Nissaggiyakaṇḍaṃ · 尼萨耆亚篇

211 段 · CSCD 巴利原典

Nissaggiyakaṇḍaṃ尼萨耆亚篇

1. Cīvaravaggo

第一衣篇

1. Kathinasikkhāpadavaṇṇanā一、咖提那衣学处注释

Niṭṭhitacīvarasminti (pārā. aṭṭha. 2.462-463) niṭṭhitañca taṃ cīvarañcāti niṭṭhitacīvaraṃ, niṭṭhite ānisaṃsamūlake cīvare, paccāsācīvare cāti attho. Yasmā pana taṃ cīvaraṃ karaṇenapi niṭṭhitaṃ hoti nāsanādīhipi, tasmā ‘‘sūcikammapariyosānena vā’’tiādi vuttaṃ. Tattha yaṃ kiñci sūciyā kattabbaṃ pāsakapaṭṭagaṇṭhikapaṭṭapariyosānakammaṃ, taṃ sūcikammapariyosānaṃ nāma, tena. Naṭṭhanti corādīhi haṭaṃ. Etampi hi karaṇapalibodhassa niṭṭhitattā ‘‘niṭṭhita’’nti vuccati. Vinaṭṭhanti upacikādīhi khāditaṃ. Daḍḍhanti agginā daḍḍhaṃ. Cīvarāsā vā upacchinnāti ‘‘asukasmiṃ nāma kule cīvaraṃ labhissāmī’’ti yā cīvarāsā uppannā hoti, sā upacchinnā. Etesampi karaṇapalibodhasseva niṭṭhitattā niṭṭhitabhāvo veditabbo. Tenāha ‘‘imesu vā’’tiādi. Etena cīvarapalibodhābhāvo vutto. Tenāha ‘‘cīvarassa karaṇapalibodhe upacchinneti attho’’ti. Kathametaṃ viññāyatīti āha ‘‘atthatakathinassa hī’’tiādi. Pañcānisaṃse aññattha gantuṃ adatvā saṅgaṇhanaṭṭhena kathinaṃ, thiranti attho, atthataṃ kathinaṃ yena so atthatakathino, tassa atthatakathinassa. Hīti kāraṇatthe nipāto. Tāva kathinānisaṃsaṃ labhatīti ettha yo atthatakathino bhikkhūti ajjhāharitabbaṃ, tāva so atthatakathino bhikkhūti veditabbo, anāmantacārādikaṃ kathinānisaṃsaṃ labhatīti attho. ‘‘Atthatakathinassa bhikkhuno’’ti idaṃ vā ‘‘atthatakathino bhikkhū’’ti vibhattivipariṇāmaṃ katvā yojetabbaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – cīvarapalibodho āvāsapalibodhoti dve palibodhā. Tesu ekapalibodhepi sati yasmā anāmantacārādikaṃ ānisaṃsaṃ labhati, nāsati. Kasmā? ‘‘Niṭṭhitacīvarasmi’’nti etassa cīvarassa karaṇapalibodhe upacchinneti ayamattho viññāyatīti. Saṅghassāti saṅghena. Kattari cetaṃ sāmivacanaṃ. Ubbhateti aṭṭhannaṃ mātikānamaññatarena, antarubbhārena vā uddhaṭe.

「衣已竟时」者:「已竟」与「彼衣」,故为「衣已竟」,意为:在已竟的、以期待为根的衣,以及预期衣。然而,因为彼衣以制作而竟,亦以失坏等而竟,故说「以针作完成,或」等。其中,凡以针应作的边缘缝、带缝、结带缝、边缘完成作,名为「针作完成」,以此。「失」者,被盗贼等夺取。此亦因制作障碍已竟,故称为「已竟」。「坏」者,被白蚁等啮食。「烧」者,被火烧毁。「或衣期断」者,「我将于某某家得衣」,如是生起的衣期,彼已断。此等亦应知因制作障碍已竟,故有已竟性。故说「或于此等」等。以此说明衣障碍之无。故说「意为:衣之制作障碍已断」。如何了知此耶?故说「因为咖提那已舍」等。为了往他处而不施与,为摄取之义而铺展咖提那,五种利益,意为:坚固,咖提那已舍者,以彼为已舍咖提那者,彼已舍咖提那者的。「因为」者,原因义之不变词。「暂时得咖提那利益」,于此应补入「已舍咖提那的比库」,应知:暂时彼已舍咖提那的比库,意为:得不告辞行等咖提那利益。或者,「已舍咖提那的比库的」,此应作格位转换为「已舍咖提那的比库们」而连接。此所说为:衣障碍与住处障碍,二种障碍。于此等中,即使有一障碍存在时,因为得不告辞行等利益,非不存在。为何?应了知「衣已竟时」,此之意为:衣之制作障碍已断。「僧团的」者,被僧团。此为作者之属格。「舍」者,以八种母句之一,或以内舍而舍。

Tatrāti tasmiṃ kathine. Ubbhāro uddharaṇaṃ. Purimavassaṃvuṭṭhe tiṃsamatte pāveyyake bhikkhū uddissa ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vassaṃvuṭṭhānaṃ bhikkhūnaṃ kathinaṃ attharitu’’nti kathinakkhandhake (mahāva. 306) bhagavatā kathinassa anuññātattā ‘‘ayañhi kathinatthāro nāma…pe… anuññāto’’ti vuttaṃ. Tattha purimavassaṃvuṭṭhānanti vassacchedaṃ akatvā purimavassaṃvuṭṭhānanti attho. Etena vuṭṭhavassavasena tāva purimikāya vassaṃ upagatāyeva kathinatthāraṃ labhanti, na pacchimikāya upagatāti dasseti. Vuṭṭhavassavasena tāva evaṃ hotu, gaṇanavasena taṃ kittakā labhantīti āha ‘‘so’’tiādi. Soti kathinatthāro. Sabbantimena paricchedenāti gaṇanavasena pacchimakoṭiyā. Pañcannaṃ janānaṃ vaṭṭatīti pacchimakoṭiyā cattāro kathinadussassa dāyakā, eko paṭiggāhakoti pañcannaṃ janānaṃ vaṭṭati. Keci pana ‘‘pañcavaggakaraṇīyattā ‘pañcannaṃ janānaṃ vaṭṭatī’ti vutta’’nti vadanti, taṃ tesaṃ matimattaṃ ‘‘tatra, bhikkhave, yvāyaṃ catuvaggo bhikkhusaṅgho ṭhapetvā tīṇi kammāni upasampadaṃ pavāraṇaṃ abbhāna’’nti campeyyakkhandhake (mahāva. 388) vuttattā. Tasmāti yasmā vuṭṭhavassavasena purimavassaṃvuṭṭhānaṃ anaññāto, yasmā ca sabbantimena paricchedena pañcannaṃ janānaṃ vaṭṭati, tasmā. Yatthāti yasmiṃ vihāre. Ānisaṃseti anāmantacārādike kathinānisaṃse. Atha pana cattāro bhikkhū vassaṃ upagatā, eko paripuṇṇavasso sāmaṇero sace pacchimikāya upasampajjati, gaṇapūrako ceva hoti, ānisaṃsañca labhati. Tayo bhikkhū, dve sāmaṇerā, dve bhikkhū, tayo sāmaṇerā, eko bhikkhu, cattāro sāmaṇerāti etthāpi eseva nayo.

「于此」者,于彼咖提那。「舍」者,舍弃。前雨安居已住的三十位巴韦亚咖比库们,为了他们,世尊在咖提那篇集中说「诸比库,我允许雨安居已住的比库们铺展咖提那」,因咖提那被世尊允许,故说「此名为咖提那舍……乃至……被允许」。其中,「前雨安居已住者」,意为:不作雨安居中断而前雨安居已住者。以此显示:暂时依已住雨安居,仅于前期进入雨安居者得咖提那舍,非于后期进入者。依已住雨安居暂时如是,依计算彼多少人得耶?故说「彼」等。「彼」者,咖提那舍。「以最后边际之限定」者,依计算,于最后边际。「适合五人」者,于最后边际,四位咖提那布之施者,一位受取者,故适合五人。然而,有些人说「因应作五众甘马,故说『适合五人』」,彼是他们的见解而已,因在占波篇集中说「诸比库,于此,凡此四众比库僧团,除三种甘马:达上、自恣、告白」。因此,因为依已住雨安居,前雨安居已住者未被允许,且因以最后边际之限定适合五人,因此。「于何处」者,于何寺院。「利益」者,于不告辞行等咖提那利益。然而,若四位比库进入雨安居,一位圆满雨安居的沙玛内拉,若于后期达上,既是众数满足者,亦得利益。三位比库、二位沙玛内拉,二位比库、三位沙玛内拉,一位比库、四位沙玛内拉,于此亦是此法。

Khandhake vuttāya ñattidutiyakammavācāyāti –

以篇集中所说的白二甘马语:

‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho, idaṃ saṅghassa kathinadussaṃ uppannaṃ. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho imaṃ kathinadussaṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyya kathinaṃ attharituṃ, esā ñatti. Suṇātu me, bhante, saṅgho, idaṃ saṅghassa kathinadussaṃ uppannaṃ, saṅgho imaṃ kathinadussaṃ itthannāmassa bhikkhuno deti kathinaṃ attharituṃ. Yassāyasmato khamati imassa kathinadussassa itthannāmassa bhikkhuno dānaṃ kathinaṃ attharituṃ, so tuṇhassa. Yassa nakkhamati, so bhāseyya. Dinnaṃ idaṃ saṅghena kathinadussaṃ itthannāmassa bhikkhuno kathinaṃ attharituṃ, khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti (mahāva. 307) –

「尊者,请僧团听我说,此僧团的咖提那布已生起。若僧团适时,僧团应将此咖提那布施与某某名比库以铺展咖提那,此为白。尊者,请僧团听我说,此僧团的咖提那布已生起,僧团将此咖提那布施与某某名比库以铺展咖提那。若具寿认可将此咖提那布施与某某名比库以铺展咖提那,彼应默然。若不认可,应说。此咖提那布已被僧团施与某某名比库以铺展咖提那,僧团认可,因此默然,我如是持」

Evaṃ kathinakkhandhake vuttāya ñattidutiyakammavācāya. Kathinatthārārahassāti kathinaṃ attharituṃ bhabbassa. So ca kho pubbakaraṇajānanādīhi aṭṭhahi aṅgehi samannāgatoti veditabbo. Vuttañhetaṃ vinayavinicchaye ‘‘aṭṭhadhammakovido bhikkhu, kathinatthāramarahatī’’ti. Parivārepi (pari. 409) vuttaṃ –

如是以咖提那篇集中所说的白二甘马语。「咖提那舍之应作者」者,能够铺展咖提那者。而且,应知彼具足以先前作知等八支。因为此在律决择中说「具足八法的比库,应作咖提那舍」。在附随中亦说:

‘‘Aṭṭhahaṅgehi samannāgato puggalo bhabbo kathinaṃ attharituṃ. Katamehi aṭṭhahaṅgehi samannāgato puggalo bhabbo kathinaṃ attharituṃ? Pubbakaraṇaṃ jānāti, paccuddhāraṃ jānāti, adhiṭṭhānaṃ jānāti, atthāraṃ jānāti, mātikaṃ jānāti, palibodhaṃ jānāti, uddhāraṃ jānāti, ānisaṃsaṃ jānāti, imehi aṭṭhahaṅgehi samannāgato puggalo bhabbo kathinaṃ attharitu’’nti.

「具足八支的补特伽罗,堪能展开咖提那衣。具足哪八支的补特伽罗,堪能展开咖提那衣?知前行作业,知舍弃,知决意,知展开,知母句,知障碍,知收起,知利益,具足此八支的补特伽罗,堪能展开咖提那衣。」

Ettha ca pubbakaraṇaṃ nāma dhovanavicāraṇacchedanabandhanasibbanarajanakappakaraṇaṃ. Paccuddhāro nāma purāṇasaṅghāṭiādīnaṃ paccuddharaṇaṃ. Adhiṭṭhānaṃ nāma kathinacīvarādhiṭṭhānaṃ. Atthāro nāma kathinatthāro. Mātikā nāma aṭṭha mātikā. Palibodho nāma āvāsapalibodho cīvarapalibodhoti dve palibodhā. Uddhāro nāma pakkamanantikādayo. Ānisaṃso nāma pañcānisaṃsā.

此中,『前行作业』者,洗涤、检视、裁剪、缝合、缝纫、染色、整理等作业也。『舍弃』者,舍弃旧桑喀帝等也。『决意』者,咖提那衣的决意也。『展开』者,咖提那衣的展开也。『母句』者,八母句也。『障碍』者,住处障碍与衣障碍,此二障碍也。『收起』者,出发在即等也。『利益』者,五种利益也。

Yaṃ pana samantapāsādikāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 306) vuttaṃ ‘‘kathinaṃ pana kena attharitabbaṃ? Yassa saṅgho kathinacīvaraṃ deti, saṅghena pana kassa dātabbaṃ? Yo jiṇṇacīvaro hoti, sace bahū jiṇṇacīvarā honti, vuḍḍhassa dātabbaṃ. Vuḍḍhesupi yo mahāpariso tadaheva cīvaraṃ katvā attharituṃ sakkoti, tassa dātabbaṃ. Sace vuḍḍho na sakkoti, navakataro sakkoti, tassa dātabbaṃ. Apica saṅghena mahātherassa saṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭati, tasmā ‘tumhe, bhante, gaṇhatha, mayaṃ katvā dassāmā’ti vattabba’’nti, tampi kathinatthārārahaṃyeva gahetvāva dātabbaṃ. Dentena pana tīsu cīvaresu yaṃ yaṃ jiṇṇaṃ hoti, taṃ tadatthāya dātabbaṃ. Pakatiyā dupaṭṭacīvarassa dupaṭṭatthāyeva dātabbaṃ. Sacepissa ekapaṭṭacīvaraṃ ghanaṃ hoti, kathinasāṭako ca pelavo, sāruppatthāya dupaṭṭappahonakameva dātabbaṃ. ‘‘Ahaṃ alabhanto ekapaṭṭaṃ pārupāmī’’ti vadantassāpi dupaṭṭaṃ dātuṃ vaṭṭati. Yo pana lobhapakatiko hoti, tassa na dātabbaṃ. Tenāpi kathinaṃ attharitvā pacchā sibbetvā ‘‘dve cīvarāni karissāmī’’ti na gahetabbaṃ.

然而,于《善见律毗婆沙》中所说:「咖提那衣应由谁展开?僧团将咖提那衣给予谁?僧团应给予谁?应给予衣破旧者。若有众多衣破旧者,应给予长老。于诸长老中,应给予能于当日制作衣后展开的大人物。若长老不能,年少者能,应给予彼。又,僧团为摄受大长老是适当的,因此应说:『尊者们,您们取受,我们制作后将给予。』」此亦应取受堪能展开咖提那衣者后给予。给予者,于三衣中,凡哪件破旧,应为彼目的而给予。本性为双层衣者,应为双层目的而给予。若彼的单层衣厚重,而咖提那桑喀帝薄弱,为适合目的,应给予足以成双层者。即使对说『我若不得,将披单层』者,给予双层也是适当的。然而,对贪欲本性者,不应给予。彼展开咖提那衣后,不应于后缝合而取受『我将制作两件衣』。

Tenāti kathinatthārakena bhikkhunā. Tadahevāti tasmiṃyeva divase. Pañca vā atirekāni vākhaṇḍāni chinditvāti yathā pañcakhaṇḍikādīnaṃ saṅghāṭiādīnaṃ tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññatarappahonakāni mahāmaṇḍalaaḍḍhamaṇḍalādivasena pañca khaṇḍāni vā atirekāni vā sattādikhaṇḍāni honti, evaṃ chinditvā. Tasmiñca kathinacīvare kariyamāne ‘‘ahaṃ thero’’ti vā ‘‘bahussuto’’ti vā ekenāpi akātuṃ na labbhati. Anādariyena akarontassa dukkaṭaṃ. Tasmā sabbeheva sannipatitvā dhovanachedanasibbanarajanāni niṭṭhāpetabbāni. Tenāha ‘‘sesabhikkhūhipi tassa sahāyehi bhavitabba’’nti. Katacīvaramevāti niṭṭhitaparikammameva kathinadussaṃ. Sabbantimena paricchedena antaravāsakopi chinditvāva kātabbo aññathā atthāravipattito. Yathāha –

『彼』者,展开咖提那衣的比库也。『当日』者,于彼日也。『裁剪五片或超过五片的布片后』者,如同五片等的桑喀帝等三衣中任一所需,依大圆、半圆等方式,有五片或超过五片的七片等布片,如是裁剪后。于彼咖提那衣制作时,以『我是长老』或『多闻』,即使一人也不得不作。不恭敬而不作者,恶作。因此,一切人皆应集合,完成洗涤、裁剪、缝纫、染色。故说『其余比库们也应成为彼的助伴』。『已作衣』者,已完成准备工作的咖提那布也。以一切边际的界限,即使下衣也应裁剪后制作,否则展开失败。如所说——

‘‘Kathañca pana, bhikkhave, anatthataṃ hoti kathinaṃ? Na ullikhitamattena atthataṃ hoti kathinaṃ…pe… na aññatra pañcakena vā atirekapañcakena vā tadaheva sañchinnenā’’ti (mahāva. 308).

「诸比库,如何咖提那衣未展开?仅以画线不算展开咖提那衣……乃至……除非于当日以五片或超过五片裁剪缝合。」

Tenevāha ‘‘acchinnāsibbitaṃ pana na vaṭṭatī’’ti. Tena bhikkhunāti atthārakena bhikkhunā. Attharitabbanti attharaṇaṃ kātabbaṃ. Tañca kho tathāvacībhedakaraṇamevāti daṭṭhabbaṃ. Yathāha –

故说『未裁剪缝合者不适当』。『彼比库』者,展开者比库也。『应展开』者,应作展开也。此应见为仅是破坏如是语的制作。如所说——

‘‘Sace saṅghāṭiyā kathinaṃ attharitukāmo hoti, porāṇikā saṅghāṭi paccuddharitabbā, navā saṅghāṭi adhiṭṭhātabbā, ‘imāya saṅghāṭiyā kathinaṃ attharāmī’ti vācā bhinditabbā’’ti (pari. 413) –

「若欲以桑喀帝展咖提那衣,应舍旧桑喀帝,应决意新桑喀帝,应说『我以此桑喀帝展咖提那衣』之语」——

Vitthāro. ‘‘Bhante, āvuso’’ti ca ‘‘anumodatha, anumodāhī’’ti ca vacanabhedaṃ sandhāya ‘‘therānañcā’’tiādi vuttaṃ.

详说。「尊者」与「大德」以及「请随喜」与「我等随喜」之语差别,依此而说「对长老等」等。

Evaṃ atthārakena paṭipajjitabbavidhiṃ dassetvā idāni anumodakehi paṭipajjitabbavidhiṃ dassetuṃ ‘‘tehipī’’tiādi vuttaṃ. ‘‘Anumodāmā’’ti attanāva attani gāravavasena vuttaṃ. Kiñcāpi evaṃ vuttaṃ, tathāpi ekakena ‘‘anumodāmā’’ti vattuṃ na vaṭṭati, ‘‘anumodāmi’’cceva vattabbanti vadanti, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Idāni kathinānisaṃse dassetuṃ bhūmiṃ vicārayanto ‘‘purimavassaṃvuṭṭhesupī’’tiādimāha. Tattha tesaṃyevāti atthārakaanumodakānaṃyeva. Vuttañhetaṃ parivāre ‘‘dvinnaṃ puggalānaṃ atthataṃ hoti kathinaṃ atthārakassa ca anumodakassa cā’’ti (pari. 403). Teti atthārakaanumodakā. Tato paṭṭhāyāti atthārānumodanato paṭṭhāya. Yāva kathinassubbhārāti na kevalaṃ cīvaramāseyeva, atha kho aṭṭhannaṃ mātikānaṃ aññatarena vā antarubbhārena vā yāva kathinassubbhārā pañcānisaṃse labhanti, uddhaṭe pana na labhantīti attho.

如是显示展衣者应行之法后,今为显示随喜者应行之法,故说「彼等亦」等。「我等随喜」者,以自己对自己之尊重而说。虽如是说,然单独一人不应说「我等随喜」,应说「我随喜」,如是说者,应审察而取。今为显示咖提那衣之利益,考察基础而说「即使前瓦萨已出」等。其中,「彼等之」者,即展衣者与随喜者之。于《篇集》中说:「咖提那衣为二人所展,即展衣者与随喜者」。「彼等」者,展衣者与随喜者。「从彼时起」者,从展衣与随喜起。「直至咖提那衣之收」者,非仅衣月而已,而是以八种母句之任一,或以中间收,直至咖提那衣之收,得五种利益,但收后则不得,此为义。

Idāni te pañcānisaṃse sarūpato dassetuṃ ‘‘anāmantacāro’’tiādimāha. Tattha anāmantacāro nāma pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena nimantitassa santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā kulesu cārittāpajjanaṃ. Asamādānacāro nāma nāmenādhiṭṭhitassa cīvarassa asamādānacaraṇaṃ, nāmenādhiṭṭhitānaṃ tiṇṇaṃ cīvarānamaññataraṃ cīvaraṃ yattha katthaci nikkhipitvā aññattha aruṇuṭṭhāpananti attho, cīvaravippavāsoti vuttaṃ hoti. Yāvadatthacīvaranti yāvatā cīvarena attho hoti, tāvatakaṃ anadhiṭṭhitaṃ avikappitaṃ cīvaradhāraṇaṃ, dasāhamatikkamitvā cīvarassa ṭhapananti attho. Gaṇassa bhojanaṃ gaṇabhojanaṃ. Gaṇoti cettha cattāro vā tatuttari vā bhikkhū. Tesaṃ viññattito vā nimantanato vā laddhassa odanādīnaṃ pañcannaṃ aññatarabhojanassa saha gahaṇanti attho. Yo ca tattha cīvaruppādoti tattha kathinatthatasīmāya matakacīvaraṃ vā hotu, saṅghaṃ uddissa dinnaṃ vā saṅghikena tatruppādena ābhataṃ vā yena kenaci ākārena yaṃ saṅghikaṃ cīvaraṃ uppajjati, taṃ tesaṃ bhavissatīti attho. Tenāha ‘‘tasmiṃ āvāse saṅghassa uppannacīvarañcā’’ti.

今为如实显示彼五种利益,故说「不告行」等。其中,「不告行」者,名为受五种食之任一邀请者,不问现前比库而于俗家行。「不持行」者,名为不持以名决意之衣而行,即将以名决意之三衣中任一衣置于某处而于他处黎明升起之义,说为离衣宿。「随意衣」者,以所需之衣为量,持未决意、未净施之衣,即超过十日而置衣之义。「众食」者,众之食。此中「众」者,四比库或更多。彼等由告知或邀请而得之饭等五种食之任一食之共同受取之义。「于彼处所生之衣」者,于彼咖提那衣已展之界,或有死者衣,或施与僧团,或以僧物由彼处所生而持来,或以任何方式所生之僧物衣,将属于彼等之义。故说「于彼住处僧团所生之衣」。

‘‘Yaṃ pana tattha saṅghassa uppannaṃ pattādi vā aññaṃ bhaṇḍaṃ vā, taṃ sabbesaṃ pāpuṇāti. Yaṃ pana tatruppādena taṇḍulādinā vatthaṃ cetāpitaṃ, atthatakathinānameva tāni vatthāni pāpuṇanti. Vatthehi pana taṇḍulādīsu cetāpitesu sabbesaṃ tāni pāpuṇantī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ, tampi cetāpitakālato paṭṭhāya cīvaruppādo na hotīti suvuttanti daṭṭhabbaṃ. Anatthatakathinā pana imesu pañcasu ānisaṃsesu cīvaramāse asamādānacāraṃ ṭhapetvā sesānisaṃse labhanti. Yadi asamādānacāropi labbheyya, pāveyyakā bhikkhū vassaṃvuṭṭhā okapuṇṇehi cīvarehi na bhagavantaṃ upasaṅkameyyuṃ. Yasmā taṃ na labbhati, tasmā cīvaramāsepi cīvaraṃ samādāya eva bhagavantaṃ upasaṅkamiṃsu.

「然于彼处僧团所生之钵等或其他物品,一切人得之。然以彼处所生之米等所制之布,唯已展咖提那衣者得彼等布。然以布所制之米等,一切人得之」,于义疏中如是说,彼亦应见为从制作时起无衣之生起,故善说。然未展咖提那衣者,于此五种利益中,于衣月除不持行外,得其余利益。若亦得不持行,则行脚比库出瓦萨后,不应以满足之衣前往世尊处。因不得彼,故即使衣月亦持衣而前往世尊处。

Evaṃ kathinatthāraṃ dassetvā idāni ubbhāraṃ dassento ‘‘taṃ panetaṃ kathina’’ntiādimāha. Tattha mātikāti mātaro, janettiyoti attho. Kathinubbhārañhi etā aṭṭha janenti. Tāsu pakkamanaṃ anto etissāti pakkamanantikā. Evaṃ sesāpi veditabbā. Tattha yo bhikkhu atthatakathino kathinacīvaraṃ ādāya tasmiṃ āvāse nirapekkho ‘‘na paccessa’’nti pakkamati, tassevaṃ pakkamato kathinuddhāro atikkantamattāya sīmāya hotīti pakkamanantiko kathinuddhāroti veditabbo.

如是显示咖提那衣之展后,今显示收而说「然彼咖提那衣」等。其中,「母句」者,母,能生之义。此八者生咖提那衣之收。其中,「去终」者,去于此内。如是其余亦应知。其中,若比库已展咖提那衣,取咖提那衣,于彼住处无期待而「不还」而去,彼如是去时,以超越界之刹那而有咖提那衣之收,应知为去终咖提那衣之收。

Yo pana ānisaṃsacīvaraṃ ādāya pakkamati, tassa bahisīmāgatassa evaṃ hoti ‘‘idhevimaṃ karissāmi, na puna taṃ vihāraṃ gacchissāmī’’ti tasmiṃ āvāse nirapekkho hutvā taṃ cīvaraṃ kāreti, tassa bhikkhuno niṭṭhānantiko kathinuddhāro.

若有比库取得利益衣后离去,当他到达界外时生起如是念:『我将在此处制作此衣,不再返回那寺院』,对那寺院无所期待而制作那衣,对那比库而言,是完成时咖提那衣舍。

Yadi pana ānisaṃsamūlacīvaraṃ ādāya bahisīmāgato ‘‘nevimaṃ cīvaraṃ karissāmi, na ca taṃ āvāsaṃ gacchissāmī’’ti sanniṭṭhānaṃ karoti, tadā sanniṭṭhānantiko kathinuddhāro.

若有比库取得利益根本衣后到达界外,决意『我既不制作此衣,也不前往那寺院』,那时是决意时咖提那衣舍。

Tadeva ānisaṃsacīvaraṃ laddhā taṃ ādāya bahisīmaṃ gantvā ‘‘idhevimaṃ cīvaraṃ karissāmi, na gacchissāmī’’ti karontassa sace taṃ cīvaraṃ nassati vinassati ḍayhati, nāsanantiko kathinuddhāro hoti.

若有比库获得那利益衣后,取之前往界外,正在制作时想『我将在此处制作此衣,不再前往』,若那衣遗失、毁坏或被烧毁,则是失坏时咖提那衣舍。

Sace pana ānisaṃsacīvaraṃ laddhā tasmiṃ vihāre sāpekkhova bahisīmāgato ‘‘vihāre bhikkhūhi antarubbhāraṃ kata’’nti suṇāti, tassa savanantiko kathinuddhāro hoti.

若有比库获得利益衣后,对那寺院仍有期待而前往界外,听闻『寺院中比库们已作揭衣』,对他而言是听闻时咖提那衣舍。

Āsāya avacchedo etissāti āsāvacchedikā. Yo pana yena kenaci ‘‘tuyhaṃ cīvaraṃ dassāmī’’ti vutto tasmiṃ cīvare āsāya vihāre apekkhaṃ pahāya bahisīmāgato puna tena ‘‘na sakkomi dātu’’nti vutte āsaṃ chindati, tassa āsāvacchediko kathinuddhāro hoti.

『断绝期待者,是期待断绝』。若有比库被某人以『我将给你衣』所告知,对那衣怀有期待而住于寺院,舍弃期待后前往界外,再被那人说『我不能给予』而断绝期待,对他而言是期待断绝时咖提那衣舍。

Yo pana vassaṃvuṭṭhavihārato aññaṃ vihāraṃ sāpekkhova gantvā āgacchanto antarāmaggeyeva kathinuddhāraṃ vītināmeti, tassa sīmātikkamanantiko kathinuddhāro.

若有比库从度瓦萨寺院前往另一寺院时仍有期待,归来途中正在中途即超越咖提那衣舍期限,对他而言是越界时咖提那衣舍。

Saha ubbhārenāti sahubbhārā. Ānisaṃsacīvaraṃ ādāya sāpekkhova bahi gantvā kathinuddhāraṃ sambhuṇantassa kathinuddhāro sahubbhāroti veditabbo.

「与取起同时」者,即与取起同时。应知:当比库带着利益衣出外,仍有期待,在外完成咖提那衣取起时,咖提那衣取起与取起同时。

‘‘Etasmiṃ pana pakkamanantike kathinuddhāre paṭhamaṃ cīvarapalibodho chijjatī’’tiādinā cīvarapalibodhupacchedādikassa vinicchayassa vitthārato samantapāsādikāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 311) vuttattā 8 ‘‘tattha vitthāravinicchayo’’tiādimāha. Atthārubbhārānaṃyeva vā vitthāravinicchayassa tatthāgatattā evaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ. Sesapalibodhābhāvanti avasesassa palibodhassa abhāvaṃ, āvāsapalibodhābhāvanti attho.

「在此出发边际的咖提那衣取起中,首先衣障断」等,关于衣障断等的详细决择,因在《善见律注》中已详说,故说「彼处有详细决择」等。或应见:因仅八种取起的详细决择在彼处已说,故如是说。「余障不存在」者,余下的障的不存在,意为住处障的不存在。

Assāti kālassa. Dasāhaparamanti accantasaṃyoge upayogavacananti āha ‘‘taṃ dasāhaparamaṃ kāla’’nti. Atirekanti adhikaṃ, so ca adhikabhāvo adhiṭṭhitavikappitacīvaratoti āha ‘‘adhiṭṭhitavikappitesū’’tiādi. Khomanti (pārā. aṭṭha. 2.636-638) khomasuttehi vāyitaṃ khomapaṭṭacīvaraṃ. Tathā sesāni. Kambalaṃ nāma manussalomavāḷalome ṭhapetvā sesalomehi vāyitvā katavatthaṃ. Sāṇaṃ nāma sāṇavākehi katavatthaṃ. Bhaṅgaṃ nāma khomasuttādīhi pañcahi missetvā katavatthaṃ. ‘‘Pāṭekkaṃ vākamayamevā’’tipi vadanti. Tadanulomānaṃ vāti dukūlaṃ pattuṇṇaṃ somārapaṭṭaṃ cīnapaṭṭaṃ iddhijaṃ devadinnanti tesaṃ khomādīnaṃyeva anulomānaṃ channaṃ cīvarānaṃ vā, tattha dukūlaṃ sāṇassa anulomaṃ vākamayattā. Pattuṇṇadese pāṇakehi sañjātavatthaṃ pattuṇṇaṃ. Somāradese jātaṃ vatthaṃ somārapaṭṭaṃ. Tathā cīnapaṭṭaṃ. Imāni tīṇipi koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā. Iddhijaṃ ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā nibbattacīvaraṃ. Taṃ pana khomādīnamaññataraṃ hotīti tesaṃyeva anulomaṃ. Devehi dinnaṃ cīvaraṃ devadinnaṃ, taṃ kapparukkhe nibbattaṃ jāliniyā devakaññāya anuruddhattherassa dinnavatthasadisaṃ, tampi khomādīnaṃyeva anulomaṃ hoti tesu aññatarabhāvato.

「有」者,时的。「最多十日」者,说「彼时最多十日」,是在极端结合时的用语。「超过」者,超出,而此超出是关于决意衣与分配衣,故说「在决意与分配中」等。「麻布」者,以麻线织成的麻布衣。其余亦然。「羊毛」者,名为除人毛与兽毛外,以其余毛织成的布。「麻」者,名为以麻纤维制成的布。「杂」者,名为以麻线等五种混合制成的布。也有说「各别仅以纤维制成」。「彼等相似者」者,细棉布、毛织物、索玛拉布、中国布、神变生、天人所给,这些是麻布等的相似,或六种衣的相似。其中,细棉布是麻的相似,因为是纤维制成。在毛织物地区,由虫所生的布为毛织物。在索玛拉地区所生的布为索玛拉布。中国布亦然。这三种都是丝的相似,因为是由虫制成的线。神变生者,是来比库以福德神变力所生的衣。然而它是麻布等之一,故是它们的相似。天人所给的衣为天人所给,它如在如意树生、由天女嘉利尼给予阿努儒达长老的布,它也是麻布等的相似,因为是它们之一。

Dīghato vaḍḍhakihatthappamāṇaṃ, vitthārato tato upaḍḍhappamāṇaṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ. Aṭṭhaṅgulaṃ sugataṅgulenāti ettha sugataṅgulaṃ nāma idāni majjhimassa purimassa tīṇi aṅgulāni, tena sugataṅgulena aṭṭhaṅgulaṃ vaḍḍhakihatthappamāṇanti attho. Caturaṅgulavitthatanti etthāpi yathāvuttānusāreneva attho veditabbo. Yesaṃ pana adhiṭṭhānavikappanānaṃ abhāvato adhiṭṭhitavikappitesu apariyāpannattā idaṃ atirekacīvaraṃ nāma hoti.

「长度为一腕尺量,宽度为其半量,不入分配的最后」。「八指以善逝指」者,此中善逝指者,现今中等人的三指,以彼善逝指八指为一腕尺量,此为义。「四指宽」者,此中亦应依如前所说而知义。然而,对于那些因无决意与分配而不摄入决意与分配中者,此名为超过衣。

Taṃ adhiṭṭhānavikappanaṃ kenākārena jānitabbanti anuyogaṃ sandhāya taṃ dassetuṃ ‘‘yaṃ pana vutta’’ntiādi āraddhaṃ. Tattha yaṃ pana vuttanti atirekacīvaraṃ dassetuṃ ‘‘adhiṭṭhitavikappitesu apariyāpannattā’’ti amhehi yaṃ vuttanti attho. Ticīvaraṃ adhiṭṭhātunti nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātuṃ. Na vikappetunti saṅghāṭiādināmena vikappetuṃ na anujānāmīti attho. ‘‘Imaṃ cīvaraṃ vikappemī’’ti pana vikappetuṃ vaṭṭatiyeva. Sāmaññavacanaṃ pana ticīvarassa kaṇḍupaṭicchādivassikasāṭikānaṃ viya kālavasena visesābhāvā cassa vikappetabbatāti dassanatthaṃ , na pana sabbathā vikappanapaṭisedhanatthanti daṭṭhabbaṃ. Tathā hi purāṇacīvaraṃ paccuddharitvā navassa adhiṭṭhānavacanato, ‘‘anāpatti adhiṭṭheti vikappetī’’tiādivacanato (pārā. 469) ca ticīvarassapi vikappanāya okāso dinno. Esa nayo sabbattha. Ticīvarādīni hi adhiṭṭhahantena ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā taṃ taṃ nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātabbaṃ. Vikappentena pana ‘‘imaṃ saṅghāṭi’’ntiādinā tassa tassa cīvarassa nāmaṃ aggahetvā ‘‘imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vikappetabbaṃ. Ticīvaraṃ vā hotu, aññaṃ vā, yadi taṃ taṃ nāmaṃ gahetvā vikappeti, avikappitaṃ hoti, atirekacīvaraṭṭhāneyeva tiṭṭhati. Tato paraṃ vikappetunti catumāsato paraṃ ‘‘imaṃ cīvaraṃ vikappemī’’ti vikappetuṃ. Idañca paribhuñjituṃ anuññātaṃ. Keci pana (sārattha. ṭī. 2.469) ‘‘tato paraṃ vikappetvā yāva āgāmisaṃvacchare vassānaṃ catumāsaṃ, tāva ṭhapetuṃ anuññāta’’nti vadanti. Tato paranti ābādhato paraṃ. ‘‘Imāsañca pana vassikasāṭikakaṇḍupaṭicchādīnaṃ tato paraṃ vikappetvā paribhogassa anuññātattā tathāvikappitaṃ aññanāmena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabba’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Adhiṭṭhātabbavikappetabbatā jānitabbāti adhiṭṭhātabbaṃ vikappetabbanti evaṃ adhiṭṭhānavikappanā jānitabbāti attho.

「彼决意与分配如何应知」,为显示此疑问,开始「然而所说」等。其中「然而所说」者,为显示超过衣,我们所说「因不摄入决意与分配中」,此为义。「决意三衣」者,说名称后决意。「不分配」者,不以桑喀帝等名称分配,此为义。然而「我分配此衣」,如是分配确实允许。但普通语是为显示三衣如同疥疮覆盖衣、雨季衣等,因时间上无差别而应分配,非为完全禁止分配,应如是见。如是,从取出旧衣决意新衣的语句,及从「无罪,决意、分配」等语句,三衣的分配也给予了机会。此规则处处皆然。决意三衣等者,应说彼彼名称「我决意此桑喀帝」等而决意。然而分配者,不取「此桑喀帝」等彼彼衣的名称,应分配「我分配此衣给你」。无论是三衣或其他,若取彼彼名称而分配,则为未分配,仍住于超过衣的位置。「其后分配」者,四月后「我分配此衣」而分配。此允许受用。然而有些人说「其后分配后,直到来年雨季四月,允许保存」。「其后」者,病后。「然而这些雨季衣、疥疮覆盖衣等,因允许其后分配后受用,如是分配后应以其他名称决意而受用」,在结文中如是说。「应知决意与分配性」者,应决意、应分配,如是应知决意与分配,此为义。

Pañcaparimāṇaṃ assāti pañcakaṃ, muṭṭhissa muṭṭhihatthassa sambandhaṃ pañcakaṃ muṭṭhipañcakaṃ. Esa na yo muṭṭhittikanti etthāpi. Pārupanenapi sakkā nābhiṃ paṭicchādetunti āha ‘‘dvihatthopi vaṭṭatī’’ti. Na kevalaṃ aḍḍhateyyova vaṭṭati, atha kho dvihatthopi vaṭṭatīti pi-saddassa attho daṭṭhabbo. Atirekañcāti sugatacīvarappamāṇampi tato adhikampi. Paccuddharāmīti ṭhapemi, pariccajāmīti vā attho. ‘‘Imaṃ cīvaraṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti (sārattha. ṭī. 2.469) evampi vattuṃ vaṭṭati. Kāyavikāraṃ karontenāti hatthādinā cīvaraṃ parāmasantena, cālentena vā. Idañhi adhiṭṭhānaṃ yena kenaci sarīrāvayavena aphusantassa na vaṭṭati. Duvidhanti sammukhāparammukhabhedena duvidhaṃ. Vācā bhinditabbāti vacanaṃ nicchāretabbaṃ. Antogabbhādīsūti antogabbhauparipāsādesu. Sāmantavihāreti yattha tadaheva gantvā nivattetuṃ sakkā, evarūpe samīpavihāre. Idañca desanāsīsamattaṃ, tasmā dūre ṭhitampi adhiṭṭhātabbanti vadanti. ‘‘Ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā’’ti iminā cīvarasaṃlakkhaṇaṃ vuttaṃ. Na hi ṭhapitaṭṭhānamattasallakkhaṇena kiñci payojanaṃ atthi.

「有五量」者,五个,拳的拳手的关系五个为拳五个。「此非拳三」者,此中亦然。「即使以披覆也能覆盖脐」,故说「二手也允许」。不仅一手半允许,而且二手也允许,应见「也」字之义。「超过」者,善逝衣量及超过彼者。「我取出」者,我保存,或我舍弃,此为义。「我决意此衣为桑喀帝」,如是说也允许。「作身变化者」者,以手等触衣,或摇动。此决意若不以任何身体部分触碰则不允许。「二种」者,以面前与不面前之别为二种。「应破语」者,应发出言语。「在内室等」者,在内室、楼上、阁楼等。「周边住处」者,当日能去而返回之处,如是近处住处。此仅是教说的头,故说即使在远处也应决意。「观察放置处」,以此说衣的观察。仅观察放置处无任何作用。

Adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehīti paccattharaṇamukhapuñchanacoḷaparikkhāracoḷavasena adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehi. Adhiṭṭhānato pubbe saṅghāṭiādivohārassa abhāvato ‘‘imaṃ paccuddharāmī’’ti paccattharaṇādīnaṃ visuṃ paccuddharaṇavidhiṃ dasseti. Paccattharaṇādināmena pana adhiṭṭhātabbattā ‘‘imaṃ paccattharaṇaṃ paccuddharāmī’’tiādinā vuttepi nevatthi doso. Puna adhiṭṭhātabbānīti saṅghāṭiādināmena adhiṭṭhātabbāni. Parikkhāracoḷakassa pana parikkhāracoḷavasena adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehipi saṅghāṭiādimhi kate paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbanti natthi. Pubbe katādhiṭṭhānameva adhiṭṭhānaṃ. Adhiṭṭhitena pana tena saddhiṃ mahantatarameva dutiyaṃ paṭṭaṃ vā khaṇḍaṃ vā saṃsibbantena adhiṭṭhātabbaṃ, same vā khuddake vā adhiṭṭhānakiccaṃ natthi. Sukhaparibhogatthanti vippavāsadosābhāvato yattha katthaci ṭhapetvā dhammassavanādinā kiccena aññattha aruṇaṃ uṭṭhāpetvā āgantvā nissajjanaṃ vināva paribhuñjituṃ sakkuṇeyyatāya sukhaparibhogatthaṃ. Parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātunti parikkhāracoḷaṃ katvā adhiṭṭhātuṃ.

「以决意安置之衣」者,即以铺敷布、拭面布、资具布之方式决意安置之衣。因决意之前无桑喀帝等名称之故,显示『我舍弃此』之铺敷布等各别舍弃之法。然而因应以铺敷布等之名决意,故即使以『我舍弃此铺敷布』等语说,亦无过失。「应再决意」者,应以桑喀帝等之名决意。然而资具布,即使以资具布之方式决意安置之衣,于桑喀帝等作成时,亦无需舍弃后再决意。先前所作之决意即是决意。然而以彼已决意者,缝合更大之第二布片或碎片时,应决意;若相同或更小,则无决意之必要。「为乐受用之故」者,因无离别之过失,于任何处安置,以听法等事务前往他处,至黎明起来,无需舍弃即可受用,为乐受用之故。「决意资具布」者,作为资具布而决意。

Anatirittapamāṇāti ‘‘dīghaso cha vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ aḍḍhateyyā’’ti (pāci. 543) vuttappamāṇato anadhikapamāṇā. Paccuddharitvā vikappetabbāti vassikasāṭikabhāvato apanetvā vikappetabbā, hemantassa paṭhamadivasato paṭṭhāya antodasāhe vassikasāṭikāvassikasāṭikabhāvato apanetvā ‘‘imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappemī’’tiādinā nayena vikappetabbāti vuttaṃ hoti. Aññathā hi ‘‘vassikasāṭikā vassānamāsātikkamenāpi, kaṇḍupaṭicchādi ābādhavūpasamenāpi adhiṭṭhānaṃ vijahatī’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. kathinasikkhāpadavaṇṇanā) vakkhamānattā vassānamāsato paraṃ asati adhiṭṭhāne kiṃ paccuddhareyyāti ‘‘paccuddharitvā’’ti vacanameva nopapajjeyya.

「不超过量」者,不超过『长六善逝张手,宽二张手半』所说之量。「舍弃后应分配」者,应从雨季衣之状态除去而分配,从寒季第一日起,于十日内,应从雨季衣之状态除去,以『我将此衣分配予汝』等方式分配,如是所说。否则,因将说『雨季衣即使雨季月过后,即使疥癣等病痊愈,亦舍弃决意』之故,雨季月之后,若无决意,何须舍弃?『舍弃后』之语即不成立。

Keci pana (sārattha. ṭī. 2.469) ‘‘yathā kathinamāsabbhantare uppannacīvaraṃ kathinamāsātikkame nissaggiyaṃ hoti, evamayaṃ vassikasāṭikāpi vassānamāsātikkame nissaggiyā hoti. Tasmā kattikapuṇṇamadivase paccuddharitvā tato paraṃ hemantassa paṭhamadivase vikappetabbāti evamattho gahetabbo, paccuddharitvā tato paraṃ vikappetabbāti padayojanā veditabbā’’ti ca vadanti, taṃ na yuttaṃ. Kathinamāse uppannañhi cīvaraṃ atirekacīvaraṭṭhāne ṭhitattā avasānadivase anadhiṭṭhitaṃ kathinamāsātikkame nissaggiyaṃ hoti. Ayaṃ pana vassikasāṭikā adhiṭṭhahitvā ṭhapitattā na tena sadisāti vassānātikkame kathaṃ nissaggiyaṃ hoti anadhiṭṭhitaavikappitameva hi taṃ kālātikkame nissaggiyaṃ hoti, tasmā hemantepi vassikasāṭikā dasāhaparihāraṃ labhati. Evaṃ kaṇḍupaṭicchādipi adhiṭṭhānavijahanato paraṃ dasāhaparihāraṃ labhati. Dasāhaṃ pana anatikkāmetvā vikappetabbā. Nahānatthāya anuññātattā vaṇṇabhedamattarattāpi cesā vaṭṭatīti vuttaṃ. ‘‘Dve pana na vaṭṭantī’’ti dvinnaṃ adhiṭṭhānābhāvato vuttaṃ . ‘‘Sace vassāne aparā vassikasāṭikā uppannā hoti, purimavassikasāṭikaṃ paccuddharitvā, vikappetvā ca adhiṭṭhātabbā’’ti vadanti.

然而有些人说:『如同咖提那月内所得之衣,咖提那月过后成为尼萨耆亚,如是此雨季衣亦于雨季月过后成为尼萨耆亚。故应取此义:于咖提咖满月日舍弃后,其后于寒季第一日应分配,应知「舍弃后其后应分配」之句连结』,此不合理。因咖提那月所得之衣,住于多余衣之处,故最后日未决意者,咖提那月过后成为尼萨耆亚。然而此雨季衣,因决意安置,故不与彼相似,如何于雨季过后成为尼萨耆亚?未决意、未分配者,时过后方成为尼萨耆亚。故寒季时雨季衣亦得十日之保护。如是疥癣等,舍弃决意之后,亦得十日之保护。然而十日未过应分配。因许可为沐浴之故,即使仅颜色改变亦可,如是所说。『然而二件不可』者,因无二件之决意,故如是说。『若雨季时另一雨季衣生起,应舍弃前雨季衣,分配后决意』,如是说。

Pamāṇayuttanti ‘‘dīghaso sugatavidatthiyā dve vidatthiyo, vitthārato diyaḍḍhaṃ dasā vidatthī’’ti (pāci. 531 ādayo) iminā pamāṇena yuttaṃ. Pamāṇikāti ‘‘sugatavidatthiyā dīghaso catasso vidatthiyo, tiriyaṃ dve vidatthiyo’’ti evaṃ vuttappamāṇayuttā. Paccuddharitvā vikappetabbāti ettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ heṭṭhā vuttameva. Yasmā bhikkhūnaṃ ticīvare paripuṇṇe, atthe ca sati parissāvanādīhi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, parikkhāracoḷaka’’nti (mahāva. 357) bahūnaṃ pattatthavikaparissāvanādīnaṃ saṅgahavasena parikkhāracoḷādhiṭṭhānamanuññātaṃ, tasmā ‘‘parikkhāracoḷe gaṇanā natthī’’tiādi vuttaṃ. Bhagavatā hi yaṃ yaṃ bhikkhū labhanti, taṃ taṃ iminā vidhānena adhiṭṭhahitvā puna ‘‘yena yena parissāvanādinā attho hoti, taṃ taṃ katvā gaṇhantū’’ti anukampāya anuññātaṃ. Tenevāha ‘‘thavikāpī’’tiādi. Ādisaddena ‘‘etāni cīvarāni parikkhāracoḷāni adhiṭṭhāmī’’ti asammukhādhiṭṭhānaṃ saṅgaṇhāti. ‘‘Senāsanaparikkhāratthāya dinnapaccattharaṇe cā’’ti iminā attano santakaṃ paṭikkhipati. Keci pana (sārattha. ṭī. 2.469) ‘‘anivāsetvā, apārupitvā ca kevalaṃ pañcapīṭhesuyeva attharitvā paribhuñjiyamānaṃ paccattharaṇaṃ attano santakampi anadhiṭṭhitaṃ vaṭṭatī’’ti vadanti, taṃ ayuttaṃ senāsanaparikkhāratthāya dinna’’nti paccattharaṇassa visesitattā. Bhisibibbohanapāvārakojavānampi senāsanaparikkhāratoyeva adhiṭṭhānakiccaṃ natthīti veditabbaṃ.

「合于量」者,以『长善逝张手二张手,宽二张手半,十张手』此量相应。「有量」者,『善逝张手长四张手,宽二张手』,如是所说量相应。「舍弃后应分配」者,此处应说者,即下文所说。因比库之三衣圆满,有需要时,以滤水布等『诸比库,我许可资具布』,摄取许多钵袋、分配、滤水布等之故,许可资具布之决意,故说『资具布无计算』等。世尊以慈悲,许可比库所得之任何物,以此法决意后,再『以任何滤水布等有需要,作彼而取』。故说『针筒亦』等。以「等」字摄取『我决意此等衣为资具布』之不现前决意。以『为住所资具而施之铺敷布』,拒绝自己所有者。然而有些人说:『未穿着、未披覆,仅铺于五座具而受用之铺敷布,自己所有者未决意亦可』,此不合理,因铺敷布以『为住所资具而施』特别指定之故。应知枕头、被褥、帷幕、地毯亦为住所资具,无决意之必要。

Adhiṭṭhitañca panetaṃ cīvaraṃ paribhuñjato kathaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti āha ‘‘sabbañca paneta’’ntiādi. Tattha acchinditvā gahaṇenāti corādīhi acchinditvā gahaṇena. Hīnāyāvattanenāti gihibhāvāya āvattanena, vibbhamenāti attho, ‘‘sīlavantova hutvā gihī bhavissāmī’’ti setavatthanivāsanenāti vuttaṃ hoti. ‘‘Antimavatthuṃ ajjhāpannassa setavatthanivāso vā kāsāyacajanaṃ vā hīnāyāvattana’’nti keci. ‘‘‘Hīnāyāvattanenā’ti iminā bhikkhuniyā eva adhiṭṭhānavijahanaṃ gahitaṃ hoti. Sā hi yadā vibbhamati, tadā assamaṇī hoti. Bhikkhu pana vibbhamantopi yāva sikkhaṃ na paccakkhāti, tāva bhikkhuyevāti adhiṭṭhānaṃ na vijahatī’’ti apare. Sikkhāpaccakkhānenāti liṅge ṭhitasseva sikkhāya paccakkhānena. Yo hi bhikkhuliṅge ṭhitova sikkhaṃ paccakkhāti, tassa kāyalaggampi cīvaraṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti. Kālaṅkiriyāyāti maraṇena. Liṅgaparivattanenāti purisaliṅgassa , itthiliṅgassa vā parivattanena, purisassa itthiliṅgapātubhāvena, itthiyā vā purisaliṅgapātubhāvenāti vuttaṃ hoti.

「然而此决意之衣,受用者如何舍弃决意?」说『然而此一切』等。其中「以断取」者,以盗贼等断取。「以退转于下」者,以退转于在家状态,意为还俗,说『我将成为持戒之在家人』,以穿白衣,如是所说。『达最后事者,穿白衣或舍弃袈裟为退转于下』,某些人如是说。『「以退转于下」,以此仅取比库尼之舍弃决意。彼女还俗时,即非沙门。然而比库即使还俗,只要未舍弃学,仍是比库,故不舍弃决意』,其他人如是说。「以舍弃学」者,住于相时,以舍弃学。住于比库相而舍弃学者,即使身着之衣亦舍弃决意。「以命终」者,以死亡。「以相转变」者,以男相或女相之转变,男子女相显现,或女子男相显现,如是所说。

Kaniṭṭhaṅgulinakhapiṭṭhippamāṇenāti heṭṭhimaparicchedaṃ dasseti. Oratoti abbhantarato. Yo pana dubbalaṭṭhāne paṭhamaṃ aggaḷaṃ datvā pacchā dubbalaṭṭhānaṃ chinditvā apaneti, adhiṭṭhānaṃ na bhijjati. Maṇḍalaparivattanepi eseva nayo. Dupaṭṭassa pana ekasmiṃ paṭale chidde vā jāte, galite vā adhiṭṭhānaṃ na bhijjati. Khuddakaṃ cīvaraṃ mahantaṃ karoti, mahantaṃ vā khuddakaṃ karoti, adhiṭṭhānaṃ na bhijjati. Ubho koṭiyo majjhe karonto sace pana paṭhamaṃ chinditvā pacchā ghaṭeti, adhiṭṭhānaṃ bhijjati. Atha ghaṭetvā chindati, na bhijjati. Rajakehi dhovāpetvā setaṃ karontassāpi adhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhānameva. Vassānamāsātikkamenāpīti ettha pi-saddo sampiṇḍanattho. Tena na kevalaṃ pubbe vuttena dānādinā aṭṭhavidheneva kāraṇena vassikasāṭikā adhiṭṭhānaṃ vijahati, atha kho vassānamāsātikkamenapīti evamettha attho daṭṭhabbo. Esa nayo ābādhavūpasamenāpīti etthāpi. Vikappanasikkhāpadeti (pāci. 372 ādayo) pācittiye surāpānavaggassa navamasikkhāpade.

「以小指甲背之量」者,显示下限。「内」者,从内部。然而于脆弱处先打结,后切断脆弱处而除去者,决意不破。圆形转变亦同此法。然而双层者,一层有孔或破损,决意不破。将小衣作大,或将大衣作小,决意不破。于中间作两端者,若先切断后缝合,决意破;若缝合后切断,不破。令染工洗涤作白者,决意仍是决意。「即使雨季月过后」,此处「亦」字为合集义。由此,非仅以前述布施等八种原因雨季衣舍弃决意,而且以雨季月过后亦然,应见此处之义如是。此法「即使病痊愈」,此处亦同。「分配学处」者,巴吉帝亚中饮酒品第九学处。

Taṃ atikkāmayatoti ettha tanti cīvaraṃ, kālaṃ vā parāmasatīti āha ‘‘taṃ yathāvuttajātippamāṇa’’ntiādi. Assāti bhikkhussa. Tassa yo aruṇoti tassa cīvaruppādadivasassa yo atikkanto aruṇo. Cīvaruppādadivasena saddhinti cīvaruppādadivasassa aruṇena saddhiṃ. Divasasaddena cettha taṃdivasanissito aruṇo vutto. Idāni yassa ca nissajjitabbaṃ, yathā ca nissajjitabbaṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘taṃ gahetvā’’tiādi vuttaṃ. Tatrāyaṃ nayoti tasmiṃ nissajjane ayaṃ vidhi. Aññathāpīti bhāsantarenāpi, yāya kāyaci bhāsāyapīti attho. Paṭibalenāti vattuṃ samatthena. Āyatiṃ saṃvareyyāsīti upari saṃvaramāpajjeyyāsi, saṃvutakāyavacīdvāro bhaveyyāsīti attho. Imāni ca ‘‘passasī’’tiādīni yathākkamaṃ paṭiggāhakadesakehi vattabbavacanāni. Tathā hi ‘‘passasī’’ti paṭiggāhakena vattabbavacanaṃ, ‘‘āma passāmī’’ti tadanudesakena vattabbavacanaṃ. ‘‘Āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti tadanuppaṭiggāhakena vattabbavacanaṃ, ‘‘sādhu suṭṭhu saṃvarissāmī’’ti tadanudesakena vattabbavacanaṃ. Iminā ca attano āyatiṃ saṃvare patiṭṭhitabhāvaṃ dasseti. Dvīsu, pana sambahulāsu vāti dvīsu vā sambahulāsu vā āpattīsu purimanayeneva vacanabhedo kātabbo. Ñattiyaṃ āpattiṃ sarati vivaratīti ettha ‘‘dve āpattiyo’’ti vā ‘‘sambahulā āpattiyo’’ti vā vacanabhedo kātabbo. Dvīsu, bahūsu vā vacanabhedo kātabboti ‘‘saṅgho imāni cīvarānī’’ti vatthuvasena vacanabhedo kātabbo.

「舍弃彼」者,此中「彼」者,衣也,或时也,故说「彼如所说种类量」等。「阿萨」者,比库之。「彼之阿鲁纳」者,彼衣生起日之已过阿鲁纳。「与衣生起日俱」者,与衣生起日之阿鲁纳俱。以日语词,此中说彼日所依之阿鲁纳。今为示应向谁舍弃、如何舍弃,故说「取彼」等。「彼中此法」者,于彼舍弃中此规则。「或以他」者,以他语亦可,义为以任何语言。「有能力」者,能说者。「未来应防护」者,于上应达防护,义为应成防护身语门者。此等「汝见否」等,依次为受者、指示者应说之语。如是「汝见否」者,受者应说之语;「是,我见」者,彼指示者应说之语。「未来应防护」者,彼不受者应说之语;「善哉,我将善防护」者,彼指示者应说之语。以此显示自己于未来安立于防护。「于二或于众多」者,于二或于众多罪中,应以前法作语差别。「于白中忆罪、显露」者,此中应作「二罪」或「众多罪」之语差别。「于二或于多应作语差别」者,应以「僧团此等衣」之事作语差别。

Evaṃ saṅghassa nissajjanavidhiṃ dassetvā gaṇassa nissajjanavidhiṃ dassetuṃ ‘‘gaṇassa pana nissajjantenā’’tiādimāha. Tattha sesaṃ purimasadisamevāti nissajjanāpattippaṭiggahaṇanissaṭṭhacīvaradānesu ‘‘āyasmantāna’’ntiādinā vuttavacanabhedaṃ vinā avasesaṃ saṅghassa nissajjanādīsu vuttasadisamevāti attho.

如是示僧团舍弃规则已,为示众舍弃规则,故说「向众舍弃者」等。其中「余如前同」者,义为除舍弃、罪受、舍弃衣施与中以「诸具寿」等所说语差别外,其余如僧团舍弃等所说同。

Idāni puggalassa nissajjanavidhiṃ dassetuṃ ‘‘puggalassa panā’’tiādi vuttaṃ. Tattha dvīsu, tīsu vāti dvīsu, tīsu vā āpattīsu ceva dātabbacīvaresu ca. Yathā ca gaṇassa nissajjane, evaṃ dvinnaṃ nissajjanepi pāḷi veditabbā. Yadi hi viseso bhaveyya, yatheva ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tiṇṇaṃ pārisuddhiuposathaṃ kātuṃ, evañca pana, bhikkhave, kātabbo – byattena bhikkhunā paṭibalena te bhikkhū ñāpetabbā’’tiādinā (mahāva. 168) nayena tiṇṇaṃ pārisuddhiuposathaṃ vatvā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, dvinnaṃ pārisuddhiuposathaṃ kātuṃ, evañca pana, bhikkhave, kattabbo – therena bhikkhunā ekaṃsaṃ uttarāsaṅga’’ntiādinā nayena visuṃyeva dvinnaṃ pārisuddhiuposatho vutto, evaṃ idhāpi visuṃ pāḷiṃ vadeyya. Yasmā pana natthi, tasmā avatvāva gatoti gaṇassa vuttā pāḷiyevettha pāḷi. Āpattippaṭiggahaṇe pana ayaṃ viseso – yathā gaṇassa nissajjitvā āpattiyā desiyamānāya āpattippaṭiggāhako bhikkhu ñattiṃ ṭhapeti, evaṃ aṭṭhapetvā dvīsu aññatarena yathā ekapuggalo paṭiggaṇhāti, evaṃ āpatti paṭiggahetabbā. Dvinnañhi ñattiṭṭhapanaṃ nāma natthi. Yadi siyā, dvinnaṃ pārisuddhiuposathaṃ visuṃ na vadeyya. Nissaṭṭhacīvaradānepi yathā ‘‘imaṃ cīvaraṃ āyasmato dammī’’ti eko vadati, evaṃ ‘‘mayaṃ imaṃ cīvaraṃ āyasmato demā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Ito garukatarānipi hi ñattidutiyakammāni apaloketvā kātabbānīti vuttāni atthi, tesaṃ etaṃ anulomaṃ. Tenevāha ‘‘dvinnaṃ panā’’tiādi. Nissaṭṭhacīvaraṃ pana dātabbameva, adātuṃ na labbhati. Vinayakammamattameva hetaṃ. Na taṃ tena saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā dinnameva hoti. Tenāha ‘‘nissaṭṭhavatthu’’ntiādi.

今为示向个人舍弃规则,故说「向个人」等。其中「于二或于三」者,于二或于三罪及应施衣中。如向众舍弃,如是向二人舍弃之文亦应知。若有差别,如以「诸比库,我允许三人清净伍波萨他,诸比库,应如是作——有能力之贤善比库应告知彼等比库」等法说三人清净伍波萨他后,以「诸比库,我允许二人清净伍波萨他,诸比库,应如是作——长老比库偏袒上衣」等法别说二人清净伍波萨他,如是此中亦应别说文。然因无有,故不说而去,向众所说文即此中文。然于罪受中有此差别——如向众舍弃后说罪时,罪受比库立白,如是不立而以二人中任一如一人受,如是应受罪。二人无立白名。若有,不应别说二人清净伍波萨他。于舍弃衣施与中亦如「我施此衣与具寿」一人说,如是说「我等施此衣与具寿」亦可。比此更重之白二甘马亦有说不求听而应作者,此顺彼。故说「然向二人」等。然舍弃衣应施与,不施不得。此唯律甘马。非彼以此施与僧团或众或个人。故说「舍弃物」等。

Anissajjitvāparibhuñjantassa dukkaṭanti sakiṃ nivatthaṃ vā sakiṃ pārutaṃ vā kāyato amocetvā divasampi carati, ekameva dukkaṭaṃ. Mocetvā nivāseti vā pārupati vā, payoge payoge dukkaṭaṃ. Dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā saṇṭhāpentassa anāpatti. Aññassa taṃ paribhuñjatopi anāpatti. ‘‘Aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatī’’tiādivacanañcettha (pārā. 570) sādhakaṃ. Dasāhaṃ anatikkantepi atikkantasaññino, vematikassa ca dukkaṭanti etthāpi ‘‘paribhuñjantassā’’ti ānetvā sambandhitabbaṃ. Atikkante anatikkantasaññinopīti dasāhaṃ atikkante cīvare ‘‘anatikkantaṃ ida’’nti evaṃ saññino, dasāhe vā atikkante ‘‘anatikkanto dasāho’’ti evaṃ saññino.

「不舍弃而受用者恶作」者,一次着下或一次披覆不从身解而经日,唯一恶作。解而着下或披覆,于方便方便恶作。安置恶着下或恶披覆者无罪。他人受用彼亦无罪。「他人所作取得而受用」等语此中为证。「十日未过而过想者、疑者恶作」者,此中亦应取「受用者」而连结。「已过未过想者」者,十日已过之衣「此未过」如是想者,或十日已过「十日未过」如是想者。

Idāni ‘‘anadhiṭṭhite adhiṭṭhitasaññino nissaggiya’’ntiādiāpattivāraṃ saṅgahetvā dassento ‘‘tathā’’tiādimāha. Tathāti yathā dasāhaṃ atikkante saññābhedena tikapācittiyaṃ, tathā anadhiṭṭhitādīsu sattasu vikappesu adhiṭṭhitādisaññābhedatoti attho. Tattha avissajjite vissajjitasaññinoti kassaci adinne apariccatte ‘‘dinnaṃ pariccattaṃ mayā’’ti evaṃ saññino. Anaṭṭhe naṭṭhasaññinoti attano cīvarena saddhiṃ bahūni aññesaṃ cīvarāni ekato ṭhapitāni, tāni ce corā haranti, tatresa attano cīvare anaṭṭhe naṭṭhasaññī hoti, tassa naṭṭhasaññino. Esa nayo avinaṭṭhādīsupi. Avilutteti ettha pana gabbhaṃ bhinditvā pasayhāvahāravasena avilutteti veditabbaṃ.

今摄集「未决意决意想者尼萨耆亚」等罪段而示,故说「如是」等。「如是」者,义为如十日已过以想差别三巴吉帝亚,如是于未决意等七转中以决意等想差别。其中「未舍弃舍弃想者」者,未施与任何人、未舍弃「我已施与、已舍弃」如是想者。「未失失想者」者,自己衣与众多他人衣一处安置,若贼取彼等,彼于自己衣未失而有失想,彼失想者。此法于未坏等亦然。「未夺」者,此中应知以破胎而强力夺取之义为未夺。

Vissajjiteti (pārā. aṭṭha. 2.469) aññassa dinne. Kathaṃ pana dinnaṃ hoti, kathaṃ gahitaṃ? ‘‘Imaṃ tuyhaṃ demi, dadāmi, dajjāmi, oṇojemi, pariccajāmi, vissajjāmi, nissajjāmī’’ti vā vadati, ‘‘itthannāmassa demi…pe… nissajjāmī’’ti vā vadati, sammukhāpi parammukhāpi dinnaṃyeva hoti. ‘‘Tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte ‘‘mayhaṃ gaṇhāmī’’ti vadati, sudinnaṃ, suggahitañca. ‘‘Tava santakaṃ karohi, tava santakaṃ hotu, tava santakaṃ karissasī’’ti vutte ‘‘mama santakaṃ karomi, mama santakaṃ hotu, mama santakaṃ karissāmī’’ti vadati, duddinnaṃ, duggahitañca. Neva dātā dātuṃ jānāti, na itaro gahetuṃ. Sace pana ‘‘tava santakaṃ karohī’’ti vutte ‘‘sādhu, bhante, mayhaṃ gaṇhāmī’’ti gaṇhāti, suggahitaṃ, sace pana eko ‘‘gaṇhāhī’’ti vadati, itaro ‘‘na gaṇhāmī’’ti vadati, puna so ‘‘dinnaṃ mayā tuyhaṃ, gaṇhāhī’’ti vadati, itaropi ‘‘na mayhaṃ iminā attho’’ti vadati. Tato purimopi ‘‘mayā dinna’’nti dasāhaṃ atikkāmeti, pacchimopi ‘‘mayā paṭikkhitta’’nti, kassāpattīti? Na kassaci. Yassa pana ruccati, tena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabbaṃ. Yo pana adhiṭṭhāne vematiko, tena kiṃ kātabbaṃ? Vematikabhāvaṃ ārocetvā ‘‘sace anadhiṭṭhitaṃ bhavissati, evaṃ me kappiyaṃ hotī’’ti vatvā vuttanayeneva nissajjitabbaṃ. Na hi evaṃ jānāpetvā vinayakammaṃ karontassa musāvādo hoti.

「舍弃」者,施与他人。然如何为施与、如何为取?说「我施此与汝、我施、我将施、我赠、我舍弃、我放舍、我弃舍」,或说「我施与某名者……乃至……我弃舍」,面前或背后皆为已施。说「汝取」时说「我取」,善施、善取。说「汝作己有、汝之有、汝将作己有」时说「我作己有、我之有、我将作己有」,恶施、恶取。施者不知施,他者不知取。然若说「汝作己有」时「善哉,尊者,我取」而取,善取。若一人说「取」,他者说「我不取」,再彼说「我已施与汝,取」,他者亦说「我不需此」。于是前者「我已施」而过十日,后者「我已拒」,谁之罪?无任何人。然谁欲者,彼决意而应受用。然于决意疑者,彼应作何?告知疑状「若未决意,如是我之净」而说,应以所说法舍弃。如是告知而作律甘马者无妄语。

Yathāca idaṃ, evaṃ ito parānipīti yathā idaṃ atirekacīvaradhāraṇasikkhāpadaṃ ācāravipatti, evaṃ ito parānipi sikkhāpadāni ācāravipattiyevāti attho. Tenāha ‘‘ubhatopātimokkhesū’’tiādi. Ājīvavipattipaccayā pana ṭhapetvā dubbhāsitaṃ cha āpattikkhandhā paññattāti –

「如同此,如是从此以后」者,意为:如同此过量持衣学处是行处违犯,如是从此以后的诸学处也是行处违犯。因此说「在两部巴帝摩卡中」等。然而,由于邪命违犯之缘故,除恶说外,制定了六种犯聚——

‘‘Ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā ‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’ti bhaṇati, paṭivijānantassa āpatti thullaccayassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhunī paṇītabhojanāni agilānā attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa. Ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti (pari. 287) –

「因邪命、由于邪命之缘故,恶欲者、为欲所驱使者,虚称不存在、不真实的上人法,犯巴拉基咖。因邪命、由于邪命之缘故,行媒嫁,犯桑喀地谢萨。因邪命、由于邪命之缘故,说『住在你寺院中的那位比库是阿拉汉』,对承认者,犯土喇吒亚。因邪命、由于邪命之缘故,比库无病为自己乞得美食后食用,犯巴吉帝亚。因邪命、由于邪命之缘故,比库尼无病为自己乞得美食后食用,犯应悔过。因邪命、由于邪命之缘故,比库无病为自己乞得羹或饭后食用,犯恶作。」——

Evaṃ pārājikādivasena ṭhapetvā dubbhāsitaṃ ājīvavipattipaccayā cha āpattikkhandhā paññattā. Diṭṭhivipattipaccayā pācittiyadukkaṭavasena dve āpattikkhandhā paññattāti samanubhāsanāya pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissajjane ñattiyā dukkaṭaṃ, kammavācāpariyosāne pācittiyanti evaṃ diṭṭhivipattipaccayā pācittiyadukkaṭavasena dve āpattikkhandhā paññattā. Etthāti vipattikathāsu.

如是,以巴拉基咖等方式,除恶说外,由于邪命违犯之缘故,制定了六种犯聚。由于见违犯之缘故,以巴吉帝亚与恶作方式,制定了两种犯聚——即:对劝谏舍弃恶见时不舍弃,在单白时犯恶作,在甘马语结束时犯巴吉帝亚——如是,由于见违犯之缘故,以巴吉帝亚与恶作方式,制定了两种犯聚。「于此」者,在诸违犯论述中。

Gaṇanupagatāti divasagaṇanaṃ upagatabhāvo. Aññehi ‘‘imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa demā’’ti parahatthe dinnampi ‘‘na tāva taṃ gaṇanupagaṃ, yāva na hatthaṃ gacchatī’’ti (mahāva. 259) cammakkhandhake vuttattā yāva āharitvā vā na dinnaṃ, ‘‘tumhākaṃ, bhante, cīvaraṃ uppanna’’nti pahiṇitvā vā anārocitaṃ, tāva divasagaṇanaṃ na upeti, anadhiṭṭhitaṃ vaṭṭati. Yadā pana ānetvā dinnaṃ hoti, ‘‘uppanna’’nti vā sutaṃ, tato paṭṭhāya gaṇanupagaṃ hoti, antodasāhe adhiṭṭhātabbaṃ. Kathinasaññitaṃ samuṭṭhānamassāti kathinasamuṭṭhānaṃ, tatiyachaṭṭhasamuṭṭhānavasena dvisamuṭṭhānanti attho. Kāyavācāhi kattabbaadhiṭṭhānavikappanānaṃ akaraṇena kāyavācato, citte pana sati kāyavācācittato ca samuṭṭhātīti vuttaṃ hoti. Anadhiṭṭhānāvikappanavasena āpajjanato akiriyaṃ. Ajānantopi āpajjatīti nosaññāvimokkhaṃ. Kāyadvāre ca vacīdvāre ca kattabbākaraṇato kāyakammaṃ vacīkammaṃ.

「入于计算」者,进入日数计算的状态。虽然由他人「我们将此衣给予某某名者」而交付于他人之手,但因在皮革篇集中说「那尚未入于计算,直到未到手」,故:直到取来后未给予,或虽遣人告知「尊者,你的衣已生起」但未通知,则尚未进入日数计算,未确定则可。然而,当取来后已给予,或已听闻「已生起」,从那时起入于计算,应在十日内确定。「咖提那衣有其生起」者,咖提那衣的生起,意为:以第三与第六生起方式,有二种生起。由于不作应以身与语进行的确定与分别,故从身与语生起;然而,当心存在时,则从身、语、心生起,如是所说。由于不确定、不分别而犯,故为不作。即使不知也犯,故非想解脱。由于不作应在身门与语门进行之事,故为身业、语业。

Kathinasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 咖提那衣学处注释已结束。

2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā二、贮藏衣学处注释

Bhikkhunāti bhikkhussāti attho, sāmiatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ. Tenāha ‘‘purimasikkhāpade viyā’’tiādi. Atha kasmā karaṇavaseneva karaṇavacanassa atthaṃ aggahetvā sāmivasena attho veditabboti āha ‘‘karaṇavasena hī’’tiādi. Hīti kāraṇatthe nipāto. Chinnapalibodhoti chinnacīvarāvāsapalibodho. Ekāva ratti ekarattaṃ, samāsantagatassa atthaṃ. Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ samāhāroti ticīvaraṃ. Tena ticīvarena, tīhi cīvarehīti attho. Ekena vippavutthopi (pārā. aṭṭha. 2.475-476) hi ticīvarena vippavuttho nāma hoti paṭisiddhapariyāpannena vippavutthattā, avayavepi vā samudāyavohārato. Tenāha ‘‘ticīvarādhiṭṭhānanayenā’’tiādi.

「比库」者,意为:比库的,此为属格意义的工具格。因此说「如前学处」等。那么,为何不以工具格方式理解工具格的意义,而应以属格方式理解意义?说「因为以工具格方式」等。「因为」者,表示原因的不变词。「断除障碍」者,断除衣与住所的障碍。「一夜」者,一夜,为复合词末尾的意义。「三衣的集合」者,三衣。以那三衣,意为:以三件衣。即使与一件分离,也名为与三衣分离,因为与所禁止所摄的分离,或者从部分也有整体的称呼。因此说「以三衣确定的方式」等。

Idāni vippavāsalakkhaṇavavatthāpanatthaṃ ‘‘gāmo ekūpacāro’’tiādimāha. Tattha nivesananti udositādīnaṃ vasena akatāya patissayavikatiyā adhivacanaṃ. Udositoti (pārā. aṭṭha. 2.482-487) yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā. Yo ‘‘udavasito’’tipi vuccati. Aṭṭoti paṭirājādipaṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso. ‘‘Aṭṭoti bahalabhittikagehaṃ, yassa gopānasiyo aggahetvā iṭṭhakāhi eva chadanaṃ hotī’’ti apare. ‘‘Aṭṭākārena karīyatī’’tipi vadanti. Māḷoti ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo, ekakūṭasaṅgahito vā anekakoṇavanto patissayaviseso. ‘‘Māḷoti vaṭṭākārena katasenāsana’’nti apare. Pāsādoti dīghapāsādo, aḍḍhayogādibhedo aṭṭamāḷahammiyavajjito sabbo vā pāsādo. Hammiyanti muṇḍacchadanapāsādo. ‘‘Candiyaṅgaṇayutta’’nti apare. Nāvāti thalaṭṭhaudakaṭṭhavasena dvidhā nāvā. Satthoti jaṅghasattho, sakaṭasattho vā. Dhaññakaraṇanti (pārā. aṭṭha. 2.491-494) khalaṃ vuccati. Ārāmoti pupphārāmo, phalārāmo vā. Vihāroti saparikkhitto vā aparikkhitto vā sakalo āvāso. ‘‘Gehampī’’ti keci. Nivesanādīni cettha gāmato bahi niviṭṭhāni gahitāni. Antogāme ṭhitānaṃ pana gāmaggahaṇeneva gahitattā gāmaparihāroyevāti. ‘‘Nivesanādayo hammiyapariyosānā gāmaparikkhepato bahi niviṭṭhā’’ti apare. Hatthapāsātikkameti ettha hatthapāso nāma aḍḍhateyyaratanappamāṇo padeso, tassa atikkamo hatthapāsātikkamo, tasmiṃ hatthapāsātikkame. Hatthapāsabbhantare pana vatthuṃ vaṭṭati. Taṃ pamāṇaṃ atikkamitvā sacepi iddhimā bhikkhu ākāse aruṇaṃ uṭṭhāpeti, nissaggiyameva hoti.

现在,为了确定分离相的特征,说「村落是一个界限」等。其中,「住处」者,是对未作覆盖等方式的庇护所改造的同义词。「伍多西德」者,是车辆等物品的棚屋。也称为「伍达瓦西德」。「阿德」者,为了防御敌王等,用砖块建造的厚墙四五层楼的庇护所特殊类型。其他人说:「阿德者,厚墙房屋,其椽子不取,仅以砖块覆盖。」也有人说「以阿德形式建造」。「马喇」者,包含一个尖顶的四方楼阁,或包含一个尖顶的多角庇护所特殊类型。其他人说:「马喇者,以圆形建造的住所。」「巴萨德」者,长楼阁,或除了半轭等类别的阿德、马喇、汉米亚之外的所有楼阁。「汉米亚」者,平顶楼阁。其他人说:「具有月台庭院。」「船」者,以陆地与水上方式,船有两种。「商队」者,步行商队或车辆商队。「打谷场」者,称为谷场。「园」者,花园或果园。「寺院」者,有围墙或无围墙的整个住所。有些人说:「也包括房屋。」此处,住处等是指设置在村落之外的。然而,对于设置在村内的,因为已被村落的摄取所摄取,故仅是村落的界限。其他人说:「住处等直到汉米亚为止,设置在村落围墙之外。」「超越一手投」者,此处所谓一手投,是指一又半肘尺量的地方,其超越为超越一手投,在那超越一手投时。然而,在一手投之内的地方是可以的。即使具神通的比库超越那尺量在空中升起黎明,也成为尼萨耆亚。

Ayaṃ panettha vinicchayo – sace (pārā. aṭṭha. 2.477-478) gāmo ekassa rañño vā bhojakassa vā vasena ekakulassa hoti, pākārādinā parikkhittattā ekūpacāro ca, evarūpe gāme cīvaraṃ nikkhipitvā tasmiṃ gāmabbhantare yathārucitaṭṭhāne vasitabbaṃ, sace aparikkhitto, yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti, tasmiṃ ghare vasitabbaṃ, tassa gharassa samantato hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ.

此处的判定如下——若村落依一王或一食主之权属于一家族,且因围墙等而有围护,并为一界域,在这样的村落中,放置衣后,可住在该村落内随意之处。若无围护,则应住在放置衣的那间房屋中,不应离开该房屋周围的手臂距离。

Sace gāmo vesālikusinārādayo viya nānārājūnaṃ vā bhojakānaṃ vā hoti, vuttappakārena parikkhitto ca, evarūpe gāme yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti, tasmiṃ ghare vā vatthabbaṃ, tassa gharassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Yassā vīthiyā gharaṃ hoti, tassā vīthiyā tassa gharassa sammukhāṭṭhāne sabhāyaṃ vā gharadvāre vā vatthabbaṃ, tesaṃ sabhādvārānaṃ hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ.

若村落如韦萨离、古西那拉等,属于诸王或诸食主,且以前述方式有围护,在这样的村落中,应住在放置衣的那间房屋中,或不应离开该房屋的手臂距离。在房屋所在的街道上,应住在该房屋正对面的集会所或房门处,不应离开那些集会所门的手臂距离。

Sace so gāmo aparikkhitto, yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ, tattha vā tassa hatthapāse vā vatthabbaṃ. Nivesane pana sace ekakulassa nivesanaṃ hoti, parikkhittañca, antonivesane cīvaraṃ nikkhipitvā antonivesane vatthabbaṃ. Aparikkhittaṃ ce hoti, yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ vatthabbaṃ, tassa gabbhassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ.

若该村落无围护,则应住在放置衣的那间房屋中,或其手臂距离内。至于住宅,若住宅属于一家族,且有围护,在住宅内放置衣后,应住在住宅内。若无围护,则应住在放置衣的那个房间中,不应离开该房间的手臂距离。

Sace nānākulassa nivesanaṃ hoti, parikkhittañca, yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ, sabbesaṃ sādhāraṇadvāramūle vā tesaṃ gabbhadvāramūlānaṃ hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Aparikkhittaṃ ce, yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ, tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ, tassa gabbhassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Esa nayo udositādīsupi.

若住宅属于诸家族,且有围护,则应住在放置衣的那个房间中,或在所有共用门口处,不应离开那些房间门口的手臂距离。若无围护,则应住在放置衣的那个房间中,不应离开该房间的手臂距离。此规则在露地等处亦同。

Sattho pana jaṅghasattho vā hotu, sakaṭasattho vā. Sace ekakulassa sattho hoti, satthe cīvaraṃ nikkhipitvā purato vā pacchato vā sattabbhantarā na vijahitabbā, passato abbhantaraṃ na vijahitabbaṃ. Sace (pārā. aṭṭha. 2.489) sattho gacchanto gāmaṃ vā nadiṃ vā pariyādiyitvā tiṭṭhati, antopaviṭṭhena saddhiṃ ekābaddho hutvā orañca pārañca pharitvā ṭhito hoti, satthaparihārova labbhati. Atha gāme vā nadiyā vā pariyāpanno hoti antopaviṭṭho, gāmaparihāro ceva nadiparihāro ca labbhati. Sace vihārasīmaṃ atikkamitvā tiṭṭhati, antosīmāya ca cīvaraṃ hoti, vihāraṃ gantvā vasitabbaṃ. Sace bahisīmāya cīvaraṃ hoti, satthasamīpeyeva vasitabbaṃ. Sace gacchanto sakaṭe vā bhagge, goṇe vā naṭṭhe antarā chijjati, yasmiṃ koṭṭhāse cīvaraṃ nikkhittaṃ, tattha vasitabbaṃ.

至于商队,无论是步行商队或车辆商队。若商队属于一家族,在商队中放置衣后,不应离开商队前后之间,不应离开可见范围之内。若商队行进时,包围村落或河流而停留,与进入内部者连成一体,遍布此岸与彼岸而停留,则得商队界域。若在村落或河流中被包围而进入内部,则得村落界域及河流界域。若越过寺院界而停留,而衣在界内,则应前往寺院而住。若衣在界外,则应住在商队附近。若行进时车辆破损,或牛只失散而中途分离,则应住在放置衣的那一部分中。

Khettepi (pārā. aṭṭha. 2.490) sace ekakulassa khettaṃ hoti, parikkhittañca, antokhette cīvaraṃ nikkhipitvā antokhette vatthabbaṃ. Sace aparikkhittaṃ, hatthapāsā cīvaraṃ na vijahitabbaṃ. Sace nānākulassa khettaṃ hoti, parikkhittañca, antokhette cīvaraṃ nikkhipitvā khettadvāramūle vā vatthabbaṃ, tassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ. Sace aparikkhittaṃ, cīvaraṃ hatthapāsā na vijahitabbaṃ. Esa nayo dhaññakaraṇārāmesu dvīsupi. Vihāre pana nivesane vuttasadisova vinicchayo.

在田地中,若田地属于一家族,且有围护,在田地内放置衣后,应住在田地内。若无围护,不应离开衣的手臂距离。若田地属于诸家族,且有围护,在田地内放置衣后,应住在田地门口处,或不应离开其手臂距离。若无围护,不应离开衣的手臂距离。此规则在打谷场、园林、岛屿中亦同。至于寺院,判定与住宅所说相似。

Rukkhamūle pana yaṃ majjhanhike kāle samantā chāyā pharati, tasmiṃ ṭhāne aviraḷe padese tassa chāyāya phuṭṭhokāsassa antoyeva nikkhipitabbaṃ. Sace viraḷasākhassa rukkhassa ātapena phuṭṭhokāse ṭhapeti, aruṇuggamane ca so bhikkhu tassa hatthapāse na hoti, aññasmiṃ ṭhāne tassa chāyāyapi hoti, nissaggiyaṃ hoti. Sace nānākulassa rukkho hoti, cīvarassa hatthapāsā na vijahitabbaṃ.

然而在树根处,正午时分周围荫影所遍及之处,应置于该处不稀疏之地段,在其荫影所触及之范围内。若置于枝叶稀疏之树的日光所触及之处,且于黎明升起时该比库不在其手臂所及之处,即使在其他处所仍有其荫影,亦成尼萨耆亚。若该树属于多家族,则不应离开衣之手臂所及处。

Ajjhokāse pana viñjhāṭaviādīsu araññesupi samuddamajjhe macchabandhānaṃ agamanapathadīpakesupi cīvaraṃ ṭhapetvā tato samantā sattabbhantare padese yattha katthaci vasitabbaṃ, ito aññattha vasanto vippavuttho nāma hotīti daṭṭhabbaṃ.

然而在露地,即使在荒野森林等阿兰若处,亦在海中渔夫不往来之岛屿等处,置衣后应住于其周围七寻范围内之任何处所,住于此外之处者名为别离,应如是见。

Imassa pana vitthārassa idha avuttattā, samantapāsādikāyañca vuttattā ‘‘ayamettha saṅkhepo’’tiādi vuttaṃ. Etthāti ‘‘ticīvarena vippavaseyyā’’ti etasmiṃ pade. Saṅkhepoti saṅkhepavaṇṇanā. Ettha pana pāḷiyaṃ (pārā. 477) ‘‘gāmo ekūpacāro nānūpacāro’’tiādinā avisesena mātikaṃ nikkhipitvāpi gāmanivesanaudositakhettadhaññakaraṇaārāmavihārānaṃ ekūpacāranānūpacāratā ‘‘gāmo ekūpacāro nāma ekakulassa gāmo hoti parikkhitto ca aparikkhitto cā’’tiādinā (pārā. 478) parikkhittāparikkhittavasena vibhattā. Aṭṭamāḷapāsādahammiyanāvāsattharukkhamūlaajjhokāsānaṃ pana evaṃ avatvā ‘‘ekakulassa aṭṭo hoti, nānākulassa aṭṭo hotī’’tiādinā (pārā. 484) nayena ekakulanānākulavasena ca ante ‘‘ajjhokāso ekūpacāro nāma agāmake araññe samantā sattabbhantarā ekūpacāro, tato paraṃ nānūpacāroti (pārā. 494) ca evaṃ ekūpacāranānūpacāratā vibhattā. Tasmā gāmādīsu parikkhittaṃ ekūpacāraṃ, aparikkhittaṃ nānūpacāranti ca, aṭṭādisu yaṃ ekakulassa, taṃ ekūpacāraṃ, yaṃ nānākulassa, taṃ nānūpacāranti ca gahetabbaṃ. Ajjhokāse vuttanayena gahetabbaṃ. Upacāroti hi ‘‘gāmo ekūpacāro nānūpacāro’’tiādīsu dvāraṃ, ‘‘ajjhokāso ekūpacāro’’ti ettha samantā sattabbhantarasaṅkhātaṃ pamāṇanti apare.

然而此详说于此处未说,而于《善见律》中已说,故说『此处此为略说』等。『此处』者,即在『以三衣别离』此句中。『略说』者,略说之解释。然而在律文中,以『村落一近行非近行』等不加区别地列出母题后,村落、住处、田地、谷仓、园林、精舍之一近行与非近行,以『名为村落一近行者,乃一家族之村落,有围篱与无围篱』等,依有围篱与无围篱而分别。然而对于楼阁、宫殿、车辆、船舶、帐篷、树根、露地,未如是说,而以『楼阁属一家族,楼阁属多家族』等方式,依一家族与多家族而分别,最后『名为露地一近行者,在非村落之阿兰若,周围七寻范围内为一近行,超过此则为非近行』,如是分别一近行与非近行。因此,在村落等处,有围篱者为一近行,无围篱者为非近行;在楼阁等处,属一家族者为一近行,属多家族者为非近行,应如是理解。在露地应依所说方式理解。『近行』者,他人说,在『村落一近行非近行』等中为门,在『露地一近行』此处为周围七寻范围所称之量度。

Aññatra bhikkhusammutiyāti bhikkhuno saṅghena dinnā sammuti bhikkhusammuti, taṃ vināti attho. Tenāha ‘‘yaṃ saṅgho’’tiādi. Avippavāsasammutiṃ detīti avippavāsā sammuti, avippavāsāya vā sammuti avippavāsasammuti, taṃ ñattidutiyena kammena detīti attho.

『除比库许可』者,僧团给予比库之许可为比库许可,离此之义。故说『僧团所』等。『给予不别离许可』者,不别离之许可,或为不别离之许可为不别离许可,以白二甘马给予之义。

Santaruttarenāti ‘‘antara’’nti antaravāsako vuccati, ‘‘uttara’’nti uttarāsaṅgo, saha antarena uttaraṃ santaruttaraṃ, tena santaruttarena, saha antaravāsakena uttarāsaṅgenāti attho. Antoaruṇe paccuddhaṭeti nivattitvā sampāpuṇitumasakkontena tattheva ṭhatvā anto aruṇe paccuddhaṭe. Paccāgantabbanti yathā rogo na kuppati, tathā puna cīvarassa ṭhapitaṭṭhānaṃ āgantabbaṃ. Yato paṭṭhāya hi satthaṃ vā pariyesati, ‘‘gacchāmī’’ti ābhogaṃ vā karoti, tato paṭṭhāya vaṭṭati. ‘‘Na dāni gamissāmī’’ti evaṃ pana dhuranikkhepaṃ karontena paccuddharitabbaṃ ‘‘atirekacīvaraṭṭhāne ṭhassatī’’ti. Tenāha ‘‘tattheva vā ṭhitena paccuddharitabba’’nti. Soti yassa sammuti dinnā, so rogo. Laddhakappiyameva puna sammutidānakiccaṃ natthīti adhippāyo.

『连同下上』者,『下』者称为下衣,『上』者为上衣,连同下之上为连同下上,以此连同下上,即连同下衣之上衣之义。『黎明升起前应取回』者,不能返回到达者,即住于该处,在黎明升起前应取回。『应前往』者,应前往衣之所置处,使病不发作。从何时起寻求医师,或作『我将前往』之意向,从彼时起允许。然而作『我今不去』如是放弃责任者,应取回『将住于多余衣处』。故说『或住于该处应取回』。『彼』者,被给予许可者,彼之病。已得许可,再无给予许可之事,此为意趣。

Adhiṭṭhitacīvaratāti ticīvarādhiṭṭhānanayena adhiṭṭhitacīvaratā. Vippavāso nāma yadi baddhasīmāyaṃ cīvaraṃ hoti, tato bahi aruṇuṭṭhāpanaṃ. Atha abaddhasīmāyaṃ, yathāvuttagāmādīnaṃ bahi hatthapāsātikkame aruṇuṭṭhāpanaṃ. Baddhasīmāyaṃ pana yattha katthaci cīvaraṃ ṭhapetvā antosīmāyameva yattha katthaci vasituṃ vaṭṭati. Idha apaccuddharaṇaṃ akiriyāti sambandho.

『确定衣性』者,依三衣确定之方式所确定之衣性。名为别离者,若衣在结界内,于其外黎明升起。若在非结界内,在如前所说村落等外超越手臂所及处黎明升起。然而在结界内,置衣于任何处,住于界内任何处皆允许。此处与不取回、不作为相连。

Udositasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 贮藏衣学处注释已结束。

3. Akālacīvarasikkhāpadavaṇṇanā三、非时衣学处注释

Purimasikkhāpade viya etthāpi bhikkhunāti sāmiatthe karaṇavacananti āha ‘‘niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā’’tiādi. ‘‘Akālacīvaraṃ nāma anatthate kathine ekādasamāse uppannaṃ, atthate kathine sattamāse uppannaṃ, kālepi ādissa dinnaṃ, etaṃ akālacīvaraṃ nāmā’’ti (pārā. 500) padabhājaniyaṃ vuttattā ‘‘yvāyaṃ anatthate kathine’’tiādimāha. Yvāyaṃ cīvarakālo vuttoti sambandho. Vassānassāti vassānasaṅkhātassa utuno. Pacchimo māso nāma cīvaramāso. Tasmiñhi anatthatepi kathine uppannaṃ cīvaraṃ anadhiṭṭhitaṃ, avikappitaṃ ṭhapetuṃ vaṭṭati. Pañca māsāti pacchimakattikamāso, hemantikā cattāro cāti pañca māsā. Aññadāti anatthate kathine ekādasamāse, atthate kathine sattamāse. Kālepīti ‘‘anatthate kathine cīvaramāso, atthate kathine pañca māsā’’ti yathāvuttacīvarakālepi. ‘‘Ādinā nayenā’’ti iminā ‘‘dadāmi dajjāmī’’tiādīnaṃ (pārā. aṭṭha. 2.469) saṅgaho. Kiñcāpi cetāni sabbāni ‘‘akālacīvara’’nti vuttāni, tathāpi piṭṭhisamayeyeva uppannāni ‘‘akālacīvara’’nti idhādhippetāni.

如前学处中所说,此处「比库」一词也是为作者义而用作业格,故说「衣已竟之比库」等。因为在词句分析中说「所谓非时衣者,咖提那未展开时于十一个月中生起者,咖提那已展开时于七个月中生起者,即使在时中指定而施与者,此名为非时衣」,故说「此非时衣于咖提那未展开时」等。应连接为「此衣时已说」。「瓦萨之」者,名为瓦萨之季节的。最后月名为衣月。因为在彼月中,即使咖提那未展开时生起之衣,未决意、未作净施,允许保存。五个月者,最后咖提咖月,冬季四月,共五月。「或其他」者,咖提那未展开时十一个月中,咖提那已展开时七个月中。「即使在时中」者,即使在如所说之衣时中,即「咖提那未展开时为衣月,咖提那已展开时为五个月」。「以等方式」者,以此摄取「我施与、我将施与」等。虽然这一切都说为「非时衣」,但此处所意指者,唯独在后时中生起者为「非时衣」。

‘‘Kāle saṅghassa idaṃ akālacīvara’’nti dinnaṃ pana akālacīvarasāmaññato atthuddhāravasena vuttaṃ. Yathā piṭṭhisamaye uppannaṃ cīvaraṃ vuṭṭhavassehi, sesehi ca sammukhībhūtehi bhājetuṃ labbhatīti akālacīvaraṃ nāma jātaṃ, tathevidampīti tadidaṃ akālacīvarasāmaññaṃ. Yadi evaṃ ‘‘puggalassa vā idaṃ tuyhaṃ ‘dammī’tiādinā nayena dinna’’nti kasmā vuttaṃ, na hi puggalassa ādissa dinnaṃ kenaci bhājanīyaṃ hotīti? Nāyaṃ virodho, ādissa dānasāmaññato labbhamānamatthaṃ dassetuṃ tathā vuttanti. Attano vā dhanenāti attano kappāsasuttādinā dhanena. Imassa ‘‘uppajjeyyā’’ti iminā sambandho veditabbo. ‘‘Sīmāya detī’’tiādi puggalādhiṭṭhānanayena vuttaṃ. Ettha pana sīmāya dānaṃ ekā mātikā, katikāya dānaṃ dutiyā…pe… puggalassa dānaṃ aṭṭhamā.

「在时中施与僧团此非时衣」者,则是从非时衣之共相,为了取义而说。如同在后时中生起之衣,由出瓦萨者及其余现前者得以分配,故名为非时衣,此亦如是,此即非时衣之共相。若如是,为何说「或指定个人『此给你』以等方式而施与」,难道指定个人而施与者不应由任何人分配吗?此非矛盾,为了显示从指定施与之共相所得之义,故如是说。「或以自己之财」者,以自己之棉线等财物。应知此与「若生起」相连接。「施与界」等,是依个人决意之方式而说。此处,施与界为第一母句,施与咖提那为第二……乃至……施与个人为第八。

‘‘Parikkhepārahaṭṭhānenā’’ti iminā aparikkhittassa vihārassa dhuvasannipātaṭṭhānādito paṭhamaleḍḍupātassa anto upacārasīmāti dasseti. Idāni dutiyaleḍḍupātassapi anto upacārasīmāyevāti dassetuṃ ‘‘apicā’’tiādi āraddhaṃ. Dhuvasannipātaṭṭhānampi sīmāpariyantagatameva veditabbaṃ. Āvāse vaḍḍhante vaḍḍhatīti sace upacārato abahibhūto hutvā āvāso vaḍḍhatīti adhippāyo. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘bhikkhūsupi vaḍḍhantesu vaḍḍhatī’’ti vuttaṃ. ‘‘Sace vihāre sannipatitabhikkhūhi saddhiṃ ekābaddhā hutvā yojanasatampi pūretvā nisīdanti, yojanasatampi upacārasīmāva hoti, sabbesaṃ lābho pāpuṇātī’’ti (mahāva. aṭṭha. 379) samantapāsādikāyaṃ vuttaṃ. Bhikkhunīnaṃ ārāmapavesanasenāsanāpucchanānīti āgantukagamikānaṃ bhikkhunīnaṃ ārāmapavesanāpucchanaṃ, senāsanāpucchanañcāti attho. Tathā hi āgantukāya bhikkhuniyā ārāmapavesanaṃ āpucchitabbaṃ, gamikāya saṅghikaṃ dasavidhaṃ senāsanaṃ. Ettha ca kiñcāpi ‘‘bhikkhunīna’’nti vuttaṃ, gamikassa pana bhikkhussāpi imissāyeva sīmāya vasena senāsanāpucchanaṃ veditabbaṃ.

「以围绕之处」者,以此显示未围绕之寺院,从常集会处起第一石掷之内为近行界。今为显示第二石掷之内亦为近行界,故说「或者」等。应知常集会处亦在界边际之内。「住处增长时增长」者,若住处从近行界超出而增长之意。但在大义疏中说「比库们增长时亦增长」。在《善见》中说「若在寺院中集会之比库们连结为一体,即使满一由旬而坐,一由旬亦为近行界,利养到达一切人」。「比库尼之入园问讯卧坐具」者,来去比库尼之入园问讯与卧坐具问讯之义。如是,来比库尼应问讯入园,去者应问讯僧伽之十种卧坐具。此处虽说「比库尼之」,但去比库亦应知依此界而问讯卧坐具。

Parivāsamānattārocananti pārivāsikamānattacārīnaṃ parivāsārocanaṃ, mānattārocanañca. Vassacchedanissayasenāsanaggāhādividhānanti vassacchedavidhānaṃ, nissayaggāhavidhānaṃ, senāsanaggāhavidhānanti attho. Ādisaddena nissayapaṭippassaddhi, lābhaggāho āgantukavattaṃ pūretvā ārāmapavesananti evamādikaṃ saṅgaṇhāti. Imissāva sīmāya vasenāti upacārasīmāyevāti yathāsambhavaṃ anto, bahi ca imassa sabbassa labbhanato vuttaṃ.

「别住僧悦告白」者,行别住者、行僧悦者之别住告白与僧悦告白。「瓦萨断、依止、卧坐具取等规定」者,瓦萨断之规定、依止取之规定、卧坐具取之规定之义。以「等」字摄取依止舍弃、利养取、行客人义务后入园等如是等。「依此界」者,因为此一切之获得,随其所应,在近行界之内外,故说。

Lābhatthāya ṭhapitā sīmā lābhasīmā (mahāva. 379), sā ca kho neva sammāsambuddhena anuññātā, na dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitā, apica kho lābhadāyakehi. Tenāha ‘‘yaṃ rājarājamahāmattādayo’’tiādi. Samantāti vihārassa samantā. Yanti suṅkasassādi. ‘‘Sīmaṃ ṭhapentī’’ti pāṭhaseso. Ekassa rañño āṇāpavattiṭṭhānanti coḷabhogo keraḷabhogoti evaṃ ekekassa rañño āṇāpavattiṭṭhānaṃ. Dvidhā āpo gato etthāti dīpo, oghena anajjhotthato bhūmibhāgo, sova sīmā dīpasīmā. Tenāha samuddantenā’’tiādi. Cakkavāḷasīmā cakkavāḷapabbateneva paricchinnāti āha ‘‘ekacakkavāḷapabbataparikkhepabbhantaraṃ cakkavāḷasīmā’’ti.

「为利养而设立之界为利养界,彼既非正自觉者所允许,亦非结集法之长老们所设立,而是由施利养者所设立。故说『诸王、大臣等』等。『周围』者,寺院之周围。『去』者,税、谷等。『设立界』为文之补充。『一王之命令行使处』者,如『国拉领地、盖拉拉领地』,如是各各王之命令行使处。『水在此处分为二』者,岛,未被洪流淹没之陆地部分,彼即为界,为岛界。故说『以海岸』等。『轮围界以轮围山所围绕』,故说『一轮围山围绕之内为轮围界』。

Sesāti khaṇḍasīmādayo. Khaṇḍasīmāya demāti dinnanti khaṇḍasīmāya kenaci kammena sannipatitaṃ saṅghaṃ disvā ‘‘khaṇḍasīmāyaṃ saṅghassa demā’’ti dinnaṃ. Khaṇḍasīmāya ṭhite rukkhe vā pabbate vā ṭhitopi heṭṭhā vā pathavivemajjhagatopi khaṇḍasīmāyeva ṭhitoti veditabbo. Samānasaṃvāsasīmāya dinnanti ‘‘samānasaṃvāsasīmāya dammī’’ti dinnaṃ. Esa nayo sesesupi. Khaṇḍasīmā sīmantarikaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti tattha samānasaṃvāsasīmāya abhāvatoti adhippāyo. Samānasaṃvāsaavippavāsasīmāsu dinnassa idaṃ nānāttaṃ – ‘‘avippavāsasīmāya dammī’’ti dinnaṃ gāmaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti. Kasmā? ‘‘Ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañcā’’ti (mahāva. 144) vuttattā . ‘‘Samānasaṃvāsasīmāya dammī’’ti dinnaṃ pana gāme ṭhitānampi pāpuṇātīti. Abbhantarasīmāudakukkhepasīmāsu dinnanti tattha uposathādiatthāya sannipatite disvā ‘‘imissā abbhantarasīmāya demā’’tiādinā dinnaṃ. Janapadaraṭṭharajjadīpacakkavāḷasīmāsupi gāmasīmādīsu vuttasadisova vinicchayoti āha ‘‘janapadasīmādīsū’’tiādi. Ekopi gantvā sabbesaṃ saṅgaṇhituṃ labhatīti ekopi gantvā idha vassaggena bhājetvā gahetvā āgantuṃ labhatīti attho. Ekoti sabhāgo eko bhikkhu, ayampi bhāgameva gahetuṃ labhati. Tenāha ‘‘sabhāgānaṃ bhāgaṃ gaṇhātī’’ti.

「其余」者,部分界等。『施与部分界』者,见以某甘马集会之僧团而施与,『我们施与部分界之僧团』而施与。应知立于部分界中之树或山中者,或在下方或在地中间者,亦立于部分界中。『施与共住界』者,『我施与共住界』而施与。此方式在其余中亦同。部分界不到达界中间之处,因彼处无共住界之意。在共住界与不离界中所施与者有此差别:『我施与不离界』而施与者不到达村处。为何?因为说『除村及村近行』。但『我施与共住界』而施与者,亦到达立于村中者。『施与内界、水界』者,见为伍波萨他等义而集会者,以『我们施与此内界』等而施与。在国界、王国界、岛界、轮围界中,判定亦如村界等中所说,故说『在国界等中』等。『一人亦去而得摄取一切』者,一人亦去,在此以瓦萨份分配而取后得以来之义。『一』者,同分之一比库,此亦得取份。故说『取同分者之份』。

Evaṃ tāva yo sīmaṃ parāmasitvā deti, tassa dāne vinicchayaṃ vatvā idāni yo ‘‘asukasīmāyā’’ti vattuṃ na jānāti, kevalaṃ ‘‘sīmā’’ti vacanamattameva jānanto vihāraṃ āgantvā ‘‘sīmāya dammī’’ti vā ‘‘sīmaṭṭhakasaṅghassa dammī’’ti vā bhaṇati, tattha vinicchayaṃ dassetuṃ ‘‘yo pana vihāraṃ pavisitvā’’tiādimāha. Kataranti katarasīmaṃ. Ahametaṃ bhedaṃ na jānāmīti ahaṃ ‘‘asukā sīmā’’ti etaṃ vibhāgaṃ na jānāmi. Upacārasīmaṭṭhehi bhājetabbaṃ lābhassa upacārasīmāya paricchinnattāti adhippāyo. Sāti samānalābhakatikā.

如是,首先对于触及界而施予者,说明其施予的判定之后,现在为了显示对于不知如何说「在某界」,仅仅知道「界」这个词语而已,来到寺院后说「我施予界」或「我施予界住僧团」者的判定,故说「又,进入寺院后」等。『何』者,何界。『我不知此区别』者,我不知「某界」这个分别。意趣是:应以近行界住者分配利养,因为利养在近行界中被限定。『相同』者,同一利养分配。

Yattha mayhaṃ dhuvakārā karīyantīti (mahāva. aṭṭha. 379) ettha yasmiṃ vihāre tassa cīvaradāyakassa santakaṃ saṅghassa pākavattaṃ vā vattati. Yasmiṃ vihāre bhikkhū attano bhāraṃ katvā sadā gehe bhojeti, yattha vā anena āvāso vā kārito, salākabhattādīni vā nibaddhāni, ime dhuvakārā nāma. Yena pana sakalopi vihāro patiṭṭhāpito, tattha vattabbameva natthi. Tenāha ‘‘yattha tassa pākavattaṃ vā vattatī’’tiādi. Tattha pākavattanti dānavattaṃ. Vattatīti pavattati. Yatoti yasmā vihārā. Yatthāti yasmiṃ vihāre. Sabbatthāti sabbesu vihāresu. Mātikaṃ āropetvāti ekasmiṃ vihāre bhikkhū bahutarā, ekasmiṃ thokatarā, ekañca vatthaṃ, dhuvakāraṭṭhānañca bahukaṃ, kattha demāti pucchitvā, yadi pana mañco vā pīṭhaṃ vā ekameva hoti, taṃ pucchitvā yassa vā vihārassa, ekavihārepi vā yassa senāsanassa so vicāreti, tattha dātabbaṃ. Sacepi ‘‘asukabhikkhu gaṇhatū’’ti vadati, vaṭṭati. Atha ‘‘mayhaṃ dhuvakāre dethā’’ti vatvā avicāretvāva gacchati, saṅghassapi vicāretuṃ vaṭṭati. Evaṃ pana vicāretabbaṃ – ‘‘saṅghattherassa vasanaṭṭhāne dethā’’ti vattabbaṃ. Sace tattha senāsanaṃ paripuṇṇaṃ hoti, yattha nappahoti, tattha dātabbaṃ. Sace eko bhikkhu ‘‘mayhaṃ vasanaṭṭhāne senāsanaparibhogabhaṇḍaṃ natthī’’ti vadati, tattha dātabbaṃ.

「在我的常行处被作」这里,在那个寺院中,对那位衣施者,僧团的常设供养在进行。在那个寺院中,比库们以自己的负担,常在家中供养食物,或者在那里由他建造住所,或者设立筹食等,这些名为常行处。但是,对于由他建立整个寺院者,在那里根本不必说。因此说「在那里他的供养在进行」等。其中,『供养』者,施予之事。『进行』者,运作。『从何寺院』者,从哪个寺院。『在何处』者,在哪个寺院。『在一切处』者,在所有寺院。『提出目录后』者,一个寺院中比库较多,一个寺院中较少,而衣物只有一件,常行处却很多,问「应施予何处」后,如果床或椅只有一件,问后,无论哪个寺院,即使在一个寺院中,无论哪个住处,他考虑后,应施予那里。即使说「让某比库取」,也可以。但是,说「施予我的常行处」后,不考虑就离去,僧团也可以考虑。应如此考虑——应说「施予僧团长老的住处」。如果那里住处已满,在不够的地方,应施予那里。如果一位比库说「我的住处没有住处用具」,应施予那里。

Saṅghassadammīti dinnanti ‘‘imāni cīvarāni saṅghassa dammī’’ti evaṃ dinnaṃ. Tato bahiddhāpīti upacārasīmāto bahiddhāpi. Tehi saddhinti upacārasīmāgatehi saddhiṃ. Ekābaddhānañca pāpuṇāti parisāvasena vaḍḍhitā sīmā hotīti katvāti adhippāyo. Tasmāti yasmā upacārasīmāgatānaṃ pāpuṇāti, yasmā ca tato bahiddhāpi upacārasīmokkantehi ekābaddhānaṃ pāpuṇāti, tasmā. Tesanti upacārasīmāgatānaṃ, tato bahiddhā tehi saddhiṃ ekābaddhānañca. Gāhate satīti antevāsikādike gaṇhante sati. Asampattānampīti upacārasīmāyaṃ ṭhitehi ghaṇṭiṃ paharitvā kālaṃ ghosetvā lābhabhājanaṭṭhānaṃ asampattānampi upacārasīmāya paviṭṭhānaṃ, tehi vā saddhiṃ ekābaddhānaṃ hutvā attano vihāradvāre vā antovihāreyeva vā ṭhitānañcāti attho. Bhāgo dātabboti saṅghanavakassa dinnepīti adhippāyo. Dutiyabhāge pana therāsanaṃ āruḷhe āgatānaṃ paṭhamabhāgo na pāpuṇāti. Dutiyabhāgato vassaggena dātabbaṃ.

『施予僧团而施予』者,「我施予这些衣物给僧团」,如此施予。『在那之外』者,在近行界之外也。『与他们一起』者,与进入近行界者一起。『也得到结合者的』者,意趣是:作为以集会增长的界。『因此』者,因为得到进入近行界者的,因为在那之外也得到与离开近行界者结合者的,因此。『他们的』者,进入近行界者的,在那之外与他们一起结合者的。『在取时』者,在弟子等取时。『即使未到达者的』者,意思是:即使未到达利养分配处,但已进入近行界者,或与他们结合后,站在自己寺院门口或寺院内者的。『应给予份额』者,意趣是:即使施予僧团新衣。但在第二份时,长老坐定后,来到者不得第一份。从第二份起应以雨安居给予。

Sace pana ‘‘bahiupacārasīmāyaṃ ṭhitānaṃ dethā’’ti vadanti, na dātabbaṃ. Yadi pana vihāro mahā hoti, therāsanato paṭṭhāya vatthesu dīyamānesu alasajātikā mahātherā pacchā āgacchanti, ‘‘bhante, vīsativassānaṃ dīyati, tumhākaṃ ṭhitikā atikkantā’’ti na vattabbā. Ṭhitikaṃ ṭhapetvā tesaṃ datvā pacchā ṭhitikāya dātabbaṃ.

但是,如果说「施予站在近行界外者」,不应给予。但是,如果寺院很大,从长老座开始分配衣物时,懒惰的大长老们后来才到,不应说「尊者,正在给予二十瓦萨者,你们的份额已过」。除去份额后,给予他们,之后应以份额给予。

‘‘Asukavihāre kira bahucīvaraṃ uppanna’’nti sutvā yojanantarikavihāratopi bhikkhū āgacchanti, sampattasampattānaṃ ṭhitaṭṭhānato paṭṭhāya dātabbaṃ, ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana samantapāsādikāya cīvarakkhandhakavaṇṇanāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 379) vuttanayena veditabbo.

听说「据说在某寺院生起许多衣物」,从一由旬外的寺院,比库们也来到,应从到达者到达的站立处开始给予,这是此处的摘要。详细则应以《善见律毗婆沙》衣篇注释中所说的方式了知。

Evaṃ vihāraṃ pavisitvā ‘‘imāni cīvarāni saṅghassa dammī’’ti dinnesu vinicchayaṃ vatvā idāni bahiupacārasīmāyaṃ bhikkhuṃ disvā ‘‘saṅghassa dammī’’ti dinnesu vinicchayaṃ dassetuṃ ‘‘yaṃ panā’’tiādi vuttaṃ. Ekābaddhaparisāya pāpuṇātīti sace yojanaṃ pharitvā parisā ṭhitā hoti, ekābaddhā ce, sabbesaṃ pāpuṇātīti attho. Ekābaddhatā cettha dvādasahatthabbhantarato paricchinditabbā. Tenāha ‘‘ye panā’’tiādi.

如是,说明进入寺院后「我施予这些衣物给僧团」而施予者的判定之后,现在为了显示在近行界外见到比库后「施予僧团」而施予者的判定,故说「又」等。『得到结合集会的』者,如果集会遍布一由旬而站立,若是结合的,意思是:所有人都得到。此处的结合性应以十二肘之内来限定。因此说「又」等。

Ubhatosaṅghassa dinnanti (mahāva. aṭṭha. 379) ‘‘ubhatosaṅghassa dammī’’ti dinnaṃ. ‘‘Dvedhāsaṅghassa dammi, dvinnaṃ saṅghānaṃ dammi, bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunisaṅghassa ca dammī’’ti vuttepi ubhatosaṅghassa dinnameva hoti. Upaḍḍhaṃ bhikkhūnaṃ, upaḍḍhaṃ bhikkhunīnaṃ dātabbanti dve bhāge same katvā eko bhāgo bhikkhūnaṃ, eko bhāgo bhikkhunīnaṃ dātabbo. Gahetuṃ labhati ubhatosaṅghaggahaṇena gahitattāti adhippāyo. Cetiyassāti thūpādino. Tañhi dhātāyatanādibhāvena citattā, lokassa cittīkāraṭṭhānatāya ca ‘‘cetiya’’nti vuccati. Na koci visesoti āha ‘‘idha pana cetiyassā’’tiādi.

「给予两部僧团」者,即「我给予两部僧团」而给予。即使说「我给予分为二部的僧团」、「我给予两个僧团」、「我给予比库僧团与比库尼僧团」,也只是给予两部僧团而已。「一半应给比库们,一半应给比库尼们」者,作成两个相等的部分,一部分应给比库们,一部分应给比库尼们。由于被两部僧团的取得所摄取,故得以取得,此为意趣。「塔」者,指佛塔等。因为它以舍利处等的状态而被堆积,以及作为世间的礼敬处之义,故称为「塔」。「此处对于塔则无任何差别」者,即说「然而此处对于塔」等。

‘‘Ubhatosaṅghassa ca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vutte pana dvāvīsatikoṭṭhāse katvā dasa bhikkhūnaṃ, dasa bhikkhunīnaṃ, eko puggalassa, eko cetiyassa dātabbo. Tattha puggalo saṅghatopi attano vassaggena puna gahetuṃ labhati, cetiyassa ekoyeva. Ayaṃ pana vāro yathāvutteneva nayena ñāyatīti katvā idha na vutto. Samantapāsādikāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 379) pana vuttoyeva.

「给予两部僧团、你、以及塔」而说时,则作成二十二份,十份应给比库们,十份应给比库尼们,一份给个人,一份给塔。其中个人即使从僧团也能以自己的份额再次取得,塔则只有一份。然而此种情况以如所说的方式即可了知,故此处未说。但在《善见律注》中则已说明。

Namajjhe bhinditvā dātabbaṃ ‘‘bhikkhunīna’’nti puggalikavasena vuttattā. Puggalo visuṃ na labhatīti pubbe viya visuṃ puggalikakoṭṭhāsaṃ na labhati. Pāpuṇanaṭṭhānato ekameva labhatīti attano vassaggena pattabbaṭṭhānato ekameva koṭṭhāsaṃ labhati. Kasmā? Bhikkhusaṅghaggahaṇena gahitattā. ‘‘Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vuttepi cetiyassa ekapuggalapaṭivīso labbhati, puggalassa visuṃ na labbhati. Tasmā ekaṃ cetiyassa datvā avasesaṃ bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvā bhājetabbaṃ. Tenāha ‘‘cetiyassa cāti vutte panā’’tiādi.

「应在名字中间分开给予『比库尼们』」者,因为以个人方式而说。「个人不能单独获得」者,如前所述,不能单独获得个人的份额。「从应得处只获得一份」者,从以自己的份额应得之处只获得一份。为何?因为被比库僧团的取得所摄取。即使说「给予比库僧团、比库尼们、你、以及塔」,塔也获得与一个人相等的份额,个人则不能单独获得。因此给予一份给塔后,应计算剩余的比库们与比库尼们而分配。故说「然而说『以及塔』时」等。

Tehi saddhiṃ puggalacetiyaparāmasanaṃ anantaranayasadisamevāti tehi bhikkhūhi bhikkhunīhi saddhiṃ puggalassa ca cetiyassa ca gahaṇaṃ anantaranayasadisamevāti attho. ‘‘Bhikkhūnañca bhikkhunīnañca tuyhañca, bhikkhūnañca bhikkhunīnañca cetiyassa ca, bhikkhūnañca bhikkhunīnañca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vuttepi cetiyassa ekapaṭivīso labbhati, puggalassa visuṃ natthi, bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvāva bhājetabbanti vuttaṃ hoti. Puggalassa visuṃ na labbhatīti puggalassa visuṃ paṭivīso na labbhati, vassaggena ekova labbhatīti attho. ‘‘Bhikkhusaṅghassa ca cetiyassa cā’’ti vutte pana cetiyassa visuṃ paṭivīso labbhatīti āha ‘‘cetiyassa pana labbhatī’’ti. ‘‘Bhikkhusaṅghassa ca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vuttepi cetiyasseva visuṃ labbhati, na puggalassa. Cetiyassa pana labbhatiyevāti ‘‘bhikkhūnañca cetiyassa cā’’ti vutte pana cetiyassa visuṃ paṭivīso labbhatīti attho. ‘‘Bhikkhūnañca tuyhañca cetiyassa cā’’ti vuttepi cetiyasseva visuṃ labbhati, na puggalassa. Bhikkhunisaṅghaṃ ādiṃ katvāpi evameva yojetabbaṃ.

「与他们一起提及个人与塔,恰如前述方式」者,与那些比库们、比库尼们一起取得个人与塔,恰如前述方式,此为意义。即使说「给予比库们、比库尼们、以及你」、「给予比库们、比库尼们、以及塔」、「给予比库们、比库尼们、你、以及塔」,塔也获得一份,个人则无单独份额,应计算比库们与比库尼们而分配,如是所说。「个人不能单独获得」者,个人不能单独获得份额,以份额只获得一份,此为意义。「然而说『给予比库僧团以及塔』时,塔则获得单独份额」者,即说「然而塔则获得」。即使说「给予比库僧团、你、以及塔」,只有塔单独获得,个人则无。「然而塔则确实获得」者,「然而说『给予比库们以及塔』时,塔获得单独份额」,此为意义。即使说「给予比库们、你、以及塔」,只有塔单独获得,个人则无。以比库尼僧团为首也应如是配合。

Etthāha – yaṃ panetarahi (mahāva. aṭṭha. 379) paṇḍitamanussā sadhātukaṃ paṭimaṃ vā cetiyaṃ vā ṭhapetvā buddhappamukhassa ubhatosaṅghassa dānaṃ denti, paṭimāya vā cetiyassa vā purato ādhārake pattaṃ ṭhapetvā dakkhiṇodakaṃ datvā ‘‘buddhānaṃ demā’’ti, tattha yaṃ paṭhamaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ denti, vihāraṃ vā āharitvā ‘‘idaṃ cetiyassa demā’’ti piṇḍapātañca mālāgandhādīni ca denti, tattha kathaṃ paṭipajjitabbanti? Vuccate – mālāgandhādīni tāva cetiye āropetabbāni, vatthehi paṭākā, telena padīpā kātabbā, piṇḍapātamadhuphāṇitādīni pana yo nibaddhacetiyajaggako hoti pabbajito vā gahaṭṭho vā, tassa dātabbāni. Nibaddhajaggake asati āhaṭabhattaṃ ṭhapetvā vattaṃ katvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Upakaṭṭhe kāle bhuñjitvā pacchāpi vattaṃ kātuṃ vaṭṭatiyeva.

于此有问:然而现今智者们设置含舍利的佛像或塔后,给予以佛陀为首的两部僧团布施,在佛像或塔前的台座上放置钵,施予供养水而说「我们给予诸佛」,在那里首先给予副食、主食,或带来精舍而说「我们给予此塔」,并给予钵食、花香等,在那里应如何行持?答曰:首先花香等应供奉于塔,以布作幡,以油作灯,然而钵食、蜜、糖浆等,若有指定的塔守护者,无论是出家者或在家者,应给予他。若无指定守护者,放置所带来的食物后作净法而食用是允许的。在适当时间食用后,之后作净法也是允许的。

Mālāgandhādīsu ca yaṃ kiñci ‘‘idaṃ haritvā cetiyapūjaṃ karothā’’ti vutte dūrampi haritvā pūjetabbaṃ. ‘‘Bhikkhusaṅghassa harā’’ti vuttepi haritabbaṃ. Sace pana ‘‘ahaṃ piṇḍāya carāmi, āsanasālāyaṃ bhikkhū atthi, te harissantī’’ti vutte ‘‘bhante, tuyhaṃyeva dammī’’ti vadati, bhuñjituṃ vaṭṭati. Atha pana ‘‘bhikkhusaṅghassa dassāmī’’ti harantassa gacchato antarāva kālo upakaṭṭho hoti, attano pāpetvā bhuñjituṃ vaṭṭati.

对于花香等,凡是说「拿此去作塔供养」时,即使远处也应拿去供养。即使说「拿给比库僧团」也应拿去。但若说「我行乞食,讲堂中有比库们,他们将拿去」而说「尊者,我只给你」时,食用是允许的。然而若说「我将给予比库僧团」而拿去者,在前往途中时间已过适时,带到自己处食用是允许的。

Vassaṃvuṭṭhasaṅghassa dammīti vadatīti (mahāva. aṭṭha. 379) ‘‘vassaṃvuṭṭhasaṅghassa imāni cīvarāni dammī’’ti vadati. Tesaṃ bahisīmaṭṭhānampi pāpuṇātīti atthate kathine bahisīmaṭṭhānampi yāva kathinassa ubbhārā pāpuṇāti, tasmā disāpakkantassāpi sati paṭiggāhake dātabbaṃ. Anatthate pana kathine antohemante, evañca pana vatvā dinnaṃ pacchimavassaṃvuṭṭhānampi pāpuṇāti. Yattha katthacīti yesu kesuci vihāresu. Evaṃ vadatīti ‘‘vassaṃvuṭṭhasaṅghassa dammī’’ti vadati. Tatra sammukhībhūtānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti piṭṭhisamaye uppannattā. Sace pana ‘‘vassaṃ vasantānaṃ dammī’’ti vadati, antovasseyeva vassaṃ vasantāva labhanti, chinnavassā na labhanti. Cīvaramāse pana ‘‘vassaṃ vasantānaṃ dammī’’ti vutte pacchimikāya vassūpagatānaṃyeva pāpuṇāti, purimikāya vassūpagatānañca chinnavassānañca na pāpuṇāti.

「对结雨安居僧团施与」者,说——此处「vassaṃvuṭṭhasaṅghassa dammī」意为「我将对结雨安居僧团施与这些衣」。「那些也达到界外住处」者,意思是:在咖提那衣已张持时,乃至咖提那衣收藏之前,也达到界外住处,因此即使对已离去他方者,若有受取者在,也应施与。但在咖提那衣未张持时,在冬季之内,若如此说而施与,也达到后来结雨安居者。「在任何处」者,在任何诸寺院中。「如此说」者,说「我将对结雨安居僧团施与」。在那里,对所有当面在场者都达到,因为在后时生起之故。但若说「我将对正住雨安居者施与」,则唯在雨安居内正住雨安居者得到,破雨安居者不得。但在衣月中,若说「我将对正住雨安居者施与」,则唯达到以后期入雨安居者,不达到以前期入雨安居者及破雨安居者。

Cīvaramāsato paṭṭhāya yāva hemantassa pacchimo divaso, tāva ‘‘vassāvāsikaṃ demā’’ti vutte kathinaṃ atthataṃ vā hotu, anatthataṃ vā, atītavassaṃvuṭṭhānaṃyeva pāpuṇāti. Gimhānaṃ paṭhamadivasato paṭṭhāya vutte pana mātikā āropetabbā ‘‘atītavassāvāsassa pañca māsā atikkantā, anāgato catumāsaccayena bhavissati, kataravassāvāsassa desī’’ti. Sace ‘‘atītavassaṃvuṭṭhānaṃ dammī’’ti vadati, taṃantovassaṃvuṭṭhānameva pāpuṇāti, disā pakkantānampi sabhāgā gaṇhituṃ labhanti.

从衣月开始,直至冬季最后一日,在此期间若说「我们施与雨安居住者衣」,无论咖提那衣已张持或未张持,都唯达到过去结雨安居者。但若从热季第一日开始说,则应提出问题:「过去雨安居已过五月,未来将以四月之后而有,你施与哪个雨安居者?」若说「我将对过去结雨安居者施与」,则唯达到那些在雨安居内结雨安居者,离去他方者的同分者也得以取得。

Sace ‘‘anāgate vassāvāsikaṃ dammī’’ti vadati, taṃ ṭhapetvā vassūpanāyikadivase gahetabbaṃ. Atha ‘‘agutto vihāro, corabhayaṃ atthi, na sakkā ṭhapetuṃ, gaṇhitvā vā āhiṇḍitu’’nti vutte ‘‘sampattānaṃ dammī’’ti vadati, bhājetvā gahetabbaṃ. Sace vadati ‘‘ito me, bhante, tatiye vasse vassāvāsikaṃ na dinnaṃ, taṃ dammī’’ti, tasmiṃ antovasse vuṭṭhabhikkhūnaṃ pāpuṇāti. Sace te disā pakkantā, añño vissāsiko gaṇhāti, dātabbaṃ. Atha ekoyeva avasiṭṭho, sesā kālaṅkatā, sabbaṃ ekasseva pāpuṇāti. Sace ekopi natthi, saṅghikaṃ hoti, sammukhībhūtehi bhājitabbaṃ.

若说「我将对未来雨安居住者施与」,则除此之外,应在入雨安居日取得。若说「寺院无人守护,有盗贼危险,不能保存,或取后游行」,则说「我将对到来者施与」,应分配后取得。若说「尊者,从此算起第三个雨安居,我未施与雨安居住者衣,我将施与那个」,则在那个雨安居内住的比库们得到。若他们离去他方,另一可信者取得,应施与。若唯一人剩余,其余已命终,则全部达到一人。若一人也没有,则成为僧团物,应由当面在场者分配。

Yehi nimantitehi yāgu pītāti (mahāva. aṭṭha. 379) nimantitehi yehi bhikkhūhi yāgu pītā, yehi pana bhikkhācāravattena gharadvārena gacchantehi vā gharaṃ paviṭṭhehi vā yāgu laddhā, yesaṃ vā āsanasālato pattaṃ āharitvā manussehi nītā, yesaṃ vā therehi pesitā, tesaṃ na pāpuṇāti. Sace pana nimantitabhikkhūhi saddhiṃ aññepi bahū āgantvā antogehañca bahigehañca pūretvā nisinnā, dāyako ca evaṃ vadati ‘‘nimantitā vā hontu, animantitā vā, yesaṃ mayā yāgu dinnā, sabbesaṃ imāni vatthāni hontū’’ti, sabbesaṃ pāpuṇāti. Yehi pana therānaṃ hatthato yāgu laddhā, tesaṃ na pāpuṇāti. Atha so ‘‘yehi mayhaṃ yāgu pītā, sabbesaṃ hotū’’ti vadati, sabbesaṃ pāpuṇāti. Bhattakhajjakādīhīti ettha ādisaddenapi cīvarasenāsanabhesajjānaṃ gahaṇaṃ.

「由那些被邀请者饮粥」者,由那些被邀请的比库们饮粥,但由那些以乞食行法在家门前行走时或进入家中时得到粥者,或由人们从座堂取钵带来给他们者,或由长老们派遣给他们者,不达到他们。但若与被邀请比库们一起,其他许多人也来到,充满屋内及屋外而坐,施主如此说「无论被邀请或未被邀请,凡我施与粥者,这些布对所有人」,则达到所有人。但由那些从长老们手中得到粥者,不达到他们。若他说「凡由我饮粥者,对所有人」,则达到所有人。「由食物、嚼食等」者,此处以「等」字也摄取衣、住所、药物。

Puggalassāti (mahāva. aṭṭha. 379) sammukhāsammukhabhūtassa puggalassa. Tenāha ‘‘idaṃ cīvara’’ntiādi. Sace pana ‘‘idaṃ tumhākañceva tumhākaṃ antevāsikānañca dammī’’ti evaṃ vadati, therassa ca antevāsikānañca pāpuṇāti. Uddesaṃ gahetuṃ āgato, gahetvā gacchanto ca atthi, tassāpi pāpuṇāti. Tumhehi saddhiṃ nibaddhacārikabhikkhūnaṃ dammī’’ti vutte uddesantevāsikānaṃ vattaṃ katvā uddesaparipucchādīni gahetvā vicarantānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti. Etthāti aṭṭhasu mātikāsu. Yadi pana ayamettha saṅkhepakathā, vitthāro pana kathaṃ ñātabboti āha ‘‘samantapāsādikāyaṃ vutto’’ti. Samantapāsādikāyaṃ cīvarakkhandhakavaṇṇanāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 379) vuttoti attho.

「对个人」者,对当面或不当面在场的个人。因此说「此衣」等。但若如此说「我将对你及你的弟子们施与此」,则达到长老及弟子们。有来取诵习者,取后离去者也在,也达到他。若说「我将对与你们一起结伴游行的比库们施与」,则达到所有作诵习弟子之事、取诵习问答等而游行者。「在此」者,在八个问题中。若此处是简略说,但详细如何应知?故说「在《善见律注》中已说」。意思是:在《善见律注》衣篇集解释中已说。

‘‘Ñātakehi vā me cīvaratthāya pesitaṃ, mittehi vā pesitaṃ, te ābhate cīvare dassantī’’ti evaṃ ñātito vā mittato vā paccāsā hotīti veditabbaṃ. Kappiyabhaṇḍenāti kappāsasuttādinā attano dhanena. Saṇhanti sukhumaṃ. Aññaṃ paccāsācīvaraṃ labhitvā eva kālabbhantare kāretabbanti aññaṃ mūlacīvarasadisaṃ paccāsācīvaraṃ labhitvāyeva māsabbhantare kāretabbaṃ. Tañca kho satiyāyeva paccāsāya, asatiyā pana paccāsāya mūlacīvaraṃ dasāhaṃ ce sampattaṃ, tadaheva adhiṭṭhātabbaṃ. Tenāha ‘‘sace na labhatī’’tiādi. Paccāsācīvarampi parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātabbanti paṭhamataraṃ uppannaṃ thūlapaccāsācīvarampi sandhāya vuttaṃ. Pi-saddena na kevalaṃ mūlacīvaramevāti dasseti.

应知「亲戚为我衣之故派遣,或朋友派遣,他们在带来衣时将施与」,如此从亲戚或朋友有期待。「以如法物品」者,以棉线等自己的财物。「细」者,细致。「得到另一期待衣后,才应在时限内制作」者,得到另一与根本衣相似的期待衣后,才应在月限内制作。而且那是在有期待时,但在无期待时,若根本衣达到十日,当日即应确定。因此说「若不得到」等。「期待衣也应确定为资具布」者,关于先前生起的粗期待衣也如此说。以「也」字显示不仅仅是根本衣。

Akālacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 非时衣学处注释已结束。

4. Purāṇacīvarasikkhāpadavaṇṇanā四、旧衣学处注释

‘‘Amhākameva ñātī’’ti ñāyatīti ñāti, sāva ñātikā, na ñātikā aññātikā, tāya aññātikāya. Tenāha ‘‘na ñātikāyā’’ti. Mātito vā pitito vāti mātipakkhato vā pitipakkhato vā. Yāva sattamaṃ yuganti (pārā. aṭṭha. 2.503-505) yāva sattamassa purisassa, sattamāya vā itthiyā āyuppamāṇaṃ, yāva pitāmahayugaṃ pitāmahiyugaṃ mātāmahayugaṃ mātāmahiyuganti vuttaṃ hoti. Atha vā yāva sattamaṃ yuganti yāva sattamadvandanti attho. Yugasaddo cettha ekasesanayena daṭṭhabbo ‘‘yugo ca yugo ca yugā’’ti. Evañhi tattha tattha dvandaṃ gahitaṃ hoti. Kenaci ākārena asambaddhāyāti bhātubhaginibhāgineyyaputtapaputtādīsu yena kenaci ākārena asambaddhāya. Pitā, pitupitā, tassa pitā, tassāpi pitāti evaṃ yāva sattamā yugā, pitā, pitumātā, tassā pitā ca mātā ca bhātā ca bhaginī ca, puttā ca, dhītaro cāti evampi uddhañca adho ca yāva sattamā yugā, pitā, pitubhātā, pitubhaginī, pituputtā, pitudhītaro, tesampi puttadhītuparamparāti evampi yāva sattamā yugā, mātā, mātumātā, tassā mātā, tassāpi mātāti evaṃ yāva sattamā yugā, mātā, mātupitā, tassa pitā ca mātā ca bhātā ca bhaginī ca puttā ca dhītaro cāti evampi uddhañca adho ca yāva sattamā yugā, mātā, mātubhātā, mātubhaginī, mātuputtā, mātudhītaro , tesampi puttadhītuparamparāti evampi yāva sattamā yugā, tāva neva mātusambandhena, na pitusambandhena yā sambaddhā, sā ‘‘aññātikā nāmā’’ti vuttaṃ hoti.

「『我等之亲属』者,被认知为亲属,故名亲属」,彼即亲属女,非亲属女者为非亲属女,对于彼非亲属女。故说「非亲属女」。「从母或从父」者,从母方或从父方。「直至第七世代」者,直至第七男子或第七女子之寿量,即所谓直至祖父世代、祖母世代、外祖父世代、外祖母世代。或者「直至第七世代」者,意为直至第七双。此处「世代」一词应以省略法来理解,即「世代与世代为诸世代」。如是于彼彼处取双数。「以任何方式无关联者」者,于兄弟、姊妹、姊妹之子、孙子等,以任何方式无关联者。父、父之父、彼之父、彼之父,如是直至第七世代;父、父之母、彼女之父与母及兄弟与姊妹及诸子与诸女,如是亦向上与向下直至第七世代;父、父之兄弟、父之姊妹、父之诸子、父之诸女、彼等之子女相续,如是亦直至第七世代;母、母之母、彼女之母、彼女之母,如是直至第七世代;母、母之父、彼之父与母及兄弟与姊妹及诸子与诸女,如是亦向上与向下直至第七世代;母、母之兄弟、母之姊妹、母之诸子、母之诸女、彼等之子女相续,如是亦直至第七世代。凡既非以母之关联、亦非以父之关联而关联者,彼即所谓「非亲属女」。

Sākiyāniyo viyāti pañcasatamattā sākiyāniyo viya. Nidassanamattañcetaṃ, tasmā bhikkhubhāve ṭhatvā parivattaliṅgā bhikkhuniyopi idha suddhabhikkhusaṅghe ‘‘upasampannā’’ icceva veditabbā. Ubhatosaṅghe vāti bhikkhunisaṅghe ñatticatutthena, bhikkhusaṅghe ñatticatutthenāti evaṃ ubhatosaṅghe vā. Purāṇacīvaranti ettha cīvaranti nivāsanapārupanupagameva adhippetanti āha ‘‘rajitvā’’tiādi. Kappaṃ katvāti kappabinduṃ datvā. ‘‘Iminā adinnakappaṃ pācittiyavatthu na hotīti dassetī’’ti (sārattha. ṭī. 2.505) vadanti. Paribhogasīsenāti kāyena phusitvā paribhogasīsena. Aṃseti jattumhi. Matthaketi sīsamatthake. Sace pana paccattharaṇassa heṭṭhā katvā nipajjati, hatthehi vā ukkhipitvā ākāse vitānaṃ katvā sīsena asamphusanto gacchati, ayaṃ paribhogo nāma na hoti.

「如释迦女」者,如五百左右之释迦女。此仅为举例,故虽立于比库之状态而转变性别之比库尼,于此纯比库僧团中亦应知为「已达上」。「或于两僧团」者,于比库尼僧团以白四甘马,于比库僧团以白四甘马,如是或于两僧团。「旧衣」者,此处「衣」者,仅意指下衣与上衣,故说「染色」等。「作净」者,给予净点。有说「以此显示未给予之净不成巴吉帝亚之事」。「以受用之顶」者,以身触及而以受用之顶。「肩」者,于肩上。「头顶」者,于头之顶。然而若置于敷具之下而卧,或以手举起而作空中之帐幕、头不触及而行,此不名为受用。

Kāyavikāraṃ vā karotīti yathā sā ‘‘dhovāpetukāmo aya’’nti jānāti, evaṃ kāyavikāraṃ karoti. ‘‘Antodvādasahatthe okāse ṭhatvā upari vā khipatī’’ti iminā upacāraṃ muñcitvā orato khipantassa anāpattīti dasseti. Aññassa vā hatthe pesetīti antodvādasahatthe okāse ṭhatvā sikkhamānasāmaṇerasāmaṇeriupāsakaitthiyādīsu yassa kassaci aññassa hatthe vā peseti. Soti upāsako ca sāmaṇero ca. Upasampajjitvā dhovatīti ettha upāsako liṅge parivatte bhikkhunīsu pabbajitvā upasampajjitvā dhovati, sāmaṇero liṅge parivatte bhikkhunīsu upasampajjitvā dhovatīti yathāyogaṃ attho gahetabbo. Sace pana bhikkhuniyā hatthe dinnaṃ hoti, sace liṅge parivatte dhovati, vaṭṭati.

「或作身之变化」者,如彼女知「此人欲令洗」,如是作身之变化。「立于十二手之空间内而向上抛」者,以此显示舍弃近处而向内抛者无罪。「或送至他人之手」者,立于十二手之空间内而送至在学尼、沙玛内拉、沙玛内莉、近事男、女人等任何他人之手。「彼」者,近事男与沙玛内拉。「达上后洗」者,此处近事男于性别转变时,于比库尼中出家后达上而洗;沙玛内拉于性别转变时,于比库尼中达上而洗,应如理取义。然而若已给予比库尼之手,若于性别转变时洗,则允许。

Ettha ca ekassa tikkhattuṃ nissajjanābhāvato tīṇipi kārentassa ekena nissaggiyaṃ, dvīhi dve dukkaṭāni. Dve kārentassa ekena nissaggiyaṃ, dutiyena dukkaṭaṃ. Tenāha ‘‘dhovanādīni tīṇī’’tiādi. ‘‘Ekena vatthunā’’ti paṭhamaṃ katvā niṭṭhāpitaṃ sandhāya vuttaṃ. Sace pana ‘‘imaṃ cīvaraṃ rajitvā dhovitvā ānehī’’ti vutte sā bhikkhunī paṭhamaṃ dhovitvā pacchā rajati, nissaggiyena dukkaṭameva, evaṃ sabbesu viparītavacanesu nayo netabbo. Sace pana ‘‘dhovitvā ānehī’’ti vuttā dhovati ceva rajati ca, dhovāpanapaccayā eva āpatti, rajane anāpatti. Evaṃ sabbattha. Tenāha ‘‘sace pana‘dhovā’ti vuttā’’tiādi. Bhikkhūnaṃ vasena ekato upasampannāya dhovāpentassa yathāvatthukamevāti āha ‘‘bhikkhunisaṅghavasenā’’tiādi.

此处因一人三次无舍弃,故令作三者以一次为尼萨耆亚,以二次为二恶作。令作二者以一次为尼萨耆亚,以第二次为恶作。故说「洗等三者」等。「以一事」者,关于首先作而完成者而说。然而若说「染此衣后洗而持来」,彼比库尼首先洗后染,则仅以尼萨耆亚为恶作,如是于一切相反之语应取法。然而若说「洗后持来」而既洗又染,则仅因令洗之缘而有罪,于染无罪。一切处皆如是。故说「然而若说『洗』」等。「以比库尼僧团之方式」者,对于以比库之方式一起达上者令洗,如其事而已,故说「以比库尼僧团之方式」等。

Aññassavā santakanti aññassa santakaṃ purāṇacīvaraṃ dhovāpentassāti attho. Nisīdanapaccattharaṇanti aññassa vā attano vā santakaṃ nisīdanañceva paccattharaṇañca. Nivāsanapārupanupagasseva ca idha ‘‘purāṇacīvara’’nti adhippetattā attano santakampi nisīdanapaccattharaṇaṃ dhovāpentassa dukkaṭameva hoti, na nissaggiyaṃ. Avuttā vā dhovatīti uddesāya vā ovādāya vā āgatā kiliṭṭhacīvaraṃ disvā ṭhapitaṭṭhānato vā gahetvā, ‘‘detha ayya, dhovissāmī’’ti āharāpetvā vā dhovati ceva rajati ca ākoṭeti ca, ayaṃ avuttā dhovati nāma. Yāpi ‘‘imaṃ cīvaraṃ dhovā’’ti daharaṃ vā sāmaṇeraṃ vā āṇāpentassa bhikkhuno vacanaṃ sutvā ‘‘āharathayya, ahaṃ dhovissāmī’’ti dhovati, tāvakālikaṃ vā gahetvā dhovitvā rajitvā deti, ayampi avuttā dhovati nāma.

「或他人之所有」者,意为令洗他人所有之旧衣。「坐具与敷具」者,他人或自己所有之坐具与敷具。此处因仅意指下衣与上衣为「旧衣」,故令洗自己所有之坐具与敷具亦仅为恶作,非尼萨耆亚。「或未说而洗」者,来为诵戒或教诫而见污衣,从放置处取,或令持来「给我,尊者,我将洗」而既洗又染又打,此名为未说而洗。凡听闻比库命令童子或沙玛内拉「洗此衣」而「持来,尊者,我将洗」而洗者,或取暂时之物而洗染后给予者,此亦名为未说而洗。

Aññaṃ vā parikkhāranti upāhanatthavikapattatthavikaaṃsabaddhakakāyabandhanamañcapīṭhataṭṭikādiṃ yaṃ kiñci. ‘‘Upacāre ṭhatvā’’ti vacanato pesitvā dhovanepi anāpatti. Upacāreti antodvādasahatthe okāse.

「或其他资具」者,鞋、针筒、钵、针筒、肩带、腰带、床、椅、席等任何物。因说「立于近处」之语,故送去而令洗亦无罪。「近处」者,十二手之空间内。

Purāṇacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 旧衣学处注释已结束。

5. Cīvarappaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā五、受衣学处注释

Channanti khomādīnaṃ channaṃ cīvarānaṃ majjhe. Upacāraṃ muñcitvāti dvādasahatthūpacāraṃ muñcitvā. Pi-saddena dhammakathaṃ kathentassa catasso parisā cīvarāni ca nānāvirāgavatthāni ca āharitvā pādamūle ṭhapenti, upacāre vā ṭhatvā upari khipanti, ‘‘sace sādiyati, paṭiggahitamevā’’ti ettha vattabbameva natthīti dasseti. Khipatūti divā vā rattibhāge vā khipatu. Paṭiggahitameva hotīti kiñcāpi ‘‘idaṃ bhikkhuniyā, idaṃ aññesa’’nti ñātuṃ na sakkā, tathāpi acittakabhāvena gahitameva hoti. Yassa kassaci pana anupasampannassāti sikkhamānasāmaṇerasāmaṇeriupāsakaupāsikādīsu yassa kassaci anupasampannassa. Ṭhapitanti bhikkhuniyā ṭhapitaṃ. Paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvāti ‘‘assāmikaṃ ida’’nti saññaṃ uppādetvā. Assāmikañhi ‘‘paṃsukūla’’nti vuccati. Iminā ‘‘amhākamatthāya ṭhapita’’ntiādikāya saññāya gahetuṃ na vaṭṭatīti dasseti. Aññatra pārivattakāti parivattetabbaṃ parivattaṃ, parivattameva pārivattakaṃ, parivattetvā diyyamānaṃ, taṃ vināti attho. Tenāha ‘‘yaṃ antamaso harīṭakakkhaṇḍampī’’tiādi. Ābhogaṃ katvāti cittena samannāharitvā. Sace bhikkhunī vassāvāsikampi deti, tampi yathāvuttavidhānaṃ akatvā gahetuṃ na vaṭṭatīti veditabbaṃ.

『彼等』者，在麻布等六种衣当中。『离开近行范围』者，离开十二肘的近行范围。以『也』字表明：对于正在讲法之人，四众带来衣物及各色染料布料，置于足下，或站在近行范围内向上抛掷；『若接受，即算已受取』——此处无需另作说明。『让其抛』者，无论白天或夜间皆可抛。『即算已受取』者，虽然无法辨别『此是比库尼的，此是其他人的』，但仍以无心之方式算作已取得。『任何非达上者』者，即在学尼、沙玛内拉、沙玛内莉、近事男、近事女等任何非达上者。『已放置』者，由比库尼所放置。『作尘堆衣的决意』者，生起『此物无主』之想。凡无主之物皆称为『尘堆衣』。此处表明：不得以『此乃为我等而置』等之想取用。『除了交换之外』者，应交换之物即为交换，交换本身即为所交换之物，即经交换而给予者，离此之外——此为其义。因此说『乃至一片诃子碎片』等。『作意』者，以心思惟。应知：若比库尼给予瓦萨安居衣，未依上述方式处理者，亦不得受取。

Paṭilābhenāti gahaṇena. Tikapācittiyanti tīṇi parimāṇāni assāti tikaṃ,tikañca taṃ pācittiyañcāti tikapācittiyaṃ, aññātikāya ñātikasaññivematikaaññātikasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyānīti attho. Ekatoupasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya. Tāya hi hatthato aññatra pārivattakā cīvaraṃ paṭiggaṇhantassa dukkaṭaṃ, bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana pācittiyameva. ‘‘Pattatthavikādimhi ca anadhiṭṭhātabbaparikkhāre’’ti iminā bhisicchavimpi saṅgaṇhāti. Sā hi mahantāpi senāsanasaṅgahitattā cīvarasaṅkhaṃ na gacchatīti neva adhiṭṭhānupagā, na vikappanupagā ca. Vuttañhi samantapāsādikāyaṃ ‘‘sacepi mañcappamāṇā bhisicchavi hoti, vaṭṭatiyevā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.514). ‘‘Hatthato cīvaraṃ paṭiggaṇhātī’’ti vacanato pana aññātikāya bhikkhuniyā pesitaggahaṇepi anāpatti. Paṭiggahaṇato, parivattanākaraṇato ca kiriyākiriyaṃ.

『因受取』者，即因拿取。『三巴吉帝亚』者，『三』谓有三种量，具三种量者为三，三与巴吉帝亚合称为三巴吉帝亚，即对非亲属者生亲属想、疑想、非亲属想三种情形，各成一巴吉帝亚，共三巴吉帝亚之义。『于仅一方达上者』者，于比库尼处达上者。从彼手中受取衣物，除交换外，犯恶作；若从于比库处达上者手中受取，则犯巴吉帝亚。以『钵袋等及不应决意之资具』，此亦摄入坐垫皮。此物虽大，因被摄入住处用具，故不属衣类，既不适用决意，亦不适用分授。《善见律》中曾说：『即使坐垫皮大如床，亦无妨』（《巴拉基咖注》2.514）。然而，依『从手中受取衣物』之语，若比库尼派人送来衣物而受取，非亲属者亦无犯。受取与否、是否进行交换，乃作与不作之分别。

Cīvarappaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 受衣学处注释已结束。

6. Aññātakaviññattisikkhāpadavaṇṇanā六、向非亲族乞求衣物学处注释

Gehassa pati jeṭṭhoti gahapati, taṃ gahapatiṃ, idha pana apabbajito yo koci manusso adhippeto. Tenāha ‘‘bhikkhūsu apabbajitamanussa’’nti. Eseva nayo gahapatāninti etthāpi. ‘‘Viññāpeyyā’’ti idaṃ suddhakattuatthe ca hetukattuatthe ca vattatīti āha ‘‘yāceyya vā yācāpeyya vā’’ti. Yācāpanañcettha attano atthāyevāti daṭṭhabbaṃ. Evañca pana katvā ‘‘anāṇattika’’nti idaṃ samatthitaṃ hoti. Aññatra samayāti sameti ettha, etena vā saṃgacchati satto, sabhāvadhammo vā sahajātādīhi, uppādādīhi vāti samayo, kālo, dhammappavattimattatāya atthato abhūtopi hi kālo dhammappavattiyā adhikaraṇaṃ, karaṇaṃ viya ca kappanāmattasiddhena rūpena voharīyati, taṃ samayaṃ ṭhapetvāti attho. Tenāha ‘‘yo acchinnacīvaro vā hotī’’tiādi. Tattha rājādīsu yehi kehici acchinnaṃ cīvaraṃ etassāti acchinnacīvaro. Yathāha ‘‘acchinnacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ acchinnaṃ hoti, rājūhi vā corehi vā dhuttehi vā yehi kehici vā acchinnaṃ hotī’’ti. Aggiādīsu yena kenaci naṭṭhaṃ cīvarametassāti naṭṭhacīvaro. Yathāha ‘‘naṭṭhacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ agginā vā daḍḍhaṃ hoti, udakena vā vūḷhaṃ hoti, undūrehi vā upacikāhi vā khāyitaṃ hoti , paribhogajiṇṇaṃ vā hotī’’ti (pārā. 519). Samayāti aññatrasaddāpekkhāya upayogatthe nissakkavacananti āha ‘‘taṃ samaya’’nti. Aññasminti aññasmiṃ samaye.

『家之主、年长者』即家主，此处所指乃未出家之任何人士。因此说『比库中未出家之人』。同理亦适用于『诸家主』。『应告知』一语，既可用于纯主动之义，亦可用于使役之义，故说『或自己请求，或令他人请求』。此处令他人请求，应理解为仅为自身之需而为。如此则『未受嘱托』之义得以成立。『除时机之外』者，『时机』谓于此相合，或由此与有情、自性法等俱生等相合，或由生起等相合，即时节，即法运行之仅存，实际上虽无时节，然以法之运行为所依、为工具，以名称安立之方式而被称说，其义即『除彼时机之外』。因此说『或衣被夺者』等。其中，被国王等任何人夺去衣物者，即为衣被夺者。如说：『所谓衣被夺者，谓比库之衣被夺，被国王、或盗贼、或流氓、或任何人所夺。』于火等任何因缘中失去衣物者，即为衣失者。如说：『所谓衣失者，谓比库之衣被火烧，或被水冲走，或被鼠或蚂蚁所咬，或因使用而破损』（《巴拉基咖》519）。『时机』，相对于『除了』一词，乃以向格表达关联格之意，故说『彼时机』。『另一时』者，另一时机也。

Tikapācittiyanti aññātake aññātakasaññivematikaññātakasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Samayeti yathāvutte acchinnacīvarakāle ca naṭṭhacīvarakāle ca. Ñātakappavārite vā viññāpentassāti ñātake, pavārite ca ‘‘tumhākaṃ santhataṃ dethā’’ti yācantassa. Ettha (pārā. aṭṭha. 2.521) ca saṅghavasena pavārite pamāṇameva yācituṃ vaṭṭati, puggalikavasena pavārite pana yaṃ yaṃ pavārenti, taṃ tameva viññāpetabbaṃ. Yo hi catūhi paccayehi pavāretvā sayameva sallakkhetvā kālānukālaṃ cīvarādīni divase divase yāgubhattādīni deti, evaṃ yena yena attho, taṃ taṃ deti, tassa viññāpanakiccaṃ natthi. Yo pana pavāretvā bālatāya vā satisammosena vā na deti, so viññāpetabbo. Yo ‘‘mayhaṃ gehaṃ pavāremī’’ti vadati, tassa gehaṃ gantvā yathāsukhaṃ nisīditabbaṃ nipajjitabbaṃ, na kiñci gahetabbaṃ. Yo pana ‘‘yaṃ mayhaṃ gehe atthi, taṃ pavāremī’’ti vadati, yaṃ tattha kappiyaṃ, taṃ viññāpetabbaṃ. Gehe pana nisīdituṃ vā nipajjituṃ vā na labbhati. Tassevatthāyāti ‘‘aññassā’’ti laddhavohārassa tasseva buddharakkhitassa vā dhammarakkhitassa vā atthāya. Attano dhanena gaṇhantassāti attano kappiyabhaṇḍena kappiyavohāreneva gaṇhantassa cetāpentassa, parivattāpentassāti attho.

『三巴吉帝亚』者，对非亲属者生非亲属想、疑想、亲属想三种情形，各成一巴吉帝亚，共三巴吉帝亚。『时机』者，如上所述衣被夺之时及衣失之时。『或向亲属或已邀请者请求时』者，向亲属以及已邀请说『请给予你们的布料』者请求之时。此处（《巴拉基咖注》2.521）以僧团名义邀请者，只可请求适量；若以个人名义邀请，则应请求其所邀请者方为应请求之物。若有人以四资具邀请，自行衡量，按时依日给予粥食饭食等，如此以何所需，彼即给予，此人无需再作请求。若有人已邀请，然因愚痴或失念而未给予，则应向其请求。若有人说『我以我的家邀请』，则应前往其家，随意坐卧，不得取任何物品。若有人说『凡我家中所有，悉以邀请』，则应请求其中合宜之物，但不得在其家坐卧。『为彼自身之需』者，虽得『另一人』之称，实为佛护或法护本人之需。『以自己财物取得者』者，以自己合宜之财物，以合宜之方式取得、令人购买、令人交换——此为其义。

Aññātakaviññattisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 未知女人告知学处之解释完毕。

7. Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā7. 过量学处之解释

Taṃ-saddo cettha pakatatthavacano. Ceti nipātamattaṃ. Ceti vā yadīti attho, tassa ‘‘pavāreyyā’’ti iminā sambandho veditabbo. Pavāreyya ceti yadi pavāreyyāti attho. ‘‘Abhīti upasaggo’’ti (sārattha. ṭī. 2.523-524) iminā tassa atthavisesābhāvaṃ dasseti. Tenāha ‘‘haritunti attho’’ti. Pavārasaddassa icchāyaṃ vattamānattā ‘‘icchāpeyyā’’ti vuttaṃ. Icchaṃ uppādeyyāti paccaye icchaṃ uppādeyya. Upanimantanāyetaṃ adhivacanaṃ. Tenāha ‘‘yāvattaka’’ntiādi. Nekkhammanti pabbajjaṃ. Daṭṭhūti daṭṭhuṃ. Chandānurakkhaṇatthañhettha anunāsikalopo. Khematoti nibbhayato. Kāyena vā vācāya vā abhiharitvā nimanteyyāti sambandho. Yathā ca kāyena abhihareyya, vācāya ca, taṃ vidhiṃ dassetuṃ ‘‘upanetvā’’tiādi vuttaṃ saantaranti antaravāsakasahitaṃ. Uttaranti uttarāsaṅgaṃ. Paramanti avasānaṃ. Assa cīvarassāti assa samudāyabhūtassa haritabbassa cīvarassa. Tagguṇasaṃviññāṇo hi ayaṃ bāhiratthasamāso yathā ‘‘lambakaṇṇo’’ti daṭṭhabbaṃ. Tenāha ‘‘nivāsanenā’’tiādi. Ukkaṭṭhaparicchedena hi sabbe taṃparamaṃyeva gahetuṃ labhanti.

此处『彼』字乃表示本义之词。『也』仅为语助词。或者『也』义为『若』，应理解为与『若邀请』相连。『若邀请』者，即『若作邀请』之义。『「也」是前缀词』（《沙拉他提咖》2.523-524），此处表明该词并无特殊义。因此说『意为带去』。因邀请一词用于意欲之义，故说『令生起意欲』。即令生起对资具的意欲。此为上门邀请之名称。因此说『所及』等。『出离』者，即出家。『为见』者，即为了亲见。此处为守护意乐而省略鼻音。『安全地』者，无畏惧地。应与『亲自或以言语带来邀请』相连。为示以身邀请及以语邀请之方式，故说『携至』等。『连同内衣』者，连同下衣。『上』者，上衣。『最终』者，究竟。『彼衣』者，彼作为整体应携去之衣。此乃属性外部关系复合词，如『垂耳者』之例可知。因此说『以下衣』等。以最高限度，一切人皆得仅取彼最终量。

Yasmā acchinnasabbacīvarena ticīvaramattakeneva bhikkhunā evaṃ paṭipajjitabbaṃ, aññena pana aññathāpi, tasmā taṃ vibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘tatrāyaṃ vinicchayo’’tiādi vuttaṃ. Adhiṭṭhitacīvarassāti ticīvarādhiṭṭhānanayena vā parikkhāracoḷavasena vā yena kenaci adhiṭṭhitacīvarassa, idañca yebhuyyena adhiṭṭhahitvā cīvaraṃ paribhuñjato vuttaṃ, na pana anadhiṭṭhitacīvarassa cīvare acchinne ayaṃ vidhi na sambhavatīti. Yassa vā ticīvarato adhikampi cīvaraṃ aññattha atthi, tattha natthi, tenāpi tadā tattha abhāvato dve sādituṃ vaṭṭati. Pakatiyāva santaruttarena caratīti (sārattha. ṭī. 2.523-524) atthatakathinattā vā sāsaṅkasikkhāpadavasena vā avippavāsasammutivasena vā tatiyassa alābhena vā carati. ‘‘Dve naṭṭhānī’’ti adhikārattā vuttaṃ ‘‘dve sāditabbānī’’ti. Ekaṃ sādiyanteneva samo bhavissatīti tiṇṇaṃ cīvarānaṃ dvīsu naṭṭhena ekaṃ sādiyantena samo bhavissati ubhinnampi santaruttaraparamatāya avaṭṭhānato. Yassa ekaṃyeva hoti aññena kenaci kāraṇena vinaṭṭhasesacīvarattā.

由于衣未被夺取的比库，仅凭三衣之量即应如此行持；而其他情形则另有不同处理方式，故为显示彼等区别，说「于此，判决如下」等语。『已结界之衣』者，或依三衣结界之方式，或以资具布之方式，或以任何方式已作结界之衣——此处所说，主要是针对已作结界而受用衣者，并非针对未作结界之衣；若衣未被夺取，此规则于未结界者则不适用。或者，若某人于三衣之外尚有其他衣存于别处，而于此处无有，彼亦因彼时彼处所无，故可认可两件。『以本然之内外衣行走』者，或因咖提那衣已展开，或依有疑之学处，或依不别住之许可，或因第三件未得而行走。说『两件已失』，因其处于统摄之故，故说『应认可两件』。『认可一件者则与之同等』，谓三衣中两件已失而认可一件者，与之同等——因两者皆以内外衣为最高标准而安住之故。若某人因其他任何缘故，其余衣均已失坏而仅余一件者，亦同此理。

Pañcasu naṭṭhesūti ticīvaraṃ udakasāṭikā saṃkaccikāti imesu pañcasu cīvaresu naṭṭhesu. ‘‘Ekasmiṃ vā naṭṭhe’’ti vacanavipariṇāmaṃ katvā yojetabbaṃ. Tato uttarīti santaruttaraparamato uttari.

「于五失坏」者,于三衣、水浴衣、雨浴衣这五种衣失坏时。应转换语句为「或于一失坏」而连接。「超过那个」者,超过内衣与上衣之上。

Sesakaṃ āharissāmīti dve cīvarāni katvā ‘‘sesakaṃ puna āharissāmī’’ti attho. Sesakaṃ tuyhaṃyeva hotūti vuttassāti dānasamaye evaṃ vuttassa. Sace pana ‘‘sesakaṃ āharissāmī’’ti vatvā gahetvā gamanasamayepi ‘‘sesakaṃ tuyhaṃyeva hotū’’ti vadanti, laddhakappiyameva. Na acchinnanaṭṭhakāraṇā dinnanti bāhusaccādiguṇavasena dinnaṃ. Vuttanayenāti ‘‘ñātakappavārite vā viññāpentassa, samaye ca aññassa vā ñātakappavārite tassevatthāya viññāpentassa’’ti vuttanayena.

「我将取回余者」者,做成两件衣后,「我将再取回余者」之义。「余者唯属于你」者,于布施时如是说之义。然而若说「我将取回余者」后取走,于离去时亦说「余者唯属于你」,则为已得净施。「非因断绝失坏而施」者,因多闻等功德而施。「依所说方式」者,依「于亲属净施者限定时,或于时节向他人请求,于亲属净施者限定时为彼之利益而请求」所说之方式。

Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 过量学处之解释完毕。

8. Paṭhamaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā8. 第一准备学处之解释

Bhikkhuṃpaneva uddissāti ettha panāti nipātamattaṃ, tathā eva-saddopi. Tenāha ‘‘itthannāmassā’’tiādi. Apadisitvāti kathetvā, ārabbhāti vā attho. Aññātakassa gahapatissāti aññātakagahapatināti attho. Karaṇatthe hi idaṃ sāmivacanaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana idaṃ suviññeyyanti na vicāritaṃ. Cīvaraṃ cetāpenti parivattenti etenāti cīvaracetāpannaṃ (sārattha. ṭī. 2.528-529), cīvaramūlaṃ, na-kāro panettha āgamo, ‘‘cīvaracetāpana’’ntipi paṭhanti. Taṃ pana yasmā hiraññādīsu aññataraṃ hoti, tasmā ‘‘hiraññādika’’nti vuttaṃ. Tattha hiraññanti kahāpaṇo vuccati. Ādisaddena suvaṇṇādīnaṃ gahaṇaṃ. Upakkhaṭanti upaṭṭhāpitaṃ. Taṃ upakkharaṇaṃ tesaṃ tathā sajjitanti āha ‘‘upakkhaṭaṃ hotīti sajjitaṃ hotī’’ti. Saṃharitvā ṭhapitanti rāsiṃ katvā ṭhapitaṃ. Parivattanañca akatassa kārāpanaṃ, katassa kiṇananti āha ‘‘kāretvā vā kiṇitvā vāti attho’’ti. Acchādessāmīti pārupessāmīti vuttaṃ hoti. Tenāha ‘‘vohāravacanameta’’nti. Vohāravacananti ca upacāravacananti attho.

「然而指定比库」者,此中「然而」仅为语助词,「指定」一词亦同。故说「为某某名者」等。「未指定」者,未说之义,或「未提及」之义。「非亲属之居士」者,非亲属居士之义。此为所有格用于工具格之义。然而于注疏中此义甚明了,故未详论。「衣资具」者,以此交换、转换衣,故为衣资具,为衣之根本,「那」字于此为增音,亦读作「衣资具」。然而因彼为金钱等之一,故说「金钱等」。其中「金钱」者,称为咖哈巴纳。以「等」字摄取金等。「备置」者,已准备。「备置」者,为彼等如是准备,故说「备置者,已准备」。「收集而置」者,做成堆而置。未做者令做,已做者购买,故说「令做或购买之义」。「我将披着」者,说「我将穿着」之义。故说「此为俗语说法」。「俗语说法」者,方便说法之义。

‘‘Tatra ce so bhikkhū’’tiādīsu ko padasambandhoti āha ‘‘yatra so gahapati vā’’tiādi. Pubbe appavāritoti ‘‘dassāmi, kīdisena te, bhante, cīvarena attho, kīdisaṃ te cīvaraṃ cetāpemī’’ti pubbe avutto. Upasaṅkamitvāti gantvā. Padabhājane pacuravohāravasena ‘‘gharaṃ gantvā’’ti (pārā. 529) vuttaṃ. Ettha ca pacuravohāravasenāti yebhuyyavohāravasena. Yebhuyyena hi gharasāmikaṃ daṭṭhukāmā tassa gharaṃ gacchantīti tatheva bahulavohāro. Vikappanti visiṭṭho kappo vikappo, vi-saddo cettha visiṭṭhattho. Tenāha ‘‘visiṭṭhakappa’’nti. Iminā vacanatthamāha. ‘‘Adhikavidhāna’’nti iminā pana adhippāyatthaṃ. Yathā pana tamāpajjatīti yenākārena taṃ vikappaṃ āpajjati. Taṃ dassetunti taṃ ākāraṃ dassetuṃ.

「于彼若彼比库」等中,何为词之连接?故说「于彼居士或」等。「先前未限定」者,先前未说「我将施与,尊者,你需要何种衣,我为你交换何种衣」。「前往」者,去。于词之分析中,依通常说法说「去家」。此中「依通常说法」者,依多数说法。因多数欲见家主者去其家,故如是为常用说法。「选择」者,殊胜之作法为选择,「殊胜」字于此为殊胜之义。故说「殊胜作法」。以此说词义。然而以「额外规定」说意趣义。「然而如何犯彼」者,以何方式犯彼选择。为显示彼者,为显示彼方式。

‘‘Sādhū’’ti ayaṃ saddo sampaṭicchanasampahaṃsanasundarāyācanādīsu dissati. Tathā hesa ‘‘sādhu, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā’’tiādīsu (ma. ni. 3.86) sampaṭicchane dissati, ‘‘sādhu sādhu sāriputtā’’tiādīsu (dī. ni. 3.349; ma. ni. 1.340) sampahaṃsane.

「善哉」者,此词见于同意、欢喜、美好、请求等处。如是彼于「善哉,尊者,彼比库欢喜世尊所说而随喜」等中见于同意,于「善哉善哉沙利子」等中见于欢喜。

‘‘Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paññāṇavā naro;

「善哉法喜王,善哉有慧人;」

Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukha’’ntiādīsu. (jā. 2.18.101) –

「善哉朋友不难得,恶之不作为乐」等处。

Sundare, ‘‘sādhu me, bhante bhagavā, saṃkhittena dhammaṃ desetū’’tiādīsu (saṃ. ni. 3.64-68) āyācane, idhāpi āyācaneyeva daṭṭhabboti (dī. ni. aṭṭha. 1.189; ma. ni. aṭṭha. 1.1 mūlapariyāyasuttavaṇṇanā; su. ni. aṭṭha. 1.115 aggikabhāradvājasuttavaṇṇanā; bu. vaṃ. aṭṭha. 1.49) āha ‘‘sādhūtiāyācane nipāto’’ti. Tattha āyācaneti abhimukhaṃ yācane, abhipatthanāyanti attho. Parivitakke nipātoti sambandho. Ālapatīti āmanteti. Āyatādīsūti ettha ādisaddena vitthataappitasaṇhānaṃ gahaṇaṃ. Yasmā pana na imassa āpajjanamatteneva āpatti sīsaṃ eti, tasmā ‘‘tassa vacanenā’’tiādi vuttaṃ. Payogeti suttapariyesanādipayoge.

在善德经中,「善哉,大德世尊,愿为我略说法」等处,在请求之义中,在此处也应视为请求之义,故说「『善哉』者,在请求时之语助词」。其中「请求」者,向前请求,意为祈愿之义。「在思量时为语助词」为连接。「呼唤」者,招呼之义。「在长等处」者,此处以「等」字摄取广、短、中等形状。然而,因为不是仅以犯此即成罪首,故说「以彼之言」等。「在努力」者,在寻求经等努力中。

Mahagghaṃ cetāpetukāmaṃ appagghanti vīsatiagghanakaṃ cīvaraṃ cetāpetukāmaṃ ‘‘alaṃ mayhaṃ tena, dasaagghanakaṃ vā aṭṭhagghanakaṃ vā dehī’’ti vadantassāti attho. Evarūpanti evaṃ samabhāgaṃ, iminā samakanti vuttaṃ hoti. Tañca kho agghavaseneva, na pamāṇavasena. Agghavaḍḍhanakañhi idaṃ sikkhāpadaṃ.

「欲令作高价而低价」者,欲令作价值二十之衣者,对说「我不需要那个,给我价值十或价值八的」之人,此为其义。「如是类」者,说如是相似,与此相等之义。而且那是依价值而非依量度。因为此学处是价值增加之故。

Paṭhamaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第一准备学处之解释完毕。

9. Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā9. 第二准备学处之解释

Kasmā iminā nayena attho veditabboti āha ‘‘idañhī’’tiādi. Hīti kāraṇatthe nipāto. Na koci visesoti āha ‘‘kevala’’ntiādi.

为何应以此方式了知义理,故说「此实」等。「实」者,为因之语助词。无任何差别,故说「唯」等。

Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第二备办学处的注释完毕。

10. Rājasikkhāpadavaṇṇanā十、王学处的注释

Rājatobhogganti rājato laddhabhoggaṃ. Rājabhoggoti rājāmatto. Rājato bhogoti raññā dinnaṃ issariyaṃ. Iminātiādīti ‘‘iminā cīvaracetāpannena cīvaraṃ cetāpetvā itthannāmaṃ bhikkhuṃ cīvarena acchādehī’’ti idaṃ. Āgamanasuddhinti mūlasuddhiṃ. Yadi hi iminā kappiyanīhārena apesetvā ‘‘idaṃ itthannāmassa bhikkhuno dehī’’ti peseyya, sopi dūto taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya ‘‘idaṃ kho, bhante, āyasmantaṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ, paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpanna’’nti (pārā. 538), tadā paṭikkhipitvāpi kappiyakārakaṃ puṭṭhena taṃ niddisituṃ na vaṭṭati. Tenāha ‘‘sace hī’’tiādi. Akappiyavatthuṃ ārabbhāti hiraññādiṃ ārabbha. Īdisena dūtavacanenāti ‘‘paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpanna’’nti evarūpena dūtavacanena. Tasmāti yasmā sampaṭicchituṃ akappiyaṃ hoti, tasmā. Suvaṇṇanti jātarūpaṃ. Rajatanti rūpiyaṃ. Kahāpaṇenāti suvaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā pākatiko vā kahāpaṇo. Māsakoti lohamāsako vā hotu, dārumāsako vā hotu, jatumāsako vā hotu, yo yo yattha yattha janapade yadā yadā vohāraṃ gacchati, antamaso aṭṭhimayopi cammamayopi rukkhaphalabījamayopi samuṭṭhāpitarūpopi asamuṭṭhāpitarūpopi sabbo idha māsakoti veditabbo. Ettha ca yaṃ vattabbaṃ, taṃ rūpiyasikkhāpade vakkhāma.

「从王得之物」者,从王所得之物。「王之物」者,王之大臣。「从王之物」者,王所给予之权力。「以此」等者,即「以此衣资令作衣,以衣覆此名比库」,此即是。「来之清净」者,根本清净。若实以此净施人遣送「将此给予某名比库」而遣送,彼使者也接近彼比库而如是说「大德,此实为具寿而带来之衣资,愿具寿受取衣资」,那时即使拒绝,也不允许被问时指示净施人。故说「若实」等。「缘于不净之物」者,缘于金银等。「以如是使者之言」者,以「愿具寿受取衣资」如是类使者之言。「因此」者,因为受取为不净,因此。「金」者,生金。「银」者,白银。「以咖哈巴纳」者,金制或银制或普通之咖哈巴纳。「马萨咖」者,无论是铜马萨咖,或木马萨咖,或胶马萨咖,无论何者在何处国土何时何时通行交易,乃至骨制或皮制或树果种子制或已成形或未成形,一切在此处应知为马萨咖。而此处应说者,我们将在银学处中说。

Muttāti hatthikumbhajādikā aṭṭhavidhā muttā. Tathā hi hatthikumbhaṃ varāhadāṭhaṃ, bhujaṅgasīsaṃ, valāhakaṃ, veḷu, macchasiro, saṅkho, sippīti aṭṭha muttāyoniyo. Tattha yā macchasaṅkhasippijātā, sā sāmuddikā, bhujaṅgajāpi kāci sāmuddikā hoti. Itarā asāmuddikā. Yasmā pana bahulaṃ sāmuddikāva muttā loke dissanti, tatthāpi sippijāva, itarā kadāci. Tasmā sammohavinodaniyaṃ ‘‘muttāti sāmuddikamuttā’’ti (vibha. aṭṭha. 172) vuttaṃ. Maṇīti ṭhapetvā veḷuriyādike antamaso jātiphalikaṃ upādāya sabbopi nīlapītādivaṇṇabhedo maṇīti veditabbo, pacitvā kato pana kācamaṇiyeveko pattādibhaṇḍamūlatthaṃ sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Veḷuriyo nāma vaṃsavaṇṇamaṇi. Saṅkhoti dhamanasaṅkho dhotaviddho ratanamisso, pānīyasaṅkho pana ratanāmissakato, so ca añjanādibhesajjatthāya, bhaṇḍamūlatthāya ca sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Silāti dhotaviddhā ratanasaṃyuttā muggavaṇṇā silā. Ratanena pana amissā satthakanisānādiatthāya paṭiggaṇhituṃ vaṭṭati. Ettha ca ‘‘ratanasaṃyuttāti suvaṇṇena saddhiṃ yojetvā pacitvā katā’’ti vadanti. Pavāḷanti dhotampi adhotampi sabbaṃ pavāḷaṃ. Lohitaṅkoti rattamaṇi. Masāragallanti kabaramaṇi. Yaṃ ‘‘marakata’’ntipi vuccati.

「珠」者,象牙等八种珠。即如是:象牙、野猪牙、蛇头、云、竹、鱼头、螺、贝,为八种珠之来源。其中从鱼、螺、贝所生者,为海产,从蛇所生者某些也是海产。其余为非海产。然而因为世间多见海产珠,其中也唯贝所生,其余偶尔。因此在《除疑》中说「『珠』者,海产珠」。「宝」者,除去琉璃等,乃至取芥子果,一切青黄等色之别,应知为宝,然而煮制之玻璃宝唯一种,为钵等物品之价值而受取是允许的。「琉璃」者,名为竹色宝。「螺」者,吹奏螺,洗净穿孔与宝混合,然而饮水螺是与宝不混合制成,而彼为眼药等药物之故,为物品价值之故,受取是允许的。「石」者,洗净穿孔与宝相连之绿豆色石。然而与宝不混合者,为刀磨石等之故,受取是允许的。而此处说「与宝相连者,与金一起连接煮制而成」。「珊瑚」者,洗净或未洗净,一切珊瑚。「红宝石」者,红宝。「玛瑙」者,杂色宝。也称为『绿宝石』。

Satta dhaññānīti sānulomāni sāliādīni satta dhaññāni. Nīvārādiupadhaññassa pana sāliādimūladhaññantogadhattā ‘‘satta dhaññānī’’ti vuttaṃ. Dāsidāsakhettavatthupupphārāmaphalārāmādayoti ettha dāsī nāma antojātadhanakkītakaramarānītappabhedā. Tathā dāso. Khettaṃ nāma yasmiṃ pubbaṇṇaṃ ruhati. Vatthu nāma yasmiṃ aparaṇṇaṃ ruhati. Yattha vā ubhayampi ruhati, taṃ khettaṃ. Tadatthāya akatabhūmibhāgo vatthu. Khettavatthusīsena cettha vāpitaḷākādīnipi saṅgahitāneva. Vassikādīnaṃ pupphanako pupphārāmo. Ambaphalādīnaṃ phalanako phalārāmo. Na kevalañca attanoyevatthāya sampaṭicchituṃ na vaṭṭati, sacepi koci jātarūparajataṃ ānetvā ‘‘idaṃ saṅghassa dammi, ārāmaṃ vā karotha, cetiyaṃ vā bhojanasālādīnaṃ vā aññatara’’nti vadati, idampi sampaṭicchituṃ na vaṭṭati. ‘‘Yassa kassaci hi aññassa atthāya sampaṭicchantassa dukkaṭaṃ hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.538-539) mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Tenāha ‘‘cetiyasaṅghagaṇapuggalānaṃ vā atthāya sampaṭicchituṃ na vaṭṭantī’’ti.

「七种谷」者,顺次为稻等七种谷。然而稗等副谷因摄入稻等根本谷中,故说「七种谷」。「婢仆田地花园果园等」者,此中「婢」者,名为家生、以财购得、俘虏、自愿来者之别。「仆」亦同。「田」者,名为其上生长早季作物者。「地」者,名为其上生长晚季作物者。或于其上两者皆生长者,为田。为此目的而未作之土地部分为地。此中以田地为首,池塘等亦已摄入。雨季花等之花圃为花园。芒果等之果圃为果园。不仅为自己之目的而接受不允许,即使有人持来金银说『此施与僧团,或作园林,或作塔,或作食堂等之任一』,此亦不允许接受。因为『为任何他人之目的而接受者,有恶作』,于大义疏中已说。故说『为塔、僧团、众、个人之目的而接受不允许』。

Sace pana saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā puggalaṃ vā anāmasitvā ‘‘idaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ cetiyassa dema, vihārassa dema, navakammassa demā’’ti vadanti, paṭikkhipituṃ na vaṭṭati. ‘‘Ime idaṃ bhaṇantī’’ti kappiyakārakānaṃ ācikkhitabbaṃ. ‘‘Cetiyādīnaṃ atthāya tumhe gahetvā ṭhapethā’’ti vutte pana ‘‘amhākaṃ gahetuṃ na vaṭṭatī’’ti paṭikkhipitabbaṃ.

然而若不指名僧团、众或个人而说『此金银施与塔、施与精舍、施与新作』,不允许拒绝。应告知净人『彼等如是说』。然而若说『为塔等之目的,汝等取而置之』,应拒绝『我们不允许取』。

Veyyāvaccakaroti kiccakaro. Idha pana sabbo kiccakarova ‘‘veyyāvaccakaro’’ti adhippetoti āha ‘‘kappiyakārako’’ti. Eso khoti ‘‘asukavīthiyaṃ asukaghare asukanāmo’’ti parammukhaṃ vadati. Itarampīti parammukhāniddiṭṭhampi. ‘‘Attho me, āvuso, cīvarenā’’ti etaṃ codanālakkhaṇanidassananti sambandho. Tattha codanālakkhaṇanidassananti vācāya codanālakkhaṇanidassanaṃ. Tenāha ‘‘sace hī’’tiādi. Idaṃ vā vacanaṃ vattabbanti sambandho. Etassa vā attho yāya kāyaci bhāsāya vattabboti sambandho. ‘‘Dehi me cīvaraṃ, āhara me cīvaraṃ, parivattehi me cīvaraṃ, cetāpehi me cīvara’’nti etāni pana vacanāni etesaṃ vā attho yāya kāyaci bhāsāya na vattabbo. Tenāha ‘‘dehi me’’tiādi. Sādheyyāti nipphādeyya. Iccetaṃ kusalanti evaṃ yāvatatiyaṃ codanena tassa cīvarassa yadetaṃ abhinipphādanaṃ, etaṃ kusalaṃ sādhu suṭṭhūti attho. Tenāha ‘‘etaṃ sundara’’nti.

「作事者」者,作务者。然而此中一切作务者即意指「作事者」,故说「净人」。「此者」,即面对面说『某街某家某名』。「其余」者,亦指面对面所指示者。「具寿,我需要衣」,此为暗示之相的示例,此为关联。其中「暗示之相的示例」者,以言语暗示之相的示例。故说「若」等。「此语应说」,此为关联。或「此之义」,以任何语言应说,此为关联。然而「施我衣、持来我衣、为我交换衣、为我令作衣」,此等语句或此等之义,以任何语言不应说。故说「施我」等。「应成就」者,应完成。「如是为善」者,如是乃至第三次以暗示,彼衣之此完成,此为善、为妙、为极善之义。故说「此美好」。

Chakkhattuṃ paramo paricchedo assāti chakkhattuparamaṃ. Idañhi ‘‘ṭhātabba’’nti imissā kiriyāya visesanaṃ, chakkhattuparamaṃ ṭhānaṃ kātabbanti attho. Tenāha ‘‘bhāvanapuṃsakavacanameta’’nti, etaṃ bhāve ṭhātabbanti vuttadhātvatthamatte sādhetabbe napuṃsakaliṅgavacananti attho. Na nisīditabbanti ‘‘idha, bhante, nisīdathā’’ti vuttepi na nisīditabbaṃ . Na āmisaṃ paṭiggahetabbanti yāgukhajjakādibhedaṃ kiñci āmisaṃ ‘‘gaṇhatha, bhante’’ti yāciyamānenāpi na gaṇhitabbaṃ. Na dhammo bhāsitabboti (pārā. aṭṭha. 2.538-539) ‘‘maṅgalaṃ vā anumodanaṃ vā bhāsathā’’ti yāciyamānenāpi na kiñci bhāsitabbaṃ. Ṭhānaṃ bhañjatīti ṭhitiṃ vināseti. Ṭhatvā cīvaraṃ gahetuṃ āgatena hi taṃ uddissa tuṇhībhūtena ṭhātabbameva, na nisajjādikaṃ kātabbaṃ. Iminā pana taṃ katanti ṭhānaṃ vināsitaṃ hoti. Tenāha ‘‘āgatakāraṇaṃ vināsetī’’ti. ‘‘Āgatakāraṇaṃ nāma ṭhānameva, tasmā ‘na kātabba’nti vāritassa katattā nisajjādīsu katesu chasu ṭhānesu ekaṃ ṭhānaṃ bhañjatī’’ti (sārattha. ṭī. 2.537-539) ayamettha adhippāyo. Chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabbaṃ. ‘‘Na aññaṃ kiñci kātabba’’nti hi idaṃ ṭhānalakkhaṇaṃ. Tenevāha ‘‘ida’’ntiādi. Tattha idanti ‘‘catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ, chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabba’’nti vacanaṃ. Ettha ca ‘‘nisīdanādimhi kate puna cīvaraṃ gahetuṃ na labhatī’’ti keci. ‘‘Dve ṭhānāni parihāyantī’’ti aññe. ‘‘Ekaṃ ṭhānaṃ parihāyatī’’ti apare. Ubhayaṃ karotīti codetipi tiṭṭhatipi.

「六次为最高限度」者,六次为最高。此实为「应站立」此作业之限定,应作六次为最高之站立之义。故说「此为无作中性语」,此于应作之无作「应站立」所说动词义中,为中性性语之义。「不应坐」者,即使说「尊者,于此坐」,亦不应坐。「不应受取食物」者,粥、硬食等别之任何食物,即使以「尊者,请取」而乞求,亦不应取。「不应说法」者,即使以「请说吉祥或随喜」而乞求,亦不应说任何。「破坏站立」者,毁灭站立。因为为取衣而来站立者,应为彼默然站立而已,不应作坐等。然而以此作彼者,站立即被毁灭。故说「毁灭来之因」。「来之因名为站立本身,故于被禁『不应作』之作故,于坐等六处作时,破坏一处站立」,此为此中之意趣。六次为最高应为彼默然站立。因为「不应作其余任何」,此为站立之相。故说「此」等。其中「此」者,「四次、五次,六次为最高应为彼默然站立」之语句。此中「于作坐等时,再不得取衣」,某些人如是说。「失去两处站立」,其他人如是说。「失去一处站立」,另一些人如是说。「作两者」者,既暗示亦站立。

‘‘Tatra tatra ṭhāne tiṭṭhatī’’ti idaṃ codakassa ṭhitaṭṭhitaṭṭhānato apakkamma tatra tatra cīvaraṃ uddissa ṭhānaṃyeva sandhāya vuttaṃ. Etthāti etesu dvīsu codanāṭṭhānesu.

「于彼彼处站立」者,此就暗示者离开站立之处,于彼彼为衣而站立之处而说。「此中」者,于此二暗示处。

Kiṃ pana sabbakappiyakārakesu (pārā. aṭṭha. 2.538-539; vi. saṅga. aṭṭha. 65) evaṃ paṭipajjitabbanti? Na paṭipajjitabbaṃ. Ayañhi kappiyakārako nāma saṅkhepato duvidho niddiṭṭho ca aniddiṭṭho ca. Tattha ca niddiṭṭho duvidho bhikkhunā niddiṭṭho, dūtena niddiṭṭhoti. Aniddiṭṭhopi duvidho mukhavevaṭikakappiyakārako, parammukhakappiyakārakoti. Tesu bhikkhunā niddiṭṭho sammukhāsammukhavasena catubbidho hoti, tathā dūtena niddiṭṭhopi.

然而于一切净人应如是行耶?不应行。此净人名为略说有二种:指示者与未指示者。其中指示者有二种:比库所指示者、使者所指示者。未指示者亦有二种:当面净人、非当面净人。其中比库所指示者,依当面与非当面而为四种,使者所指示者亦同。

Kathaṃ? Idhekacco bhikkhussa cīvaratthāya dūtena akappiyavatthuṃ pahiṇati, dūto ca taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā ‘‘idaṃ, bhante, itthannāmena tumhākaṃ cīvaratthāya pahitaṃ, gaṇhatha na’’nti vadati. Bhikkhu ‘‘idaṃ na kappatī’’ti paṭikkhipati. Dūto ‘‘atthi pana te, bhante, veyyāvaccakaro’’ti pucchati, puññatthikehi ca upāsakehi ‘‘bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karothā’’ti āṇattā vā bhikkhūnaṃ vā sandiṭṭhā sambhattā keci veyyāvaccakarā honti, tesaṃ aññataro tasmiṃ khaṇe bhikkhussa santike nisinno hoti, bhikkhu taṃ niddisati ‘‘ayaṃ bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro’’ti . Dūto tassa hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘therassa cīvaraṃ kiṇitvā dehī’’ti gacchati, ayaṃ bhikkhunā sammukhāniddiṭṭho.

如何?此中,某人为比库的衣资,通过使者送来不净物,使者前往该比库处说:『尊者,某某为您的衣资送来此物,请接受。』比库拒绝说:『此不如法。』使者问:『尊者,您有执事人吗?』由于诸近事男为求福德而被命令『为诸比库作执事』,或者诸比库所见所识的某些执事人存在,其中某一位在那时正坐在比库身边,比库指示说:『此人是诸比库的执事人。』使者将不净物交到他手中,说『为长老买衣后给予』而离去,此为比库当面指示者。

No ce bhikkhussa (pārā. aṭṭha. 2.537; vi. saṅga. aṭṭha. 65) santike nisinno hoti, apica kho bhikkhu niddisati ‘‘asukasmiṃ nāma gāme itthannāmo bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro’’ti. So gantvā tassa hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘therassa cīvaraṃ kiṇitvā dadeyyāsī’’ti āgantvā bhikkhussa ārocetvā gacchati, ayameko bhikkhunā asammukhāniddiṭṭho.

若无人坐在比库身边,但比库指示说:『在某某村有某某名者是诸比库的执事人。』使者前往,将不净物交到他手中,说『为长老买衣后应给予』,回来后告知比库而离去,此为第一种比库非当面指示者。

Na heva kho so dūto attanā āgantvā āroceti, apica kho aññaṃ pahiṇati ‘‘dinnaṃ mayā, bhante, tassa hatthe cīvaracetāpannaṃ, cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti, ayaṃ dutiyo bhikkhunā asammukhāniddiṭṭho.

使者自己并不回来告知,而是派遣他人说:『尊者,我已将衣价交到他手中,请取衣。』此为第二种比库非当面指示者。

Na heva kho aññaṃ pahiṇati, apica kho gacchantova bhikkhuṃ vadati ‘‘ahaṃ tassa hatthe cīvaracetāpannaṃ dassāmi, tumhe cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti, ayaṃ tatiyo bhikkhunā asammukhāniddiṭṭhoti evaṃ eko sammukhāniddiṭṭho tayo asammukhāniddiṭṭhāti ime cattāro bhikkhunā niddiṭṭhaveyyāvaccakarā nāma. Etesu imasmiṃ rājasikkhāpade vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ.

使者并不派遣他人,而是在离去时对比库说:『我将把衣价交到他手中,您应取衣。』此为第三种比库非当面指示者。如是一种当面指示者、三种非当面指示者,此等四种名为比库所指示的执事人。对于这些,应依此王子学处所说之方式行持。

Aparo bhikkhu purimanayeneva dūtena pucchito natthitāya vā avicāretukāmatāya vā ‘‘natthamhākaṃ kappiyakārako’’ti vadati, tasmiñca khaṇe koci manusso āgacchati, dūto tassa hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘imassa hatthato cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti vatvā gacchati, ayaṃ dūtena sammukhāniddiṭṭho.

另一比库依前述方式被使者询问时,因不存在或不愿查找而说:『我们没有净施人。』在那时某人来到,使者将不净物交到他手中,说『从此人手中应取衣』而离去,此为使者当面指示者。

Aparo dūto gāmaṃ pavisitvā attanā abhirucitassa kassaci hatthe akappiyavatthuṃ datvā purimanayeneva āgantvā vā āroceti, aññaṃ vā pahiṇati, ‘‘ahaṃ asukassa nāma hatthe cīvaracetāpannaṃ dassāmi, tumhe cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti vatvā vā gacchati, ayaṃ tatiyo dūtena asammukhāniddiṭṭhoti evaṃ eko sammukhāniddiṭṭho, tayo asammukhāniddiṭṭhāti ime cattāro dūtena niddiṭṭhaveyyāvaccakarā nāma. Etesu meṇḍakasikkhāpade vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ.

另一使者进入村落后,将不净物交到自己所喜欢的某人手中,依前述方式回来告知,或派遣他人,或说『我将把衣价交到某某名者手中,您应取衣』而离去,此为第三种使者非当面指示者。如是一种当面指示者、三种非当面指示者,此等四种名为使者所指示的执事人。对于这些,应依绵达咖学处所说之方式行持。

Vuttañhetaṃ –

因为已说——

‘‘Santi, bhikkhave, manussā saddhā pasannā, te kappiyakārakānaṃ hatthe hiraññaṃ upanikkhipanti ‘iminā ayyassa yaṃ kappiyaṃ, taṃ dethā’ti. Anujānāmi, bhikkhave, yaṃ tato kappiyaṃ, taṃ sādituṃ, na tvevāhaṃ, bhikkhave, kenaci pariyāyena jātarūparajataṃ sāditabbaṃ pariyesitabbanti vadāmī’’ti (mahāva. 299).

「诸比库,有具信、净信的人们,他们将金银置于净人手中,说『以此为尊者购买适当之物给予』。诸比库,我允许受用由此而来的适当之物,然而,诸比库,我说无论以任何方式,金银都不应受用、不应寻求」(《大品》299)。

Ettha ca codanāya parimāṇaṃ natthi. Mūlaṃ asādiyantena sahassakkhattumpi codanāya vā ṭhānena vā kappiyabhaṇḍaṃ sādituṃ vaṭṭati. No ce deti, aññaṃ kappiyakārakaṃ ṭhapetvāpi āharāpetabbaṃ. Sace icchati, mūlasāmikānampi kathetabbaṃ. No ce icchati, na kathetabbaṃ.

在此,对于请求没有限量。不受用根本者,即使千次通过请求或通过指定,受用适当物品也是允许的。若不给予,应指定另一净人后令其取来。若愿意,也应告知根本施主。若不愿意,则不应告知。

Aparo bhikkhu purimanayeneva dūtena pucchito ‘‘natthamhākaṃ kappiyakārako’’ti vadati, tadañño samīpe ṭhito sutvā ‘‘āhara, bho, ahaṃ ayyassa cīvaraṃ cetāpetvā dassāmī’’ti vadati. Dūto ‘‘handa, bho, dadeyyāsī’’ti tassa hatthe datvā bhikkhussa anārocetvāva gacchati, ayaṃ mukhavevaṭikakappiyakārako.

另一比库以前述方式被使者询问时说「我们没有净人」,此时另一人站在近处听到后说「朋友,拿来吧,我将为尊者令制衣后给予」。使者说「好,朋友,请给予」后将之交于其手中,未告知比库即离去,此为口头自愿净人。

Aparo (pārā. aṭṭha. 2.538-539; vi. saṅga. aṭṭha. 65) bhikkhuno upaṭṭhākassa vā aññassa vā hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘therassa cīvaraṃ dadeyyāsī’’ti ettova pakkamati, ayaṃ parammukhakappiyakārakoti ime dve aniddiṭṭhakappiyakārakā nāma. Etesu aññātakaappavāritesu viya paṭipajjitabbaṃ.

另一种情况,将不适当物交于比库的侍者或其他人手中,说「应给予长老衣」后即离去,此为他人口头净人。此二者名为未指定净人。对于这些,应如对待未知者与未邀请者那样行事。

Sace sayameva cīvaraṃ ānetvā denti, gahetabbaṃ. No ce, na kiñci vattabbā. Tenāha ‘‘sace’’tiādi. Kappiyakāraketi sammukhāsammukhavasena cattāro kappiyakāraketi attho. ‘‘Dāyako sayamevā’’ti iminā bhikkhuṃ paṭikkhipati, na dūtaṃ. Tasmā dūtena niddiṭṭhopi yathāruci codetuṃ vaṭṭati. Mukhaṃ vivaritvā sayameva kappiyakārakattaṃ upagatoti mukhavevaṭikakappiyakārako. Evanti ‘‘eso kho’’tiādinā yathāvuttena ākārena. Dassitā honti saṅkhepatoti adhippāyo.

若自己取来衣后给予,应接受。若不给予,则不应对他们说任何话。因此说「若」等。『净人』者,意为通过当面与不当面方式的四种净人。『施主自己』这句话是拒绝比库,而非拒绝使者。因此,即使由使者指定,也允许随意请求。张开口自己承担净人职责者,为口头自愿净人。『如是』者,意为以「此即」等所说方式。意趣是:已简要显示。

Vuttacodanāṭṭhānaparimāṇatoti vuttacodanāparimāṇato ca vuttaṭṭhānaparimāṇato ca. Santikanti samīpaṃ. Tatthāti ettha kathamayamattho labbhatīti āha ‘‘samīpatthe hi idaṃ bhummavacana’’nti . Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘gaṅgāyaṃ goyūthāni caranti, kūpe gaggakūla’’ntiādīsu viya yasmā samīpādhāre idaṃ sattamīvibhattivacanaṃ, tasmā ayamattho labbhatīti. Evaṃ akarontoti sāmaṃ vā agacchanto, dūtaṃ vā apāhento.

「所说呵责处量与」者,从所说呵责量与所说处量二者而言。「近」者,邻近也。「于此」者,此处如何得义?故说「此为近义之地格」。此所说者——如「牛群行于恒河」、「井边有鹤」等例中,因此第七格语词用于近义依处,故得此义。「如是不作」者,自己不去,或不遣使者。

Ajjaṇho, bhante, āgamehīti, bhante, ajja ekadivasaṃ amhākaṃ tiṭṭha, adhivāsehīti attho. Tikapācittiyanti atirekesu codanāṭṭhānesu atirekasaññivematikaūnakasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Tikkhattuṃ codanāya chakkhattuṃ ṭhānena, ūnakatikkhattuṃ codanāya ūnakacchakkhattuṃ ṭhānena laddhepi anāpatti. Appitatāti patiṭṭhāpitatā, ‘‘saññatto so mayā’’tiādinā (pārā. 538) kathitatāti vuttaṃ hoti.

「尊者,请今日来」者,尊者,今日一日请住我处,请接受之义。「三巴吉帝亚」者,于超过之呵责处,依超过想、疑、不足想之故,有三巴吉帝亚。虽以三次呵责得六次处,以不足三次呵责得不足六次处,亦无犯。「未被请」者,未被建立,以「彼被我邀请」等所说之义。

Rājasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 王学处的注释完毕。

Cīvaravaggo paṭhamo. · 衣品第一。

2. Eḷakalomavaggo

二、羊毛品

1. Kosiyasikkhāpadavaṇṇanā一、蚕丝学处的注释

Kosiyamissakanti ‘‘kosakārakā’’ti laddhavohārānaṃ pāṇakānaṃ kosato nibbattaṃ aṃsu kosiyaṃ, tena missaṃ kosiyamissakaṃ. Tena pana kosiyena appakenāpi missitaṃ kosiyamissakameva, na idaṃ abbohārikanti vattuṃ labbhā. Tenāha ‘‘ekenāpī’’tiādi. Kosiyaṃsunāti kimikosasambhavena aṃsunā. ‘‘Antamaso’’tiādikaṃ pana imassa sikkhāpadassa acittakattā vuttaṃ. Santhataṃ nāma santharitvā kataṃ avāyimaṃ. Tenāha ‘‘same bhūmibhāge’’tiādi. Imasseva vacanassa anusārenāti imasseva paṭhamasanthatassa nissajjanavidhānavacanānusārena. Sabbasanthatanti sabbasanthatanissajjanavidhānaṃ.

「蚕丝混」者,得名为「制茧者」之虫类从茧生出之丝为蚕丝,与彼混合为蚕丝混。然而即使与彼蚕丝少许混合,亦为蚕丝混,不得说「此非不可用」。故说「即使一根」等。「蚕丝线」者,由虫茧生之线。然而「乃至」等语,因此学处为无心物故说。「铺具」者,名为铺展而作之无织物。故说「于平坦地面」等。「依此语之随顺」者,依此第一铺具之舍弃规定语之随顺。「一切铺具」者,一切铺具舍弃规定。

Aññassatthāya kārāpane dukkaṭattā attano atthāya kārāpanavasena ‘‘sāṇattika’’nti vuttaṃ. Attanā vippakatapariyosāpananayenāti ‘‘attanā vippakataṃ attanā pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Attanā vippakataṃ parehi pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Parehi vippakataṃ attanā pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Parehi vippakataṃ parehi pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 545) iminā nayena. Vitānādikaraṇeti vitānabhūmattharaṇasāṇipākārabhisibibbohanakaraṇe. Yathā ca vitānādikaraṇe, evaṃ tenākārena paribhogepi anāpatti. ‘‘Avāyima’’nti (pārā. 544) vuttattā vāyitvā karontassāpi anāpatti.

「为他人利益而使作为恶作」故,依为自己利益而使作之故说「麻制」。「以自己未完成而完成之法」者,「自己未完成,自己完成,尼萨耆亚巴吉帝亚。自己未完成,他人完成,尼萨耆亚巴吉帝亚。他人未完成,自己完成,尼萨耆亚巴吉帝亚。他人未完成,他人完成,尼萨耆亚巴吉帝亚」,以此法。「天盖等作」者,于天盖、地敷、麻布、围墙、洒水、扫地之作。如于天盖等作,如是以彼方式于受用亦无犯。因说「无织」故,织作者亦无犯。

Kosiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 蚕丝学处的注释完毕。

2. Suddhakāḷakasikkhāpadavaṇṇanā二、纯黑学处解释

Kāḷakānanti sabhāvena vā rajanena vā kāḷakānaṃ. Yathāha ‘‘kāḷakaṃ nāma dve kāḷakāni jātiyā kāḷakaṃ vā rajanakāḷakaṃ vā’’ti. Aññehi amissitānanti aññehi amissitakāḷakānanti attho. ‘‘Yathā paṭhame ‘ekenāpi kosiyaṃsunā’ti (kaṅkhā. aṭṭha. kosiyasikkhāpadavaṇṇanā) vuttaṃ, tathā idhāpi ‘ekenāpi aññena amissetvā’ti avuttattā aññena pana missakabhogepi apaññāyamānarūpakaṃ ce ‘suddhakāḷaka’micceva vuccatī’’ti (vajira. ṭī. pārājika 547) vadanti.

「黑色」者,以自性或以染料为黑色。如说「黑色者,名为二种黑色:生来黑色或染料黑色」。「不与他混」者,不与他混之黑色之义。「如第一中说『即使一根蚕丝线』,如是此处亦未说『即使与一他物混合』故,然而于与他物混合受用中,若不显现色相,则称为『纯黑色』」,如是说。

Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ santhata’’ntiādinā (pārā. 549) nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ. Sesanti pubbapayogadukkaṭacatukkapācittiyādikaṃ. Aṅgesu pana ‘‘suddhakāḷakabhāvo’’ti ayaṃ viseso.

此中,应知以「尊者,此是我令作的纯黑羊毛坐卧具,应舍」等(巴拉基咖549)所示的舍弃方法。『其余』者,前行恶作、四巴吉帝亚等。但在支分中,『纯黑性』是此处的差别。

Suddhakāḷakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 纯黑学处解释已毕。

3. Dvebhāgasikkhāpadavaṇṇanā三、二分学处解释

Gahetabbāti yathā kāḷakā adhikā na honti, tathā gahetabbā. Ṭhapetvā cettha kāḷakaodāte avasesā gocariyesuyeva saṅgahaṃ gacchantīti (sārattha. ṭī. 2.552) daṭṭhabbaṃ. Ettha ca dve bhāgāti ukkaṭṭhaparicchedo kāḷakānaṃ adhikaggahaṇassa paṭikkhepavasena sikkhāpadassa paññattattā. Tasmā kāḷakānaṃ bhāgadvayato adhikaṃ na vaṭṭati, ūnakaṃ vaṭṭati. Tenāha ‘‘ekassāpī’’tiādi. Ekassāpi kāḷakalomassa atirekabhāveti tulāya dhārayitvā ṭhapitesu antamaso vātavegenapi pahitassa ekassāpi kāḷakalomassa adhikabhāve satīti attho. ‘‘Tatiyaṃ odātānaṃ, catutthaṃ gocariyāna’’nti idaṃ pana heṭṭhimaparicchedo tesaṃ adhikaggahaṇe paṭikkhepābhāvato. Tasmā tesaṃ vuttappamāṇato adhikampi vaṭṭati.

『应取』者,应如此取,使黑色不超过。此中应见,除黑色与白色外,其余诸色皆归入杂色中(《义疏》2.552)。此中『二分』者,是黑色的最高限度,因为此学处是为了禁止取过多黑色而制定的。因此,黑色不得超过二分,少于二分则可。故说「即使一根」等。『即使一根黑毛的超过』者,意为:以秤称量后放置,即使因风力吹来的一根黑毛,若有超过之情形。但『第三分白色,第四分杂色』,这是下限,因为对于取这些色的超过并无禁止。因此,这些色超过所说的量也可以。

Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, santhataṃ anādiyitvā dve tule suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ, tulaṃ odātānaṃ, tulaṃ gocariyānaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 554) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ. Ādāya ca vuttaparicchedena anādāya ca karaṇato kiriyākiriyaṃ. Sesanti pubbapayogadukkaṭacatukkapācittiyādikaṃ. Ayaṃ pana viseso – tulaṃ odātānaṃ tulaṃ gocariyānaṃ ādiyitvā karaṇe, bahutaraṃ odātānaṃ bahutaraṃ gocariyānaṃ ādiyitvā karaṇe , suddhaṃ odātānaṃ suddhaṃ gocariyānaṃ ādiyitvā karaṇe ca anāpattīti.

此中,应知以「尊者,此坐卧具是我不取纯黑羊毛而令作的,取了二秤纯黑羊毛、一秤白色、一秤杂色令作坐卧具,应舍」(巴拉基咖554)这种方式的舍弃方法。取了所说限度而作与不取而作,皆为作与不作。『其余』者,前行恶作、四巴吉帝亚等。但此处的差别是:取一秤白色、一秤杂色而作,取更多白色、更多杂色而作,取纯白色、纯杂色而作,皆无罪。

Aṅgesu pana paṭhamaṅgaṃ kāḷakānaṃ dvebhāgato atirekabhāvoti daṭṭhabbaṃ. Imāni tīṇi na kevalaṃ anissaṭṭhāneva paribhuñjituṃ na vaṭṭantīti āha ‘‘imāni panā’’tiādi. ‘‘Paribhuñjituṃ na vaṭṭantī’’ti iminā yadi paribhuñjati, dukkaṭanti dasseti.

但在支分中,应见第一支分是黑色超过二分。这三种不仅未舍弃不得受用,故说「但这些」等。『不得受用』者,以此显示:若受用,犯恶作。

Dvebhāgasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 二分学处解释已毕。

4. Chabbassasikkhāpadavaṇṇanā四、六年学处解释

Yaṃ santhatasammutiṃ detīti sambandho. Gilānassa bhikkhunoti yassa vinā santhatā na phāsu hoti, na sakkoti ca santhataṃ ādāya pakkamituṃ, evaṃbhūtassa gilānassa bhikkhuno. Santhatasammutiṃ detīti ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, ayaṃ itthannāmo bhikkhu gilāno na sakkoti santhataṃ ādāya pakkamitu’’ntiādinā (pārā. 560) padabhājane vuttāya ñattidutiyakammavācāya santhatasammutiṃ deti.

『给予坐卧具许可』者,是连结。『病比库』者,对于没有坐卧具就不舒适,且不能取坐卧具而离去的病比库。『给予坐卧具许可』者,以「尊者们,请僧团听我说,此某甲比库病,不能取坐卧具而离去」等(巴拉基咖560)分句中所说的白二甘马语,给予坐卧具许可。

Sāti santhatasammuti. Vūpasanto vā puna kuppatīti vūpasanto vā so ābādho puna kuppati, anuvassampi kātuṃ vaṭṭati, puna sammutidānakiccaṃ natthīti adhippāyo. Na kevalaṃ tasmiṃyeva roge kuppite, atha kho aññasmiṃ roge kuppitepi gatagataṭṭhāne anuvassaṃ kātuṃ labhati. Teneva hi samantapāsādikāyaṃ ‘‘sace arogo hutvā puna mūlabyādhināva gilāno hoti , soyeva parihāro, natthaññaṃ ‘sammutikicca’nti phussadevatthero āha. Upatissatthero pana so vā byādhi paṭikuppatu, añño vā, sakiṃ ‘gilāno’ti nāmaṃ laddhaṃ laddhameva, puna ‘sammutikiccaṃ natthī’ti āhā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.557) upatissattheravādo pacchā vutto.

『彼』者,坐卧具许可。『平息或再发』者,彼病平息或再发,可以继续使用,无需再给予许可之事,此为意趣。不仅在同一病再发时,即使在其他病发时,也可在所到之处继续使用。正因如此,在《善见》中说:「若痊愈后又因根本病而病,即是同样的保护,无需其他许可之事」,普萨提瓦长老如是说。但伍巴提萨长老说:「无论是该病再发,或是其他病,一旦得到『病者』之名,即已得到,无需再有许可之事」(巴拉基咖注疏2.557),伍巴提萨长老的观点在后面说到。

Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, santhataṃ ūnakachabbassāni kārāpitaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiya’’nti (pārā. 562) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ. ‘‘Sesaṃ paṭhamasadisamevā’’ti iminā ‘‘attanā kataṃ parehi pariyosāpetī’’tiādikaṃ atidiṭṭhaṃ. Ayaṃ pana viseso – paripuṇṇe chabbasse vā atirekachabbasse vā anāpatti. Aṅgesu ca chabbassānaṃ antobhāvo nānāttaṃ.

此中,应以「尊者,此坐卧具是我令作的,未满六年,除比库许可外,应舍」这一方式来了知舍弃的规定。以「其余与第一相同」这一说法,「自己作的由他人完成」等已被指出。然而,此处的差别是:满六年或超过六年时无罪。而在支分中,六年的内含有种种不同。

Chabbassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 六年学处解释已毕。

5. Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā5. 坐具学处注释

Nisīdanasanthatanti ‘‘nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti ettha padabhājaniyaṃ (pārā. 568) vuttattā sadasaṃ santhataṃ, ettha ca nisīdanaggahaṇaṃ santhate cīvarasaññānivāraṇatthaṃ, yato te bhikkhū kambalacīvarasaññāya santhataṃ chaḍḍetvā dhutaṅgāni samādiyiṃsu. Sayanāsanappayojanattā santhatassa ‘‘purāṇasanthataṃ nāmā’’tiādi vuttaṃ. Yatthāti yasmiṃ santhate. Vidatthimattanti sugatavidatthimattaṃ. Ukkaṭṭhaparicchedo cāyaṃ ‘‘anāpatti alabhanto thokataraṃ ādiyitvā karotī’’ti (pārā. 570) padabhājane vuttattā. Ekadeseti idāni kattabbanavasanthatassa ekappadese. Vijaṭetvāti viddhaṃsetvā. Anādāti ya-kāralopenāyaṃ niddesoti āha ‘‘sati purāṇasanthate aggahetvā’’ti.

坐卧具者,「坐具名为有座」,因在词句分析中已说,故有座的坐卧具。此中取「坐具」一词是为了遮止对坐卧具的衣想,因为那些比库以毛毯衣想舍弃坐卧具而受持头陀支。因坐卧具用于坐卧之用,故说「旧坐卧具名为」等。「于其中」者,于那坐卧具中。「一张手」者,善逝一张手。这是最高限度,因在词句分析中说「无罪,得不到时取少许而作」。「一部分」者,现在应作的新坐卧具的一部分。「撕破」者,破坏。「不取」者,以省略 ya 音节,这是指示,故说「有旧坐卧具而不取」。

Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, nisīdanasanthataṃ anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ kārāpitaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 568) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ. Santhatavissajjanavatthusmiṃ paññattanti bhagavatā santhatāni vippakiṇṇāni disvā ‘‘saddhādeyyavinipātane kāraṇaṃ natthi, paribhogupāyaṃ nesaṃ dassessāmī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.566) santhatavissajjanavatthusmiṃ paññattaṃ. Kiriyākiriyattā imassa sikkhāpadassa ‘‘sesaṃ tatiyasadisamevā’’ti vuttaṃ, dvebhāgasikkhāpadasadisamevāti attho. Ayaṃ pana viseso – purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiyā ādāya karaṇe, alabhantassa thokataraṃ ādāya karaṇe, sabbathā alabhantassa anādāya karaṇe ca anāpattīti. Aṅgesu panettha paṭhamaṅgapurāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthianādiyanāti daṭṭhabbaṃ.

此中,应以「尊者,此坐卧具,我不取旧坐卧具的周围善逝一张手而令作,应舍」这一方式来了知舍弃的规定。「在坐卧具散弃事中制定」者,世尊见坐卧具散乱后,「对信施的损坏无因,我将为它们示受用方法」,在坐卧具散弃事中制定。因此学处的作与不作,故说「其余与第三相同」,意思是与二分学处相同。然而,此处的差别是:取旧坐卧具周围善逝一张手而作时,得不到时取少许而作时,完全得不到时不取而作时,皆无罪。而在支分中,此处应见第一支分为不取旧坐卧具周围善逝一张手。

Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 坐具学处注释已毕。

6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā6. 黑羊毛学处注释

Addhānamaggappaṭipannassāti addhānameva maggo addhānamaggo, taṃ paṭipannassāti attho. Tenāha ‘‘addhānasaṅkhāta’’ntiādi. Addhānasaddena visesitattā pana ‘‘dīghamagga’’nti vuttaṃ. Addhānagamanasamayassa vibhaṅge ‘‘addhayojanaṃ gacchissāmīti bhuñjitabba’’ntiādivacanato (pāci. 218) addhayojanampi addhānamaggo hoti. Eḷakalomāni cetāni addhānamaggato aññattha uppannāni paṭiggahetuṃ na vaṭṭanti, yato ‘‘addhānamaggappaṭipannassā’’tiādikaṃ vuttanti anuyogaṃ sandhāyāha ‘‘sabbañceta’’ntiādi. Tattha sabbañcetanti ‘‘bhikkhuno paneva addhānamaggappaṭipannassa eḷakalomāni uppajjeyyu’’ntiādikaṃ etaṃ sabbaṃ. Vatthumattadīpanamevāti ‘‘tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno kosalesu janapade sāvatthiṃ gacchantassa antarāmagge eḷakalomāni uppajjiṃsū’’tiādikassa (pārā. 571) vatthumattassa dīpanameva. Yattha katthacīti addhānato aññatthāpi yattha katthaci ṭhānesu. Sahatthāti karaṇatthe nissakkavacananti āha ‘‘sahatthenā’’ti. Lakkhaṇavacanañcetaṃ, tasmā yena kenaci sarīrāvayavenāti attho daṭṭhabbo. Tenāha ‘‘attanā haritabbānīti attho’’ti. Asante hāraketi ettha padānaṃ antogadhāvadhāraṇato avadhāraṇattho labbhatīti āha ‘‘asanteyevā’’tiādi.

「行于旅途道路者」,旅途即是道路为旅途道路,行于彼者之义。故说「以旅途之名」等。然而,因以旅途一词特别指明,故说「长路」。在旅途行走时间的分析中,从「将行半由旬时应食」等语,半由旬也是旅途道路。这些羊毛在旅途道路以外生起时,不许接受,因为说了「行于旅途道路者」等,针对此疑问而说「凡此一切」等。其中,「凡此一切」者,「然而比库行于旅途道路时,若羊毛生起」等,这一切。「仅是事缘的显示」者,仅是「尔时,某比库在国萨拉地方往沙瓦提时,中途羊毛生起」等事缘的显示。「于任何处」者,在旅途以外的任何处所。「亲手」者,在作格义中的第三格,故说「以亲手」。这是特相的说法,故应见义为以任何身体部分。故说「应由自己携带之义」。「无携带者时」者,从词的内含限定中得限定义,故说「唯无时」等。

Ettha ca ‘‘imāni me, bhante, eḷakalomāni tiyojanaṃ atikkāmitāni nissaggiyānī’’tiādinā (pārā. 573) nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ. Tikapācittiyanti atirekatiyojane atirekatiyojanasaññivematikaūnakasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Vāsādhippāyena gantvā tato paraṃ haraṇeti yattha gato, tattha uddesaparipucchādīnaṃ vā paccayādīnaṃ vā alābhena tato paraṃ aññattha haraṇe, tatopi aññatthāti evaṃ yojanasatampi haraṇe anāpatti. Acchinnaṃ vā nissaṭṭhaṃ vāti corehi acchinnaṃ vā vinayakammakataṃ vā. Katabhaṇḍanti kataṃ bhaṇḍaṃ kambalakojavasanthatādi yaṃ kiñci antamaso suttakena baddhamattampi. Tenāha ‘‘antamaso’’tiādi. Yo pana tanukapattatthavikantare (pārā. aṭṭha. 2.575) vā āyogaaṃsabaddhakakāyabandhanādīnaṃ antaresu vā pipphalikādīnaṃ malarakkhaṇatthaṃ sipāṭikāyaṃ vā antamaso vātābādhiko kaṇṇacchiddepi lomāni pakkhipitvā gacchati , āpattiyeva. Suttakena pana bandhitvā pakkhittaṃ katabhaṇḍaṭṭhāne tiṭṭhati, veṇiṃ katvā harati, idaṃ nidhānamukhaṃ nāma, āpattiyeva.

此中,应以「尊者,此羊毛,我超过三由旬,应舍」等来了知舍弃的规定。「三巴吉帝亚」者,在超过三由旬时,以超过三由旬想、疑、未满想,有三巴吉帝亚。「以住处意图而去后从彼携带」者,去到之处,因得不到诵习询问等或资具等,从彼往他处携带时,从彼处也往他处,如是携带百由旬也无罪。「被夺或被舍」者,被盗贼夺取或被作律甘马。「已作物品」者,已作的物品,毛毯、皮革、坐卧具等任何,乃至仅以线缚者。故说「乃至」等。然而,若在薄叶布之间,或在肩带、身带等之间,或为保护污垢而在封口处,乃至风病者在耳孔中放入羊毛而行,有罪。然而以线缚后放入,住于已作物品处,作辫而携带,这名为藏匿口,有罪。

Paṭhamappaṭilābhoti attano atthāya eḷakalomānaṃ paṭhamuppatti. Etena acchinnanissaṭṭhappaṭiladdhānaṃ paṭikkhepo. Aññassa ajānantassa yāne pakkhipitvāti (pārā. aṭṭha. 2.572) gacchante rathādike vā hatthipiṭṭhiādīsu vā sāmikassa ajānantasseva ‘‘harissatī’’ti pakkhipitvā. Agacchantepi eseva nayo. Sace pana agacchante rathādimhi vā hatthipiṭṭhiādīsu vā ṭhapetvā ārohitvā sāreti, heṭṭhā vā gacchanto codeti, pakkosanto vā anubandhāpeti, ‘‘aññaṃ harāpetī’’ti (pārā. 575) vacanato anāpatti. Ettha ca ‘‘ajānantassa yāne’’ti iminā jānantassa ce yāne pakkhipati, aññaṃ harāpeti nāmāti dasseti. Aharaṇapaccāharaṇanti haraṇapaccāharaṇānamabhāvo.

「初次获得」者,为自己用途的羊毛初次生起。以此排除被夺、被舍后获得者。「放入不知者的车乘中」者,在行走的车等或象背等上,唯在主人不知时,「将携带」而放入。对不行走者也是同样方法。然而,若在不行走的车等或象背等上放置后登上而驱使,或在下方行走而驱赶,或呼唤而令随行,从「令他人携带」之语,无罪。此中,以「不知者的车乘中」这一说法,显示若放入知者的车乘中,名为令他人携带。「不携带不取回」者,携带取回的无。

Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 黑羊毛学处注释已毕。

7. Eḷakalomadhovāpanasikkhāpadavaṇṇanā7. 黑羊毛洗涤学处注释

Sakkesūti ‘‘sakyā vata, bho kumārā’’ti (dī. ni. 1.267) udānaṃ paṭicca ‘‘sakyā’’ti laddhanāmānaṃ nivāso ekopi janapado ruḷhisaddena ‘‘sakkā’’ti vuccati, tasmiṃ sakkesu janapade. Chabbaggiyā nāma paṇḍukalohitakādayo chamūlakā, tesaṃ sissā ca.

「萨咖诸国」者,因「诸释迦子确实是释迦族啊,尊者们」这一自说而得名为「释迦」的住处,即使是一个国土,依俗成语也称为「萨咖」,在那萨咖诸国中。「六群」者,名为般杜咖、罗希德咖等六根本者,以及他们的弟子。

Eḷakalomadhovāpanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 黑羊毛洗涤学处注释已毕。

8. Jātarūpasikkhāpadavaṇṇanā八、金银学处解释

Rajatanti na kevalaṃ rūpiyameva idhādhippetaṃ, atha kho yaṃ kiñci vohāragamanīyaṃ kahāpaṇādi ca etaṃ adhippetanti āha ‘‘apicā’’tiādi. Tattha kahāpaṇoti (pārā. aṭṭha. 2.583-584) suvaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā pākatiko vā. Lohamāsako nāma tambalohādīhi katamāsako. Dārumāsako nāma sāradārunā vā veḷupesikāya vā antamaso tālapaṇṇenapi rūpaṃ chinditvā katamāsako. Jatumāsako nāma lākhāya vā niyyāsena vā rūpaṃ samuṭṭhāpetvā katamāsako. ‘‘Ye vohāraṃ gacchantī’’ti iminā pana padena yo yo yattha yattha janapade yadā yadā vohāraṃ gacchati, antamaso aṭṭhimayopi cammamayopi rukkhaphalabījamayopi samuṭṭhāpitarūpopi asamuṭṭhāpitarūpopi sabbo saṅgahito. Tadevāti jātarūparajatameva. Hiraññaṃ nāma kahāpaṇo.

「银」者,此处所意指的不仅仅是白银而已,而是任何可流通交易的咖哈巴纳等,这是所意指的,故说「又」等。其中,「咖哈巴纳」者,或是金制的,或是银制的,或是普通的。「铜马萨咖」者,名为以红铜等所制的马萨咖。「木马萨咖」者,名为以沙罗木或竹片,乃至以贝叶剪出形状所制的马萨咖。「胶马萨咖」者,名为以紫胶或树脂塑出形状所制的马萨咖。而以「凡可流通者」这一词句,则摄取了在任何国土、任何时候可流通的一切,乃至骨制的、皮制的、树果种子制的、塑形的或未塑形的,一切都被摄取。「即彼」者,即生金与银。「希拉尼亚」者,名为咖哈巴纳。

‘‘Sādiyatī’’ti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘gaṇhitukāmo hotī’’ti. Na kevalaṃ kāyavācāhi paṭikkhittameva paṭikkhittaṃ hoti, atha kho manasāpi paṭikkhittaṃ paṭikkhittameva hotīti āha ‘‘kāyavācāhī’’tiādi. Sace pana kāyavācāhi appaṭikkhipitvā cittena adhivāseti, kāyavācāhi kattabbassa paṭikkhepassa akaraṇato akiriyasamuṭṭhānaṃ kāyavacīdvāre āpattiṃ āpajjati. Manodvāre pana āpatti nāma natthi.

「接受」者,以「想要拿取」来阐明所说之义。不仅以身语所拒绝的才是拒绝,而是即使以意所拒绝的也是拒绝,故说「以身语」等。但若不以身语拒绝而以心默许,因未作应以身语所作的拒绝,由不作而生起的,在身语二门犯罪。但在意门则无所谓犯罪。

Eko sataṃ (pārā. aṭṭha. 2.583-584) vā sahassaṃ vā pādamūle ṭhapeti ‘‘tuyhidaṃ hotū’’ti, bhikkhu ‘‘nayidaṃ kappatī’’ti paṭikkhipati. Upāsako ‘‘pariccattaṃ mayā tumhāka’’nti gato, añño tattha āgantvā pucchati ‘‘kiṃ, bhante, ida’’nti. Yaṃ tena ca attanā ca vuttaṃ, taṃ ācikkhitabbaṃ. So ce vadati ‘‘gopessāmi, bhante, guttaṭṭhānaṃ dassethā’’ti, sattabhūmikampi pāsādaṃ abhiruhitvā ‘‘idaṃ guttaṭṭhāna’’nti ācikkhitabbaṃ, ‘‘idha nikkhipāhī’’ti na vattabbaṃ. Ettāvatā kappiyañca akappiyañca nissāya ṭhitaṃ hoti, dvāraṃ pidahitvā rakkhantena vasitabbaṃ. Sace kiñci vikkāyikabhaṇḍaṃ pattaṃ vā cīvaraṃ vā āgacchati, ‘‘idaṃ gahessatha, bhante’’ti vutte ‘‘upāsaka, atthi amhākaṃ iminā attho, vatthu ca evarūpaṃ nāma saṃvijjati, kappiyakārako natthī’’ti vattabbaṃ. Sace so vadati ‘‘ahaṃ kappiyakārako bhavissāmi, dvāraṃ vivaritvā dethā’’ti, dvāraṃ vivaritvā ‘‘imasmiṃ okāse ṭhapita’’nti vattabbaṃ, ‘‘imaṃ gaṇhā’’ti na vattabbaṃ. Evañca kappiyañca akappiyañca nissāya ṭhitameva hoti. So cetaṃ gahetvā tassa kappiyabhaṇḍaṃ deti, vaṭṭati. Sace adhikaṃ gaṇhāti, ‘‘na mayaṃ tava bhaṇḍaṃ gaṇhāma, nikkhamāhī’’ti vattabbo.

某人将一百或一千放在脚边说「这是你的」,比库拒绝说「这不如法」。近事男说「我已舍弃给你们」而离去,另一人来到那里问「尊者,这是什么」。应告知那人与自己所说的。若他说「尊者,我将守护,请指示守护处」,即使登上七层楼阁也应指示说「这是守护处」,不应说「在此放下」。至此,依如法与不如法而住,应关闭门户守护而住。若有可售卖的物品、钵或衣来到,被说「尊者,请拿取这个」时,应说「近事男,我们需要这个,而这样的物品存在,但没有净施人」。若他说「我将成为净施人,请打开门给予」,应打开门说「放置在这个地方」,不应说「拿取这个」。如此,依如法与不如法而住。若他拿取那个而给予如法物品,可以。若他多拿,应说「我们不拿你的物品,出去」。

Saṅghamajjheyevanissajjitabbanti ettha yasmā rūpiyaṃ nāma akappiyaṃ, tasmā ‘‘nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā’’ti na vuttaṃ. Yasmā pana taṃ paṭiggahitamattameva, na tena kiñci kappiyabhaṇḍaṃ cetāpitaṃ, tasmā upāyena paribhogadassanatthaṃ ‘‘saṅghamajjheyeva nissajjitabba’’nti vuttaṃ. Ādi-saddena telādīnaṃ gahaṇaṃ. Soti yo gahaṭṭho ‘‘sappi vā telaṃ vā vaṭṭati upāsakā’’tiādinā nayena vutto, so. Aññena labhitvāti bhikkhunā vā ārāmikena vā attano vassaggena labhitvā. Tato nibbattarukkhacchāyāpīti nissaggiyavatthunā āhaṭabījato nibbattarukkhaparicchedena ṭhitacchāyāpi, paricchedātikkantā pana āgantukattā vaṭṭati. No ce chaḍḍetīti atha neva gahetvā gacchati, na chaḍḍeti, ‘‘kiṃ mayhaṃ iminā byāpārenā’’ti yenakāmaṃ pakkamati. Pañcaṅgasamannāgato ‘‘yo na chandāgatiṃ gaccheyya, na dosāgatiṃ gaccheyya, na mohāgatiṃ gaccheyya, na bhayāgatiṃ gaccheyya, chaḍḍitāchaḍḍitañca jāneyyā’’ti (pārā. 584) evaṃ vuttapañcaṅgehi samannāgato. Sammannitabboti ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ rūpiyachaḍḍakaṃ sammanneyyā’’tiādinā padabhājane vuttāya ñattidutiyakammavācāya sammannitabbo.

「应在僧团中舍弃」者,此处因为银是不如法的,所以未说「应舍弃给僧团或众或个人」。但因那仅是被接受而已,未以之获取任何如法物品,所以为了以方便显示受用,说「应在僧团中舍弃」。以「等」字摄取油等。「他」者,即以「近事男,酥或油可以」等方式所说的在家人。「从他人获得」者,从比库或园民以自己的舍弃而获得。「从那所生树荫」者,从尼萨耆亚物所带来的种子所生树的范围内所立的树荫,但超出范围的因是外来的故可以。「若不舍弃」者,若既不拿取而去,也不舍弃,以「这对我有何关系」而随意离去。「具足五支」者,具足如此所说的五支:「不应随欲而行,不应随嗔而行,不应随痴而行,不应随怖而行,应知已舍弃与未舍弃」。「应指定」者,应以在词句分配中所说的白二甘马语指定:「尊者们,请僧团听我说,若僧团时机已至,僧团应指定某名比库为银舍弃者」等。

Animittaṃ katvā gūthaṃ viya chaḍḍetabbanti patitaṭṭhānaṃ sallakkhaṇavasena nimittaṃ akatvā gūthaṃ viya chaḍḍetabbaṃ, akkhīni nimīletvāva nadiyā vā papāte vā vanagahane vā gūthaṃ viya anapekkhena patitokāsaṃ asamannāharantena pātetabbanti vuttaṃ hoti. Tenāha ‘‘gūthaṃ viya chaḍḍetabba’’nti. Tikapācittiyanti rūpiyasaññivematikaarūpiyasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Arūpiye rūpiyasaññinoti kharapattādīsu suvaṇṇādisaññino. Ratanasikkhāpadanayenāti ‘‘ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā’’ti (pāci. 505) ettha vuttavidhinā.

「不作标记如粪便般舍弃」者,不以观察落下处所的方式作标记,应如粪便般舍弃,应闭上眼睛在河中或悬崖或森林深处,如粪便般不顾虑、不注意落下处所而投下,这是所说的。因此说「应如粪便般舍弃」。「三巴吉帝亚」者,依银想、疑、非银想而有三个巴吉帝亚。「于非银有银想」者,于粗叶等有金等想。「依宝学处之法」者,依「在园中或在住处中」等此处所说的方式。

Jātarūpasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 金银学处解释已毕。

9. Rūpiyasaṃvohārasikkhāpadavaṇṇanā九、金钱交易学处解释

Katādivasenāti kataakatakatākatavasena. Suvaṇṇādicatubbidhampi nissaggiyavatthu idha rūpiyaggahaṇena gahitanti āha ‘‘jātarūparajataparivattana’’nti. Idañca ukkaṭṭhaparicchedena vuttanti daṭṭhabbaṃ. Tenāha ‘‘purimasikkhāpadena hī’’tiādi. Parivattananti sāditarūpiyassa parivattanaṃ. Purimanayānusārenāti ‘‘ahaṃ, bhante, nānappakārakaṃ rūpiyasaṃvohāraṃ samāpajjiṃ, idaṃ me nissaggiya’’ntiādinā (pārā. 589).

「以已作等方式」者,以已作、未作、已作未作之方式。金等四种尼萨耆亚事物,在此亦以取金银之语而摄取,故说「金银交易」。此应视为以最高限度而说。因此说「前学处」等。「交易」者,已取得金银之交易。「依前述方式」者,依「尊者,我从事种种金银交易,此为我所应舍,我向僧团舍此」等(巴拉基咖589)。

Rūpiyasaṃvohāravatthusminti paṭiggahaṇasseva paṭikkhittattā paṭiggahitaparivattane dosaṃ adisvā rūpiyaparivattane. Tassa vāti parivattitassa vā. Dhanassa vāti attano mūladhanassa vā . Attano vā hi arūpiyena parassa rūpiyaṃ cetāpeyya, attano vā rūpiyena parassa arūpiyaṃ, ubhayathāpi rūpiyasaṃvohāro katova hotīti.

「于金银交易事物中」者,因仅取得即被禁止,故于已取得而交易中不见过失,于金银交易中。「彼之」者,或已交易之。「财之」者,或自己本金之。或以自己非金银为他人换取金银,或以自己金银为他人换取非金银,两种情况皆已作金银交易。

Rūpiyasaṃvohārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 金钱交易学处解释已毕。

10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā十、买卖学处解释

Rūpiyasaṃvohārassa pana heṭṭhāsikkhāpadena gahitattā kappiyabhaṇḍānamevettha gahaṇanti āha ‘‘cīvarādīna’’ntiādi. Tattha cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānanti antamaso dasikasuttaṃ upādāya cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayānaṃ yesaṃ kesañci kappiyabhaṇḍānaṃ. Kayaṃ nāma parabhaṇḍassa gahaṇaṃ. Vikkayaṃ nāma attano bhaṇḍassa dānaṃ. Tenāha ‘‘iminā imaṃ dehī’’tiādi. Parassāti ṭhapetvā pañca sahadhammike aññassa. Ettha ca ‘‘ahaṃ, bhante, nānappakārakaṃ kayavikkayaṃ samāpajjiṃ, idaṃ me nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’tiādinā (pārā. 595) nayena nissajjitabbaṃ. Tenāha ‘‘vuttalakkhaṇavasenā’’tiādi. Nanu cettha cīvaradhovane vā kesacchedane vā bhūmisodhanādinavakamme vā parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ nissajjitabbaṃ nāma natthi, tattha kiṃ kātabbanti āha ‘‘asante pācittiyaṃ desetabbamevā’’ti. Yathā nissaggiyavatthumhi paribhutte vā naṭṭhe vā pācittiyaṃ deseti, evaṃ idhāpi desetabbamevāti adhippāyo.

「然而金银交易因已被下述学处所摄,故此处仅摄取净物」,故说「衣等」等。其中「衣等净物」者,乃至取十缕线为限,衣、食、住、药之任何净物。「买」名为取他人物品。「卖」名为施与自己物品。因此说「以此给与此」等。「他人」者,除五种同法者外之其他人。于此应以「尊者,我从事种种买卖,此为我所应舍,我向僧团舍此」等(巴拉基咖595)之方式而舍。因此说「以所说相」等。然而此处于洗衣或剃发或扫地等劳作中,他人物品到达自己手中,并无应舍之物,于彼处应作何事?故说「不存在时应说巴吉帝亚」。如于尼萨耆亚事物中,已用或已失时说巴吉帝亚,如是于此处亦应说,此为意趣。

Idaṃamhākaṃ atthīti idaṃ paṭiggahitaṃ telaṃ vā sappi vā amhākaṃ saṃvijjati. Amhākañca iminā ca iminā ca atthoti amhākañca tadaññena iminā ca iminā ca appaṭiggahitakena attho. ‘‘Rūpiyasaṃvohāre vuttanayamevā’’ti iminā ‘‘tikapācittiyaṃ akayavikkaye kayavikkayasaññino ca vematikassa ca dukkaṭa’’nti imaṃ nayamatidisati.

「此为我等所有」者,此已取得之油或酥为我等所有。「我等以此及此而有需要」者,我等以彼之外此及此未取得者而有需要。「于金银交易中所说方式」者,以此指示「于三种巴吉帝亚,于非买卖而买卖想者及疑者为恶作」此方式。

Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 买卖学处解释已毕。

Eḷakalomavaggo dutiyo. · 羊毛品第二。

3. Pattavaggo

第三　钵品

1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā一、钵学处解释

Avikappitoti ‘‘imaṃ pattaṃ tuyhaṃ vikappemī’’tiādinā nayena avikappito. Aḍḍhāḷhakodanaṃ gaṇhātīti magadhanāḷiyā dvinnaṃ taṇḍulanāḷīnaṃ odanaṃ gaṇhāti. ‘‘Magadhanāḷi nāma aḍḍhaterasapalā hotī’’ti andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. ‘‘Sīhaḷadīpe pakatināḷi mahantā, damiḷanāḷi khuddakā, magadhanāḷi pamāṇayuttā, tāya magadhanāḷiyā diyaḍḍhanāḷi ekā sīhaḷanāḷi hotī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.602) mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Anuttaṇḍulanti pākato ukkantaṃ taṇḍulaṃ uttaṇḍulaṃ, na uttaṇḍulaṃ anuttaṇḍulaṃ. Sabbasambhārasaṅkhatoti jīrakādisabbasambhārehi saṅkhato. Ālopassa catutthabhāgappamāṇaṃ byañjanaṃ ālopassa anurūpabyañjanaṃ.

「未作净」者,未以「我将此钵作净于汝」等方式作净。「取一阿达阿拉哈咖饭量」者,取马嘎达那离二那离米之饭量。「马嘎达那离名为十三巴拉」,于安德咖注疏中如是说。「于僧诃罗岛,本地那离为大,达弥拉那离为小,马嘎达那离为量适,以彼马嘎达那离,二又半那离为一僧诃罗那离」,于大注疏(巴拉基咖注疏2.602)中如是说。「非伍德丹杜喇」者,从煮熟超出之米为伍德丹杜喇,非伍德丹杜喇为阿努德丹杜喇。「以一切配料制成」者,以基喇咖等一切配料制成。「团食四分之一量之菜为团食之相应菜」。

Evaṃ ukkaṭṭhapattaṃ dassetvā idāni majjhimomakāni dassetuṃ ‘‘ukkaṭṭhato’’tiādimāha. Tatrāyaṃ nayo – sace nāḷikodanādi sabbampi pakkhittaṃ vuttanayeneva heṭṭhimarājisamaṃ tiṭṭhati, ayaṃ majjhimo nāma patto. Sace taṃ rājiṃ atikkamma thūpīkataṃ tiṭṭhati, ayaṃ majjhimomako nāma patto. Sace taṃ rājiṃ na sampāpuṇāti, antogadhameva hoti, ayaṃ majjhimukkaṭṭho nāma patto. Sace pattodanādi sabbampi pakkhittaṃ heṭṭhimarājisamaṃ tiṭṭhati, ayaṃ omako nāma patto. Sace taṃ rājiṃ atikkamma thūpīkataṃ tiṭṭhati, ayaṃ omakomako nāma patto. Sace taṃ rājiṃ na sampāpuṇāti, antogadhameva hoti, ayaṃ omakukkaṭṭho nāma pattoti. Tenāha ‘‘tesampi vuttanayeneva bhedo veditabbo’’ti.

如是显示了最上钵之后,现在为了显示中等钵与下等钵,说「从最上」等。此中方法如下:若那利迦饭等一切投入后,依前述方法恰好与下缘齐平,此名为中等钵。若超过该缘而堆起,此名为中等下等钵。若未达该缘,仅在内部,此名为中等最上钵。若钵饭等一切投入后恰好与下缘齐平,此名为下等钵。若超过该缘而堆起,此名为下等下等钵。若未达该缘,仅在内部,此名为下等最上钵。因此说「彼等之区别亦应依前述方法了知」。

Idāni tesu adhiṭṭhānavikappanānadhiṭṭhānāvikappanupage dassetuṃ ‘‘iccetesū’’tiādimāha. Tattha ukkaṭṭhukkaṭṭhoti ukkaṭṭhato ukkaṭṭho. Tato hi so ‘‘apatto’’ti vutto. Omakomakoti omakato omako. Tato hi so ‘‘apatto’’ti vutto. Ete pana bhājanaparibhogena paribhuñjitabbā, na adhiṭṭhānupagā na vikappanupagā, itare pana satta adhiṭṭhahitvā vā vikappetvā vā paribhuñjitabbā. Tenāha ‘‘sesā satta pattā pamāṇayuttā nāmā’’ti.

现在为了显示彼等中决意与分配之可否,说「于此等中」等。其中『最上最上』者,从最上而为最上。因从彼故说「非钵」。『下等下等』者,从下等而为下等。因从彼故说「非钵」。此等应以器皿受用而受用,非决意所行、非分配所行,然其余七钵应决意或分配后受用。因此说「其余七钵名为量相应」。

Tasmāti yasmā satta pattā pamāṇayuttā, tasmā. Samaṇasāruppena pakkanti ettha ayopatto pañcahi pākehi (pārā. aṭṭha. 2.608) pakko samaṇasāruppena pakko hoti, mattikāpatto dvīhi pākehi. Sace eko pāko ūno hoti, na adhiṭṭhānupago. Yathā ca samaṇasāruppena pakkoyeva adhiṭṭhānupago, tathā ubhopi yaṃ mūlaṃ dātabbaṃ, tasmiṃ dinneyeva adhiṭṭhānupagā. Yadi pana appakampi adinnaṃ hoti, na adhiṭṭhānupagā. Tenāha ‘‘sace panā’’tiādi. ‘‘Kākaṇikamattaṃ nāma diyaḍḍhavīhī’’ti vadanti. Sacepi pattasāmiko vadati ‘‘yadā tumhākaṃ mūlaṃ bhavissati, tadā dassatha, adhiṭṭhahitvā paribhuñjathā’’ti, neva adhiṭṭhānupago hoti. Pākassa hi ūnattā pattasaṅkhaṃ na gacchati. Mūlassa sakalassa vā ekadesassa vā adinnattā sakabhāvaṃ na upeti, aññasseva santako hoti. Tasmā pāke ca mūle ca niṭṭhiteyeva adhiṭṭhānupago hoti. Yo adhiṭṭhānupago, sveva vikappanupago ca. Tenāha ‘‘apaccuddharantenā’’tiādi. Apaccuddharantena vikappetabboti purāṇapattaṃ apaccuddharantena navo patto vikappetabboti attho, ṭhapetabboti adhippāyo. Kaṅgusitthanti sattannaṃ dhaññānaṃ lāmakadhaññasitthanti āha ‘‘kaṅgusitthanikkhamanamattena chiddenā’’ti.

『因此』者,因为七钵为量相应,故。『以沙门相应而烧』者,此中铁钵以五次烧而烧为沙门相应之烧,陶钵以二次烧。若缺一次烧,非决意所行。如以沙门相应而烧者为决意所行,如是二者皆于应给之价值,于彼已给时为决意所行。然若少许未给,非决意所行。因此说「然若」等。「『咖咖尼咖量』者,谓二又半维希」,如是说。即使钵主说「当你们有价值时,那时给,决意后受用」,亦非决意所行。因烧之不足故不成钵数。因价值全部或一部分未给故不得自性,成为他人之所有。因此于烧与价值完成时为决意所行。凡决意所行者,彼即分配所行。因此说「不取出而」等。『不取出而应分配』者,不取出旧钵而新钵应分配之义,应保留之意趣。『咖古糠』者,七种谷物之劣谷糠,故说「以咖古糠出来量之孔」。

Pattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 钵学处解释完毕。

2. Ūnapañcabandhanasikkhāpadavaṇṇanā二、未满五处缀补学处解释

Assāti imassa pattassa. Tena ūnapañcabandhanenāti tena ūnapañcabandhanena pattena upalakkhito hutvāti attho. Ūnapañcabandhano hi patto ettha lakkhaṇabhāvena gahito. Tenevāha ‘‘itthambhūtassa lakkhaṇe karaṇavacana’’nti. Tattha itthambhūtassāti kañci pakāraṃ pattassa. Lakkhīyate anenāti lakkhaṇaṃ, tasmiṃ karaṇavacanaṃ, tatiyāvibhattīti attho. ‘‘Pakāro’’ti ca sāmaññassa bhedako viseso vuccati. Tathā hi ūnapañcabandhanena pattenāti ettha bhikkhubhāvasāmaññassa ūnapañcabandhanapattabhāvo pakāro, taṃ bhikkhu āpanno, tassa patto lakkhaṇaṃ. Yadi aparipuṇṇapañcabandhano patto ūnapañcabandhano nāma hoti, atha kasmā imassa padabhājaniyaṃ abandhanopi vuttoti āha ‘‘tatthā’’tiādi. Tattha tatthāti vākyopaññāse. Bandhanokāse sati vā asati vā bandhanavirahito patto abandhano, pañcabandhanānaṃ okāso assāti pañcabandhanokāso. Apattoti patto nāma na hotīti attho, pākatikaṃ kātuṃ asamatthoti vuttaṃ hoti. Idañca aññassa viññāpane kāraṇavacanaṃ. Tenāha ‘‘tasmā aññaṃ viññāpetuṃ vaṭṭatī’’ti.

『其』者,此钵之。『以彼不足五缀』者,以彼不足五缀之钵为所标识之义。不足五缀之钵于此作为特相而取。因此说「如是之特相,为工具格」。其中『如是者』者,某种钵之。『以此为标识』者为特相,于彼为工具格,第三格之义。『种类』者,谓共性之差别特殊被称。如是于「以不足五缀之钵」此中,比库性之共性,不足五缀钵性为种类,比库达到彼,彼钵为特相。若不圆满五缀之钵名为不足五缀,然何故于此词句分析中亦说无缀耶?故说「其中」等。『其中』者,于句之提示中。有缀处或无缀处,离缀之钵为无缀,有五缀之处为五缀处。『非钵』者,名为钵不成之义,不能作为常态,如是所说。此为令他人了知之工具格。因此说「故令他人了知为适当」。

Bandhanañca nāmetaṃ yasmā bandhanokāse sati hoti, asati na hoti, tasmā tassa lakkhaṇaṃ, bandhanavidhiñca dassetuṃ ‘‘yasmiṃ panā’’tiādi vuttaṃ. Mukhavaṭṭisamīpe pana pattavedhakena vijjhiyamāne kapālassa bahalattā bhijjati, tasmā heṭṭhā vijjhitabbo. Tenāha ‘‘heṭṭhimapariyante’’tiādi. Sukhumaṃ vā chiddaṃ katvā bandhitabboti sukhume chidde tipupaṭṭādīhi payojanaṃ natthi, suttaṃ pakkhipitvāva adhiṭṭhātabboti adhippāyo. Na kevalaṃ tipusuttakādināva bandhitabboti āha ‘‘phāṇita’’ntiādi. Phāṇitaṃ jhāpetvā pāsāṇacuṇṇenāti pāsāṇacuṇṇena saddhiṃ phāṇitaṃ pacitvā tathāpakkena pāsāṇacuṇṇenāti attho. Nissajjitabboti ‘‘ayaṃ me, bhante, patto ūnapañcabandhanena pattena cetāpito nissaggiyo, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti (pārā. 613) nissajjitabbo. Tenāha ‘‘nissajjantenā’’tiādi. Sammatenāti –

『缀』者,此因为有缀处时有,无时无,故为彼之特相,为了显示缀之方法,说「然于何处」等。然于口缘附近,以钵穿孔器穿孔时,因片之厚而破裂,故应于下方穿孔。因此说「于下缘」等。『或作细孔而缚』者,于细孔中以提布巴德等无用处,仅投入线而应决意之意趣。非仅以提布线等而应缚,故说「糖浆」等。『以糖浆煮而以石粉』者,与石粉一起煮糖浆,以如是煮之石粉之义。『应舍』者,「尊者,此我钵以不足五缀之钵所求得,应舍,我向僧团舍此」,应舍。因此说「舍者」等。『以认可者』者——

‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ pattaggāhāpakaṃ sammanneyya, esā ñatti . Suṇātu me, bhante, saṅgho, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ pattaggāhāpakaṃ sammannati, yassāyasmato khamati itthannāmassa bhikkhuno pattaggāhāpakassa sammuti, so tuṇhassa. Yassa nakkhamati, so bhāseyya. Sammato saṅghena itthannāmo bhikkhu pattaggāhāpako, khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti (pārā. 614) –

「尊者,请僧团听我,若僧团适时,僧团应认可某名比库为钵受取者,此为白。尊者,请僧团听我,僧团认可某名比库为钵受取者,若具寿认可某名比库之钵受取者之认可,彼默然。若不认可,应说。僧团已认可某名比库为钵受取者,僧团认可,故默然,我如是持」——

Evaṃ padabhājane vuttāya ñattidutiyakammavācāya sammatena. Pattassa vijjamānaguṇaṃ vatvāti ‘‘ayaṃ, bhante, patto pamāṇayutto sundaro therānurūpo’’tiādinā (pārā. aṭṭha. 2.615) vijjamānānisaṃsaṃ vatvā. Pattapariyantoti pariyante ṭhitapatto. Adeseti mañcapīṭhacchattanāgadantakādike adese. Pattassa hi nikkhipanadeso ‘‘anujānāmi, bhikkhave, ādhāraka’’ntiādinā nayena khandhake vuttoyeva. Aparibhogenāti yāgurandhanarajanapacanādinā ayuttaparibhogena. Antarāmagge pana byādhimhi uppanne aññasmiṃ bhājane asati mattikāya limpitvā yāguṃ pacituṃ, udakaṃ vā tāpetuṃ vaṭṭati. Vissajjetīti aññassa deti. Sace pana saddhivihāriko vā antevāsiko vā aññaṃ varapattaṃ ṭhapetvā ‘‘ayaṃ mayhaṃ sāruppo, ayaṃ therassā’’ti gaṇhāti, vaṭṭati. Añño vā taṃ gahetvā attano pattaṃ deti, vaṭṭati. ‘‘Mayhameva pattaṃ āharā’’ti vattabbakiccaṃ natthi.

以如是逐词分解所说的白二甘马语被认可。「说明钵具有的功德」者,以「尊者,此钵量适、美好、适合长老」等语,说明现存的利益。「钵之边际」者,置于边际的钵。「指定」者,指定床、椅、伞、象牙等。钵的放置处所,在篇集中已以「诸比库,我允许钵架」等方式说明。「以不适用」者,以粥、染色、染料、烹煮等不适当的使用。然而在途中若生病,若无其他容器,可以用泥涂抹后煮粥或加热水,是允许的。「舍弃」者,给予他人。然而若共住弟子或依止弟子放置其他优良的钵,取用时说「此适合我,此适合长老」,是允许的。或者他人取走那个钵而给予自己的钵,是允许的。没有必要说「只取我的钵来」。

Ñātakappavāriteti ettha saṅghavasena pavāritaṭṭhāne pañcabandhaneneva vaṭṭati, puggalavasena pana pavāritaṭṭhāne ūnapañcabandhanenāpi. Akataviññatti nāma ‘‘vada, bhante, paccayenā’’ti evaṃ akataṭṭhāne viññatti.

「亲属或邀请」者,在此,以僧团方式邀请之处,只有五种束缚才允许,但以个人方式邀请之处,即使少于五种束缚也可。「未作请求」者,在未作「尊者,请说需要」等之处的请求。

Ūnapañcabandhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 未满五处缀补学处解释完毕。

3. Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā三、药学处解释

Uggahetvāti uggahitakaṃ katvā, appaṭiggahitaṃ sayameva gahetvāti attho. Sattāhātikkamepi anāpattikatā cettha anajjhoharaṇīyataṃ āpannattāti veditabbaṃ. Kasmā etena idaṃ dassitaṃ hotīti āha ‘‘tāni hī’’tiādi. Bhisakkassa imāni tena anuññātattāti bhesajjāni, yesaṃ kesañci sappāyānametaṃ adhivacanaṃ. Tenāha ‘‘bhesajjakiccaṃ karontu vā, mā vā, evaṃ laddhavohārānī’’ti. Idāni sattāhakālikaṃ nissaggiyavatthubhūtaṃ sappinavanītaṃ dassetuṃ ‘‘sappi nāma gavādīna’’ntiādi vuttaṃ. Ādisaddena ajikādīnaṃ gahaṇaṃ. ‘‘Yesaṃ maṃsaṃ kappatī’’ti iminā pākaṭehi goajikādīhi aññānipi migarohitādīni saṅgaṇhāti. Yesañhi khīraṃ atthi, sappipi tesaṃ atthiyeva. Taṃ pana sulabhaṃ vā hotu, dullabhaṃ vā, asaṃmohatthaṃ vuttaṃ. Makkhikāmadhumevāti khuddakabhamaramadhukarīhi tīhi makkhikāhi kataṃ madhumeva. Ucchurasanti suddhodakasambhinnānaṃ vasena duvidhampi ucchurasaṃ. ‘‘Agilānassa guḷodaka’’nti (mahāva. 284) pana uddissa anuññātattā udakasambhinno agilānassa vaṭṭati. ‘‘Avatthukapakkā vā’’ti iminā savatthukapakkā na vaṭṭatīti dasseti. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘etaṃ savatthukapakkaṃ vaṭṭati, no vaṭṭatīti pucchaṃ katvā ucchuphāṇitaṃ pacchābhattaṃ novaṭṭanakaṃ nāma natthī’’ti vuttaṃ, taṃ yuttanti samantapāsādikāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.623) vuttaṃ. Ucchuvikatīti ucchumhā nibbattā rasalasikādikā. Pakatattānaṃ paṭiniddesattā taṃ-saddassa tena pakatānaṃ bhesajjānaṃ eva gahaṇaṃ, na tesaṃ vatthūnanti āha ‘‘tāni bhesajjānī’’tiādi. Na tesaṃ vatthūnīti tesaṃ sappiādīnaṃ kāraṇāni khīrādīni appaṭiggahetvāti attho.

「取得后」者,使之成为已取得,自己取得未被接受之物,此为其义。在此应知,即使超过七日也无罪,是因为达到不可吞咽性。为何以此显示这个呢?说「那些确实」等。「医师的这些被他允许」者,药物,这是对任何适宜者的称呼。因此说「无论它们行药物之事或不行,如是获得名称者」。现在为了显示七日期限的、成为尼萨耆亚巴吉帝亚对象的酥油和熟酥,说「酥油者,牛等的」等。以「等」字摄取母山羊等。以「凡其肉允许」这句,也摄取除明显的牛、母山羊等之外的鹿、野猪等其他者。凡有乳者,其酥油也确实存在。那个无论易得或难得,为了不迷惑而说。「蜜蜂蜜」者,只是由小蜂、大蜂、蜜蜂这三种蜜蜂所作的蜜。「甘蔗汁」者,依纯净与水混合之分,甘蔗汁也有两种。然而「病者的糖水」因为特别允许,与水混合的对病者是允许的。以「或无基础煮者」这句,显示有基础煮者不允许。然而在大义疏中说「作『此有基础煮者允许或不允许』的询问后,甘蔗糖浆在午后不允许这回事是不存在的」,那是合理的,在《善见律毗婆沙》中说。「甘蔗制品」者,从甘蔗生出的汁液、糖浆等。因为指示原本之物,以「那」字只摄取那些原本的药物,不是它们的基础,故说「那些药物」等。「不是它们的基础」者,不接受那些酥油等的原因即乳等,此为其义。

Vasātelanti (pārā. aṭṭha. 2.623) ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vasāni bhesajjāni acchavasaṃ macchavasaṃ susukāvasaṃ sūkaravasaṃ gadrabhavasa’’nti (mahāva. 262) evaṃ anuññātavasānaṃ telaṃ. Yānīti yāni bhesajjāni. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, vasāni bhesajjāni acchavasaṃ macchavasaṃ susukāvasaṃ sūkaravasaṃ gadrabhavasaṃ kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitu’’nti evaṃ telatthaṃ vasāpaṭiggahaṇassa anuññātattā ‘‘vasātelaṃ panā’’tiādi vuttaṃ. Kāleti purebhattaṃ. Saṃsaṭṭhanti parissāvitaṃ. Tasmāti yasmā anuññātaṃ, tasmā. ‘‘Acchavasa’’nti vacanena ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ akappiyamaṃsānaṃ vasāya anuññātattā ‘‘ṭhapetvā manussavasa’’nti vuttaṃ.

「脂油」者,「诸比库,我允许脂药物:熊脂、鱼脂、鳄鱼脂、猪脂、驴脂」,如是允许的脂之油。「凡」者,凡药物。「诸比库,我允许脂药物:熊脂、鱼脂、鳄鱼脂、猪脂、驴脂,在时中接受、在时中煮、在时中混合,以油的使用而使用」,因为如是允许为了油而接受脂,故说「脂油」等。「时中」者,午前。「混合」者,过滤。「因此」者,因为允许,因此。以「熊脂」一语,除了人脂,因为允许一切不允许肉的脂,故说「除了人脂」。

Sāmaṃ pacitvāti kāleyeva sāmaṃ pacitvā. Nibbattitatelampīti kāleyeva attanā vivecitatelampi. Tividhampi cetaṃ kāleyeva vaṭṭati. Vuttampi cetaṃ ‘‘kāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, anāpattī’’ti. Pacchābhattaṃ pana paṭiggahetuṃ vā kātuṃ vā na vaṭṭatiyeva. Vuttampi cetaṃ ‘‘vikāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭānaṃ. Kāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ. Kāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 262). ‘‘Sattāhaṃ nirāmisaparibhogena vaṭṭatī’’ti iminā pana ‘‘kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitu’’nti idaṃ nirāmisaparibhogaṃ sandhāya vuttanti dasseti.

「自己煮后」者,在时中自己煮后。「生出的油」者,在时中自己提炼的油。这三种都只在时中允许。也说「诸比库,若在时中接受、在时中煮、在时中混合,若使用那个,无罪」。然而在午后接受或制作,确实不允许。也说「诸比库,若在非时接受、在非时煮、在非时混合,若使用那个,犯三恶作。诸比库,若在时中接受、在非时煮、在非时混合,若使用那个,犯二恶作。诸比库,若在时中接受、在时中煮、在非时混合,若使用那个,犯一恶作」。然而以「七日以无肉使用允许」这句,显示「在时中接受、在时中煮、在时中混合,以油的使用而使用」,这是关于无肉使用而说。

Yaṃ panettha (pārā. aṭṭha. 2.623) sukhumarajasadisaṃ maṃsaṃ vā nhāru vā aṭṭhi vā lohitaṃ vā hoti, taṃ abbohārikaṃ. Sace pana anupasampanno tāya paṭiggahitavasāya telaṃ katvā deti, taṃ kathanti āha ‘‘anupasampannenā’’tiādi. Tadahūti yasmiṃ ahani paṭiggahitaṃ, tadahu. Pacchābhattato paṭṭhāya pana sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati. Tatrāpi abbohārikaṃ abbohārikameva. Yāvakālikavatthūnaṃ aññesaṃ vatthuṃ pacituṃ na vaṭṭatīti sambandho. Tattha yāvakālikavatthūnanti yāvakālikaṃ vatthu etesanti yāvakālikavatthūni, tesaṃ, yāvakālikavatthumantānanti attho. Aññesanti vasātelato aññesaṃ sappiādīnaṃ. Vatthunti khīrādikaṃ yāvakālikabhūtaṃ vatthuṃ, pacituṃ na vaṭṭatiyeva, sāmaṃpākattāti adhippāyo.

然而在此,凡有如细微微尘的肉、筋、骨或血,那是不可吞咽的。然而若未达上者以那接受的脂制作油后给予,那如何呢?说「由未达上者」等。「当日」者,在接受的那日。然而从午后开始七日只有无肉才允许。在那里,不可吞咽的也是不可吞咽的。「不允许以时限对象的基础煮其他基础」,此为连结。在那里,「时限对象的」者,时限对象属于这些者为时限对象,它们的,具时限对象之义。「其他的」者,除了脂油之外的其他酥油等。「基础」者,乳等时限性的基础,确实不允许煮,自己煮之义,此为意趣。

Nibbattitasappiṃ vāti yāvakālikavatthuto vivecitasappiṃ vā. Yathā tattha dadhigataṃ vā takkagataṃ vā khayaṃ gamissati, evaṃ jhāpitaṃ vāti attho. Navanītaṃ vāti takkabindūnipi dadhiguḷikāyopi apanetvā sudhotanavanītaṃ pacituṃ vaṭṭati sāmaṃpakkābhāvatoti adhippāyo. Yadi sayaṃpacitasattāhakālikena saddhiṃ āmisaṃ bhuñjati, taṃ āmisaṃ sayaṃpacitasattāhakālikena missitaṃ attano yāvakālikabhāvaṃ sattāhakālikena gaṇhāpeti. Tathā ca yāvakālikaṃ apakkampi sayaṃpakkabhāvaṃ upagacchatīti ‘‘taṃ pana tadahupurebhattampi sāmisaṃ paribhuñjituṃ na vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Yathā sayaṃpakkasattāhakālikaṃ vasātelaṃ, sayaṃbhajjitasāsapādiyāvajīvikavatthūnaṃ telañca sāmisaṃ tadahupurebhattampi na vaṭṭati, tathā navanītasappīti veditabbaṃ. Vuttañca –

「已生之酥」者,即从时限药物中分离出的酥。意思是:如同其中酪所含或凝乳所含之物将趋于消失,如是煎炼者。「或生酥」者,意趣是:即使从凝乳滴或酪团中取出后善洗净的生酥,也允许煮制,因其具有自煮性。若与自煮的七日药一同食用食物,该食物因与自煮的七日药混合,便以七日药使自己的时限药性被取得。如是,时限药即使未煮,也获得自煮性,故说「然而那些即使在当日午前与食物一同受用也不允许」。如同自煮的七日药脂油、自炒的芥子等尽形寿物的油,与食物一同在当日午前也不允许,如是应知生酥与酥。且已说——

‘‘Yāvakālikaādīni , saṃsaṭṭhāni sahattanā;

「时限药等,因共存而混合;

Gāhāpayanti sabbhāva’’nti ca;

令取得同性」以及;

‘‘Teheva bhikkhunā pattaṃ, kappate yāvajīvikaṃ;

「由那些比库所得之钵,尽形寿药成为适当;无食物则七日,有食物则自煮性」以及。

Nirāmisaṃva sattāhaṃ, sāmise sāmapākatā’’ti ca.

无腥者七日，有腥者与本然同。

Khīrāditoti ettha ādisaddena tilādīnaṃ gahaṇaṃ. Sāmisānipīti na kevalaṃ nirāmisānevāti attho. Pacchābhattato pana paṭṭhāya na vaṭṭantiyeva. Sattāhātikkamepi anāpatti savatthukānaṃ paṭiggahitattā. ‘‘Tāni paṭiggahetvā’’ti (pārā. 622) hi vuttaṃ. Tenāha ‘‘pacchābhattato paṭṭhāyā’’tiādi. Pacchābhattaṃ paṭiggahitakehi kataṃ pana abbhañjanādīsu upanetabbaṃ, purebhattampi ca uggahitakehi kataṃ. Ubhayesampi sattāhātikkamepi anāpatti. Antosattāheti sattāhabbhantare. Abbhañjanādīnanti ettha ādisaddena muddhanitelaarumakkhanagharadhūpanādīnaṃ gahaṇaṃ. Adhiṭṭhahitvāti ‘‘idāni na mayhaṃ ajjhoharaṇatthāya bhavissati, idaṃ sappi ca telañca vasā ca muddhanitelatthaṃ vā abbhañjanatthaṃ vā bhavissati, madhu arumakkhanatthaṃ vā phāṇitaṃ gharadhūpanatthaṃ vā bhavissatī’’ti evaṃ cittaṃ uppādetvā.

「乳等」者,此处以「等」字摄取芝麻等。「有食物者」,意思是:不仅仅是无食物者。然而从午后开始则完全不允许。即使超过七日也无罪,因为有根据物被接受。因为说「接受那些之后」。因此说「从午后开始」等。然而从午后被接受者所制作的,应用于涂油等;午前被取得者所制作的也是。两者即使超过七日也无罪。「七日之内」者,七日期间之内。「涂油等」者,此处以「等」字摄取头油、药膏、香熏等。「决意后」者,即如是生起心念:「现在这不会是为我吞咽之用,此酥、油、脂将是为头油用或为涂油用,蜜为药膏用或糖为香熏用」。

Ko panettha yāvakālikayāvajīvikavatthūsu visesoti āha ‘‘yāvajīvikānī’’tiādi. Yāva aruṇassa uggamanā tiṭṭhatīti sattamadivase katatelaṃ sace yāva aruṇuggamanā tiṭṭhatīti attho. Pāḷiyaṃ anāgatasappiādīnanti ettha tāva migarohitādīnaṃ sappi pāḷiyaṃ anāgatasappi, tathā navanītaṃ, nāḷikeranimbakosambakaramandasāsapaādīnaṃ telaṃ pana pāḷiyaṃ anāgatatelaṃ, tathā madhukapupphaphāṇitaṃ pāḷiyaṃ anāgataphāṇitanti veditabbaṃ. Na sabbaṃ madhukapupphaphāṇitaṃ phāṇitagatikanti āha ‘‘sītudakenā’’tiādi. Sītudakena katanti madhukapupphāni sītudake pakkhipitvā amadditvā puppharase udakagate sati taṃ udakaṃ gahetvā pacitvā kataṃ. ‘‘Phāṇitagatikamevā’’ti iminā sattāhakālikanti dasseti, na pana nissaggiyavatthunti. Tasmā sattāhaṃ atikkāmayato dukkaṭanti veditabbaṃ. Vuttampi cetaṃ samantapāsādikāyaṃ sītudakena kataṃ madhukapupphaphāṇitaṃ purebhattaṃ sāmisaṃ vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva, sattāhātikkame vatthugaṇanāya dukkaṭa’’nti. Sace pana khīraṃ pakkhipitvā kataṃ, yāvakālikaṃ. Khaṇḍasakkharaṃ pana khīrajallikaṃ apanetvā sodhenti, tasmā vaṭṭati, ambajambupanasakadalikhajjuriciñcādīnaṃ sabbesaṃ yāvakālikaphalānaṃ phāṇitaṃ yāvakālikamevāti āha ‘‘ambaphāṇitādīni yāvakālikānī’’ti.

「然而,于此终身药与尽寿药之事中,有何差别?」故说「『尽寿药』等」。「直至明相升起时存续」者,若于第七日所制之油,其义为:直至明相升起时存续。于圣典中「未来之酥油等」,此中,首先,鹿、野牛等之酥油,于圣典中为未来酥油;同样,生酥;椰子、楝树、胡麻、芥子等之油,于圣典中则为未来油;同样,蜜花糖浆,于圣典中应知为未来糖浆。并非一切蜜花糖浆皆归入糖浆类,故说「以冷水制成」等。「以冷水制成」者,将蜜花投入冷水中,不揉搓,当花汁入水时,取彼水煮沸而制成。以「唯归入糖浆类」此语,显示为七日药,而非舍堕之事。故应知,逾越七日者,恶作。此亦于《善见律毗婆沙》中说:「以冷水制成之蜜花糖浆,食前有食物时允许,食后开始七日内唯无食物,七日逾越时,因事物计算,恶作。」然若投入牛乳制成,则为终身药。块糖则除去乳渣而净化,故允许。芒果、阎浮果、波罗蜜、香蕉、枣、罗望子等一切终身药果实之糖浆,唯为终身药,故说「芒果糖浆等为终身药」。

Kāyikaparibhogaṃ vaṭṭatīti kāyassa vā kāye aruno vā makkhanaṃ vaṭṭati, ajjhoharituṃ pana na vaṭṭati. Yanti sattāhātikkantaṃ bhesajjaṃ. Nirapekkho pariccajitvāti anapekkho sāmaṇerassa datvā. Tanti evaṃ pariccajitvā puna laddhabhesajjaṃ. Evañhi dinnaṃ bhesajjaṃ sace so sāmaṇero abhisaṅkharitvā vā anabhisaṅkharitvā vā tassa bhikkhuno dadeyya, gahetvā natthukammaṃ vā kātabbaṃ, aññaṃ vā kañci paribhogaṃ. Tenāha ‘‘ajjhoharitumpi vaṭṭatī’’ti. Sace so bālo hoti, dātuṃ na jānāti, aññena bhikkhunā vattabbo ‘‘atthi te, sāmaṇera, bhesajja’’nti, ‘‘āma, bhante, atthī’’ti. ‘‘Āhara, therassa bhesajjaṃ karissāmā’’ti, evampi vaṭṭati. Vatthugaṇanāyāti sappiādivatthugaṇanāya ceva sappipiṇḍādivatthugaṇanāya ca. Missitesu pana ekaṃ nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, bhesajjaṃ sattāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti (pārā. 623) nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.

「身体受用允许」者,涂抹于身或于身上允许,然吞服则不允许。「去」者,七日已逾越之药。「无所期待而舍弃」者,无所期待,施与沙玛内拉。「彼」者,如是舍弃后再得之药。如是所施之药,若彼沙玛内拉有意或无意地施与彼比库,取之后应作非有想,或作其他任何受用。故说「吞服亦允许」。若彼愚者,不知施与,应由另一比库告之:「沙玛内拉,汝有药否?」「是,尊者,有。」「拿来,我等将为长老作药。」如是亦允许。「因事物计算」者,因酥油等事物计算,及因酥油团等事物计算。然于混合物中,一舍堕巴吉帝亚。于此,应知舍弃之规定:「尊者,此我之药,七日已逾越,应舍堕,我向僧团舍弃此。」

Sādhāraṇapaññatti. Sattāhaṃ anatikkantepi atikkantasaññino ceva vematikassa ca dukkaṭaṃ. Atikkante anatikkantasaññinopi vematikassapi nissaggiyaṃ pācittiyameva, tathā anadhiṭṭhitāvissajjitānaṭṭhāvinaṭṭhādaḍḍhāviluttesu adhiṭṭhitādisaññino. Antosattāhaṃ adhiṭṭhite, vissajjite, naṭṭhe, vinaṭṭhe, daḍḍhe, acchinne, vissāsena gahite ummattakādīnañca anāpatti. Ācāravipatti. Sappiādīnaṃ attano santakatā, gaṇanupagatā, sattāhātikkamoti imānettha tīṇi aṅgāni. Kathinasamuṭṭhānaṃ, akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedanaṃ. Tenāha ‘‘sesaṃ cīvaravaggassa paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabba’’nti (kaṅkhā. aṭṭha. kathinasikkhāpadavaṇṇanā).

共通制定。七日未逾越而有逾越想者及疑者,恶作。已逾越而有未逾越想者及疑者,舍堕巴吉帝亚;同样,于未决意、未施与、未失、未毁、未烧、未断、未信赖取得之物,有决意等想者。七日内决意、施与、失、毁、烧、断、信赖取得,及疯狂者等,无犯。行违犯。酥油等之自己所有、数入、七日逾越,此中此等为三要素。咖提那衣生起、不作、非想解脱、无心、除制定、身业、语业、三心、三受。故说「其余应以衣品第一学处所说之方式而知」。

Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 药学处注释终。

4. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā四、雨浴衣学处注释

Pacchimamāsassapaṭhamadivasato paṭṭhāyāti jeṭṭhamūlapuṇṇamāsiyā pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya. Tāvāti tāva parimāṇe kāle. Jeṭṭhamūlapuṇṇamāsiyā pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva kattikapuṇṇamā, imasmiṃ pañcamāseti attho. Kālo vassikasāṭikāyātiādināti ettha ādisaddena ‘‘samayo vassikasāṭikāya, aññepi manussā vassikasāṭikacīvaraṃ dentī’’ti (pārā. 628) imesaṃ gahaṇaṃ. Detha me vassikasāṭikacīvarantiādikāyāti ettha ādisaddena pana ‘‘āharatha me vassikasāṭikacīvaraṃ, parivattetha me vassikasāṭikacīvaraṃ, cetāpetha me vassikasāṭikacīvara’’nti imesaṃ gahaṇaṃ. Attano aññātakaappavāritesu tadubhayaṃ karontassa kiṃ hotīti āha ‘‘aññātakaappavāritaṭṭhāne’’tiādi. ‘‘Vattabhede dukkaṭa’’nti idaṃ vassikasāṭikaṃ pubbe adente sandhāya vuttaṃ. Ye pana pubbepi denti, tesu vattabhedo natthi. Vuttañhi samantapāsādikāyaṃ ‘‘ye manussā pubbepi vassikasāṭikacīvaraṃ denti, ime pana sacepi attano aññātakaappavāritā honti, vattabhedo natthi tesu satuppādakaraṇassa anuññātattā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628). Aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiyanti ‘‘yo pana bhikkhu aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpeyya aññatra samayā, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 518) iminā sikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Idaṃ pana pakatiyā vassikasāṭikadāyakesupi hotiyeva.

「从最后月之第一日开始」者,从吉德穆腊满月之最后巴帝巴德日开始。「直至」者,直至彼限度之时。从吉德穆腊满月之最后巴帝巴德日开始,直至咖提咖满月,于此五月中,此为义。「雨季衣之时」等,此中以「等」字,摄取「雨季衣之时节,其他人等亦施与雨季衣」此等。「请施我雨季衣」等,此中以「等」字,则摄取「请拿来我雨季衣,请交换我雨季衣,请为我制作雨季衣」此等。「于自己之非亲里未受邀请处,作彼二者,有何?」故说「于非亲里未受邀请处」等。「于衣破时,恶作」,此是关于先前未施与雨季衣而说。然于先前亦施与者,于彼等无衣破。于《善见律毗婆沙》中说:「彼等人先前亦施与雨季衣,此等即使是自己之非亲里未受邀请者,于彼等无衣破,因允许作生起信心之事。」「以非亲里请求学处,舍堕巴吉帝亚」者,「若比库向非亲里居士或居士女请求衣,除时因外,舍堕巴吉帝亚」,以此学处,舍堕巴吉帝亚。此于本性之雨季衣施者亦有。

Gimhānaṃ pacchimaddhamāsassa paṭhamadivasato paṭṭhāyāti ettha jeṭṭhamūlakāḷapakkhūposathassa pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva āsāḷhipuṇṇamā, ayamaddhamāso gimhānaṃ pacchimaddhamāso nāma, tassa paṭhamadivasato paṭṭhāyāti attho, addhamāsassa paṭhamapāṭipadadivasato paṭṭhāyāti vuttaṃ hoti. Kattikamāsassa pacchimadivaso nāma pacchimakattikamāsassa puṇṇamā. Ettāvatāti ‘‘māso seso gimhānanti bhikkhunā vassikasāṭikacīvaraṃ pariyesitabbaṃ, addhamāso seso gimhānanti katvā nivāsetabba’’nti ettakena gaṇanena. Pariyesanakkhettanti pariyesanassa khettaṃ. Etasmiñhi māse vassikasāṭikaṃ aladdhaṃ pariyesituṃ vaṭṭati. Karaṇanivāsanakkhettampīti karaṇakkhettañceva nivāsanakkhettañca. Pi-saddena pariyesanakkhettaṃ sampiṇḍeti. Etasmiñhi addhamāse pariyesituṃ, kātuṃ, nivāsetuñca vaṭṭati, adhiṭṭhātuṃyeva na vaṭṭati. Yaṃ pana samantapāsādikāyaṃ katthaci potthake ‘‘jeṭṭhamūlapuṇṇamāsiyā pacchimapāṭipadadivasato paṭṭhāya yāva kālapakkhuposatho, ayameko addhamāso pariyesanakkhettañceva karaṇakkhettañca. Etasmiñhi antare vassikasāṭikaṃ aladdhaṃ pariyesituṃ , laddhaṃ kātuñca vaṭṭati, nivāsetuṃ, adhiṭṭhātuñca na vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.628) vacanaṃ dissati, taṃ pamādalikhitaṃ mātikāya virodhatoti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Addhamāso seso gimhānanti katvā nivāsetabba’’nti (pārā. 627) hi pāḷi. Sabbampīti pariyesanaṃ, karaṇaṃ, nivāsanaṃ, adhiṭṭhānañcāti sabbampi. Iminā ime cattāro māsā pariyesanakaraṇanivāsanādhiṭṭhānānaṃ catunnampi khettanti dasseti. Etesu hi catūsu māsesu aladdhaṃ pariyesituṃ, laddhaṃ kātuṃ, nivāsetuṃ, adhiṭṭhātuñca vaṭṭati.

「从热季最后半月之第一日开始」,此中从吉德穆腊黑分伍波萨他之最后巴帝巴德日开始,直至阿萨离满月,此半月名为热季之最后半月,从其第一日开始,此为义,即说从半月之第一巴帝巴德日开始。咖提咖月之最后日,名为最后咖提咖月之满月。「至此」者,「热季余一月,比库应寻求雨季衣;热季余半月,作已应着用」,以此计算。「寻求之域」者,寻求之域。于此月中,未得雨季衣,允许寻求。「亦为制作着用之域」者,制作之域及着用之域。以「亦」字,合并寻求之域。于此半月中,允许寻求、制作、着用,唯不允许决意。然于《善见律毗婆沙》某些写本中所见之语句:「从吉德穆腊满月之最后巴帝巴德日开始,直至黑分伍波萨他,此一半月为寻求之域及制作之域。于此期间,未得雨季衣,允许寻求;已得,允许制作;不允许着用及决意」,彼为疏忽所写,应见为与论母相违。「热季余半月,作已应着用」,此为圣典。「一切亦」者,寻求、制作、着用、决意,一切亦。以此显示此等四月为寻求、制作、着用、决意四者之域。于此等四月中,允许寻求未得者,制作已得者,着用,决意。

Vassaṃ ukkaḍḍhīyatīti saṃvaccharaṃ uddhaṃ kaḍḍhīyati vaḍḍhīyati, āruyhatīti attho, vassānassa paṭhamamāsaṃ ukkaḍḍhitvā gimhānaṃ pacchimamāsameva karontīti vuttaṃ hoti. Vassūpanāyikadivase adhiṭṭhātabbāti vassānato pubbeyeva dasāhassa atikkantattā vassūpanāyikadivaseyeva adhiṭṭhātabbā. Tañhi divasaṃ atikkāmetuṃ na vaṭṭati. Antovasse pana laddhā ceva niṭṭhitā ca tasmiṃyeva antovasse laddhadivasato paṭṭhāya dasāhaṃ nātikkāmetabbā, dasāhātikkame niṭṭhitā pana tadaheva adhiṭṭhātabbā. Dasāhe appahonte cīvarakālaṃ nātikkāmetabbā. Ayaṃ tāva katāya parihāro. Akatāya pana ko parihāroti āha ‘‘sace’’tiādi. Ekāhampi na labhati ito aññassa parihārassābhāvatoti adhippāyo.

「雨季被提升」者,年被向上拉升、增长、上升,此为义,即说提升雨安居之第一月,而作热季之最后月。「应于雨安居入日决意」者,因雨安居前十日已逾越,应于雨安居入日决意。不允许逾越彼日。然于雨安居中所得及完成者,于彼雨安居中,从得日开始,不应逾越十日;十日逾越时完成者,则应于当日决意。十日不足时,不应逾越衣时。此为已作者之保护。然未作者,有何保护?故说「若」等。即使一日亦不得,从此无其他保护之存在,此为意趣。

So kuto hotīti āha ‘‘yāva hemantassa paṭhamadivaso’’ti, jeṭṭhamūlapuṇṇamāsito paṭṭhāya yāva kattikapuṇṇamāsiyā pacchimapāṭipadadivaso, tāvāti attho. Etesu sattasu piṭṭhisamayamāsesūti paṭilomakkamena vuttesu kattikapuṇṇamāsiyā pacchimapāṭipadādīsu jeṭṭhamūlapuṇṇamāsāvasānesu etesu sattasu piṭṭhisamayanāmakesu māsesu. Satuppādakaraṇenāti ‘‘kālo vassikasāṭikāyā’’tiādinā nayena satuppādakaraṇena. Viññāpentassāti ‘‘detha me vassikasāṭikacīvara’’ntiādinā (pārā. 628) nayena viññattiṃ karontassa. Tena sikkhāpadena anāpattīti aññātakaviññattisikkhāpadena anāpatti, iminā pana sikkhāpadena āpattiyeva asamayattā. Vuttañhetaṃ bhadantabuddhadattācariyena –

「那从何时起呢?」对此说「直至冬季首日」,意为:从揭德月满月日起,直至咖提咖月满月日的最后一日,即此义。「在这七个后季月中」者,在以逆序所说的咖提咖月满月日最后一日等起,至揭德月满月日终了的这七个名为后季的月份中。「以制作因缘」者,以「雨季衣时」等方式的制作因缘。「对请求者」者,对以「请给我雨季衣」等方式作请求者。「以彼学处无犯」者,以非亲属请求学处无犯,但以此学处则有犯,因为非时故。此已为尊者佛授老师所说——

‘‘Katvā pana satuppādaṃ, vassasāṭikacīvaraṃ;

「然而作了制作因缘,雨季衣,」

Nipphādentassa bhikkhussa, samaye piṭṭhisammate.

「对正在制作的比库,在季节、在后季中,」

‘‘Hoti nissaggiyāpatti, ñātakāññātakādino;

「有尼萨耆亚罪,对亲属、非亲属等;」

Tesuyeva ca viññattiṃ, katvā nipphādane tathā’’ti.

「对彼等作请求,在制作时亦如是。」

Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, vassikasāṭikacīvaraṃ atirekamāse sese gimhāne pariyiṭṭhaṃ atirekaddhamāse sese gimhāne katvā paridahitaṃ nissaggiya’’nti iminā (pārā. 628) nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.

此中,应以「尊者,此我雨季衣,在余一月的夏季中已求得,在余半月的夏季中已作而穿用,应舍」等方式,知舍弃规定。

Vassikasāṭikapariyesanavatthusminti paṭikacceva vassikasāṭikapariyesanavatthusmiṃ. Tikapācittiyanti atirekamāsaddhamāsesu atirekasaññivematikaūnakasaññīnaṃ pariyesananivāsanavasena tīṇi pācittiyāni, ekasesaniddeso cāyaṃ, sāmaññaniddeso vā. Ūnakamāsaddhamāsesūti ūnakamāse ceva ūnakaddhamāse ca. Atirekasaññino, vematikassa vā dukkaṭanti ettha ‘‘pariyesananivāsanaṃ karontassā’’ti pāṭhaseso. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘ūnakamāse sese gimhāne atirekasaññino, vematikassa vā pariyesantassa dukkaṭaṃ, ūnakaddhamāse sese gimhāne ca atirekasaññino, vematikassa vā nivāsentassa dukkaṭa’’nti. ‘‘Tathā’’ti iminā dukkaṭaṃ atidisati, tañca dukkaṭaṃ udakaphusitagaṇanāya akatvā nhānapariyosānavasena payoge payoge kāretabbaṃ, tañca kho vivaṭaṅgaṇe ākāsato patitaudakeneva nhāyantassa, na nhānakoṭṭhakavāpiādīsu ghaṭehi āsittūdakena nhāyantassa. Tenevāha ‘‘satiyā vassikasāṭikāyā’’tiādi. Pokkharaṇiyādīsu pana naggassa nhāyantassa anāpattīti sambandho, pokkharaṇiyādīsu pana satiyāpi vassikasāṭikāya naggassa nhāyantassa natthi dukkaṭāpattīti attho.

「在瓦西咖萨提咖寻求事中」者,即在预先的瓦西咖萨提咖寻求事中。「三巴吉帝亚」者,在超过一月及半月中,对超过想者、疑者、不足想者,依寻求与穿着而有三巴吉帝亚,此为一余说,或为共通说。「在不足月及半月中」者,在不足月与不足半月中。「超过想者或疑者恶作」者,此处应补充『正在寻求穿着者』之文句。此所说义为:「在余热季不足月中,超过想者或疑者正在寻求时恶作;在余热季不足半月中,超过想者或疑者正在穿着时恶作。」以「如是」一词指示恶作,彼恶作不依水滴计算而作,应依沐浴终了而于每次行为中作,且唯对在露地以从天降之水沐浴者,非对在浴室、井等处以瓶倾之水沐浴者。故说「若有瓦西咖萨提咖」等。然在莲池等处裸身沐浴者无犯,此为连结;义为:然在莲池等处,即使有瓦西咖萨提咖,裸身沐浴者亦无恶作罪。

Evaṃ antarāpattiyā anāpattiṃ dassetvā idāni nissaggiyena anāpattiṃ dassetuṃ ‘‘acchinnacīvarassā’’tiādi vuttaṃ. Tattha acchinnacīvarassāti acchinnasesacīvarassa. Tassāpi asamaye nivāsato anāpatti. Esa nayo naṭṭhacīvarassa vāti etthāpi. Yathā cettha nivāsentānaṃ tesaṃ anāpatti, evaṃ tattha pariyesantānampīti daṭṭhabbaṃ. Ettha pana mahagghavassikasāṭikaṃ ṭhapetvā nhāyantassa corūpaddavo āpadā nāmāti āha ‘‘anivattha’’ntiādi. Āpadāsu vā nivāsayatoti āpadāsu vijjamānāsu asamaye nivāsentassa. Yaṃ pana samantapāsādikāyaṃ ‘‘acchinnacīvarassāti etaṃ vassikasāṭikaṃyeva sandhāya vuttaṃ. Tesañhi naggānaṃ kāyovassāpane anāpatti. Ettha ca mahagghavassikasāṭikaṃ nivāsetvā nhāyantassa corūpaddavo āpadā nāmā’’ti acchinnacīvarādino nissaggiyena anāpattiṃ adassetvā naggassa nhāyato dukkaṭeneva anāpattidassanaṃ, taṃ yuttaṃ viya na dissati. Sabbasikkhāpadesu hi mūlāpattiyā eva āpattippasaṅge anāpattidassanatthaṃ anāpattivāro ārabhīyati, na antarāpattiyāti, tasmā upaparikkhitabbaṃ. Sacīvaratāti antaravāsakauttarāsaṅgehi sacīvaratā.

如是显示中间罪之无犯后,今为显示尼萨耆亚之无犯而说「衣被夺者」等。其中「衣被夺者」者,余衣被夺者。彼于非时穿着亦无犯。「此理于衣失者」等处亦同。如此处穿着者无犯,应知彼处寻求者亦然。然此处除贵重瓦西咖萨提咖外,沐浴者有盗贼等危险名为难,故说「未穿着」等。「或于难中穿着」者,于存在难时非时穿着者。然《善见》中说「『衣被夺者』者,此唯就瓦西咖萨提咖而说。彼等裸身令身被雨淋无犯。此中穿着贵重瓦西咖萨提咖沐浴者有盗贼等危险名为难」,未显示衣被夺等者尼萨耆亚之无犯,而唯显示裸身沐浴者恶作之无犯,此似不合理。于一切学处中,为显示根本罪之犯缘时无犯之故而设无犯段,非为中间罪,故应审察。「有衣」者,以下衣与上衣而有衣。

Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 雨浴衣学处注释终。

5. Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā五、夺衣学处注释

‘‘Datvā’’ti yaṃ kiñci paccāsīsamānasseva dānamiha adhippetaṃ, na nissaṭṭhadānanti āha ‘‘veyyāvaccādīnī’’tiādi. Sakasaññāyāti ‘‘saka’’nti saññāya. Iminā pārājikābhāvaṃ dasseti. Cajitvā dinnampi hi sakasaññāya gaṇhato natthi pārājikaṃ. Acchindantassāti ekato abaddhāni, visuṃ ṭhapitāni ca bahūni acchindato, ‘‘saṅghāṭiṃ āhara, uttarāsaṅgaṃ āharā’’ti evaṃ āharāpayato ca. Tenāha ‘‘vatthugaṇanāya āpattiyo’’ti. ‘‘Mayā dinnāni sabbāni āharā’’ti vadatopi ekavacaneneva sambahulā āpattiyo. Ekaṃ cīvaraṃ pana ekābaddhāni ca bahūni acchindato ekā āpatti. ‘‘Acchindā’’ti āṇattiyā dukkaṭanti ‘‘mayā dinnāni sabbāni gaṇhā’’ti āṇattiyā ekaṃ dukkaṭaṃ, acchinnesu pana ekavacaneneva sambahulā pācittiyo. Tenāha ‘‘acchinnesu vatthugaṇanāya āpattiyo’’ti. Acchinnesūti tenāṇattena acchinnesu cīvaresu. Yattha pana potthakesu ‘‘acchinnesu yattakāni āṇattāni, tesaṃ gaṇanāya āpattiyo’’ti pāṭho, tattha yattakāni āṇattānīti yattakāni cīvarāni gaṇhituṃ āṇattānīti attho. Yaṃ pana samantapāsādikāyaṃ ‘‘cīvaraṃ ‘gaṇhā’ti āṇāpeti, ekaṃ dukkaṭaṃ. Āṇatto bahūni gaṇhāti, ekaṃ pācittiya’’nti (pārā. aṭṭha. 2.633) vuttaṃ, taṃ ekābaddhaṃ sandhāya. Evañca katvā samantapāsādikāya saddhiṃ imāya aṭṭhakathāya na koci virodho. Sace pana ‘‘saṅghāṭiṃ gaṇha, uttarāsaṅgaṃ gaṇhā’’ti āṇāpeti, vācāya vācāya dukkaṭaṃ. Acchinnesu vatthugaṇanāya āpattiyo. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ bhikkhussa sāmaṃ datvā acchinnaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 633) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.

「施与」者,此处所指之施与为对任何期待者之施与,非舍弃之施与,故说「服侍等」等。「自己想」者,以「自己」之想。以此显示非巴拉基咖。舍弃后所施与者,以自己想取时亦无巴拉基咖。「正夺取者」者,正夺取未一处系缚、分别放置之诸多者,或令取来「取来桑喀帝,取来上衣」等。故说「依事物计算诸罪」。即使以「取来我所施与之一切」一语而说,亦有诸多罪。然夺取一衣或一处系缚之诸多者为一罪。「『夺取』之命令恶作」者,以「取我所施与之一切」之命令为一恶作,然于已夺取者,即使以一语亦有诸多巴吉帝亚。故说「于已夺取者依事物计算诸罪」。「于已夺取者」者,以彼命令于已夺取之诸衣。然于某些本子中有「于已夺取者,依若干命令计算诸罪」之文句,其中「若干命令」者,义为命令取若干衣。然《善见》中说「命令『取衣』,一恶作。被命令者取诸多,一巴吉帝亚」,此就一处系缚者而言。如是作时,此注疏与《善见》无任何矛盾。然若命令「取桑喀帝,取上衣」,每语恶作。于已夺取者依事物计算诸罪。此中应以「尊者,此我衣亲自施与比库后夺取应舍」此方式知舍弃规定。

Tikapācittiyanti upasampanne upasampannasaññivematikaanupasampannasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Aññaṃ parikkhāranti pattādiṃ aññaṃ parikkhāraṃ, antamaso sūcimpīti attho. Na kevalaṃ anupasampannassa cīvaraṃyeva acchindato dukkaṭanti āha ‘‘anupasampannassa cā’’tiādi. Tattha yaṃ kiñcīti cīvaraṃ vā hotu, pattādi, yaṃ kiñci parikkhāraṃ vā. Tassa vissāsaṃ gaṇhantassāti yassa dinnaṃ, tassa vissāsena gaṇhantassa, tatiyatthe cetaṃ upayogavacanaṃ. Upasampannatāti acchindanasamaye upasampannabhāvo. Kiñcāpi upasampannabhāvo pāḷiyaṃ, mātikaṭṭhakathāyañca dānaggahaṇesu dissati, tathāpi anupasampannakāle cīvaraṃ datvā upasampannakāle acchindantassa āpattito acchindanakāleyeva upasampannatā aṅganti veditabbaṃ.

「三巴吉帝亚」者,对达上者,依达上想、疑、未达上想而有三巴吉帝亚。「其他资具」者,钵等其他资具,义为乃至针。非仅夺取未达上者之衣恶作,故说「未达上者」等。其中「任何」者,或为衣,或为钵等任何资具。「取彼之信任」者,以被施与者之信任而取,此为为第三格之用法语。「达上性」者,夺取时之达上状态。虽然达上状态于圣典、论母注疏中于施与取中可见,然应知于未达上时施与衣后于达上时夺取者之犯罪,唯夺取时之达上性为要素。

Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 夺衣学处注释终。

6. Suttaviññattisikkhāpadavaṇṇanā六、乞线学处注释

Chabbidhaṃ khomasuttādinti ‘‘suttaṃ nāma cha suttāni khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅga’’nti (pārā. 638) evaṃ vuttaṃ chabbidhaṃ khomasuttādiṃ. Tattha khomanti (pārā. aṭṭha. 2.636-38) khomavākehi katasuttaṃ. Kappāsikanti kappāsato nibbattaṃ. Koseyyanti kosiyaṃsūhi kantitvā katasuttaṃ. Kambalanti eḷakalomasuttaṃ. Sāṇanti sāṇavākena katasuttaṃ. Bhaṅganti pāṭekkaṃ vākasuttamevāti eke. Pañcahipi missetvā katasuttaṃ pana ‘‘bhaṅga’’nti veditabbaṃ. Tesaṃ anulomanti tesaṃ khomādīnaṃ anulomaṃ dukūlaṃ pattuṇṇaṃ somārapaṭṭaṃ cīnapaṭṭaṃ iddhijaṃ devadinnanti chabbidhaṃ suttaṃ.

「六种麻线等」者,如「线者名为六线:麻、棉、丝、毛、麻布、混合」如是所说之六种麻线等。其中「麻」者,以麻织者所作之线。「棉」者,从棉花生成者。「丝」者,以蚕丝捻成所作之线。「毛」者,羊毛线。「麻布」者,以麻布织者所作之线。「混合」者,某些说唯织线本身。然应知以五者混合所作之线为「混合」。「彼等之随顺」者,彼等麻等之随顺为细布、毛织物、索玛拉布、支那布、神变所生、天人所施等六种线。

Turīti vāyanūpakaraṇo eko daṇḍo, vītavītaṭṭhānaṃ yattha saṃharitvā ṭhapenti. Vemanti vāyanūpakaraṇo eko daṇḍo, suttaṃ pavesetvā yena ākoṭento ghanabhāvaṃ sampādenti. Tassa sabbappayogesu dukkaṭanti tantavāyassa ye te turivemasajjanādikā payogā, tesu sabbesu payogesu bhikkhussa dukkaṭaṃ, tassa tantavāyassa payoge payoge bhikkhussa dukkaṭanti vuttaṃ hoti. Turiādīnaṃ abhāve tesaṃ karaṇatthaṃ vāsipharasuādīnaṃ maggananisānarukkhacchedanādisabbappayogepi eseva nayo. Tantūnaṃ attano santakattā vītavītaṭṭhānaṃ paṭiladdhameva hotīti āha ‘‘paṭilābhena nissaggiyaṃ hotī’’ti, vikappanupagapacchimacīvarappamāṇe vīte nissaggiyaṃ hotīti vuttaṃ hoti. Teneva vakkhati ‘‘dīghato vidatthimatte, tiriyañca hatthamatte vīte nissaggiyaṃ pācittiya’’nti. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi vāyāpitaṃ nissaggiya’’nti iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.

「杼」者,织具之一杆,收集经线之处所。「筘」者,织具之一杆,穿入线后以之敲打而成就密实性。「于彼一切行为中恶作」者,织工之彼等杼筘涂油等行为,于彼一切行为中比库恶作,义为于彼织工之每一行为中比库恶作。于杼等不存在时,为作彼等而于斧锯等之寻求、磨利、伐树等一切行为中亦同此理。「以线为自己所有故,收集经线之处所即已获得」,故说「以获得而成尼萨耆亚」,义为于选择不可分最后衣量之经线织成时成尼萨耆亚。故将说「长一张手量、宽一肘量之经线织成时尼萨耆亚巴吉帝亚」。此中应以「尊者,此我衣亲自令知线后令织工织成应舍」此方式知舍弃规定。

Tenevāti viññāpitatantavāyeneva. Evaṃ idha dukkaṭanti idhāpi tantavāyeneva dīghato vidatthimatte, tiriyaṃ hatthamatte vīte dukkaṭanti attho. Akappiyasuttamayeti viññāpitasuttamaye. Itarasminti aviññattisuttamaye paricchede. Tato ce ūnatarāti vuttappamāṇato ce ūnatarā, antamaso (pārā. aṭṭha. 2.636-638) acchimaṇḍalappamāṇāpīti adhippāyo. Kappiyatantavāyenapi akappiyasuttaṃ vāyāpentassa yathā pubbe nissaggiyaṃ, evamidha dukkaṭaṃ. Teneva kappiyañca akappiyañca suttaṃ vāyāpentassa sace pacchimacīvarappamāṇā vā ūnakā vā akappiyasuttaparicchedā honti, tesu paricchedagaṇanāya dukkaṭaṃ. Kappiyasuttaparicchedesu anāpatti. Atha ekantarikena vā suttena, dīghato vā kappiyaṃ tiriyaṃ akappiyaṃ katvā vītaṃ hoti, pamāṇayutte paricchede paricchede dukkaṭaṃ.

「以此」者,即以所告知之织工也。如是,「在此为恶作」者,在此亦即以织工,长度达一张手,横度达一肘,织成时为恶作,此为其义。「非净线所成」者,即所告知之线所成也。「从其余」者,即从未告知线之段落。「若少于彼」者,若少于所说之量,乃至少至眼珠之量,此为所意趣。以净织工亦令织非净线者,如前为尼萨耆亚,如是在此为恶作。以此,令织净与非净之线者,若后衣之量或少于彼之非净线段落,于彼等段落之计数为恶作。于净线段落无犯。或者以间隔之线,或长度作净、横度作非净而织成者,于合量之段落段落为恶作。若有二织工,一为净、一为非净,线亦非净,彼等若轮流织者,以非净织工织成时,于合量之段落段落为巴吉帝亚,少于彼者为恶作。以其余者织成时,于两处皆为恶作。若二者皆取分而一起织者,于合量之段落段落为巴吉帝亚。或者线为净,衣以田界缚等有段落,以非净织工织成时,于段落段落为恶作,以其余者织成时无犯。若二者一起织者,于合量之段落段落为恶作。或者线亦有净与非净,彼等若轮流织者,以非净织工于非净线所成之后衣量之段落织成时,以段落之计数为巴吉帝亚,于少于彼者及净线所成者为恶作。以净织工于非净线所成之合量或少于彼者,仅为恶作,于净线所成者无犯。

Yadi pana (pārā. aṭṭha. 2.636-638) dve tantavāyā honti eko kappiyo eko akappiyo, suttañca akappiyaṃ, te ce vārena vinanti, akappiyatantavāyena vīte pamāṇayutte paricchede paricchede pācittiyaṃ, ūnatare dukkaṭaṃ. Itarena vīte ubhayattha dukkaṭaṃ. Sace dvepi vemaṃ gahetvā ekato vinanti, pamāṇayutte paricchede paricchede pācittiyaṃ. Atha suttaṃ kappiyaṃ, cīvarañca kedārabaddhādīhi saparicchedaṃ, akappiyatantavāyena vīte paricchede paricchede dukkaṭaṃ, itarena vīte anāpatti. Sace dvepi ekato vinanti, pamāṇayutte paricchede paricchede dukkaṭaṃ. Atha suttampi kappiyañca akappiyañca, te ce vārena vinanti, akappiyatantavāyena akappiyasuttamayesu pacchimacīvarappamāṇesu paricchedesu vītesu paricchedagaṇanāya pācittiyaṃ, ūnataresu kappiyasuttamayesu ca dukkaṭaṃ. Kappiyatantavāyena akappiyasuttamayesu pamāṇayuttesu vā ūnakesu vā dukkaṭameva, kappiyasuttamayesu anāpatti.

或者以间隔之线,或长度作非净、横度作非净而织者,或彼二者皆取分而一起织者,于无段落之衣,于合量之段落段落为恶作,于有段落者,依段落而有诸恶作。故说「以此方便」等。

Atha ekantarikena vā suttena, dīghato vā akappiyaṃ tiriyaṃ akappiyaṃ katvā vinanti, ubhopi vā te vemaṃ gahetvā ekato vinanti, aparicchede cīvare pamāṇayutte paricchede paricchede dukkaṭaṃ, saparicchede paricchedavasena dukkaṭāni. Tenāha ‘‘eteneva upāyenā’’tiādi.

于此,首先织工,从非亲戚未受邀请者以告知而得者为非净,其余为净。线亦自己告知者为非净,其余,依亲戚等而生者为净,应如是了知。「三巴吉帝亚」者,于令织、令织想、疑、非令织想之三者,有三巴吉帝亚。「为衣而告知之线」者,自己或由他人为衣而告知之线。虽于圣典中说「自己告知线」,然而在此,因于支分中说仅「为衣而告知之线」,而未说「为衣自己告知之线」,故应知由他人为衣而告知之线亦入于摄取。「以非净告知」者,以如是「友,请为我织衣」之非净告知。

Ettha ca tantavāyo tāva aññātakaappavāritato viññattiyā laddho akappiyo, seso kappiyo. Suttampi sāmaṃ viññāpitaṃ akappiyaṃ, sesaṃ, ñātakādivasena uppannañca kappiyanti veditabbaṃ. Tikapācittiyanti vāyāpite vāyāpitasaññivematikaavāyāpitasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni. Cīvaratthāya viññāpitasuttanti sāmaṃ vā aññena vā cīvaratthāya viññāpitasuttaṃ . Kiñcāpi pāḷiyaṃ ‘‘sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā’’ti vuttaṃ, tathāpi idha ‘‘cīvaratthāya sāmaṃ viññāpitasutta’’nti avatvā kevalaṃ ‘‘cīvaratthāya viññāpitasutta’’nti aṅgesu vuttattā aññena cīvaratthāya viññāpitasuttampi saṅgahaṃ gacchatīti veditabbaṃ. Akappiyaviññattiyāti ‘‘cīvaraṃ me, āvuso, vāyathā’’ti evaṃbhūtāya akappiyaviññattiyā.

此处，织工首先须知：从非亲属、未邀请者处以请求方式所得之线，属不净；其余则属净。自行请求所得之线亦属不净，其余——由亲属等缘由所生者——则属净，应如是了知。『三巴吉帝亚』者，谓就织造者、认为已被织造者、生疑者、认为未被织造者三种情形，各得一巴吉帝亚，共三巴吉帝亚。『为衣故所请求之线』者，谓自行或托他人为衣之故所请求之线。虽然经文中说『自行请求线』，然而此处于诸支分中，不说『为衣故自行请求之线』，而仅说『为衣故所请求之线』，故应了知：托他人为衣所请求之线亦纳入其中。『不净请求』者，谓如此之请求——『请为我织衣，道友』——即此类不净请求。

Suttaviññattisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 经告知学处注释完毕。

7. Mahāpesakārasikkhāpadavaṇṇanā七、大织师学处注释

Cīvarasāmikehipubbe appavārito hutvāti ‘‘kīdisena te, bhante, cīvarena attho, kīdisaṃ te cīvaraṃ vāyāpemi, vada, bhante, yadicchasī’’ti cīvarasāmikehi pubbe avutto hutvā. Ettha ca āyatādīhi tīhi suttavaḍḍhanākārena saha vāyanākāraṃ dasseti, suvītādīhi catūhi vāyanākārameva. ‘‘Kiñcimattaṃ anupadajjeyyāmā’’tiādi tassa kattabbākāramattadassanaṃ, na pana aṅgadassanaṃ suttavaḍḍhanavaseneva āpajjitabbattāti āha ‘‘na bhikkhuno piṇḍapātadānamattenā’’tiādi. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavāritena aññātakassa gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpannaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 643) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ. Tikapācittiyanti aññātake aññātakasaññivematikañātakasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni.

「先前未受衣主邀请」者,先前未被衣主说「尊者,你需要何种衣?我为你织何种衣?尊者,说吧,若你欲」。于此,以长等三者连同线增长之方式显示织法,以善织等四者仅显示织法。「我们应稍作供养」等,仅显示彼应作之方式,而非显示支分,因应仅以线增长而犯,故说「非以比库之施与团食之量」等。于此,「尊者,此我衣,先前未受邀请,往诣非亲戚居士之织工,于衣作指示,应舍」,以此方式应知舍弃之规定。「三巴吉帝亚」者,于非亲戚、非亲戚想、疑、亲戚想之三者,有三巴吉帝亚。

Mahāpesakārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 大织师学处注释完毕。

8. Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā八、过量衣学处注释

Paṭhamapadassāti ‘‘dasāhānāgata’’nti padassa. Purimanayenevāti accantasaṃyogavaseneva. Tāni divasānīti tesu divasesu. Accantamevāti nirantarameva, tesu dasāhesu yattha katthaci divaseti vuttaṃ hoti. Pavāraṇāmāsassāti pubbakattikamāsassa. So hi idha paṭhamapavāraṇāyogato ‘‘pavāraṇāmāso’’ti vutto. Juṇhapakkhapañcamito paṭṭhāyāti sukkapakkhapañcamiṃ ādiṃ katvā. Pavāraṇāmāsassa juṇhapakkhapañcamitoti vā pavāraṇāmāsassa pakāsanato purimassa juṇhapakkhassa pañcamito paṭṭhāyāti attho. Yo panettha ‘‘kāmañcesa (sārattha. ṭī. 2.650) ‘dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabba’nti (pārā. 463) imināva siddho, aṭṭhuppattivasena pana apubbaṃ viya atthaṃ dassetvā sikkhāpadaṃ ṭhapita’’nti pāṭho dissati, so pamādapāṭho ‘‘dasāhānāgata’’nti iminā virodhatoti daṭṭhabbaṃ. Kiñca ‘‘juṇhapakkhapañcamito paṭṭhāyā’’ti vuttattā aṭṭhakathāyeva pubbāparavirodhopi siyā.

「第一句」者,即「十日未至」之句。「以前述方式」者,即以绝对结合。「彼等诸日」者,于彼等诸日中。「绝对地」者,即无间断地,于彼十日中,于任何何处之日,如是所说。「邀请月」者,即前咖提那月。彼于此,从第一邀请之关系,称为「邀请月」。「从黑分第五日起」者,以白分第五日为始。或者,从邀请月之黑分第五日起,因显示邀请月,从前者之黑分第五日起,此为其义。然而,于此所见「虽然此以『最多十日应持过量衣』此即成立,然而以注释之生起,如前未有地显示义理而安立学处」之文句,应见彼为错误文句,因与『十日未至』此相违。何以故?因说『从黑分第五日起』,于注疏自身亦可能有前后相违。

Accekacīvaranti accāyikacīvaraṃ vuccati, so ca accāyikabhāvo dāyakassa gamikādibhāvenāti dassetuṃ ‘‘gamikagilānagabbhiniabhinavuppannasaddhānaṃ puggalāna’’ntiādi vuttaṃ. Tattha gamiko nāma ‘‘senāya vā gantukāmo hoti, pavāsaṃ vā gantukāmo hotī’’ti (pārā. 649) vutto. Aññatarena ‘‘vassāvāsikaṃ dassāmī’’ti evaṃ ārocetvā dinnanti gamikādīnaṃ aññatarena gamanādīhi kāraṇehi dātukāmena dūtaṃ vā pesetvā, sayaṃ vā āgantvā ‘‘vassāvāsikaṃ dassāmī’’ti evaṃ ārocetvā dinnaṃ cīvaraṃ. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, accekacīvaraṃ cīvarakālasamayaṃ atikkāmitaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 649) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.

「阿切咖吉瓦拉」者,称为急施衣,而此急施性是由于施者具有行者等身份,为了显示此义,故说「行者、病者、孕妇、新产妇、信者等人」云云。其中,「行者」者,谓如所说「欲往军队,或欲往旅行」。「由行者等之一者,如是告知『我将施与瓦萨衣』而施与」者,由行者等之一者,因行等诸缘而欲施与者,或遣使者,或自己前来,如是告知『我将施与瓦萨衣』而施与之衣。于此,应以「尊者,此我之急施衣,已逾衣时,应舍」此法而知舍弃之规定。

Sesanti ‘‘sādhāraṇapaññattī’’tiādikaṃ. Ayaṃ pana viseso – tattha atirekacīvare atirekacīvarasaññiādino dasāhātikkamo, idha accekacīvare accekacīvarasaññiādino cīvarakālātikkamo. Tathā anaccekacīvare accekacīvarasaññino, vematikassa ca dukkaṭaṃ. Jātippamāṇasampannassa accekacīvarassa attano santakatā, dasāhānāgatāya kattikatemāsikapuṇṇamāya uppannabhāvo, anadhiṭṭhitaavikappitatā, cīvarakālātikkamoti caturaṅgabhāvova ettha viseso.

「其余」者,谓「共通规定」等。然而此处有差别:于彼长衣中,对长衣有长衣想等者,有十日之逾越;于此急施衣中,对急施衣有急施衣想等者,有衣时之逾越。同样,对非急施衣有急施衣想者,及疑者,有恶作。具足种类与量之急施衣,自己之所有性、于十日未至之咖提咖月满月日之生起性、未决意未净施性、衣时之逾越,此四支性即是此处之差别。

Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 过量衣学处注释完毕。

9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā九、有疑学处注释

Upasampajjantiādīsu viyāti ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī’’ti (vibha. 508) imassa vibhaṅge ‘‘upasampajjā’’ti uddharitabbe ‘‘upasampajja’’nti uddhaṭaṃ. Tadiha nidassanaṃ kataṃ. Ādisaddena pana ‘‘anāpucchaṃ vā gaccheyyā’’tiādīnaṃ (pāci. 111, 115) saṅgaho daṭṭhabbo. Upagantvāti upasaddassatthamāha. Vasitvāti akkhaṇḍaṃ vasitvā. ‘‘Yena yassa hi sambandho, dūraṭṭhampi ca tassa ta’’nti vacanato ‘‘imassa…pe… iminā sambandho’’ti vuttaṃ. Tattha imassāti ‘‘upavassa’’nti padassa. Vinayapariyāyena araññalakkhaṇaṃ adinnādānapārājike āgataṃ. Tattha hi ‘‘gāmā vā araññā vā’’ti anavasesato avahāraṭṭhānapariggahena tadubhayaṃ asaṅkarato dassetuṃ ‘‘ṭhapetvā gāmañcā’’tiādi vuttaṃ. Gāmūpacāro hi loke gāmasaṅkhameva gacchatīti. Idha pana suttantapariyāyena ‘‘pañcadhanusatikaṃ pacchima’’nti (pārā. 654) āgataṃ āraññakaṃ bhikkhuṃ sandhāya. Na hi so vinayapariyāyike araññe vasanto ‘‘āraññako panthasenāsano’’ti (ma. ni. 1.61) sutte vutto, tasmā tattha āgatameva lakkhaṇaṃ gahetabbanti dassento ‘‘sabbapacchimāni āropitena ācariyadhanunā’’tiādimāha. Tattha ‘‘ācariyadhanu nāma pakatihatthena navavidatthipamāṇaṃ. Jiyāya pana āropitāya catuhatthapamāṇa’’nti vadanti. Gāmassāti parikkhittassa gāmassa. Indakhīlatoti ummārato. Parikkhepārahaṭṭhānatoti pariyante ṭhitagharassa upacāre ṭhitassa majjhimassa purisassa paṭhamaleḍḍupātato. Kittakena maggena minitabbanti āha ‘‘sace’’tiādi. Majjhimaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘vihārassāpi gāmasseva upacāraṃ nīharitvā ubhinnaṃ leḍḍupātānaṃ antarā minitabba’’nti vuttaṃ. Corānaṃ niviṭṭhokāsādidassanenāti ārāme, ārāmūpacāre ca corānaṃ niviṭṭhokāsādidassanena kāraṇena. Ādisaddena bhuttokāsaṭṭhitokāsanisinnokāsanipannokāsānaṃ gahaṇaṃ. Corehi manussānaṃ hataviluttākoṭitabhāvadassanatoti ārāme, ārāmūpacāre ca hataviluttākoṭitabhāvadassanato.

「于『达入』等中,如」者,于「达入初禅而住」此之分别中,应举出「达入」,却举出「达入」。此处以此为例示。而以「等」字,应见摄取「或不告而去」等。「前往」者,说「伍巴」字之义。「住」者,谓不间断地住。由「凡与彼者有关系,即使远义亦属彼」之语,故说「此……乃至……与此有关系」。其中,「此」者,谓「伍巴瓦萨」一词。依律之方式,森林之特相于不与取巴拉基咖中已来。于彼处,为了以「或从村或从森林」之无余性,以取舍处之摄取,无混淆地显示彼二者,故说「除村及」云云。村之近处于世间即入于村之计算。然而此处依经之方式,「五百弓为最后」已来,是关于森林比库。因为彼住于律之方式之森林中,于「森林住者、边远住处者」经中所说,故为了显示于彼处应取已来之特相,说「以老师之弓装上一切最后者」云云。其中,「老师之弓」者,谓以自然手为九指节之量。然而以弓弦装上时,为四手之量,如是说。「村之」者,谓有围墙之村。「因德拉柱」者,谓从门。「从围墙应到达处」者,从立于边际之屋之近处,站立之中等人之第一土块落下处。「应以何许道路测量」,说「若」云云。然而于中部注释中说「即使对寺院,取出村之近处,应于二者土块落下之间测量」。「由于盗贼之住处等之见」者,谓于园林、园林近处,由于盗贼之住处等之见之缘故。以「等」字,摄取食处、立处、坐处、卧处。「由于见人被盗贼所杀、所劫、所打之性」者,谓于园林、园林近处,由于见被杀、被劫、被打之性。

Antaraghare nikkhipeyyāti antare antare gharāni ettha, etassāti vā antaragharaṃ, gāmo, tasmiṃ ṭhapeyyāti attho. Tenāha ‘‘āraññakassā’’tiādi. Tañcāti nikkhipanañca. ‘‘Mahāpavāraṇāya pavārito hotī’’ti idaṃ vassacchedaṃ akatvā vuṭṭhabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ, na pana pavāraṇāya aṅgabhāvaṃ. Teneva hi byatirekaṃ dassentena samantapāsādikāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.653-654) vuttaṃ ‘‘sace pacchimikāya vā upagato hoti chinnavasso vā, nikkhipituṃ na labhatī’’ti. Kattikamāso nāma pubbakattikamāsassa kāḷapakkhapāṭipadato paṭṭhāya yāva aparakattikapuṇṇamā, tāva ekūnattiṃsa rattindivā. Eva-saddena kattikamāsato paraṃ na labhatīti dasseti. Ūnappamāṇe tāva araññalakkhaṇāyogato na labhatu, kasmā gāvutato atirekappamāṇe na labhatīti āha ‘‘yatrahī’’tiādi. Nimantito pana addhayojanampi yojanampi gantvā vasituṃ pacceti, idamappamāṇaṃ. Sāsaṅkasappaṭibhayameva hotīti sāsaṅkañceva sappaṭibhayañca hoti. Eva-saddena anāsaṅkaappaṭibhayehi aṅgayuttepi senāsane vasanto nikkhipituṃ na labhatīti dasseti. Ettāvatā purimikāya upagantvā akkhaṇḍaṃ katvā vuṭṭhavasso yaṃ gāmaṃ gocaragāmaṃ katvā pañcadhanusatikapacchime āraññakasenāsane viharati, tasmiṃ gāme cīvaraṃ ṭhapetvā sakalakattikamāsaṃ tasmiṃyeva senāsane tena cīvarena vinā vatthuṃ anujānitvā idāni vihārato aññattha vasantassa chārattaṃ vippavāsaṃ anujānanto ‘‘siyā ca tassa bhikkhuno’’tiādimāha. Asamādānacārañhi atthatakathinā eva labhanti, netareti ettha idampi kāraṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Tattha chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabbanti yo bhikkhu vihāre vasanto tato aññattha gamanakicce sati antaraghare cīvaraṃ nikkhipati, tena bhikkhunā tena cīvarena chārattaparamaṃ vippavasitabbaṃ, cha rattiyo tamhā vihārā aññattha vasitabbāti vuttaṃ hoti. Vuttañhi bhadantena buddhadattācariyena –

「应置于村中」者,谓于中间中间之诸屋于此,或此之村中,于彼应置,此为义。故说「对森林住者」云云。「而彼」者,谓置与。「于大自恣日自恣」者,此是为了显示未作瓦萨之断而出之性而说,非自恣之支分性。正是由此,于《善见》中显示差别而说「若于最后日达入,或断瓦萨者,不得置」。「咖提咖月」者,谓从前咖提咖月之黑分初日开始,直至后咖提咖满月,如是二十九夜日。以「如是」字,显示从咖提咖月之后不得。于不足量时,由于不具森林特相故不得,为何于超过一伽伍德之量时不得,说「于彼处」云云。然而受邀请者,前往半由旬乃至一由旬而住后返回,此为无量。「有疑虑与恐怖」者,谓有疑虑且有恐怖。以「如是」字,显示住于无疑虑无恐怖而具足支分之住处者,不得置。至此,于前期达入而不间断地作而出瓦萨者,以何村为乞食村,住于五百弓最后之森林住处,于彼村置衣,允许整个咖提咖月于彼住处无彼衣而行,今允许住于寺院之外者六夜之别离,说「若彼比库」云云。因为不取行者,唯由未收咖提那衣而得,非其他,于此亦应见此缘故。其中,「彼比库应以彼衣最多别离六夜」者,谓住于寺院之比库,有往他处之事时,于村中置衣,彼比库应以彼衣最多别离六夜,应于六夜从彼寺院住于他处,如是所说。因为尊者佛德德老师所说:

‘‘Yaṃ gāmaṃ gocaraṃ katvā, bhikkhu āraññake vase;

「比库以何村为乞食,而住于森林中;

Tasmiṃ gāme ṭhapetuṃ taṃ, māsamekaṃ tu vaṭṭati.

「于彼村置彼衣,一月实为允许。」

‘‘Aññattheva vasantassa, chārattaparamaṃ mataṃ;

「『住于他处者,最多六夜』,此为所说;

Ayamassa adhippāyo, paṭicchanno pakāsito’’ti.

此之意趣,隐覆而显示」。

Tenevāha ‘‘tato ce uttari vippavaseyyāti chārattato uttari tasmiṃ senāsane sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpeyyā’’tiādi. Tathā asakkontenāti gataṭṭhānassa dūratāya senāsanaṃ āgantvā sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ asakkontena. Evampi asakkontena tatreva ṭhitena paccuddharitabbaṃ ‘‘atirekacīvaraṭṭhāne ṭhassatī’’ti. Vasitvāti aruṇaṃ uṭṭhāpetvā. Bhikkhusammuti udositasikkhāpade vuttāva.

因此说「若从彼超过而离住」者,从六夜超过,于彼住处令第七晨曦升起」等。如是「不能者」,因所去之处遥远,不能来到住处而令第七晨曦升起者。如是不能者,住于彼处,应舍弃「将住于过量衣处」。「住后」者,令晨曦升起后。比库许可于露宿学处中已说。

Sesanti ‘‘aññatra bhikkhusammutiyāti ayamettha anupaññattī’’tiādikaṃ. Tattha hi aṅgesu yaṃ rattivippavāso catutthamaṅgaṃ, taṃ idha chārattato uttari vippavāso hotīti ayameva viseso.

「余」者,「除比库许可外,此为未制」等。于此,于支分中,夜离住为第四支分,此处从六夜超过而离住,此即差别。

Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 有疑学处注释完毕。

10. Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā10. 变质学处注释

Nanu cāyaṃ saṅghassa pariṇato, na pariccatto, atha kathaṃ saṅghasantako hotīti āha ‘‘so hī’’tiādi. Tattha soti lābho. Ekena pariyāyenāti pariṇatabhāvasaṅkhātena ekena pariyāyena. ‘‘Labhitabba’’nti iminā lābhasaddassa kammasādhanamāha. Cīvarādivatthunti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ antamaso cuṇṇapiṇḍampi dantakaṭṭhampi dasikasuttampi. Pariṇatanti saṅghassa ninnaṃ saṅghassa poṇaṃ saṅghassa pabbhāraṃ hutvā ṭhitanti attho. Yena pana kāraṇena so pariṇato hoti, taṃ dassetvā tassa atthaṃ dassetuṃ ‘‘dassāma karissāmā’’tiādi vuttaṃ. Attano pariṇāmentassāti ‘‘idaṃ mayhaṃ dehī’’ti saṅghassa pariṇatabhāvaṃ ñatvā attano pariṇāmetvā gaṇhantassa. Payogeti pariṇāmanappayoge. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmikaṃ nissaggiya’’nti iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.

岂非此已转属僧团,非舍弃,然则如何成为僧团所有?故说「彼」等。于此,「彼」者,利得。「以一方式」者,以称为转属状态之一方式。「应得」,以此显示利得一词之业义。「衣等物」者,衣、食、住处、病者资具药品,乃至药粉团、齿木、针线。「转属」者,意为向僧团倾、向僧团注、向僧团流而住。然以何因彼转属,显示彼后,为显示其义,说「我等将给、将作」等。「自己转属者」者,知「此给我」,知僧团之转属状态后,转属于自己而取者。「努力」者,转属之努力。于此,「尊者,我知此僧团利得已转属,转属于自己,舍弃」,以此方式应知舍弃之规定。

Saṅghacetiyapuggalesūti ettha ca antamaso sunakhaṃ upādāya yo koci satto ‘‘puggalo’’ti veditabbo. Aññasaṅghādīnanti aññasaṅghacetiyapuggalānaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘saṅghassa pariṇataṃ aññassa saṅghassa vā cetiyassa vā puggalassa vā, cetiyassa pariṇataṃ aññassa cetiyassa vā saṅghassa vā puggalassa vā, puggalassa pariṇataṃ aññassa puggalassa vā saṅghassa vā cetiyassa vā pariṇāmentassa dukkaṭa’’nti.

「于僧团、塔、人」,于此,乃至取狗,任何有情应知为「人」。「其他僧团等」者,其他僧团、塔、人之。此所说为:「僧团之转属转属于其他僧团、塔或人,塔之转属转属于其他塔、僧团或人,人之转属转属于其他人、僧团或塔,转属者恶作」。

Idāni anāpattiṃ dassetuṃ ‘‘apariṇatasaññino’’tiādimāha. Pariṇate, apariṇate ca apariṇatasaññino cāti sambandho, pariṇate, apariṇate cāti ubhayatthāpi anāpattīti attho. Vuttañhetaṃ ‘‘pariṇate apariṇatasaññī attano pariṇāmeti, anāpatti. Apariṇate apariṇatasaññī anāpattī’’ti (pārā. 660). Deyyadhammoti cattāro paccayā. Ādisaddena ‘‘paṭisaṅkhāraṃ vā labheyya, ciraṭṭhitiko vā assa, yattha vā pana tumhākaṃ cittaṃ pasīdati, tattha dethā’’ti (pārā. 661) vacanānaṃ gahaṇaṃ. Sace pana dāyakā ‘‘mayaṃ saṅghabhattaṃ kattukāmā, cetiyapūjaṃ kattukāmā, ekassa bhikkhuno parikkhāraṃ dātukāmā, tumhākaṃ ruciyā dassāma. Bhaṇatha, kattha demā’’ti (pārā. aṭṭha. 2.660) vadanti, evaṃ vutte tena bhikkhunā ‘‘yattha icchatha, tattha dethā’’ti vattabbā.

今为显示无犯,故说「于未转变想者」等。应连结为:于已转变、于未转变,且于未转变想者。意为:于已转变、于未转变二者,皆无犯。因已说:「于已转变而未转变想者,自己转变之,无犯。于未转变而未转变想者,无犯。」应施物者,四资具也。以「亦」字摄取「或可得交换,或可久住,或于汝等心生净信处,于彼处施」等语句。然若施者言:「我等欲作僧食,欲作塔供养,欲施一比库资具,依汝等所喜而施。请说,于何处施?」如是说时,彼比库应说:「于汝等所欲处施。」

Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 变质学处注释完毕。

Pattavaggo tatiyo. · 钵品第三。

Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya · 如是于《疑惑度脱》之巴帝摩卡注释中

Vinayatthamañjūsāyaṃ līnatthappakāsaniyaṃ · 于《律义宝箧》之隐义显明中

Nissaggiyavaṇṇanā niṭṭhitā. · 尼萨耆亚的解释已结束。