三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附律藏随附律藏其他随附应悔过篇

Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ · 应悔过篇

8 段 · CSCD 巴利原典
Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ应悔过篇
1. Paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā一、第一应悔过学处注释
Antaragharaṃpaviṭṭhāyāti rathikaṃ byūhaṃ siṅghāṭakaṃ gharaṃ paviṭṭhāya. Asappāyanti saggamokkhānaṃ ahitaṃ ananukūlaṃ. Bhikkhuniyā antaraghare ṭhatvā dadamānāya vasenettha āpatti veditabbā, bhikkhussa ṭhitaṭṭhānaṃ pana appamāṇaṃ. Tenāha ‘‘antaragharaṃ paviṭṭhāyāti vacanato’’tiādi. Antarārāmādīsūti antarārāmabhikkhunupassayatitthiyaseyyāpaṭikkamanesu. Rathiyābyūhasiṅghāṭakagharānanti ettha rathiyāti racchā. Byūhanti anibbijjhitvā ṭhitā gatapaccāgataracchā. Siṅghāṭakanti catukkoṇaṃ vā tikoṇaṃ vā maggasamodhānaṭṭhānaṃ. Gharanti kulagharaṃ. Yathā ca rathiyādīsu ṭhatvā dadamānāya gaṇhato āpatti, evaṃ hatthisālādīsupi daṭṭhabbaṃ.
「已入内宅者」,谓已入街道、市集、十字路口、房屋。「不适宜」者,谓对天界与解脱不利、不顺。应知,比库尼站在内宅中施与时,此处有罪;但比库站立之处则无限定。故说「从『已入内宅』之语」等。「在内园等处」者,谓在内园、比库尼住处、外道卧处、退回处等。「街道、市集、十字路口、房屋」者,此中「街道」者,谓道路。「市集」者,谓未穿透而立之来去道路。「十字路口」者,谓四角或三角之道路会合处。「房屋」者,谓家族之屋。如站在街道等处施与时,受取者有罪,在象厩等处亦应如是见。
‘‘Yāmakālikādīsu paṭiggahaṇepi ajjhoharaṇepi dukkaṭa’’nti idaṃ āmisena asambhinnaṃ sandhāya vuttaṃ, sambhinne pana ekarase pāṭidesanīyameva. Ekato upasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya, bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukameva.
「对时限药等,受取亦恶作,吞咽亦恶作」者,此是就未与食物混合而说;若已混合成一味,则唯应悔过。「从一方达上者」,谓从比库尼处达上者;若从比库处达上者,则如其事而定。
Ñātikāya vā dāpentiyāti sayaṃ adatvā yāya kāyaci ñātikāya dāpentiyā, aññātikāyāti attho. Upanikkhipitvā vā dadamānāyāti bhūmiyaṃ ṭhapetvā ‘‘idaṃ, ayya, tumhākaṃ dammī’’ti dadamānāya. Evaṃ dinnaṃ ‘‘sādhu, bhaginī’’ti sampaṭicchitvā tāya eva vā bhikkhuniyā, aññena vā kenaci paṭiggahāpetvā idaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati.
「或令亲属女施与者」,谓自己不施与,而令任何亲属女施与,意为非亲属女。「或放下而施与者」,谓置于地上而说「尊者,我施与您此物」而施与。如是所施之物,说「善哉,姊妹」而接受后,由彼比库尼自己,或令任何其他人受取,此可食用。
Paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第一应悔过学处注释已毕。
2. Dutiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā二、第二应悔过学处注释
Yo ca paṭiggahetvā bhuñjatīti sambandho. Attano vā bhattaṃ dāpentiyāti ettha sacepi attano bhattaṃ deti, iminā sikkhāpadena anāpattiyeva, purimasikkhāpadena āpatti. Aññesaṃ vā bhattaṃ dentiyāti ettha pana sace dāpeyya, iminā sikkhāpadena āpatti bhaveyya, dentiyā pana neva iminā, na purimena āpatti.
「凡受取而食用者」,此为连结。「或令施与自己之食」者,此中即使施与自己之食,依此学处无罪,依前学处有罪。「或施与他人之食者」,此中若令施与,依此学处应有罪;若施与者,既非依此,亦非依前者有罪。
Dutiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第二应悔过学处注释已毕。
3. Tatiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā三、第三应悔过学处注释
Laddhasekkhasammutikānīti ñattidutiyena kammena laddhasekkhasammutikāni. Yañhi kulaṃ saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati, evarūpassa kulassa ñattidutiyena kammena sekkhasammutiṃ denti, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
「已得学家认可者」,谓以白二甘马已得学家认可者。凡以信增长而以财减损之家族,对如是家族以白二甘马给予学家认可,就此而说此语。
Gharato nīharitvāti gharato āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā ānetvā. Tenāha ‘‘āsanasālādīsu vā’’ti. Imassa ‘‘dentī’’ti iminā sambandho. Dvāramūle vā ṭhapitaṃ dentīti dvāramūle ṭhapitaṃ pacchā sampattassa denti. Bhikkhuṃ pana disvā antogehato nīharitvā diyyamānaṃ na vaṭṭati. Niccabhattaketi niccaṃ dātabbabhattake. Salākabhatteti rukkhasāramayāya salākāya vā veḷuvilīvatālapaṇṇādimayāya paṭṭikāya vā ‘‘asukassa nāma salākabhatta’’nti evaṃ akkharāni upanibandhitvā gāhāpetvā dātabbabhatte. Pakkhiketi ekasmiṃ pakkhe ekadivase dātabbabhatte. Uposathiketi uposathe dātabbabhatte. Pāṭipadiketi pāṭipadadivase dātabbabhatte.
「从屋中取出者」,谓从屋中取至座堂或寺院。故说「或在座堂等处」。此与「施与者」连结。「或施与置于门口者」,谓施与置于门口后来到者。但见比库后从屋内取出而施与者,不许可。「常施食」者,谓应常施与之食。「筹食」者,谓以木心所制之筹,或以竹、藤、贝叶等所制之牌,书写「某某名之筹食」如是之文字而令取后应施与之食。「半月食」者,谓一半月中一日应施与之食。「伍波萨他食」者,谓伍波萨他日应施与之食。「月初食」者,谓月初日应施与之食。
Tatiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第三应悔过学处注释完毕。
4. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā4. 第四应悔过学处注释
Tassa parivāraṃ katvā, aññaṃ vā tena saddhiṃ bahukampīti yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā ‘‘kiṃ suddhāya yāguyā dinnāya, pūvabhattādīnipi etissā yāguyā parivāraṃ katvā, dassāmā’’tiādinā tassa khādanīyassa vā bhojanīyassa vā parivāraṃ katvā, aññaṃ vā yaṃ kiñci tena saddhiṃ bahukampi āharīyatu. Khādanīyanti nidassanamattaṃ ‘‘bhojanīyaṃ vā’’tipi icchitabbattā. Tena saddhiṃ āharantūti tena saddhiṃ attano deyyadhammaṃ āharantu. ‘‘Yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā pūvaṃ vā bhattaṃ vā āharanti, etampi vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 573) kurundiyaṃ vuttaṃ.
「为其作伴随,或与彼一起多者」者,以粥作告知后,「岂仅以清净粥所施?我等将以糕饼、饭食等作此粥之伴随而施」等,为彼副食或主食作伴随,或与彼一起,任何多者皆可携来。「副食」者,仅为举例,因亦应欲「或主食」故。「与彼一起携来」者,与彼一起携来自己之应施物。「以粥作告知后携来糕饼或饭食,此亦允许」,如是于库伦地注疏中所说。
Paṭisaṃviditagilānāvasesakaṃ vāti paṭisaṃviditañca gilāno ca paṭisaṃviditagilānā, tesaṃ avasesakaṃ, paṭisaṃviditassa ca gilānassa ca sesakanti attho. Ekassatthāya paṭisaṃviditaṃ katvā āhaṭaṃ, tassa sesakaṃ aññassāpi paribhuñjituṃ vaṭṭati. Catunnaṃ vā pañcannaṃ vā paṭisaṃviditaṃ katvā bahūnaṃ āhaṭaṃ hoti, aññesampi dātuṃ icchanti, etampi paṭisaṃviditasesakameva, sabbesampi vaṭṭati. Atha adhikameva hoti, sannidhiṃ mocetvā ṭhapitaṃ dutiyadivasepi vaṭṭati. Gilānassāhaṭāvasesepi eseva nayo. Yaṃ pana appaṭisaṃviditameva katvā ābhataṃ, taṃ bahiārāmaṃ pesetvā paṭisaṃviditaṃ kāretvā āharāpetabbaṃ, bhikkhūhi vā gantvā antarāmagge gahetabbaṃ. Yampi vihāramajjhena gacchanto vā vanacarakādayo vā vanato āharitvā denti, purimanayeneva paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ. Katthaci pana potthakesu ‘‘paṭisaṃviditaṃ katvā āhaṭaṃ vā gilānāvasesakaṃ vā’’ti pāṭho dissati, so na gahetabbo. Tatthajātakameva vāti ārāme jātakameva. Mūlaphalādinti mūlaphalatacapattādiṃ aññena kappiyaṃ katvā dinnaṃ paribhuñjato anāpatti. Sace pana taṃ gāmaṃ haritvā pacitvā āharanti, na vaṭṭati. Paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ.
「或已告知病者之残余」者,已告知且病者,为已告知病者,彼等之残余,已告知者与病者之残余之义也。为一人之利益作告知而携来,其残余,他人亦允许受用。或为四人或五人作告知而为多人携来,欲施与他人,此亦为已告知之残余,一切人皆允许。若有余剩,解除贮藏而置放,第二日亦允许。于病者所携来之残余亦此同理。然而未作告知而携来者,应遣送至寺外,令作告知后令携来,或比库等前往于寺中途取之。又经由寺院中间而行者,或林野行者等从林中携来而施者,应以前述方式令作告知。然于某些典籍中见有「作告知而携来,或病者之残余」之读法,彼不应取。「或于彼处所生」者,于寺院所生者。「根果等」者,根、果、嫩叶、叶等,由他人作净后所施,受用者无罪。然若携彼至村落煮熟后携来,不允许。应令作告知。
Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第四应悔过学处注释完毕。
Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya · 如是于《疑惑度脱》之巴帝摩卡注释中
Vinayatthamañjūsāyaṃ līnatthappakāsaniyaṃ · 《律义宝箧》之隐义显明中
Pāṭidesanīyavaṇṇanā niṭṭhitā. · 应悔过注释完毕。