9. Cīvaravippavāsavinicchayakathā · 9. 离衣抉择论
9. Cīvaravippavāsavinicchayakathā九、离衣裁定论
§51
51. Evaṃ adhiṭṭhānavikappanavinicchayakathaṃ dassetvā idāni cīvarena vināvāsavinicchayakaraṇaṃ dassetuṃ ‘‘cīvarenavināvāso’’tyādimāha. Tattha cīyatīti cīvaraṃ, cayaṃ sañcayaṃ karīyatīti attho, ariyaddhajo vatthaviseso. Idha pana ticīvarādhiṭṭhānena adhiṭṭhahitvā dhāritaṃ cīvarattayameva. Vināti vajjanatthe nipāto. Vasanaṃ vāso, vinā vāso vināvāso, cīvarena vināvāso cīvaravināvāso, ‘‘cīvaravippavāso’’ti vattabbe vatticchāvasena, gāthāpādapūraṇatthāya vā aluttasamāsaṃ katvā evaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ. Tathā ca vakkhati ‘‘ticīvarādhiṭṭhānena…pe… vippavāso’’ti, ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmi, imaṃ uttarāsaṅgaṃ adhiṭṭhāmi, imaṃ antaravāsakaṃ adhiṭṭhāmī’’ti evaṃ nāmena adhiṭṭhitānaṃ tiṇṇaṃ cīvarānaṃ ekekena vippavāsoti attho, ekenapi vinā vasituṃ na vaṭṭati, vasantassa bhikkhuno saha aruṇuggamanā cīvaraṃ nissaggiyaṃ hoti, pācittiyañca āpajjatīti sambandho. Vasitabbanti ettha vasanakiriyā catuiriyāpathasādhāraṇā, tasmā kāyalaggaṃ vā hotu alaggaṃ vā, aḍḍhateyyaratanassa padesassa anto katvā tiṭṭhantopi carantopi nisinnopi nipannopi hatthapāse katvā vasanto nāma hoti.
如是显示了决意与分别的决择论说之后,现在为了显示以衣离宿的决择,说「以衣离宿」等。其中,「被覆护」故为衣,意思是被作成覆护、积聚,是圣者之幢、衣之特种。但在此处,仅指以三衣决意而决意后持用的三衣而已。「离」是舍弃义的不变词。「住」为宿,「离宿」即离衣而宿,「以衣离宿」即以衣而离宿。应当这样看:在应说「衣离宿」之处,依说者之意欲,或为了充满偈句,作不省略复合词而如是说。如是将说「以三衣决意……乃至……离宿」,意思是:以「我决意此桑喀帝,我决意此上衣,我决意此下衣」这样以名称决意的三衣,每一件离宿,即使离一件而住也不允许,住的比库随着黎明升起,衣成为尼萨耆亚,并犯巴吉帝亚,这是关联。「应住」,此处住的行为是四威仪所共通的,因此无论是身体接触或不接触,在一寻半量的范围内,站立者、行走者、坐者、卧者,作在手及范围内而住,名为住。
Evaṃ sāmaññato avippavāsalakkhaṇaṃ dassetvā idāni gāmādipannarasokāsavasena visesato dassetumāha ‘‘gāmi’’ccādi. Tattha gāmanivesanāni pākaṭāneva. Udosito nāma yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā. Aṭṭo nāma paṭirājādipaṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso. Māḷo nāma ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo. Pāsādo nāma dīghapāsādo. Hammiyaṃ nāma muṇḍacchadanapāsādo, muṇḍacchadanapāsādoti ca candikaṅgaṇayutto pāsādoti vuccati. Sattho nāma jaṅghasattho vā sakaṭasattho vā. Khettaṃ nāma pubbaṇṇāparaṇṇānaṃ viruhanaṭṭhānaṃ. Dhaññakaraṇaṃ nāma khalamaṇḍalaṃ. Ārāmo nāma pupphārāmo phalārāmo. Vihārādayo pākaṭā eva. Tattha nivesanādīni gāmato bahi sanniviṭṭhāni gahitānīti veditabbaṃ. Antogāme ṭhitānañhi gāmaggahaṇena gahitattā gāmaparihāroyevāti. Gāmaggahaṇena ca nigamanagarānipi gahitāneva honti.
如是显示了一般的不离宿特相之后,现在为了依村等十五处所而特别显示,说「村」等。其中,村与聚落是明显的。「伍多西德」名为车乘等货物的棚屋。「阿德」名为以砖块建造的厚壁、四五层楼的宫殿特种,为了抵御敌王等。「马喇」名为包含单一尖顶的四方宫殿。「巴萨德」名为长形宫殿。「汉米亚」名为平顶宫殿,或说具有月台庭院的宫殿。「萨托」名为步行商队或车辆商队。「盖德」名为早稻晚稻的生长之处。「达娘咖拉纳」名为打谷场圆地。「阿拉摩」名为花园或果园。寺院等是明显的。其中应知聚落等是指在村外密集建立的。因为在村内建立的,以村的摄取而被摄取,故仅是村的范围。以村的摄取,镇与城也被摄取了。
Parikhāya vā parikkhittoti iminā samantā nadītaḷākādiudakena parikkhittopi parikkhittoyevāti dasseti. Taṃ pamāṇaṃ atikkamitvāti gharassa upari ākāse aḍḍhateyyaratanappamāṇaṃ atikkamitvā. Sabhāye vā vatthabbanti iminā sabhāsaddassa pariyāyo sabhāyasaddo napuṃsakaliṅgo atthīti dasseti. Sabhāsaddo hi itthiliṅgo, sabhāyasaddo napuṃsakaliṅgoti. Dvāramūle vāti nagarassa dvāramūle vā. Tesanti sabhāyanagaradvāramūlānaṃ. Tassā vīthiyā sabhāyadvārānaṃ gahaṇeneva tattha sabbānipi gehāni, sā ca antaravīthi gahitāyeva hoti. Ettha ca dvāravīthigharesu vasantena gāmappavesanasahaseyyādidosaṃ pariharitvā suppaṭicchannatādiyutteneva bhavitabbaṃ. Sabhā pana yadi sabbesaṃ vasanatthāya papāsadisā katā, antarārāme viya yathāsukhaṃ vasituṃ vaṭṭatīti veditabbaṃ. Atiharitvā ghare nikkhipatīti vīthiṃ muñcitvā ṭhite aññasmiṃ ghare nikkhipati. Tenāha ‘‘vīthihatthapāso na rakkhatī’’ti. Purato vā pacchato vā hatthapāseti gharassa hatthapāsaṃ sandhāya vadati.
「以壕沟围绕」,以此显示:即使四周以河、池等水围绕,也是被围绕的。「超越那量」,即超越屋上空中一寻半量。「在萨巴亚或应住」,以此显示:萨巴亚词的同义词萨巴亚萨词是中性。因为萨巴亚词是阴性,萨巴亚萨词是中性。「在门口或」,即在城的门口或。「那些」,即萨巴亚、城门口的。那街道,以萨巴亚门的摄取,那里的一切房屋,那中间街道也被摄取了。而且在此,住在门口街道房屋的人,应避免进入村、同宿等过失,必须具足善覆藏等。但萨巴亚若是为一切人住宿而建造如客舍,如在寺院内一样,允许随意住宿,应当知道。「越过而置于屋中」,即舍弃街道而置于另一屋中。因此说「街道手及范围不守护」。「前或后手及范围」,关联屋的手及范围而说。
Evaṃ gāmavasena vippavāsāvippavāsaṃ dassetvā idāni nivesanavasena dassento ‘‘sace ekakulassa santakaṃ nivesanaṃ hotī’’tiādimāha. Tattha ovarako nāma gabbhassa abbhantare añño gabbhoti vadanti, gabbhassa vā pariyāyavacanametaṃ. Idāni udositādivasena dassento ‘‘udositi’’ccādimāha. Tattha vuttanayenevāti ‘‘ekakulassa santako udosito hoti parikkhitto cā’’tiādinā nivesane vuttanayena. Eva-saddo visesanivatti attho. Tena viseso natthīti dasseti.
如是显示了依村的离宿与不离宿之后,现在为了依聚落而显示,说「若是一家所有的聚落」等。其中,「伍瓦拉咖」名为房屋内部的另一房屋,他们说,或这是房屋的同义词。现在为了依伍多西德等而显示,说「伍多西德」等。其中,「以前述方式」,即以「一家所有的伍多西德,被围绕」等在聚落中所说的方式。「如是」词是显示特殊的意思。以此显示:没有特殊。
Idāni yesu viseso atthi, te dassento ‘‘sace ekakulassa nāvā’’tiādimāha. Tattha pariyādiyitvāti vinivijjhitvā, ajjhottharitvā vā. Vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘antopaviṭṭhenā’’tiādinā. Tattha antopaviṭṭhenāti gāmassa, nadiyā vā antopaviṭṭhena. ‘‘Satthenā’’ti pāṭhaseso. Nadīparihāro labbhatīti ettha ‘‘visuṃ nadīparihārassa avuttattā gāmādīhi aññattha viya cīvarahatthapāsoyeva nadīparihāro’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Aññe pana ‘‘iminā aṭṭhakathāvacanena nadīparihāropi visuṃ siddhoti nadīhatthapāso na vijahitabbo’’ti vadanti. Yathā pana ajjhokāse sattabbhantaravasena araññaparihāro labbhati, evaṃ nadiyaṃ udakukkhepavasena nadīparihāro labbhatīti katvā aṭṭhakathāyaṃ nadīparihāro visuṃ avutto siyā sattabbhantaraudakukkhepasīmānaṃ araññanadīsu abaddhasīmāvasena labbhamānattā. Evañca sati samuddajātassaresupi parihāro avuttasiddho hoti nadiyā samānalakkhaṇattā, nadīhatthapāso na vijahitabboti pana atthe sati nadiyā ativitthārattā bahusādhāraṇattā ca antonadiyaṃ cīvaraṃ ṭhapetvā nadīhatthapāse ṭhitena cīvarassa pavattiṃ jānituṃ na sakkā bhaveyya. Esa nayo samuddajātassaresupi. Antoudakukkhepe vā tassa hatthapāse vā ṭhitena pana sakkāti ayaṃ amhākaṃ attanomati, vicāretvā gahetabbaṃ. Vihārasīmanti avippavāsasīmaṃ sandhāyāha. Ettha ca vihārassa nānākulasantakabhāvepi avippavāsasīmāparicchedabbhantare sabbattha cīvaraavippavāsasambhavato padhānattā tattha satthaparihāro na labbhatīti ‘‘vihāraṃ gantvā vasitabba’’nti vuttaṃ. Satthasamīpeti idaṃ yathāvuttaabbhantaraparicchedavasena vuttaṃ.
现在为了显示那些有特殊的,说「若是一家的船」等。其中,「遍入后」,即穿透后,或覆盖后。以「由进入内部者」等阐明所说的意义。其中,「由进入内部者」,即进入村内部,或河内部。「以商队」是文句的补充。「得河的范围」,在此「因为河的范围未单独说,如在村等之外一样,仅衣的手及范围是河的范围」,在三部疏钞中都这样说。但其他人说「以此注疏之语,河的范围也单独成立,故河的手及范围不应舍弃」。然而,正如在露地以商队间隔而得森林范围,同样在河中以水的投掷而得河的范围,作此理解,注疏中河的范围未单独说,可能是因为商队间隔与水投掷的界限,在森林与河中以未结界而得到。如是这样,在海洋、湖泊、池塘中,范围也未说而成立,因为与河相同特相,但在「河的手及范围不应舍弃」的意义上,因为河极广阔且多人共用,置衣于河内而站在河的手及范围,不能知道衣的状况。这道理在海洋、湖泊、池塘中也一样。但站在水投掷内部或其手及范围则可能,这是我们自己的见解,应审察后取。「寺院界」,关联不离宿界而说。而且在此,即使寺院是多家所有,在不离宿界限定的内部一切处都有衣不离宿的可能性,因为主要,在那里不得商队范围,故说「应去寺院而住」。「商队附近」,这是依前述内部限定而说。
Yasmā ‘‘nānākulassa parikkhitte khette cīvaraṃ nikkhipitvā khettadvāramūle vā tassa hatthapāse vā vatthabba’’nti vuttaṃ, tasmā dvāramūlato aññattha khettepi vasantena cīvaraṃ nikkhipitvā hatthapāse katvāyeva vasitabbaṃ.
因为说「在多家围绕的田中,置衣后,应在田门口或其手及范围住」,因此在田门口之外的田中住者,置衣后,必须作在手及范围内而住。
Vihāro nāma saparikkhitto vā aparikkhitto vā sakalo āvāsoti vadanti. Yasmiṃ vihāreti ettha pana ekagehameva vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. 1.491-494) pana ‘‘vihāro nāma upacārasīmā. Yasmiṃ vihāreti tassa antopariveṇādiṃ sandhāya vutta’’nti vuttaṃ. Ekakulādisantakatā cettha kārāpakānaṃ vasena veditabbā.
「住所」者,谓有围墙或无围墙之完整住处也,如是说。然于「在彼住所」一句中,仅指单一房舍而言。然《疑惑消除》中说:「『住所』者,谓近行界。『在彼住所』者,指其内部庭院等而言。」此处「一家等之限定」,应依建造者而知。
Yaṃ majjhanhike kāle samantā chāyā pharatīti yadā mahāvīthiyaṃ ujukameva gacchantaṃ sūriyamaṇḍalaṃ majjhanhikaṃ pāpuṇāti, tadā yaṃ okāsaṃ chāyā pharati, taṃ sandhāya vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ pana ‘‘chāyāya phuṭṭhokāsassāti ujukaṃ avikkhittaleḍḍupātabbhantaraṃ sandhāya vadatī’’ti vuttaṃ. Agamanapatheti tadaheva gantvā nivattetuṃ asakkuṇeyyake samuddamajjhe ye dīpakā, tesūti yojanā. Itarasminti puratthimadisāya cīvare.
「正午时分周围荫影所及之处」者,谓当日轮于大道上直行而至正午时,荫影所及之处,依此而说。然《疑惑消除》中说:「『荫影所触之处』者,指直线不偏之石掷所及范围内而言。」「不能往返之处」者,谓当日前往而不能返回之海中诸岛,依此而连结。「从其余」者,指从东方之衣。
§52
52.Nadiṃ otaratīti hatthapāsaṃ muñcitvā otarati. Nāpajjatīti paribhogapaccayā dukkaṭaṃ nāpajjati. Tenāha ‘‘so hī’’tiādi. Aparibhogārahattāti iminā nissaggiyacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjantassa dukkaṭaṃ acittakanti siddhaṃ. Ekaṃpārupitvā ekaṃ aṃsakūṭe ṭhapetvā gantabbanti idaṃ bahūnaṃ sañcaraṇaṭṭhāne evaṃ akatvā gamanaṃ na sāruppanti katvā vuttaṃ, na āpattiaṅgattā. Bahigāme ṭhapetvāpi apārupitabbatāya vuttaṃ ‘‘vinayakammaṃ kātabba’’nti. Atha vā vihāre sabhāgaṃ bhikkhuṃ na passati, evaṃ sati āsanasālaṃ gantvā vinayakammaṃ kātabbanti yojanā. Āsanasālaṃ gacchantena kiṃ tīhi cīvarehi gantabbanti āha ‘‘santaruttarenā’’ti naṭṭhacīvarassa santaruttarasādiyanato. Saṅghāṭi pana kiṃ kātabbāti āha ‘‘saṅghāṭiṃbahigāme ṭhapetvā’’ti. Uttarāsaṅge ca bahigāme ṭhapitasaṅghāṭiyañca paṭhamaṃ vinayakammaṃ katvā pacchā uttarāsaṅgaṃ nivāsetvā antaravāsake kātabbaṃ. Ettha ca bahigāme ṭhapitassapi vinayakammavacanato parammukhāpi ṭhitaṃ nissajjituṃ, nissaṭṭhaṃ dātuñca vaṭṭatīti veditabbaṃ.
「渡河」者,谓放开手持之物而渡。「不犯」者,谓因受用之缘故不犯恶作。故说「因此」等。「因不应受用」者,以此证明未舍弃尼萨耆亚衣而受用者之恶作为无心。「应着一件,将一件置于肩上而行」者,此乃因在众人往来之处若不如是而行则不适当,故如是说,非因犯戒之支分。因于村外亦应置而不应着,故说「应作律甘马」。或者,于住所中不见同类比库,如是时,应往集会堂作律甘马,如是连结。「往集会堂者应以何衣前往」,故说「以下衣与上衣」,因失衣者之下衣上衣可着。然「桑喀帝应如何」,故说「将桑喀帝置于村外」。于上衣及置于村外之桑喀帝,应先作律甘马,后着上衣,于下衣作之。此中应知,即使置于村外者,因律甘马之语故,即使背向而立,亦可舍弃,可给与已舍弃者。
Daharānaṃ gamane saussāhattā ‘‘nissayo pana na paṭippassambhatī’’ti vuttaṃ. Muhuttaṃ…pe… paṭippassambhatīti saussāhatte gamanassa upacchinnattā vuttaṃ, tesaṃ pana purāruṇā uṭṭhahitvā saussāhena gacchantānaṃ aruṇe antarā uṭṭhitepi na paṭippassambhati ‘‘yāva aruṇuggamanā sayantī’’ti vuttattā. Teneva ‘‘gāmaṃ pavisitvā…pe… na paṭippassambhatī’’ti vuttaṃ. Aññamaññassa vacanaṃ aggahetvātiādimhi saussāhattā gamanakkhaṇe paṭippassaddhi na vuttā. Dhenubhayenāti taruṇavacchagāvīnaṃ ādhāvitvā siṅgena paharaṇabhayena. Nissayo ca paṭippassambhatīti ettha dhenubhayādīhi ṭhitānaṃ yāva bhayavūpasamā ṭhātabbato ‘‘antoaruṇeyeva gamissāmī’’ti niyametuṃ asakkuṇeyyattā vuttaṃ. Yattha pana evaṃ niyametuṃ sakkā, tattha antarā aruṇe uggatepi nissayo na paṭippassambhati bhesajjatthāya gāmaṃ paviṭṭhadaharānaṃ viya.
因年少者行走时之热诚,故说「然依止不中断」。「片刻……中断」者,因热诚行走之中断,故说。然彼等于黎明前起而热诚行走者,即使于黎明时中途起,亦不中断,因说「乃至黎明升起而卧者」故。因此说「入村……不中断」。「未取彼此之言」等中,因热诚故,于行走之刹那未说中断。「因母牛之怖畏」者,谓因小牛母牛奔来以角攻击之怖畏。「依止中断」者,此中因母牛怖畏等而立者,因应立至怖畏止息,因不能决定「于黎明内将行」,故说。然于能如是决定之处,即使中途黎明升起,依止亦不中断,如为药故入村之年少者。
Antosīmāyaṃgāmanti avippavāsasīmāsammutito pacchā patiṭṭhāpitagāmaṃ sandhāya vadati gāmañca gāmūpacārañca ṭhapetvā sammannitabbato. Paviṭṭhānanti ācariyantevāsikānaṃ visuṃ visuṃ gatānaṃ avippavāsasīmattā neva cīvarāni nissaggiyāni honti, saussāhatāya na nissayo paṭippassambhati. Antarāmaggeti dhammaṃ sutvā āgacchantānaṃ antarāmagge.
「界内之村」者,指从不离衣界羯磨后所建立之村而言,因应除村及村近行而羯磨故。「已入者」者,谓老师与弟子各别前往者,因不离衣界故,诸衣不成尼萨耆亚,因热诚故,依止不中断。「中途」者,谓闻法而来者之中途。
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre · 如此，在作为《律摄》注释的《律庄严》中，
Cīvaravippavāsavinicchayakathālaṅkāro nāma · 名为《离衣裁定论庄严》者，
Navamo paricchedo. · 第九品。