三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页律藏附随部生起头略说

Samuṭṭhānasīsasaṅkhepo生起头略说

132 段 · CSCD 巴利原典
Samuṭṭhānasīsasaṅkhepo生起头略说
Samuṭṭhānassuddānaṃ生起颂
Aniccā sabbe saṅkhārā, dukkhānattā ca saṅkhatā;
诸行无常,诸有为法是苦与无我;
Nibbānañceva paññatti, anattā iti nicchayā.
涅槃确实是施设,无我是决定。
Buddhacande anuppanne, buddhādicce anuggate;
当佛月未升起,当佛日未出现;
Tesaṃ sabhāgadhammānaṃ, nāmamattaṃ na nāyati.
那些相似法的,仅有名称而不能引导。
Dukkaraṃ vividhaṃ katvā, pūrayitvāna pāramī;
作了种种难行,圆满了诸波罗蜜;
Uppajjanti mahāvīrā, cakkhubhūtā sabrahmake.
大雄们出现,成为眼目者,与梵天俱。
Te desayanti saddhammaṃ, dukkhahāniṃ sukhāvahaṃ;
他们教导正法,灭苦带来乐;
Aṅgīraso sakyamuni, sabbabhūtānukampako.
鸯耆罗娑释迦牟尼,怜愍一切众生。
Sabbasattuttamo sīho, piṭake tīṇi desayi;
一切众生中最胜的狮子,宣说了三藏;
Suttantamabhidhammañca, vinayañca mahāguṇaṃ.
经藏与论藏,以及具大功德的律藏。
Evaṃ nīyati saddhammo, vinayo yadi tiṭṭhati;
如此正法得以传承,若律住立;
Ubhato ca vibhaṅgāni, khandhakā yā ca mātikā.
两部分别论,诸篇集以及三十二相。
Mālā suttaguṇeneva, parivārena ganthitā;
花鬘以经的功德,由附随而结合;
Tasseva parivārassa, samuṭṭhānaṃ niyato kataṃ.
那附随的,其生起已被确定地作成。
Sambhedaṃ nidānaṃ caññaṃ, sutte dissanti upari;
分别论与因缘及其他,在经中显现于上;
Tasmā sikkhe parivāraṃ, dhammakāmo supesaloti.
因此,乐法者应善巧地学习附随。
Terasasamuṭṭhānaṃ十三生起
Vibhaṅge dvīsu paññattaṃ, uddisanti uposathe;
在《分别论》中宣说了二种,他们在伍波萨他时诵出;
Pavakkhāmi samuṭṭhānaṃ, yathāñāyaṃ suṇātha me.
我将宣说起源,请如理听我说。
Pārājikaṃ yaṃ paṭhamaṃ, dutiyañca tato paraṃ;
第一是巴拉基咖,第二是其后的;
Sañcarittānubhāsanañca, atirekañca cīvaraṃ.
行淫、教唆,以及过量的衣。
Lomāni padasodhammo, bhūtaṃ saṃvidhānena ca;
毛、足擦法、真实、以及以方便;
Theyyadesanacorī ca, ananuññātāya terasa.
盗说法者与盗贼,以及未经允许的十三。
Terasete samuṭṭhāna nayā, viññūhi cintitā.
这十三种起源之法,已被智者思量。
Ekekasmiṃ samuṭṭhāne, sadisā idha dissare.
在每一起源中,在此可见相似者。
1. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ1. 第一巴拉基咖生起
Methunaṃ sukkasaṃsaggo, aniyatā paṭhamikā;
交媾、精液接触,不定法第一;
Pubbūpaparipācitā, raho bhikkhuniyā saha.
预先安排,与比库尼在隐密处。
Sabhojane raho dve ca, aṅguli udake hasaṃ;
有食物在隐密处二,手指、水中、笑;
Pahāre uggire ceva, tepaññāsā ca sekhiyā.
击打、呕吐,以及七十五学法。
Adhakkhagāmāvassutā, talamaṭṭhañca suddhikā;
半月行、雨浴,地板、真实;
Vassaṃvuṭṭhā ca ovādaṃ, nānubandhe pavattiniṃ.
雨安居已住、教诫,不追随、转起。
Chasattati ime sikkhā, kāyamānasikā katā;
这七十六学法,以身与意而作;
Sabbe ekasamuṭṭhānā, paṭhamaṃ pārājikaṃ yathā.
一切同一生起,如第一巴拉基咖。
Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 第一巴拉基咖生起完
2. Dutiyapārājikasamuṭṭhānaṃ2. 第二巴拉基咖生起
Adinnaṃ viggahuttari, duṭṭhullā attakāminaṃ;
不与取、粗恶语、为自己欲求者;
Amūlā aññabhāgiyā, aniyatā dutiyikā.
无根、别众、不定、第二次。
Acchinde pariṇāmane, musā omasapesuṇā;
断、变易、妄语、覆藏、离间语;
Duṭṭhullā pathavīkhaṇe, bhūtaṃ aññāya ujjhāpe.
粗恶语、掘地、有生命、故意使失坏。
Nikkaḍḍhanaṃ siñcanañca, āmisahetu bhuttāvī;
拖出、浇灌、为利养之因、已食;
Ehi anādari bhiṃsā, apanidhe ca jīvitaṃ.
来、不恭敬、恐吓、及舍弃生命。
Jānaṃ sappāṇakaṃ kammaṃ, ūnasaṃvāsanāsanā;
知道有生命的业、减损共住、坐卧;
Sahadhammikavilekhā, moho amūlakena ca.
如法的诤论、痴、及以无根。
Kukkuccaṃ dhammikaṃ cīvaraṃ, datvā pariṇāmeyya puggale;
追悔如法的衣,施与后应回向于人;
Kiṃ te akālaṃ acchinde, duggahī nirayena ca.
什么非时截断你,恶取者以及地狱。
Gaṇaṃ vibhaṅgaṃ dubbalaṃ, kathināphāsupassayaṃ;
群、分别论、弱,迦提那、安乐、住所;
Akkosacaṇḍī maccharī, gabbhinī ca pāyantiyā.
辱骂、凶暴、悭吝,怀孕者以及应驱摈。
Dvevassaṃ sikkhā saṅghena, tayo ceva gihīgatā;
二年学、僧团,三以及在家行;
Kumāribhūtā tisso ca, ūnadvādasasammatā.
童女三,未满十二被认可。
Alaṃ tāva sokāvāsaṃ, chandā anuvassā ca dve;
足够、暂时、愁住所,欲以及随雨安居二;
Sikkhāpadā sattatime, samuṭṭhānā tikā katā.
学处七十,起源三种已作。
Kāyacittena na vācā, vācācittaṃ na kāyikaṃ;
身与心非语,语与心非身业;
Tīhi dvārehi jāyanti, pārājikaṃ dutiyaṃ yathā.
由三门生起,如第二巴拉基咖。
Dutiyapārājikasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 第二巴拉基咖生起完
3. Sañcarittasamuṭṭhānaṃ3. 传信生起
Sañcarī kuṭi vihāro, dhovanañca paṭiggaho;
行处、小屋、住所,洗涤与接受;
Viññattuttari abhihaṭṭhuṃ, ubhinnaṃ dūtakena ca.
告知、过量、运来,以及两者的使者。
Kosiyā suddhadvebhāgā, chabbassāni nisīdanaṃ;
憍赏耶、纯净的三分之二,六年、坐卧具;
Riñcanti rūpikā ceva, ubho nānappakārakā.
舍弃、有像,以及两者的各种不同。
Ūnabandhanavassikā, suttaṃ vikappanena ca;
未满缝缀的雨衣,线以及分配;
Dvāradānasibbāni ca, pūvapaccayajoti ca.
门扉、缝纫,以及糕饼、资具、灯明。
Ratanaṃ sūci mañco ca, tūlaṃ nisīdanakaṇḍu ca;
宝、针、床、棉花、坐垫与痒,
Vassikā ca sugatena, viññatti aññaṃ cetāpanā.
雨浴衣与善逝所制,通知、其他与使知。
Dve saṅghikā mahājanikā, dve puggalalahukā garu;
二僧伽的、大众的,二个人的轻与重;
Dve vighāsā sāṭikā ca, samaṇacīvarena ca.
二残食、有内衣,以及沙门衣。
Samapaññāsime dhammā, chahi ṭhānehi jāyare;
这些五十法,以六处而生起;
Kāyato na vācācittā, vācato na kāyamanā.
从身非语心,从语非身意。
Kāyavācā na ca cittā , kāyacittā na vācikā ;
身语非心,身心非语,
Vācācittā na kāyena, tīhi dvārehi jāyare.
语心非身,以三门而生起。
Chasamuṭṭhānikā ete, sañcarittena sādisā.
这些有六种起源,与行相相似。
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 传信生起完
4. Samanubhāsanāsamuṭṭhānaṃ4. 同语生起
Bhedānuvattadubbaca , dūsaduṭṭhulladiṭṭhi ca;
分裂、随从、难谏、污染、粗恶、邪见,
Chandaṃ ujjagghikā dve ca, dve ca saddā na byāhare.
两种欲的激动,以及两种不应说的声音。
Chamā nīcāsane ṭhānaṃ, pacchato uppathena ca;
地上、低座、站立处,在后面以及非道,
Vajjānuvattigahaṇā, osāre paccācikkhanā.
随从过失、执取,在屋内、当面呵责。
Kismiṃ saṃsaṭṭhā dve vadhi, visibbe dukkhitāya ca;
在何处交往两种杀害,在维西比、对苦者,
Puna saṃsaṭṭhā na vūpasame, ārāmañca pavāraṇā.
再次交往、不离欲,以及园林与自恣。
Anvaddhaṃ saha jīviniṃ, dve cīvaraṃ anubandhanā;
半月与共住女,两种衣的追随,
Sattatiṃsa ime dhammā, kāyavācāya cittato.
这三十七法,从身、语、意而生。
Sabbe ekasamuṭṭhānā, samanubhāsanā yathā.
一切同一生起,如同共同宣说。
Samanubhāsanāsamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 同语生起完
5. Kathinasamuṭṭhānaṃ5. 咖提那衣生起
Ubbhataṃ kathinaṃ tīṇi, paṭhamaṃ pattabhesajjaṃ;
咖提那衣已举起三种,第一是钵与药;
Accekaṃ cāpi sāsaṅkaṃ, pakkamantena vā duve.
超过一次也有疑虑,或由离去者二种。
Upassayaṃ paramparā, anatirittaṃ nimantanā;
住所、辗转、不超过、邀请;
Vikappaṃ rañño vikāle, vosāsāraññakena ca.
分配、国王、非时,以及舍弃阿兰若。
Ussayāsannicayañca, pure pacchā vikāle ca;
日出、积聚,以及先前、之后、非时;
Pañcāhikā saṅkamanī, dvepi āvasathena ca.
五日、行脚,以及二者由住处。
Pasākhe āsane ceva, tiṃsa ekūnakā ime;
在椅子、床座上,这些是三十减一(二十九)。
Kāyavācā na ca cittā , tīhi dvārehi jāyare.
身、语与意,由三门而生起。
Dvisamuṭṭhānikā sabbe, kathinena sahāsamā.
一切都是二因生起,与咖提那相等。
Kathinasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 咖提那衣生起完
6. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ6. 羊毛生起
Eḷakalomā dve seyyā, āhacca piṇḍabhojanaṃ;
羊毛、两种卧具,以及乞食后接受。
Gaṇavikālasannidhi, dantaponena celakā.
群食、非时食、储藏食,牙木与衣。
Uyyuttaṃ senaṃ uyyodhi, surā orena nhāyanā;
军队、观军、饮酒、以及低于膝盖的沐浴。
Dubbaṇṇe dve desanikā, lasuṇupatiṭṭhe naccanā.
两种恶色、地方性的,大蒜、住处、跳舞。
Nhānamattharaṇaṃ seyyā, antoraṭṭhe tathā bahi;
沐浴、敷具、卧具,在国内以及在外。
Antovassaṃ cittāgāraṃ, āsandi suttakantanā.
雨安居内的房屋、床座、线与毯子。
Veyyāvaccaṃ sahatthā ca, abhikkhukāvāsena ca;
亲手服侍,以及与比库共住。
Chattaṃ yānañca saṅghāṇiṃ, alaṅkāraṃ gandhavāsitaṃ.
伞、车乘、桑喀帝,装饰品、香与涂香。
Bhikkhunī sikkhamānā ca, sāmaṇerī gihiniyā;
比库尼、学法女、沙马内莉、在家女。
Asaṃkaccikā āpatti, cattārīsā catuttari.
不恭敬的罪,四十与四。
Kāyena na vācācittena, kāyacittena na vācato;
由身非由语与心,由身与心非由语。
Dvisamuṭṭhānikā sabbe, samā eḷakalomikāti.
一切皆二因生起,相同如羊毛与丝。
Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 羊毛生起完
7. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ7. 足擦拭物生起
Padaññatra asammatā, tathā atthaṅgatena ca;
除了足,未被认可,以及已灭尽者。
Tiracchānavijjā dve vuttā, anokāso ca pucchanā.
畜生明说有二种,无机会与询问。
Satta sikkhāpadā ete, vācā na kāyacittato ;
这七学处,由语而非由身心;
Vācācittena jāyanti, na tu kāyena jāyare.
由语与心而生起,但不由身而生起。
Dvisamuṭṭhānikā sabbe, padasodhammasadisā.
一切皆二因生起,如足迹与法相似。
Padasodhammasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 足擦拭物生起完
8. Addhānasamuṭṭhānaṃ8. 道路生起
Addhānanāvaṃ paṇītaṃ, mātugāmena saṃhare;
半由旬船之妙物,与女人共同携带;
Dhaññaṃ nimantitā ceva, aṭṭha ca pāṭidesanī.
谷物与受邀请,以及八巴吉地些沙。
Sikkhā pannarasa ete, kāyā na vācā na manā;
这十五学处,非由身非由语非由意;
Kāyavācāhi jāyanti, na te cittena jāyare.
由身与语而生起,它们不由心而生起。
Kāyacittena jāyanti, na te jāyanti vācato;
由身与心生起,它们不由语生起;
Kāyavācāhi cittena, samuṭṭhānā catubbidhā.
由身、语与心,生起有四种。
Paññattā buddhañāṇena, addhānena sahā samā .
由佛智所施设,与时段相等。
Addhānasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 道路生起完
9. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ9. 盗贼商队生起
Theyyasatthaṃ upassuti, sūpaviññāpanena ca;
盗贼刀、听闻,以及善通知;
Rattichannañca okāsaṃ, ete byūhena sattamā.
夜间隐蔽与处所,这些以排列为第七。
Kāyacittena jāyanti, na te jāyanti vācato;
由身与心生起,它们不由语生起;
Tīhi dvārehi jāyanti, dvisamuṭṭhānikā ime.
由三门生起,这些是二生起。
Theyyasatthasamuṭṭhānā, desitādiccabandhunā.
盗贼刀生起,由日种亲族所说。
Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 盗贼商队生起完
10. Dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ10. 说法生起
Chattapāṇissa saddhammaṃ, na desenti tathāgatā;
对持伞者,如来不说正法;
Evameva daṇḍapāṇissa, satthaāvudhapāṇinaṃ.
同样地,对持杖者、持刀持武器者。
Pādukupāhanā yānaṃ, seyyapallatthikāya ca;
穿鞋着履、乘车、卧床、盘腿而坐,
Veṭhitoguṇṭhito ceva, ekādasamanūnakā.
以及缠头覆头者,这十一种不足。
Vācācittena jāyanti, na te jāyanti kāyato;
由语与心而生,它们不由身生;
Sabbe ekasamuṭṭhānā, samakā dhammadesane.
一切同一生起,在说法中平等。
Dhammadesanāsamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 说法生起完
11. Bhūtārocanasamuṭṭhānaṃ11. 告知实情生起
Bhūtaṃ kāyena jāyati, na vācā na ca cittato;
真实由身而生,不由语也不由心;
Vācato ca samuṭṭhāti, na kāyā na ca cittato.
由语而生起,不由身也不由心。
Kāyavācāya jāyati, na tu jāyati cittato;
由身与语而生起,但不由心而生起;
Bhūtārocanakā nāma, tīhi ṭhānehi jāyati.
名为「使众生欢喜」,由三处而生起。
Bhūtārocanasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 告知实情生起完
12. Corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ12. 驱逐盗贼生起
Corī vācāya cittena, na taṃ jāyati kāyato;
盗由语与心,但不由身而生起;
Jāyati tīhi dvārehi, corivuṭṭhāpanaṃ idaṃ;
由三门而生起,此为盗之成立;
Akataṃ dvisamuṭṭhānaṃ, dhammarājena bhāsitaṃ .
未作的二因生起,为法王所说。
Corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 驱逐盗贼生起完
13. Ananuññātasamuṭṭhānaṃ13. 未经允许生起
Ananuññātaṃ vācāya, na kāyā na ca cittato;
未经允许的由语,不由身也不由心;
Jāyati kāyavācāya, na taṃ jāyati cittato.
由身与语而生起,但不由心而生起。
Jāyati vācācittena, na taṃ jāyati kāyato;
由语与心而生起,但不由身而生起;
Jāyati tīhi dvārehi, akataṃ catuṭhānikaṃ.
由三门生起,第四种是无作的。
Ananuññātasamuṭṭhānaṃ niṭṭhitaṃ. · 未经允许生起完
Samuṭṭhānañhi saṅkhepaṃ, dasa tīṇi sudesitaṃ;
因为生起的简要,十三已善说;
Asammohakaraṃ ṭhānaṃ, nettidhammānulomikaṃ;
不迷惑之处,随顺引导法;
Dhārayanto imaṃ viññū, samuṭṭhāne na muyhatīti.
智者持此,于生起不迷惑。
Samuṭṭhānasīsasaṅkhepo niṭṭhito. · 生起头摄略完