三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页随附律藏随附律藏其他随附6. 坐卧处篇集

6. Senāsanakkhandhako · 6. 坐卧处篇集

84 段 · CSCD 巴利原典
6. Senāsanakkhandhako第六,住处篇集
Vihārānujānanakathāvaṇṇanā准许寺院之事的注释
§295
295. Senāsanakkhandhake sisireti sisirakāle himapātavasena sattāhavaddalikādivassapātavassena ca uppanno kharo sītasamphasso adhippetoti āha ‘‘samphusitako’’ti. ‘‘Tato’’ti idaṃ kattuatthe nissakkavacanaṃ, tena ca vihārena vātātapo paṭihaññatīti atthoti āha ‘‘vihārena paṭihaññatī’’ti.
295. 在〔律藏〕卧坐处篇集中,「寒冷」一词,是指在寒冷季节,因降霜或七日连续降雨等所引发的猛烈寒触,此即其所指之义,故注文说「触及寒冷」。「由此」一词,在文法上是表示施作者的离格用法,其意为:由那座住所遮挡风热,故注文说「由住所遮挡」。
§296
296.Āviñchanachiddanti yattha aṅguliṃ vā rajjusaṅkhalikādiṃ vā pavesetvā kavāṭaṃ ākaḍḍhantā dvārabāhaṃ phusāpenti, tassetaṃ adhivacanaṃ. Senāsanaparibhoge akappiyaṃ nāma natthīti dassanatthaṃ ‘‘sacepi dīpinaṅguṭṭhenā’’tiādi vuttaṃ. Cetiye vedikāsadisanti vātapānadāruṃ vā jālaṃ vā aṭṭhapetvā dāruṭṭhāne cetiye vedikāya paṭṭādīni viya iṭṭhakādīhi uddhaṃ, tiriyañca paṭṭikādayo dassetvā catuchiddayuttaṃ kataṃ. Thambhakavātapānaṃ nāma tiriyaṃ dārūni adatvā uddhaṃ ṭhapitadārūhi eva kataṃ. Coḷakapādapuñchanaṃ bandhitunti vātapānappamāṇena pādapuñchanasadisaṃ coḷakādinā bandhitvā vagguliādippavesananivāraṇatthaṃ, kathetunti attho. Miḍḍhakanti mañcākārena kaṭṭhamattikādīhi katavedikākāraṃ.
296. 「拉绳孔」,是指将手指或绳索、锁链等插入其中,拉拽门扇使之触及门框之处,此即该词之所指。为显示在使用卧坐处资具方面并无不净之物,故说「即使用豹尾」等语。「如塔庙栏楯」,是指安置窗木或格网,在木料之处,如同塔庙栏楯上的板条一般,以砖等向上、向横排列板条等,制成带有四方孔格的样式。「柱式窗」,是指不横置木料,仅以竖立之木料制成者。「绑缚布片作为擦脚布」,是指按照窗户的尺寸,以布片等绑缚成类似擦脚布的形状,其目的是为了防止蝙蝠等进入,此即其义。「床架」,是指以木料、泥土等制成床榻形状的台架。
§297
297.Caturassapīṭhanti samacaturassaṃ. Aṭṭhaṅgulapādakaṃ vaṭṭatīti aṭṭhaṅgulapādakameva vaṭṭati. Pamāṇātikkantopi vaṭṭatīti samacaturassameva sandhāya vuttaṃ. Āyatacaturassā pana sattaṅgapañcaṅgāpi uccapādā na vaṭṭanti. Vetteheva caturassādiākārena kataṃ bhaddapīṭhanti āha ‘‘vettamayaṃ pīṭha’’nti. Dārupaṭṭikāya uparīti aṭaniākārena ṭhitadārupaṭalassa heṭṭhā uddhaṃ pādaṃ katvā. Pavesanakālañhi sandhāya ‘‘uparī’’ti vuttaṃ. Eḷakassa pacchimapādadvayaṃ viya vaṅkākārena ṭhitattā panetaṃ ‘‘eḷakapādapīṭha’’nti vuttaṃ. Paloṭhentīti saha mañcehi pavaṭṭenti. Rukkhe , latā ca muñcitvā avasesaṃ gacchādikaṃ sabbampi tiṇajāti evāti āha ‘‘yesaṃ kesañci tiṇajātikāna’’ntiādi.
297. 「四方坐具」,是指正四方形者。「八指高脚为合适」,意即唯有八指高脚方为合适。「超过尺寸亦合适」,此语是就正四方形而言。至于长方形者,即使七支脚或五支脚,若脚高则不合适。以藤条制成四方形等形状的坐具,称为「藤制坐具」,故注文如此说。「在木板条上方」,是指在呈弓形排列的木板层下方,将脚朝上放置。说「上方」,是就放入时的情形而言。又因其后两脚如山羊的后脚一般呈弯曲状,故此称为「山羊脚坐具」。「滚落」,是指连同床榻一起翻滚。树木、藤蔓除外,其余的草、竹等一切皆属草类,故注文说「凡属草类者」等。
Upadahantīti ṭhapenti. Sīsappamāṇaṃ nāma yattha gīvāya saha sakalaṃ sīsaṃ ṭhapetuṃ sakkā, tassa ca muṭṭhiratanaṃ vitthārappamāṇanti dassento ‘‘vitthārato’’tiādimāha. Idañca bimbohanassa ubhosu antesu ṭhapetabbacoḷappamāṇadassanaṃ. Tassa vasena bimbohanassa vitthārappamāṇaṃ paricchijjati, taṃ vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā katvā sibbitaṃ yathā koṭito koṭi vitthārato puthulaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanappamāṇaṃ hoti, evaṃ sibbitabbaṃ. Ito adhikaṃ na vaṭṭati, taṃ pana antesu ṭhapitacoḷaṃ koṭiyā koṭiṃ āhacca diguṇaṃ kataṃ tikaṇṇaṃ hoti. Tesu tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānamantaraṃ vidatthicaturaṅgulaṃ hoti, majjhaṭṭhānaṃ koṭito koṭiṃ āhacca muṭṭhiratanaṃ hoti, idamassa ukkaṭṭhappamāṇaṃ. Tenāha ‘‘tīsu kaṇṇesū’’tiādi.
「放置」,即安置之意。所谓「头部尺寸」,是指能够连颈部将整个头部放入之处,并说明其宽度为一拳一肘之量,故注文说「宽度」等语。此乃显示应置于枕头两端之布片的尺寸。依此可确定枕头的宽度,将其制成圆形或方形缝合,使得从端至端,宽处为一拳一肘之量,应如此缝合。超过此量则不合适。而置于两端的布片,从角至角折叠成双,成为三角形。在此三角形的三个角中,两角之间的距离为一搩手四指,中央之处从角至角为一拳一肘,此为其最大尺寸。故注文说「在三个角」等语。
‘‘Kambalameva…pe… uṇṇabhisisaṅkhyameva gacchatī’’ti sāmaññato vuttattā gonakādiakappiyampi uṇṇamayattharaṇaṃ bhisiyaṃ pakkhipitvā sayituṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ.
「毛毯……乃至……归入毛制枕头之列」,此乃就一般情形而言,因此应知:将牛毛毯等不净之物放入毛制垫褥中睡卧,亦是合适的。
Masūraketi cammamayabhisiyaṃ. Cammamayaṃ pana bimbohanaṃ tūlapuṇṇampi na vaṭṭati. Pāḷiyaṃ senāsanaparikkhāradussanti senāsanaparikkhārakaraṇatthāya dussaṃ. Bhisiṃ onandhitunti bhisitthavikāya pakkhipitvā bandhituṃ. Paribhijjatīti mañcādito sāriyamānā pīṭhakoṭiādīsu nisīdantehi ghaṃsiyamānā bhisi paribhijjati. Onaddhamañcanti bhisiṃ ekābaddhaṃ katvā baddhamañcaṃ. Pāḷiyaṃ chaviṃ uppāṭetvā harantīti bhisicchaviṃ corā haranti. Phositunti corehi haritassa pacchā haritasaññāṇaphusitabindūni dātuṃ. Bhittikammanti nānāvaṇṇehi vibhittirājikaraṇaṃ. Hatthakammanti hatthena yaṃ kiñci saññākaraṇaṃ.
「皮垫」,是指皮革制成的垫褥。皮革制成的枕头,即使填满棉花也不合适。律文中「卧坐处资具布」,是指为制作卧坐处资具所用之布。「包裹垫褥」,是指放入垫褥套中绑缚。「破损」,是指在从床榻等处拖移时,被坐在坐具角等处者摩擦而导致垫褥破损。「绑缚床」,是指将垫褥一并绑缚的床。律文中「剥皮带走」,是指盗贼盗取垫褥的外皮。「作记号」,是指事后在被盗之物上点上识别标记。「壁画」,是指以各种颜色绘制分隔线条的装饰。「手作」,是指以手制作的任何标记。
§298
298. Pāḷiyaṃ na nipatatīti na allīyati. Paṭibāhetvāti ghaṃsitvā. Na nibandhatīti anibandhanīyo, na lagganakoti attho.
298. 「巴利语不落下」者,不会遗漏、不跳过之意。所谓「押回」是指拂拭、擦拭之义。所谓「不缚」者,谓无法被束缚之意,非黏着附著之说。
§299
299.‘‘Karohī’’ti vattumpi na labbhatīti āṇattiyā eva paṭikkhittattā dvārapālaṃ ‘‘kiṃ na karosī’’tiādinā pariyāyena vattuṃ vaṭṭati. Jātakapakaraṇanti jātakapaṭisaṃyuttaṃ itthipurisādi yaṃ kiñci rūpaṃ adhippetaṃ. ‘‘Parehi kārāpetu’’nti vuttattā buddharūpampi sayaṃ kātuṃ na labhati. Pāḷiyaṃ pañcapaṭikanti jātiādipañcappakāravaṇṇamaṭṭhaṃ.
299. 『做吧』一词,即使召唤,却无所得,因拒绝或推辞之故。守门人以反问如『难道不做吗?』之类,反复询问而延续辩说。所称「本生品」,乃指本生经集中,一切有关男子、女子等形象之事。又因『他人所为』,故即便是佛陀之形象,也无法自行而作。巴利文中「五种对立」乃指生命等五种根本区别之集合体。
§300
300.Upacārona hotīti gabbhassa bahi samantā anuparigamanassa okāso nappahoti. Rukkhaṃ vijjhitvāti tacchitasāradāruṃ aggasamīpe vijjhitvā. Katvāti chidde katvā. Kappakataṃ viya sārakhāṇuke ākoṭetvā evaṃ katameva ‘‘āharimaṃ bhittipāda’’nti vuttaṃ. Upatthambhanatthaṃ bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetunti jiṇṇabhittipādena bahi samānabhāraṃ khāṇukappasīsena ussāpetvā mūlena bhūmiyaṃ patiṭṭhāpetuṃ. Parittāṇatthanti ullittāvalittakuṭiyā ovassanaṭṭhānassa parittāṇatthaṃ. Kiṭikanti tālapaṇṇādīhi katapadalaṃ. Madditamattikanti ovassanachiddassa pidahanatthaṃ vuttaṃ.
300. 「上樑」意指胎儿包围之外的空间,因无连续包围故无间隙。所谓「知树」是指,在有枝叶的梣树临近木梁处察知其位置。所谓「断」是断开连结的意思。类似于金属块与宝石镶嵌般的固定方法,因此说「牵此脚作为撑柱」。所谓「撑地」是以老旧的墙脚,用颗粒状的瓦片加以稳固,借由杠杆的方式使土壤得到支撑。所谓「护墙」是指,在磉石覆土处,利用层层砖瓦交错构筑楼阁斜坡的护栏。所谓「小棘」是用椰子树叶等厚叶片编制的垫板。所谓「柔软壁垫」是用来防止砖缝燃烧剥落之用。
Ubhatokuṭṭaṃ nīharitvā katapadesassāti yathā bahi ṭhitā ujukaṃ anto nisinne na passanti, evaṃ dvārābhimukhaṃ pidahanavasena bhittiñca aññato dvārañca yojetvā kataṭṭhānaṃ vadati. Samantā pariyāgāroti samantato āviddhapamukhaṃ. Vaṃsaṃ datvāti purisappamāṇe pāde nikhaṇitvā tesaṃ upari piṭṭhivaṃsasadisaṃ passavaṃsaṃ ṭhapetvā osāretvā. Ekaṃ daṇḍakoṭiṃ atiuccāya vihārabhittikoṭiyā ekaṃ koṭiṃ nīce vaṃsapiṭṭhiyaṃ ṭhapanavasena daṇḍake pasāretvā. Cakkalayutto kiṭikoti kavāṭaṃ viya vivaraṇathakanasukhatthaṃ cakkalabandhakiṭikaṃ. Pāḷiyaṃ ugghāṭanakiṭikanti āpaṇādīsu anatthikakāle ukkhipitvā, upari ca bandhitvā pacchā otaraṇakiṭikaṃ, kappasīsehi vā upatthambhanīhi ukkhipitvā pacchā otaraṇakiṭikampi.
301. 将两面围墙压实结合所用的垫板,称为「砍板」,如同外部立方柱,保持笔直。由此说明,面对门户的火烧痕迹及墙体联结另一门的情况,即将墙体连接成功的基址。所谓「四面环绕」是指从四周紧密包裹其正面。如「树根横梁」一般撑稳。所谓「竖立树杆」,是将直立的树干插入地面,作为支撑。所言「移栽」是将相应的树杆埋置于地面。所谓「一整根木杆」是指刀杆。所称「甲板」系门类具装饰完善、便于开闭之意。巴利文中的「开启小板」是指用钉子或其他附属物临时加钉,之后解除后称为「关闭小板」,或以瓦片辅助支持后亦称之。
§301
301.Pānīyaṃ otappatīti pānīyabhājanesu ṭhapitapānīyaṃ ātapena santappati.
301. 所谓「水器」,指盛水容器,用以盛放饮用水时,水分能被加热以供饮用。
§303
303.Tayo vāṭeti tayo parikkhepe. Veḷuvāṭanti sabbaṃ dāruparikkhepaṃ saṅgaṇhāti. Kaṇṭakavāṭanti sabbasākhāparikkhepaṃ.
303. 「三种木材」指三种木料分类。「竹木」泛指所有木材类。「刺木」则指所有枝条带刺的木材。
§305
305.Āloko antaradhāyīti yo buddhārammaṇāya pītiyā ānubhāvena mahanto obhāso ahosi, yena cassa padīpasahassena viya vigatandhakāro maggo ahosi, so bahinagare chavasarīrasamākulaṃ duggandhaṃ bībhacchaṃ āmakasusānaṃ pattassa bhayena pītivege mandībhūte antaradhāyi.
「光明消失」者,由缘佛为所缘之喜悦的威力而生起的大光辉消失了。由于那光辉,道路犹如千灯照耀般驱除了黑暗。但当他到达城外堆满尸体、恶臭、可怖、生鲜墓地时,因恐惧而喜悦之势减弱,光明便消失了。
Sataṃhatthīti gāthāya hatthino satasahassānīti evaṃ paccekaṃ sahassa-saddena yojetvā attho ñātabbo. Padavītihārassāti ‘‘buddhaṃ vandissāmī’’ti ratanattayaṃ uddissa gacchato ekapadavītihārassa , tappaccayakusalaphalassāti attho. Tassa soḷasamo bhāgo kalaṃ nāma, taṃ soḷasiṃ kalaṃ yathāvuttā hatthiādayo sabbe nāgghanti nārahanti, nidassanamattañcetaṃ. Anekasatasahassabhāgampi nāgghanti.
「百象」者,偈颂中的「象百千」等,应以各别连接「千」字来理解其义。「足迹功德」者,指为礼敬佛陀而向三宝前往者的一足迹之功德,即由此因缘所生善业果报之义。其十六分之一称为「迦罗」,那十六迦罗,前述的象等一切皆不及、不值,此仅为举例而已。实则不及其无量百千分。
Andhakāro antaradhāyīti puna balavapītiyā āloke samuppanne antaradhāyi. Āsattiyoti taṇhāyo. Vayakaraṇanti deyyadhammamūlaṃ navakammaṃ.
「黑暗消失」者,当强力喜悦之光再次生起时,黑暗便消失了。「执着」者,渴爱也。「修缮」者,以布施为根本的新建工程。
§309
309.Dadeyyāti navakammaṃ adhiṭṭhātuṃ vihāre issariyaṃ dadeyyāti attho. Dinnoti navakammaṃ kātuṃ vihāro dinno, vihāre navakammaṃ dinnanti vā attho.
「应施与」者,应施与在寺院中主持新建工程的权力之义。「已施与」者,为作新建工程而施与了寺院,或在寺院中施与了新建工程之义。
§313-4
313-4.Santhāgāreti sannipātamaṇḍape. Okāseti nivāsokāse. Uddissa katanti saṅghaṃ uddissa kataṃ. Gihivikaṭanti gihīhi kataṃ paññattaṃ, gihisantakanti attho.
「集会堂」者,在集会殿堂中。「处所」者,在住处。「为僧团而作」者,为僧团而作的。「居士所作」者,由居士们所作、所设,属居士所有之义。
Vihārānujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 准许寺院之事的注释完毕。
Senāsanaggāhakathāvaṇṇanā分配住处之事的注释
§318
318.‘‘Chamāsaccayena chamāsaccayenā’’ti idaṃ dvikkhattuṃ paccayadānakālaparicchedadassanaṃ, evaṃ uparipi. ‘‘Taṃ na gāhetabba’’nti vacanassa kāraṇamāha ‘‘paccayeneva hi ta’’ntiādinā, paccayaññeva nissāya tattha vasitvā paṭijagganā bhavissantīti adhippāyo.
「六月期满、六月期满」者,此重复两次是为显示施与资具的时间限定,以下亦同。说明「不应取彼」之语的理由,以「唯依资具」等语说之。意趣是:唯依资具而住于彼处,将有受用之事。
Ubbhaṇḍikāti ukkhittabhaṇḍā bhavissanti. Dīghasālāti caṅkamanasālā. Maṇḍalamāḷoti upaṭṭhānasālā. Anudahatīti pīḷeti. ‘‘Adātuṃ na labbhatī’’ti iminā sañcicca adadantassa paṭibāhane pavisanato dukkaṭanti dīpeti.
『高举物品』者,谓将货物举起持在手中。『长廊』者,即经行廊。『圆形讲堂』者,即侍奉堂。『烧灼』者,即逼迫、压迫之义。以『不得不给』一语,说明故意不给者进入时犯恶作罪。
‘‘Na gocaragāmo ghaṭṭetabbo’’ti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘na tattha manussā vattabbā’’tiādi vuttaṃ. Vitakkaṃ chinditvāti ‘‘iminā nīhārena gacchantaṃ disvā nivāretvā paccaye dassantī’’ti evarūpaṃ vitakkaṃ anuppādetvā. Bhaṇḍappaṭicchādananti paṭicchādanabhaṇḍaṃ. Sarīrappaṭicchādanacīvaranti attho. ‘‘Suddhacittattāva anavajja’’nti idaṃ pucchitakkhaṇe kāraṇācikkhanaṃ sandhāya vuttaṃ na hoti asuddhacittassapi pucchitapañhavisajjane dosābhāvā. Evaṃ pana gate maṃ pucchissantītisaññāya agamanaṃ sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ.
为阐明已说之『不得骚扰施食村』之义,故说『不得在彼处对人说话』等语。『断除寻思』者,谓不生起『见到以此方式出行者,加以阻止,令其施予资具』之类的寻思。『覆盖物品之衣』者,即覆盖物品之布料,义为覆盖身体之衣。『唯因心净故无过』一语,是针对被问之当下说明原因而言,并非指心不净者回答所问之问题时亦无过失。应知此语是针对『若如此前往,彼等将问我』之想法而不前往一事而说。
Paṭijaggitabbānīti khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇasammajjanādīhi paṭijaggitabbāni. Muddavedikāyāti cetiyassa hammiyavedikāya ghaṭākārassa upari caturassavedikāya. Kasmā pucchitabbantiādi yato pakatiyā labhati. Tatthāpi pucchanassa kāraṇasandassanatthaṃ vuttaṃ.
『应当照料』者,谓以修补破损、清扫等方式加以照料。『圆形台基』者,即塔庙楼台之台基,形如瓮状,其上为四方形台基。『为何应当询问』等语,是因为本来就可以得到。在此处说明询问之原因,亦是为了指示缘由。
Paṭikkammāti vihārato apasakkitvā. Tamatthaṃ dassento ‘‘yojanadviyojanantare hotī’’ti āha. Upanikkhepaṃ ṭhapetvāti vaḍḍhiyā kahāpaṇādiṃ ṭhapetvā, khettādīni vā niyametvā. Iti saddhādeyyeti evaṃ heṭṭhā vuttanayena saddhāya dātabbe vassāvāsikalābhavisayeti attho.
『退离』者,谓从精舍退步离开。为说明此义,故言『相距一由旬或两由旬之处』。『存放附加款项』者,谓存放利息所得之咖哈巴纳等钱币,或指定田地等。『如是净施之物』者,义为如上所述之方式,以信心应施予之雨安居期间所得资具之范围。
Vatthu panāti tatruppāde uppannarūpiyaṃ, tañca ‘‘tato catupaccayaṃ paribhuñjathā’’ti dinnakhettādito uppannattā kappiyakārakānaṃ hatthe ‘‘kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjathā’’ti dāyakehi dinnavatthusadisaṃ hotīti āha ‘‘kappiyakārakānaṃ hī’’tiādi.
『然而其物』者,即在彼处生起之金银钱财,此乃因『从彼处取四资具受用』之语所施予之田地等处所生,故与施主所施之物相似,因此说『净人之手中』等语,谓此与施主所施之物同类,应交由净人持有受用。
Saṅghasuṭṭhutāyāti saṅghassa hitāya. Puggalavasenāti ‘‘bhikkhū cīvarena kilamantī’’ti evaṃ puggalaparāmāsavasena, na ‘‘saṅgho kilamatī’’ti evaṃ saṅghaparāmāsavasena.
『为僧团之善』者,即为僧团之利益。『就个人而言』者,谓以『比库们因衣而疲劳』之方式就个人而言,而非以『僧团疲劳』之方式就僧团而言。
‘‘Kappiyabhaṇḍavasenā’’ti sāmaññato vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘cīvarataṇḍulādivaseneva cā’’ti vuttaṃ. Ca-kāro cettha pana-saddatthe vattati, na samuccayattheti daṭṭhabbaṃ. Puggalavaseneva, kappiyabhaṇḍavasena ca apalokanappakāraṃ dassetuṃ ‘‘taṃ pana evaṃ kattabba’’ntiādi vuttaṃ.
「以净财物为由」一语,是泛称,为了阐明其义,故说「仅以袈裟、米粮等为由」。此处「ca」字应理解为转折语气,而非并列连接,须如此知见。为了以个人为由及以净财物为由两种方式,分别示明求听甘马的形式,故说「然彼应如是作」等语。
Cīvarapaccayaṃ sallakkhetvāti saddhādeyyatatruppādādivasena tasmiṃ vassāvāse labbhamānaṃ cīvarasaṅkhātaṃ paccayaṃ ‘‘ettaka’’nti paricchinditvā. Senāsanassāti senāsanaggāhāpanassa. ‘‘Navako vuḍḍhatarassa, vuḍḍho canavakassā’’ti idaṃ senāsanaggāhassa attanāva attano gahaṇaṃ asāruppanti vuttaṃ, dve aññamaññaṃ gāhessantīti adhippāyo. Aṭṭhapi soḷasapi jane sammannituṃ vaṭṭatīti ekakammavācāya sabbepi ekato sammannituṃ vaṭṭati. Niggahakammameva hi saṅgho saṅghassa na karoti. Teneva sattasatikakkhandhake ‘‘ubbāhikakammasammutiyaṃ aṭṭhapi janā ekatova sammatāti.
「审察以袈裟为缘」者,谓于该安居处,以信施所生等方式所能获得的、称为袈裟的资具,确定其数量为「如此之多」。「关于住处」者,谓关于住处的分配。「新戒者为年长者,年长者为新戒者」——此语意在说明:住处分配若由自己为自己取,则不合宜,其意趣在于两者应互相为对方分配。「亦可推举八人乃至十六人」者,谓以一次甘马语,可将所有人一并推举。盖僧团不对僧团作惩治甘马。正因如此,在七百结集篇集中说:「于推举仲裁甘马之认可,八人亦可一并推举。」
Āsanagharanti paṭimāgharaṃ. Maggoti upacārasīmabbhantaragate gāmābhimukhamagge katasālā vuccati. Evaṃ pokkharaṇīrukkhamūlādīsupi.
「座堂」者,谓供奉佛像之堂。「道路」者,谓在近行界内,朝向村落方向的道路上所建之凉亭,即称为道路。池塘、树根等处亦依此类推。
Labhantīti tatravāsino bhikkhū labhanti. Vijaṭetvāti ‘‘ekekassa pahonakappamāṇena viyojetvā. Āvāsesu pakkhipitvāti ‘‘ito uppannaṃ asukasmiṃ asukasmiñca āvāse vasantā pāpetvā gaṇhantū’’ti vācāya upasaṃharitvā. Pavisitabbanti mahālābhe pariveṇe vasitvāva lābho gahetabboti adhippāyo.
「获得」者,谓住于彼处的比库们获得。「分解」者,谓按照每人足够的份量加以分开。「分置于各住处」者,谓以言语传达:「将此处所得之物,送交住于某某住处者领取。」「应入内」者,其意趣是:若获得大量资具,应住于该园区内方可领取。
Ayampīti ettha yo paṃsukūliko paccayaṃ vissajjeti. Teneva vissaṭṭho ayaṃ cīvarapaccayopīti yojanā. Pādamūle ṭhapetvā sāṭakaṃ dentīti paccayadāyakā denti. Etena gahaṭṭhehi pādamūle ṭhapetvā dinnampi paṃsukūlikānampi vaṭṭatīti dasseti. Atha vassāvāsikaṃ demāti vadantīti ettha paṃsukūlikānaṃ na vaṭṭatīti ajjhāharitvā yojetabbaṃ. Vassaṃvutthabhikkhūnanti paṃsukūlikato aññesaṃ bhikkhūnaṃ.
「此亦」者,此处指那位舍弃资具的持尘堆衣者。连结如下:「此袈裟资具,正因被他舍弃,亦成立。」「置于足前施予布料」者,谓资具施主施予。此语表明:即使是在家人置于足前所施之物,对持尘堆衣者亦为合宜。「然若说『我们施予安居资具』」——此处须补入「对持尘堆衣者不合宜」之义加以连结。「已圆满安居的比库们」者,谓除持尘堆衣者以外的其余比库们。
Upanibandhitvā gāhāpetabbanti idha rukkhādīsu vasitvā cīvaraṃ gaṇhathāti paṭibandhaṃ katvā gāhetabbaṃ.
「系缚后令其领取」者,此处谓:住于树木等处后,以「请领取袈裟」为条件加以约束,方令其领取。
Pāṭipadaaruṇatotiādi vassūpanāyikadivasaṃ sandhāya vuttaṃ. Antarāmuttakaṃ pana pāṭipadaṃ atikkamitvāpi gāhetuṃ vaṭṭati. Nibaddhavattaṃ ṭhapetvāti sajjhāyamanasikārādīsu nirantarakaraṇīyesu kattabbaṃ katikavattaṃ katvā. Kasāvaparibhaṇḍanti kasāvarasehi bhūmiparikammaṃ.
『初日黎明』等语,是就入雨安居日而说的。然而,若属于中间解脱期间,则即使已过初日,仍可受取。『除去固定职责』者,谓在诵习、作意等须持续不断履行之事上,已立定约定职责。『以袈裟汁涂地』者,谓以袈裟染料之汁液整治地面。
Tividhampīti pariyattipaṭipattipaṭivedhavasena tividhampi. Sodhetvāti ācārādīsu upaparikkhitvā. Ekacārikavattanti bhāvanākammaṃ. Tañhi gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya ekacārikeneva vattitabbattā evaṃ vuttaṃ. Dasavatthukakathā nāma appicchakathā, santuṭṭhi, paviveka, asaṃsagga, vīriyārambha, sīla, samādhi, paññā, vimutti, vimuttiñāṇadassanakathāti imā dasa.
『三种』者,谓依学习、修行、通达三门而言之三种。『净化』者,谓就威仪等方面加以审察。『独行职责』者,谓修习业处。因为此事须舍弃群聚喧嚣,唯以独行方式奉行,故如此说。所谓『十事论』,即少欲之论、知足、远离、不交杂、发勤精进、戒、定、慧、解脱、解脱知见之论,共此十种。
Dantakaṭṭhakhādanavattanti dantakaṭṭhamāḷake nikkhittesu dantakaṭṭhesu ‘‘divase divase ekameva dantakaṭṭhaṃ gahetabba’’ntiādinā (pārā. aṭṭha. 1.109) adinnādāne dantaponakathāyaṃ vuttaṃ vattaṃ. Pattaṃ vā…pe… na kathetabbanti pattaguttatthāya vuttaṃ. Visabhāgakathāti tiracchānakathā. Khandhakavattanti vattakkhandhake (cūḷava. 365) āgataṃ piṇḍacārikavattato avasiṭṭhavattaṃ tassa ‘‘bhikkhācāravatta’’nti visuṃ gahitattā.
『嚼齿木职责』者,谓在放置齿木之架上所陈列的齿木中,依『每日只可取一支齿木』等规定——此规定见于《巴拉基咖注》第一册第一百零九节不与取品中关于牙签之论述——所说之职责。『钵……乃至……不得谈论』者,谓为护持钵而所说之规定。『非类之谈』者,谓关于畜生之谈论。『篇集职责』者,谓《小品》第三百六十五节职责篇集中所载,除托钵行乞职责之外的其余职责——因托钵行乞职责已另立为『乞食行仪』单独收录。
Idāni yaṃ dāyakā pacchimavassaṃvutthānaṃ vassāvāsikaṃ denti, tattha paṭipajjanavidhiṃ dassetuṃ ‘‘pacchimavassūpanāyikadivase panā’’ti āraddhaṃ. Āgantuko sace bhikkhūti cīvare gāhite pacchā āgato āgantuko bhikkhu. Pattaṭṭhāneti vassaggena pattaṭṭhāne. Paṭhamavassūpagatāti āgantukassa āgamanato puretarameva pacchimikāya vassūpanāyikāya vassūpagatā. Laddhaṃ laddhanti punappunaṃ dāyakānaṃ santikā āgatāgatasāṭakaṃ.
今为示明施主施予后雨安居住者之雨安居物时应如何受取之法,故以『然而,在后雨安居日』为始而说。『若有客比库』者,谓在衣已受取之后方才到来的客比库。『应得之位』者,谓依雨安居结束之序所应得的位次。『先已入前雨安居者』者,谓在客比库到来之前,已依后雨安居日入安居者。『所得所得』者,谓从施主处一批批陆续送来的布料。
Neva vassāvāsikassa sāminoti chinnavassattā vuttaṃ. Paṭhamameva katikāya katattā ‘‘neva adātuṃ labhantī’’ti vuttaṃ, dātabbaṃ vārentānaṃ gīvā hotīti adhippāyo. Tesameva dātabbanti vassūpagatesu aladdhavassāvāsikānaṃ ekaccānameva dātabbaṃ.
『非雨安居住者之主人』者,此语因其雨安居已中断而说。因为最初已立约定,故说『不得不施』,其意趣是:对于阻止施予者,将有所亏欠。『应施予彼等』者,谓在已入雨安居者当中,未获得雨安居物的某些人,方应施予。
Bhatiniviṭṭhanti pānīyupaṭṭhānādibhatiṃ katvā laddhaṃ. Saṅghikaṃ panātiādi kesañci vādadassanaṃ. Tattha apalokanakammaṃ katvā gāhitanti ‘‘chinnavassānaṃ vassāvāsikañca idāni uppajjanakavassāvāsikañca imesaṃ dātuṃ ruccatī’’ti anantare vuttanayena apalokanaṃ katvā gāhitaṃ saṅghena dinnattā vibbhantopi labhati. Pageva chinnavasso. Paccayavasena gāhitaṃ pana temāsaṃ vasitvā gahetuṃ attanā, dāyakehi ca anumatattā bhatiniviṭṭhampi chinnavassopi vibbhantopi na labhatīti keci ācariyā vadanti. Idañca pacchā vuttattā pamāṇaṃ. Teneva vassūpanāyikadivase eva dāyakehi dinnavassāvāsikaṃ gahitabhikkhuno vassacchedaṃ akatvā vāsova heṭṭhā vihito, na pānīyupaṭṭhānādibhatikaraṇavattaṃ. Yadi hi taṃ niviṭṭhameva siyā, bhatikaraṇameva vidhātabbaṃ. Tasmā vassaggena gāhitaṃ chinnavassādayo na labhantīti veditabbaṃ.
『以服务所得』者,谓以提供饮水供给等服务而获得之物。『然而僧团所有』等语,是显示某些人的主张见解。其中,『经求听甘马受取』者,谓以『愿将此物施予雨安居已中断者、及现今新入雨安居者』之方式,依前文所述之法作求听甘马后受取——因系由僧团所施予,故即使已还俗者亦可获得,何况雨安居已中断者。然而,以资具之名义受取者,须住满三个月方可自行受取;又因施主亦已同意,故某些老师说:即使是以服务所得之物,雨安居已中断者及已还俗者亦不得受取。此说因置于后文,故为准量。正因如此,对于在入雨安居日当天即已受取施主所施雨安居物的比库,以下所规定的是不中断其雨安居而令其继续住满,而非提供饮水供给等服务之职责。若该物确实是以服务所得,则应规定须履行服务职责。因此,应知:以雨安居结束之序受取者,雨安居已中断者等不得受取。
‘‘Saṅghikaṃ hotī’’ti etena vutthavassānampi vassāvāsikabhāgo saṅghikato amocito tesaṃ vibbhamena saṅghiko hotīti dasseti. Labhatīti ‘‘mama pattabhāgaṃ etassa dethā’’ti dāyake sampaṭicchāpenteneva saṅghikato viyojitaṃ hotīti vuttaṃ.
「属于僧团」者,以此显示:即使已出瓦萨者,其瓦萨住者之份额未从僧团所有中解除,则因彼等之离去,而成为僧团所有。「获得」者,谓施者说「将我之应得份额给与此人」而令受取时,即从僧团所有中分离。
Varabhāgaṃ sāmaṇerassāti tassa paṭhamagāhattā, therena pubbe paṭhamabhāgassa gahitattā, idāni gayhamānassa dutiyabhāgattā ca vuttaṃ.
「上等份额归沙玛内拉」者,因彼先取故,因长老先前已取第一份故,今所取者为第二份故,如是说。
Senāsanaggāhakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 分配住处之事的注释完毕。
Upanandavatthukathāvaṇṇanā伍波难德事的注释
§319
319. Pāḷiyaṃ ubhayattha paribāhiroti kamena ubhayassapi muttattā vuttaṃ, na sabbathā ubhayato paribāhirattā. Tenāha ‘‘pacchime…pe… tiṭṭhatī’’ti.
「319. 于圣典中,两处皆『外于两者』」者,因依次第外于两者故说,非完全外于两者。故说「最后者……住立」。
§320
320.Yaṃ tiṇṇaṃ pahotīti mañcapīṭhavinimuttaṃ yaṃ āsanaṃ tiṇṇaṃ sukhaṃ nisīdituṃ pahoti, idaṃ pacchimadīghāsanaṃ. Ettha mañcapīṭharahitesu asamānāsanikāpi tayo nisīdituṃ labhanti. Mañcapīṭhesu pana dve. Adīghāsanesu mañcapīṭhesu samānāsanikā eva dve nisīdituṃ labhanti duvaggasseva anuññātattā.
「320. 凡足供三人者」,谓除床椅外,凡座位足以令三人安乐坐者,此为最后长座。于此,在无床椅之不等座者,三人亦得坐。然于床椅,则二人。于非长座之床椅,唯等座者二人得坐,因仅许二众故。
Hatthinakho heṭṭhābhāge etassa atthīti hatthinakho, pāsādo. Pāsādassa nakho nāma heṭṭhimabhāgo pādanakhasadisattā, so sabbadisāsu anekehi hatthirūpehi samalaṅkato ṭhito. Tassūpari kato pāsādo hatthikumbhe patiṭṭhito viya hotīti āha ‘‘hatthikumbhe patiṭṭhita’’nti. Suvaṇṇarajatādivicitrānīti saṅghikasenāsanaṃ sandhāya vuttaṃ. Puggalikaṃ pana suvaṇṇādivicitraṃ bhikkhussa sampaṭicchitumeva na vaṭṭati ‘‘na kenaci pariyāyena jātarūparajataṃ sāditabba’’nti (mahāva. 299) vuttattā. Tenevettha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā’’ti na vuttaṃ, gonakādiakappiyabhaṇḍavisaye eva vuttaṃ ekabhikkhussāpi tesaṃ gahaṇe dosābhāvā. Gihivikaṭanīhārenāti gihīhi katanīhārena, gihīhi attano santakaṃ attharitvā dinnaniyāmenāti attho. Labbhantīti nisīdituṃ labbhanti.
「象爪」者,于其下方有此故为象爪,即楼阁。楼阁之爪者,名为下方部分,因似足爪故,彼于一切方向以众多象形装饰而立。于其上所造之楼阁如立于象腹,故说「立于象腹」。「金银等种种」者,就僧团住所而说。然个人之金银等种种,比库连受取亦不许,因说「不应以任何方式受用金银」故。因此,于此注疏中未说「于僧团住处或个人住处」,唯就羊毛毯等不净物之范围而说,因单一比库取彼等亦无过失。「以在家人所铺设者」,谓以在家人所铺设者,义为:以在家人铺设自己所有而给与之规定。「得」者,谓得坐。
Upanandavatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 伍波难德事论注释结束。
Avissajjiyavatthukathāvaṇṇanā不可舍弃物事论注释
§321
321.Arañjaroti bahuudakagaṇhanikā mahācāṭi, jalaṃ gaṇhitumalanti arañjaro.
「321. 阿兰迦罗」者,多水取器之大钵,为取水故为阿兰迦罗。
Thāvarena ca thāvarantiādīsu pañcasu koṭṭhāsesu purimadvayaṃ thāvaraṃ, pacchimattayaṃ garubhaṇḍanti veditabbaṃ. Samakameva detīti ettha ūnakaṃ dentampi vihāravatthusāmantaṃ gahetvā dūrataraṃ dukkhagopaṃ vissajjetuṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Vakkhati hi ‘‘bhikkhūnaṃ ce mahagghataraṃ…pe… sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321). Jānāpetvāti bhikkhusaṅghassa jānāpetvā, apaloketvāti attho. ‘‘Nanu tumhākaṃ bahutarā rukkhāti vattabba’’nti idaṃ sāmikesu attano bhaṇḍassa mahagghataṃ ajānitvā dentesu taṃ ñatvā theyyacittena gaṇhato avahāro hotīti vuttaṃ.
关于「固定物」,在「固定物」等五类份额中,前两类为固定物,后三类为重物,应当了知。关于「等量给予」,此处应当了知:即使给予不足量者,亦可取用毗诃罗地界附近之物,将较远处难以保管之物转让,此乃合宜。如后文将说:「若比库们〔所得〕价值更高……乃至……可以接受。」关于「告知」,意为告知比库僧团、求听之后。「难道不应说『你们的树木更多』吗?」——此句是说:当物主不知自己财物价值之高而给予时,若受者知其价值而以盗心取之,则构成劫夺。
Vihārena vihāro parivattetabboti savatthukena aññesaṃ bhūmiyaṃ katapāsādādinā, avatthukena vā savatthukaṃ parivattetabbaṃ. Avatthukaṃ pana avatthukeneva parivattetabbaṃ. Kevalaṃ pāsādassa bhūmito athāvarattā. Evaṃ thāvaresupi thāvaravibhāgaṃ ñatvāva parivattetabbaṃ.
毗诃罗应以毗诃罗互换——即以有地基者,在他人土地上所建的楼阁等,与无地基者互换为有地基之物。而无地基者,则只能以无地基者互换。这仅因楼阁相对于地基而言属于非固定物。如此,在固定物之中,亦应了知固定物的分类之后再行互换。
‘‘Kappiyamañcā sampaṭicchitabbā’’ti iminā suvaṇṇādivicittaṃ akappiyamañcaṃ ‘‘saṅghassā’’ti vuttepi sampaṭicchituṃ na vaṭṭatīti dasseti. ‘‘Vihārassa demā’’ti vutte saṅghassa vaṭṭati, na puggalassa khettādi viyāti daṭṭhabbaṃ. Etesūti mañcādīsu. Kappiyākappiyaṃ vuttanayamevāti āsandītūlikādivinicchayesu vuttanayameva. Akappiyaṃ vāti āsandīādi, pamāṇātikkantaṃ bimbohanādi ca. Mahagghaṃ kappiyaṃ vāti suvaṇṇādivicittaṃ kappiyavohārena dinnaṃ.
「应接受合宜的床」——以此表明:即使说「属于僧团」,以金等装饰的不合宜之床,亦不得接受。说「我们施予毗诃罗」时,僧团可以接受,个人则不可,如同田地等,应当了知。「在这些」——即在床等之中。「合宜与不合宜,依已说之方式」——即依在坐具、棉垫等判别中所说的方式。「不合宜者」——如坐具等,以及超过规定尺寸的枕头等。「价值高的合宜物」——即以金等装饰、以合宜之名义所给予者。
‘‘Kāḷaloha…pe… bhājetabbo’’ti vuttattā vaṭṭakaṃsalohamayampi bhājanaṃ puggalikampi sampaṭicchitumpi pariharitumpi vaṭṭati puggalapariharitabbasseva bhājetabbattāti vadanti. Taṃ upari ‘‘kaṃsalohavaṭṭalohabhājanavikati saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭā vā vaṭṭatī’’tiādikena mahāpaccarivacanena virujjhati. Imassa hi ‘‘vaṭṭalohakaṃsalohānaṃ yena kenaci kato sīhaḷadīpe pādaggaṇhanako bhājetabbo’’ti vuttassa mahāaṭṭhakathāvacanassa paṭikkhepāya taṃ mahāpaccarivacanaṃ pacchā dassitaṃ. Tasmā vaṭṭalohakaṃsalohamayaṃ yaṃ kiñci pādaggaṇhanakavārakampi upādāya abhājanīyameva. Gihīhi diyyamānampi puggalassa sampaṭicchitumpi na vaṭṭati. Pārihāriyaṃ na vaṭṭatīti pattādiparikkhāraṃ viya sayameva paṭisāmetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭati. Gihisantakaṃ viya ārāmikādayo ce sayameva gopetvā viniyogakāle ānetvā paṭinenti, paribhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Paṭisāmetvā bhikkhūnaṃ dethā’’ti vattumpi vaṭṭati.
由于已说「黑铁……乃至……应分配」,有人主张:铜铁所制的器皿,即使是个人所有,亦可接受、保管,因为应分配者仅限于个人保管之物。然而此说与后文「铜铁、圆铁所制器皿的变卖品,可作僧团共用或由在家人变卖」等大巴差利之说相抵触。盖大巴差利之说,乃是为了驳斥大注疏所言「圆铁、铜铁所制、无论何人在僧伽罗岛所造的脚踏器,应予分配」而于后文加以示明。因此,凡圆铁、铜铁所制的任何脚踏器类,一概不得分配。即使由在家人所给予,个人亦不得接受。「不得自行保管使用」——意为不得如钵等资具一般自行收存受用。若在家人之物由净人等自行保管,待需用时取来交还,则可受用。亦可说「收好后交给比库们」。
Paṇṇasūci nāma lekhanīti vadanti. ‘‘Attanā laddhānipī’’tiādinā paṭiggahaṇe doso natthi, pariharitvā paribhogova āpattikaroti dasseti. Yathā cettha, evaṃ upari abhājanīyavāsiādīsu attano santakesupi.
「叶针」,据说是指书写用具。「即使是自己所得」等语,表明接受时无过失,唯有保管后受用才构成犯戒。此处如此,上文中不得分配的居住者等,对于自己所有之物亦同。
Anāmāsampīti suvaṇṇādimayampi sabbaṃ taṃ āmasitvāpi paribhuñjituṃ vaṭṭati. Upakkhareti upakaraṇe. Aḍḍhabāhuppamāṇā nāma aḍḍhabāhumattā. Aḍḍhabyāmamattātipi vadanti. Yottānīti cammarajjukā.
「即使是不得触碰之物」——即使是金等所制之物,触碰后亦可受用。「作为资具」——即作为辅助工具。「半臂之量」,名为半臂长。亦有说「半寻之量」。「皮绳」——即皮革制成的绳索。
Aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattopīti tasaradaṇḍādisūciākāratanudaṇḍakamattopi. Rittapotthakopīti alikhitapotthako. Idañca paṇṇappasaṅgena vuttaṃ.
『八指针杆量』者,谓如箭杆等针形之细杆量。『空白书册』者,谓未经书写之书册。此乃就叶片之缘由而说。
‘‘Ghaṭṭanaphalakaṃ ghaṭṭanamuggaro’’ti idaṃ rajitacīvaraṃ ekasmiṃ maṭṭhe daṇḍamuggare veṭhetvā ekassa maṭṭhaphalakassa upari ṭhapetvā upari aparena maṭṭhaphalakena nikujjitvā eko upari akkamitvā tiṭṭhati. Dve janā upari phalakaṃ dvīsu koṭīsu gahetvā aparāparaṃ ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ karonti, etaṃ sandhāya vuttaṃ. Hatthe ṭhapāpetvā hatthena paharaṇaṃ pana niṭṭhitarajanassa cīvarassa allakāle kātabbaṃ. Idaṃ pana phalakamuggarehi ghaṭṭanaṃ sukkhakāle thaddhabhāvavimocanatthanti daṭṭhabbaṃ. Ambaṇanti ekadoṇikanāvāphalakehi pokkharaṇīsadisaṃ kataṃ. Pānīyabhājanantipi vadanti. Rajanadoṇīti ekadārunāva kataṃ rajanabhājanaṃ. Udakadoṇīpi ekadārunāva kataṃ udakabhājanaṃ.
『磨平板与磨平槌』者,此谓将已染色之袈裟卷绕于一根磨平木棒上,置于一块磨平木板之上,再以另一块磨平木板从上方覆盖,一人站立踩踏其上,另两人各执上方木板两端,交替来回拉推——此语即就此情形而说。至于将袈裟置于手上以手拍打,则应在染色完毕之袈裟尚湿之时进行。而以木板与木槌拍打,则应理解为在干燥之时,为使其僵硬之状得以舒解。『水槽』者,以单木独木舟之木板制成,形如莲池。亦有称之为『饮水器』者。『染色槽』者,以单根木材制成之染色容器。『水桶』者,以单根木材制成之盛水容器。
Bhūmattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭatīti akappiyacammaṃ sandhāya vuttaṃ. Tattha bhūmattharaṇasaṅkhepena sayitumpi vaṭṭatiyeva. ‘‘Paccattharaṇagatika’’nti iminā mañcādīsu attharitabbaṃ mahācammaṃ eḷakacammaṃ nāmāti dasseti.
『可作铺地之用』者,此就不净皮革而说。就此而言,以铺地之皮革折叠后亦可用于睡卧。『用作个人铺垫』者,以此表明:应铺于床榻等处之大皮革,名为羊皮。
Chattamuṭṭhipaṇṇanti tālapaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Pattakaṭāhanti pattapacanakaṭāhaṃ.
『伞柄叶片』者,此就棕榈叶而说。『钵形锅』者,谓用于煮钵之锅。
Avissajjiyavatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 不可舍弃物事论注释结束。
Navakammadānakathāvaṇṇanā授予新作事务论注释
§323
323. Pāḷiyaṃ piṇḍanikkhepanamattenātiādīsu khaṇḍaphullaṭṭhāne mattikāpiṇḍaṭṭhapanaṃ piṇḍanikkhepanaṃ nāma. Navakammanti navakammasammuti. Aggaḷavaṭṭi nāma kavāṭabandho. Chādanaṃ nāma tiṇādīhi gehacchādanaṃ. Bandhanaṃ nāma daṇḍavalliādīhi chadanabandhanameva. Catuhatthavihāreti vitthārappamāṇato vuttaṃ. Ubbedhato pana anekabhūmakattā vaḍḍhakīhatthena vīsatihatthopi nānāsaṇṭhānavicittopi hoti. Tenassa catuvassikaṃ navakammaṃ vuttaṃ. Evaṃ sesesupi.
在巴利原典中,『仅作填塞之用』等语——在破损裂缝之处填入泥团,名为『填塞』。『新作』者,谓新作之认可。『门闩环』者,名为门扇之系缚。『覆盖』者,谓以茅草等覆盖房屋。『绑缚』者,即以木棒、藤蔓等绑缚覆盖物。『四肘宽之住所』者,就宽度之量而说。至于高度,则因有多层楼之故,以木匠之肘计可达二十肘,且形状各异、多姿多彩。因此,其新作之认可说为四年。其余各处亦同此理解。
Pāḷiyaṃ sabbe vihāreti bhummatthe upayogabahuvacanaṃ. Ekassa sabbesu vihāresu navakammaṃ detīti attho. Sabbakālaṃ paṭibāhantīti navakammikā attano gāhitaṃ varaseyyaṃ sampattānaṃ yathāvuḍḍhaṃ akatvā utukālepi paṭibāhanti.
在巴利原典中,『一切住所』乃位格用于受格之复数形式,意谓:一人为一切住所施作新作。『阻止一切时机』者,谓主持新作者,对于前来之人不依长幼次序安排上好卧处,乃至在季节之时亦加以阻拦。
‘‘Sace so āvāso jīratī’’tiādi pāḷimuttakavinicchayo. Mañcaṭṭhānaṃ datvāti mañcaṭṭhānaṃ puggalikaṃ datvā. Tibhāganti tatiyabhāgaṃ. Evaṃ vissajjanampi thāvarena thāvaraparivattanaṭṭhāne eva pavisati, na itarathā sabbasenāsanānaṃ vinassanato. Sace saddhivihārikānaṃ dātukāmo hotīti sace so saṅghassa bhaṇḍakaṭṭhapanaṭṭhānaṃ vā aññesaṃ bhikkhūnaṃ vasanaṭṭhānaṃ vā dātuṃ na icchati, attano saddhivihārikānaññeva dātukāmo hoti, tādisassa tuyhaṃ puggalikameva katvā jaggāti na sabbaṃ tassa dātabbanti adhippāyo. Tattha pana kattabbavidhiṃ dassento āha ‘‘kamma’’ntiādi. Evañhītiādimhi vayānurūpaṃ tatiyabhāge vā upaḍḍhabhāge vā gahite taṃ bhāgaṃ dātuṃ labhatīti attho.
「若该住所已老旧」等,此为离开巴利原文的判决分析。『给予床位』者,即给予个人专属的床位。『三分之一』者,即第三份。如此,转让亦只在以固定财产换取固定财产之处方可成立,否则不然,因为一切住所将会毁坏灭失。『若欲给予同住弟子』者,若该人不愿将僧团存放物品之处或其他比库居住之处给予僧团,而只想给予自己的同住弟子,对于这样的人,其意趣是:「将其作为你个人的财产加以照管」,意即不应将全部都给予他。于此,为示应作之法,故说「甘马」等。「如此」等中,其义为:依年龄相应,若取得三分之一或二分之一,则得给予该份。
Yenāti tesu dvīsu bhikkhūsu yena. So sāmīti tassā bhūmiyā vihārakaraṇe sova sāmī, taṃ paṭibāhitvā itarena na kātabbanti adhippāyo. So hi paṭhamaṃ gahito. Akataṭṭhāneti cayādīnaṃ akatapubbaṭṭhāne. Cayaṃ vā pamukhaṃ vāti saṅghikasenāsanaṃ nissāya tato bahi cayaṃ bandhitvā, ekaṃ senāsanaṃ vā. Bahikuṭṭeti kuṭṭato bahi, attano kataṭṭhāneti attho.
『由彼』者,即在那两位比库之中,由彼。『彼为主人』者,即在建造该地之住所一事上,彼即为主人,其意趣是:排除彼之后,不应由另一人来建造。因为他是最先取得的。『未建之处』者,即在从未建造过砌石等的地方。『砌石或前廊』者,即依托僧团住所,在其外侧砌筑围墙,或一处住所。『外墙』者,即墙壁之外,其义为自己所建之处。
Navakammadānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 授予新作事务论注释结束。
Aññatraparibhogapaṭikkhepādikathāvaṇṇanā禁止在别处受用等事论注释
§324
324.Vaḍḍhikammatthāyāti yathā tammūlagghato na parihāyati, evaṃ kattabbassa evaṃ nipphādetabbassa mañcapīṭhādino atthāya.
『为增益之事』者,即为使其不从原有价值减损,为应如此完成、应如此制作的床、椅等之用途。
Cakkalikanti pādapuñchanatthaṃ cakkākārena kataṃ. Paribhaṇḍakatabhūmi vāti kāḷavaṇṇādikatasaṇhabhūmi vā. Senāsanaṃ vāti mañcapīṭhādi vā.
『脚垫』者,即为擦脚而制成车轮形状之物。『或已整治之地』者,即涂以黑色等而制成的光滑地面。『或住所』者,即床、椅等。
‘‘Tathevavaḷañjetuṃ vaṭṭatī’’ti iminā nevāsikehi dhotapādādīhi vaḷañjanaṭṭhāne sañcicca adhotapādādīhi vaḷañjantasseva āpatti paññattāti dasseti.
「同样地,使用亦应当」一语,以此表明:此处所制定的犯罪,仅针对在常住者已洗脚等之后使用该处,而故意以未洗脚等使用者,而非其他情形。
‘‘Dvārampī’’tiādinā sāmaññato vuttattā dvāravātapānādayo aparikammakatāpi na apassayitabbā. Ajānitvā apassayantassapi idha lomagaṇanāya āpatti.
「连门也」等,因系泛泛而说,故门、窗等即使未经整治,也不应倚靠。即便不知情而倚靠者,在此亦依毛发计数而成犯。
Aññatraparibhogapaṭikkhepādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 除受用拒绝等说之阐释已毕。
Saṅghabhattādianujānanakathāvaṇṇanā僧食等允许说之阐释
§325
325.Uddesabhattaṃnimantananti imaṃ vohāraṃ pattānīti ettha iti-saddo ādiattho, uddesabhattaṃ nimantanantiādivohāraṃ pattānīti attho. Tampīti saṅghabhattampi.
「胜解食受邀」等语词——此处「等」字表示起首之义,意即「胜解食受邀」等诸语词。「彼亦」者,谓僧团食亦然。
Saṅghabhattādianujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 僧食等允许说之阐释已毕。
Uddesabhattakathāvaṇṇanā指定食说之阐释
Bhojanasālāyāti bhattuddesaṭṭhānaṃ sandhāya vuttaṃ. Ekavaḷañjanti ekadvārena vaḷañjitabbaṃ. Nānānivesanesūti nānākulassa nānūpacāresu nivesanesu.
「食堂」者,此乃就分配食物之处所而说。「单门出入」者,谓须经由单一门道方可进出。「各别住所」者,谓各族姓、各门庭之住所。
Nisinnassapi niddāyantassapīti anādare sāmivacanaṃ, vuḍḍhatare niddāyante navakassa gāhitaṃ suggahitanti attho.
「即便坐着、即便打盹」——此为表示轻忽之属格用法,意谓:即便年长者在打盹,新学者所取亦为善取。
Vissaṭṭhadūtoti yathāruci vattuṃ labhanato nirāsaṅkadūto. Pucchāsabhāgenāti pucchāvacanapaṭibhāgena. ‘‘Ekā kūṭaṭṭhitikā nāmā’’ti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘rañño vā hī’’tiādi vuttaṃ.
「自由使者」者,因其可随意陈述,故无所顾虑。「以问语相当」者,谓以与问语相对应之语。为阐明「有一名为单顶立者」所说之义,故说「或如王……」等语。
Sabbaṃ pattassāmikassa hotīti cīvarādikampi sabbaṃ pattassāmikasseva hoti, mayā bhattameva sandhāya vuttaṃ, na cīvarādinti vatvā gahetuṃ na vaṭṭatīti attho.
「一切皆归钵主所有」——谓衣等一切亦皆归钵主所有;我所说乃专就食物而言,并非就衣等而说——以此理由而取,则不应当。
Akatabhāgonāmāti āgantukabhāgo nāma, adinnapubbabhāgoti attho.
「所谓未分之份」者,即来客之份,意谓先前尚未给予之份额。
Kiṃ āharīyatīti avatvāti ‘‘katarabhattaṃ vā tayā āharīyatī’’ti dāyakaṃ apucchitvā. Pakatiṭṭhitikāyāti uddesabhattaṭṭhitikāya.
『未言取何食』者,即未問施主『你取的是哪一種食物』。『依常設食』者,即依指定食而常設之食。
Uddesabhattakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 指定食说之阐释已毕。
Nimantanabhattakathāvaṇṇanā邀请食说之阐释
Vicchinditvāti ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti padaṃ avatvā. Tenevāha ‘‘bhattanti avadantenā’’ti.
『截斷』者,即未說『請取食物』此語。因此才說『未言食物者』。
Ālopasaṅkhepenāti ekekapiṇḍavasena, evañca bhājanaṃ uddesabhatte na vaṭṭati. Tattha hi ekassa pahonakappamāṇeneva bhājetabbaṃ.
『以一摶為單位』者,即以每一摶飯為單位;如此則缽盂不適用於指定食。蓋於指定食中,應按足供一人之份量分配。
Āruḷhāyeva mātikaṃ, saṅghato aṭṭha bhikkhūti ettha ye mātikaṃ āruḷhā, te aṭṭha bhikkhūti yojetabbaṃ. Uddesabhattanimantanabhattādisaṅghikabhattamātikāsu nimantanabhattamātikāya ṭhitivasena āruḷhe bhattuddesakena vā sayaṃ vā saṅghato uddisāpetvā gahetvā gantabbaṃ, na attano rucite gahetvāti adhippāyo. Mātikaṃ āropetvāti ‘‘saṅghato gaṇhāmī’’tiādinā vuttamātikābhedaṃ dāyakassa viññāpetvāti attho.
『已登錄名冊,從僧團得八位比庫』——此處應將『已登錄名冊者』與『八位比庫』相連解讀。在指定食、邀請食等僧團食的名冊中,依邀請食名冊的登錄方式,應由食物指定人或自行向僧團申報後領取前往,而非依自己喜好領取,此為其意趣。『登錄名冊』者,即向施主告知所說名冊之類別——如『我從僧團領取』等——之義。
Paṭibaddhakālato pana paṭṭhāyāti tattheva vāsassa nibaddhakālato paṭṭhāya.
『從繫縛時起』者,即從於彼處安住之繫縛時起。
Nimantanabhattakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 邀请食事注释阐释完毕。
Salākabhattakathāvaṇṇanā筹食事注释阐释
Upanibandhitvāti likhitvā. Gāmavasenapīti yebhuyyena samalābhagāmavasenapi. Bahūni salākabhattānīti tiṃsaṃ vā cattārīsaṃ vā bhattāni. ‘‘Sace hontī’’ti ajjhāharitvā yojetabbaṃ.
『記錄下來』者,即書寫之義。『乃至依村落』者,即大體上依收益相當之村落。『許多籌食』者,即三十或四十份食物。應補入『若有』一語後連讀。
Sallakkhetvāti tāni bhattāni pamāṇavasena sallakkhetvā. Niggahena datvāti dūraṃ gantuṃ anicchantassa niggahena sampaṭicchāpetvā datvā. Puna vihāraṃ āgantvāti ettha vihāraṃ anāgantvā bhattaṃ gahetvā pacchā vihāre attano pāpetvā bhuñjitumpi vaṭṭati.
「观察后」者,依量观察那些食物后。「以制止而给予」者,对不愿远行者,以制止令其接受后给予。「再回到寺院」者,此处即使未回到寺院而取得食物,之后在寺院令自己得到后食用,亦是允许的。
Ekagehavasenāti vīthiyampi ekapasse gharapāḷiyā vasena. Uddisitvāpīti asukakule salākabhattāni tuyhaṃ pāpuṇantīti vatvā.
「依一家之方式」者,即使在街道上,亦依一侧的房屋行列之方式。「即使指定后」者,说「在某家的筹食轮到你」后。
Vāragāmeti atidūrattā vārena gantabbagāme. Saṭṭhito vā paṇṇāsato vāti daṇḍakammatthāya udakaghaṭaṃ sandhāya vuttaṃ. Vihāravāroti sabbabhikkhūsu bhikkhatthāya gatesu vihārarakkhaṇavāro.
「轮次村」者,因过远而须轮次前往之村。「六十或五十」者,此依杖作与水瓶而说。「寺院轮次」者,当一切比库外出乞食时,守护寺院之轮次。
Tesanti vihāravārikānaṃ. Phātikammamevāti vihārarakkhaṇakiccassa pahonakapaṭipādanameva. Ekasseva pāpuṇantīti divase divase ekekasseva pāpitānīti attho.
「彼等的」者,寺院轮值者的。「仅足够之作务」者,仅足以完成守护寺院职责之供给。「仅轮到一人」者,意为日日仅令一一人得到。
Rasasalākanti ucchurasasalākaṃ. ‘‘Salākavasena gāhitattā pana na sāditabbā’’ti idaṃ asāruppavasena vuttaṃ, na dhutaṅgabhedavasena. ‘‘Saṅghato nirāmisasalākā…pe… vaṭṭatiyevā’’ti (visuddhi. 1.26) hi visuddhimagge vuttaṃ. Aggabhikkhāmattanti ekakaṭacchubhikkhāmattaṃ. Laddhā vā aladdhā vā svepi gaṇheyyāsīti laddhepi appamattatāya vuttaṃ. Tenāha ‘‘yāvadatthaṃ labhati…pe… alabhitvā ‘sve gaṇheyyāsī’ti vattabbo’’ti.
「味筹」者,甘蔗汁筹。「然而依筹而取得故不应尝味」者,此依不相应之方式而说,非依头陀支分别之方式。因《清净道论》中说「从僧团得无贪筹……乃至……确实允许」。「仅一勺食之量」者,仅一木勺食之量。「得或不得,明日亦应取」者,即使已得,因其量少故如是说。故说「得到足够之量……乃至……若未得应告知『明日应取』」。
Tatthāti tasmiṃ disābhāge. Taṃ gahetvāti taṃ vāragāme salākaṃ attano gahetvā. Tenāti disaṃgamikato aññena tasmiṃ disaṃgamike. Devasikaṃ pāpetabbāti upacārasīmāya ṭhitassa yassa kassaci vassaggena pāpetabbā. Evaṃ etesu agatesu āsannavihāre bhikkhūnaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati itarathā saṅghikato.
「于彼处」者,在彼方分。「取彼后」者,在彼轮次村自己取得筹后。「由彼」者,由前往彼方分者之外的另一人,在彼前往方分者。「应日日令得」者,对住于近行界内之任何人,应依瓦萨而令其得到。如是当彼等未前往时,邻近寺院之比库们食用是允许的,否则属僧团所有。
Amhākaṃ gocaragāmevāti salākabhattadāyakānaṃ gāmaṃ sandhāya vuttaṃ. Vihāre therassa pattasalākabhattanti vihāre ekekasseva ohīnattherassa sabbasalākānaṃ attano pāpanavasena pattasalākabhattaṃ.
『我等之托钵村』者,此语针对施予签食的村庄而说。『寺院中长老之钵签食』者,谓在寺院中,凡被留置之长老,以其自身领取之方式,获得所有签食中属于其钵份的签食。
Salākabhattakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 筹食事注释阐释完毕。
Pakkhikabhattādikathāvaṇṇanā半月食等事注释阐释
‘‘Svepakkho’’ti ajja pakkhikaṃ na gāhetabbanti aṭṭhamiyā bhuñjitabbaṃ sattamiyā bhuñjanatthāya na gāhetabbaṃ, dāyakehi niyamitadivaseneva gāhetabbanti attho. Tenāha ‘‘sace panā’’tiādi. Sve lūkhanti ajja āvāhamaṅgalādikaraṇato atipaṇītabhojanaṃ karīyati, sve tathā na bhavissati, ajjeva bhikkhū bhojessāmīti adhippāyo.
『明日乃半月斋日』者,意谓今日不应领取半月食——即第八日应食之份,不应为第七日食用而领取,应于施主所规定之日方可领取,此乃其义。因此说『若然』等语。『明日粗劣』者,意谓今日因举行婚礼等庆典,故备办极为精美之饮食;明日将不复如此,故今日即当供养比库——此乃其用意。
Pakkhikabhattato uposathikassa bhedaṃ dassento āha ‘‘uposathaṅgāni samādiyitvā’’tiādi. Nibandhāpitanti ‘‘asukavihāre āgantukā bhuñjantū’’ti niyamitaṃ.
为显示半月食与伍波萨他食之区别,故说『受持伍波萨他支』等语。『已令固定』者,谓已规定『某寺院之来客可于此受食』。
Gamiko āgantukabhattampīti gāmantarato āgantvā avūpasantena gamikacittena vasitvā puna aññattha gacchantaṃ sandhāya vuttaṃ. Āvāsikassa pana gantukāmassa gamikabhattameva labbhati. ‘‘Lesaṃ oḍḍetvā’’ti vuttattā lesābhāve yāva gamanaparibandho vigacchati, tāva bhuñjituṃ vaṭṭatīti ñāpitanti daṭṭhabbaṃ.
『行脚者亦得来客食』者,此语针对从他村来、以尚未平息的行脚心住留、而后又将前往他处者而说。至于住寺者若欲出行,则唯得行脚食。由于说了『以借口搪塞』,故应知:若无借口,则在出行障碍消除之前,皆可受食。
Taṇḍulādīni pesenti…pe… vaṭṭatīti abhihaṭabhikkhattā vaṭṭati. Tathā paṭiggahitattāti bhikkhānāmena paṭiggahitattā.
『送来米等……乃至……应理』者,因属已送达之比库食,故应理。『如是已受取』者,因以比库之名义受取故。
Avibhattaṃ saṅghikaṃ bhaṇḍanti kukkuccuppattiākāradassanaṃ. Evaṃ kukkuccaṃ katvā pucchitabbakiccaṃ natthi, apucchitvā dātabbanti adhippāyo.
『未分配之僧团物品』者,此乃显示追悔生起之情形。如此生起追悔后,无需再去询问,其用意是:不须询问即可给予。
Pakkhikabhattādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 半月食等事注释阐释完毕。
Senāsanakkhandhakavaṇṇanānayo niṭṭhito. · 住所篇集注释阐释法完毕。