Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā · 等起纲要解释
Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā等起纲目解释
§257
257. Pāḷiyaṃ nibbānañceva paññattīti ettha yasmā saṅkhatadhamme upādāya paññattā sammutisaccabhūtā puggalādipaññatti paramatthato avijjamānattā uppattivināsayuttavatthudhammaniyatena aniccadukkhalakkhaṇadvayena yuttāti vattuṃ ayuttā, kārakavedakādirūpena pana parikappitena attasabhāvena virahitattā ‘‘anattā’’ti vattuṃ yuttā. Tasmā ayaṃ paññattipi asaṅkhatattasāmaññato vatthubhūtena nibbānena saha ‘‘anattā iti nicchayā’’ti vuttā. Avijjamānāpi hi sammuti kenaci paccayena akatattā asaṅkhatā evāti.
257. 在巴利原典中,「涅槃以及概念」——此处,由于依托有为诸法而施设、属于世俗谛的补特伽罗等概念,在胜义上并不实有,故不应说其具有「无常」与「苦」此二相——因为此二相乃是与生灭相应之法所固有的特征;然而,由于此等概念缺乏以作者、受者等形式所假想的自性实体,故说其为「无我」则是恰当的。因此,此概念亦因与无为法同具「无我」之共性,而与作为所依实体的涅槃一同被说为「决定为无我」。盖即便是不实有的世俗法,只要非由任何缘所造作,便同样是无为法。
Karuṇāsītalattaṃ, paññāpabhāsitattañca bhagavato dassetuṃ ‘‘buddhacande, buddhādicce’’ti etaṃ ubhayaṃ vuttaṃ. Hāyati etenāti hāni, dukkhassa hāni dukkhahāni, sabbadukkhāpanūdanakāraṇanti attho. Piṭake tīṇi desayīti yasmā aññepi mahāvīrā sammāsambuddhā saddhammaṃ desayanti, tasmā aṅgīraso piṭakāni tīṇi desayīti yojanā. Mahāguṇanti mahānisaṃsaṃ. Evaṃ nīyati saddhammoti yadi vinayapariyatti aparihīnā tiṭṭhati, evaṃ sati paṭipattipaṭivedhasaddhammopi nīyati pavattīyati, na parihāyatīti attho.
为了显示世尊的悲心清凉之性与慧光照耀之性,故说「佛月」与「佛日」此二者。「损减」者,以此而有损减之义;「苦之损减」即「苦的损减」,其义为消除一切苦之因。「宣说三藏」——由于其余大雄正自觉者亦宣说正法,故此句应理解为:「鸯耆罗沙宣说三藏」。「大功德」即「大利益」。「正法如是得以延续」——若律的学处不衰退而住立,则修行与现证之正法亦随之延续流传而不衰退,此为其义。
Vinayapariyatti pana kathaṃ tiṭṭhatīti āha ‘‘ubhato cā’’tiādi. Parivārena ganthitā tiṭṭhatīti yojetabbaṃ. Tasseva parivārassāti tasmiṃ eva parivāre. Samuṭṭhānaṃ niyato katanti ekaccaṃ samuṭṭhānena niyataṃ kataṃ. Tasmiṃ parivāre kiñci sikkhāpadaṃ niyatasamuṭṭhānaṃ aññehi asādhāraṇaṃ, taṃ pakāsitanti attho.
然而,律的学处如何住立?故说「两者皆……」等。应连结为「与附随书相结而住立」。「于其附随书本身」即「在那部附随书中」。「起源已被确定」即「某些条文的起源已被固定」。在那部附随书中,某些学处具有固定的起源,与其他条文不共,此即所阐明之义。
Sambhedaṃ nidānañcaññanti sambhedo sikkhāpadānaṃ aññamaññasamuṭṭhānena saṃkiṇṇatā, nidānañca paññattiṭṭhānaṃ, aññaṃ puggalādivatthādi ca. Sutte dissanti uparīti heṭṭhā vutte, upari vakkhamāne ca parivārasutte eva dissanti. Yasmā ca evaṃ, tasmā sakalasāsanādhārassa vinayassa ṭhitihetubhūtaṃ parivāraṃ sikkheti, evamettha yojanā daṭṭhabbā.
「混合」与「因缘」及「其余」——「混合」是指诸学处因彼此起源相互交错而混杂;「因缘」是指制戒之处;「其余」则是补特伽罗等事项。「见于上方之经」——在下文已说及、上文将说及之处,皆见于附随书经中。正因如此,故应学习作为整个教法之支柱的律之住立因——附随书;此处的连结应如是理解。
Sambhinnasamuṭṭhānānīti aññehi sādhāraṇasamuṭṭhānāni. Ādimhi tāva purimanayeti sabbapaṭhame paññattivāre āgatanayaṃ sandhāya vadati, tattha pana paññattivāre ‘‘paṭhamaṃ pārājikaṃ kattha paññattanti, vesāliyaṃ paññatta’’ntiādinā (pari. 1) nidānampi dissati eva. Paratoti āgatabhāvaṃ pana sandhāya parato āgate sutte dissatīti veditabbanti vuttaṃ. Tassāti ubhatovibhaṅgapariyāpannassa sikkhāpadassa.
「起源混合者」即「与其他条文共同起源者」。「首先,在最初的制戒段落中」——此言针对一切最初制戒段落中所出现的方式而说;在那制戒段落中,「第一巴拉基咖于何处制定?于韦萨离制定」等(附随书第一),因缘亦确实可见。「在后文」——然而,就其已出现的状态而言,应知所说「见于后文所出现的经中」之意。「其」——即属于两部分析所摄的学处。
§258
258.Aniyatā paṭhamikāti āpattiṃ apekkhitvāva itthiliṅgaṃ kataṃ, paṭhamāniyataṃ sikkhāpadanti attho. Pāḷiyaṃ nānubandhe pavattininti vuṭṭhāpitaṃ pavattiniṃ ananubandhanasikkhāpadaṃ.
258. 「第一不定」——因着眼于罪而作阴性词形,其义为「第一不定学处」。巴利原典中「不随从已出罪者」——即「不随从已令出罪之出家女众的学处」。
§260
260.Eḷakalomasikkhāpadavatthusmiṃ ‘‘bhikkhuniyo eḷakalomāni dhovantiyo rajantiyo vijaṭentiyo riñcanti uddesaṃ paripuccha’’nti (pārā. 576) āgatattā imaṃ riñcanti-padaṃ gahetvā sikkhāpadaṃ upalakkhitanti dassento ‘‘vibhaṅge ‘riñcanti uddesa’nti āgataṃ eḷakalomadhovāpanasikkhāpada’’nti āha.
在羊毛戒学处事缘中,因有「比库尼们洗羊毛、染羊毛、梳理羊毛时,舍弃诵习与问答」之文,故举此『舍弃』一词以标示该学处。为显示此义,说「在分别中,『舍弃诵习』者,即羊毛洗染戒学处」。
Vassikasāṭikasikkhāpadanti asamaye vassikasāṭikapariyesanasikkhāpadaṃ (pārā. 626 ādayo). Ratanasikkhāpadanti ratanaṃ vā ratanasammataṃ vā paṭisāmanasikkhāpadaṃ (pāci. 502 ādayo).
「瓦西咖萨提咖戒学处」者,即非时求雨季衣戒学处。「宝物戒学处」者,即拾取宝物或宝物所认之物戒学处。
§265
265. Pāḷiyaṃ buddhañāṇenāti paṭividdhasabbaññutaññāṇena.
巴利文中「以佛智」者,即以通达一切智智之智。
§267
267.‘‘Na desenti tathāgatā’’ti etena chattapāṇissa dhammadesanāpaṭikkhepaṃ dasseti.
「如来不说法」者,以此显示对持伞者拒绝说法。
§269
269.Akatanti aññehi amissīkataṃ, niyatasamuṭṭhānanti attho. Akatanti vā pubbe anāgataṃ, abhinavanti attho.
「未作」者,未与他物混合,意为决定出生之义。或「未作」者,先前未曾来过,意为新生之义。
§270
270.Samuṭṭhānañhi saṅkhepanti ettha saṅkhipanti saṅgayhanti sadisasamuṭṭhānāni etthāti saṅkhepo, samuṭṭhānasīsaṃ. Neti vineti kāyavacīduccaritanti netti, vinayapāḷi, sā eva dhammoti nettidhammoti āha ‘‘vinayapāḷidhammassā’’ti.
「出生之摄略」者,此中『摄略』者,摄集、统摄相似出生者于此,即出生之首要。『导』者,引导、调伏身语恶行,故为『导』,即律藏,彼即是法,故说「律藏法」。
Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā niṭṭhitā. · 生起章释已毕。