打」此句,应与「手或」等各别之用具词相连结。「手」者,前臂也。「手背」者,手之背面也。「足」者,小腿也。
§2958
2958.Na mukhaṃ limpitabbanti chavipasādakarena tilasāsapakakkādinā anekavidhena limpanena na limpitabbaṃ. Na cuṇṇetabbanti mukhacuṇṇalepanaṃ na kātabbaṃ. Manosilāya mukhaṃ lañjantiyā āpatti siyāti yojanā.
「不应涂面」者,不应以皮肤美化之胡麻芥子饼等种种涂料涂抹也。「不应施粉」者,不应作面粉涂敷也。「以雄黄涂面者有罪」,此为连结也。
§2959
2959.Aṅgarāgo na kātabboti haliddikuṅkumādīhi sarīracchavirāgo na kātabbo. Avaṅgaṃ na ca kātabbanti añjanaṃ bahi akkhikoṭiyā lekhaṃ ṭhapetvā na añjitabbaṃ. Na kātabbaṃ visesakanti gaṇḍapadese vicitrasaṇṭhānaṃ visesakaṃ vattabhaṅgaṃ na kātabbaṃ.
「不应作身染」者,不应以姜黄红花等作身体皮肤之染色也。「不应作眼线」者,除眼角外之线外,不应涂眼药也。「不应作特殊标记」者,不应于颊部作种种形状之特殊标记、圆点图案也。
§2960
2960.Olokanakatoti vātapānato. Rāgāti kāmarāgena. Oloketunti antaravīthiṃ viloketuṃ, sāloke na ca ṭhātabbanti yojanā. Sāloke dvāraṃ vivaritvā upaḍḍhakāyaṃ dassentīhi na ṭhātabbaṃ. Sanaccanti naṭasamajjaṃ.
「观看处」者,从窗户。「以贪」者,以欲贪。「观看」者,观看内巷道,连结为「不应站在光亮处」。不应站在光亮处,即不应打开门扉、露出半身而站立。「戏场」者,演员集会。
§2961
2961.Gaṇikaṃ vuṭṭhāpentiyā vesiṃ vuṭṭhāpentiyā. ‘‘Vikkiṇantiyā’’ti idaṃ ‘‘sura’’ntiādīhi upayogantapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ.
「使妓女起立者」,使娼妇起立者。「贩卖者」,此应与「酒」等各个使用词分别连结。
§2963
2963.Nacevupaṭṭhāpetabboti attano veyyāvaccaṃ neva kārāpetabbo. Tiracchānagatopi dāso vā dāsī vā tiracchānagatopi kammakaro vā na ceva upaṭṭhāpetabbo neva attano veyyāvaccaṃ kārāpetabbo. Api-saddena pageva manussabhūtoti dīpeti.
「亦不应使侍奉」者,不应使其做自己的服务。畜生道的奴或婢,畜生道的雇工,亦不应使侍奉,不应使其做自己的服务。以『亦』字显示,更何况是人类。
§2964
2964.‘‘Sabbanīlādi’’nti iminā –
「一切青等」,以此:
‘‘Sabbanīlakamañjeṭṭha-kaṇhalohitapītake;
「一切青、黄、赤、黑、红、黄色;
Mahānāmamahāraṅga-rattesū’’ti. (vi. vi. 598) –
大名、大红、染红等。」
Vuttāni akappiyacīvarāni saṅgahitāni. ‘‘Namatakaṃ nāma eḷakalomehi kataṃ avāyimaṃ cammakhaṇḍaparibhogena paribhuñjitabba’’nti (cūḷava. aṭṭha. 264) aṭṭhakathāya vuttattā, gaṇṭhipade ca ‘‘santharaṇasadiso pilotikāhi kato parikkhāraviseso’’ti vuttattā ca nipajjāya paribhuñjitabbo parikkhāraviseso namatakaṃ nāma.
已说不允许衣已被摄集。因注疏中说「『纳玛德咖』者,名为以羊毛制成的不织物,应以皮革片之受用而受用」,又因义疏中说「类似敷具,以毡片制成的资具特类」,故『纳玛德咖』者,名为卧时应受用之资具特类。
§2965
2965. Channampi purisabyañjanaṃ ‘‘etthā’’ti cintetvā rāgacittena olokentiyā dukkaṭaṃ hoti. Sabbanti vuttappakāraṃ sabbaṃ.
2965. 即使是遮盖物,以男根「在此」之思,以染心观看,有恶作。『一切』者,前述种类之一切。
§2966
2966. Bhikkhuṃ dūratova passitvā tassa bhikkhuno dūrato okkamitvāna maggo dātabboti yojanā.
2966. 从远处见比库时,应从远处离开彼比库而让路,此为连结。
§2967
2967. Bhikkhaṃ carantiyā bhikkhuniyā bhikkhuṃ passitvā pana yena bhikkhāya carati, taṃ pattaṃ nīharitvā upari chādetvā ṭhitaṃ saṅghāṭicīvaraṃ apanetvā ukkujjaṃ uddhaṃmukhaṃ katvā bhikkhuno dassetabbanti yojanā.
2967. 行乞之比库尼见比库时,应取出以其行乞之钵,除去覆于上之桑喀帝衣,使之正直、向上而示于比库,此为连结。
§2968
2968.Utunīnaṃ bhikkhunīnaṃ utukāle sañjātapupphe kāle saṃvellikaṃ kātuṃ kacchaṃ bandhituṃ mahesinā kaṭisuttakaṃ anuññātanti yojanā, iminā aññasmiṃ kāle kaṭisuttakaṃ bandhituṃ na vaṭṭatīti dīpeti. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, bhikkhuniyā sabbakālaṃ kaṭisuttakaṃ dhāretabbaṃ, yā dhāreyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, utuniyā kaṭisuttaka’’nti (cūḷava. 422).
2968. 对于经期之比库尼众,在经期时生起月事之时,为作卷布、为系腰带,大仙允许腰绳,此为连结。以此显示在其他时不允许系腰绳。如所说:「诸比库,比库尼不应一切时持腰绳,若持者,有恶作罪。诸比库,我允许经期者腰绳。」
§2969
2969.Itthiposayutanti itthīhi vā purisehi vā itthipurisehi vā yuttaṃ. Itthiposayuttaṃ hatthavaṭṭakameva vā. Pāṭaṅkīti paṭapoṭṭalikaṃ.
2969. 『女男相应』者,与女人或男子或女男相应者。『女男相应之手环』者,即手镯。『巴当基』者,布包裹物。
§2970
2970.Garudhammeti saṅghādisese. Mānattanti pakkhamānattaṃ. Sammannitvāti ñattidutiyāya kammavācāya sammannitvā.
「重法」者,在桑喀地谢萨中。「僧悦」者,半月僧悦。「授与」者,以白二甘马语授与。
§2971
2971. Yassā itthiyā pabbajitakāle gabbho vuṭṭhāti vijāyati yadi, putto ce, tassāpi dārakamātu yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇāti, yāva khādituṃ, bhuñjituṃ, nahāyituñca attano dhammatāya sakkoti, tāva dutiyā bhikkhunī tathā sammannitvā dātabbāti yojanā.
若某女人在出家时腹中有胎,若生产,若是儿子,对于那位生儿的母亲,直到那儿童达到有智,直到能够依自己的能力吃、食、洗浴,在此期间应授与第二位比库尼如是授与,此为连接。
§2972
2972.Sāpana mātā bhikkhunī attano puttaṃ pāyetuṃ, bhojetuṃ, maṇḍetuṃ, ure katvā sayituñca labhatīti yojanā.
那位母亲比库尼得以哺乳自己的儿子、喂食、装饰、抱在胸前而卧,此为连接。
§2973
2973.Dutiyikāya bhikkhuniyā dārakena sahaseyyaṃ ṭhapetvā yathā aññesu purisesu vattitabbaṃ paṭipajjitabbaṃ, tathā eva tasmiṃ dārake vattitabbanti yojanā.
除了第二位比库尼与儿童同卧之外,如同对其他男子应行持、应实践者,对于那儿童也应如是行持,此为连接。
§2974
2974.Vibbhamenevāti attano ruciyā setavatthānaṃ gahaṇeneva. Yathāha – ‘‘yasmā sā vibbhantā attano ruciyā khantiyā odātāni vatthāni nivatthā, tasmāyeva sā abhikkhunī, na sikkhāpaccakkhānenā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 434). Idhāti imasmiṃ sāsane.
「仅以离去」者,仅以依自己的意欲取白衣。如所说:『因为她已离去,依自己的意欲、喜好而穿著白衣,仅以此故她成为非比库尼,非以舍弃学而成。』「在此」者,在此教法中。
§2975
2975.Gatāyāti ettha ‘‘sakāvāsā’’ti seso. Yathāha – ‘‘yā sā, bhikkhave, bhikkhunī sakāvāsā titthāyatanaṃ saṅkantā, sā āgatā na upasampādetabbā’’ti. Na kevalaṃ na upasampādetabbā, pabbajjampi na labhati. Odātāni gahetvā vibbhantā pana pabbajjāmattaṃ labhati.
「已去」者,此处『从自己的住处』为省略。如所说:『诸比库,凡比库尼从自己的住处转入外道处,她来时不应授与达上。』不仅不应授与达上,连出家也不得。但仅以取白衣而离去者,得以出家而已。
§2976
2976.Vandananti pāde sambāhetvā vandanaṃ. Sādituṃ vaṭṭatīti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, sāditu’’nti (cūḷava. 434) anuññātattā vaṭṭati. Tatreke ācariyā ‘‘sace ekato vā ubhato vā avassutā honti sārattā, yathāvatthukamevā’’ti vadanti. Eke ācariyā ‘‘natthi ettha āpattī’’ti vadantīti evaṃ ācariyavādaṃ dassetvā ‘‘idaṃ odissa anuññātaṃ vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāsu vuttaṃ, taṃ pamāṇaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sāditu’’nti (cūḷava. 434) hi vacaneneva kappiyaṃ.
「礼敬」者,按摩足后之礼敬。「允许接受」者,因以「诸比库,我允许接受」之语已被允许,故为允许。于此,有些老师说:「若一侧或两侧未漏出、未染着,则如实情况而定。」有些老师说:「于此无罪。」如是显示诸老师之说后,注疏中说「依此所允许者为允许」,此为量准。因以「诸比库,我允许接受」之语,即为如法。
§2977
2977. Yāya kāyaci vaccakuṭiyā vacco na kātabbo, heṭṭhā vivaṭe uddhaṃ paṭicchanne pana vaccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Heṭṭhā vivaṭe upari paṭicchanneti aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace kūpo khato hoti, upari pana padaramattameva sabbadisāsu paññāyati, evarūpepi vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 435) vuttaṃ.
于任何厕所中不应排便,但于下方开放、上方遮盖处,允许排便。「下方开放、上方遮盖」者,注疏中说:「若井已挖掘,上方仅于一切方向显现足迹量,如是之处亦允许。」
§2978
2978.Sabbatthāti bhikkhuniupassayaantaragharādisabbaṭṭhānesu. Gilānāyāti yassā vinā pallaṅkaṃ na phāsu hoti. Aḍḍhapallaṅkanti ekapādaṃ ābhujitvā katapallaṅkaṃ. So ekaṃ paṇhiṃ ūrumūlāsannaṃ katvā itaraṃ dūre katvā ābhujitapallaṅko nāma.
「一切处」者,于比库尼住所、俗家内等一切处所。「病者」者,彼女若无盘腿则不安适。「半盘腿」者,屈一足而作之盘腿。彼即一脚掌置于大腿根近处,另一置于远处,名为屈腿盘坐。
§2979
2979.Naratittheti purisānaṃ nahānatitthe. Yathāha – ‘‘na, bhikkhave, bhikkhuniyā purisatitthe nahāyitabbaṃ, yā nahāyeyya, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi, bhikkhave, mahilātitthe nahāyitu’’nti (cūḷava. 436).
「男渡处」者,男子之沐浴渡处。如所说:「诸比库,比库尼不应于男子渡处沐浴,若沐浴者,犯恶作罪。诸比库,我允许于女子渡处沐浴。」
§2980
2980. Yā samaṇī gandhacuṇṇena vā vāsitamattiyā vāsitakāya mattikāya vā paṭisote vā nhāyeyya, tassā āpatti dukkaṭanti yojanā. Vāsitavisesanena avāsitā vaṭṭatīti dīpeti. Yathāha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pakatimattika’’nti (cūḷava. 436).
若沙门尼以香粉或以香土、或以熏香之土、或于逆流中沐浴,彼女犯恶作罪,此为结合。以「熏香」之限定,显示未熏香者为允许。如所说:「诸比库,我允许普通土。」
§2981
2981.Abhutvāti ettha āmisaaggaṃ gahaṇamattampi akatvā, pattacīvaraṃ katipayadivasānipi aparibhuñjitvāti attho. Sace asappāyaṃ, sabbampi apanetuṃ vaṭṭati.
「未受用」者,于此,连取受利养之首亦未作,钵与衣数日亦未受用,此为义。若不适宜,允许全部舍弃。
§2982
2982. Anupasampanne asante sabbaṃ bhikkhūhi paṭiggahitaṃ vā appaṭiggahitaṃ vā sannidhikataṃ vā sabbaṃ ajjhoharaṇīyaṃ bhikkhūhi paṭiggahāpetvā paribhuñjituṃ bhikkhunīnaṃ vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Bhikkhunīnaṃ vaṭṭatī’’ti idaṃ pakaraṇavasena vuttaṃ. Bhikkhunīhipi paṭiggahāpetvā bhikkhūnampi tathāvidhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Yathāha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ sannidhiṃ bhikkhunīhi paṭiggāhāpetvā paribhuñjitu’’nti (cūḷava. 421).
【2982】当未达上者不在场时,一切由比库们接受的或未接受的或储藏的,一切皆应由比库们令其接受后供比库尼们受用,此为连接之义。「比库尼们可以」者,此依论题脉络而说。比库尼们令其接受后,比库们亦可如是受用。如所说:「诸比库,我允许比库们由比库尼们令接受储藏物后受用」。
Bhikkhunikkhandhakakathāvaṇṇanā. · 比库尼篇集注疏之复注。
Iti vinayatthasārasandīpaniyā vinayavinicchayavaṇṇanāya · 如是律义精要显示之律决择复注中
Khandhakakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 篇集注疏之复注已完结。