Saṅghādisesakaṇḍaṃ · 桑喀地谢萨篇
Saṅghādisesakaṇḍaṃ桑喀地谢萨篇
1. Ussayavādikāsikkhāpadavaṇṇanā一、争讼者学处注释
Mānussayavasenakodhūssayavasenāti bāhullanayena vuttaṃ. Teneva vakkhati ‘‘ticittaṃ tivedana’’nti. Aḍḍakaraṇatthāyāti ettha aḍḍoti vohārikavinicchayo vuccati. Yaṃ pabbajitā ‘‘adhikaraṇa’’ntipi vadanti, tassa karaṇatthāya vohārikavinicchayatthāyāti vuttaṃ hoti. Vītikkamakkhaṇeyevāti vatthujjhācārakkhaṇeyeva, na tatiyāya samanubhāsanāyāti adhippāyo. Bhikkhuniṃ saṅghato nissāretīti āpannaṃ bhikkhuniṃ bhikkhunisaṅghamhā nissāreti. Hetumhi cāyaṃ kattuvohāro ‘‘nissāraṇahetubhūtadhammo ‘nissāraṇīyo’ti vutto’’ti katvā.
「以人类方式、以愤怒方式」者,以多数方式而说。以此故将说「三心三受」。「为了半分之故」者,此中「半分」者,谓世俗判决。出家者亦称之为「诤事」,为了彼之作成之故,为了世俗判决之故,如是说。「正在违犯之刹那」者,正在违犯事物之刹那,非在第三次劝谏时,此为意趣。「从僧团驱摈比库尼」者,从比库尼僧团驱摈已犯之比库尼。此中于因上有作者用法,作「被称为驱摈之因之法为『应驱摈』」而说。
Yattha ṭhitāyāti upassayabhikkhācāramaggādīsu yasmiṃ ṭhāne ṭhitāya. Tato paṭṭhāya gacchantiyāti tato paṭṭhāya vohārikānaṃ santikaṃ gacchantiyā. Dutiyeti dutiyārocane. Tenāti upāsakena. Evaṃ vuttāyāti ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī’’ti vuttāya. Aññena kathāpetīti kappiyakārakena kathāpeti. Yathā vā tathā vā hi ārociyamāneti kappiyakārako vā bhikkhuniyā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu, itaro vā attano kathaṃ (pāci. aṭṭha. 679). Kappiyakārako vā ubhinnampi kathaṃ, itaro vā ubhinnampi kathaṃ ārocetūti evaṃ yathā tathā ārociyamāne. Ubhinnampi pana kathaṃ sutvāti yathā tathā vā ārocitaṃ pana ubhinnampi kathaṃ sutvā.
「在彼处站立之」者,在住所、乞食行道等任何处所站立之。「从彼处开始前往之」者,从彼处开始向判决者们近前前往之。「第二次」者,在第二次告知时。「以彼」者,以近事男。「如是被说之」者,被说「我与汝之事,汝应告知」之。「令他人说」者,令净人说。「无论如何被告知」者,净人或先告知比库尼之事,或他人告知自己之事。净人或告知双方之事,或他人告知双方之事,如是无论如何被告知。「然而听闻双方之事」者,无论如何被告知,然而听闻双方之事后。
Ākaḍḍhiyamānā gacchatīti vuccamānā vohārikānaṃ santikaṃ gacchati, imassa ‘‘tassā anāpattī’’ti iminā sambandho. Evaṃ sesesupi. Rakkhaṃ yācatīti dhammikaṃ rakkhaṃ yācati. Idāni yathā yācitā rakkhā dhammikā hoti, taṃ dassetuṃ ‘‘upassaye aññehi kataṃ anācāraṃ anodissa ācikkhantī’’ti vuttaṃ. Tattha atītaṃ ārabbha atthi odissa ācikkhanā (pāci. aṭṭha. 679), atthi anodissa ācikkhanā, anāgataṃ ārabbhāpi atthi odissa ācikkhanā, atthi anodissa ācikkhanā.
「被牵引而前往」者,被说而向判决者们近前前往,此与「彼女无罪」相连结。如是在其余处亦然。「请求保护」者,请求如法之保护。今为显示如何请求之保护为如法,故说「在住所不指名告知他人所作之非行」。其中关于过去,有指名告知,有不指名告知;关于未来亦有指名告知,有不指名告知。
Kathaṃ atītaṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti? Bhikkhunupassaye gāmadārakā, dhuttādayo vā ye keci anācāraṃ vā ācaranti, rukkhaṃ vā chindanti, phalāphalaṃ vā haranti, parikkhāre vā acchindanti. Bhikkhunī vohārike upasaṅkamitvā ‘‘amhākaṃ upassaye idaṃ nāma kata’’nti vadati. ‘‘Kenā’’ti vutte ‘‘asukena ca asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ atītaṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti, sā na vaṭṭati. Tañce sutvā te vohārikā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā hoti. ‘‘Daṇḍaṃ gaṇhissantī’’ti adhippāyepi sati gīvāyeva hoti. Sace pana tassa ‘‘daṇḍaṃ gaṇhathā’’ti vadati, pañcamāsakamatte gahite pārājikaṃ hoti.
如何关于过去指名告知?在比库尼住所,村童、恶人等任何人行非行,或砍伐树木,或取果实非果实,或损坏资具。比库尼前往判决者们处说「在我们住所作此事」。被问「由谁」时,告知「由某某与某某」。如是关于过去指名告知,彼不许可。若听闻彼而彼等判决者们对彼等施罚,一切归比库尼之颈。即使有「将施罚」之意趣,亦归颈。然而若对彼说「施罚」,在取五马萨咖量时,成巴拉基咖。
Tehi ‘‘kenā’’ti vutte pana ‘‘asukenā’ti vattuṃ amhākaṃ na vaṭṭati, tumheyeva jānissatha. Kevalañhi mayaṃ rakkhaṃ yācāma, taṃ no detha, avahaṭabhaṇḍampi āharāpethā’’ti vattabbaṃ. Evaṃ anodissa ācikkhanā hoti, sā vaṭṭati. Evaṃ vutte sacepi te vohārikā te kārake gavesitvā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ sāpateyyampi gahitaṃ, bhikkhuniyā neva gīvā, na āpatti.
然而被彼等问「由谁」时,「由某某」,我们不许可说,汝们自当知。我们仅请求保护,请给予我们彼,亦令取回被盗之物,应如是说。如是不指名告知,彼许可。如是说时,即使彼等判决者们寻找彼等作者而对彼等施罚,一切连同继承物被取,比库尼既非归颈,亦无罪。
Parikkhāraṃ harante disvā tesaṃ anatthakāmatāya ‘‘coro coro’’ti vattumpi na vaṭṭati. Evaṃ vuttepi hi yaṃ tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā hoti. Attano vacanakaraṃ pana ‘‘iminā me parikkhāro gahito, taṃ āharāpehi, mā cassa daṇḍaṃ karothā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Dāsadāsivāpiādīnaṃ atthāya aḍḍaṃ karonti, ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma, na vaṭṭati.
见取资具者,为了彼等之不利益,说「贼贼」亦不许可。如是说时,对彼等所施之罚,一切归比库尼之颈。然而说自己言语之因「以此我之资具被取,令取回彼,勿对彼施罚」,许可。为奴婢等之利益作判决,此名为不净判决,不许可。
Kathaṃ anāgataṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti? Vuttanayeneva parehi anācārādīsu katesu bhikkhunī vohārike evaṃ vadati ‘‘amhākaṃ upassaye idañcidañca karonti, rakkhaṃ no detha āyatiṃ akaraṇatthāyā’’ti. ‘‘Kena evaṃ kata’’nti vutte ‘‘asukena ca asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ anāgataṃ ārabbha odissa ācikkhanā hoti, sāpi na vaṭṭati. Tesañhi daṇḍe kate purimanayeneva sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā. Sesaṃ purimasadisameva.
如何是关于未来而指名告发?如前所说方式,当他人做了不如法行等时,比库尼对俗人如此说:『在我们的住处,他们做了这样那样的事,请你们保护我们,为了将来不再发生。』当被问『是谁这样做的?』时,她指名说:『是某某和某某。』如此即是关于未来而指名告发,这也是不允许的。因为当他们被处罚时,依前述方式,一切都是比库尼的责任。其余如前相同。
Sace pana vohārikā bhikkhunupassaye evarūpaṃ anācāraṃ karontānaṃ ‘‘imaṃ nāma daṇḍaṃ karomā’’ti bheriṃ carāpetvā āṇāya atiṭṭhamāne pariyesitvā daṇḍaṃ karonti, bhikkhuniyā neva gīvā, na āpatti.
但是,如果俗人在比库尼住处,对那些做如此不如法行为者,击鼓宣告『我们将施以这样的处罚』,依命令而不停止者,经寻找后施以处罚,则比库尼既无责任,也无罪。
Yo cāyaṃ bhikkhunīnaṃ vutto, bhikkhūnampi eseva nayo. Bhikkhunopi hi odissa ācikkhanā na vaṭṭati, yaṃ tathā ācikkhite tesaṃ daṇḍaṃ karonti, taṃ sabbaṃ gīvā hoti. Vuttanayeneva daṇḍaṃ gaṇhāpentassa pārājikaṃ. Yo pana ‘‘daṇḍaṃ karissantī’’ti jānantopi anodissa katheti, te ca pariyesitvā daṇḍaṃ karontiyeva, na doso. Vihārasīmāya rukkhādīni chindantānaṃ vāsipharasuādīni gahetvā pāsāṇe koṭṭenti, na vaṭṭati. Sace dhārā bhijjati, kārāpetvā dātabbā. Upadhāvitvā tesaṃ parikkhāre gaṇhanti, tampi na kātabbaṃ. Lahuparivattañhi cittaṃ, theyyacetanāya uppannāya mūlacchejjampi gaccheyya.
这里所说关于比库尼的,对比库也是同样的规则。比库也不允许指名告发,当因如此告发而他们被处罚时,一切都成为责任。依前述方式,使人被处罚者犯巴拉基咖。但是,虽然知道『他们将施以处罚』而不指名地说,而他们经寻找后确实施以处罚,则无过失。对于在寺院界内砍伐树木等者,取其斧头等工具在石头上敲打,这是不允许的。如果刀刃损坏,应使人修理后归还。追赶而夺取他们的用具,这也不应做。因为心是轻易转变的,当盗心生起时,可能会导致断根本。
Ussayavādikāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 争讼者学处注释已毕。
2. Corivuṭṭhāpikāsikkhāpadavaṇṇanā二、为女贼授达上学处注释
Mallagaṇabhaṭiputtagaṇādikantiādīsu (sārattha. ṭī. pācittiya 3.683) mallagaṇo nāma nārāyanabhattiko tattha tattha pānīyaṭṭhapanapokkharaṇikhaṇanādipuññakammakārako gaṇo. Bhaṭiputtagaṇo nāma kumārabhattikagaṇo. Dhammagaṇoti sāsanabhattiko anekappakārapuññakammakārako gaṇo. Gandhikaseṇīti anekappakārasugandhivikatikārako gaṇo. Dussikaseṇīti dussavāṇijasamūho, pesakāragaṇoti attho.
在『马喇团、兵子团等』等处:『马喇团』者,名为供养那拉亚纳的团体,在各处做设置饮水处、挖掘池塘等福业的团体。『兵子团』者,名为供养童子的团体。『法团』者,供养教法、做种种福业的团体。『香商队』者,制作种种香料的团体。『布商队』者,布匹商人的集合,意思是织工团体。
Vuṭṭhāpentiyāti upasampādentiyā. Kenaci karaṇīyena pakkantāsu bhikkhunīsu agantvā khaṇḍasīmaṃ yathānisinnaṭṭhāneyeva attano nissitakaparisāya saddhiṃ vuṭṭhāpentiyā vācācittato samuṭṭhāti (pāci. aṭṭha. 683), aññaṃ sīmaṃ vā nadiṃ vā gantvā vuṭṭhāpentiyā kāyavācācittato samuṭṭhātīti āha ‘‘corivuṭṭhāpanasamuṭṭhāna’’nti. Anāpucchā vuṭṭhāpanavasena kiriyākiriyaṃ. Paññattiṃ ajānantā ariyāpi vuṭṭhāpentīti vā kammavācāpariyosāne āpattikkhaṇe vipākābyākatasamaṅgitāvasena vā ticittaṃ.
『使出罪』者,使受具足戒。当比库尼们因某事离去时,不前往而在破界内,就在原坐处与自己的依止众一起使出罪者,从语与心生起;或者前往另一界或河流而使出罪者,从身、语、心生起,故说『盗出罪的生起』。未经询问而使出罪,就行为与非行为而言。不知规定的圣者也使出罪,或者在甘马语结束时、在犯罪时刻,依果报无记具足而有三心。
Corivuṭṭhāpikāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 为女贼授达上学处注释已毕。
3. Ekagāmantaragamanasikkhāpadavaṇṇanā三、独自前往另一村学处注释
Añño gāmo gāmantaraṃ. Nadipāranti nadiyā pārimatīraṃ. ‘‘Gāmantaraṃ gaccheyyā’’ti (pāci. 687, 691) vuttattā aññasmiṃ gāmeyeva āpatti, na sakagāmeti āha ‘‘sakagāmato tāvā’’tiādi. Parikkhepe vā upacāre vā atikkanteti parikkhittassa gāmassa parikkhepe vā aparikkhittassa gāmassa parikkhepārahaṭṭhāne vā atikkante. Dutiyena atikkantamatteti dutiyena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacāre vā atikkantamatte. Yesu pana potthakesu ‘‘ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā atikkante, upacāre vā okkante thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte, okkantamatte vā saṅghādiseso’’ti pāṭho dissati, tattha ‘‘okkante, okkantamatte vā’’ti etāni dve padāni pāḷiyā virujjhanti. ‘‘Aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ atikkāmentiyā’’ti (pāci. 692) hi pāḷi. Tathā samantapāsādikāyapi virujjhanti. Tattha hi –
『另一村』即村与村之间。『河对岸』者,河的彼岸。因为说了『应前往村与村之间』,所以只在另一村才有罪,不在自己村,故说『从自己村开始』等。『在围墙或近处越过』者,在有围墙的村的围墙,或在无围墙的村的应有围墙之处越过。『以第二步越过』者,以第二只脚在另一村的围墙或近处越过。但是,在某些典籍中见到这样的读法:『以一只脚在另一村的围墙越过,或踏入近处,犯土喇吒亚;以第二步越过,或踏入,犯桑喀地谢萨』,在那里『踏入,或踏入』这两个词与经文相违。因为经文是『使无围墙的村的近处越过』。同样也与《善见律》相违。因为在那里——
‘‘Parikkhepārahaṭṭhānaṃ ekena pādena atikkamati, thullaccayaṃ. Dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Apicettha sakagāmato…pe… ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacārevā atikkantamatte thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso’’ti –
「围界可到达之处,以一足跨越,土喇吒亚。以第二足跨越之时,桑喀地谢萨。」又于此,从自村……乃至……以一足跨越另一村之围界或近处之时,土喇吒亚;以第二足跨越之时,桑喀地谢萨。
Vuttaṃ. ‘‘Paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā’’tiādivacanato (pāci. 692) padasā gamanameva idhādhippetanti āha ‘‘padasā pavisantiyā āpattī’’ti. Iminā sacepi hatthipiṭṭhiādīhi vā iddhiyā vā pavisati, vaṭṭatiyevāti dasseti. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana samantapāsādikāya (pāci. aṭṭha. 692) vuttoti adhippāyo.
如是已说。因「跨越第一足时」等语句,此处所意图者乃以足步行进入,故说「以足步进入时有罪」。以此显示:即使以象背等或以神通进入,亦成立。此为此处之略说,详说则于《善见律毗婆沙》中已说,此为所意图。
Nadipāragamane vuttalakkhaṇāya nadiyāti ‘‘nadī nāma timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā yattha katthaci uttarantiyā antaravāsako temiyatī’’ti (pāci. 692) nadipāragamanavibhaṅge vuttalakkhaṇāya nadiyā. Nadipāragamanavibhaṅgo hi idha nadipāragamanasaddena vutto. Puna orimatīrameva paccuttarantiyā vāti paratīraṃ gantukāmatāya otiṇṇattā vuttaṃ. Itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti, tasmā paratīraṃ gacchantiyā anāpatti. Sace sajjhāyaṃ vā padhānaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā ‘‘pure aruṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmī’’ti (pāci. aṭṭha. 692) ābhogaṃ karoti, ajānantiyā eva tassā aruṇo uggacchati , anāpattīti āha ‘‘pure aruṇeyevā’’tiādi. Atha pana ‘‘yāva aruṇuggamanā idheva bhavissāmī’’ti vā anābhogena vā vihārassa ekadese acchati, dutiyikāya hatthapāsaṃ na otarati, aruṇuggamane saṅghādiseso. Hatthapāsoyeva hi idha pamāṇaṃ. Hatthapāsātikkame ekagabbhopi na rakkhati. Tenāha ‘‘ekagabbhe…pe… āpattī’’ti.
于渡河中,以所说相之河者,「河者,名为覆盖三圆圈,于任何处渡越时下衣被湿」,于渡河分别中所说相之河。渡河分别于此以渡河之语而说。又「仅再渡回此岸者」,因欲往彼岸而下水故说。然于另一者,此女住于出发处,故往彼岸者无罪。若作诵经或精勤或其他某种业务,作意「日出前即往第二女近处」,于彼不知之时日出升起,无罪,故说「日出前即」等。然若「直至日出将住于此处」或无作意而住于精舍之一处,未达第二女之手臂距离,日出时桑喀地谢萨。手臂距离于此即是量度。超越手臂距离,即使同一子宫亦不守护。故说「同一子宫……乃至……有罪」。
Dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vāti ettha dassanūpacāro nāma yattha ṭhitaṃ dutiyikā passati. Savanūpacāro nāma yattha ṭhitā maggamūḷhasaddena viya, dhammassavanārocanasaddena viya ca ‘‘ayye’’ti saddāyantiyā saddaṃ suṇāti. Tasmāti yasmā ohīyanaṃ nāma dassanūpacārasavanūpacārānamaññatarassa vijahanaṃ, tasmā. Antogāme pana ohīyanaṃ vaṭṭatīti āha ‘‘indakhīlātikkamato paṭṭhāyā’’ti ādi. Tattha indakhīlātikkamatoti ummārātikkamato. Bahigāmeti gāmassa bahipadese. Maggamūḷhā uccāsaddaṃ karontīti āha ‘‘maggamūḷhasaddena viyā’’ti. Maggamūḷhaṃ avhāyantassa saddena viyātipi vadanti. Saddāyantiyāti saddaṃ karontiyā. ‘‘Saddassavanātikkame āpattiyevā’’ti iminā dassanūpacāro evarūpe savanūpacāre vijahite na rakkhati, jahitamatteva āpatti saṅghādisesassāti dasseti.
「见近处或闻近处」,于此,见近处者,名为第二女所站立处能见之处。闻近处者,名为所站立处,如迷路之声,如宣说听法之声,呼「尊姊」而发声时能闻其声。「因此」者,因舍弃者名为舍弃见近处与闻近处之任一,因此。然于村内舍弃成立,故说「从跨越门柱起」等。其中「跨越门柱」者,跨越门槛。「村外」者,村之外处。「迷路而作高声」,故说「如迷路之声」。亦有说「如呼唤迷路者之声」。「发声者」,作声者。「于超越闻声有罪」,以此显示:见近处于如是闻近处被舍弃时不守护,仅舍弃即有桑喀地谢萨之罪。
Maggaṃ gacchantīti ekamaggaṃ gacchanti. Sace purimāyo aññena maggena gacchanti, pakkantā nāma honti, anāpattiyeva. Dvinnaṃ gacchantīnaṃ ekā anubandhituṃ asakkontī ‘‘gacchatu aya’’nti ohīyati, itarāpi ‘‘ohīyatu aya’’nti gacchati, dvinnampi āpatti. Sace pana gacchantīsu purimāpi aññaṃ maggaṃ gaṇhāti, pacchimāpi aññaṃ, ekā ekissā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati, dvinnampi anāpatti.
「行于道」者,行于同一道。若前者以另一道而行,名为已出发,仅无罪。二人行时,一者不能随行,「令此女去」而舍弃,另一者亦「令此女被舍弃」而去,二人皆有罪。然若于行者中,前者亦取另一道,后者亦另一道,一者住于另一者之出发处,二人皆无罪。
‘‘Saṅghādisesā caturo’’ti (pari. aṭṭha. 479) ayaṃ pañho aruṇuggamane gāmantarapariyāpannaṃ nadipāraṃ okkantabhikkhuniṃ sandhāya vutto. Sā hi sakagāmato paccūsasamaye nikkhamitvā aruṇuggamanakāle vuttappakāraṃ nadipāraṃ okkantamattāva rattivippavāsagāmantaranadipāragamanagaṇamhāohīyanalakkhaṇe ekappahāreneva caturo saṅghādisese āpajjati.
「桑喀地谢萨四」,此问就日出时包摄于村间、渡河彼岸、已下水之比库尼而说。彼于黎明时从自村出发,于日出时仅下水至所说种类之河彼岸,以一击即犯夜别离、村间、渡河、众中舍弃之相四桑喀地谢萨。
Pakkhasaṅkantāya vāti titthāyatanaṃ saṅkantāya. Anantarāyenāti hatthimocanādiantarāyaṃ vinā.
「向派别转移者」,谓转移至外道处。「无障碍者」,谓无象释放等障碍。
Ekagāmantaragamanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 关于前往另一村的学处之解释已完毕。
4. Ukkhittakaosāraṇasikkhāpadavaṇṇanā四、关于使被举者复归的学处之解释
Tassevakārakasaṅghassāti yo ukkhepanīyakammakārako gaṇo, tasseva kārakasaṅghassa. Vatte vā vattantinti tecattālīsappabhede netthāravatte vattamānaṃ.
「彼作业僧团者」,谓彼作举罪甘马之群体,即彼作业僧团。「或在转或转者」,谓在四十三种分类之导师转中转动。
Ukkhittakaosāraṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 关于使被举者复归的学处之解释已完毕。
5. Bhojanappaṭiggahaṇapaṭhamasikkhāpadavaṇṇanā五、关于接受食物第一学处之解释
Ekatoavassuteti puggalassa vā bhikkhuniyā vā avassute. Mahāpaccariyaṃ panettha ‘‘bhikkhuniyā avassutabhāveti daṭṭhabba’’nti (pāci. aṭṭha. 701) vuttaṃ. Taṃ ‘‘anavassutoti jānantī paṭiggaṇhātī’’ti (pāci. 703) imāya pāḷiyā na sameti. Yadi hi puggalassa avassutabhāvo nappamāṇaṃ, kiṃ ‘‘anavassutoti jānantī’’ti iminā vacanena, ‘‘anāpatti ubhatoanavassutā honti, anavassutā paṭiggaṇhātī’’ti ettakameva vattabbaṃ siyā. Ubhosu anavassutesūti puggalo ceva bhikkhunī cāti ubhosu anavassutesu gaṇhantiyā sabbathāpi anāpatti. ‘‘Anavassuto’’ti vā ñatvā gaṇhantiyāti sayaṃ anavassutā samānā avassutepi ‘‘anavassuto aya’’nti saññāya tassa hatthato paṭiggaṇhantiyā. Atha sayaṃ anavassutāpi aññaṃ avassutaṃ vā anavassutaṃ vā ‘‘avassuto’’ti ñatvā paṭiggaṇhāti, dukkaṭameva. Vuttañhetaṃ anantarasikkhāpade ‘‘kissa tvaṃ, ayye, na paṭiggaṇhāsīti, avassutā, ayyeti, tvaṃ pana, ayye, avassutāti, nāhaṃ, ayye, avassutā’’ti.
「一方未雨浴者」,谓人或比库尼未雨浴。然大注疏于此说「应见为比库尼未雨浴」。此与「知为未雨浴而受取」此经文不相应。若人之未雨浴状态非所量,何以此语「知为未雨浴」,仅应说「双方未雨浴时无犯,未雨浴而受取」如此而已。「双方皆未雨浴时」,谓人与比库尼,于双方皆未雨浴时受取者,一切无犯。「或知为未雨浴而受取者」,谓自身为未雨浴,即使已雨浴者,以「此为未雨浴」之想,从彼手受取者。或自身虽未雨浴,知他人已雨浴或未雨浴为「已雨浴」而受取者,仅恶作。此于次学处中已说「尊者,汝何故不受取?已雨浴,尊者。然汝,尊者,已雨浴耶?我非已雨浴,尊者」。
Bhojanappaṭiggahaṇapaṭhamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 关于接受食物第一学处之解释已完毕。
6. Bhojanappaṭiggahaṇadutiyasikkhāpadavaṇṇanā六、关于接受食物第二学处之解释
Dukkaṭādikā saṅghādisesapariyosānā āpattiyo iminā sikkhāpadena uyyojikāyeva, itarissā pana āpattibhedo paṭhamasikkhāpadenāti āha ‘‘sā evaṃ uyyojanenā’’tiādi.
恶作等至桑喀地谢萨为终之诸罪,以此学处仅为驱使,然其余罪之分别则以第一学处,故说「彼如是以驱使」等。
Kulānuddayatāyāti kulānukampakatāya.
「怜愍诸家者」,谓对诸家之同情。
Bhojanappaṭiggahaṇadutiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 受食第二学处之解释已毕。
7-13. Sañcarittādisikkhāpadavaṇṇanā第七至第十三 往来等学处之解释
Sattamādīni uttānatthāneva.
第七等诸义明显而已。
Sañcarittādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 往来等学处之解释已毕。
14-17. Saṅghabhedakādisikkhāpadavaṇṇanā第十四至第十七 破僧等学处之解释
Bhikkhunī saṅghaṃ na bhindatīti kammaṃ, uddeso cāti dvīhi bhedo, so tāya saddhiṃ natthīti bhikkhunī saṅghaṃ na bhindati. Na kevalaṃ parivāsābhāvoyevāti āha ‘‘chādanapaccayāpī’’tiādi. Ettha ca ‘‘chādanapaccayāpi na dukkaṭaṃ āpajjatī’’ti pāṭho daṭṭhabbo, chādanapaccayāpi dukkaṭaṃ na āpajjatīti attho. Evañca katvā –
「不破比库尼僧团」者,甘马与宣告二者为破,彼与她一起不存在,故不破比库尼僧团。非仅因别住之不存在,故说「因覆藏之缘故亦」等。此中应见「因覆藏之缘故亦不犯恶作」之读法,意为:因覆藏之缘故亦不犯恶作。如是作已——
‘‘Āpajjati garukaṃ sāvasesaṃ;
「犯重罪有余;
Chādeti anādariyaṃ paṭicca;
因不恭敬而覆藏;
Na bhikkhunī no ca phuseyya vajjaṃ;
非比库尼,亦不触犯过;
Pañhāmesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481) –
此问由诸善巧者所思择。」
Ettha bhikkhuninisedho upapanno hoti. Yesu pana potthakesu ‘‘chādanapaccayā pana dukkaṭaṃ āpajjatī’’ti vinā na-kāraṃ pāṭho dissati, so pamādalekhoti daṭṭhabbaṃ. Tasmāti yasmā parivāso nāma natthi, tasmā. Attano sīmaṃ sodhetvā vihārasīmāya vāti vihāre baddhasīmameva sandhāya vuttaṃ. Sodhetuṃ asakkontīhīti vihārasīmaṃ sodhetuṃ asakkontīhi.
此中比库尼之禁止成立。然于诸写本中见「因覆藏之缘故则犯恶作」之读法,无「不」字,应视为放逸书写。「因此」者,因为名为别住者不存在,故因此。「净化自己之界后,或于住处界」者,唯就住处所结之界而说。「不能净化者」者,不能净化住处界者。
Mukhamattanidassananti pavesopāyamattanidassanaṃ. Etthāha – atha kasmā yathā bhikkhumānattakathāya ‘‘parikkhittassa vihārassa parikkhepato, aparikkhittassa vihārassa parikkhepārahaṭṭhānato dve leḍḍupāte atikkammā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. nigamanavaṇṇanā) vuttaṃ, evamavatvā ‘‘gāmūpacārato ca bhikkhūnaṃ vihārūpacārato ca dve leḍḍupāte atikkamitvā’’ti idha vuttanti? Tatra ceke vadanti ‘‘bhikkhūnaṃ vuttappakāraṃ padesaṃ atikkamitvā gāmepi taṃ kammaṃ kātuṃ vaṭṭati, bhikkhunīnaṃ pana gāme na vaṭṭati, tasmā evaṃ vutta’’nti. Apare pana bhaṇanti ‘‘bhikkhūnampi gāme na vaṭṭati, bhikkhuvihāro nāma pubbeyeva gāmūpacāraṃ atikkamitvā tiṭṭhati , tasmā gāmaṃ avatvā vihārūpacārameva heṭṭhā vuttaṃ. Bhikkhunīnaṃ pana vihāro gāmeyeva, na bahi, tasmā gāmūpacārañca vihārūpacārañca ubhayamevettha dassitaṃ. Tasmā ubhayatthāpi atthato nānātthaṃ natthī’’ti. Vīmaṃsitvā yañcettha yujjati, taṃ gahetabbaṃ.
「仅示入口」者,仅示进入之方便也。于此有问:何故不如比库僧悦说中所说「有围墙之住所,从围墙起;无围墙之住所,从应围墙之处起,越过两石掷之距离」,而于此说「从村之近处及比库尼住所之近处,越过两石掷之距离」耶?于此,有些人说:「比库越过所说之处,于村中亦可行彼甘马,然比库尼于村中则不可,故如是说。」另有人则说:「比库于村中亦不可。比库住所者,本已越过村之近处而立,故不说村,仅于下文说住所之近处。然比库尼之住所即在村中,非在外,故于此示村之近处及住所之近处二者。是故二处之义实无差别。」应审察而取此中相应者。
Tato paṭṭhāyāti ārocitakālato paṭṭhāya.
「从彼时起」者,从告知之时起也。
Saṅghabhedakādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 破僧等学处之解释已毕。
Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya · 如是，于《度疑》中巴帝摩卡之解释
Vinayatthamañjūsāyaṃ līnatthappakāsaniyaṃ · 在《律义宝匣》的《隐义阐明》中。
Bhikkhunipātimokkhe saṅghādisesavaṇṇanā niṭṭhitā. · 比库尼巴帝摩卡中桑喀地谢萨的注释结束。