14. Pathavīkhaṇanavinicchayakathā · 14. 掘地抉择论
14. Pathavīkhaṇanavinicchayakathā十四、掘地决疑论
§72
72. Evaṃ dānavissāsaggāhalābhapariṇāmanavinicchayaṃ kathetvā idāni pathavīvinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘pathavī’’tyādimāha. Tattha pattharatīti pathavī, pa-pubba thara santharaṇeti dhātu, ra-kārassa va-kāro, sasambhārapathavī. Tappabhedamāha ‘‘dve pathavī, jātā ca pathavī ajātā ca pathavī’’ti. Tāsaṃ visesaṃ dassetuṃ ‘‘tattha jātā nāma pathavī’’tyādimāha. Tattha suddhapaṃsukā…pe… yebhuyyenamattikāpathavī jātā nāma pathavī hoti. Na kevalaṃ sāyeva, adaḍḍhā pathavīpi ‘‘jātā pathavī’’ti vuccati. Na kevalaṃ imā dveyeva, yopi paṃsupuñjo vā…pe… cātumāsaṃ ovaṭṭho, sopi ‘‘jātā pathavī’’ti vuccatīti yojanā. Itaratrapi eseva nayo.
72. 说完关于施主信心及所得利得的因果结论，现在开始讲地的因果结论，说「地」等词。这里「pattharati」意谓地，是所谓地、前面「thara」的持守、稳固之义，表示元素，是构成整体的地。对火焰的不同说法有：「有二种地、一种生地、一种不生地」。为表明它们的区别，说明：「所谓生地者」等。此处说纯净尘土……当中有多尘土称为生地。生地不仅是指土壤面，也指被覆满的地面称为生地。不止这两者，比如尘埃堆积达四个月的地面，也称为生地。其他地方也依此类推。
Tattha suddhā paṃsukāyeva ettha pathaviyā atthi, na pāsāṇādayoti suddhapaṃsukā. Tathā suddhamattikā. Appā pāsāṇā etthāti appapāsāṇā. Itaresupi eseva nayo. Yebhuyyena paṃsukā etthāti yebhuyyenapaṃsukā, aluttasamāsoyaṃ, tathā yebhuyyenamattikā. Tattha muṭṭhippamāṇato upari pāsāṇā. Muṭṭhippamāṇā sakkharā. Kathalāti kapālakhaṇḍādi. Marumpāti kaṭasakkharā. Vālukā vālukāyeva. Yebhuyyenapaṃsukāti ettha tīsu koṭṭhāsesu dve koṭṭhāsā paṃsu, eko pāsāṇādīsu aññatarakoṭṭhāso. Adaḍḍhāpīti uddhanapattapacanakumbhakārātapādivasena tathā tathā adaḍḍhā, sā pana visuṃ natthi, suddhapaṃsuādīsu aññatarāvāti veditabbā. Yebhuyyenasakkharāti bahutarasakkharā. Hatthikucchiyaṃ kira ekaṃ pacchipūraṃ āharāpetvā doṇiyaṃ dhovitvā pathaviyā yebhuyyenasakkharabhāvaṃ ñatvā sayaṃ bhikkhū pokkharaṇiṃ khaṇiṃsūti. Yāni pana majjhe ‘‘appapaṃsuappamattikā’’ti dve padāni, tāni yebhuyyenapāsāṇādipañcakameva pavisanti. Tesaññeva hi dvinnaṃ pabhedavacanametaṃ, yadidaṃ suddhapāsāṇādiādi.
这里说的是纯尘尘土，所谓地中有尘土，不包括石头等硬物，纯净尘土如此。少量的石头称为少石。其他也依此类推。所谓大量尘土即大量尘埃，此为不新集合的，亦称大量尘土。尘土上面有一捧的石头，捧的量是按拳头大小。石盐等也是。柿子等是由树皮碎块组成的。砂子与砂子相似。所谓大量尘土，即在三个区域中，有两个区域为尘埃，一个为石或其他物体。被覆满，指屋顶、瓦罐等热气蒸发覆盖的地面如此。没有水，除纯净尘土等之外的某些东西是如此理解。大量砂盐是指很多砂盐。传说有用大象蹄抓取一把砂盐后，清洗船只，了解地上的大量砂盐性质，然后让比库们挖池塘。中间有「少尘少土」两个词，指大量砂石中仅占五分之一的情形。二者的区别是指纯净砂石等。
Ettha ca kiñcāpi yebhuyyenapaṃsuṃ appapaṃsuñca pathaviṃ vatvā upaḍḍhapaṃsukāpathavī na vuttā, tathāpi paṇṇattivajjasikkhāpadesu sāvasesapaññattiyāpi sambhavato upaḍḍhapaṃsukāyapi pathaviyā pācittiyamevāti gahetabbaṃ. Keci pana ‘‘sabbacchannādīsu upaḍḍhacchanne dukkaṭassa vuttattā idhāpi dukkaṭaṃ yujjatī’’ti vadanti, taṃ na yuttaṃ pācittiyavatthukañca anāpattivatthukañca duvidhaṃ pathaviṃ ṭhapetvā aññissā dukkaṭavatthukāya tatiyāya pathaviyā abhāvato. Dveyeva hi pathaviyo vuttā ‘‘jātā ca pathavī ajātā ca pathavī’’ti, tasmā dvīsu aññatarāya pathaviyā bhavitabbaṃ. Vinayavinicchaye ca sampatte garukalahukesu garukeyeva ṭhātabbattā na sakkā ettha anāpattiyā bhavituṃ. Sabbacchannādīsu pana upaḍḍhe dukkaṭaṃ yuttaṃ tattha tādisassa dukkaṭavatthuno sambhavato. Vimativinodaniyampi (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.86) ‘‘appapaṃsumattikāya pathaviyā anāpattivatthubhāvena vuttattā upaḍḍhapaṃsumattikāyapi pācittiyamevāti gahetabbaṃ. Na hetaṃ dukkaṭavatthūti sakkā vattuṃ jātājātavinimuttāya tatiyāya pathaviyā abhāvato’’ti vuttaṃ.
这之中，虽然提到大量尘土及少尘土称为地，但没有提及被覆尘土地，然而依《戒律违犯品》与附录注解，此种被覆尘土地也须归为地，并算作戒律罪过。有的说，在完全覆盖之类情形，被覆覆盖的恶业可成立戒律，因产生恶业，已分别定为两种地，无论是生地还是不生地，因此必须有两种不同的地。论戒律总结时，在重罪轻罪辨别中，只能视为重罪，不能无罪存在。在完全覆盖之类情况下，存在恶业是允许的。〔《顺正灭疑解》卷六解说第86戒律云：「称少尘土地为无罪物，因无罪成立，故对被覆尘土亦应视为有戒律过失，应判为有过失，不可说无罪。」〕
Khaṇantassa khaṇāpentassa vāti antamaso pādaṅguṭṭhakenapi sammajjanisalākāyapi sayaṃ vā khaṇantassa aññena vā khaṇāpentassa. ‘‘Pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vadati, vaṭṭatīti ‘‘imasmiṃ okāse’’ti aniyametvā vuttattā vaṭṭati. ‘‘Imaṃ valliṃ khaṇā’’ti vuttepi pathavikhaṇanaṃ sandhāya pavattavohārattā imināva sikkhāpadena pācittiyaṃ, na bhūtagāmasikkhāpadena, ubhayampi sandhāya vutte pana dvepi pācittiyāni honti.
「用挖掘器挖掘」者，即使挖脚大拇趾根部，或用自己的挖掘器还是他人挖掘器，均称为「挖池塘」。挖池塘说即「此时此处」不定地解释为「发生」。说「挖这条沟」，因地开凿而发生倒塌之意，以此为戒律犯，则是有过失，不是佛村居民戒律犯。两种戒律犯都存在。
§73
73.Kuṭehīti ghaṭehi. Tanukakaddamoti udakamissakakaddamo, so ca udakagatikattā vaṭṭati. Udakapappaṭakoti udake antobhūmiyaṃ paviṭṭhe tassa uparibhāgaṃ chādetvā tanukapaṃsu vā mattikā vā paṭalaṃ hutvā palavamānā uṭṭhāti, tasmiṃ udake sukkhepi taṃ paṭalaṃ vātena calamānaṃ tiṭṭhati, taṃ udakapappaṭako nāma. Omakacātumāsanti ūnacātumāsaṃ. Ovaṭṭhanti devena ovaṭṭhaṃ. Akatapabbhāreti avalañjanaṭṭhānadassanatthaṃ vuttaṃ. Tādise hi vammikassa sabbhāvoti. Mūsikukkuraṃ nāma mūsikāhi khaṇitvā bahi katapaṃsurāsi.
73. 「罐（kuṭe）」即罐子。薄壳瓦罐指盛水器皿。由于水流动而旋转。所谓水壳，指水底部打开的上部覆盖着薄层尘土或泥土，形成漂浮物，称为水壳。漂浮在水面上，即使水干了，此漂浮物依然因风动而保持存在，名称为水壳。四个月满意至不足四个月称为漂浮。被神围绕称笼罩。无划痕意指无辙痕状态。蜗牛爬过留下的痕迹。老鼠洞，即老鼠啃破留下的泥尘痕迹。
Esevanayoti omakacātumāsaṃ ovaṭṭhoyeva vaṭṭatīti attho. Ekadivasampi na vaṭṭatīti ovaṭṭhacātumāsato ekadivasātikkantopi vikopetuṃ na vaṭṭati. Heṭṭhabhūmisambandhepi ca gokaṇṭake bhūmito chinditvā chinditvā uggatattā accuggataṃ matthakato chindituṃ gahetuñca vaṭṭatīti vadanti. Sakaṭṭhāne atiṭṭhamānaṃ katvā pādehi madditvā āloḷitakaddamampi gahetuṃ vaṭṭati.
「泽水状态」意指不足四个月的漂浮状态。即使只有一天，也不会破坏其漂浮状态。下层土地与水接触处的牛角形土地不断被切割后上升，下移方向可切割形成泽水状态。有指挖土处踩踏后，泥石滚动形成土块亦属此类。
Acchadanantiādinā vuttattā ujukaṃ ākāsato patitavassodakena ovaṭṭhameva jātapathavī hoti, na chadanādīsu patitvā tato pavattaudakena tintanti veditabbaṃ. Tatoti purāṇasenāsanato. Iṭṭhakaṃ gaṇhāmītiādi suddhacittaṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Udakenāti ujukaṃ ākāsatoyeva patitaudakena. Sace pana aññattha paharitvā patitena udakena temitaṃ hoti, vaṭṭatī’’ti vadanti. Maṇḍapatthambhanti sākhāmaṇḍapatthambhaṃ.
所谓遮盖等义，是指正如所说，清澈的水随着正直地从空中落下的雨水，正好聚集形成现成的土地；不能说是在遮盖等物上落下，然后被流动的水冲走。所谓此者，是指古时进行的盐涂抹仪式。称为拾物，是指发自纯净心念的行为，乃依此而言。姑且称“水”者，即正如从空中正直落下的水一般；如果说因其他原因落下的水则不会如此，被称为流动。所谓遮盖柱，是指树枝造的支撑柱。
§74
74.Uccāletvāti ukkhipitvā. Tena apadesenāti tena lesena. Avisayattā anāpattīti ettha sacepi nibbāpetuṃ sakkā hoti, paṭhamaṃ suddhacittena dinnattā dahatūti sallakkhetvāpi tiṭṭhati, anāpatti. Mahāmattikanti bhittilepanaṃ.
第七十四条“扬起”，意谓提起、拔起。以此称呼、称谓，即是以该特征而言。因无意过失，若即使能使其熄灭，也不生过失；因先先以纯净心授予，明示其不燃烧，故虽称此仍成立无过失。所谓大土，是指厚厚的泥层涂抹。
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre · 如是，在名为律藏摄颂庄严之律庄严中
Pathavīkhaṇanavinicchayakathālaṅkāro nāma · 名为掘地决疑论庄严
Cuddasamo paricchedo. · 第十四品。