三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附律藏随附律藏其他随附9. 止诵巴帝摩卡篇集

9. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhako · 9. 止诵巴帝摩卡篇集

12 段 · CSCD 巴利原典
9. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhako第九 巴帝摩卡止诵篇集
Pātimokkhuddesayācanakathāvaṇṇanā巴帝摩卡诵说请求论注释
§383
383. Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhake pāḷiyaṃ nandimukhiyāti odātadisāmukhatāya tuṭṭhamukhiyā. ‘‘Uddhastaṃ aruṇa’’nti vatvāpi ‘‘uddisatu, bhante, bhagavā’’ti pātimokkhuddesayācanaṃ anuposathe uposathakaraṇapaṭikkhepassa sikkhāpadassa apaññattattā therena katanti daṭṭhabbaṃ. Kasmā pana bhagavā evaṃ tuṇhībhūtova tiyāmarattiṃ vītināmesīti? Aparisuddhāya parisāya uposathādisaṃvāsakaraṇassa sāvajjataṃ bhikkhusaṅghe pākaṭaṃ kātuṃ, tañca āyatiṃ bhikkhūnaṃ tathāpaṭipajjanatthaṃ sikkhāpadaṃ ñāpetuṃ. Keci panettha ‘‘aparisuddhampi puggalaṃ tassa sammukhā ‘aparisuddho’ti vattuṃ mahākaruṇāya avisahanto bhagavā tathā nisīdī’’ti kāraṇaṃ vadanti. Taṃ akāraṇaṃ pacchāpi avattabbato, mahāmoggallānattherenāpi taṃ bāhāyaṃ gahetvā bahi nīharaṇassa akattabbatāpasaṅgato. Tasmā yathāvuttamevettha kāraṇanti. Teneva ‘‘aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ tathāgato aparisuddhāya parisāya uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyyā’’ti (a. ni. 8.20; cūḷava. 386; udā. 45) vatvā ‘‘na ca, bhikkhave, sāpattikena pātimokkhaṃ sotabba’’ntiādinā (cūḷava. 386) sāpattikaparisāya kattabbavidhi dassito.
383. 在〔律藏〕停止巴帝摩卡篇集的巴利原典中,「欢颜」一词,是指面向光明方向、面露喜色之义。长老先说「黎明已升起」,随后请求世尊诵出巴帝摩卡,此举应理解为:由于「在非伍波萨他日行伍波萨他」之禁止学处彼时尚未制定,故长老如此行事。然而,世尊为何默然而坐,度过了三更之夜?其原因在于:令不清净的僧众共行伍波萨他等事之过失,得以在比库僧团中彰显,并为此制定学处,以令未来的比库如法奉行。然而,此处有人提出另一理由,谓:「世尊因大悲心,不忍当面对不清净之人说『你不清净』,故如此静坐。」此说不成立,理由有二:其一,事后亦不应说此语;其二,若如此,则玛哈摩嘎剌那长老执其臂将其带出僧团之举亦不应发生。因此,此处的原因应如前所述。正因如此,世尊说:「诸比库,如来不于不清净之僧众中行伍波萨他、诵出巴帝摩卡,此事绝无可能、绝无余地」(《增支部》8.20;《小品》386;《自说经》45),并以「诸比库,有犯者不得听闻巴帝摩卡」等语(《小品》386),示明对有犯罪之僧众应如何处置。
Saṅkassarasamācāranti kiñcideva asāruppaṃ disvā ‘‘idaṃ iminā kataṃ bhavissatī’’ti parehi saṅkāya saritabbasamācāraṃ, attanā vā ‘‘mama anācāraṃ ete jānantī’’ti saṅkāya saritabbasamācāraṃ. Samaṇavesadhāraṇena, saṅghikapaccayabhāgagahaṇādinā ca jīvikaṃ kappento ‘‘ahaṃ samaṇo’’ti paṭiññaṃ adentopi atthato dento viya hotīti ‘‘samaṇapaṭiññaṃ brahmacāripaṭiñña’’nti vuttaṃ. Avassutanti kilesāvassanena tintaṃ. Sañjātadussilyakacavarattā kasambujātaṃ, asāratāya vā kasambu viya jātaṃ. Bahidvārakoṭṭhakā nikkhāmetvāti dvārasālato bahi nikkhamāpetvā.
「令人生疑之行为」,是指他人见到某种不如法之事,心生「此事必是此人所为」之疑念而被忆念的行为;或自己心生「他们知道我的不端行为」之疑念而被忆念的行为。以穿着沙门衣相、受用僧团资具等方式维持生计,虽口称「我是沙门」,实则在义理上等同于作出此宣称,故称「沙门之宣称、梵行者之宣称」。「被烦恼所浸润」,是指被烦恼之流所浸湿、所渗透。「因戒行败坏而成为垃圾」,是指因生起败坏之戒行而成为糟粕,或如垃圾一般因无实质而生。「从外门廊驱出」,是指令其从门廊之外离去。
§384
384.Mahāsamuddeabhiramantīti bahuso dassanapavisanādinā mahāsamudde abhiratiṃ vindanti. Na āyatakeneva papātoti chinnataṭamahāsobbho viya na āditova ninnoti attho. Ṭhitadhammoti avaṭṭhitasabhāvo. Pūrattanti puṇṇattaṃ. Nāgāti sappajātikā.
384. 「喜乐于大海」,是指多次观看、进入等,从而在大海中获得喜悦。「并非从一开始便是悬崖峭壁」,其义是:如同断岸之深渊,并非从一开始便是低洼之处。「住于法」,是指具有稳固之自性。「充满」,是指圆满、盈满之状态。「龙」,是指蛇类众生。
Pātimokkhuddesayācanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 巴帝摩卡诵说请求论注释已毕。
Pātimokkhasavanārahakathādivaṇṇanā巴帝摩卡听闻资格论等注释
§386
386.Udāharitabbanti pāḷiyā avatvā tamatthaṃ yāya kāyaci bhāsāya udāhaṭampi udāhaṭamevāti daṭṭhabbaṃ.
386. 「应当宣说」,是指不必以巴利原典之语言说出,以任何语言宣说其义,皆应视为已宣说。
Pure vā pacchā vāti ñattiārambhato pubbe vā ñattiniṭṭhānato pacchā vā.
「在前或在后」,是指在白文开始之前,或在白文结束之后。
§387
387.Katañca akatañca ubhayaṃ gahetvāti yassa katāpi atthi akatāpi. Tassa tadubhayaṃ gahetvā. Dhammikaṃ sāmagginti dhammikaṃ samaggakammaṃ. Paccādiyatīti ukkoṭanādhippāyena puna kātuṃ ādiyati.
387. 「取已作与未作两者」,是指某人既有已作之部分,亦有未作之部分,取此两者合而论之。「如法的和合」,是指如法的和合甘马。「重新提起」,是指出于推翻原决议之意图,重新着手进行。
§388
388.Ākārādisaññā veditabbāti ākāraliṅganimittanāmāni vuttānīti veditabbāni.
388.「应知相等之想」者,应知所说之相、标志、征兆、名称。
Pātimokkhasavanārahakathādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 巴帝摩卡听闻资格论等注释已毕。
Attādānaaṅgakathādivaṇṇanā自任举发要素论等注释
§398
398. Puna codetuṃ attanā ādātabbaṃ gahetabbaṃ adhikaraṇaṃ attādānanti āha ‘‘sāsanaṃ sodhetukāmo’’tiādi. Vassārattoti vassakālo. Sopi hi dubbhikkhādikālo viya adhikaraṇavūpasamatthaṃ lajjiparisāya dūrato ānayanassa, āgatānañca piṇḍāya caraṇādisamācārassa dukkarattā akālo eva.
398. 复次,为说明自己应取、应受之诤事为自取,故说「欲清净教法」等。「瓦萨期」者,瓦萨时节。此时节亦如饥馑等时节,因羞耻之众会从远处来集会诤事止息之故,及已来者行乞食等行仪之难行性故,实为非时。
Samanussaraṇakaraṇanti anussaritānussaritakkhaṇe pītipāmojjajananato anussaraṇuppādakaṃ. Vigatūpakkilesa…pe… saṃvattatīti ettha yathā abbhahimādiupakkilesavirahitānaṃ candimasūriyānaṃ sassirīkatā hoti, evamassāpi codakassa pāpapuggalūpakkilesavigamena sassirīkatā hotīti adhippāyo.
「令随念作」者,于随念、随念之刹那,因生喜与欢悦故,为随念之生起者。「离垢……导向」者,此中如离云雾等垢之月与日有光辉,如是彼举罪者亦因离恶人垢而有光辉,此为所意趣。
§399
399.Adhigataṃ mettacittanti appanāppattaṃ mettajhānaṃ.
399.「已得慈心」者,达安止之慈禅那。
§400-1
400-1. ‘‘Dosantaro’’ti ettha antara-saddo cittapariyāyoti āha ‘‘na duṭṭhacitto hutvā’’ti.
400-1.「嗔于内」者,此中「内」字为心之异名,故说「非以嗔恚心」。
Kāruññaṃ nāma karuṇā evāti āha ‘‘kāruññatāti karuṇābhāvo’’ti. Karuṇanti appanāppattaṃ vadati. Tathā mettanti.
「悲愍名为悲」者,故说「悲愍性者,悲之状态」。「悲」者,说达安止者。如是「慈」亦然。
Attādānaaṅgakathādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 自取肢分等之解释已毕。
Pātimokkhaṭṭhapanakkhandhakavaṇṇanānayo niṭṭhito. · 巴帝摩卡安立篇集之解释方法已毕。