4. Viññattivinicchayakathā · 4. 请求抉择论
4. Viññattivinicchayakathā4. 表白决择论
§21
21.Viññattīti yācanā. Tatrāyaṃ vinicchayo (pārā. aṭṭha. 2.342) – mūlacchejjāya purisaṃ yācituṃ na vaṭṭati, ‘‘sahāyatthāya kammakaraṇatthāya purisaṃ dethā’’ti yācituṃ vaṭṭati, purisena kattabbaṃ hatthakammasaṅkhātaṃ purisattakaraṃ yācituṃ vaṭṭatiyeva. Hatthakammañhi kiñci vatthu na hoti, tasmā taṃ ṭhapetvā migaluddakamacchabandhanakādīnaṃ sakakammaṃ avasesaṃ sabbaṃ kappiyaṃ. ‘‘Kiṃ, bhante, āgatāttha kena kammenā’’ti pucchite vā apucchite vā yācituṃ vaṭṭati, viññattipaccayā doso natthi. Migaluddakādayo pana sakakammaṃ na yācitabbā, ‘‘hatthakammaṃ dethā’’ti aniyametvāpi na yācitabbā. Evaṃ yācitā hi te ‘‘sādhu, bhante’’ti bhikkhū uyyojetvā migepi māretvā āhareyyuṃ. Niyametvā pana ‘‘vihāre kiñci kattabbaṃ atthi, tattha hatthakammaṃ dethā’’ti yācitabbā, phālanaṅgalādīni upakaraṇāni gahetvā kasituṃ vā vapituṃ vā lāyituṃ vā gacchantaṃ sakakiccapasutampi kassakaṃ vā aññaṃ vā kiñci hatthakammaṃ yācituṃ vaṭṭateva. Yo pana vighāsādo vā añño vā koci nikkammo niratthakakathaṃ kathento niddāyanto vā viharati, evarūpaṃ ayācitvāpi ‘‘ehi re idaṃ vā idaṃ vā karohī’’ti yadicchakaṃ kārāpetuṃ vaṭṭati.
21.『有礼』者，意为请求。在此经文中所述解释（見《大分律·第八品·342頁》）：以乞讨为根本行为，男子不应请求乞食；若为助缘、弘法利行之目的，则可请求男子。如请求男子应当为其所作的手工艺品、男子所制之物，此皆可请求。手工艺品本无固定实物，所以应置之，如猎猪绳索等用具之需与他人合作所剩的东西，则全属允许。问曰：「居士，本来为何事而来？」问或不问皆可请求，因求闻得之缘故，不生嫌怨。然猎猪绳索等虽作合作用，不当请求，即使未加规定亦不可请求。如此请求时，比库等应答曰：「善哉，居士。」令他人兴起，猎取猎物并杀之后食用。若加规定应言：「寺院中已有须办之事，若有则请给手工艺品。」此时可许请求搭镰等辅助工具，以便采割、砍伐、搬运、行走的行役或他事所需。若有人心怀厌恶、妨碍，或闲言碎语、无益言论、睡眠时打呵欠等无所事事者，虽未请求，但若言「来这里或那里，为我做此事」等其所欲的事情，则可使其为之。
Hatthakammassa pana sabbakappiyabhāvadīpanatthaṃ imaṃ nayaṃ kathenti. Sace hi bhikkhu pāsādaṃ kāretukāmo hoti, thambhatthāya pāsāṇakoṭṭakānaṃ gharaṃ gantvā vattabbaṃ ‘‘hatthakammaṃ laddhuṃ vaṭṭati upāsakā’’ti. ‘‘Kiṃ kātabbaṃ, bhante’’ti? ‘‘Pāsāṇatthambhā uddharitvā dātabbā’’ti. Sace te uddharitvā vā denti, uddharitvā nikkhitte attano thambhe vā denti, vaṭṭati. Athāpi vadanti ‘‘amhākaṃ, bhante, hatthakammaṃ kātuṃ khaṇo natthi, aññaṃ uddharāpetha, tassa mūlaṃ dassāmā’’ti, uddharāpetvā ‘‘pāsāṇatthambhe uddhaṭamanussānaṃ mūlaṃ dethā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Eteneva upāyena pāsādadārūnaṃ atthāya vaḍḍhakīnaṃ santikaṃ, iṭṭhakatthāya iṭṭhakavaḍḍhakīnaṃ, chadanatthāya gehacchādakānaṃ, cittakammatthāya cittakārānanti yena yena attho hoti, tassa tassa atthāya tesaṃ tesaṃ sippakārakānaṃ santikaṃ gantvā hatthakammaṃ yācituṃ vaṭṭati, hatthakammayācanavasena ca mūlacchejjāya vā bhattavetanānuppadānena vā laddhampi sabbaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Araññato āharāpentena ca sabbaṃ anajjhāvutthakaṃ āharāpetabbaṃ.
此处阐明手工艺品应完全依合宜性原则处理。若比库欲修造楼阁，应前往石柱房屋处寻问，若有需要则应请求「请给手工艺品」。问曰：「应如何行，世尊？」答曰：「应移开石柱后施与。」若其移开后自行保管或授与，则可允许请求。又有人言：「我们无力修造手工艺品，请取他处。」此则应引导取来并言：「请给予被移开的石柱，此乃普通人所用根基。」由此法门，木作工匠可赴已拆除的木材处请求工料；既为所愿，亦为增益；为庇护遮盖者请木材；为工匠工作请木材；为心志之用请木材。各有需求，则当往各处请求。若仅为乞食所起，或无出路，无根本食物来源而请求，则当予以；若自林中采集而来，应当不违禁律尽量运取。
§22
22. Na kevalañca pāsādaṃ kāretukāmena, mañcapīṭhapattaparissāvanadhamakaraṇacīvarādīni kārāpetukāmenapi dārulohasuttādīni labhitvā te te sippakārake upasaṅkamitvā vuttanayeneva hatthakammaṃ yācitabbaṃ. Hatthakammayācanavasena ca mūlacchejjāya vā bhattavetanānuppadānena vā laddhampi sabbaṃ gahetabbaṃ. Sace pana kātuṃ na icchanti, bhattavetanaṃ paccāsīsanti, akappiyakahāpaṇādi na dātabbaṃ, bhikkhācāravattena taṇḍulādīni pariyesitvā dātuṃ vaṭṭati. Hatthakammavasena pattaṃ kāretvā tatheva pācetvā navapakkassa pattassa puñchanatelatthāya antogāmaṃ paviṭṭhena ‘‘bhikkhāya āgato’’ti sallakkhetvā yāguyā vā bhatte vā ānīte hatthena patto pidhātabbo. Sace upāsikā ‘‘kiṃ, bhante’’ti pucchati, ‘‘navapakko patto, puñchanatelena attho’’ti vattabbaṃ. Sace sā ‘‘dehi, bhante’’ti pattaṃ gahetvā telena puñchitvā yāguyā vā bhattassa vā pūretvā deti, viññatti nāma na hoti, gahetuṃ vaṭṭati.
22.不仅为修造楼阁，若谋设床、座、被等遮盖用具，为达到目的从铁器等林木人取材料者，应同样依前文所说方式请求手工艺品。即使以乞食方式，若得自根本乞食衣钵所供之食亦可悉数取用。若意不愿修造，则应敬还食物报答，亦不可给予非合宜钱币等物。依比库教律，采集米等给与仍可，宜予接纳。用布所制，煮熟后为九旬布尾端覆以椰脂，开口为便乞食者视认。如居士询问「这九旬之布为何用？」应答曰「此作为覆布尾端用椰脂涂，便于识别乞食人。」若居士请求，收受布并涂抹油脂盖其尾端后，替乞食人遮盖及标识，此非礼讼，合于允许，可以收受。
§23
23. Bhikkhū pageva piṇḍāya caritvā āsanasālaṃ gantvā āsanaṃ apassantā tiṭṭhanti. Tatra ce upāsakā bhikkhū ṭhite disvā sayameva āsanāni āharāpenti, nisīditvā gacchantehi āpucchitvā gantabbaṃ, anāpucchā gatānampi naṭṭhaṃ gīvā na hoti, āpucchitvā gamanaṃ pana vattaṃ. Sace bhikkhūhi ‘‘āsanāni āharathā’’ti vuttehi āhaṭāni honti, āpucchitvāva gantabbaṃ, anāpucchā gatānaṃ vattabhedo ca naṭṭhañca gīvā. Attharaṇakojavakādīsupi eseva nayo.
23.比库仅依乞食布施后，至座堂见无座，站立而立。若有居士见比库站立，便取来座位，请坐。坐下、离去与询问，皆应遵循；即使不问而去，舌头无纷争也不违律。若比库叮嘱「请取来座位」，便应取去离开，不问而去与不问者无语理之差别。此等规则亦适用于主事者等。
Makkhikā bahukā honti, ‘‘makkhikabījaniṃ āharathā’’ti vattabbaṃ, pucimandasākhādīni āharanti, kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetabbāni. Āsanasālāyaṃ udakabhājanaṃ rittaṃ hoti, ‘‘dhamakaraṇaṃ gaṇhāhī’’ti na vattabbaṃ. Dhamakaraṇañhi rittabhājane pakkhipanto bhindeyya, ‘‘nadiṃ vā taḷākaṃ vā gantvā udakaṃ āharā’’ti pana vattuṃ vaṭṭati, ‘‘gehato āharā’’ti neva vattuṃ vaṭṭati, na āhaṭaṃ paribhuñjituṃ. Āsanasālāya vā araññe vā bhattakiccaṃ karontehi tattha jātakaṃ anajjhāvutthakaṃ yaṃ kiñci uttaribhaṅgārahaṃ pattaṃ vā phalaṃ vā sace kiñci kammaṃ karontaṃ āharāpeti, hatthakammavasena āharāpetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati, alajjīhi pana bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā hatthakammaṃ na kāretabbaṃ. Ayaṃ tāva purisattakare nayo.
蝇虫众多，故应说「请取蝇虫孳生处」等话语，采集土壤枝叶等予以使役，为合符戒律与布施，应受。于座堂内水器空了，不应唤叫取水。对此空餐具而倾倒水者，则断裂水器免令忧患。应说「到河边或池塘取水」，但不可说「自家取水」，以避免违规不能饮用。于座堂或林中修行者采集食物，不得攜带偷盗果实、叶子等，不可为他人所用，应依规规矩采食。若无羞耻心者或比库、沙玛内拉皆不得制造手工艺品。此为严格男子行为规矩。
§24
24. Goṇaṃ pana aññātakaappavāritaṭṭhānato āharāpetuṃ na vaṭṭati, āharāpentassa dukkaṭaṃ. Ñātakapavāritaṭṭhānatopi mūlacchejjāya yācituṃ na vaṭṭati, tāvakālikanayena sabbattha vaṭṭati. Evaṃ āharāpitañca goṇaṃ rakkhitvā jaggitvā sāmikā paṭicchāpetabbā. Sacassa pādo vā siṅgaṃ vā bhijjati vā nassati vā, sāmikā ce sampaṭicchanti, iccetaṃ kusalaṃ. No ce sampaṭicchanti, gīvā hoti. Sace ‘‘tumhākaṃyeva demā’’ti vadanti, na sampaṭicchitabbaṃ. ‘‘Vihārassa demā’’ti vutte pana ‘‘ārāmikānaṃ ācikkhatha jagganatthāyā’’ti vattabbā.
24.若非亲属，亦不得擅自取用居所门前围栏上的网绳，取用乃属过恶。非亲族居所门前围栏亦不应作为根本乞讨请求物品，但临时紧急情况除外，一般不可。如此所取之网绳等应悉心保护、饲养、依主命令归还。若篱笆的脚或桩被折断或浸水，主人若请求取回，乃为善法；若不请求，则为讼纠。若语：「这是你们的财物。」则不应归还。若言：「赠与此寺院。」则应如是办，旨在教示林园主事者保持维护。
§25
25. ‘‘Sakaṭaṃ dethā’’tipi aññātakaappavārite vattuṃ na vaṭṭati, viññatti eva hoti, dukkaṭaṃ āpajjati. Ñātakapavāritaṭṭhāne pana vaṭṭati, tāvakālikaṃ vaṭṭati, kammaṃ pana katvā puna dātabbaṃ. Sace nemiādīni bhijjanti, pākatikāni katvā dātabbaṃ, naṭṭhe gīvā hoti. ‘‘Tumhākameva demā’’ti vutte dārubhaṇḍaṃ nāma sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Esa nayo vāsipharasukuṭhārīkudālanikhādanesu valliādīsu ca parapariggahitesu. Garubhaṇḍappahonakesuyeva valliādīsu viññatti hoti, na tato oraṃ.
25. “车轮”一事，若于亲属范围之外，约束他物则不成立，仅止于知见而已，反生恶业。但于亲属范围内约束是成立的，为当时之事，且须于作业后再行给予。若这些被泥泞等覆盖，须制作包膜后给予，若不然，喉咙必损。“你们应当专意给予”此语谓不可将木器扣留。此道理适用于居士家中常用工具诸如锄头、锄柄、钓篮等相互借用之物。重器用具损坏销毁后与藤条等物亦生知见，但不能据此作索求。
§26
26. Anajjhāvutthakaṃ pana yaṃ kiñci āharāpetuṃ vaṭṭati. Rakkhitagopitaṭṭhāneyeva hi viññatti nāma vuccati. Sā dvīsu paccayesu sabbena sabbaṃ na vaṭṭati. Senāsanapaccaye pana ‘‘āhara dehī’’ti viññattimattameva na vaṭṭati, parikathobhāsanimittakammāni vaṭṭanti. Tattha uposathāgāraṃ vā bhojanasālaṃ vā aññaṃ vā kiñci senāsanaṃ icchato ‘‘imasmiṃ vata okāse evarūpaṃ senāsanaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vā ‘‘yutta’’nti vā ‘‘anurūpa’’nti vātiādinā nayena vacanaṃ parikathā nāma. Upāsakā tumhe kuhiṃ vasathāti. Pāsāde, bhanteti. ‘‘Kiṃ bhikkhūnaṃ pana upāsakā pāsādo na vaṭṭatī’’ti evamādivacanaṃ obhāso nāma. Manusse disvā rajjuṃ pasāreti, khīle ākoṭāpeti, ‘‘kiṃ idaṃ, bhante’’ti vutte ‘‘idha āvāsaṃ karissāmā’’ti evamādikaraṇaṃ pana nimittakammaṃ nāma. Gilānapaccaye pana viññattipi vaṭṭati, pageva parikathādīni.
26. 禁止偷盗法中所约束任何可取之物皆成立，此于依法保护保存之处亦同称为知见。此法于两种条件中均不适用。若因军床条件，只存“给予食物”的知见，则不成立，但议论替换说法之行为却成立。于此，若有欲将戒堂或饭厅等他人空间用作军床，予以“此时此地，这种军床可行”、“合适”、“相应”等语与理由辩说，此谓议论。居士问“你们在哪里居住？”答曰“在别墅中”。“何以比库之居士无别墅？”此即解释。人们见他人布置绳索，修补裂缝，问“此为何事？”，答曰“将居所搭建”此类因缘行为即属表象之劳作。病患因缘下之知见亦成立，却专用于辩论等行为。
Iti pāḷimuttakavinayavinicchayasaṅgahe · 如是于经外律决择集中
Viññattivinicchayakathā samattā. · 表白决择论已毕。