Pācittiyakathāvaṇṇanā · 巴吉帝亚论解释
Pācittiyakathāvaṇṇanā巴吉帝亚论的解释
§2129-30
2129-30. Evaṃ tiṃsa nissaggiyapācittiyāni dassetvā idāni suddhapācittiyāni dassetumāha ‘‘lasuṇa’’ntiādi. Lasuṇanti ettha iti-saddo luttaniddiṭṭho. ‘‘Lasuṇaṃ’’iti bhaṇḍikaṃ vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ (pāci. aṭṭha. 793-795). Catupañcamiñjādippabhedaṃ bhaṇḍikaṃ lasuṇaṃ nāma, na tato ūnaṃ. Tenāha ‘‘na ekadvitimiñjaka’’nti. Pakkalasuṇato, sīhaḷadīpasambhavato ca visesamāha ‘‘āmakaṃ māgadhaṃyevā’’ti. Magadhesu jātaṃ māgadhaṃ, ‘‘vutta’’nti iminā sambandho. Yathāha ‘‘magadharaṭṭhe jātalasuṇameva hi idha lasuṇanti adhippeta’’nti (pāci. aṭṭha. 795). Taṃ ‘‘khādissāmī’’ti gaṇhatīti sambandho. Vuttappakāraṃ pācittiyañca ajjhohāravasenāti dassetumāha ‘‘ajjhohāravaseneva, pācittiṃ paridīpaye’’ti.
如是显示三十尼萨耆亚巴吉帝亚后,今为显示纯巴吉帝亚,说「蒜」等。「蒜」者,此处「如是」之词省略指示。「蒜」者,注疏中说为蒜头。四五瓣等分别之蒜头名为蒜,非少于此者。故说「非一二瓣者」。就熟蒜与僧伽罗岛所产者之差别,说「生的马嘎达产者」。马嘎达地所生者为马嘎达产,以「所说」一词连接。如所说「此处所说蒜者,实指马嘎达国所生之蒜」。彼「我将食」而取者,此为连接。为显示所说种类之巴吉帝亚以吞咽方式,说「以吞咽方式,显示巴吉帝亚」。
§2131
2131. Tadeva vakkhati ‘‘dve tayo’’tiādinā. Saddhinti ekato. Saṅkhāditvāti galabilaṃ appavesetvā dantehi saṃcuṇṇiyantī khāditvā. Ajjhoharati paragalaṃ karoti.
彼即以「二三」等说之。「一起」者,合在一起。「计数而食」者,未入喉管而以齿嚼碎而食。吞咽者,使入喉中。
§2132
2132.Tatthāti tasmiṃ bhaṇḍikalasuṇe. ‘‘Miñjānaṃ gaṇanāyā’’ti iminā ajjhohārapayogagaṇanāyeva dīpitā. Yathāha ‘‘bhinditvā ekekaṃ miñjaṃ khādantiyā pana payogagaṇanāya pācittiyānī’’ti (pāci. aṭṭha. 795).
「于彼」者,于彼蒜头。以「瓣之计数」一词,显示吞咽次数之计数。如所说「分开而食每一瓣者,以次数计数而有诸巴吉帝亚」。
§2133
2133. Sabhāvato vaṭṭantevāti yojanā.
「自性上允许」者,此为连接。
§2135
2135. Yathāvuttapalaṇḍukādīnaṃ nānattaṃ dassetumāha ‘‘ekā miñjā’’tiādi. Idha miñjānaṃ vaseneva nānattaṃ dassitaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana vaṇṇavasenāpi. Yathāha ‘‘palaṇḍuko paṇḍuvaṇṇo hoti. Bhañjanako lohitavaṇṇo. Haritako haritapaṇṇavaṇṇo’’ti (pāci. aṭṭha. 797).
为显示如所说之葱等之差别,说「一瓣」等。此处仅以瓣之方式显示差别。然于注疏中亦以色之方式。如所说「葱为淡黄色。韭为红色。蒜为绿叶色」。
§2136
2136. ‘‘Sāḷave uttaribhaṅgake’’ti padacchedo. ‘‘Badarasāḷavādīsū’’ti (pāci. aṭṭha. 797) aṭṭhakathāvacanato ettha badara-saddo seso. Badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kātabbā khādanīyavikati. Ummattikādīnanti ettha ādi-saddena ādikammikā gahitā. Yathāha ‘‘ummattikāya ādikammikāyā’’ti (pāci. 797).
「沙拉瓦与伍答利邦嘎盖」为词之分解。从注疏所说「于枣沙拉瓦等」,此处枣词为余。枣沙拉瓦者,名为将枣果干燥后磨粉而作之副食变制。「疯狂者等」者,此处以「等」词摄取初作业者。如所说「于疯狂者、于初作业者」。
Paṭhamaṃ. · 第一。
§2137
2137.Sambādheti paṭicchannokāse. Tassa vibhāgaṃ dassetumāha ‘‘upakacchesu muttassa karaṇepi vā’’ti.
「覆蔽」者,在隐蔽处。为显示其分别,故说「在腋下、排泄时,或」。
§2138
2138. Assā tathā pācittīti sambandho. ‘‘Na lomagaṇanāyā’’ti iminā ‘‘payogagaṇanāyā’’ti idameva samatthayati.
「若如是,则巴吉帝亚」,此为连结。以「非毛数」此句,正成立「以用功数」此义。
§2139
2139.Ābādheti kaṇḍuādike roge. Yathāha – ‘‘ābādhapaccayāti kaṇḍukacchuādiābādhapaccayā’’ti (pāci. aṭṭha. 801). Maggasaṃvidhānasamā matāti bhikkhuniyā saṃvidhāya ekaddhānasikkhāpadena sadisā matā ñātāti attho.
「病」者,疮痒等病。如所说:「病缘者,疮痒等病缘」。「与道路准备相同者,被认为」,意为:与比库尼经约定而同行之学处相似,被认为是亲属。
Dutiyaṃ. · 第二。
§2140
2140. Padumassa vā puṇḍarīkassa vā antamaso kesarenāpi kāmarāgena muttakaraṇassa talaghātane muttakaraṇampi pahāradāne pācitti hotīti yojanā. Kesarenāpīti api-saddena mahāpadumapaṇṇehi vattabbameva natthīti dīpeti. Yathāha – ‘‘antamaso uppalapattenāpīti ettha pattaṃ tāva mahantaṃ, kesarenāpi pahāraṃ dentiyā āpattiyevā’’ti (pāci. aṭṭha. 803).
「即使以莲花或白莲花,乃至以花蕊,因欲贪而触击排泄处,在触击排泄处时,即使在给予打击时,亦有巴吉帝亚」,此为连结。「即使以花蕊」,以「亦」字显示:以大莲花叶亦不应作。如所说:「『乃至以莲花瓣亦』,此中花瓣尚且大,即使以花蕊给予打击者,亦有罪」。
§2141
2141.Tatthāti tasmiṃ muttakaraṇatale.
「于彼」者,在彼触击排泄处。
Tatiyaṃ. · 第三。
§2142
2142. Yā pana bhikkhunī kāmarāgaparetā kāmarāgena pīḷitā attano byañjane muttapathe uppalapattampi paveseti, na vaṭṭati pācitti hotīti yojanā. Pi-saddena ‘‘kesaramattampi pana pavesentiyā āpattiyevā’’ti (pāci. aṭṭha. 812) aṭṭhakathā ulliṅgitā.
「然而,若比库尼为欲贪所缠,为欲贪所逼,将莲花瓣插入自己的特征、排泄道,不应作,有巴吉帝亚」,此为连结。以「亦」字,注疏被引述:「然而,插入花蕊量者,亦有罪」。
§2143-4
2143-4. Yadyevaṃ ‘‘jatumaṭṭhake pācittiya’’nti kasmā vuttanti āha ‘‘idaṃ…pe… jatumaṭṭhaka’’nti. Idaṃ jatumaṭṭhakaṃ vatthuvaseneva vuttanti ‘‘atha kho sā bhikkhunī jatumaṭṭhakaṃ ādiyitvā dhovituṃ vissaritvā ekamantaṃ chaḍḍesi. Bhikkhuniyo makkhikāhi samparikiṇṇaṃ passitvā evamāhaṃsu ‘kassidaṃ kamma’nti. Sā evamāha ‘mayhidaṃ kamma’nti. Yā tā bhikkhuniyo appicchā, tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti ‘kathañhi nāma bhikkhunī jatumaṭṭhakaṃ ādiyissatī’’ti (pāci. 806) āgatavatthuvaseneva vuttaṃ, na taṃ vinā aññassa vaṭṭakassa sambhavatoti adhippāyo. Jatumaṭṭhakaṃ nāma jatunā kato maṭṭhadaṇḍako.
2143-4. 既然如此,为何说「于胶棒,巴吉帝亚」?为此说「此……乃至……胶棒」。此胶棒仅就事缘而说,即「时彼比库尼取胶棒后,忘记清洗而弃置一旁。诸比库尼见其为苍蝇所围绕,如是说『此是谁之所作?』彼如是说『此是我之所作』。彼诸少欲比库尼非难、呵责、传播说『比库尼如何能取胶棒?』」(巴吉帝亚806)依所来事缘而说,非离此而有其他圆物之可能,此为意趣。胶棒者,名为以胶所作之棒杖。
Daṇḍanti ettha ‘‘yaṃ kiñcī’’ti seso. Yathāha ‘‘antamaso uppalapattampi muttakaraṇaṃ pavesetī’’ti (pāci. 808). Etampi ca atimahantaṃ, kesaramattampi pana pavesentiyā āpatti eva. Eḷālukanti kakkāriphalaṃ vā. Tasminti attano muttakaraṇe.
杖者,于此「任何」为省略。如说「乃至将莲花瓣亦插入便道」(巴吉帝亚808)。此亦过大,然即使插入花蕊许,亦有罪。葫芦者,或为苦瓜果。从彼者,于自己之便道。
§2145
2145.Ābādhapaccayāti muttakaraṇappadese jātavaṇādimhi vaṇaṭṭhānanirupanādipaccayā.
2145. 病缘者,于便道处所生疮等之疮处确定等之缘故。
Catutthaṃ. · 第四。
§2146
2146.Aggapabbadvayādhikanti aggapabbadvayato kesaggamattampi adhikaṃ. Yathāha ‘‘antamaso kesaggamattampi atikkāmeti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 812). Dakasuddhiṃ karontiyāti muttakaraṇaṭṭhāne dhovanaṃ karontiyā. Yathāha ‘‘udakasuddhikaṃ nāma muttakaraṇassa dhovanā vuccatī’’ti (pāci. 812).
2146. 超过二节者,超过二节乃至发端许。如说「乃至超越发端许,犯巴吉帝亚」(巴吉帝亚812)。作水净者,于便道处作清洗。如说「水净者,名为便道之清洗」(巴吉帝亚812)。
§2147
2147.‘‘Tīṇī’’ti iminā ekaṅguliyā pabbadvayassa pavesetvā dhovane dosābhāvaṃ dīpeti. Dīghatoti aṅguliyā dīghato. Tīṇi pabbāni gambhīrato muttakaraṇe pavesetvā udakasuddhiṃ ādiyantiyā pācittiyaṃ bhaveti yojanā.
2147. 「三」者,以此显示以一指之二节插入清洗无过失。长度者,指之长度。以三节深度插入便道而取水净者,成巴吉帝亚,此为结合。
§2148
2148. Tisso, catasso vā aṅguliyo ekato katvā vitthārena pavesane ekapabbepi paviṭṭhe ‘‘dvaṅgulapabbaparama’’nti niyamitappamāṇātikkamato āha ‘‘ekapabbampi yā panā’’ti. Yā pana bhikkhunī catunnaṃ vāpi aṅgulīnaṃ tissannaṃ vāpi aṅgulīnaṃ ekapabbampi vitthārato paveseti, tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā.
2148. 将三指或四指合为一体以宽度插入时,即使入一节,因超越「二指节为限」之所限定量,故说「然而一节亦」。然而彼比库尼以四指或三指之宽度插入一节者,彼有巴吉帝亚,此为结合。
§2149
2149.Itīti evaṃ. Sabbappakārenāti gambhīrapavesanādinā sabbena pakārena. Abhibyattataraṃ katvāti supākaṭataraṃ katvā. Ayamatthoti ‘‘ekissaṅguliyā tīṇī’’tiādinā vutto ayamattho.
「如是」者,即如此。「以一切方式」者,以深入趣入等一切方式。「使更加明显」者,使更加显著。「此义」者,以「一指节三」等所说之此义。
§2150
2150. Dvaṅgulapabbe doso natthīti yojanā. Udakasuddhipaccaye pana satipi phassasādiyane yathāvuttaparicchede anāpatti. Adhikampīti dvaṅgulapabbato adhikampi. Udakasuddhiṃ karontiyā doso natthīti yojanā.
「于二指节无罪」,应如是连接。然而,于水净因缘存在时,即使触受,于如所说之限度内无罪。「乃至更多」者,从二指节乃至更多。「行水净者无罪」,应如是连接。
§2151
2151. Tathā udakasuddhiṃ karontīnaṃ ummattikādīnaṃ anāpatti pakāsitāti yojanā.
「如是,对行水净之疯狂者等无罪」已显示,应如是连接。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2152
2152.Bhuñjato pana bhikkhussāti pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhuñjato bhikkhussa. Yathāha ‘‘bhuñjantassāti pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ bhuñjantassā’’ti (pāci. 817). Pānīyaṃ vā vidhūpanaṃvāti vakkhamānaṃ pānīyaṃ, bījanīyañca. Upatiṭṭheyyāti ‘‘hatthapāse tiṭṭhatī’’ti (pāci. 817) vacanato ettha upa-saddo hatthapāsasaṅkhātaṃ samīpaṃ vadatīti veditabbaṃ.
「然而对正食之比库」者,对正食五种食物中任一者之比库。如所说:「正食者,正食五种食物中任一食物者」。「饮水或扇」者,所说之饮水,及扇。「应侍立」者,从「立于手臂范围内」之语,于此应知「伍波」一词说近处,即名为手臂范围。
§2153
2153. Vatthakoṇādi yā kāci ‘‘bījanī’’ti vuccatīti yojanā, iminā ‘‘bījanikiccaṃ sampādessāmī’’ti adhiṭṭhāya gahitacīvarakoṇappakāraṃ yaṃ kiñci ‘‘bījanī’’ti vuccatīti attho.
「衣角等任何被称为『扇』」,应如是连接。以此,意为「我将完成扇之作用」而执取之衣角等任何形式,皆被称为「扇」,此为其义。
§2154
2154. ‘‘Atha kho sā bhikkhunī tassa bhikkhuno bhuñjantassa pānīyena ca vidhūpanena ca upatiṭṭhitvā accāvadati. Atha kho so bhikkhu taṃ bhikkhuniṃ apasādeti ‘mā, bhagini, evarūpaṃ akāsi, netaṃ kappatī’ti. ‘Pubbe maṃ tvaṃ evañca evañca karosi, idāni ettakaṃ na sahasī’ti pānīyathālakaṃ matthake āsumbhitvā vidhūpanena pahāraṃ adāsī’’ti (pāci. 815) imasmiṃ vatthumhi bhikkhūhi ārocite ‘‘kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhunī bhikkhussa pahāraṃ dassatī’’tiādīni (pāci. 815) vatvā ‘‘yā pana bhikkhunī bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena vā vidhūpanena vā upatiṭṭheyya, pācittiya’’nti (pāci. 816) vuttattā pahārapaccayā nu khoti āsaṅkaṃ nivattetumāha ‘‘hatthapāse idha ṭhānapaccayāpatti dīpitā’’ti. Ettha ca āsumbhitvāti pātetvā. Idhāti imasmiṃ sikkhāpade. ‘‘Na, bhikkhave, bhikkhuniyā bhikkhussa pahāro dātabbo. Yā dadeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 420) bhikkhunikkhandhake vuttaṃ gahetvā āha ‘‘pahārapaccayā vuttaṃ, khandhake dukkaṭaṃ visu’’nti. Iminā vuttassevatthassa kāraṇaṃ dassitaṃ hoti.
「时彼比库尼对彼正食之比库以饮水及扇侍立而过分亲近。时彼比库呵责彼比库尼:『妹,勿作如是,此不许可。』『先前汝对我如此如此作,今不能忍此许?』遂以饮水钵击于头上,以扇给予打击」。于此事中,比库们告白后,说「诸比库,比库尼如何能对比库给予打击」等,又说「若比库尼对正食之比库以饮水或扇侍立者,巴吉帝亚」,因说打击因缘故,为遣除「莫非」之疑虑,说「于手臂范围内,于此显示住立因缘之罪」。于此,「击于」者,打于。「于此」者,于此学处。取比库尼篇集所说「诸比库,比库尼不应对比库给予打击。若给予者,犯恶作」,说「打击因缘所说,于篇集中恶作别」。以此显示所说事之因缘。
§2155
2155.Hatthapāsaṃ jahitvāti ettha ‘‘bhojanaṃ bhuñjato’’ti ca khādanaṃ khādatoti ettha ‘‘hatthapāse’’ti ca vattabbaṃ . Bhojanaṃ bhuñjato hatthapāsaṃ jahitvā upatiṭṭhantiyā vā khādanaṃ khādato hatthapāse upatiṭṭhantiyā vā hoti āpatti dukkaṭanti yojanā.
「舍弃手臂范围」者,此处应说「正食食物时」与「正食副食时」之「手臂范围内」。正食食物时舍弃手臂范围而侍立,或正食副食时于手臂范围内侍立,有恶作罪,此为连结。
§2156
2156.Detīti pānīyaṃ vā sūpādiṃ vā ‘‘imaṃ pivatha, iminā bhuñjathā’’ti deti. Tālavaṇṭaṃ ‘‘iminā bījantā bhuñjathā’’ti deti. Dāpetīti aññena ubhayampi dāpeti. Idaṃ sikkhāpadaṃ samuṭṭhānato eḷakalomena samaṃ matanti yojanā.
「给与」者,给与饮料或汤等,说「以此饮用,以此食用」而给与。给与扇子,说「以此扇风而食用」而给与。「令给与」者,令他人给与此二者。此学处从起源而言,与轻蔑罪同等,此为连结。
Chaṭṭhaṃ. · 第六。
§2157
2157.Viññatvāti sayaṃ viññatvā, aññāya vā viññāpetvā. ‘‘Viññatvā vā viññāpetvā vā’’ti (pāci. 821) hi sikkhāpadaṃ. Āmakaṃ dhaññanti apakkaṃ abhaṭṭhaṃ sāliādikaṃ sattavidhaṃ dhaññaṃ. Yathāha – ‘‘āmakadhaññaṃ nāma sāli vīhi yavo godhumo kaṅgu varako kudrūsako’’ti (pāci. 822). Koṭṭetvāti musalehi koṭṭetvā. Yadi paribhuñjatīti yojanā.
「知道」者,自己知道,或令他人知道而告知。「知道或令知道」,此为学处。「生谷」者,未煮熟、未炒过的稻米等七种谷物。如所说:「生谷者,名为稻、小麦、大麦、小麦、粟、稗、糙米。」「舂打」者,以杵舂打。若食用,此为连结。
§2158-60
2158-60. ‘‘Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassāti idaṃ payogadukkaṭaṃ nāma, tasmā na kevalaṃ paṭiggahaṇeyeva dukkaṭaṃ hotī’’tiādinā (pāci. aṭṭha. 822) aṭṭhakathāgataṃ vibhāgaṃ dassetumāha ‘‘na kevalaṃ tu dhaññāna’’ntiādi. Panāti api-saddatthe, sukkhāpanepīti attho. Bhajjanatthāyāti ettha ‘‘vaddalidivase’’ti seso. ‘‘Kapallasajjane uddhanasajjane’’ti paccekaṃ yojetabbaṃ. Dabbisajjaneti kaṭacchusampādane. Tattha kapallake dhaññapakkhipaneti yojanā. ‘‘Ghaṭṭanakoṭṭane’’ti vattabbe gāthābandhavasena na-kāralopaṃ katvā ‘‘ghaṭṭakoṭṭane’’ti vuttaṃ.
「『我将食用』而接受,有恶作罪」,此名为方便恶作,因此不仅仅接受时有恶作罪,以注疏中所说「不仅仅谷物」等显示分别。「亦」者,在亦字义中,晒干之义。「为破碎」者,此处「在捣碎日」为省略。「在制作瓦片时、在制作炉灶时」应分别连结。「制作勺子」者,在制作木勺时。其中,在瓦片中投入谷物,此为连结。应说「摩擦舂打」,为偈颂结构之故,作那字省略而说「摩擦舂打」。
§2161-3
2161-3. Pamāṇa-saddassa āvattaliṅgasaṅkhyattā āha ‘‘bhojanañceva viññattipamāṇa’’nti . Āvattaliṅgasaṅkhyattaṃ nāma niyataliṅgekattabahuttaṃ. Tathā hettha pamāṇa-saddo niyatanapuṃsakaliṅge niyatekattaṃ vuccati. Ettha imasmiṃ sikkhāpade bhojanañceva viññatti cāti idaṃ dvayaṃ hi yasmā pamāṇaṃ, tasmā sayaṃ viññatvā vā aññato bhajjanādīni kārāpetvā vā aññāya pana viññāpetvā sayaṃ bhajjanādīni katvā vā yā pana bhikkhunī ajjhoharati, tassā ajjhohārapayogesu pācittiyo siyunti yojanā.
因量词有不变性别数,故说「食物与告知为量」。不变性别数者,名为固定性别单复数。如是此处量词在固定中性中说固定单数。此处在此学处中,食物与告知,此二者因为是量,因此自己知道或令他人作破碎等,或者知道后令告知而自己作破碎等,凡比库尼食用者,在其食用方便中有巴吉帝亚罪,此为连结。
Mahāpaccariyaṃ (pāci. aṭṭha. 823) vuttaṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘mātaraṃ vā’’tiādi. Mātaraṃ vāpi yācitvāti ettha vā-saddo atthantaravikappane. Pi-saddo sambhāvane. Mātaraṃ vā pitaraṃ vā aññaṃ vā ñātakaṃ vā pavāritaṃ vā āmakadhaññaṃ yācitvā vā aññāya kārāpetvā vā yā paribhuñjati, tassā pācittīti yojanā.
为显示大注疏中所说决断,故说「母亲或」等。「或向母亲乞求」,此处或字为义别选择。亦字为可能性。向母亲或父亲或其他亲戚或已邀请者乞求生谷,或知道后令作,凡食用者,彼有巴吉帝亚罪,此为连结。
§2164
2164. Aviññattiyā laddhaṃ sayaṃ vā bhajjanādīni katvā vā aññāya kārāpetvā vā yā paribhuñjati, tassā dukkaṭanti yojanā.
2164. 「未告知而得者,自己作分离等,或令他人作而食用者,彼女恶作」,此为连接。
§2165
2165. Aññāya pana viññattiyā laddhaṃ tāya kārāpetvāpi sayaṃ katvā vā ajjhoharantiyā tathā āpatti dukkaṭanti yojanā. Idañca mahāpaccariyāgatanayaṃ gahetvā vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘aññāya viññattaṃ bhuñjantiyā dukkaṭa’’nti (pāci. aṭṭha. 822) vuttattā viññattiyāpi aññāya laddhaṃ āmakaṃ dhaññaṃ tāya kārāpetvā vā sayaṃ katvā vā paribhuñjantassāpi dukkaṭameva vuttanti veditabbaṃ.
2165. 「然而,他人告知而得者,令彼女作,或自己作而吞食者,如是亦犯恶作」,此为连接。此依大注疏所来之理而说。然而,大义注中说「他人告知而食用者,恶作」,故应知:即使告知而得之生谷,令彼女作,或自己作而食用者,亦说为恶作。
§2166-7
2166-7.Sedakammādiatthāyāti vātarogādinā āturānaṃ sedanādipaṭikāratthāya. Idha ‘‘aññātakaappavāritaṭṭhānepī’’ti seso. Bhikkhūnampi eseva nayo. Ṭhapetvā satta dhaññāni ñātakapavāritaṭṭhāne sesaviññattiyāpi anāpattīti ñātabbanti yojanā. Sesaviññattiyāti muggamāsaalābukumbhaṇḍakādīnaṃ vuttadhaññāvasesānaṃ viññattiyā.
2166-7. 「为发汗业等之义」者,为患风病等之病者发汗等对治之义。此处「于非亲里非邀请处亦」为省略。比库们亦此理。「除七种谷外,于亲里邀请处,其余告知亦无犯」,应知,此为连接。「其余告知」者,绿豆、豌豆、葫芦、南瓜等所说谷之余者之告知。
Sāliādīnaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ dukkaṭassa vuttattā, anāmāsattā ca sabbena sabbaṃ na vaṭṭantīti dassetumāha ‘‘ñātakānampī’’tiādi.
因说稻米等七种谷之恶作,且因未触及,故为显示一切皆不许,说「亲里亦」等。
§2168
2168.Laddhanti labbhamānaṃ. Navakammesūti navakammatthāya, nimittatthe bhummaṃ. Ettha ‘‘sampaṭicchitu’’nti seso. ‘‘Aviññattiyā labbhamānaṃ pana navakammatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 823) mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.
2168. 「得」者,正得之物。「于新业」者,为新业之义,处格表目的。此处「受取」为省略。大注疏说「未告知而正得之物,为新业而受取,是许可的」。
Sattamaṃ. · 第七。
§2169
2169.Saṅkāranti kacavaraṃ. Vighāsakaṃ vāti ucchiṭṭhakamacchakaṇṭakamaṃsaṭṭhicalakamukhadhovanādikaṃ yaṃ kiñci. Chaḍḍeyya vāti ettha ‘‘saya’’nti seso ‘‘chaḍḍāpeyya parehī’’ti vakkhamānattā. Kuṭṭassa tiro tirokuṭṭaṃ, tasmiṃ, kuṭṭassa parabhāgeti attho. ‘‘Pākārepi ayaṃ nayo’’ti vakkhamānattā kuṭṭanti vā byatirittā bhitti gahetabbā.
2169. 「垃圾」者,糠秕。「或残渣」者,残食、鱼刺、肉骨、皮屑、漱口水等任何物。「或应弃」者,此处「自己」为省略,因将说「或应令他人弃」。「墙之内」者,墙内,于彼,墙之彼侧之义。因将说「于围墙亦此理」,故「墙」或应取为别异之壁。
§2171
2171.Ekāti ettha āpattīti seso. ‘‘Tassā’’ti iminā sambandho.
「一」者,此处「罪」为余。以「彼女」一词作连结。
§2172
2172.Chaḍḍaneti ettha pi-saddo luttaniddiṭṭho. Dantakaṭṭhassa chaḍḍanepi bhikkhuniyā pācitti paridīpitāti yojanā.
「弃舍」者,此处 pi 字依省略规则而省。即使弃舍齿木,比库尼亦犯巴吉帝亚,此义被阐明。此为连结。
§2173-4
2173-4.Sabbatthāti vuttappakāresu sabbesu vikappesu. Anāpattivisayaṃ dassetumāha ‘‘avalañjepī’’tiādi. Avalañje ṭhāne anoloketvā chaḍḍentiyāpi vā valañje ṭhāne oloketvāpi vā pana chaḍḍentiyā anāpattīti yojanā. Chaḍḍanaṃ kriyaṃ. Anolokanaṃ akriyaṃ.
「一切处」者,于前述方式的一切选择中。为显示无罪范围,故说「即使在无草处」等。在无草处不观察而弃舍者,或在有草处观察后弃舍者,皆无罪。此为连结。弃舍是作为。不观察是不作为。
Aṭṭhamaṃ. · 第八。
§2175-6
2175-6. Yā pana bhikkhunī khette vā nāḷikerādiārāme vā yattha katthaci ropime haritaṭṭhāne tāni vighāsuccārasaṅkāramuttasaṅkhātāni cattāri vatthūni sace sayaṃ chaḍḍeti vā, tathā pare chaḍḍāpeti vā, tassā bhikkhuniyā āpattivinicchayo vuttanayo ‘‘ekeka’’miccādinā yathāvuttapakāroti yojanā.
若比库尼在田地中,或在椰子等园林中,或在任何处所,于种植有草的处所,若自己弃舍,或令他人如是弃舍,此等四种物——即残食、大便、垃圾、小便——彼比库尼的罪之判定,依已说方式,以「各各」等如前所述方式。此为连结。
§2177-8
2177-8.Yā pana bhikkhunī harite khette nisīditvā bhuñjamānā vā tathā harite tattha khette ucchuādīni khādanti khādamānā gacchantī vā yadi ucchiṭṭhaṃ udakaṃ vā calakādiṃ vā chaḍḍeti, tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā. Calakaṃ nāma vamikaraṃ.
若比库尼坐于有草的田地中进食,或在彼有草的田地中嚼食甘蔗等而行走时,若弃舍残余水或呕吐物等,彼女犯巴吉帝亚。此为连结。呕吐物者,名为催吐物。
§2179
2179.Tādise harite ṭhāne antamaso matthakachinnaṃ nāḷikerampi jalaṃ pivitvā chaḍḍentiyā āpatti siyāti yojanā.
在如是有草处所,乃至饮用顶部已切开的椰子水后弃舍者,亦有罪。此为连结。
§2180
2180.Sabbesanti bhikkhubhikkhunīnaṃ.
「一切」者,比库与比库尼二者。
§2181
2181. Lāyitampi khettaṃ puna rohaṇatthāya manussā rakkhanti ce, tattha tasmiṃ khette vighāsuccārādīni chaḍḍentiyā assā bhikkhuniyā yathāvatthukameva hi pācittiyamevāti yojanā. ‘‘Assā yathāvatthuka’’nti iminā bhikkhussa dukkaṭanti vuttameva hoti.
已耕之田,若人们为了再生长而守护,在那田中,若比库尼弃置粪尿等,依各自情况,即成巴吉帝亚,此为连结。以「比库尼依各自情况」此语,已说比库为恶作。
§2182
2182.Chaḍḍite khetteti manussehi uddhaṭasasse khette. Yathāha – ‘‘manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti, tattha vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 830). Evaṃ akatepi khette sāmike āpucchitvā kātuṃ vaṭṭati. Yathāha ‘‘sāmike apaloketvā chaḍḍetī’’ti (pāci. 832). Idha khettapālakā, ārāmādigopakā ca sāmikā eva. Saṅghassa khette, ārāme ca sace ‘‘tattha kacavaraṃ na chaḍḍetabba’’nti katikā natthi, bhikkhussa chaḍḍetuṃ vaṭṭati saṅghapariyāpannattā, na bhikkhunīnaṃ. Tāsaṃ pana bhikkhusaṅghe vuttanayena na vaṭṭati, na tassa bhikkhussa, evaṃ santepi sāruppavasena kātabbanti. Sabbanti uccārādi catubbidhaṃ.
「已弃之田」者,人们收割谷物后之田。如所说:「人们收割谷物后离去,名为已弃之田,在那里允许。」如是,在未耕之田,询问主人后亦允许作。如所说:「询问主人后弃置。」此中,田之守护者与园林等守护者即是主人。在僧团之田与园林中,若无「不应在那里弃置粪秽」之规定,比库允许弃置,因属僧团所摄,比库尼则不允许。对于她们,在比库僧团中,依所说之理不允许,对于那比库亦不允许,即使如此,应以相应方式作。「一切」者,尿粪等四种。
Navamaṃ. · 第九。
§2183
2183. Ettha ‘‘naccaṃ nāma yaṃ kiñci naccaṃ. Gītaṃ nāma yaṃ kiñci gītaṃ. Vāditaṃ nāma yaṃ kiñci vādita’’nti (pāci. 835) vacanato ‘‘yaṃ kiñcī’’ti seso. Yā pana bhikkhunī yaṃ kiñci naccaṃ vā yaṃ kiñci gītaṃ vā yaṃ kiñci vāditaṃ vā dassanatthāya gaccheyyāti yojanā. Tattha yaṃ kiñci naccanti naṭādayo vā naccantu soṇḍā vā, antamaso morasukamakkaṭādayopi, sabbampetaṃ naccameva. Yaṃ kiñci gītanti naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā asaññatabhikkhūnaṃ dhammabhāṇakagītaṃ vā, sabbampetaṃ gītameva. Yaṃ kiñci vāditanti ghanādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu kuṭabherivāditaṃ vā antamaso udarabherivāditampi , sabbampetaṃ vāditameva. ‘‘Dassanasavanatthāyā’’ti vattabbe virūpekasesanayena ‘‘dassanatthāyā’’ti vuttaṃ. Pañcannaṃ viññāṇānaṃ yathāsakaṃ visayassa ālocanasabhāvatāya vā ‘‘dassanatthāya’’ icceva vuttaṃ.
此中,依「『舞』者,任何舞。『歌』者,任何歌。『乐』者,任何乐」之语,「任何」为省略。若比库尼为观看任何舞、或任何歌、或任何乐而前往,此为连结。其中,「任何舞」者,舞者等舞也好,象舞也好,乃至孔雀猴等,一切此等皆是舞。「任何歌」者,舞者等之歌也好,圣者般涅槃时关于三宝功德之善作歌也好,不摄护比库之说法歌也好,一切此等皆是歌。「任何乐」者,鼓等乐器之乐也好,木鼓之乐也好,乃至腹鼓之乐,一切此等皆是乐。应说「为观看与听闻」,以省略一者之方式说「为观看」。或因五识各自对境之观察性,故仅说「为观看」。
§2184
2184. Pubbapayogadukkaṭena saha pācittiyaṃ dassetumāha ‘‘dassanatthāya naccassā’’tiādi. Gītassāti ettha ‘‘vāditassā’’ti pakaraṇato labbhati.
为显示与前行恶作一起之巴吉帝亚,故说「为观看舞」等。「歌」此中,从文脉得「乐」。
§2185
2185.Ekapayogenāti ekadisāvalokanapayogena. Teneva vakkhati ‘‘aññasmimpi…pe… siyu’’nti. Passatīti ettha ‘‘nacca’’nti seso. Tesanti yesaṃ naccaṃ passati. Pi-saddena vāditampi sampiṇḍeti. Yathāha ‘‘tesaṃyeva gītavāditaṃ suṇāti, ekameva pācittiya’’nti (pāci. aṭṭha. 836).
「以一加行」者,以一方向观看之加行。由此将说「在其他……亦有」。「看见」此中,「舞」为省略。「彼等」者,看见彼等之舞。以「亦」字合并乐。如所说:「听闻彼等之歌与乐,仅一巴吉帝亚。」
§2186
2186.Aññatoti aññasmiṃ disābhāge.
「在别处」者,在别的方域。
§2187
2187. ‘‘Visuṃ pācittiyo siyu’’nti idameva pakāsetumāha ‘‘payogagaṇanāyettha, āpattigaṇanā siyā’’ti. Etthāti imasmiṃ nānādisābhāge. Naccagītavāditānaṃ dassanasavane aṭṭhakathāgataṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘naccitu’’ntiādi.
「各别巴吉帝亚」,为显示此义,故说「于此,依行为计数,或依罪计数」。「于此」者,在此不同方域中。为显示注疏中所说关于观看舞蹈歌唱演奏之决断,故说「舞蹈」等。
§2188
2188. ‘‘Nacca itī’’ti padacchedo, ‘‘naccāhī’’tipi pāṭho. Upaṭṭhānanti bherisaddapūjaṃ. Sampaṭicchitunti ‘‘sādhū’’ti adhivāsetuṃ. Imassa upalakkhaṇavasena vuttattā naccagītepi eseva nayo.
「舞蹈」者,此为词句分解;亦有读本作「诸舞蹈」。「供养」者,鼓声供养。「接受」者,以「善哉」表示同意。因依此标示而说,故于舞蹈歌唱亦同此方法。
§2189-90
2189-90.Sabbatthāti naccanādīsu sabbattha. Upaṭṭhānaṃ karomāti tumhākaṃ cetiyassa naccādīhi upahāraṃ karomāti. Upaṭṭhānaṃ pasatthanti upaṭṭhānakaraṇaṃ nāma sundaranti.
「一切处」者,于舞蹈等一切处。「我作供养」者,我以舞蹈等为汝等塔庙作供奉。「供养可赞」者,名为供养之作为是美好的。
Yā ārāmeyeva ca ṭhatvā passati vā suṇāti vāti yojanā, idha ‘‘antarārāme vā’’tiādi seso. ‘‘Ārāme ṭhatvā antarārāme vā bahiārāme vā naccādīni passati vā suṇāti vā, anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 837) aṭṭhakathāya vuttaṃ. ‘‘Ṭhatvā’’ti vuttepi sabbesupi iriyāpathesu labbhati. Ārāme ṭhatvāti na kevalaṃ ṭhatvāva, tato gantvāpi sabbiriyāpathehipi labhati. ‘‘Ārāme ṭhitā’’ti (pāci. 837) pana ārāmapariyāpannadassanatthaṃ vuttaṃ. Itarathā nisinnāpi na labheyyāti gaṇṭhipadādīsu vuttaṃ. Bhikkhūnampi eseva nayo.
「站在园中而看或听」,此为连接。此处「在园内」等为省略。注疏中说:「站在园中,于园内或园外看或听舞蹈等,无罪。」虽说「站立」,但于一切威仪中皆可得。「站在园中」者,非仅站立,从彼处前往,以一切威仪亦可得。然而说「站在园中」,是为显示园内所摄之观看。否则,坐者亦不可得,如结使足等中所说。对比库们亦同此方法。
§2191
2191. Yā attano ṭhitokāsaṃ āgantvā payojitaṃ passati vā suṇāti vāti yojanā. Ṭhitokāsanti ettha gatinivattisāmaññena sayitanisinnampi gayhati. Tathārūpā hi kāraṇā gantvā passantiyā vāpīti yojanā. Kāraṇaṃ nāma salākabhattādikāraṇaṃ. Yathāha ‘‘sati karaṇīyeti salākabhattādīnaṃ vā atthāya aññena vā kenaci karaṇīyena gantvā gataṭṭhāne passati vā suṇāti vā, anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 837).
「来到自己所站之处而看或听所设置者」,此为连接。「所站之处」者,此处以去来之共通性,亦摄取卧者坐者。「有如是因缘而前往观看」,此为连接。「因缘」者,名为筹食等因缘。如说:「有应作事者,为筹食等之义,或为其他任何应作事而前往,于所到之处看或听,无罪。」
§2192
2192. Maggaṃ gacchantī paṭipathe naccaṃ aṭṭhatvā passatīti evaṃ passantiyāpi ca tathā anāpattīti ajjhāhārayojanā. Paṭipatheti gamanamaggābhimukhe. Āpadāsupīti tādisena upaddavena upaddutā samajjaṭṭhānaṃ pavisati, evaṃ pavisitvā passantiyā vā suṇantiyā vā anāpatti.
「行于道路者,站立于路旁观看舞蹈」,如是观看者亦如是无罪,此为补入连接。「路旁」者,行道之对面。「遭遇灾难」者,被如是灾难所逼迫而进入集会场所,如是进入后观看者或听闻者,无罪。
§2193
2193.Idaṃ sikkhāpadaṃ samuṭṭhānato eḷakalomasikkhāpadena samaṃ mataṃ ‘‘samāna’’nti viññātaṃ.
此学处,从生起而言,与羊毛学处相同,被理解为「相同」。
Dasamaṃ. · 第十。
Lasuṇavaggo paṭhamo. · 蒜品第一。
§2194-5
2194-5.Idha imasmiṃ sāsane yā pana bhikkhunī rattandhakārasmiṃ appadīpe purisena saddhiṃ ekikā sace santiṭṭhati, tassā pācittiyaṃ vuttanti yojanā. Rattandhakārasminti rattiyaṃ. Rattipariyāyo hi rattandhakāra-saddo. Yathāha padabhājane ‘‘rattandhakāreti oggate sūriye’’ti (pāci. 840). Appadīpeti pajjotacandasūriyaaggīsu ekenāpi anobhāsite, iminā rattikkhettaṃ dasseti. ‘‘Santiṭṭhatī’’ti iminā gamananisinnasayanasaṅkhātaṃ iriyāpathattikañca upalakkhitanti daṭṭhabbaṃ. Vuttañhi vajirabuddhinā ‘‘santiṭṭheyyāti ettha ṭhānāpadesena catubbidhopi iriyāpatho saṅgahito, tasmā purisena saddhiṃ caṅkamanādīni karontiyāpi pācittiyañca upalabbhatī’’ti (vajira. ṭī. pācittiya 839 thokaṃ visadisaṃ). Purisena saddhinti santiṭṭhituṃ, sallapituñca viññunā manussapurisena saddhiṃ.
在此教法中,若比库尼于夜暗中,在无灯处,与男子单独若站立,对她说巴吉帝亚,此为连接。「夜暗中」者,于夜间。夜暗一词乃夜之同义语。如《词汇分解》中所说:「夜暗者,日落之时。」「无灯处」者,灯烛、月、日、火中,即使一者亦不照明,以此显示夜之范围。以「站立」一词,应见包摄行、坐、卧所摄之威仪路三种。金刚慧者已说:「『应站立』,此处以站立之指示,包摄四种威仪路,因此与男子一起行禅等者,亦得巴吉帝亚。」「与男子一起」者,与有智之人类男子一起站立、交谈。
Rahassādavasena purisassa hatthapāsaṃ samāgantvā tena saddhiṃ sallapantiyā vā pācittiyaṃ vuttanti yojanā.
依秘密之义,到达男子之手臂范围内,与彼交谈者,说巴吉帝亚,此为连接。
§2196-7
2196-7. Yā pana bhikkhunī sace manussapurisassa hatthapāsaṃ vijahitvā santiṭṭhati vā sallapati vā, yakkhapetatiracchānagatānaṃ hatthapāsaṃ avijahitvā santiṭṭhati vā sallapati vā, tassā dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā.
若比库尼若离开人类男子之手臂范围而站立或交谈,不离开亚卡、饿鬼、畜生之手臂范围而站立或交谈,对她阐明恶作,此为连接。
Viññuggahaṇena aviññū puriso anāpattiṃ na karotīti dīpeti.
以有智之取,显示无智之男子不造成无罪。
§2198
2198.Aññavihitāyāti rahoassādato aññaṃ cintentiyā. Yathāha ‘‘rahoassādato aññavihitāva hutvā’’ti (pāci. aṭṭha. 841). Catutthena, chaṭṭhena ca samuṭṭhānena samuṭṭhānato theyyasatthasamuṭṭhānaṃ. Santiṭṭhanasallapanavasena kriyaṃ. Saññāya vimokkho etasminti saññāvimokkhakaṃ.
「为他事所系」者,谓思惟独坐味以外之事。如所说:『为独坐味以外之事所系』。以第四、第六之生起,从生起而言,即盗戒之生起。以住立、交谈之方式而言行为。从此得解脱者为想解脱,即想解脱之。
Paṭhamaṃ. · 第一。
§2199
2199.Paṭicchanne okāseti kuṭṭādīsu yena kenaci paṭicchanne okāse. Idaṃ vacanaṃ.
「在隐蔽处所」者,谓在小屋等任何隐蔽之处所。此为文句。
Dutiyaṃ. · 第二。
§2200
2200. Tatiye ‘‘ajjhokāse’’ti ca catutthe ‘‘rathikāya, byūhe, siṅghāṭake’’ti padāni ca vajjetvā avasesaṃ sandhāyāha ‘‘apubbaṃ natthi kiñcipī’’ti. Ettha ‘‘vattabba’’nti seso. Ettha ca rathikāyāti racchāya. Byūheti anibbiddharacchāya. Siṅghāṭaketi caccare okāse, tikoṇaṃ vā catukoṇaṃ vā maggasamodhānaṭṭhāneti vuttaṃ hoti.
在第三中,除去『在露地』之语,及在第四中除去『在街道、在大道、在十字路口』等句,关于其余部分而说『前者无有任何』。此中应补『应说』。此中『街道』者,谓道路。『大道』者,谓不通透之道路。『十字路口』者,谓在四衢处所,或三角或四角之道路会合处,如是所说。
Tatiyacatutthāni. · 第三与第四。
§2201-2
2201-2. ‘‘Yā pana bhikkhunī purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā āsane nisīditvā sāmike anāpucchā pakkameyya, pācittiya’’nti (pāci. 855) vacanato yā pana bhikkhunī purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā chadananto āsane nisīditvā sāmike anāpucchā anovassakappadesaṃ atikkameti, yā ca ajjhokāse vā nisīditvā sace upacāraṃ atikkameti, tassā paṭhame pade dukkaṭaṃ hoti, dutiye pade pācitti pariyāputāti yojanā. ‘‘Āsane’’ti iminā pallaṅkamābhujitvā nisīdanārahamāsanaṃ adhippetaṃ. Yathāha – ‘‘āsanaṃ nāma pallaṅkassa okāso vuccatī’’ti (pāci. 856). Anovassappadesanti nibbakosabbhantaraṃ. Abbhokāse āpattikhettaṃ dassetumāha ‘‘upacārampi vā sace’’ti. Upacāranti dvādasahatthappamāṇaṃ padesaṃ. Yathāha gaṇṭhipade ‘‘upacāro dvādasahattho’’ti.
从『若比库尼于午前往诸家,坐于座后,不问主人而离去者,巴吉帝亚』之文句,若比库尼于午前往诸家,在有覆盖处坐于座后,不问主人而越过不雨地,或在露地坐后若越过近行处,于第一步为恶作,于第二步为巴吉帝亚圆满,此为结合。『座』者,以此意指值得盘腿而坐之座。如所说:『座者,谓盘腿之处所』。『不雨地』者,谓屋檐内部。为显示露地之犯处而说『或若近行处』。『近行处』者,谓十二手量之地域。如在结集句中所说:『近行处为十二手』。
§2203
2203.‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘dukkaṭaṃ samudīrita’’nti idaṃ paccāmasati. Āpuṭṭhe anāpuṭṭhasaññāya āpuṭṭhe vicikicchato pakkamantiyā tathā dukkaṭanti yojanā. Ettha ca ‘‘bhikkhuniyā’’ti sambandhiniyā samānattā ‘‘vicikicchantiyā’’ti vattabbe liṅgavipallāsavasena ‘‘vicikicchato’’ti vuttanti daṭṭhabbaṃ.
以『如是』此语,回应『恶作已宣说』此句。于未问而有未问想,于未问而疑而离去者,如是为恶作,此为结合。此中,因与『比库尼』相关联而同性,应说『疑者』,但因性之颠倒而说『疑』,应如是见。
§2204
2204.Gilānāyāti yā tādisena gelaññena āpucchituṃ na sakkoti. Āpadāsūti ghare aggi uṭṭhito hoti corā vā, evarūpe upaddave anāpucchā pakkamantiyā anāpatti.
『病者』,谓以如是之病而不能问。『在难中』者,谓家中起火或有贼,在如是灾难中不问而离去者,无犯。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2205-6
2205-6.‘‘Gacchantiyā vajantiyā’’ti ca nisīdananipajjanāvasānadassanatthaṃ vuttaṃ. Pācittiyaṃ pana pacchābhattaṃ sāmike ‘‘idha nisīdāma vā sayāma vā’’ti anāpucchitvā nisinnanipannapaccayā hotīti veditabbaṃ. Pacchābhattaṃ sāmike anāpucchā āsane nisīditvā gacchantiyā ekā pācitti hotīti yojanā. Esa nayo ‘‘nipajjitvā’’tiādīsupi.
「行走时、离去时」者,为显示坐卧终结之义而说。然而巴吉帝亚,应知是因午后未问主人「我们可在此坐或卧吗」而坐卧之缘故而生起。午后未问主人而坐于座上,离去时有一巴吉帝亚,此为连结。此理在「卧下」等处亦同。
Yathā pana tattha asaṃhārime anāpatti, evamidha dhuvapaññatte vā anāpattīti.
然而如彼处于不可携带者无罪,此处于常设者亦无罪。
Chaṭṭhaṃ. · 第六。
§2207
2207.Tisamuṭṭhānanti sacittakehi tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhānato.
「三起源」者,从由有心之三起源而起源。
Aṭṭhamaṃ. · 第八。
§2208
2208. Yā pana bhikkhunī attānampi vā parampi vā nirayabrahmacariyehi abhisapeyya, tassā vācato vācato siyā pācittīti yojanā. Tattha abhisapeyyāti sapathaṃ kareyya, ‘‘niraye nibbattāmi, avīcimhi nibbattāmī’’ti attānaṃ vā ‘‘niraye nibbattatu, avīcimhi nibbattatū’’ti paraṃ vā ‘‘gihinī homi, odātavatthā homī’’ti attānaṃ vā ‘‘gihinī hotu, odātavatthā hotū’’ti paraṃ vā abhisapeyyāti vuttaṃ hoti.
「若比库尼以地狱、梵行诅咒自己或他人,彼每说一次即有巴吉帝亚」,此为连结。其中「诅咒」者,作誓言,「我将生于地狱,我将生于无间地狱」诅咒自己,或「愿彼生于地狱,愿彼生于无间地狱」诅咒他人,或「我成为在家人,我成为着白衣者」诅咒自己,或「愿彼成为在家人,愿彼成为着白衣者」诅咒他人,如是说「诅咒」。
§2210
2210. Akkosati attānaṃ vā paraṃ vāti sambandho. Tikapācittiyanti upasampannāya upasampannasaññāvematikāanupasampannasaññāvasena. Sesāyāti anupasampannāya. Anupasampannāya upasampannasaññā, vematikā, anupasampannasaññā akkosati, dukkaṭanti evaṃ tikadukkaṭaṃ.
「辱骂自己或他人」者,此为连结。「三巴吉帝亚」者,依对已达上者有已达上想、疑、未达上想。「其余」者,对未达上者。对未达上者有已达上想、疑、未达上想而辱骂,恶作,如是为三恶作。
§2211
2211. Atthadhammānusāsaniṃ purakkhatvā vadantīnaṃ anāpattīti yojanā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘atthapurekkhārāyāti aṭṭhakathaṃ kathentiyā. Dhammapurekkhārāyāti pāḷiṃ vācentiyā. Anusāsanipurekkhārāyāti ‘idānipi tvaṃ edisā, sādhu viramassu, no ce viramasi, addhā puna evarūpāni kammāni katvā niraye uppajjissasi, tiracchānayoniyā uppajjissasī’ti evaṃ anusāsaniyaṃ ṭhatvā vadantiyā anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 878).
「以义、法、教诫为先而说者无罪」,此为连结。如义注中说:「以义为先者」,对说义注者。「以法为先者」,对诵圣典者。「以教诫为先者」,站在教诫立场而说「即使现在你是这样,善哉应停止,若不停止,必定再作如是业后将生于地狱,将生于畜生趣」,如是说者无罪。
Navamaṃ. · 第九。
§2212
2212.Vadhitvāti satthādīhi paharitvā. Vadhitvā vāti ettha vā-saddo pāḷiyaṃ ‘‘vadhitvā vadhitvā’’ti (pāci. 880) vuttaṃ āmeḍitaṃ sūceti.
「杀害」者,以刀等击打。「或杀害」者,此处「或」字指示经文中所说「杀害或杀害」是重复强调之意。
§2213
2213.Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Kāyavācācittasamuṭṭhānaṃ dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ nāma, samanubhāsanasamuṭṭhānantipi etasseva nāmaṃ.
「于此」者,于此学处中。「身语意所生之卸责所生」者,名为卸责所生;「劝说所生」亦是此之名称。
Dasamaṃ. · 第十。
Andhakāravaggo dutiyo. · 黑暗品第二。
§2214
2214. Yā pana bhikkhunī naggā anivatthā apārutā hutvā nahāyati, assā sabbapayoge dukkaṭaṃ. Tassa nahānassa vosāne pariyosāne sā bhikkhunī jinavuttaṃ jinena bhagavatā bhikkhunīnaṃ paññattaṃ dosaṃ pācittiyāpattiṃ samupeti āpajjatīti yojanā. Bhikkhuni dosanti ettha gāthābandhavasena rasso kato.
若比库尼裸形、无衣、无覆而沐浴,于一切行为中犯恶作。于彼沐浴之终了、完成时,彼比库尼触犯胜者所说、由胜者世尊为比库尼们所制定之过失巴吉帝亚罪,此为连结。「比库尼过失」者,此处为偈颂结构之故而作短音。
§2215
2215.Acchinnacīvarāti acchinnaudakasāṭikacīvarā. Naṭṭhacīvarāti corādīhi naṭṭhaudakasāṭikacīvarā. Āpadāsu vāti ‘‘mahagghaṃ imaṃ disvā corāpi hareyyu’’nti evarūpāsu āpadāsu vā naggāya nahāyantiyā na doso.
「无断坏衣」者,无断坏之浴衣。「失衣」者,被盗贼等夺去浴衣。「或于危难中」者,或于「见此贵重物,盗贼亦可能夺取」等如是危难中,裸形沐浴者无过失。
Paṭhamaṃ. · 第一。
§2216
2216.Dutiyeti ‘‘udakasāṭikaṃ pana bhikkhuniyā kārayamānāyā’’tiādisikkhāpade (pāci. 888).
「第二」者,于「比库尼令作浴衣时」等学处中。
Dutiyaṃ. · 第二。
§2217-8
2217-8.Dussibbitaṃ cīvaranti asakkaccasibbitaṃ cīvaraṃ. Visibbetvāti dussibbitaṃ puna sibbanatthāya sayaṃ vā vigatasibbanaṃ katvā. ‘‘Visibbāpetvā’’ti seso. Yathāha ‘‘visibbetvā vā visibbāpetvā vā’’ti (pāci. 893). Anantarāyāti dasasu antarāyesu aññatarantarāyarahitā. Taṃ visibbitaṃ, visibbāpitaṃ vā cīvaraṃ. ‘‘Anantarāyā taṃ pacchā’’ti vattabbe gāthābandhavasena rasso kato. Na sibbeyyāti etthāpi ‘‘na sibbāpeyyā’’ti seso. Yathāha ‘‘neva sibbeyya, na sibbāpanāya ussukkaṃ kareyyā’’ti (pāci. 893).
「劣缝之衣」者,不善缝制之衣。「拆开」者,为再缝制劣缝之衣,自己拆除缝线。「或令拆开」为省略。如所说「拆开或令拆开」。「无障碍」者,于十种障碍中无任何障碍。彼拆开之、或令拆开之衣。「无障碍彼之后」应说之处,为偈颂结构之故而作短音。「不应缝」者,此处亦省略「不应令缝」。如所说「既不应缝,亦不应为令缝而努力」。
Catupañcāhanti ettha ‘‘uttarichappañcavācāhi (pāci. 62-64), uttaridirattatiratta’’ntiādīsu (pāci. 51-52) viya appasaṅkhyāya bahusaṅkhyāyaṃ antogadhattepi ubhayavacanaṃ lokavohāravasena vacanasiliṭṭhatāyāti daṭṭhabbaṃ. Dhureti sibbanussāhe. Nikkhittamatteti vissaṭṭhamatte.
「四五日」者,此处如「超过五次言说」(巴吉帝亚62-64)、「超过二三夜」等(巴吉帝亚51-52)中一样,虽然少数被包含于多数之中,但依世间言说习惯,应见为双数表达之语言惯例。「负担」者,缝纫之努力。「仅置放」者,仅放置之时。
§2219
2219.Tikapācittiyaṃ vuttanti upasampannāya upasampannasaññā, vematikā, anupasampannasaññāti tīsu vāresu tikapācittiyaṃ vuttaṃ. Sesāyāti anupasampannāya. Tikadukkaṭanti vārattaye dukkaṭattayaṃ.
「三句巴吉帝亚所说」者,对已达上者有已达上想、有疑、有未达上想,于此三次中说三句巴吉帝亚。「其余」者,对未达上者。「三句恶作」者,于三次中有三恶作。
§2220
2220.Ubhinnanti upasampannānupasampannānaṃ. Aññasminti cīvarato aññasmiṃ. Antarāyepi vā satīti rājacorādiantarāyānaṃ dasannaṃ aññatare sati.
「两者」者,已达上者与未达上者。「于其他」者,于衣以外之其他。「或有障碍时」者,有王贼等十种障碍中之任一时。
§2221
2221.‘‘Dhuranikkhepanaṃ nāma, samuṭṭhānamidaṃ mata’’nti idaṃ aṭṭhakathāya ‘‘dhuranikkhepasamuṭṭhāna’’nti (pāci. aṭṭha. 893) vuttameva gahetvā vuttaṃ, terasasu samuṭṭhānasīsesu ‘‘dhuranikkhepasamuṭṭhāna’’nti visuṃ samuṭṭhānasīsaṃ nāma natthi. Mātikaṭṭhakathāyañca ‘‘samanubhāsanasamuṭṭhāna’’nti (kaṅkhā. aṭṭha. cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā, atthato samānaṃ) vuttaṃ, taṃ samuṭṭhānasīsesu antogadhameva. Tasmā ‘‘dhuranikkhepasamuṭṭhāna’’nti idaṃ samanubhāsanasamuṭṭhānasseva pariyāyoti gahetabbaṃ.
「放下负担名为,此被认为是起源」者,此是取注疏中所说「放下负担起源」(巴吉帝亚注疏893)而说,于十三种起源项目中,并无名为「放下负担起源」之独立起源项目。而于摩帝咖注疏中说「共同商议起源」(疑度注疏衣缝纫学处解释,义理相同),彼即包含于起源项目中。因此应取「放下负担起源」者,即是共同商议起源之同义语。
Tatiyaṃ. · 第三。
§2222
2222. Pañca ahāni pañcāhaṃ, pañcāhameva pañcāhikaṃ. ‘‘Atikkameyyā’’ti kiriyāya dvikammakattā ‘‘pañcāhika’’nti ca ‘‘saṅghāṭicāra’’nti ca upayogatthe eva upayogavacanaṃ. Saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭi, iti vakkhamānānaṃ pañcannaṃ cīvarānamevādhivacanaṃ, saṅghāṭīnaṃ cāro saṅghāṭicāro, paribhogavasena vā otāpanavasena vā parivattananti attho. ‘‘Pañcāhikaṃ saṅghāṭicāraṃ atikkameyyāti pañcamaṃ divasaṃ pañca cīvarāni neva nivāseti na pārupati na otāpeti pañcamaṃ divasaṃ atikkāmeti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 899) vacanato pañcadivasabbhantare yaṃ kiñci akatvā atikkāmentiyā cīvaragaṇanāya pācitti hotīti dassetumāha ‘‘yātikkameyyā’’tiādi.
五日为五日,五日即是五日期。「应超过」者,由于行为有双重作者,「五日期」与「桑喀帝行」皆是用途义之用途语。以结合义故为桑喀帝,如是将说之五种衣之总称,诸桑喀帝之行为为桑喀帝行,依受用方式或依晾晒方式之转换之义。从「应超过五日期桑喀帝行者,于第五日既不着下衣、不披上衣、不晾晒,超过第五日,犯巴吉帝亚」(巴吉帝亚899)之言说,为显示于五日期间内不作任何事而超过者,依衣之计算有巴吉帝亚,故说「凡超过者」等。
§2223
2223.Ticīvaranti antaravāsakauttarāsaṅgasaṅghāṭisaṅkhātaṃ ticīvarañca. Saṃkaccīti thanaveṭhanasaṅkhātaṃ cīvarañca. Dakasāṭīti utunikāle nivāsetabbaudakasāṭicīvarañca. Iti ime pañca. Pañca tūti pañca cīvarāni nāma.
「三衣」者,名为下衣、上衣、桑喀帝之三衣。「胸衣」者,名为乳房缠布之衣。「浴衣」者,于适当季节应着用之浴衣。如是此五种。「五者」,名为五种衣。
§2224-5
2224-5.Tikapācittīti pañcāhātikkantasaññā, vematikā, anatikkantasaññāti vikappattaye pācittiyattayaṃ hoti. Pañcāhānatikkante atikkantasaññāvematikānaṃ vasena dvikadukkaṭaṃ.
「三巴吉帝亚」者,因三种分别而有三巴吉帝亚:过五日想、疑、未过想。于五日未过时,依过想与疑之二,有二恶作。
‘‘Pañcame divase’’tiādi anāpattivārasandassanaṃ. Nisevatīti nivāseti vā pārupati vā. Otāpetīti ettha vā-saddo luttaniddiṭṭho, otāpeti vāti attho. Āpadāsupīti mahagghaṃ cīvaraṃ, na sakkā hoti corabhayādīsu paribhuñjituṃ, evarūpe upaddave anāpatti.
「于第五日」等,是显示无犯之段。「受用」者,穿着或披覆。「晒」者,此处瓦字是省略所指示的,意为「或晒」。「于难处」者,贵重衣,于盗贼等危险时不能受用,于如是难处无犯。
Catutthaṃ. · 第四。
§2226
2226. Aññissā saṅkametabbacīvaraṃ anāpucchā gahetvā yā paribhuñjati, tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā, aññissā upasampannāya santakaṃ pañcannaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ tassā avatvā ādāya puna tassā dātabbaṃ, adatvā yā bhikkhunī paṭisevati, tassā pācittiyaṃ hotīti attho. ‘‘Saṅkametabbacīvaraṃ saṅkamanīya’’nti pariyāyasaddā ete. Yathāha ‘‘cīvarasaṅkamanīyanti saṅkametabbacīvaraṃ, aññissā santakaṃ anāpucchā gahitaṃ puna paṭidātabbacīvaranti attho’’ti (pāci. aṭṭha. 903).
「他人应交换之衣,未问而取来受用者,彼有巴吉帝亚」,是连结。「他人」者,已达上者所有的五衣中任一,未告知彼而取来,应再还给彼,不还而受用之比库尼,彼有巴吉帝亚,是其义。「应交换之衣」与「应交换」是同义词。如所说:「应交换之衣者,应交换之衣,他人所有未问而取,应再还之衣,是其义。」
§2227
2227.Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘upasampannāya upasampannasaññā…pe… vematikā …pe… anupasampannasaññā cīvarasaṅkamanīyaṃ dhāreti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 905) evaṃ tikapācittiyaṃ pāḷiyaṃ vuttaṃ. Sesāyāti anupasampannāya. ‘‘Tikadukkaṭa’’nti idañca vuttanayameva. Āpadāsūti sace apārutaṃ vā anivatthaṃ vā corā haranti, evarūpāsu āpadāsu vā.
「三巴吉帝亚已说」者,「于已达上者有已达上想……疑……有未达上想,持应交换之衣,犯巴吉帝亚」,如是三巴吉帝亚于律文中已说。「于余者」者,于未达上者。「三恶作」者,此亦如前所说之方式。「于难处」者,若未披覆或未穿着而盗贼夺取,于如是难处。
§2228
2228. Etaṃ samuṭṭhānaṃ kathinena tulyanti yojanā. Gahaṇaṃ, paribhogo ca kriyaṃ. Anāpucchanaṃ akriyaṃ.
「此起源与咖提那衣相等」,是连结。取与受用是作。未问是不作。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2229
2229.Labhitabbaṃ tu cīvaranti labhitabbaṃ vikappanupagaṃ cīvaraṃ. Nivāretīti yathā te dātukāmā na denti, evaṃ antarāyaṃ parakkamati. Pācittiṃ paridīpayeti sace tassā vacanena te na denti, bhikkhuniyā pācittiyaṃ vadeyyāti attho.
「应得之衣」者,应得的、可作净施之衣。「阻止」者,如彼等欲施而不施,如是作障碍。「显示巴吉帝亚」者,若因彼之言而彼等不施,应说比库尼有巴吉帝亚,是其义。
§2230
2230. Ettha paṭhamaṃ ‘‘saṅghassā’’ti vuttattā gaṇassāti dve tayova gahetabbā. Lābheti ettha ‘‘nivārite’’ti seso. Sace aññaṃ parikkhāraṃ nivāreti, tatheva dukkaṭanti yojanā. Aññanti vikappanupagacīvarato aññaṃ. Parikkhāranti yaṃ kiñci thālakādīnaṃ vā sappitelādīnaṃ vā aññataraṃ.
此中,首先因说「僧团的」,故应取二或三之群体。「利益」者,此中「阻止」为省略。若阻止其他资具,同样为恶作,此为连接。「其他」者,除分配所得衣外之其他。「资具」者,无论盘碟等或酥油等之任一种。
§2231
2231.Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘kittakaṃ agghanakaṃ dātukāmatthāti pucchati, ‘ettakaṃ nāmā’ti vadanti, ‘āgametha tāva, idāni vatthu mahagghaṃ, katipāhena kappāse āgate samagghaṃ bhavissatī’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā. Na dosatāti na doso, anāpattīti attho.
「显示利益后」者,问「值多少价钱想施与」,彼等说「名为如此多」,「请稍候,现在布料价高,数日后棉花到来时将同价」,如是显示利益后。「非过失」者,非过失,意为无犯。
Chaṭṭhaṃ. · 第六。
§2232-3
2232-3.Dhammikaṃ samaggena saṅghena sannipatitvā kariyamānaṃ cīvarānaṃ vibhaṅgaṃ bhājanaṃ yā bhikkhunī paṭisedheyya paṭibāheyya, tassā evaṃ paṭisedhentiyā pācittiyaṃ hotīti yojanā. Adhamme dhammasaññāya dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā. Ubho vematikāya vāti ubhosu vematikāya. Gāthābandhavasena su-saddalopo. Dhammike adhammike cīvaravibhaṅge vematikāya paṭibāhantiyā dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā. Yathāha ‘‘dhammike vematikā paṭibāhati, āpatti dukkaṭassa. Adhammike vematikā paṭibāhati, āpatti dukkaṭassā’’ti. Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘ekissā ekaṃ sāṭakaṃ nappahoti, āgametha tāva, katipāheneva uppajjissati, tato bhājessāmī’’ti (pāci. 914) evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā.
如法地由和合僧团集会后所作之衣的分配、分派,若比库尼阻止、妨碍,彼如是阻止时有巴吉帝亚,此为连接。「于非法作法想时恶作」已阐明,此为连接。「于二者疑时」者,于二者疑时。依偈颂连结,省略『苏』音。于如法、非法之衣分配疑时妨碍者有恶作已阐明,此为连接。如所说「于如法疑时妨碍,犯恶作。于非法疑时妨碍,犯恶作」。「显示利益后」者,「一人不足一件上衣,请稍候,数日后将生起,那时我将分配」,如是显示利益后。
Sattamaṃ. · 第七。
§2235-6
2235-6. Nivāsanupagaṃ vā tathā pārupanupagaṃ vā kappabindukataṃ vā yaṃ kiñci cīvaraṃ pañca sahadhammike ca mātāpitaropi muñcitvā aññassa yassa kassaci gahaṭṭhassa vā paribbājakassa vā yadi dadeyya, tassāpi pācittiyaṃ pariyāputanti yojanā. Ettha ca ‘‘pitaro’’ti mātā ca pitā ca mātāpitaroti vattabbe virūpekasesavasena niddeso daṭṭhabbo.
无论下衣所得或上衣所得或作咖巴点记之任何衣,除五种如法者及父母外,若施与其他任何在家人或游方者,彼亦有巴吉帝亚已说明,此为连接。此中「父等」者,应见母与父为父母时,依不同单数余格之指示。
§2237
2237.Ettha imasmiṃ sikkhāpade tā pana pācittiyo cīvarānaṃ gaṇanāya vasena gaṇetabbāti yojanā.
此中,于此学处,彼等巴吉帝亚应依衣之计数而计算,此为连接。
§2238
2238. Tāva sampaṭicchito kālo etassāti tāvakālikaṃ, cīvaraṃ. ‘‘Aññassā’’ti pubbe vuttassa dūrattā punapi ‘‘aññesa’’nti āha, soyevattho.
「暂时」者,此之暂时许可之时期,为衣。「其他的」者,因前说已远,故再说「其他的」,义同。
Aṭṭhamaṃ. · 第八。
§2239
2239. Yā pana bhikkhunī ‘‘sace mayaṃ sakkoma, dassāma karissāmāti evaṃ vācā bhinnā hotī’’ti vuttāya dubbalāya cīvarapaccāsāya cīvarassa vibhaṅgaṃ nisedhetvā cīvare kālaṃ atikkameyya, assā dosatā pācittiyāpatti hotīti yojanā. Cīvare kālanti ‘‘cīvarakālasamayo nāma anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañcamāsā’’ti (pāci. 922) padabhājane vuttaṃ cīvarakālaṃ. Atikkameyyāti ‘‘anatthate kathine vassānassa pacchimaṃ divasaṃ, atthate kathine kathinuddhāradivasaṃ atikkāmetī’’ti vuttavidhiṃ atikkāmeyya.
2239. 「若比库尼对于所说的『若我们能够,将给予、将作』这样言语已破的弱势衣期待,阻止了衣的分配后,若越过衣时,则有因过失而生的巴吉帝亚罪」,此为连结。「衣时」者,即在词句分析中所说「衣时期者,未施展咖提那衣时为瓦萨的最后一月,已施展咖提那衣时为五个月」的衣时。「若越过」者,即「未施展咖提那衣时越过瓦萨的最后一日,已施展咖提那衣时越过咖提那衣撤除日」,若越过如是所说的方式。
§2240
2240. ‘‘Adubbalacīvare dubbalacīvarasaññā, āpatti dukkaṭassā’’ti vacanato sudubbalanti cetasāti ettha su-saddo padapūraṇe. Ubhosūti dubbale, adubbale ca. Kaṅkhitāya vāti vematikāya vā.
2240. 从「对非弱势衣有弱势衣想,有恶作罪」之语,故「极弱势」者,即「以心」,此处「极」字为充足词句。「于两者」者,于弱势与非弱势。「或于疑惑」者,或于犹豫。
§2241
2241.Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘kiñcāpi ‘na mayaṃ ayye sakkomā’ti vadanti, idāni pana tesaṃ kappāso āgamissati, saddho pasanno puriso āgamissati , addhā dassatī’’ti (pāci. aṭṭha. 921) evaṃ aṭṭhakathāya vuttanayena ānisaṃsaṃ dassetvā.
2241. 「显示利益后」者,即以注疏中所说「虽然她们说『我们不能,尊姊』,但现在她们的棉花将到来,有信有净信的人将到来,必定会给予』这样的方式显示利益后。
Navamaṃ. · 第九。
§2242
2242.Dhammikaṃ kathinuddhāranti ‘‘dhammiko nāma kathinuddhāro samaggo bhikkhunisaṅgho sannipatitvā uddharatī’’ti (pāci. 929) vuttaṃ kathinuddhāraṃ.
2242. 「如法的咖提那衣撤除」者,即所说「如法的咖提那衣撤除者,比库尼僧团和合集会后撤除」的咖提那衣撤除。
§2243
2243.Yassāti yassa kathinassa. Atthāramūlako ānisaṃso nāma ‘‘yo ca tattha cīvaruppādo, so nesaṃ bhavissatī’’ti (mahāva. 306) anuññāto tasmiṃ vihāre uppajjanakacīvaravatthānisaṃso. Uddhāramūlako nāma antarubbhāraṃ kārāpentehi upāsakehi diyyamānacīvaravatthānisaṃso.
2243. 「其」者,其咖提那衣的。「施展根本的利益」者,即「凡在彼处生起的衣,将属于她们」这样被允许的在该住处生起的衣物利益。「撤除根本」者,即由令造作中间撤除的近事男们所给予的衣物利益。
§2245
2245.Samānisaṃsopīti atthāraānisaṃsena samānisaṃsopi ubbhāro. Saddhāpālanakaāraṇāti pasādānurakkhanatthāya dātabboti yojanā. Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘bhikkhunisaṅgho jiṇṇacīvaro, kathinānisaṃsamūlako mahālābho’’ti evarūpaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā.
2245. 「同利益的」者,以施展利益为同利益的撤除。「为守护信之因」者,应连结为「为守护净信之故应给予」。「显示利益后」者,即显示「比库尼僧团衣破旧,以咖提那衣利益为根本有大利益」这样的利益后。
§2246
2246. Samuṭṭhānādinā saddhiṃ sesaṃ pana vinicchayajātaṃ asesena sabbākārena sattamena sikkhāpadena samaṃ mataṃ ‘‘sadisa’’nti viññātaṃ. Kiñcipi appakampi apubbaṃ tattha vuttanayato aññaṃ natthīti yojanā.
2246. 与起源等相关的其余决断部分,被认为与第七学处在一切方面完全相同,故知为「相似」。即使是少许、未曾有的内容,在那里也没有与所说方式不同之处——这是连接之义。
Dasamaṃ. · 第十。
Naggavaggo tatiyo. · 裸形品第三。
§2247
2247. ‘‘Yā pana bhikkhuniyo dve ekamañce tuvaṭṭeyyuṃ, pācittiya’’nti (pāci. 933) paññattasikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘ekāyā’’tiādi. Ekāyāti ekāya bhikkhuniyā. Aparāti aññā upasampannā. Nipajjeyyunti ettha ‘‘ekamañce’’ti seso. Dveti dve bhikkhuniyo.
2247. 为了显示「若比库尼二人同卧一床,巴吉帝亚」这一制定学处的决断,故说「一人」等。「一人」者,一位比库尼。「另一人」者,另一位已达上者。「卧」者,此处应补「一床」。「二人」者,二位比库尼。
§2248-9
2248-9.‘‘Ekāya cā’’tiādi anāpattivāraniddeso. Ubho vāpi samaṃ nisīdantīti yojanā. Eḷakenāti eḷakalomasikkhāpadena.
2248-9. 「一人与」等,是无犯条款的说明。应连接为:二人同时坐着。「以羊毛」者,以羊毛学处。
Paṭhamaṃ. · 第一。
§2250-1
2250-1.Pāvārakaṭasārādinti ettha bhummekavacanaṃ. ‘‘Saṃhārimesū’’ti iminā samānādhikaraṇattā bahuvacanappasaṅge vacanavipallāsenettha ekavacananiddesoti daṭṭhabbo. Pāvāro ca kaṭasāro ca te ādi yassāti viggaho, niddhāraṇe cetaṃ bhummaṃ. Ekakanti niddhāritabbanidassanaṃ. Ekameva ekakaṃ. Saṃhārimesu pāvārādīsu aññataranti attho. ‘‘Pāvāroti kojavādayo’’ti vadanti. Kaṭasāroti kaṭoyeva. Ādi-saddena attharitvā sayanārahaṃ sabbaṃ saṅgaṇhāti. Tenevāti yaṃ atthataṃ, teneva. Pārupitvā sace yā pana dve saheva nipajjanti, tāsaṃ pācittiyaṃ siyāti yojanā. Ettha ca attharaṇapāvuraṇakicce ekasseva niddiṭṭhattā ekassa antassa attharaṇañca ekassa antassa pārupanañca viññāyati. Yathāha ‘‘saṃhārimānaṃ pāvārattharaṇakaṭasārakādīnaṃ ekaṃ antaṃ attharitvā ekaṃ pārupitvā tuvaṭṭentīnametaṃ adhivacana’’nti (pāci. aṭṭha. 937).
2250-1. 「覆布与草席等」,此处是地格单数。应知:由于「可折叠物中」这一词与之同格,在应用复数的场合,以语数颠倒的方式在此处指示单数。「覆布与草席,以此等为首者」是复合词的分析,此地格用于排除。「一种」是显示所排除者的例示。仅一种即为一种。意思是:在可折叠的覆布等中的任一种。有人说:「覆布者,谓粗布等。」「草席」者,即草席。以「等」字摄取一切铺展后适合卧的物品。「以此」者,以所铺之物。应连接为:若二人覆盖后同时卧,则彼等有巴吉帝亚。此处,由于仅指示一者的铺展与覆盖之事,故知一端的铺展与一端的覆盖。如所说:「这是对折叠覆布、铺具、草席等之一端铺展、一端覆盖而卧者的称呼。」
Ekasmiṃ ekattharaṇe vā ekapāvuraṇe vā nipajjane sati tāsaṃ dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ dukkaṭanti sambandho. Dvikadukkaṭaṃ vuttanti ‘‘nānattharaṇapāvuraṇe ekattharaṇapāvuraṇasaññā…pe… vematikā, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 939) vuttaṃ dukkaṭadvayaṃ.
在一种铺具或一种覆盖物上卧时,彼二位比库尼有恶作——这是关联。「说了二种恶作」者,即所说「非异铺具覆盖物而有一铺具覆盖物想……乃至……疑,犯恶作」中所说的二种恶作。
§2252
2252.Vavatthānaṃ nidassetvāti majjhe kāsāvaṃ vā kattarayaṭṭhiṃ vā antamaso kāyabandhanampi ṭhapetvā nipajjanti, anāpattīti attho. Sesaṃ samuṭṭhānādividhānaṃ. Ādināti imasmiṃyeva vagge paṭhamasikkhāpadena. Tulyanti samānaṃ.
2252. 「显示区分」者,意思是:在中间放置袈裟、竹竿,乃至身体束缚物后卧,无犯。其余是起源等的规定。「等」者,以此品中的第一学处。「相等」者,相同。
Dutiyaṃ. · 第二。
§2253
2253.Aññissā bhikkhuniyā. Aphāsukāraṇāti aphāsukaraṇahetu. Anāpucchāti anāpucchitvā. Tassā purato ca caṅkamanādayo yadi kareyya, evaṃ karontiyā pācittiyāpatti hotīti yojanā. Caṅkamanādayoti ettha ādi-saddena ‘‘tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti uddisati vā uddisāpeti vā sajjhāyaṃ vā karotī’’ti (pāci. 943) padabhājane vuttānaṃ saṅgaho.
「另一比库尼」。「不适事由」者,因不适之故也。「不问」者,不问而也。若于彼前行经行等,如是行者,有巴吉帝亚罪,此为连结。「经行等」者,此中以「等」字,摄取于「或站立、或坐、或卧、或诵、或令诵、或作诵习」等词句分析中所说者。
§2254
2254.Nivattanānaṃ gaṇanāyāti caṅkamantiyā caṅkamassa ubhayakoṭiṃ patvā nivattantiyā nivattanagaṇanāya. Payogatoyevāti payogagaṇanāyeva, iriyāpathaparivattanagaṇanāyevāti vuttaṃ hoti. Dosāti pācittiyāpattiyo.
「折返之计数」者,经行者至经行之两端而折返时,折返之计数也。「从行为」者,即行为之计数,即威仪转变之计数,如是说也。「过失」者,巴吉帝亚罪也。
§2255
2255.Padānaṃ gaṇanāvasāti ettha ādi-saddo luttaniddiṭṭho. Yathāha ‘‘padādigaṇanāyā’’ti (pāci. aṭṭha. 943). Tikapācittiyaṃ vuttanti upasampannāya upasampannasaññā, vematikā, anupasampannasaññāti vikappattayassa vasena pācittiyattayaṃ vuttaṃ. Sesāyāti anupasampannāya.
「步之计数等」者,此中「等」字为省略所指示。如说「步等之计数」。「说三种巴吉帝亚」者,以达上者有达上想、疑、非达上想之三种分别故,说三种巴吉帝亚。「其余」者,对非达上者。
§2256
2256.Naca aphāsukāmāyāti āpucchitvā tassā bhikkhuniyā purato caṅkamanādīni karontiyā anāpattīti yojanā.
「非不适者」者,问而于彼比库尼前行经行等者,无罪,此为连结。
§2257
2257.Kriyākriyanti caṅkamanādikaraṇaṃ kiriyaṃ. Āpucchāya akaraṇaṃ akiriyaṃ. Pāpamānasanti akusalacittaṃ.
「作与不作」者,经行等之作为是作。问而不作是不作。「恶心」者,不善心也。
Tatiyaṃ. · 第三。
§2258-9
2258-9.Anantarāyāti vakkhamānesu rājantarāyādīsu dasasu antarāyesu aññatararahitā bhikkhunī. Dukkhitanti gilānaṃ. Yathāha ‘‘dukkhitā nāma gilānā vuccatī’’ti (pāci. 948). Sahajīvininti saddhivihāriniṃ. Yathāha ‘‘sahajīvinī nāma saddhivihārinī vuccatī’’ti. Aññāya vā nupaṭṭhāpeyyāti aññāya bhikkhuniyā, sikkhamānāya, sāmaṇeriyā vā gihiniyā vā upaṭṭhānaṃ na kārāpeyya. Nupaṭṭheyya sayampi vāti yā upaṭṭhānaṃ na kareyya. Dhure nikkhittamatte vāti ‘‘neva upaṭṭhessāmi, na upaṭṭhāpanāya ussukkaṃ karissāmī’’ti dhure ussāhe nikkhittamatteyeva. Tassāti upajjhāyāya.
「无障碍」者,于将说之王障碍等十种障碍中,无任何一种之比库尼。「病苦者」者,病者也。如说「病苦者名为病者」。「共住者」者,同住弟子也。如说「共住者名为同住弟子」。「或不令他人看护」者,不令其他比库尼、在学尼、沙玛内莉或在家女看护。「或自己亦不看护」者,自己不作看护者。「或于舍弃责任时」者,于「我既不看护,亦不为看护而努力」而舍弃责任、舍弃努力之时也。「彼」者,对戒师也。
Antevāsiniyā vāpīti pabbajjāupasampadādhammanissayavasena catubbidhāsu antevāsinīsu aññatarāya. Itarāyāti anupasampannāya.
「女弟子」者,于出家、达上、法、依止四种女弟子中之任一。「其他」者,未达上者。
§2260
2260.Gilānāyāti sayaṃ gilānāya. ‘‘Gavesitvā alabhantiyā’’ti padacchedo, aññaṃ upaṭṭhāyikaṃ pariyesitvā alabhamānāyāti attho. ‘‘Āpadāsu ummattikādīna’’nti padacchedo. Gāthābandhavasena vaṇṇalopopi daṭṭhabbo. Āpadāsūti tathārūpe upaddave sati. Dhuranikkhepanodayanti dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ. Yadettha vattabbaṃ, taṃ heṭṭhā vuttameva.
「病者」者,自己病。「寻求而不得」者,此为句读,义为:寻求其他侍者而不得。「于难中,如疯狂者等」者,此为句读。依偈颂之结构,亦应见字母之省略。「于难中」者,于如是之灾难存在时。「卸责之生起」者,卸责之生起。于此应说者,于下已说。
Catutthaṃ. · 第四。
§2261-2
2261-2. Puggalikassa attāyattaparāyattavasena aniyamitattā ‘‘saka’’nti iminā niyameti. Sakaṃ puggalikanti attano puggalikaṃ. Datvāti ettha ‘‘bhikkhuniyā’’ti seso. Sakavāṭanti parivattakadvārakavāṭasahitaṃ. Upassayanti gehaṃ. Dvārādīsūti ettha ādi-saddena gabbhapamukhānaṃ saṅgaho, niddhāraṇe cetaṃ bhummaṃ. Bahūnipīti niddhāretabbanidassanaṃ. Bahūnipi dvārāni vā bahū gabbhe vā bahūni pamukhāni vā. Tanti yassā upassayo dinno, taṃ bhikkhuniṃ. Nikkaḍḍhantiyāti atikkāmentiyā. Tassāti yā nikkaḍḍhati, tassā.
「自己的私人」者,因私人之自依与他依而不决定故,以「自己的」此语决定之。「自己的私人」者,自己之私人。「施与」者,于此「对比库尼」为省略。「自己的门」者,连同旋转门之门扇。「住处」者,房屋。「于门等」者,于此以「等」字摄取房室之入口,于排除时此为地面。「诸多」者,显示应排除之例。诸多门,或诸多房室,或诸多入口。「彼」者,住处被施与之彼比库尼。「驱逐」者,越过。「彼」者,驱逐者之彼。
§2263
2263.Etthāti nikkaḍḍhane. Eseva nayoti ‘‘payogagaṇanāya āpattī’’ti dassitanayo. Ettha payogo nāma āṇāpanaṃ, iminā ‘‘ekāyāṇattiyā anekesu dvāresu atikkāmitesupi ekāva āpatti hotī’’ti evamādikaṃ aṭṭhakathāgatavinicchayaṃ (pāci. aṭṭha. 943, 952 atthato samānaṃ) saṅgaṇhāti.
「于此」者,于驱逐。「此即方法」者,显示「依行为之计算而有罪」之方法。于此,行为者名为命令,以此摄取注疏中所说之决择,如「依一次命令,虽越过诸多门,仅有一罪」等。
§2264
2264. Tesu vinicchayesu ekaṃ vinicchayavisesaṃ dassetumāha ‘‘ettakāva imaṃ dvārā’’tiādi. Dvāragaṇanāya āpattiyo dvāragaṇanāpattiyo.
「于彼等决择中」者,为显示一决择之差别而说「仅此从门」等。「依门之计算而有罪」者,依门之计算之罪。
§2265
2265.Akavāṭamhāti akavāṭabandhato upassayā nikkaḍḍhantiyā dukkaṭanti yojanā. Sesāyāti anupasampannāya. Tikadukkaṭanti anupasampannāya upasampannasaññāya, vematikāya, anupasampannasaññāya ca vasena tikadukkaṭaṃ. Ubhinnanti upasampannānupasampannānaṃ. Parikkhāresūti pattacīvarādīsu parikkhāresu . Sabbatthāti sabbesu payogesu, nikkaḍḍhiyamānesu, nikkaḍḍhāpiyamānesu cāti vuttaṃ hoti.
「从无门扇」者,应结合为:从无门扇系缚之住处驱逐者,恶作。「其余」者,未达上者。「三恶作」者,依对未达上者有达上想、疑、有未达上想而为三恶作。「两者」者,达上者与未达上者。「于资具」者,于钵、衣等资具。「于一切处」者,谓于一切行为、被驱逐者、被令驱逐者。
§2266
2266.Ettha imasmiṃ sikkhāpade samuṭṭhānādivinicchayena saha sesaṃ vinicchayajātaṃ asesena sabbappakārena saṅghikā vihārasmā nikkaḍḍhanasikkhāpadena samaṃ mataṃ ‘‘sadisa’’nti sallakkhitanti yojanā.
在此学处中,以起源等决择连同其余一切决择之类,以一切方式完全地,与从僧团住所驱出学处相同,应理解为「相似」之义。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2267
2267.Chaṭṭheti ‘‘yā pana bhikkhunī saṃsaṭṭhā vihareyya gahapatinā vā gahapatiputtena vā’’tiādimātikāya (pāci. 956) niddiṭṭhe chaṭṭhasikkhāpade. Idha vattabbanti imasmiṃ vinayavinicchaye kathetabbaṃ. Ariṭṭhassa sikkhāpadenāti ariṭṭhasikkhāpadena. Vinicchayoti samuṭṭhānādiko.
『第六』者,在「若比库尼与居士或居士子交往而住」等句义(巴吉帝亚 956)所说示的第六学处中。『在此应说』者,在此律决择中应当说。『以阿利德学处』者,以阿利德学处。『决择』者,起源等。
Chaṭṭhaṃ. · 第六。
§2268
2268.Sāsaṅkasammateti ettha ‘‘sappaṭibhaye’’ti seso. Ubhayampi heṭṭhā vuttatthameva. Antoraṭṭheti yassa vijite viharati, tasseva raṭṭhe. Sāsaṅkasammate sappaṭibhaye antoraṭṭhe satthena vinā cārikaṃ carantiyā bhikkhuniyā āpatti siyāti yojanā.
『有危险被认可』者,此处应补充「有恐怖」。两者在下文所说之义相同。『境内』者,在其统治区域内住者,即在其国土中。应理解为:若比库尼在有危险被认可、有恐怖的境内,无商队而行游方,则有罪。
§2269
2269. Evaṃ carantiyā sagāmakaṭṭhāne gāmantarappavese ca agāmake araññe addhayojane ca vinayaññunā bhikkhunā pācittiyanayo pācittiyāpattividhānakkamo ñeyyo ñātabboti yojanā.
如是行者,在有村落之地、村与村之间的进入处,以及在无村落的森林中、半由旬处,应知由通晓律的比库所施设的巴吉帝亚规则、巴吉帝亚罪的制定次第。
§2270
2270. Saha satthena carantiyā na dosoti yojanā. Khemaṭṭhāne carantiyā, āpadāsu vā carantiyā na dosoti yojanā.
与商队一起行者,无罪。在安全之地行者,或在危难时行者,无罪。
Sattamaṃ. · 第七。
§2271
2271.Aṭṭhamenavame vāpīti ‘‘yā pana bhikkhunī tiroraṭṭhe’’tiādike (pāci. 966) aṭṭhamasikkhāpade ca ‘‘yā pana bhikkhunī antovassaṃ cārikaṃ careyya, pācittiya’’nti (pāci. 970) vuttanavamasikkhāpade ca. Anuttānaṃ na vijjati, sabbaṃ uttānameva, tasmā ettha mayā na vicārīyatīti adhippāyo.
『在第八或第九』者,在「若比库尼在境外」等(巴吉帝亚 966)所说的第八学处中,以及在「若比库尼在瓦萨期内行游方,巴吉帝亚」(巴吉帝亚 970)所说的第九学处中。不明显者不存在,一切皆明显,因此在此我不作详察——此为意趣。
Aṭṭhamanavamāni. · 第八与第九。
§2272
2272. ‘‘Yā pana bhikkhunī vassaṃvutthā cārikaṃ na pakkameyya antamaso chappañcayojanānipi, pācittiya’’nti (pāci. 974) vuttasikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘pācittī’’tiādi. Ahaṃ na gamissāmi na pakkamissāmīti dhuranikkhepe kate pācittīti yojanā. Tathāti pācitti.
【第二二七二段】为显示「若比库尼已度瓦萨,不出行,乃至六、五由旬,巴吉帝亚」此所说学处之判决,故说「巴吉帝亚」等。应连接为:作下重担之舍弃「我不去,我不出发」时,巴吉帝亚。如是者,巴吉帝亚。
§2273
2273. Vassaṃvutthāya pavāretvā antamaso pañca yojanāni gantuṃ vaṭṭati. Ettha api-saddassa sambhāvanatthataṃ dassetumāha ‘‘chasū’’tiādi. Idha imasmiṃ anāpattivāre chasu yojanesu yadatthi vattabbaṃ, taṃ kinnu nāma siyā, natthi kiñci vattabbanti attho. Pavāretvā cha yojanāni gacchantiyā anāpattibhāvo avuttasiddhovāti dīpeti.
【第二二七三段】已度瓦萨之比库尼,自恣后,乃至去五由旬,是允许的。为显示此处「亦」字之含摄义,故说「于六」等。此中,在此无犯之处,于六由旬中,若有应说者,那究竟是什么呢?无任何应说者——此为义。阐明:自恣后去六由旬之比库尼,其无犯性,是未说而成立的。
§2274
2274.Tīṇi yojanāni. Tenevāti yena gatā, teneva maggena. Aññena maggenāti gatamaggato aññena pathena.
【第二二七四段】三由旬。「由彼」者,由所去之彼,即由同一道路。「由异道」者,由异于所去道路之另一路径。
§2275
2275.Dasavidhe antarāyasmiṃ satīti vakkhamānesu antarāyesu aññatarasmiṃ sati. Tassā anāpattīti yojanā. Āpadāsūti aṭṭādikāraṇena kenaci palibuddhādibhāvasaṅkhātāsu āpadāsu. Gilānāyāti sayaṃ gilānāya. Dutiyāya bhikkhuniyā alābhe vā apakkamantiyā anāpatti.
【第二二七五段】「于十种障碍存在时」,应连接为:于将说之诸障碍中任一存在时,彼比库尼无犯。「于诸难中」者,于因八种等原因而被某人束缚等状态所摄之诸难中。「于病者」,于自己病时。或于第二比库尼不得,或不出发时,无犯。
§2276
2276. Rājā ca corā ca amanussā ca aggi ca toyañca vāḷā ca sarīsapā cāti viggaho. Manussoti ettha gāthābandhavasena pubbapadalopo ‘‘lābūni sīdantī’’tiādīsu (jā. 1.1.77) viya. Jīvitañca brahmacariyā ca jīvitabrahmacariyanti samāhāradvande samāso, tassa jīvitabrahmacariyassa. Antarāyā eva antarāyikā. Etesaṃ dasannaṃ aññatarasmiṃ apakkamantiyā anāpatti. Yathāha ‘‘antarāyeti dasavidhe antarāye. ‘Paraṃ gacchissāmī’ti nikkhantā, nadipūro pana āgato, corā vā magge honti, megho vā uṭṭhāti, nivattituṃ vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 976).
【第二二七六段】「王、贼、非人、火、水、猛兽、爬虫」,此为分析。「人」者,此处因偈颂之关系,前句脚省略,如「拉布尼西丹帝」等中。「命与梵行」,「命梵行」为相违持业复合词,其命梵行之。「障碍」即「障碍性的」。于此十种中任一不出发者,无犯。如所说:「障碍者,十种障碍。已出发『我将去远处』,然河水涨来,或道上有贼,或云起,允许返回。」
§2277
2277. Apakkamanaṃ akriyaṃ. Anādariyena āpajjanato āha ‘‘dukkhavedana’’nti.
【第二二七七段】不出发,不作为。因以不恭敬而犯,故说「苦受」。
Dasamaṃ. · 第十。
Tuvaṭṭavaggo catuttho. · 图瓦塔品第四。
§2278-80
2278-80.Rājāgāranti rañño kīḷanagharaṃ. Cittāgāranti kīḷanacittasālaṃ. Ārāmanti kīḷanaupavanaṃ. Kīḷuyyānanti kīḷanatthāya kataṃ uyyānaṃ. Kīḷāvāpinti ettha kiñcāpi pāḷiyaṃ (pāci. 979) pokkharaṇī vuttā, sā pana sabbajalāsayānaṃ kīḷāya katānaṃ upalakkhaṇavasena vuttāti āha ‘‘kīḷāvāpi’’nti, kīḷanatthāya katavāpinti attho. ‘‘Nānākāra’’nti idaṃ yathāvuttapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Sabbasaṅgāhikavasena ‘‘tānī’’ti vuttaṃ. Nānākāraṃ rājāgāraṃ cittāgāraṃ ārāmaṃ kīḷuyyānaṃ vā kīḷāvāpiṃ daṭṭhuṃ gacchantīnaṃ tāni sabbāni ekato daṭṭhuṃ gacchantīnaṃ tāsaṃ bhikkhunīnaṃ pade pade dukkaṭaṃ muninā niddiṭṭhanti yojanā.
「王宫」者,王之游戏屋。「画堂」者,游戏之画厅。「园」者,游戏之林园。「游乐园」者,为游戏而作之园林。「游乐池」者,虽于原典中说『池』,然彼是以一切为游戏而作之水池为代表而说,故说『游乐池』,意为:为游戏而作之池。「种种」者,此应与如前所说之各词相连。以总摄一切之义而说『彼等』。前往观看种种之王宫、画堂、园、游乐园或游乐池者,或前往一并观看彼等一切者,彼等比库尼于每一步,牟尼宣说恶作,此为连结。
Pañcapīti rājāgārādīni pañcapi. Ekāyeva pācitti āpatti paridīpitāti yojanā. Taṃ taṃ disābhāgaṃ gantvā passanti ce, pāṭekkāpattiyo payogagaṇanāya siyunti yojanā.
「五」者,王宫等五者。仅一巴吉帝亚之罪被阐明,此为连结。若前往彼彼方分而观看,则以行为之计算而有各别之罪,此为连结。
§2281
2281. Gamanabāhullena āpattibāhullaṃ pakāsetvā gīvāparivattanasaṅkhātena payogabāhullenāpi āpattibāhullaṃ pakāsetumāha ‘‘payogabahutāyāpi, pācittibahutā siyā’’ti. Sabbatthāti yattha bhikkhuniyā pācittiyaṃ vuttaṃ, tattha sabbattha.
以前往之繁多而显示罪之繁多后,为显示以名为转头之行为繁多亦有罪之繁多,故说『以行为之繁多,亦有巴吉帝亚之繁多』。「一切处」者,于比库尼说巴吉帝亚之处,于彼一切处。
§2282
2282. ‘‘Avasesopi anāpattī’’ti padacchedo. Anāpatti ca kathāmaggo ca anāpattikathāmaggo, tesaṃ vinicchayo anāpattikathāmaggavinicchayo, ‘‘anāpatti ārāme ṭhitā passatī’’tiādiko (pāci. 981) anāpattivinicchayo ca aṭṭhakathāgato (pāci. aṭṭha. 981) avasesavinicchayo cāti attho. ‘‘Ārāme ṭhitā’’ti etena ajjhārāme rājāgārādīni karonti, tāni passantiyā anāpattīti ayamanāpattivāro dassito. Eteneva antoārāme tattha tattha gantvā naccādīni viya rājāgārādīnipi passituṃ labhatītipi siddhaṃ. Ādi-saddena ‘‘piṇḍapātādīnaṃ atthāya gacchantiyā magge honti, tāni passati, anāpatti. Rañño santikaṃ kenaci karaṇīyena gantvā passati, anāpatti. Kenaci upaddutā pavisitvā passati, anāpattī’’ti ete anāpattivārā saṅgahitā. Naccadassana…pe… sahāti samuṭṭhānādinā vinicchayena saha naccadassanasikkhāpadasadisova.
「其余亦无罪」者,此为句之分解。无罪与论道为无罪论道,彼等之决择为无罪论道决择,『无罪:住于园中而观看』等之无罪决择,与注疏中所说之其余决择,此为意义。「住于园中」者,以此显示:于园内作王宫等,观看彼等者无罪,此无罪之情况被显示。以此亦成立:于园内前往彼处彼处,如舞蹈等,亦得观看王宫等。以「等」字摄取此等无罪之情况:『为乞食等之目的而前往者,于路上有彼等,观看彼等,无罪。为某事务而前往王之处而观看,无罪。被某人所逼迫而进入观看,无罪。』与舞蹈观看……乃至……『与』者,与以起源等之决择,与舞蹈观看学处相似。
Paṭhamaṃ. · 第一。
§2283
2283. Mānato pamāṇato atītā apetā mānātītā, āsandī, taṃ. Vāḷehi upeto vāḷūpeto, pallaṅko, taṃ. ‘‘Āsandī nāma atikkantappamāṇā vuccatī’’ti vacanato heṭṭhā aṭṭaniyā vaḍḍhakihatthato uccatarapādo āyāmacaturasso mañcapīṭhaviseso āsandī nāma samacaturassānaṃ atikkantappamāṇānampi anuññātattā. ‘‘Pallaṅko nāma āharimehi vāḷehi kato’’ti (pāci. 984) vacanato pamāṇayuttopi evarūpo na vaṭṭati. Āharitvā yathānurūpaṭṭhāne ṭhapetabbavāḷarūpāni āharimavāḷā nāma, saṃharimavāḷarūpayuttoti vuttaṃ hoti. Mānātītaṃ āsandiṃ vā vāḷūpetaṃ pallaṅkaṃ vā sevantīnaṃ abhinisīdantīnaṃ, abhinipajjantīnañca yāsaṃ bhikkhunīnaṃ satthā pācittiyāpattiṃ āha.
超越量、超越度量者为超量,高座,彼。以毛饰者为毛饰,卧榻,彼。因『高座者,名为超越量者』之语,下方从八指高之脚,长方形之床椅之特殊者名为高座,因许可正方形之超越量者。因『卧榻者,名为以可取之毛所作』之语,虽合于量,如是之类不许可。应取来置于适当处之毛形为可取毛,意为:具可收毛形。超量之高座或毛饰之卧榻,受用者、坐于其上者、卧于其上者,彼等比库尼,导师说巴吉帝亚之罪。
§2284
2284. Tāsaṃ nisīdanassāpi nipajjanassāpi payogabāhullavasena pācittiyānaṃ gaṇanā hoti iti evaṃ niddiṭṭhā evaṃ ayaṃ gaṇanā accantayasena anantaparivārena bhagavatā vuttāti yojanā. Ettha ca iccevanti nipātasamudāyo, iti-saddo nidassane, evaṃ-saddo idamatthe daṭṭhabbo.
彼等之坐与卧,以行为繁多之义而有巴吉帝亚之计算,如是被宣说,如是此计算以极度之名声、以无边之眷属被世尊所说,此为连结。于此,『如是』者,不变化词之集合,『如是』字为指示,『如是』字应见为此义。
§2285
2285.Pāde āsandiyā chetvāti āsandiyā pāde pamāṇato adhikaṭṭhānachindanena chetvā. Pallaṅkassa pāde vāḷakā pallaṅkavāḷakā, te hitvā apanetvā, anāpattīti sevantīnaṃ anāpatti.
「切断床座之足」者,以切断床座之足超过量度之处而切断。床座之足,床座之脚也,舍弃彼等、除去彼等,无罪者,对使用者无罪。
Dutiyaṃ. · 第二。
§2286-7
2286-7.Channanti khomādīnaṃ channaṃ, niddhāraṇe sāmivacanaṃ. Aññataraṃ suttanti niddhāritabbanidassanaṃ. Hatthāti hatthena, karaṇatthe cetaṃ nissakkavacanaṃ. Añcitanti hatthāyāmena ākaḍḍhitaṃ . Tasminti tasmiṃ añchite suttappadese. Takkamhīti kantanasūcimhi. Veṭhiteti paliveṭhite.
「覆盖物」者,麻布等之覆盖物,于除去时为主格语。「某一线」者,显示应除去者。「以手」者,以手,此为工具格之离格语。「拉引」者,以手臂之长度拉引。「于彼」者,于彼拉引之线处。「于针」者,于缝纫针。「缠绕」者,围绕缠绕。
Suttakantanato sabbapubbapayogesūti suttakantanato pubbesu kappāsavicinanādisabbapayogesu. Hatthavāratoti hatthavāragaṇanāya. Yathāha ‘‘kappāsavicinanaṃ ādiṃ katvā sabbapubbapayogesu hatthavāragaṇanāya dukkaṭa’’nti (pāci. aṭṭha. 988).
「从缝线起于一切前行作」者,从缝线起,于先前之弹棉花等一切前行作。「以手之次数」者,以手之次数计算。如所说:『从弹棉花为始,于一切前行作,以手之次数计算,恶作。』
§2288
2288.Kantitaṃ suttanti paṭhamameva kantitaṃ dasikasuttādiṃ. Puna kantantiyāti koṭiyā koṭiṃ saṅghāṭetvā puna kantantiyā.
「已缝之线」者,最初即已缝之十丝线等。「再缝时」者,端与端连接后再缝时。
Tatiyaṃ. · 第三。
§2289
2289. Taṇḍulānaṃ koṭṭanaṃ tu ādiṃ katvā gihīnaṃ veyyāvaccaṃ karontiyā sabbapubbapayogesu dukkaṭanti yojanā.
「以米之舂捣为始,为在家人作服务时,于一切前行作,恶作」,此为连接。
§2290
2290.Yāguādisu nipphādetabbesu tadādhārāni bhājanāni gaṇetvāva pācittiṃ paridīpaye, khajjakādīsu rūpānaṃ gaṇanāya pācittiṃ paridīpayeti yojanā. Yāguādisūti ettha ādi-saddena bhattasūpādīnaṃ saṅgaho. Khajjakādīsūti ādi-saddena macchamaṃsādiuttaribhaṅgānaṃ saṅgaho.
「于粥等应煮出者,计算彼等之所依容器而显示巴吉帝亚,于干食等,以色之计算显示巴吉帝亚」,此为连接。「于粥等」者,此中以『等』字摄取饭、汤等。「于干食等」者,以『等』字摄取鱼、肉等其余之分类。
§2291
2291. ‘‘Sacepi mātāpitaro āgacchanti, yaṃkiñci bījaniṃ vā sammajjanidaṇḍaṃ vā kārāpetvā veyyāvaccakaraṭṭhāne ṭhapetvāva yaṃ kiñci pacituṃ vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāgataṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘sace’’tiādi. Saceti ettha ‘‘mātāpitaro āgacchantī’’ti seso. Attano evamāgatānaṃ mātāpitūnampi kiñci kammaṃ akāretvā kiñci kammaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti yojanā. Api-saddo sambhāvane, tena aññesaṃ kathāyeva natthīti dīpeti.
2291. 「即使父母来,令作任何种子或扫帚杖后,置于服务处所,煮任何东西是允许的」,为显示注疏中所至之决断,故说「若」等。「若」者,此处「父母来」为省略。连接为:即使对如是来之自己父母,不作任何工作而作任何工作是不允许的。「亦」字表可能性,由此显示对其他人根本无话可说。
§2292-3
2292-3. Saṅghassa yāgupāne veyyāvaccaṃ karontiyā anāpattīti yojanā. ‘‘Saṅghabhattepī’’tiādīsupi eseva nayo. Attano veyyāvaccakarassa vāti sambandho. Yathāha ‘‘yāgupāneti manussehi saṅghassatthāya kariyamāne yāgupāne vā saṅghabhatte vā tesaṃ sahāyikabhāvena yaṃ kiñci pacantiyā anāpatti. Cetiyapūjāya sahāyikā hutvā gandhamālādīni pūjeti, vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 993).
2292-3. 连接为:为僧团粥饮作服务者无罪。于「僧团食亦」等中,此即方法。与「自己服务者之」相连。如所说:「粥饮者,人们为僧团之利益而作粥饮或僧团食时,作为彼等之助伴而煮任何东西者无罪。作为塔供养之助伴而供养香鬘等,是允许的」。
Catutthaṃ. · 第四。
§2294
2294. ‘‘Yā pana bhikkhunī ‘ehāyye imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehī’ti vuccamānā ‘sādhū’ti paṭissuṇitvā sā pacchā anantarāyikinī neva vūpasameyya na vūpasamāya ussukkaṃ kareyya, pācittiya’’nti (pāci. 995) sikkhāpadassa vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘pācitti dhuranikkhepe’’tiādi. Dhuranikkhepeti na dāni taṃ vūpasamessāmi, aññāhi vā na vūpasamāpessāmī’’ti evaṃ dhurassa ussāhassa nikkhepe pācittīti yojanā. Cīvarasibbane yathā pañcāhaparihāro labbhati, idha pana tathā ekāhampi parihāro na labbhatīti yojanā.
2294. 「若比库尼被言『来吧,具寿,请平息此诤事』,答『善哉』而承诺后,彼后来无障碍者既不平息,亦不为平息而作努力,巴吉帝亚」,为显示此学处之决断,故说「舍弃负担之巴吉帝亚」等。舍弃负担者,连接为:于舍弃负担、努力,即『我今不平息彼』或『我不令他人平息』如是,巴吉帝亚。如于衣缝制获得五日之宽限,然于此处如是连一日之宽限亦不获得。
§2295
2295.Sesanti ‘‘dhuraṃ nikkhipitvā pacchā vinicchinantī āpattiṃ āpajjitvāva vinicchinātī’’tiādikaṃ vinicchayajātaṃ. Tattha cīvarasibbane vuttanayeneva veditabbanti yojanā.
2295. 其余者,「舍弃负担后,后来决断者,犯罪后而决断」等决断之类。其中应以衣缝制所说之方法而知。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2296-7
2296-7.Yāpana bhikkhunī gihīnaṃ vā sahadhammike ṭhapetvā aññesaṃ paribbājakaparibbājikānaṃ vā dantaponodakaṃ vinā aññaṃ yaṃ kiñci ajjhoharaṇīyaṃ khādanīyaṃ, bhojanīyaṃ vā kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā dadāti, tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā.
2296-7. 若比库尼除齿木水外,对在家人或除合法者外对其他游方者男女,以身或以身相系或以应舍物,施与任何可吞咽之副食或主食,彼有巴吉帝亚。
§2298-9
2298-9.Idha imasmiṃ sikkhāpade muninā dantakaṭṭhodake dukkaṭaṃ vuttanti yojanā. Yā pana bhikkhunī kāyādīhi sayaṃ na deti aññena dāpeti, tassā ca kāyādīhi adatvā bhūmiyaṃ nikkhipitvā dentiyāpi yā bāhiralepaṃ vā deti, tassāpi ummattikāya ca na doso anāpattīti yojanā.
2298-9. 此处于此学处中,牟尼于齿木水说恶作。若比库尼自己不以身等施与而令他人施与,彼不以身等施与而置于地上而施与者,或施与外涂者,对彼及对痴狂者亦无过失、无罪。
Chaṭṭhaṃ. · 第六。
§2300-1
2300-1.Āvasathacīvaranti ‘‘utuniyo bhikkhuniyo paribhuñjantū’’ti dinnaṃ cīvaraṃ. Yā bhikkhunī yaṃ ‘‘āvasathacīvara’’nti niyamitaṃ cīvaraṃ, taṃ catutthe divase dhovitvā antamaso utuniyā sāmaṇerāya vā adatvā sace paribhuñjeyya, tassā pācittiyaṃ vuttanti yojanā. Tikapācittiyaṃ siyāti ‘‘anissajjite anissajjitasaññā…pe… vematikā…pe… nissajjitasaññā paribhuñjati, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 1006) vuttaṃ pācittiyaṃ hotīti yojanā.
「住处衣」者,即「诸季节比库尼应受用」而施予之衣。若比库尼对于被指定为「住处衣」之衣,于第四日洗涤后,乃至未施予季节尼或沙玛内莉,若受用之,则彼有巴吉帝亚。此为连结之义。「三句巴吉帝亚应有」者,即「于未舍弃而有未舍弃想……乃至……有疑……乃至……有舍弃想而受用,有巴吉帝亚之罪」,如是所说之巴吉帝亚应有。此为连结之义。
§2302-3
2302-3.Tasmiṃ cīvare nissajjite anissajjitasaññāya vā vematikāya vā tassā bhikkhuniyā dvikadukkaṭaṃ vuttanti yojanā. Aññāsaṃ utunīnaṃ abhāve adatvāpi paribhuñjantiyā anāpatti. Puna pariyayeti puna utunivāre yathākālaṃ paribhuñjantiyā anāpatti. Acchinnacīvarādīnañca anāpattīti yojanā. Pariyayeti gāthābandhavasena rassattaṃ . Acchinnacīvarādīnanti ettha ādi-saddena naṭṭhacīvarādīnaṃ saṅgaho. Āpadāsupīti mahagghacīvaraṃ sarīrato mocetvā suppaṭisāmitampi corā haranti, evarūpāsu āpadāsu paribhuñjantiyā anāpattīti yojanā.
「于彼衣已舍弃,而有未舍弃想或有疑时,彼比库尼有二恶作」,如是所说。此为连结之义。于其他季节尼不在时,即使未施予而受用者,无罪。「又于季节」者,又于季节期间,如时受用者,无罪。「于未截断衣等,无罪」。此为连结之义。「季节」者,依偈颂结构而为简略。「未截断衣等」者,此中以「等」字摄取遗失衣等。「于难时」者,贵重之衣从身上脱下,虽善保护,盗贼亦夺取,于如是之难时受用者,无罪。此为连结之义。
Sattamaṃ. · 第七
§2304
2304.Sakavāṭakaṃvihāranti kavāṭabandhavihāraṃ, dvārakavāṭayuttaṃ suguttasenāsananti vuttaṃ hoti. Rakkhanatthāya adatvāti ‘‘imaṃ jaggeyyāsī’’ti evaṃ anāpucchitvā.
「有门扇之住处」者,即有门扇系缚之住处,具备门扇、善守护之住所,如是所说。「为守护而未施予」者,即未如是询问「汝应守护此」。
§2305-6
2305-6. ‘‘Hoti pācittiyaṃ tassā, cārikaṃ pakkamantiyā’’ti vuttameva pakāsetumāha ‘‘attano gāmato’’tiādi. Attano gāmatoti attano vasanakagāmato. Tathā itarassāti aparikkhittassa vihārassa parikkhepaṃ upacāraṃ. Tantiādipadattaye bhummatthe upayogavacanaṃ veditabbaṃ. Parikkhittassa vihārassa parikkhepe paṭhamena padena samatikkante dukkaṭaṃ, tathā itarassa aparikkhittassa vihārassa tasmiṃ upacāre atikkante dukkaṭaṃ. Dutiyena padena parikkhepe, upacāre samatikkantamatte pācittīti yojanā.
「彼有巴吉帝亚,于游行出发时」,如是所说。为显示此而说「从自己村」等。「从自己村」者,从自己居住之村。「如是于其他」者,于无围墙之住处,围墙即近处。于此三词应知为地点义之用法。于有围墙之住处,以第一足越出围墙时有恶作;如是于其他无围墙之住处,越出彼近处时有恶作。以第二足越出围墙、越出近处时即有巴吉帝亚。此为连结之义。
§2307
2307.Akavāṭabandhanasmiṃ kavāṭabandharahite vihāre tathā anissajjantiyā dukkaṭaṃ paridīpitaṃ. Jaggikaṃ alabhantiyāti ettha ‘‘pariyesitvā’’ti seso. Jaggikanti vihārapaṭijaggikaṃ.
「于无门扇系缚」者,于无门扇系缚之住处,如是未舍弃者,恶作已显示。「未得守护者」者,此中「寻求后」为省略。「守护者」者,即住处守护者。
§2308
2308.Āpadāsūti raṭṭhe bhijjante āvāse chaḍḍetvā gacchanti, evarūpāsu āpadāsu. Gilānāyāti vacībhedaṃ kātuṃ asamatthāyāti.
「于难时」者,国土破坏时,舍弃住处而去,于如是之难时。「于病者」者,于不能作言语分别者。
Aṭṭhamaṃ. · 第八
§2309-10
2309-10. Hatthī ca asso ca ratho ca hatthiassarathā, te ādi yesaṃ te hatthiassarathādayo, tehi. Ādi-saddena dhanu tharūti padadvayaṃ gahitaṃ. Saṃyuttanti yathāvuttehi hatthiassādipadehi saṃyojitaṃ, ‘‘hatthīnaṃ sippaṃ hatthisippa’’ntiādinā katasamāsanti attho, ‘‘hatthisippaṃ assasippaṃ rathasippaṃ dhanusippaṃ tharusippa’’nti evaṃ vuttaṃ yaṃ kiñci sippanti vuttaṃ hoti. Hatthisikkhādisippaṃ sandīpako gantho vaccavācakānaṃ abhedopacārena evaṃ vuttoti gahetabbaṃ. Teneva vakkhati ‘‘padādīnaṃ vasenidhā’’ti. Parūpaghātakaṃ mantāgadayogappabhedakaṃ kiñcīti paresaṃ antarāyakaraṃ khilanavasīkaraṇasosāpanādibhedaṃ āthabbaṇamantañca visayogādippabhedakañca yaṃ kiñci sippanti attho.
「象」与「马」与「车」与「象马车」者,以彼等为首者即「象马车等」,以彼等。以「等」字摄取「弓」「剑」二词。「相应」者,与如前所说之象马等诸词相结合,意为依「象之技艺为象技」等方式所作之复合,即说为「象技、马技、车技、弓技、剑技」等任何技艺。应知此为显示象学等技艺之经文,以同类词之不分别用法如是说。故将说「以足等之方式」。「害他人者」,意为任何技艺,即以咒药瑜伽之差别而障碍他人者,有钉橛、制伏、枯竭等差别之咒术,及以毒药瑜伽等差别之任何技艺。
Ettha ca khilanamanto nāma dārusārakhilaṃ mantetvā pathaviyaṃ pavesetvā māraṇamanto. Vasīkaraṇamanto nāma paraṃ attano vase vattāpanakamanto. Sosāpanakamanto nāma parasarīraṃ rasādidhātukkhayena sukkhabhāvaṃ pāpanakamanto. Ādi-saddena videssanādimantānaṃ saṅgaho. Videssanaṃ nāma mittānaṃ aññamaññassa veribhāvāpādanaṃ. Idha imasmiṃ sāsane yā bhikkhunī hatthi…pe… kiñci yassa kassaci santike padādīnaṃ vasena pariyāpuṇeyya adhīyeyya ce, tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā.
此中,「钉橛咒」者,名为以咒术加持木心橛,插入地中之杀害咒。「制伏咒」者,名为令他人转为自己所支配之咒术。「枯竭咒」者,名为以味等诸界之耗尽令他人身体达到干枯状态之咒术。以「等」字摄取离间等诸咒。「离间」者,名为令朋友彼此成为敌对。此中,在此教法中,若比库尼于象……乃至……若于任何人处以足等之方式学习、受持任何技艺,则于彼女有巴吉帝亚,此为结合。
§2311
2311.Lekheti likhitasippe. Dhāraṇāya cāti dhāraṇasatthe, yasmiṃ vuttanayena paṭipajjantā bahūnipi ganthāni dhārenti. Guttiyāti attano vā paresaṃ vā guttatthāya. Parittesu ca sabbesūti yakkhaparittacoravāḷādisabbesu parittesu ca.
「书写」者,于书写技艺中。「为持」者,于持诵之义,依所说方式而行者能持诵众多经典。「为护」者,为自己或他人之守护之义。「于一切护卫中」者,于亚卡护卫、盗贼猛兽等一切护卫中。
Navamaṃ. · 第九
§2312
2312.Dasameti ‘‘yā pana bhikkhunī tiracchānavijjaṃ vāceyya, pācittiya’’nti (pāci. 1018) samuddiṭṭhe dasamasikkhāpade. Idaṃ dasamasikkhāpadaṃ.
「第十」者,于「若比库尼教授畜生明,巴吉帝亚」所总说之第十学处中。此为第十学处。
Dasamaṃ. · 第十
Cittāgāravaggo pañcamo. · 吉德阿嘎拉品第五
§2313
2313.Sabhikkhukaṃ ārāmanti yattha bhikkhū rukkhamūlepi vasanti, taṃ padesaṃ. Jānitvāti ‘‘sabhikkhuka’’nti jānitvā. Yaṃ kiñcīti bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā ārāmikaṃ vā yaṃ kiñci.
「有比库之园」者,比库们即使住于树下之处所。「知」者,知「有比库」。「任何」者,比库或沙玛内拉或园民,任何人。
§2314-5
2314-5. ‘‘Sabhikkhuko nāma ārāmo yattha bhikkhū rukkhamūlepi vasantī’’ti (pāci. 1025) vacanato āha ‘‘sace antamaso’’tiādi. Yā pana bhikkhunī antamaso rukkhamūlassapi anāpucchā sace parikkhepaṃ atikkāmeti, tassā paṭhame pāde dukkaṭaṃ, aparikkhitte tassa vihārassa upacārokkame vāpi bhikkhuniyā dukkaṭaṃ, dutiye pāde atikkāmite pācitti siyāti yojanā.
依「有比库之园者,名为比库们即使住于树下之处」之语,故说「若至少」等。若比库尼至少于树下亦未请问而越过围墙,于彼女在第一足有恶作,于未围之彼精舍近处越入时比库尼亦有恶作,于第二足越过时应有巴吉帝亚,此为结合。
§2316
2316.Abhikkhuke ārāme sabhikkhūti saññāya ubhosupi sabhikkhukābhikkhukesu ārāmesu jātakaṅkhāya sañjātavicikicchāya, vematikāyāti attho. Tassā āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
「于无比库之园,作有比库想」者,于二者——有比库之诸园与无比库之诸园——生起疑惑,生起犹豫,有疑虑,此为其义。彼女之罪为恶作,此为结合。
§2317
2317. Sīsānulokikā yā bhikkhunī gacchati, tassā ca anāpatti pakāsitāti yojanā. Evamuparipi. Tā bhikkhuniyo yattha sannipatitā honti, tāsaṃ santikaṃ ‘‘gacchāmī’’ti gacchati. Yathāha ‘‘yattha bhikkhuniyo paṭhamataraṃ pavisitvā sajjhāyaṃ vā cetiyavandanādīni vā karonti, tattha tāsaṃ santikaṃ gacchāmīti gantuṃ vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 1027).
「回头看者,彼比库尼行,彼女无罪,已说」,此为结合。如是于上亦然。彼诸比库尼于何处集会,往彼等之近处,「我去」而去。如所说:「于何处诸比库尼先入而作诵经或塔庙礼拜等,往彼等之近处,『我去』而去,是允许的。」
§2318
2318.‘‘Santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā’’ti vacaneneva abhikkhukaṃ ārāmaṃ kiñci anāpucchā pavisantiyā anāpattīti dīpitaṃ hoti. Ārāmamajjhato vā maggo hoti, tena gacchantiyāpi. Āpadāsūti yena kenaci upaddutā hoti, evarūpāsu āpadāsu pavisantiyā.
以「不问有比库」之语,即显示不问任何事而入无比库之园,彼女无罪。或从园中有道,由彼而行者亦然。「于诸难中」者,被任何所恼害,于如是诸难中入者。
Paṭhamaṃ. · 第一
§2320
2320.Akkoseyyāti dasannaṃ akkosavatthūnaṃ aññatarena sammukhā, parammukhā vā akkoseyya vā. Paribhāseyya vāti bhaya’massa upadaṃseyya vā. Tikapācittiyanti ‘‘upasampanne upasampannasaññā…pe… vematikā…pe… anupasampannasaññā akkosati vā paribhāsati vā, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 1031) tikapācittiyaṃ vuttaṃ. Seseti anupasampanne. Tikadukkaṭaṃ tassā hotīti yojanā.
「应骂」者,以十种骂詈事之任一,于面前或背后应骂。「或应诽谤」者,或应示彼之恐怖。「三巴吉帝亚」者,「于达上者作达上想……乃至……有疑……乃至……作未达上想而骂或诽谤,罪为巴吉帝亚」,说三巴吉帝亚。「余」者,于未达上者。彼女有三恶作,此为结合。
§2321
2321.‘‘Purakkhatvā’’tiādīsu yaṃ vattabbaṃ, taṃ ‘‘abhisapeyyā’’ti (pāci. 875) vuttasikkhāpade vuttanayameva.
「置于前」等中,应说者,即于「应诅咒」所说学处中所说之方法。
Dutiyaṃ. · 第二。
§2322-3
2322-3.Saṅghanti bhikkhunisaṅghaṃ. Paribhāseyyāti ‘‘bālā etā, abyattā etā, netā jānanti kammaṃ vā kammadosaṃ vā kammavipattiṃ vā kammasampattiṃ vā’’ti (pāci. 1035) āgatanayena paribhāseyyāti attho. Itarāyāti ettha upayogatthe karaṇavacanaṃ. Ekaṃ bhikkhuniṃ vā sambahulā bhikkhuniyo vā tatheva itaraṃ anupasampannaṃ vā paribhāsantiyā tassā dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā.
「僧团」者,比库尼僧团。「应诽谤」者,「彼等愚痴,彼等不善巧,彼等不知甘马或甘马之过失或甘马之失坏或甘马之成就」,以所来之方法应诽谤,此为其义。「于他者」者,此处为目的义之具格。于一比库尼或众多比库尼,如是于他未达上者诽谤者,彼女之恶作已显示,此为结合。
Tatiyaṃ. · 第三。
§2324-6
2324-6. Yā nimantanapavāraṇā ubhopi gaṇabhojanasikkhāpade (pāci. 217-219), pavāraṇasikkhāpade (pāci. 238-239) ca vuttalakkhaṇā, tāhi ubhohi nimantanapavāraṇāhi yā ca bhikkhunī sace nimantitāpi vā pavāritāpi vā bhaveyya, sā purebhattaṃ yāguñca yāmakālikādikālikattayañca ṭhapetvā yaṃ kiñci āmisaṃ yāvakālikaṃ ajjhoharaṇatthāya paṭiggaṇhāti ce, tassā gahaṇe dukkaṭaṃ siyā, ajjhohāravasena ettha imasmiṃ sikkhāpade pācitti paridīpitāti yojanā.
【2324-6】所谓「邀请与许可」,即在两个团体食学处(巴吉帝亚217-219)及许可学处(巴吉帝亚238-239)中所说之特相。若比库尼已被邀请或已被许可,她在午前时,除了粥及三种时限食(夜分药、七日药、尽形寿药)之外,若为了吞咽而接受任何时限食之资具,则在接受时有恶作罪;就吞咽而言,在此学处中显示巴吉帝亚罪,此为连结。
Ettha ca nimantitā nāma ‘‘pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena nimantitā’’ti gaṇabhojanasikkhāpade vuttalakkhaṇā. Pavāraṇā ca ‘‘pavārito nāma asanaṃ paññāyati, bhojanaṃ paññāyati, hatthapāse ṭhito abhiharati, paṭikkhepo paññāyatī’’ti pavāraṇasikkhāpade vuttalakkhaṇāti veditabbā.
此中,所谓「已被邀请」者,即在团体食学处中所说『已被五种食物中任一食物邀请』之特相。而「许可」,应知即在许可学处中所说『所谓已被许可者,座位被准备,食物被准备,站在手臂所及处递送,拒绝被准备』之特相。
§2327
2327.Kālikāni ca tīṇevāti yāmakālikādīni tīṇi kālikāni eva.
【2327】「三种时限食」者,即夜分药等三种时限食。
§2328-9
2328-9. Nimantitapavāritānaṃ dvinnaṃ sādhāraṇāpattiṃ dassetvā anāpattiṃ dassetumāha ‘‘nimantitā’’tiādi. Idha imasmiṃ sāsane yā pana bhikkhunī nimantitā appavāritā sace yāguṃ pivati, vaṭṭati anāpattīti attho. Sāmikassāti yena nimantitā, tassa nimantanasāmikasseva. Aññabhojananti yena nimantitā, tato aññassa bhojanaṃ. Sace sā bhuñjati, tathā vaṭṭatīti yojanā.
【2328-9】显示了已被邀请者与已被许可者二者之共通罪后,为显示无罪,说「已被邀请」等。此中,在此教法中,若比库尼已被邀请但未被许可,若她饮粥,则允许无罪,此为义理。「主人的」者,即由谁邀请,那位邀请主人的。「其他食物」者,即由谁邀请,不同于那个的食物。若她食用,如此则允许,此为连结。
Kālikāni ca tīṇevāti yāmakālikādīni tīṇi kālikāneva. Paccaye satīti pipāsādipaccaye sati.
「三种时限食」者,即夜分药等三种时限食。「当有因缘时」者,当有口渴等因缘时。
§2330
2330. Imassa sikkhāpadassa idaṃ samuṭṭhānaṃ addhānena tulyanti yojanā. Pavāritāya, appavāritāya vā nimantitāya vasena kiriyākiriyataṃ dassetumāha ‘‘nimantitā’’tiādi. Nimantitā pana sāmikaṃ anāpucchā bhuñjati ce, tassā vasena idaṃ sikkhāpadaṃ kiriyākiriyaṃ hoti. Ettha bhuñjanaṃ kriyaṃ. Sāmikassa anāpucchanaṃ akriyaṃ.
【2330】此学处之此生起与行程相等,此为连结。为显示依已被许可者或未被许可之已被邀请者而有作与不作,说「已被邀请」等。若已被邀请者未询问主人而食用,则依她而言此学处成为作与不作。此中,食用是作。未询问主人是不作。
§2331
2331.‘‘Kappiyaṃ kārāpetvā’’tiādiṃ pavāritameva sandhāyāha. Yā yadi paribhuñjati, tassā ca pācitti siyā kiriyato hotīti yojanā. Siyāti avassaṃ. Pavāraṇasikkhāpade vuttanayena kappiyaṃ kāretvā vā akārāpetvā vā paribhuñjantiyā tassā paribhogeneva iminā sikkhāpadena avassaṃ āpatti hotīti attho.
「令作净后」等,是指已受邀请的情况而说。若她受用,对她而言,由于行为本身,即有巴吉帝亚罪,这是连接方式。「即有」意为必定。依受邀请学处中所说的方式,无论是令作净后或未令作净后而受用者,对她而言,仅由受用本身,依此学处必定有罪,这是意义。
Catutthaṃ. · 第四。
§2332
2332. ‘‘Yā pana bhikkhunī kulamaccharinī assa, pācittiya’’nti (pāci. 1043) imasmiṃ sikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘bhikkhunīna’’ntiādi. Kulasantike bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ vadantiyā pācittīti sambandho, kulassa santike ‘‘bhikkhuniyo dussīlā pāpadhammā’’ti bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsantiyāti attho. Kulassāvaṇṇanaṃ vāpīti ‘‘taṃ kulaṃ assaddhaṃ appasanna’’nti bhikkhunīnaṃ santike kulassa avaṇṇaṃ aguṇaṃ vadantiyā pācittīti sambandho.
「若比库尼为家族悭吝者,巴吉帝亚」,在此学处中,为了显示判定,说「比库尼等」。在家族面前说比库尼们的过失者,有巴吉帝亚,这是连接。在家族面前说「比库尼们是恶戒者、恶法者」,即说比库尼们的过失,这是意义。或者说家族的过失,即在比库尼们面前说「那家族是无信者、不净信者」,说家族的过失、无德者,有巴吉帝亚,这是连接。
§2333
2333.Santaṃbhāsantiyā dosanti amaccharāyitvā kulassa vā bhikkhunīnaṃ vā santaṃ dosaṃ ādīnavaṃ kathentiyā.
说实有之过失,意为不悭吝地说家族或比库尼们实有的过失、过患。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2334-5
2334-5.Ovādadāyakoti aṭṭhahi garudhammehi ovādaṃ dento. Vassaṃ upagacchantiyāti vassaṃ vasantiyā.
教诫施与者,指以八敬法施与教诫。入瓦萨者,指住瓦萨者。
§2336
2336.Bhikkhūti ovādadāyakā bhikkhū.
比库们,指施与教诫的比库们。
Chaṭṭhaṃ. · 第六。
§2338
2338. Yā sā bhikkhunī vassaṃ vutthā purimaṃ vā pacchimaṃ vā temāsaṃ vutthā tato anantaraṃ ubhatosaṅghe bhikkhunisaṅghe ca bhikkhusaṅghe ca ‘‘nāhaṃ pavāressāmī’’ti dhuraṃ nikkhipati ceti yojanā.
那位比库尼住完瓦萨,住完前三月或后三月,从那之后立即在两部僧团中,即在比库尼僧团中和比库众僧团中,舍弃责任说「我不行自恣」,这是连接方式。
Sattamaṃ. · 第七。
§2341
2341.Ovādādīnamatthāyāti aṭṭhagarudhammassavanādīnamatthāya. Ādi-saddena uposathapucchanapavāraṇānaṃ gahaṇaṃ.
「为了教诫等之义」者,为了听闻八敬法等之义。以「等」字,摄取询问伍波萨他、自恣。
§2342
2342. Ovādādīnamatthāya agamanena akriyaṃ. Kāyikanti kāyakammaṃ.
因不前往为了教诫等之义,而不作。「身的」者,身业。
Aṭṭhamaṃ. · 第八。
§2343
2343. ‘‘Anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā uposathapucchanañca ovādūpasaṅkamanañca, taṃ atikkāmentiyā pācittiya’’nti (pāci. 1059) imasmiṃ sikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘na yācissāmī’’tiādi. Taṃ uttānatthameva.
「比库尼应每半月从比库僧团期待二法:询问伍波萨他与前往教诫,违越彼者,巴吉帝亚」,为了显示在此学处中的决断,说「我将不乞求」等。彼义甚明。
Navamaṃ. · 第九。
§2346-7
2346-7.Pasākho nāma nābhiyā heṭṭhā, jāṇumaṇḍalānaṃ upari padeso. Tathā hi yasmā rukkhassa sākhā viya ubho ūrū pabhijjitvā gatā, tasmā so pasākhoti vuccati, tasmiṃ pasākhe. Sañjātanti uṭṭhitaṃ. Gaṇḍanti yaṃ kiñci gaṇḍaṃ. Rudhitanti yaṃ kiñci vaṇaṃ. Saṅghaṃ vāti bhikkhunisaṅghaṃ vā. Gaṇaṃ vāti sambahulā bhikkhuniyo vā. Ekenāti ettha ‘‘purisenā’’ti seso, sahatthe idaṃ karaṇavacanaṃ. Yathāha ‘‘purisena saddhiṃ ekenekā’’ti. Purisoti ca manussapurisova gahetabbo.
「胯部」者,名为脐下、膝盖骨上之处。如是,因为如树之枝,两股分叉而去,因此彼被称为胯部,在彼胯部。「生起」者,已生起。「肿瘤」者,任何肿瘤。「伤口」者,任何伤口。「僧团或」者,比库尼僧团或。「众或」者,数比库尼或。「与一」者,此处「与男子」为省略,此为具格之作具格。如所说「与男子一对一」。「男子」者,应取人类男子。
Dhovāti ettha ādi-atthe vattamānena iti-saddena ‘‘ālimpāpeyya vā bandhāpeyya vā mocāpeyya vā’’ti (pāci. 1063) sikkhāpadāgatānaṃ itaresaṃ tiṇṇaṃ saṅgaṇhanato ‘‘ālimpa bandha mocehī’’ti āṇattittayaṃ saṅgahitaṃ. Teneva vakkhati ‘‘dukkaṭāniccha pācittiyo cha cā’’ti.
「洗」者,此处以表示「等」义之现在式的「伊帝」字,因摄取学处中所来之其余三者「或令涂、或令缚、或令解」,故摄取「涂、缚、解」三命令。以此将说「六恶作与六巴吉帝亚」。
Yā pana bhikkhunī pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ vā rudhitaṃ vā saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā anāpucchitvā ekena purisena ekikā ‘‘bhinda phālehi dhova ālimpa bandha mocehī’’ti sabbāni kātabbāni āṇāpeti, tassā cha dukkaṭāni, katesu bhindanādīsu chasu kiccesu tassā cha pācittiyo hontīti yojanā.
然而,比库尼于胯部生起之肿瘤或伤口或,不询问僧团或众或,与一男子一对一,命令「破、剖、洗、涂、缚、解」一切应作之事,彼有六恶作,在所作之破等六事中,彼有六巴吉帝亚,如是连结。
§2348-9
2348-9.Etthāti gaṇḍe vā vaṇe vā. ‘‘Yaṃ kātabbaṃ atthi, taṃ sabbaṃ tvaṃ karohi’’iti sace evaṃ yā āṇāpetīti yojanā. Tassā ekāya āṇāpanavācāya cha dukkaṭāni ca pācittiyacchakkañceti dvādasāpattiyo siyunti yojanā.
「在此」者,在疮或在伤也。「凡有应作之事,汝皆应作」,若如是命令,则为连结。彼一命令语,有六恶作及六巴吉帝亚,共十二罪,此为连结。
§2351
2351.Āpucchitvāvāti saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā āpucchitvā. Dutiyanti dutiyikaṃ. Viññuṃ dutiyaṃ gahetvāpi vāti yojanā.
「询问后」者,询问僧团或群体后也。「第二」者,第二人也。「即使取具慧者为第二人」,此为连结。
Dasamaṃ. · 第十。
Ārāmavaggo chaṭṭho. · 园品第六。
§2353
2353. ‘‘Gaṇapariyesanādismi’’nti vattabbe chandānurakkhanatthaṃ niggahitāgamo. Gabbhininti āpannasattaṃ, kucchipaviṭṭhasattanti attho. Vuṭṭhāpentiyāti upasampādentiyā. Kammavācāhīti dvīhi kammavācāhi.
「在寻求群体等时」,应如是说,为护持欲故,有鼻音之增加。「怀孕者」,谓已受胎者,入胎之有情,此为义也。「令达上者」,谓令受达上者也。「以甘马语」者,以二甘马语也。
§2354-5
2354-5.Kammavācāya osāneti tatiyakammavācāya pariyosāne, yyakārappatteti attho. Gabbhinisaññāya na ca gabbhiniyāti agabbhiniyā gabbhinisaññāya ca. Ubho sañjātakaṅkhāyāti ubhosu samuppannasaṃsayāya, gabbhiniyā, agabbhiniyā ca vematikāyāti attho. Gāthābandhavasenettha su-saddalopo. Tathā vuṭṭhāpentiyā upajjhāyāya āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā. Ācariniyā tassāti upajjhāyā gabbhiniṃ vuṭṭhāpeti, tassā kammavācaṃ sāventiyā ācariniyā ca. Gaṇassāti upajjhāyācarinīhi aññassa bhikkhunigaṇassa ca. Tathā dukkaṭaṃ dīpitanti yojanā.
「以甘马语终结」者,在第三甘马语之终了时,达到亚字之义也。「于怀孕想而非怀孕者」,谓于非怀孕者有怀孕想也。「于二者生疑」者,于二者生起疑惑,于怀孕者与非怀孕者有犹豫,此为义也。以偈颂连结之法,于此处有苏音之省略。如是「令达上者之亲教师有恶作罪」,此为连结。「彼之教授师」者,亲教师令怀孕者达上,彼令诵甘马语之教授师也。「群体」者,除亲教师与教授师外之其他比库尼群体也。如是显示恶作,此为连结。
§2356
2356. ‘‘Dvīsu agabbhinisaññāyā’’ti padacchedo. Dvīsūti gabbhiniyā, agabbhiniyā ca.
「于二者非怀孕想」,此为句之分解。「于二者」者,于怀孕者与非怀孕者也。
Paṭhamaṃ. · 第一。
§2357
2357.Dutiyeti ‘‘yā pana bhikkhunī pāyantiṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1073) sikkhāpade. Imasmiṃ sikkhāpade pāyantī nāma mātā vā hoti dhāti vāti ayaṃ viseso.
「第二」者,在「若比库尼令哺乳者达上,巴吉帝亚」之学处中也。在此学处中,哺乳者,谓母或乳母,此为差别。
Dutiyaṃ. · 第二。
§2358
2358. Yā pana bhikkhunī dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ sace vuṭṭhāpeyya, pācitti siyāti yojanā. Tattha dve vassānīti pavāraṇavasena dve saṃvaccharāni. Chasu dhammesūti pāṇātipātāveramaṇiādīsu vikālabhojanāveramaṇipariyosānesu chasu dhammesu. Asikkhitasikkhanti ‘‘pāṇātipātāveramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmī’’tiādinā (pāci. 1079) nayena anādinnasikkhāpadaṃ vā evaṃ samādiyitvāpi kupitasikkhaṃ vā. Sikkhamānaṃ tesu chasu dhammesu sikkhanato vā te vā sikkhāsaṅkhāte dhamme mānanato evaṃ laddhanāmaṃ anupasampannaṃ. Vuṭṭhāpeyyāti upasampādeyya. Āpatti siyāti paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva kammavācāpariyosāne pācitti āpatti siyā, pācitti hotīti attho.
「若比库尼令未于二年间学习六法之在学尼达上者,巴吉帝亚」,此为连接。其中『二年间』者,以自恣计算之二年也。『于六法』者,于离杀生等以离非时食为终之六法也。『未学习』者,或未以「我受持离杀生二年不违越」等方式受持学处,或虽如是受持而破坏学习也。『在学尼』者,因于彼六法中学习,或因尊重彼等称为学之法,如是得名之未达上者也。『令达上』者,令受具足也。『罪应』者,如第一学处所说方式,于甘马语终了时应有巴吉帝亚罪,意为有巴吉帝亚也。
§2359
2359. ‘‘Dhammakamme dhammakammasaññā vuṭṭhāpeti, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme vematikā vuṭṭhāpeti, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme adhammakammasaññā vuṭṭhāpeti, āpatti pācittiyassā’’ti evaṃ dhammakamme satthunā tikapācittiyaṃ vuttaṃ. ‘‘Adhammakamme dhammakammasaññā, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme vematikā āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme adhammakammasaññā vuṭṭhāpeti, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 1082) evaṃ adhamme pana kammasmiṃ satthunā tikadukkaṭaṃ dīpitaṃ.
「于如法甘马,如法甘马想而令达上者,犯巴吉帝亚。于如法甘马,疑而令达上者,犯巴吉帝亚。于如法甘马,非法甘马想而令达上者,犯巴吉帝亚」,如是于如法甘马,导师说三种巴吉帝亚。「于非法甘马,如法甘马想,犯恶作。于非法甘马,疑,犯恶作。于非法甘马,非法甘马想而令达上者,犯恶作」,如是于非法甘马,导师显示三种恶作。
§2360
2360.Akhaṇḍato khaṇḍaṃ akatvā.
『不破』者,不作破坏也。
§2361
2361. Sace upasampadāpekkhā pabbajjāya saṭṭhivassāpi hoti, tassā imā cha sikkhāyo dve vassāni avītikkamanīyā padātabbā, imā adatvā na kāraye neva vuṭṭhāpeyyāti yojanā.
若求达上者即使于出家时已六十岁,亦应给予此六种学习二年不违越,不给予此等者不应作,不应令达上,此为连接。
Tatiyaṃ. · 第三。
§2362
2362.Catutthe natthi vattabbanti vakkhamānavisesato aññaṃ vattabbaṃ natthīti yathāvuttanayamevāti adhippāyo. ‘‘Idhā’’tiādinā imasmiṃ sikkhāpade labbhamānavisesaṃ dasseti. Idha imasmiṃ sikkhāpade saṅghena sammataṃ taṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā bhikkhuniyā anāpatti hotīti yojanā.
『于第四无应说』者,意为除所说之特殊外无其他应说,即如所说之方式也。以「在此」等显示于此学处所得之特殊。在此,于此学处,令僧团认可之彼在学尼达上之比库尼无罪,此为连接。
§2363
2363. Dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya bhikkhunisaṅghena upasampadato paṭhamaṃ ñattidutiyāya kammavācāya yā vuṭṭhānasammuti dātabbā hoti, sā vuṭṭhānasammuti sace paṭhamaṃ adinnā hoti. Tattha tasmiṃ upasampadamāḷakepi padātabbāyevāti yojanā.
对于二年间于六法中已学习之在学尼,比库尼僧团于达上之前,以单白二甘马语应给予之达上许可,若彼达上许可最初未给予。其中,于彼达上场所亦应给予也,此为连接。
§2364
2364.Tatiyañcāti tatiyasikkhāpadañca. Catutthañcāti idaṃ catutthasikkhāpadañca. Paṭhamena samaṃ ñeyyanti paṭhamena sikkhāpadena samuṭṭhānādinā vinicchayena samānanti ñātabbaṃ. Catutthaṃ pana sikkhāpadaṃ vuṭṭhāpanasammutiṃ adāpetvā vuṭṭhāpanavasena kriyākriyaṃ hoti.
「第三与」者,第三学处也。「第四与」者,此第四学处也。「应与第一同知」者,应知与第一学处在起源等决择上相同。然而第四学处,不给予出离许可而以出离方式作所作。
Catutthaṃ. · 第四。
§2365
2365.Gihigatanti purisantaragataṃ, purisasamāgamappattanti attho. Paripuṇṇadvādasavassā paripuṇṇā uttarapadalopena. Kiñcāpi na dosoti yojanā. Vuṭṭhāpentiyāti upajjhāyā hutvā upasampādentiyā.
「至俗家」者,至男子之间,意为达到与男子交会。「满十二岁」者,满,以省略后词。「虽然无过」者,此为连接。「令出离者」者,作为老师而令达上者。
§2366
2366.Sesanti vuttaṃ. Asesena sabbaso.
「其余」者,已说。「无余」者,完全地。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2368
2368.Dukkhitaṃ sahajīvininti ettha ‘‘sikkhāpada’’nti seso. Tuvaṭṭakavaggasmiṃ ‘‘dukkhitaṃ sahajīvini’’nti imehi padehi yuttaṃ yaṃ sikkhāpadaṃ vuttaṃ, tena sikkhāpadena aṭṭhamaṃ samaṃ ñeyyaṃ, na visesatā viseso natthīti yojanā. Aṭṭhamanti ‘‘yā pana bhikkhunī sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā dve vassāni neva anuggaṇheyya na anuggaṇhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1108) vuttasikkhāpadaṃ. Tattha sahajīvininti saddhivihāriniṃ. Neva anuggaṇheyyāti sayaṃ uddesādīhi nānuggaṇheyya. Na anuggaṇhāpeyyāti ‘‘imissā ayye uddesādīni dehī’’ti evaṃ na aññāya anuggaṇhāpeyya. Pācittiyanti dhure nikkhittamatte pācittiyaṃ.
「苦恼共住者」,此处「学处」为省略。在图瓦德咖品中,以「苦恼共住者」这些词所说的学处,应与第八同知,无差别,意为无有差异。「第八」者,即所说学处「若比库尼令共住者出离后,二年既不随护,亦不令随护者,巴吉帝亚」。其中「共住者」者,同住弟子。「既不随护」者,自己不以诵习等随护。「不令随护」者,不对他人说「尊者,请给此女诵习等」而令随护。「巴吉帝亚」者,仅于舍弃责任时即巴吉帝亚。
Aṭṭhamaṃ. · 第八。
§2369
2369.Yā kāci bhikkhunī vuṭṭhāpitapavattiniṃ dve vassāni nānubandheyya ce, tassā pācitti pariyāputā kathitāti yojanā. Vuṭṭhāpetīti vuṭṭhāpitā, pavatteti susikkhāpetīti pavattinī, vuṭṭhāpitā ca sā pavattinī cāti vuṭṭhāpitapavattinī, upajjhāyāyetaṃ adhivacanaṃ, taṃ, upajjhāyaṃ. Nānubandheyyāti cuṇṇena, mattikāya, dantakaṭṭhena, mukhodakenāti evaṃ tena tena karaṇīyena upaṭṭhaheyya.
「若任何比库尼二年不随从已令出离已令行者,则对彼女巴吉帝亚已被说明」,此为连接。「令出离」者,已令出离;「令行」者,令善学,此为「令行者」;「已令出离」且「彼为令行者」,故为「已令出离令行者」,此为对老师之称呼,即彼老师。「不随从」者,应以粉、泥土、齿木、漱口水等如是以彼彼应作之事侍奉。
§2370
2370. ‘‘Dve vassāni ahaṃ nānubandhissāmī’’ti dhuraṃ nikkhipati ce, evaṃ dhure nikkhittamattasmiṃ pana tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā.
「二年我将不随从」而舍弃责任,如是于仅舍弃责任时,对彼女有巴吉帝亚,此为连接。
§2371
2371. Yā pana bhikkhunī upajjhāyaṃ bālaṃ vā alajjiṃ vā nānubandhati, tassā, gilānāya vā āpadāsu vā ummattikāya vā nānubandhantiyā na dosoti yojanā.
若比库尼不随侍愚痴或无惭的依止尼,对于她,若病时、或遇难时、或发狂时而不随侍者,无罪——此为连结。
§2372
2372. Anupaṭṭhānena hotīti āha ‘‘akriyaṃ vutta’’nti.
「以不侍奉而成」者,说「以不作而说」。
Navamaṃ. · 第九。
§2373-5
2373-5. Yā kāci bhikkhunī sahajīviniṃ saddhivihāriniṃ vuṭṭhāpetvā upasampādetvā taṃ gahetvā antamaso chappañcayojanānipi na gaccheyya na caññaṃ āṇāpeyya ‘‘imaṃ, ayye, gahetvā gacchā’’ti aññañca na niyojeyya ce, dhure nikkhittamattasmiṃ ‘‘na dāni gacchissāmi, aññañca gahetvā gantuṃ na niyojessāmī’’ti ussāhe vissaṭṭhamatte tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā.
若任何比库尼,令同住者、共住者出家、令达上后,携带她,乃至六、七由旬也不去,也不命令他人『尊者,携带此人去』,也不指派他人,若在放下担子之时,『我现在不去了,也不指派他人携带而去』的努力一放弃,对她即有巴吉帝亚——此为连结。
Antarāyasmiṃ sati vā dutiyaṃ alabhantiyā vā āpadāsu vā gilānāya vā ummattikāya vā na dosoti yojanā.
若有障碍、或得不到第二人、或遇难时、或病时、或发狂时,无罪——此为连结。
Dasamaṃ. · 第十。
Gabbhinivaggo sattamo. · 孕妇品第七。
§2376
2376.Gihigatehi tīhevāti anantare gabbhinivagge gihigatapadayuttehi pañcamachaṭṭhasattamehi tīheva sikkhāpadehi. Sadisānīti idha vīsativassavacanañca kumāribhūtavacanañca tattha dvādasavassavacanañca gihigatavacanañca ṭhapetvā avasesehi vinicchayehi yathākkamaṃ sadisānevāti.
「以三个在家去者」者,在紧接的孕妇品中,具有在家去之词的第五、第六、第七这三个学处。「相似者」者,此处二十岁之语与童女之语,以及彼处十二岁之语与在家去之语除外,以其余的判别,依次序而为相似者。
§2377
2377.Mahūpapadāti mahā upapado yāsaṃ sikkhamānānaṃ tā mahūpapadā. Upapadaṃ nāma padānameva yujjati, na atthānanti ‘‘yāsa’’nti aññapadena sikkhamānādipadānaṃ gahaṇaṃ, saddatthānamabhedopacārassa pana icchitattā sikkhamānapadagahitānamettha gahaṇaṃ veditabbaṃ, mahāsikkhamānāti vuttaṃ hoti. Āditoti ettha ‘‘vuttā’’ti seso, gabbhinivagge tissannaṃ gihigatānaṃ purimesu tatiyacatutthasikkhāpadesu āgatā dve sikkhamānāti attho. Gihigatāya ‘‘paripuṇṇadvādasavassā’’ti ca kumāribhūtāya ‘‘paripuṇṇavīsativassā’’ti ca vassavasena nānākaraṇassa vuttattā tāhi dvīhi mahāsikkhamānāya vassavaseneva nānākaraṇaṃ dassetumāha ‘‘gatā vīsativassāti, viññātabbā vibhāvinā’’ti, atikkantavīsativassā mahāsikkhamānā nāma hotīti attho.
「大生起」者,大生起属于那些在学尼,她们为大生起者。生起之名,仅适合于词,不适合于义,故以『属于那些』等异词摄取在学尼等词,但因欲求声义不破坏的随顺性,应知此处摄取以在学尼词所摄取者,即说为大在学尼。「最初」者,此处『已说』为省略,在孕妇品中三个在家去者,在前面第三、第四学处中已来的两个在学尼——此为义。因为对在家去者说『满十二岁』,对童女说『满二十岁』,以岁数作区别已被说,为了以那两者显示大在学尼仅以岁数的区别,故说『已去二十岁者,应被智者了知』,超过二十岁的在学尼名为大在学尼——此为义。
§2378
2378.Tā dve mahāsikkhamānā sace gihigatā vā hontu, na ca purisagatā vā hontu , sammutiādisu kammavācāya ‘‘sikkhamānā’’ti vattabbāti yojanā. Ettha ca sammuti nāma ñattidutiyāya kammavācāya kātabbāya sikkhāya sammuti ceva vuṭṭhānasammuti ca. Ādi-saddena upasampadākammaṃ gahitaṃ.
「那两位大在学尼,若是已嫁者,或非与男子同居者,在授予在学尼资格等甘马语中,应说『在学尼』」,此为连结。此中,所谓「授予在学尼资格」者,即以白二甘马语所应作的学之授予,以及出离授予。以「等」字,摄取达上甘马。
§2379
2379. Imāsaṃ dvinnaṃ sammutidānādīsu ñattiyā ca kammavācāya ca vattabbaṃ dassetvā idāni avattabbaṃ dassetumāha ‘‘na tā’’tiādi. Tā etā ubhopi mahāsikkhamānā ‘‘kumāribhūtā’’ti vā tathā ‘‘gihigatā’’ti vā kammavācāya na vattabbā yasmā, tasmā evaṃ vattuṃ na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Na vattabbā’’ti iminā tathā ce kammavācā vucceyya, taṃ kammaṃ kuppatīti dīpeti. Idha pana-saddo yasmā-padatthoti tadatthavasena yojanā dassitā.
「对此二者,在授予在学尼资格、给予等中,显示了应以单白及甘马语所说之后,现在为显示不应说,故说『非彼』等」。彼等此二位大在学尼,在甘马语中不应说为「童女」或如是「已嫁者」,因为如是,故不应如是说,此为连结。以「不应说」,显示若如是说甘马语,则该甘马破坏。此中,「然」字是「因为」之义,依其义而显示连结。
§2380
2380.Sammutinti sikkhamānasammutiṃ. Dasavassāyāti ettha ‘‘gihigatāyā’’ti seso. Yathāha – ‘‘gihigatāya dasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā dvādasavassakāle upasampadā kātabbā’’ti (pāci. aṭṭha. 1119). Sesāsupīti ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā, dvādasa, terasa, cuddasa, pannarasa, soḷasa, sattarasa, aṭṭhārasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā vīsativassakāle kātabbāti evaṃ aṭṭhārasavassapariyantāsu sesāsupi sikkhamānāsu. Ayaṃ nayoti ‘‘sammutiyā dinnasaṃvaccharato āgāmini dutiye saṃvacchare upasampādetabbā’’ti ayaṃ nayo. Teneva vuttaṃ ‘‘ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā’’tiādi.
「授予在学尼资格」者,在学尼之授予在学尼资格。「于十岁时」,此处应补「已嫁者」。如所说:「对已嫁者,于十岁时给予学之授予后,于十二岁时应作达上」。「于其余诸岁亦」者,于十一岁时给予后于十三岁时应作,于十二、十三、十四、十五、十六、十七、十八岁时给予学之授予后,于二十岁时应作,如是于十八岁为限的其余诸在学尼亦然。「此为方法」者,「从授予在学尼资格所给予之年起,于来临的第二年应令达上」,此为方法。因此说「于十一岁时给予后于十三岁时应作」等。
§2381
2381. ‘‘Kumāribhūtā’’tipi ‘‘gihigatā’’tipi vattuṃ vaṭṭatīti aṭṭhakathāyaṃ vuttāti yojanā.
「说『童女』或『已嫁者』皆应」,在注疏中如是说,此为连结。
§2382
2382.Yā pana paripuṇṇavīsativassā sāmaṇerī ‘‘kumāribhūtā’’ti vuttā, sā kammavācāya ‘‘kumāribhūtā’’icceva vattabbā, aññathā pana na vattabbā ‘‘gihigatā’’ti vā ‘‘purisantaragatā’’ti vā na vattabbāti yojanā. Yathāha ‘‘kumāribhūtā pana ‘gihigatā’ti na vattabbā, ‘kumāribhūtā’icceva vattabbā’’ti.
「然而,满二十岁的沙玛内莉被称为『童女』者,在甘马语中应仅说『童女』,否则不应说为『已嫁者』或『与男子同居者』」,此为连结。如所说:「童女不应说为『已嫁者』,应仅说『童女』」。
§2383
2383.Etā tu pana tissopīti mahāsikkhamānā gihigatā, kumāribhūtāti vuttā pana etā tissopi. Api-saddena gihigatā kumāribhūtā dve sakasakanāmenāpi vattuṃ vaṭṭantīti dīpeti. ‘‘Kumāribhūtasikkhamānāyā’’ti pāḷiyaṃ avuttattā na vaṭṭatīti koci maññeyyāti āha ‘‘na saṃsayo’’ti. Tathā vattabbatāhetudassanatthamāha ‘‘sikkhāsammutidānato’’ti.
「然而此等三者」,大在学尼已嫁者、被称为童女者,然而此等三者。以「亦」字,显示已嫁者、童女二者以各自之名说亦应。「因在巴利中未说『童女在学尼』,故不应」,某人或如是想,故说「无疑」。为显示应如是说之因,故说「从授予学之授予」。
Paṭhamadutiyatatiyāni. · 第一、第二、第三。
§2384-5
2384-5. Yā pana bhikkhunī ūnadvādasavassāva upasampadāvasena aparipuṇṇadvādasavassā eva sayaṃ upajjhāyā hutvā paraṃ sikkhamānaṃ sace vuṭṭhāpeti, pubbe vuttanayeneva gaṇapariyesanādidutiyānussāvanapariyosānesu āpannānaṃ dukkaṭānaṃ anantaraṃ kammavācānaṃ osāne tatiyānussāvanāya yyatārappattāya tassā pācitti paridīpitāti yojanā.
【第五条】若比库尼未满十二年——即以达上计未满十二年——自己作为亲教师,若使他人在学尼达上,则依前述方式,在求听甘马等、第二次宣告结束时,对所犯诸恶作之后,于甘马语结束时、第三次宣告达到时,对她有巴吉帝亚,此为所显示之义理连结。
Catutthaṃ. · 第四。
§2386
2386.Pañcameti ‘‘yā pana bhikkhunī paripuṇṇadvādasavassā saṅghena asammatā vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1142) sikkhāpade. Kāyacittavācācittakāyavācācittavasena tisamuṭṭhānaṃ. Kriyākriyanti vuṭṭhāpanaṃ kiriyaṃ, saṅghasammutiyā aggahaṇaṃ akiriyaṃ.
【第五条】在「若比库尼满十二年,未经僧团同意而使达上者,巴吉帝亚」此学处中。依身生、心生、身语心生三种生起。作与不作:使达上是作,不取得僧团同意是不作。
Pañcamaṃ. · 第五。
§2387
2387.Saṅghenāti bhikkhunisaṅghena. Upaparikkhitvāti alajjibhāvādiṃ upaparikkhitvā. Alaṃ tāvāti ettha ‘‘te ayye’’ti seso. Vāritāti ettha ‘‘sādhūti paṭissuṇitvā’’ti seso. ‘‘Alaṃ tāva te, ayye, upasampāditenā’’ti vāritā ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā ettha etasmiṃ pavāraṇe pacchā khīyati ‘‘ahameva nūna bālā, ahameva nūna alajjinī’’tiādinā avaṇṇaṃ pakāseti, dosatā pācittiyāpatti hotīti yojanā.
【第五条】「由僧团」者,由比库尼僧团。「审察后」者,审察无惭等后。「暂且足够」者,此处省略「诸具寿」。「被阻止」者,此处省略「答应『善哉』后」。被阻止「诸具寿,暂且足够你们使达上」,答应「善哉」后,此处在此允许之后,后来懊悔「我确实愚痴,我确实无惭」等,显示过失,由于有过失,有巴吉帝亚罪,此为义理连结。
§2388
2388.Chandadosādīhikarontiyāti ettha ‘‘pakatiyā’’ti seso. Pakatiyā chandadosādīhi agatigamanehi nivāraṇaṃ karontiyā sace ujjhāyati, na dosoti yojanā.
【第五条】「以欲等作者」,此处省略「本性」。本性以欲、嗔等非理之行作阻止者,若懊悔,非过失,此为义理连结。
Chaṭṭhaṃ. · 第六。
§2389-90
2389-90.Laddhecīvareti sikkhāmānāya ‘‘sace me tvaṃ, ayye, cīvaraṃ dassasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā yācite tasmiṃ cīvare laddhe. Pacchāti cīvaralābhato pacchā. Asante antarāyiketi dasannaṃ antarāyānaṃ aññatarasmiṃ antarāye avijjamāne. Vuṭṭhāpessāmināhanti ahaṃ taṃ na samuṭṭhāpessāmīti dhuranikkhepane tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā.
【第五至六条】「得衣后」者,对在学尼说「具寿,若你给我衣,我将使你达上」后,在所乞求的那件衣得到后。「其后」者,得衣之后。「无障碍存在时」者,十种障碍中任一障碍不存在时。「我将不使达上」者,我将不使她达上,在舍弃责任时,对她有巴吉帝亚,此为义理连结。
§2391
2391.Idanti idaṃ sikkhāpadaṃ. Avuṭṭhāpanena akriyaṃ.
【第五至六条】「此」者,此学处。由不使达上为不作。
Sattamaṃ. · 第七。
§2392
2392.Aṭṭhamanti ‘‘yā pana bhikkhunī sikkhamānaṃ ‘sace maṃ tvaṃ, ayye, dve vassāni anubandhissasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’tiādi (pāci. 1155) sikkhāpadaṃ. Navameti ‘‘yā pana bhikkhunī purisasaṃsaṭṭhaṃ kumārakasaṃsaṭṭhaṃ caṇḍiṃ sokāvāsaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1159) vuttasikkhāpade. ‘‘Vattabbaṃ natthī’’ti idaṃ saddatthavisesamantarena vinicchayassa suviññeyyattā vuttaṃ. Tenevāha ‘‘uttānamevida’’nti.
第八者,「若比库尼对在学尼说『贤女,若汝随我二年,我将使汝达上』」等学处。第九者,在「若比库尼使与男子交往、与童子交往、凶暴、招忧之在学尼达上者,巴吉帝亚」所说学处中。「无应作」者,此为了决择之易了解性,除词义差别之外而说。因此说「此唯明显」。
Saddattho pana evaṃ veditabbo – purisasaṃsaṭṭhanti paripuṇṇavīsativassena purisena ananulomikena kāyavacīkammena saṃsaṭṭhaṃ. Kumārakasaṃsaṭṭhanti ūnavīsativassena kumārena tatheva saṃsaṭṭhaṃ. Caṇḍinti kodhanaṃ. Sokāvāsanti saṅketaṃ katvā āgacchamānā purisānaṃ anto sokaṃ pavesetīti sokāvāsā, taṃ sokāvāsaṃ. Atha vā gharaṃ viya gharasāmikā, ayampi purisasamāgamaṃ alabhamānā sokaṃ āvisati, iti yaṃ āvisati, svāssā āvāso hotīti sokāvāsā. Tenevassa padabhājane ‘‘sokāvāsā nāma paresaṃ dukkhaṃ uppādeti, sokaṃ āvisatī’’ti (pāci. 1160) dvedhā attho vutto. Pācittiyanti evarūpaṃ vuṭṭhāpentiyā vuttanayeneva kammavācāpariyosāne upajjhāyāya pācittiyaṃ.
词义应如是知:与男子交往者,与满二十岁之男子以不顺之身语业交往。与童子交往者,与未满二十岁之童子亦如是交往。凶暴者,易怒者。招忧者,约定而来之男子们入于忧中,故为招忧,彼招忧。或者如家之有家主,此女亦不得男子交会而入于忧,故凡所入者,彼之住处,故为招忧。因此在其词句分析中说「名为招忧者,令他人生苦,入于忧」,义说为二种。巴吉帝亚者,使如是者达上之比库尼,依所说方式,于甘马语终了时,对依止师有巴吉帝亚。
§2393
2393. ‘‘Natthi ajānantiyā’’ti pacchedo, sikkhamānāya purisasaṃsaṭṭhādibhāvaṃ ajānantiyāti attho.
「无不知者」为断句,义为:对在学尼之与男子交往等状态不知者。
Aṭṭhamanavamāni. · 第八、第九。
§2394
2394. Vijātamātarāvā janakapitarā vā sāminā pariggāhakasāminā vā nānuññātaṃ upasampadatthāya ananuññātaṃ taṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā tassā pācittiyāpatti siyāti yojanā.
应连接为:使未经异类母或生父或主人或监护主人许可、为达上而未许可之彼在学尼达上之比库尼,有彼巴吉帝亚罪。
§2395
2395.Na bhikkhunāti bhikkhunā dvikkhattuṃ na pucchitabbaṃ, sakimeva pucchitabbanti vuttaṃ hoti. Yathāha ‘‘bhikkhunīhi dvikkhattuṃ āpucchitabbaṃ pabbajjākāle ca upasampadākāle ca, bhikkhūnaṃ pana sakiṃ āpucchitepi vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 1162).
非比库者,所说为:比库不应二次询问,仅应一次询问。如说「比库尼们应二次询问,于出家时及达上时,然而比库们即使一次询问亦可」。
§2396-7
2396-7.Atthitanti atthibhāvaṃ. Catūhi samuṭṭhāti, cattāri vā samuṭṭhānāni etassāti catusamuṭṭhānaṃ. Katamehi catūhi samuṭṭhātīti āha ‘‘vācato…pe… kāyavācāditopi cā’’ti. Kathaṃ vācādīhi catūhi samuṭṭhāti? Abbhānakammādīsu kenacideva karaṇīyena khaṇḍasīmāyaṃ nisinnā ‘‘pakkosatha sikkhamānaṃ, idheva naṃ upasampādessāmā’’ti upasampādeti, evaṃ vācato samuṭṭhāti. ‘‘Upassayato paṭṭhāya upasampādessāmī’’ti vatvā khaṇḍasīmaṃ gacchantiyā kāyavācato samuṭṭhāti. Dvīsupi ṭhānesu paṇṇattiṃ jānitvā vītikkamaṃ karontiyā vācācittato, kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Upasampādanaṃ kriyaṃ, anāpucchanaṃ akriyaṃ.
有者,有之状态。由四生起者,此有四种生起,或此之生起为四,故为四生起。以何等四生起?说「由语……乃至……由身语等亦」。如何由语等四生起?在阿巴那甘马等中,以某应作事,坐于破损界中「召唤在学尼,我将于此处使她达上」而使达上,如是由语生起。说「我将从住处开始使达上」而前往破损界者,由身语生起。在二处知规定而作违越者,由语心生起,由身语心生起。使达上为作,不询问为不作。
Dasamaṃ. · 第十。
§2398
2398.Ettha imasmiṃ sāsane yā bhikkhunī pārivāsikena chandadānena sikkhamānaṃ sace vuṭṭhāpeti, tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā. Tattha pārivāsikena chandadānenāti catubbidhaṃ pārivāsiyaṃ parisapārivāsiyaṃ, rattipārivāsiyaṃ, chandapārivāsiyaṃ, ajjhāsayapārivāsiyanti.
此中,在此教法中,若比库尼以别住的同意授予,令在学尼达上,则对她有巴吉帝亚,此为连结。其中「以别住的同意授予」者,别住有四种:众别住、夜别住、同意别住、意向别住。
Tattha parisapārivāsiyaṃ nāma bhikkhū kenacideva karaṇīyena sannipatitā honti, atha megho vā uṭṭhahati, ussāraṇā vā karīyati, manussā vā ajjhottharantā āgacchanti, bhikkhū ‘‘anokāso ayaṃ, aññatra gacchāmā’’ti chandaṃ avissajjetvāva uṭṭhahanti. Idaṃ parisapārivāsiyaṃ. Kiñcāpi parisapārivāsiyaṃ, chandassa pana avissaṭṭhattā kammaṃ kātuṃ vaṭṭati.
其中,众别住者,名为诸比库因某种应作事而集会,尔时云起,或作驱散,或人众逼迫而来,诸比库言『此非时机,我等往他处』,未舍同意即起座。此为众别住。虽是众别住,然因同意未舍之故,作甘马为许可。
Puna bhikkhū ‘‘uposathādīni karissāmā’’ti rattiṃ sannipatitvā ‘‘yāva sabbe sannipatanti, tāva dhammaṃ suṇissāmā’’ti ekaṃ ajjhesanti, tasmiṃ dhammakathaṃ kathenteyeva aruṇo uggacchati. Sace ‘‘cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā’’ti nisinnā, ‘‘pannaraso’’ti kātuṃ vaṭṭati. Sace pannarasikaṃ kātuṃ nisinnā, pāṭipade anuposathe uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Aññaṃ pana saṅghakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Idaṃ pana rattipārivāsiyaṃ nāma.
复次,诸比库言『我等将作伍波萨他等』而于夜间集会,言『待一切集会,我等将听法』而请一人,彼正说法时黎明升起。若坐言『我等将作十四日伍波萨他』,作『十五日』为许可。若坐为作十五日,于初日非伍波萨他日作伍波萨他不许可。然作其他僧团事为许可。此名为夜别住。
Puna bhikkhū ‘‘kiñcideva abbhānādisaṅghakammaṃ karissāmā’’ti nisinnā honti, tatreko nakkhattapāṭhako bhikkhu evaṃ vadati ‘‘ajja nakkhattaṃ dāruṇaṃ, mā idaṃ kammaṃ karothā’’ti, te tassa vacanena chandaṃ vissajjetvā tattheva nisinnā honti, athañño āgantvā –
复次,诸比库坐言『我等将作某种摈治等僧团甘马』,其中一星宿读诵者比库如是言『今日星宿凶恶,汝等勿作此甘马』,彼等依其言舍同意而坐于彼处,尔时另一人来而言——
‘‘Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, attho bālaṃ upaccagā’’ti. (jā. 1.1.49) –
『观察星宿时,义利超越愚者』——
Vatvā ‘‘kiṃ nakkhattena, karothā’’ti vadati. Idaṃ chandapārivāsiyañceva ajjhāsayapārivāsiyañca. Etasmiṃ pārivāsiye puna chandapārisuddhiṃ anāharitvā kammaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘pārivāsikena chandadānenā’’ti.
言已,言『何关星宿,汝等作之』。此为同意别住及意向别住。于此别住中,不再带来同意清净而作甘马不许可。依此而说『以别住的同意授予』。
Pācittiyaṃ siyāti evaṃ vuṭṭhāpentiyā vuttanayeneva kammavācāpariyosāne pācittiyaṃ siyāti attho.
「应犯巴吉帝亚」者,如是令起立者,以所说之方式,于甘马语终了时,应犯巴吉帝亚,此为其义。
§2399
2399. Chandaṃ avihāya vā avissajjetvāva avuṭṭhitāya parisāya tu yathānisinnāya parisāya vuṭṭhāpentiyā anāpattīti yojanā. Vā-saddo evakārattho.
「未舍欲或未交付,而对未起立之众,然对如所坐之众令起立者,无罪」,此为连结。「或」字是「如是」之义。
Ekādasamaṃ. · 第十一。
§2400
2400.Dvādaseti ‘‘yā pana bhikkhunī anuvassaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1171) sikkhāpade. Teraseti ‘‘yā pana bhikkhunī ekaṃ vassaṃ dve vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1175) sikkhāpade.
「十二」者,于「若比库尼令随瓦萨者起立,巴吉帝亚」之学处。「十三」者,于「若比库尼令一瓦萨者二人起立,巴吉帝亚」之学处。
Dvādasamaterasamāni. · 第十二、第十三。
Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo. · 童女品第八。
§2401
2401.Agilānāti chattupāhanena vūpasametabbarogarahitā. Yathāha ‘‘agilānā nāma yassā vinā chattupāhanā phāsu hotī’’ti. Chattañca upāhanā ca chattupāhanaṃ. Tattha chattaṃ vuttalakkhaṇaṃ, upāhanā vakkhamānalakkhaṇā. Dhāreyyāti ubhayaṃ ekato dhāreyya. Visuṃ dhārentiyā hi dukkaṭaṃ vakkhati.
「无病」者,离应以伞与鞋调伏之病。如所说「无病者,名为对彼女无伞与鞋而安乐者」。伞与鞋为伞鞋。于此,伞为已说之相,鞋为将说之相。「应持」者,应二者一起持。对分别持者,将说恶作。
§2402
2402.Divasanti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Sace dhāretīti yojanā.
「日」者,于绝对结合时,是用途之语。「若持」,此为连结。
§2403
2403.Kaddamādīnīti ettha ādi-saddena mahāvālukādīnaṃ gahaṇaṃ.
「泥等」者,于此,以「等」字摄取大沙等。
§2404
2404. Sace gacchatīti sambandho. Disvā gacchādikanti chatte lagganayoggaṃ nīcataraṃ gacchādikaṃ disvā. Ādi-saddena gumbādīnaṃ gahaṇaṃ. Dukkaṭanti upāhanamattasseva dhāraṇe dukkaṭaṃ.
「若行」者,是连接词。「见行等」者,于伞下,见适合附着的、较低的行等。以「等」字,摄取丛等。「恶作」者,仅持鞋履,即为恶作。
§2405
2405.Apanāmetvāti sīsato apanāmetvā. Omuñcitvāti pādato omuñcitvā. Hoti pācittiyanti puna pācittiyaṃ hoti.
「除去后」者,从头除去。「脱下后」者,从足脱下。「有巴吉帝亚」者,再次有巴吉帝亚。
§2406
2406.Payogagaṇanāyevāti chattupāhanassa apanetvā apanetvā ekato dhāraṇapayogagaṇanāya. Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘agilānā agilānasaññā, vematikā, gilānasaññā chattupāhanaṃ dhāreti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 1181) evaṃ tikapācittiyaṃ vuttaṃ. ‘‘Gilānā agilānasaññā, gilānā vematikā, chattupāhanaṃ dhāreti, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 1182) evaṃ dvikadukkaṭaṃ tatheva vuttanti sambandho.
「仅计算努力」者,伞与鞋履除去后又除去,一起持用之努力计算。「说三巴吉帝亚」者,『无病者有无病想、有疑者、有病想而持伞与鞋履,犯巴吉帝亚』,如是说三巴吉帝亚。『有病者有无病想、有病者有疑而持伞与鞋履,犯恶作』,如是说二恶作,亦如是,是连接。
§2407
2407. Yattha bhikkhū vā bhikkhuniyo vā nivasanti, tasmiṃ ārāme vā upacāre vā aparikkhittassa ārāmassa upacāre vā. Āpadāsūti raṭṭhabhedādiāpadāsu.
「于彼处」者,比库或比库尼住处,于彼园或园之近处,或未围绕之园的近处。「于难时」者,于国土分裂等难时。
Paṭhamaṃ. · 第一。
§2408
2408.Bhikkhuniyāti ettha ‘‘agilānāyā’’ti seso, pādena gantuṃ samatthāya agilānāya bhikkhuniyāti attho. Yathāha ‘‘agilānā nāma sakkoti padasā gantu’’nti (pāci. 1187). Yānaṃ nāma rathādi, taṃ heṭṭhā vuttasarūpameva.
「比库尼」者,此处『无病者』为省略,能以足行之无病比库尼,是义。如说『无病者名为能以足行』。「车乘」者名为车等,彼与下文所说相同。
§2409
2409.Āpadāsūti raṭṭhabhedādiāpadāsu. Chattupāhanasikkhāpade ārāme, ārāmūpacāre ca anāpatti vuttā, idha tathā avuttattā sabbatthāpi āpattiyeva veditabbā.
「于难时」者,于国土分裂等难时。于伞与鞋履学处中,说于园、园之近处无犯,此处因未如是说,故应知一切处皆有犯。
Dutiyaṃ. · 第二
§2410
2410.‘‘Yaṃ kiñcipi kaṭūpiya’’nti idaṃ ‘‘saṅghāṇi’’nti etassa atthapadaṃ. Yathāha – ‘‘saṅghāṇi nāma yā kāci kaṭūpagā’’ti. Saṅghāṇi nāma mekhalādikaṭipiḷandhanaṃ. Kaṭūpiyanti kaṭippadesopagaṃ.
「任何腰带」者,此是「桑喀尼」一词的义释。如所说:「桑喀尼者,名为任何腰带之物。」桑喀尼者,名为腰带等腰间系缚物。腰带者,到达腰部之物。
§2412
2412.Kaṭisuttaṃ nāma kaṭiyaṃ piḷandhanarajjusuttakaṃ.
腰绳者,名为在腰间系缚的绳索线。
§2413
2413.Idha imasmiṃ sikkhāpade cittaṃ akusalaṃ, idaṃ pana sikkhāpadaṃ lokavajjaṃ, iti idaṃ ubhayameva visesatā purimasikkhāpadato imassa nānākaraṇaṃ.
在此学处中,心是不善的,而此学处是世间所呵责的,如是此二者即是此学处与前学处不同制定的特殊性。
Tatiyaṃ. · 第三
§2414
2414. Sīsūpagādisu yaṃ kiñci sace yā dhāreti, tassā tassa vatthussa gaṇanāya āpattiyo siyunti yojanā. Sīsaṃ upagacchatīti sīsūpagaṃ, sīse piḷandhanārahanti attho. Ādi-saddena gīvūpagādīnaṃ gahaṇaṃ. Yathāha – ‘‘itthālaṅkāro nāma sīsūpago gīvūpago hatthūpago pādūpago kaṭūpago’’ti.
「头饰等任何」者,若她佩戴,则依那些物品的计算而有诸罪,此是连结。到达头者为头饰,意为适合系缚于头上之物。以「等」字摄取颈饰等。如所说:「女人装饰者,名为头饰、颈饰、手饰、足饰、腰饰。」
§2415
2415. Na ca dosoti yojanā. ‘‘Sadisanti paridīpita’’nti vattabbe iti-saddo luttaniddiṭṭho.
「无过失」者,此是连结。应说「如同」而显示时,「如是」一词被省略而指出。
Catutthaṃ. · 第四
§2416
2416.Yenakenaci gandhenāti candanatagarādinā yena kenaci gandhakakkena. Savaṇṇāvaṇṇakena cāti vaṇṇena saha vattatīti savaṇṇakaṃ, haliddikakkādi, natthi etassa ubbaṭṭanapaccayā dissamāno vaṇṇavisesoti avaṇṇakaṃ, sāsapakakkādi, savaṇṇakañca avaṇṇakañca savaṇṇāvaṇṇakaṃ, tena savaṇṇāvaṇṇakena ca. Ubbaṭṭetvā nhāyantiyā nhānosāne pācittiyāpatti pakāsitāti yojanā.
「以任何香料」者,以檀香、沉香等任何香粉。「有色与无色的」者,与色俱行故为有色的,如姜黄粉等;没有因涂抹而显现的色之差别故为无色的,如芥子粉等;有色的与无色的即有色无色的,以那有色无色的。涂抹后沐浴时,在沐浴结束时有巴吉帝亚罪,此被阐明,此是连结。
§2417
2417.Sabbapayogeti sabbasmiṃ pubbapayoge. Ābādhapaccayāti daddukuṭṭhādirogapaccayā.
「一切用途」者,在一切先前的用途中。「病缘」者,因癞病、疥癣等疾病之缘故。
§2418
2418.Chaṭṭhanti ‘‘yā pana bhikkhunī vāsitakena piññākena nahāyeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1203) sikkhāpadaṃ.
「第六」者,即「若比库尼以用过的胡麻粉沐浴者,巴吉帝亚」之学处。
Pañcamachaṭṭhāni. · 第五、第六
§2419
2419. Yā pana bhikkhunī aññāya bhikkhuniyā sace ubbaṭṭāpeyya vā sambāhāpeyya vā, tassā bhikkhuniyā tathā pācittiyāpatti hotīti yojanā.
「若比库尼令另一比库尼擦身或按摩」者,对那位比库尼如是有巴吉帝亚罪,此为连结。
§2420
2420.Ettha imasmiṃ ubbaṭṭane, sambāhane ca hatthaṃ amocetvā ubbaṭṭane ekā āpatti siyā, hatthaṃ mocetvā mocetvā ubbaṭṭane payogagaṇanāya siyāti yojanā.
在此,于此擦身与按摩中,不放开手而擦身,应有一罪;放开手又放开手而擦身,依用途计数应有多罪,此为连结。
§2421
2421.Āpadāsūti corabhayādīhi sarīrakampanādīsu. Gilānāyāti antamaso maggagamanaparissamenāpi ābādhikāya.
「危难时」者,于盗贼怖畏等导致身体颤抖等时。「病者」者,乃至因道路行走疲劳而患病者。
§2422
2422. Aṭṭhamasikkhāpade ‘‘sikkhamānāyā’’ti ca navamasikkhāpade ‘‘sāmaṇeriyā’’ti ca dasamasikkhāpade ‘‘gihiniyā’’ti ca visesaṃ vajjetvā avasesavinicchayo sattameneva samānoti dassetumāha ‘‘aṭṭhamādīni tīṇipī’’ti.
「第八学处中『在学尼』,第九学处中『沙玛内莉』,第十学处中『在家女』,除此差别外,其余判决与第七相同」,为显示此义故说「第八等三条」。
Sattamaṭṭhamanavamadasamāni. · 第七、第八、第九、第十
§2423
2423.Antoupacārasminti dvādasaratanabbhantare. ‘‘Bhikkhussa purato’’ti idaṃ upalakkhaṇaṃ. Tasmā purato vā hotu pacchato vā passato vā, samantato dvādasaratanabbhantareti nidassanapadametaṃ. Chamāyapīti anantarahitāya bhūmiyāpi. Yā nisīdeyyāti sambandho. Na vaṭṭati pācittiyāpatti hotīti attho.
「在近行范围内」者,在十二罗德纳之内。「在比库面前」,此为标示。因此,无论在前、在后、在侧,周围十二罗德纳之内,此为示例句。「即使在地上」者,即使在无间隔的地面上。「若坐」者,此为连接。不允许,有巴吉帝亚罪,此为义。
§2424
2424.Tikapācittiyaṃ vuttanti anāpucchite anāpucchitasaññā, vematikā, āpucchitasaññāti tīsu vikappesu pācittiyattayaṃ vuttaṃ. Āpucchite anāpucchitasaññā, vematikā vā bhikkhussa purato nisīdeyyāti vikappadvaye dukkaṭadvayaṃ hoti. Āpadāsūti raṭṭhabhedādiāpadāsu. Āpucchituñca ṭhātuñca asakkontiyā gilānāya.
「说三巴吉帝亚」者,在未请问、未请问想、疑、已请问想三种分别中,说三巴吉帝亚。在已请问而未请问想、或疑的两种分别中,若在比库面前坐,有两恶作。「在灾难时」者,在国土分裂等灾难时。在病女不能请问及站立时。
§2425
2425. Nipajjanaṃ kriyaṃ. Anāpucchanaṃ akriyaṃ.
躺卧是作。不请问是不作。
Ekādasamaṃ. · 第十一
§2426
2426. Okāso kato yena so okāsakato, na okāsakato anokāsakato, taṃ, akatokāsanti attho, ‘‘asukasmiṃ nāma ṭhāne pucchāmī’’ti attanā pucchitabbavinayādīnaṃ nāmaṃ gahetvā okāsaṃ kārāpanakāle adhivāsanavasena akatokāsanti vuttaṃ hoti. Dosatāti pācittiyāpatti. Ekasmiṃ piṭake okāsaṃ kārāpetvā aññasmiṃ piṭake pañhaṃ pucchantiyāpi pācittiyaṃ hotīti dassetumāha ‘‘vinaye cā’’tiādi.
「已作处所」者,由彼而作处所,未作处所为未作处所,彼,未作处所之义。在「我将在某处询问」如是取自己应问的律等之名而令作处所时,以默许之方式为未作处所,如是所说。「过失」者,巴吉帝亚罪。为显示在一藏令作处所后在另一藏问问题时亦有巴吉帝亚,故说「在律中」等。
Pucchantiyāpi cāti ettha pi-saddena ‘‘abhidhammaṃ pucchantiyāpī’’ti idañca anuttasamuccayatthena ca-saddena ‘‘suttante okāsaṃ kārāpetvā vinayaṃ vā abhidhammaṃ vā pucchati, āpatti pācittiyassa. Abhidhamme okāsaṃ kārāpetvā suttantaṃ vā vinayaṃ vā pucchati, āpatti pācittiyassā’’ti idañca saṅgahitaṃ.
「问时亦」者,此处以『亦』字「问阿毗达摩时亦」,此,及以非重复累积义的『及』字「令在经藏作处所后问律或阿毗达摩,犯巴吉帝亚。令在阿毗达摩作处所后问经藏或律,犯巴吉帝亚」,此被摄入。
§2427
2427.Anodissāti ‘‘asukasmiṃ nāma pucchāmī’’ti evaṃ aniyametvā kevalaṃ ‘‘pucchitabbaṃ atthi, pucchāmi ayyā’’ti evaṃ vatvā.
「不指定」者,不如是确定「我将在某处问」,仅仅如是说「有应问之事,我问,尊者」。
Dvādasamaṃ. · 第十二。
§2428-9
2428-9.Saṃkaccikanti thanaveṭhanacīvaraṃ, taṃ pana pārupantiyā adhakkhakaṃ ubbhanābhimaṇḍalaṃ paṭicchādentiyā pārupitabbaṃ. Tenāha mātikaṭṭhakathāyaṃ ‘‘asaṃkaccikāti adhakkhakaubbhanābhimaṇḍalasaṅkhātassa sarīrassa paṭicchādanatthaṃ anuññātasaṃkaccikacīvararahitā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. asaṃkaccikasikkhāpadavaṇṇanā). ‘‘Saṃkaccikāya pamāṇaṃ tiriyaṃ diyaḍḍhahatthanti porāṇagaṇṭhipade vutta’’nti (vajira. ṭī. pācittiya 1224-1226) vajirabuddhitthero. Parikkhepokkameti parikkhepassa antopavesane. Upacārokkamepīti aparikkhittassa gāmassa dutiyaleḍḍupātabbhantarapavesanepi. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Eseva nayoti ‘‘paṭhame pāde dukkaṭaṃ, dutiye pācittiya’’nti yathāvuttoyeva nayo mato viññātoti attho.
「桑咖吉咖」者,即胸衣,然而着用时,应遮覆半膝以上至脐轮,如是着用。故于母论注中说:「『不桑咖吉咖』者,缺少为遮覆半膝以上至脐轮所称之身体而开许的桑咖吉咖衣。」「桑咖吉咖的尺寸,横宽二肘半」,瓦基拉菩提长老在古注疏中如是说。「巴利盖波欧咖美」者,即进入围界之内。「伍巴咖罗欧咖美比」者,即使进入未围界之村的第二石掷范围之内。「埃塔」者,在此学处中。「埃色瓦那耶」者,意为「第一足恶作,第二足巴吉帝亚」,如是所说之方法即是所认知之义。
§2430
2430.Āpadāsupīti mahagghaṃ hoti saṃkaccikaṃ, pārupitvā gacchantiyā ca upaddavo uppajjati, evarūpāsu āpadāsu anāpatti.
「阿巴达苏比」者,桑咖吉咖是昂贵的,且着用而行时会生起危难,在如是诸危难中无罪。
§2431
2431.Sesanti idha sarūpato adassitañca. Vuttanayenevāti mātikāpadabhājanādīsu vuttanayeneva. Sunipuṇasmiṃ dhammajātaṃ, atthajātañca vibhāveti vividhenākārena pakāsetīti vibhāvī, tena vibhāvinā.
「谢萨」者,此处未以自相显示。「伍塔那耶内瓦」者,即以母论句分析等所说之方法。「苏尼普纳斯明达马迦丹,阿塔迦丹佳维巴瓦帝维维德内那咖勒那巴咖谢帝」者,即以种种方式阐明极微细之法性与义性,故为阐明者,由彼阐明者。
Terasamaṃ. · 第十三。
Chattupāhanavaggo navamo. · 伞与鞋品第九。
Evaṃ navahi vaggehi bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇāni channavuti sikkhāpadāni dassetvā ito paresu musāvādavaggādīsu sattasu vaggesu bhikkhūhi sādhāraṇasikkhāpadāni bhikkhupātimokkhavinicchayakathāya vuttanayeneva veditabbānīti tāni idha na dassitāni.
如是以九品显示比库尼与比库不共之九十学处后,从此以后在妄语品等七品中,与比库共通之学处,应以比库巴帝摩卡抉择论所说之方法了知,故此处不显示彼等。
Sabbāneva bhikkhunīnaṃ khuddakesu channavuti, bhikkhūnaṃ dvenavutīti aṭṭhāsītisataṃ sikkhāpadāni. Tato paraṃ sakalaṃ bhikkhunivaggaṃ, paramparabhojanaṃ, anatirittabhojanaṃ, anatirittena abhihaṭṭhuṃ pavāraṇaṃ, paṇītabhojanaviññatti, acelakasikkhāpadaṃ, duṭṭhullapaacchādanaṃ, ūnavīsativassaupasampādanaṃ, mātugāmena saddhiṃ saṃvidhāya addhānagamanaṃ, rājantepurappavesanaṃ , santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā vikāle gāmappavesanaṃ, nisīdanaṃ, vassikasāṭikanti imāni bāvīsati sikkhāpadāni apanetvā sesāni satañca chasaṭṭhi ca sikkhāpadāni bhikkhunipātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhānīti veditabbāni.
比库尼之一切小学处中有九十,比库有九十二,故为一百七十二学处。其后,整个比库尼品、次第食、非余食、以非余食持来、美食邀请、裸行者学处、粗恶语覆藏、未满二十岁达上、与妇女约定同行道路、入王宫、未问在座比库而非时入村、坐具、雨季衣,除去此二十二学处,其余一百六十六学处,应知为以比库尼巴帝摩卡诵出次第所诵出。
Tatrāyaṃ saṅkhepato asādhāraṇasikkhāpadesu samuṭṭhānavinicchayo – giraggasamajjā, cittāgārasikkhāpadaṃ, saṅghāṇi, itthālaṅkāro, gandhavaṇṇako, vāsitakapiññāko, bhikkhuniādīhi ummaddanaparimaddanānīti imāni dasa sikkhāpadāni acittakāni, lokavajjāni, akusalacittāni. Ayaṃ panettha adhippāyo – vināpi cittena āpajjitabbattā acittakāni, citte pana sati akusaleneva āpajjitabbattā lokavajjāni ceva akusalacittāni ca. Avasesāni acittakāni paṇṇattivajjāneva. Corivuṭṭhāpanaṃ, gāmantaraṃ, ārāmasikkhāpadaṃ, gabbhinivagge ādito paṭṭhāya satta, kumāribhūtavagge ādito paṭṭhāya pañca, purisasaṃsaṭṭhaṃ, pārivāsiyachandadānaṃ, anuvassavuṭṭhāpanaṃ, ekantarikavuṭṭhāpananti imāni ekūnavīsati sikkhāpadāni sacittakāni, paṇṇattivajjāni. Avasesāni sacittakāni lokavajjānevāti.
此中,略说不共学处之生起抉择:登高座、画堂学处、桑喀尼、女庄严、香涂料、涂香粉、由比库尼等按摩揉捏,此十学处为无心、世间罪、不善心。此处之意趣为:因无心亦可犯故为无心,然而有心时唯以不善而可犯故,既是世间罪亦是不善心。其余为无心、唯制罪。盗贼达上、村间、园学处、怀孕品从初起七、童女品从初起五、与男子混杂、给别住者欲、随瓦萨达上、隔年达上,此十九学处为有心、制罪。其余为有心、唯世间罪。
Iti vinayatthasārasandīpaniyā vinayavinicchayavaṇṇanāya · 如是，在《律义精要阐明》这部《律抉择》的注释中，
Pācittiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 巴吉帝亚论的注释完毕。