Paṭhamagāthāsaṅgaṇikaṃ · 第一偈集
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikaṃ第一偈颂汇集
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā七城中所制学处的解释
§335
335.Aḍḍhuḍḍhasatānīti paññāsādhikāni tīṇi satāni. Viggahapadena manussaviggahaṃ vuttaṃ.
335.「三百五十余」者,即三百加五十之数。以「分别语」(viggahapada)表述人之形相。
Atirekanti paṭhamakathinaṃ. Kāḷakanti suddhakāḷakaṃ. Bhūtanti bhūtārocanaṃ. Bhikkhunīsu ca akkosoti ‘‘yā pana bhikkhunī bhikkhuṃ akkoseyyā’’ti (pāci. 1029) vuttaṃ sikkhāpadaṃ.
「超额」者,即第一咖提那衣。「黑色」者,即纯黑色。「实有」者,即如实告白之事。「对比库尼骂詈」者,即律典所说「若有比库尼骂詈比库」(《巴吉帝亚》第1029条)之学处。
Dvepi ca bhedāti dve saṅghabhedasikkhāpadāni. Antaravāsakanāmena aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvarapaṭiggahaṇaṃ vuttaṃ. Suttanti suttaṃ viññāpetvā vāyāpanaṃ. Vikāleti vikālabhojanaṃ. Cārittanti purebhattaṃ pacchābhattaṃ cārittaṃ. Nahānanti orenaddhamāsanahānaṃ.
「两种破僧」者,即两条破僧团之学处。「以下衣之名从非亲属比库尼手中接受衣」者,即此所说之事。「线」者,即请求线材令人织造。「非时」者,即非时食。「行仪」者,即前食时与后食时之行仪。「沐浴」者,即未满半月之沐浴。
Cīvaraṃ datvāti samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā khiyyanaṃ. Giragganti naccagītaṃ. Cariyāti antovassaṃ cārikacaraṇaṃ. Tatthevāti vassaṃvutthāya cārikaṃ apakkamitvā tattheva nivāsanaṃ paṭicca paññattasikkhāpadaṃ. Chandadānenāti pārivāsikena chandadānena.
「施衣」者,即和合僧团施衣后之讥嫌。「山顶」者,即歌舞伎乐。「行游」者,即雨安居期间之游行。「仍住彼处」者,即针对安居已竟者离去游行后仍住彼处而制定之学处。「以欲」者,即以别住者之欲。
Pārājikāni cattārīti bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni. Soḷasāti ādito pañca sikkhāpadāni, kuladūsanañcāti cha, bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni dasa nissaggiyāni.
「四条巴拉基咖」者,即比库尼所独有之四条。「十六条」者,即最初五条学处,加上「污染家族」共六条,再加比库尼所独有之十条尼萨耆亚巴吉帝亚。
Catuttiṃsāti paṭhamakathinasuddhakāḷakacīvarapaṭiggahaṇarūpiyacīvaravāyāpanakoseyyamissakaeḷakalomadhovāpanadutiyapattavajjitāni bhikkhuvibhaṅge dvāvīsati, bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni dvādasa cāti catuttiṃsa. Chapaññāsasatanti vesāliyādīsu paññattāni dvattiṃsasikkhāpadāni ṭhapetvā sesā chapaññāsasataṃ.
「三十四条」者,即在比库分别中之二十二条——第一咖提那衣、纯黑色、接受衣、金银、令人织衣、混合蚕丝、羊毛洗涤、第二钵、除外诸条——加上比库尼所独有之十二条,合为三十四条。「一百五十六条」者,即除去在韦萨离等处所制定之三十二条学处,其余合为一百五十六条。
Dasagārayhāti vosāsaappaṭisaṃ viditasikkhāpadadvayañca ṭhapetvā sesāni dasa pāṭidesanīyāni. Dve sattati sekhiyāni surusurukārakasāmisenahatthenapānīyathālakapaṭiggahaṇasasitthakapattadhovanāni tīṇi ṭhapetvā sesāni sekhiyāni.
「十可呵」者,除去「求听」与「已知学处二法」外,其余十条应悔过法。「七十二应学法」者,除去「作声作声」、「以手接受饮料」、「舔钵」、「以有饭之钵洗涤」此三条外,其余应学法。
Seyyāti anupasampannena sahaseyyasikkhāpadaṃ. Khaṇaneti pathavīkhaṇanaṃ. Gaccha devateti bhūtagāmasikkhāpadaṃ vuttaṃ. Sappāṇakaṃ siñcanti sappāṇodakasiñcanaṃ. Mahāvihāroti mahallakavihāro.
「卧」者,与未达上者同卧之学处。「掘」者,掘地。「去吧,天神」者,所说之有生命植物学处。「有生命而洒」者,洒有生命之水。「大寺」者,大型寺院。
Aññanti aññavādakaṃ. Dvāranti yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanaṃ. Sahadhammoti sahadhammikaṃ vuccamāno. Payopānanti surusurukārakasikkhāpadaṃ.
「其他」者,说其他之事。「门」者,乃至门框、门闩之安置。「如法」者,被称为如法者。「饮乳」者,作声作声之学处。
Eḷakalomoti eḷakalomadhovāpanaṃ. Patto cāti dutiyapatto. Ovādoti bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā ovādo. Bhesajjanti catumāsapaccayapavāraṇāsikkhāpadaṃ. Āraññikoti catutthapāṭidesanīyaṃ. Ovādoti ovādāya vā saṃvāsāya vā agamanaṃ.
「羊毛」者,羊毛漂洗。「钵与」者,第二钵。「教诫」者,前往比库尼住处之教诫。「药」者,四月资具邀请之学处。「阿兰若」者,第四应悔过法。「教诫」者,不前往教诫或共住。
§337
337. ‘‘Ye ca yāvatatiyakā’’ti pañhassa ‘‘ime kho yāvatatiyakā’’ti vissajjanaṃ vatvā tadanantaraṃ ‘‘sādhāraṇaṃ asādhāraṇa’’ntiādipañhānaṃ vissajjane vattabbe yasmā taṃ avatvā ‘‘kati chedanakānī’’tiādike aṭṭha pañhe antarā vissajjetvā tesaṃ anantarā ‘‘vīsaṃ dve satāni bhikkhūnaṃ…pe… chacattārīsā bhikkhūnaṃ, bhikkhunīhi asādhāraṇā’’tiādinā ukkameneva sādhāraṇādipañhā vissajjitā, tasmā taṃ ukkamavissajjanakāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘yasmā pana ye ca yāvatatiyakāti ayaṃ pañho’’tiādimāha.
「凡至第三次者」,说完问题「此等为至第三次者」之答复后,紧接着应说「共通与不共通」等问题之答复,然而因未说彼,而在中间答复了「有多少截断」等八个问题,在彼等之后,仅以「二十、二百比库……四十六比库,与比库尼不共通」等逆序答复了共通等问题,因此为显示彼逆序答复之原因,故说「然而因为『凡至第三次者』此问」等。
§338
338.Dhovanañca paṭiggahotiādigāthā aṭṭhakathācariyānaṃ gāthāva. Chabbassāni nisīdananti dve sikkhāpadāni. Dve lomāti tiyojanātikkamadhovāpanavasena dve eḷakalomasikkhāpadāni. Vassikā āraññakena cāti vassikasāṭikā pariyesanaaraññakesu senāsanesu viharaṇasikkhāpadena saha.
「洗涤与接受」等偈颂,乃注疏师之偈颂。「六年坐具」者,二条学处。「二羊毛」者,依超过三由旬与漂洗,二条羊毛学处。「雨季与阿兰若者」者,雨季衣、寻求、在阿兰若住处居住之学处连同。
Paṇītanti paṇītabhojanaviññāpanaṃ. Ūnanti ūnavīsativassūpasampādanaṃ. Mātugāmena saddhinti saṃvidhāya gamanaṃ vuttaṃ. Yā sikkhāti yaṃ sikkhāpadaṃ. Nisīdaneca yā sikkhāti pamāṇātikkantanisīdanakārāpane yaṃ sikkhāpadaṃ. Tathā vassikā yā ca sāṭikāti etthāpi.
「美妙」者,美妙食物的告知也。「不足」者,不足二十岁的达上也。「与女人共同」者,说的是约定而行。「何学」者,何学处。「坐具与何学」者,在令作超过量的坐具上的何学处。同样「雨衣与何」,在此也是如此。
Pāḷiyaṃ sataṃ sattati chaccevime honti ubhinnaṃ asādhāraṇāti bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi asādhāraṇā chacattārīsa, bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇā tiṃsādhikaṃ satañcāti evaṃ ubhinnaṃ asādhāraṇā ca chasattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho. Sataṃ sattati cattārīti ubhinnaṃ sādhāraṇasikkhānaṃ gaṇanā catusattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho.
在圣典中,一百七十六,这六者是两者不共通的,意思是:比库与比库尼不共通的四十六条,比库尼与比库不共通的超过三十的一百条,如是两者不共通的超过六十七十的一百条学处也。「一百七十四」者,两者共通学的计数,意思是超过四十七十的一百条学处也。
Vibhattiyoti āpattikkhandhā ceva uposathapavāraṇādayo ca adhippetā. Te hi pārājikādibhedena, bhikkhuuposathādibhedena ca vibhajīyanti. Tenāha ‘‘vibhattiyo’’tiādi. Tesanti aṭṭhannaṃ pārājikādīnaṃ. Dvīhītiādi vivādādhikaraṇādīnaṃ samathehi vūpasamadassanaṃ.
「分别」者,意指罪蕴以及伍波萨他、自恣等。因为它们以巴拉基咖等之别、比库伍波萨他等之别而被分别。因此说「分别」等。「它们的」者,八种巴拉基咖等的。「以二」等者,以诤事等的止灭显示寂止。
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 七城中所制学处的解释已结束。
Pārājikādiāpattivaṇṇanā巴拉基咖等罪的解释
§339
339.Idanti ‘‘pārājikanti yaṃ vutta’’ntiādinā vuttaṃ vacanaṃ sandhāya vadati. Idañhi heṭṭhā ‘‘garuka lahuka’’ntiādinā uddhaṭapañhesu anāgatampi ‘‘sabbānipetāni viyākarohi, handa vākyaṃ suṇoma te’’ti ettha yathāvuttāni aññānipi ‘‘sabbānipetāni viyākarohi, handa vākyaṃ suṇomā’’ti evaṃ gahitamevāti dassento ‘‘iminā pana āyācanavacanena saṅgahitassā’’tiādi vuttaṃ.
「此」者,连结着以「所说的巴拉基咖」等所说的语句而说。因为此在下面「重的轻的」等所提出的问题中,未来的也「请你解说这一切,来,我们听你的话」,在此如所说的其他的也「请你解说这一切,来,我们听」,如是被把握的,显示着说「然而以此请求之语所摄的」等。
Ativassatīti ovassati, vassodakaṃ pavisatīti attho. Dhammānanti yathā catupaccaye dhārayatīti dhammo, tesaṃ. Tenāha ‘‘saṅkhatadhammāna’’nti. Gāthāsaṅgaṇikanti gāthāsaṅgaho, te te atthā gāthāhi saṅgahetvā gaṇīyanti kathīyanti etthāti hi gāthāsaṅgaṇikaṃ.
「漏雨」者,被雨淋,意思是雨水进入。「诸法的」者,如同持四资具故为法,它们的。因此说「有为法的」。「偈颂集」者,偈颂的集合,那些那些义理以偈颂集合后被计算、被说,在此故为偈颂集。
Pārājikādiāpattivaṇṇanā niṭṭhitā. · 巴拉基咖等罪的解释已结束。
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanānayo niṭṭhito. · 第一偈集的解释方法已结束。