2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ · 2. 桑喀地谢萨篇复注
2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ2. 桑喀地谢萨篇
1. Sukkavissaṭṭhisikkhāpadavaṇṇanā1. 精泄学处解释
Idāni pārājikasaṃvaṇṇanāsamanantarā yā terasakādisaṃvaṇṇanā samāraddhā, tassāpi –
现在，在巴拉基（犯戒）罪过的解释之后，若开始说明十三条戒律等解释时，对于这部分也……
Anākulā asandehā, paripuṇṇavinicchayā;
应当以清净无疑、圆满详细的方式说明；
Atthabyañjanasampannā, hoti sāratthadīpanī.
且具备确切含义的表述，使人明了核心教义。
Terasakassāti terasa sikkhāpadāni parimāṇāni assa kaṇḍassāti terasakaṃ, tassa terasakassa kaṇḍassāti attho.
所谓‘十三条戒律’者，即有十三条戒律科目，称为‘十三条’，其意即此戒律科目之意义。
§234
234.Anabhiratoti aññattha gihibhāvaṃ patthayamāno vuccati, idha pana kāmarāgavasena ukkaṇṭhitatāya vikkhittacittatāya samannāgato adhippetoti āha vikkhittacittotiādi.
“不贪恋”者，另有释义，即指世俗生活之别义。此处以贪欲之烦恼、内心散乱为由，称其为‘控制’或‘专心一意’。对此，解释‘内心散乱’等辞。
§236-237
236-237.Sañcetanikāti ettha saṃ-saddo vijjamānatthatāya sātthakoti dassento āha saṃvijjati cetanā assāti. Tattha cetanāti vītikkamavasappavattā pubbabhāgacetanā. Assāti sukkavissaṭṭhiyā. Imasmiṃ vikappe ika-saddassa visuṃ attho natthīti āha sañcetanāva sañcetanikāti. Idāni saṃ-saddassa atthaṃ anapekkhitvā ika-saddova assatthiatthaṃ pakāsetīti dassento sañcetanā vā assā atthīti sañcetanikāti dutiyavikappamāha. Saṃvijjati cetanā assāti padabhājane vattabbe byañjane ādaraṃ akatvā jānantotiādi vuttaṃ. Upakkamāmīti jānantoti mocanatthaṃ upakkamāmīti jānanto.
关于‘意念结合’，是说前后意念相续，表明其连贯性，故称‘结合意念’。此中‘意念’指的是流转不断的前后意念。《佛经》以声符号说明其构成。现此变体非指单一声符号之统一意，不具此意义，故称‘无意念结合’。现在不考虑声符号意义，仅以单一声符号之显义说明，故说‘有意念者即结合意念’。‘相续意念’是指在字词分解时，未顾及含义仍能知晓，依此推断内心知解。‘欲离去之意’即知解欲离之义。
Āsayabhedatoti pittādiāsayabhedato. Buddhapaccekabuddhānampi hi raññopi cakkavattissa pittasemhapubbalohitāsayesu catūsu aññataro āsayo hotiyeva, mandapaññānaṃ pana cattāropi āsayā honti. Dhātunānattatoti pathavīdhātuādīnaṃ catunnaṃ dhātūnaṃ, cakkhādīnaṃ vā aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ, rasasoṇitādīnaṃ vā dhātūnaṃ nānattato.
所谓『执着分别』乃从烦恼等执着分别而来。即使是佛、辟支佛以及诸王、转轮圣王，在由意色、血肉等五蕴之中，有四种意蕴中必有一存在，惟有愚痴显著的色蕴及其他三种意蕴皆有。称为『界不等』者，是指地界等四大界、眼等十八界，以及血、脉等诸界存在差别。
Vatthisīsanti vatthipuṭassa abbhantare matthakapassaṃ. ‘‘Rāga…pe… asakkonto’’ti rāgapariyuṭṭhānaṃ sandhāya vuttaṃ. Rājā pana ‘‘sambhavassa sakalakāyo ṭhāna’’nti sutapubbattā vīmaṃsanatthaṃ evamakāsīti vadanti. Dakasotanti muttamaggaṃ, aṅgajātappadesanti vuttaṃ hoti. Dakasotorohaṇato paṭṭhāya pana upādinnato vinimuttatāya sambhave utusamuṭṭhānameva rūpaṃ avasissati, sesaṃ tisamuṭṭhānaṃ natthīti veditabbaṃ. Āpodhātuyā santānavasena pavattamānāya avatthāviseso sambhavo, so catusamuṭṭhāniko aṭṭhakathāyaṃ catusamuṭṭhānikesu sambhavassa vuttattā. So pana soḷasavassakāle uppajjati, tassa rāgavasena ṭhānācāvanaṃ hotīti vadanti, tasmā yaṃ vuttaṃ kathāvatthuaṭṭhakathāyaṃ ‘‘sukkavissaṭṭhi nāma rāgasamuṭṭhānā hotī’’ti, taṃ sambhavassa ṭhānācāvanaṃ sandhāya vuttanti veditabbaṃ, na pana sambhavo cittasamuṭṭhānoyevāti dīpetuṃ, teneva tattha vissaṭṭhiggahaṇaṃ kataṃ. ‘‘Khīṇāsavānaṃ pana brahmānañca sambhavo natthī’’ti ācariyadhammapālattherena vuttaṃ, tasmā yaṃ vuttaṃ kathāvatthuaṭṭhakathāyaṃ (kathā. aṭṭha. 307) ‘‘tāsaṃ devatānaṃ sukkavissaṭṭhi nāma natthī’’ti, tampi ṭhānācāvanaṃ sandhāya vuttanti gahetabbaṃ, na pana devatānaṃ sabbaso sambhavassa abhāvaṃ sandhāya. Channampi pana kāmāvacaradevatānaṃ kāmā pākatikāyeva. Manussā viya hi te dvayaṃdvayasamāpattivaseneva methunaṃ paṭisevanti, kevalaṃ pana nissandābhāvo tesaṃ vattabbo. Taṅkhaṇikapariḷāhavūpasamāvahaṃ samphassasukhameva hi tesaṃ kāmakiccaṃ. Keci pana ‘‘cātumahārājikatāvatiṃsānaṃyeva dvayaṃdvayasamāpattiyā kāmakiccaṃ ijjhati, yāmānaṃ aññamaññaṃ āliṅganamattena, tusitānaṃ hatthāmasanamattena, nimmānaratīnaṃ hasitamattena, paranimmitavasavattīnaṃ olokitamattena kāmakiccaṃ ijjhatī’’ti vadanti, taṃ aṭṭhakathāyaṃ paṭikkhittaṃ tādisassa kāmesu virajjanassa tesu abhāvato kāmānañca uttaruttari paṇītatarapaṇītatamabhāvato.
所谓『围范』是指围绕于物质壳体内在之中。有说：『贪爱……不可接触』等，是长老针对贪爱之发生所作论述。王曰『存在即包含全身所在』，为向听法众解释之意。据说『脉器』是自由流通之道，『肢节所在』亦已说过。基于脉器升起后，因执着被解除，而生起时节，形色必定产生，故称『四重生起』，其余三重生起则无。由于水元素的流转，产生了器官差别，所以毕曳法注疏依据四重生起，论述四重生起中之缘起。又说此生出于十六年间，且因贪爱之故恒有所在。故注疏语『所谓苦热所在之名贪爱生起』，即是指生起之所在所缘，而非指心之生起，故于此处就所在的聚散说了停息。长老佛音说『已经尽断烦恼的梵天之生不存在』。因此注疏（论书八卷第307页）说『诸天没有所谓苦热所在』，这里也应依其理据而立，不是说诸天皆无生起所在。隐匿天众中欲界天身持有与人类似之双性结合，纯粹缺乏依缘，故称之为欲事。同样欲界诸天亦有此类。比库中有谓事：『四大王天与三十三天的欲界依双性结合而生欲乐。此欲乐彼此交缠拥抱，忻悦畜趣微妙不同。』对此注疏加以批驳，指出此二界的欲趣皆非清净，没有忧、恚、愚痴等烦恼之止，故其欲亦非真正清净生起的欲。
Tathevāti ‘‘mocanassādena nimitte upakkamato’’tiādiṃ atidisati. ‘‘Vissaṭṭhīti ṭhānato cāvanā vuccatī’’ti vuttattā dakasotaṃ otiṇṇamatteti kasmā vuttanti āha dakasotorohaṇañcetthātiādi. Etthāti tīsupi vādesu. Adhivāsetvāti nimitte upakkamitvā puna vippaṭisāre uppanne adhivāsetvā. Antarā nivāretunti ṭhānato cutaṃ dakasotaṃ otarituṃ adatvā antarā nivāretuṃ. Tenāha – ṭhānā cutañhi avassaṃ dakasotaṃ otaratīti . Ṭhānācāvanamattenevāti dakasotaṃ anotiṇṇepīti adhippāyo. Ettha ca ‘‘sakalo kāyo ṭhāna’’nti vāde ṭhānācāvanaṃ vadantena sakalasarīrato cutassapi dakasotorohaṇato pubbe appamattakassa antarāḷassa sambhavato vuttaṃ. Sakalasarīre vā tasmiṃ tasmiṃ padese ṭhitassa ṭhānā cutaṃ sandhāya ‘‘ṭhānācāvanamattenevā’’ti vuttaṃ. Nimitte upakkamantassevāti mocanassādena upakkamantassa. Hatthaparikammādīsu satipi mocanassāde nimitte upakkamābhāvato natthi āpattīti āha ‘‘hattaparikamma…pe… anāpattī’’ti. Ayaṃ sabbācariyasādhāraṇavinicchayoti ‘‘dakasotorohaṇañcetthā’’tiādinā vutto tiṇṇampi ācariyānaṃ sādhāraṇo vinicchayo.
同样注疏语『由解除困扰之因缘而起』等句，过于详尽。谓『苦热，即由所在的聚散称为所在的消散』，说脉器降落之因缘。有三种解释。谓『止住于因缘，然后再逆转，由止住后发生逆转，才能止住之』。谓『在所在处的聚散之时阻止所在处的灭除』，故有言：『所在处灭除，正因脉器未降着』。谓『所在消退的观念，即脉器未降着』，是主张。又说『全身即所在』之论中，认为所在消散，乃由于前身中脉器下降尚未完全清净时所致。故言『由肉体全身各部之所在消退称为所在消失』。谓因解除手法等因缘不存在，故无过失，有言『关于手法等无犯戒罪』。这是通论的结论，说『脉器下降的说法是此处通理』。
Khobhakaraṇapaccayo nāma visabhāgabhesajjasenāsanāhārādipaccayo. Atthakāmatāya vā anatthakāmatāya vāti pasannā atthakāmatāya, kuddhā anatthakāmatāya. Atthāya vā anatthāya vāti sabhāvato bhavitabbāya atthāya vā anatthāya vā. Upasaṃharantīti attano devānubhāvena upanenti. Bodhisattamātā viya puttapaṭilābhanimittanti tadā kira pure puṇṇamāya sattamadivasato paṭṭhāya vigatasurāpānaṃ mālāgandhādivibhūtisampannaṃ nakkhattakīḷaṃ anubhavamānā bodhisattamātā sattame divase pātova uṭṭhāya gandhodakena nhāyitvā sabbālaṅkāravibhūsitā varabhojanaṃ bhuñjitvā uposathaṅgāni adhiṭṭhāya sirigabbhaṃ pavisitvā sirisayane nipannā niddaṃ okkamamānā imaṃ supinaṃ addasa – cattāro kira naṃ mahārājāno sayaneneva saddhiṃ ukkhipitvā anotattadahaṃ netvā nhāpetvā dibbavatthaṃ nivāsetvā dibbagandhehi vilimpetvā dibbapupphāni piḷandhitvā tato avidūre rajatapabbato, tassa anto kanakavimānaṃ atthi, tasmiṃ pācīnato sīsaṃ katvā nipajjāpesuṃ. Atha bodhisatto setavaravāraṇo hutvā tato avidūre eko suvaṇṇapabbato, tattha caritvā tato oruyha rajatapabbataṃ abhiruhitvā kanakavimānaṃ pavisitvā mātaraṃ padakkhiṇaṃ katvā dakkhiṇapassaṃ phāletvā kucchiṃ paviṭṭhasadiso ahosi. Imaṃ supinaṃ sandhāya etaṃ vuttaṃ ‘‘bodhisattamātā viya puttapaṭilābhanimitta’’nti.
所谓催熟条件，指食物由不净部分及药物、兵刃、住所等因素所作用而生。若是有利者便称为有利，若无利者则为无利。又有利与无利，乃属性决定的区分。称为归纳，是指自身之神通感受。比喻菩萨母亲获子之因缘，当时正值满月之夜，富贵庄严，香花瑞气充满，天体星曜光华艳丽。母亲在第七日清晨醒来，以甘露水洗浴，身体饰以华丽的饰品，享用佳肴，在斋日持戒之中进入床室，端坐于金丝绣垫，逐渐入睡时，见此梦境：乃四位伟大国王齐聚共坐于床榻边，戏弄拔发、为净浴池供水、安置仙树花卉于池沼之中，而不远处有银山，其尽头有金光殿堂，在殿堂西面切断首级安置于此。菩萨此时穿着白色纱衣，离开其处，来到名为金山的地方，绕着母亲行礼，至南方果实树下停留，呈现开裆状态。诸如此种梦境，被解说为菩萨之母获子之因缘。
Pañcamahāsupineti (a. ni. aṭṭha. 3.5.196) mahantehi purisehi passitabbato mahantānañca atthānaṃ nimittabhāvato mahāsupine. Te pana pañca mahāsupine neva lokiyamahājano passati, na mahārājāno, na cakkavattirājāno, na aggasāvakā, na paccekabuddhā, na sammāsambuddhā, eko sabbaññubodhisattoyeva passati. Tena vuttaṃ ‘‘bodhisatto viya pañca mahāsupine’’ti. Amhākañca pana bodhisatto kadā te supine passīti? ‘‘Sve buddho bhavissāmī’’ti cātuddasiyaṃ pakkhassa rattivibhāyanakāle passi. Kālavasena hi divā diṭṭho supino na sameti, tathā paṭhamayāme majjhimayāme ca. Pacchimayāme balavapaccūse pana asitapītasāyite sammāpariṇāmagate kāyasmiṃ ojāya patiṭṭhitāya aruṇe uggacchamāne diṭṭhasupino sameti. Iṭṭhanimittaṃ supinaṃ passanto iṭṭhaṃ paṭilabhati, aniṭṭhanimittaṃ passanto aniṭṭhaṃ, tasmā bodhisattopi supinaṃ passanto rattivibhāyanakāle passi.
所谓五大梦，指诸大圣人应当观看之梦，亦为诸大圣人利益之显现。五大梦非凡俗人所能见，非诸王侯，非转轮圣王，非上位弟子，非辟支佛，亦非正觉佛，唯独具足一切智的菩萨方可见。故说『如菩萨于五大梦中所见』。问：菩萨何时见此梦耶？答：在四分法典所说关于十四岁夜间雷劈之时见。因日中见梦，则不成梦，依第一、第二次之时。第三次傍晚颓废，体内气血流转，故于暮时入睡则梦显现。见所愿之梦，获所好处，见所恶梦，则见恶梦故。故菩萨于此夜间雷劈时分见梦境。
Ke pana te pañca mahāsupināti? Tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato pañca mahāsupinā pāturahesuṃ (a. ni. 5.196) – ayaṃ mahāpathavī mahāsayanaṃ ahosi, himavā pabbatarājā bimbohanaṃ ahosi, puratthime samudde vāmahattho ohito ahosi, pacchime samudde dakkhiṇahattho ohito ahosi, dakkhiṇasamudde ubho pādā ohitā ahesuṃ, ayaṃ paṭhamo mahāsupino pāturahosi.
所谓五大梦者，谓如来、阿拉汉、正觉佛在成道之前，尚未成佛之菩萨时代，曾见此五大梦境，即巨大土地、雄伟雪山、东方大海内左手流入、西方大海内右手流入、南方大海双足流入等五大梦境，这乃是第一次五大梦显现。
Puna caparaṃ dabbatiṇasaṅkhātā tiriyā nāma tiṇajāti naṅgalamattena rattadaṇḍena nābhito uggantvā tassa passantasseva vidatthimattaṃ ratanamattaṃ byāmamattaṃ yaṭṭhimattaṃ gāvutamattaṃ aḍḍhayojanamattaṃ yojanamattanti evaṃ uggantvā anekayojanasahassaṃ nabhaṃ āhacca ṭhitā ahosi, ayaṃ dutiyo mahāsupino pāturahosi.
复次，被称为多宝的三界，一切诸茎类，无论晨曦初露，以短柄杖举起，于近前观察时，见其形色各异，有宝石色、青色、土色、牛肌肤色，长约半十由旬，有十由旬，乃至数千由旬高耸入空，屹立不动。这就是第二尊大梦者(大睡者)。
Puna caparaṃ setā kimī kaṇhasīsā pādehi ussakkitvā yāva jāṇumaṇḍalā paṭicchādesuṃ, ayaṃ tatiyo mahāsupino pāturahosi.
复次，见一道白蛇，体青黑，足踏地面，盘旋至地平天际遮蔽四方，这乃第三尊大梦者。
Puna caparaṃ cattāro sakuṇā nānāvaṇṇā catūhi disāhi āgantvā pādamūle nipatitvā sabbasetā sampajjiṃsu, ayaṃ catuttho mahāsupino pāturahosi.
复次，四只各色各异鸟类，分别自四方而来，落于地脚根处，洁白无瑕，这乃第四尊大梦者。
Puna caparaṃ bodhisatto mahato mīḷhapabbatassa uparūpari caṅkamati alippamāno mīḷhena, ayaṃ pañcamo mahāsupino pāturahosi. Ime pañca mahāsupinā.
复次，菩提萨埵行走于广大密林山顶之上，浑身清净，无垢染着色，环绕密林，这乃第五尊大梦者。此五为五大梦者。
Tattha paṭhamo anuttarāya sammāsambodhiyā pubbanimittaṃ, dutiyo ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa devamanussesu suppakāsitabhāvassa pubbanimittaṃ, tatiyo bahūnaṃ odātavasanānaṃ gihīnaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā saraṇagamanassa pubbanimittaṃ, catuttho khattiyādīnaṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā anuttaravimuttisacchikiriyāya pubbanimittaṃ, pañcamo catunnaṃ paccayānaṃ lābhitāya tesu ca anupalittabhāvassa pubbanimittaṃ.
其中，第一者为无上正觉之前因缘；第二者为圣者八正道行善，诸天人心悦诚服之因；第三者为众多讲戒居士亲近佛陀，皈依之因；第四者为四姓王族中的诸子，受如来教法，出家远离家业，证得无上解脱之因；第五者为四因缘俱足而未得之众生的因缘。
Apica yaṃ so cakkavāḷamahāpathaviṃ sirisayanabhūtaṃ addasa, taṃ buddhabhāvassa pubbanimittaṃ. Yaṃ himavantaṃ pabbatarājānaṃ bimbohanaṃ addasa, taṃ sabbaññutaññāṇabimbohanassa pubbanimittaṃ. Yaṃ cattāro hatthapāde samuddassa uparūparibhāgena gantvā cakkavāḷamatthake ṭhite addasa, taṃ dhammacakkassa appaṭivattiyabhāve pubbanimittaṃ. Yaṃ attānaṃ uttānakaṃ nipannaṃ addasa, taṃ tīsu bhavesu avakujjānaṃ sattānaṃ uttānamukhabhāvassa pubbanimittaṃ. Yaṃ akkhīni ummīletvā passanto viya ahosi, taṃ dibbacakkhupaṭilābhassa pubbanimittaṃ. Yaṃ yāva bhavaggā ekālokaṃ ahosi, taṃ anāvaraṇañāṇassa pubbanimittaṃ. Sesaṃ vuttanayameva. Iti taṃtaṃvisesādhigamanimittabhūte pañca mahāsupine passi. Tena vuttaṃ ‘‘bodhisatto viya pañca mahāsupine’’ti.
此外，菩提萨埵曾见：全面世间大地似宝座，此为佛果觉悟之前因；见喜悦喜乐之喜马拉雅山，此为全知全觉之喜悦之前因；见四足象行于海边轮回中，此为法轮不转之因；见自我挣扎向上，反映三界众生堕落流转之因；见眼睛睁开观望，如得天眼之因；见于三界一切光明无碍，此为无碍智慧显现之因。此为前述五大梦者之观相。故称为“菩提萨埵如五大梦者”。
Kosalarājā viya soḷasa supineti –
如同萨拉国王那样，年届十六而沉睡—
‘‘Usabhā rukkhā gāviyo gavā ca,
“犊牛、树木、牛群与奶牛，
Asso kaṃso siṅgālī ca kumbho;
驴、山羊、鹿与缸，
Pokkharaṇī ca apākacandanaṃ,
池塘和嫩白的檀香，
Lābūni sīdanti silā plavanti.
各类瓜果沉卧，岩石漂浮。”
‘‘Maṇḍūkiyo kaṇhasappe gilanti,
“青蛙、蟾蜍与蜥蜴正在吞食，”
Kākaṃ suvaṇṇā parivārayanti;
乌鸦环绕着一只黄金的乌鸦；
Tasā vakā eḷakānaṃ bhayā hī’’ti. (jā. 1.1.77) –
因此这群乌鸦害怕飞离。
Ime soḷasa supine passanto kosalarājā viya.
这是一则说了十六位沉睡者的故事，犹如迦尸国王一般。
§1
1. Ekadivasaṃ kira kosalarājā rattiṃ niddūpagato pacchimayāme soḷasa supine passi (jā. aṭṭha. 1.1.mahāsupinajātakavaṇṇanā). Tattha cattāro añjanavaṇṇā kāḷausabhā ‘‘yujjhissāmā’’ti catūhi disāhi rājaṅgaṇaṃ āgantvā ‘‘usabhayuddhaṃ passissāmā’’ti mahājane sannipatite yujjhanākāraṃ dassetvā naditvā gajjitvā ayujjhitvāva paṭikkantā. Imaṃ paṭhamaṃ supinaṃ addasa.
1. 有一日，迦尸国王夜晚未眠，于西方发呆，看着十六位沉睡者（出自十六沉睡故事大释义）。那里有四只黑色的牛犊，他们在四个方位来到宫廷，互相示意要打架。面对众多大臣，表现出要战斗的姿态，发出吼叫，互不相让。这是他看到的第一组沉睡景象。
§2
2. Khuddakā rukkhā ceva gacchā ca pathaviṃ bhinditvā vidatthimattampi ratanamattampi anuggantvāva pupphanti ceva phalanti ca. Imaṃ dutiyaṃ addasa.
2. 他见到许多小树与树木折断着大地，似乎有宝石或矿物跟随其后，花与果实也在生长结出。这是他看到的第二组景象。
§3
3. Gāviyo tadahujātānaṃ vacchānaṃ khīraṃ pivantiyo addasa. Ayaṃ tatiyo supino.
3. 他见牧童们喂养牛群乳哺幼牛，饮用牛奶。这是第三组沉睡景象。
§4
4. Dhuravāhe ārohapariṇāhasampanne mahāgoṇe yugaparamparāya ayojetvā taruṇe godamme dhure yojente addasa, te dhuraṃ vahituṃ asakkontā chaḍḍetvā aṭṭhaṃsu, sakaṭāni nappavattiṃsu. Ayaṃ catuttho supino.
第四夜梦见一辆大运货马车，马车完成了装载，车夫紧跟其后，接着是一大群青年，他们在山坡上绑紧货物，但这些马匹无法负重，纷纷放弃，八匹马死去，车轮断裂无法继续前进。这是第四梦。
§5
5. Ekaṃ ubhatomukhaṃ assaṃ addasa, tassa ubhosu passesu yavasīsaṃ denti, so dvīhipi mukhehi khādati. Ayaṃ pañcamo supino.
第五夜梦见一只两头朝向对方的公牛，看到它的两只嘴都含着麦秆，双嘴同时咀嚼。此为第五梦。
§6
6. Mahājano satasahassagghanakaṃ suvaṇṇapātiṃ sammajjitvā ‘‘idha passāvaṃ karohī’’ti ekassa jarasiṅgālassa upanāmesi, taṃ tattha passāvaṃ karontaṃ addasa. Ayaṃ chaṭṭho supino.
第六夜梦见众多人聚集，在金碗上敬礼，奉献食物，有人拿着鹿角向一老鹿献供，看到那老鹿在那里用鹿角吃食。这是第六梦。
§7
7. Eko puriso rajjuṃ vaṭṭetvā pādamūle nikkhipati, tena nisinnapīṭhassa heṭṭhā sayitā chātasiṅgālī tassa ajānantasseva taṃ khādati. Imaṃ sattamaṃ supinaṃ addasa.
第七夜梦见一个人绕绳索并将其放在脚底下，坐蹲椅子下方的母鹿像不知情一般吃着绳索。这是第七夜梦见。
§8
8. Rājadvāre bahūhi tucchakumbhehi parivāretvā ṭhapitaṃ ekaṃ mahantaṃ pūritakumbhaṃ addasa, cattāropi pana vaṇṇā catūhi disāhi catūhi anudisāhi ca ghaṭehi udakaṃ āharitvā pūritakumbhameva pūrenti, pūritapūritaṃ udakaṃ uttaritvā palāyati, tepi punappunaṃ tattheva udakaṃ āsiñcanti, tucchakumbhe olokentāpi natthi. Ayaṃ aṭṭhamo supino.
第八夜梦见王宫门口被许多瓷罐围绕，中间放着一个大瓷罐，人们从东西南北四个方向，拿着小瓷罐取水往大罐中注水，大罐逐渐注满，满水倾泻流出，但人们一次又一次地在原地注水，环视瓷罐却看不到水迹。这是第八夜梦见。
§9
9. Ekaṃ pañcapadumasañchannaṃ gambhīraṃ sabbatotitthaṃ pokkharaṇiṃ addasa, samantato dvipadacatuppadā otaritvā tattha pānīyaṃ pivanti, tassā majjhe gambhīraṭṭhāne udakaṃ āvilaṃ, tīrappadese dvipadacatuppadānaṃ akkamanaṭṭhāne acchaṃ vippasannaṃ anāvilaṃ. Ayaṃ navamo supino.
第九夜梦见一个被五朵莲花覆盖的深水池塘，池塘上下两岸都有两行脚印，人们在那喝水，而池塘中央深处水浑浊不清，岸边两行脚印清晰明净无浑浊。这是第九夜梦见。
§10
10. Ekissāyeva ca kumbhiyā paccamānaṃ odanaṃ apākaṃ addasa, ‘‘apāka’’nti vicāretvā vibhajitvā ṭhapitaṃ viya tīhākārehi paccamānaṃ ekasmiṃ passe atikilinno hoti, ekasmiṃ uttaṇḍulo, ekasmiṃ supakkoti. Ayaṃ dasamo supino.
第十：观察到沉浸于单一大浴缸中曝晒的米饭，经过「不熟」的分辨、分解，仿佛用三叉形状把不熟米饭分别投入三处，其中一处粘连过多，一处浮起，一处软熟如枕。这便是第十个梦，梦中卧姿。
§11
11. Satasahassagghanakaṃ candanasāraṃ pūtitakkena vikkiṇante addasa. Ayaṃ ekādasamo supino.
第十一：见到成百上千重的檀香精华出售，另一方面用腐烂皮革制成的雾气。此梦便是第十一卧姿。
§12
12. Tucchalābūni udake sīdantāni addasa. Ayaṃ dvādasamo supino.
第十二：见水中漂浮的黏稠浮生物。此梦即第十二卧姿。
§13
13. Mahantamahantā kūṭāgārappamāṇā ghanasilā nāvā viya udake plavamānā addasa. Ayaṃ terasamo supino.
第十三：见许多巨大如石屋般的岩石，宛若坚实巨船漂浮水上。此梦为第十三卧姿。
§14
14. Khuddakamadhukapupphappamāṇā maṇḍūkiyo mahante kaṇhasappe vegena anubandhitvā uppalanāḷe viya chinditvā maṃsaṃ khāditvā gilantiyo addasa. Ayaṃ cuddasamo supino.
第十四：见小如蜂蜜花般大小的蛙类，迅速跟踪如莲茎一般，撕裂肉体吞食腐蛆虫。此梦即第十四卧姿。
§15
15. Dasahi asaddhammehi samannāgataṃ gāmagocaraṃ kākaṃ kañcanavaṇṇavaṇṇatāya ‘‘suvaṇṇā’’ti laddhanāme suvaṇṇarājahaṃse parivārente addasa. Ayaṃ pannarasamo supino.
第十五：见一只具十种恶音的乌鸦，在村落间飞翔，羽毛色泽如黄金，叫声获得「金」名，环绕黄金鹭鸶周旋。此梦即第十五卧姿。
§16
16. Pubbe dīpino eḷake khādanti, te pana eḷake dīpino anubandhitvā murāmurāti khādante addasa, athaññe tasā vakā eḷake dūratova disvā tasitā tāsappattā hutvā eḷakānaṃ bhayā palāyitvā gumbagahanāni pavisitvā nilīyiṃsu. Ayaṃ soḷasamo supino.
先前灯火的蜡烛是吃其烛油的，但这些蜡烛在跟随灯火时恰似相互紧缠着吞食蜡油。后来他见到别的蜡烛远远地显现，发出微光，光线散布开来，这些蜡烛因恐惧而逃离，进入深洞穴隐藏起来消隐了。这是第十六个梦兆。
§1
1. Tattha adhammikānaṃ rājūnaṃ adhammikānañca manussānaṃ kāle loke viparivattamāne kusale osanne akusale ussanne lokassa parihīnakāle devo na sammā vassissati, meghapādā chijjissanti, sassāni milāyissanti, dubbhikkhaṃ bhavissati, vassitukāmā viya catūhi disāhi meghā uṭṭhahitvā itthikāhi ātape patthaṭānaṃ vīhiādīnaṃ temanabhayena anto pavesitakāle purisesu kudālapiṭake ādāya āḷibandhanatthāya nikkhantesu vassanākāraṃ dassetvā gajjitvā vijjulatā nicchāretvā usabhā viya ayujjhitvā avassitvāva palāyissanti. Ayaṃ paṭhamassa vipāko.
此处讲到不法国王和不法人世间时局颠倒的情形：善人衰微，恶人兴旺，世间将至毁坏的时候，天神不会长久降临，大雨骤止，干旱交替，饥荒将生。正如四方欲求雨云升起，却被热浪和强风吹拂而无法滋养作物，树木枯萎破坏。这时诸人会回避农耕，携带工具逃离田园，呈现旱季的景象。这是第一种应验。
§2
2. Lokassa parihīnakāle manussānaṃ parittāyukakāle sattā tibbarāgā bhavissanti, asampattavayāva kumāriyo purisantaraṃ gantvā utuniyo ceva gabbhiniyo ca hutvā puttadhītāhi vaḍḍhissanti. Khuddakarukkhānaṃ pupphaṃ viya hi tāsaṃ utunibhāvo, phalaṃ viya ca puttadhītaro bhavissanti. Ayaṃ dutiyassa vipāko.
当世界毁坏、人类寿命锐减之时，众生将极端贪欲。在未能成年的少年中，有些会游荡于人群之间，还有青春期少女怀孕生育，子女多而增长。犹如小树开花般，这些少女青春期旺盛，子嗣繁多。这是第二种应验。
§3
3. Manussānaṃ jeṭṭhāpacāyikakammassa naṭṭhakāle sattā mātāpitūsu vā sassusasuresu vā lajjaṃ anupaṭṭhapetvā sayameva kuṭumbaṃ saṃvidahantāva ghāsacchādanamattampi mahallakānaṃ dātukāmā dassanti, adātukāmā na dassanti, mahallakā anāthā hutvā asayaṃvasī dārake ārādhetvā jīvissanti tadahujātānaṃ vacchānaṃ khīraṃ pivantiyo mahāgāviyo viya. Ayaṃ tatiyassa vipāko.
在人们对年长养育者尽孝的行为开始衰减时，众生不会尊敬父母或祖父母、亲戚亲族，他们未加羞耻，自己反而破坏家庭，连铺盖草席这么些微事也希望由他人承担；当养儿育女的成年人失去依靠后，他们会依赖家中的幼儿存活。这些年轻一代中，有些喝着母乳，如同大牛辈般强壮。这是第三种应验。
§4
4. Adhammikarājūnaṃ kāle adhammikarājāno paṇḍitānaṃ paveṇikusalānaṃ kammanittharaṇasamatthānaṃ mahāmattānaṃ yasaṃ na dassanti, dhammasabhāyaṃ vinicchayaṭṭhānepi paṇḍite vohārakusale mahallake amacce na ṭhapessanti. Tabbiparītānaṃ pana taruṇataruṇānaṃ yasaṃ dassanti, tathārūpe eva ca vinicchayaṭṭhāne ṭhapessanti, te rājakammāni ceva yuttāyuttañca ajānantā neva taṃ yasaṃ ukkhipituṃ sakkhissanti, na rājakammāni nittharituṃ, te asakkontā kammadhuraṃ chaḍḍessanti, mahallakāpi paṇḍitā amaccā yasaṃ alabhantā kiccāni nittharituṃ samatthāpi ‘‘kiṃ amhākaṃ etehi, mayaṃ bāhirakā jātā, abbhantarikā taruṇadārakā jānissantī’’ti uppannāni kammāni na karissanti, evaṃ sabbathāpi tesaṃ rājūnaṃ hāniyeva bhavissati, dhuraṃ vahituṃ asamatthānaṃ vacchadammānaṃ dhure yojitakālo viya, dhuravāhānañca mahāgoṇānaṃ yugaparamparāya ayojitakālo viya bhavissati. Ayaṃ catutthassa vipāko.
在不正法君主统治的时代，不法的国王不重视贤哲与依法治国之人的功德，即使在法会判断中，贤哲亦无权主持或供任重要职位。而反倒年轻男女声望显著并被任用却缺乏治理之识，不懂得治理国家事务，既无能力承载声望，也无法完成国家事务，致使国家大厦倾覆。智者群臣也因声望不振不愿作为，产生“我们这些外来者，年轻男女熟知内情”之类心态，终究不愿承担责任，故国家处于整体败落状态，如同无法驾驭重车，车队断代相继运转不畅。此为第四种应验。
§5
5. Adhammikarājakāleyeva adhammikabālarājāno adhammike lolamanusse vinicchaye ṭhapessanti, te pāpapuññesu anādarā bālā sabhāyaṃ nisīditvā vinicchayaṃ dentā ubhinnampi atthapaccatthikānaṃ hatthato lañjaṃ gahetvā khādissanti asso viya dvīhi mukhehi yavasīsaṃ. Ayaṃ pañcamassa vipāko.
正值不法君王时代，不法愚昧国王会选用愚蠢贪婪且邪恶之人为官，这些人在法会中不敬，坐席不正，任意发号施令，以阻碍公平公正，彼此竞争争斗，争夺利益，善如同时两头含着大麦粒的小驴，争食着。此即第五种应验。
§6
6. Adhammikāyeva vijātirājāno jātisampannānaṃ kulaputtānaṃ āsaṅkāya yasaṃ na dassanti, akulīne vaḍḍhessanti, evaṃ mahākulāni duggatāni bhavissanti, lāmakakulāni issarāni. Te ca kulīnā purisā jīvituṃ asakkontā ‘‘ime nissāya jīvissāmā’’ti akulīnānaṃ dhītaro dassanti, iti tāsaṃ kuladhītānaṃ akulīnehi saddhiṃ saṃvāso jarasiṅgālassa suvaṇṇapātiyaṃ passāvakaraṇasadiso bhavissati. Ayaṃ chaṭṭhassa vipāko.
六、在僧团内部，出身不同的族王及其家族子孙，因嫉妒而不显扬名声，反而使不正派的人渐渐壮大。如此一来，显赫家族将陷于衰败，反而卑贱家族夺得权势。他们这些正派家族中的人，由于无法自存，便以“不依赖他们而自存”为标志，表现出那些不正派人家的女子的态度。故此，那些家族女子与不正派男子同住，如同雄鹿与牝鹿、金凤鸟与捕猎者栖息在一起一般。这就是第六个果报。
§7
7. Gacchante gacchante kāle itthiyo purisalolā surālolā alaṅkāralolā visikhālolā āmisalolā bhavissanti dussīlā durācārā. Tā sāmikehi kasigorakkhādīni kammāni katvā kicchena kasirena sambhataṃ dhanaṃ jārehi saddhiṃ suraṃ pivantiyo mālāgandhavilepanaṃ dhārayamānā antogehe accāyikampi kiccaṃ anoloketvā gehaparikkhepassa uparibhāgenapi chiddaṭṭhānehipi jāre upadhārayamānā sve vapitabbayuttakaṃ bījampi koṭṭetvā yāgubhattakhajjakāni sajjetvā khādamānā vilumpissanti heṭṭhāpīṭhakanipannakachātakasiṅgālī viya vaṭṭetvā vaṭṭetvā pādamūle nikkhittarajjuṃ. Ayaṃ sattamassa vipāko.
七、时常往来之中，男女间纵情放荡，对酒色、装饰、指甲、烟火和肉食沉迷不已，行为邪恶恶劣。他们与僧侣们为伴，干些偷盗、抢劫之事，聚敛些许钱财，放纵饮酒；身上佩戴花环香料，进出闹市巷弄。即使家宅整理得很干净，且有监护之人看管，也只是在表面上装饰，根本放任腐败恶行，种植作物、养殖野兽，便像是围绕在身边盘旋的小禽猛鸟一般。他们像雕鸮、夜鹰环绕脚边，脚下系着绳索。此为第七个果报。
§8
8. Gacchante gacchante kāle loko parihāyissati, raṭṭhaṃ nirojaṃ bhavissati, rājāno duggatā kapaṇā bhavissanti. Yo issaro bhavissati, tassa bhaṇḍāgāre satasahassamattā kahāpaṇā bhavissanti, te evaṃ duggatā sabbe janapade attano kammaṃ kārayissanti, upaddutā manussā sake kammante chaḍḍetvā rājūnaṃyeva atthāya pubbaṇṇāparaṇṇāni vapantā rakkhantā lāyantā maddantā pavesentā ucchukhettāni karontā yantāni vāhentā phāṇitādīni pacantā pupphārāme phalārāme ca karontā tattha tattha nipphannāni pupphaphalādīni āharitvā rañño koṭṭhāgārameva pūressanti, attano gehesu tucchakoṭṭhe olokentāpi na bhavissanti, tucchatucchakumbhe anoloketvā pūritakumbhapūraṇasadisameva bhavissati. Ayaṃ aṭṭhamassa vipāko.
八、时常往来之中，国家将荒废衰败，国土变得贫瘠凋零，诸多国王皆堕落邪恶，奸诈狡猾。那样的统治者宝库中堆积百万铜钱，都是邪恶所得，诸多邪恶之人遍布国境，任由他们为恶作恶。恶徒们抛弃本分，承袭前后的因缘，为国王操劳，保护、消灭敌人、使人享乐，巡行乡野，载运粮草，烹煮珍馐美味，栽种花果园林。他们采集花果献给国王装满国库，自己家中却千疮百孔，即使察看也缺少整齐。窖藏粮秣浇灌充满，犹如装满水缸一般。此为第八个果报。
§9
9. Gacchante gacchante kāle rājāno adhammikā bhavissanti, chandādivasena agatiṃ gacchantā rajjaṃ kāressanti, dhammena vinicchayaṃ nāma na dassanti, lañjavittakā bhavissanti dhanalolā, raṭṭhavāsikesu tesaṃ khantimettānuddayaṃ nāma na bhavissati, kakkhaḷā pharusā ucchuyante ucchugaṇṭhikā viya manusse pīḷentā nānappakāraṃ baliṃ uppādetvā dhanaṃ gaṇhissanti, manussā balipīḷitā kiñci dātuṃ asakkontā gāmanigamādayo chaḍḍetvā paccantaṃ gantvā vāsaṃ kappessanti, majjhimajanapado suñño bhavissati, paccanto ghanavāso seyyathāpi pokkharaṇiyā majjhe udakaṃ āvilaṃ pariyante vippasannaṃ. Ayaṃ navamassa vipāko.
九、时常往来之中，国王变得不仁不义，追逐私欲，随心所欲地治理国家，不奉行正法，极度贪财，有夸大财产之心。生活在国中的人们缺乏宽容与慈悲，彼此欺凌，像细针钩刺，伤害众生，制造各种暴力，劫取财富。被欺压的人们无力反抗，离开乡村和城镇，外出流浪避难。中央地区变成荒凉无人，前境也是密林环绕，像池塘中浑浊的水一样。此为第九个果报。
§10
10. Gacchante gacchante kāle rājāno adhammikā bhavissanti, tesu adhammikesu rājayuttāpi brāhmaṇagahapatikāpi negamajānapadāpīti samaṇabrāhmaṇe upādāya sabbe manussā adhammikā bhavissanti, tato tesaṃ ārakkhadevatā balipaṭiggāhikadevatā rukkhadevatā ākāsaṭṭhakadevatāti evaṃ devatāpi adhammikā bhavissanti, adhammikarājūnaṃ rajje vātā visamā kharā vāyissanti, te ākāsaṭṭhakavimānāni kampessanti, tesu kampitesu devatā kupitā devaṃ vassituṃ na dassanti, vassamānopi sakalaraṭṭhe ekappahāreneva na vassissati, vassamānopi sabbattha kasikammassa vā vappakammassa vā upakāro hutvā na vassissati. Yathā ca raṭṭhe, evaṃ janapadepi gāmepi ekataḷākassarepi ekappahāreneva na vassissati, taḷākassa uparibhāge vassanto heṭṭhābhāge na vassissati, heṭṭhā vassanto upari na vassissati, ekasmiṃ bhāge sassaṃ ativassena nassissati, ekasmiṃ avassanto milāyissati, ekasmiṃ sammā vassamāno sampādessati, evaṃ ekassa rañño rajje vuttā sassā tippakārā bhavissanti ekakumbhiyā odano viya. Ayaṃ dasamassa vipāko.
十、时常往来之中，国王变得不义，国中诸贵族及婆罗门地主，也追随邪恶思想，平等都归向恶道。于是守护诸神、掌管财富的神祇、树神、天空神，皆变得不正义。恶王统治时期，风暴乖戾，寒凉气息四起，天空中的神殿摇晃动荡，那些被震动的神灵不愿雨降于世间。即使降雨，也不会普降一国，而是只在部分田地落雨；即使雨水播洒，也不会惠及各项农事。正如田野一样，国中村庄也难见普降甘霖。部分地区暴雨，其他地区干旱，降雨过多之处必遭毁坏，雨水不足之处则失收，部分地方雨水适中丰盈。故此，国王与其国度如同一只空锅中噼啪作响的干燥谷粒。此为第十个果报。
§11
11. Gacchante gacchante kāle sāsane parihāyante paccayalolā alajjikā bahū bhikkhū bhavissanti, te bhagavatā paccayaloluppaṃ nimmathetvā kathitadhammadesanaṃ cīvarādicatupaccayahetu paresaṃ desessanti, paccayehi mucchitvā niratthakapakkhe ṭhitā nibbānābhimukhaṃ katvā desetuṃ na sakkhissanti, kevalaṃ ‘‘padabyañjanasampattiñceva madhurasaddañca sutvā mahagghāni cīvarāni dassanti’’iccevaṃ desessanti. Apare antaravīthicatukkarājadvārādīsu nisīditvā kahāpaṇaaḍḍhakahāpaṇapādamāsakarūpādīnipi nissāya desessanti. Iti bhagavatā nibbānagghanakaṃ katvā desitaṃ dhammaṃ catupaccayatthāya ceva kahāpaṇaaḍḍhakahāpaṇādiatthāya ca vikkiṇitvā desentā satasahassagghanakaṃ candanasāraṃ pūtitakkena vikkiṇantā viya bhavissanti. Ayaṃ ekādasamassa vipāko.
十一、时常往来之中，教法会被毁坏，许多比库们将放逸、不讲戒律。他们不遵守世尊所制定的教法来源、四大根基，反而传播虚妄法义，讲述有关袈裟四种因缘的空谈。他们舍弃正法根本，停留于无用的片面说法，只谈论“声音悦耳，袈裟华美”，实则不明真意。同时他们讲法依靠市井巷陌旁的妓院酒馆，借助金钱、妇色为依托，出售法义，如同香材千斤买卖一般，肆意兜售。他们如同世尊点化涅槃的法义被污染成数千斤的檀香末，商业化售卖。这就是第十一个果报。
§12
12. Adhammikarājakāle loke viparivattanteyeva rājāno jātisampannānaṃ kulaputtānaṃ yasaṃ na dassanti, akulīnānaññeva dassanti, te issarā bhavissanti, itare daliddā. Rājasammukhepi rājadvārepi amaccasammukhepi vinicchayaṭṭhānepi tucchalābusadisānaṃ akulīnānaṃyeva kathā osīditvā ṭhitā viya niccalā suppatiṭṭhitā bhavissati, saṅghasannipātepi saṅghakammagaṇakammaṭṭhānesu ceva pattacīvarapariveṇādivinicchayaṭṭhānesu ca dussīlānaṃ pāpapuggalānaṃyeva kathā niyyānikā bhavissati, na lajjibhikkhūnanti evaṃ sabbathāpi tucchalābūnaṃ sīdanakālo viya bhavissati. Ayaṃ dvādasamassa vipāko.
在非正法国王时代，世间的王者如同逆转之象，虽为出生高贵宗族的子弟，名声却不彰显，反而只显现出无德之人的状况，这样的王必将成为暴君，其他则陷于贫贱。在王宫内外、父母面前乃至审判之所，那些不守规矩、恶行猖獗的无贵族出身者之言论如同牢固地屹立不动，犹如深陷泥淖一般稳固存在。在僧团聚集之处及制戒议论场合，也会充斥着堕落品行恶劣之人的言语，不是羞愧于比库，他们将始终是恶行猖獗者之气败时刻。这即是十二个月的果报。
§13
13. Tādiseyeva kāle adhammikarājāno akulīnānaṃ yasaṃ dassanti, te issarā bhavissanti, kulīnā duggatā. Tesu na keci gāravaṃ karissanti, itaresuyeva karissanti, rājasammukhe vā amaccasammukhe vā vinicchayaṭṭhāne vā vinicchayakusalānaṃ ghanasilāsadisānaṃ kulaputtānaṃ kathā na ogāhitvā patiṭṭhahissati. Tesu kathentesu ‘‘kiṃ ime kathentī’’ti itare parihāsameva karissanti, bhikkhusannipātepi vuttappakāresu ṭhānesu neva pesale bhikkhū garukātabbe maññissanti, nāpi nesaṃ kathā pariyogāhitvā patiṭṭhahissati, silānaṃ plavakālo viya bhavissati. Ayaṃ terasamassa vipāko.
在同样的时代，非正法国王中，那些无德之人名声彰显，他们会成为暴君，而贵族出身者则堕入恶道。贵族中无人会尊敬他们，只由其他人尊敬；在王宫父母面前以及审判场合，那些善于审察坚定如磐石的贵族子弟的言论不会被忽视也不会确立。对他们的议论，人们会以嘲讽回应：“这些人在议论什么呢？”在比库聚会中未宣说的典故地点，比库不会敬重他们，也不会采纳他们的言论。他们就如同石头崩裂的时刻一样。这即是三个月的果报。
§14
14. Loke parihāyanteyeva manussā tibbarāgādijātikā kilesānuvattakā hutvā taruṇataruṇānaṃ attano bhariyānaṃ vase vattissanti, gehe dāsakammakarādayopi gomahiṃsādayopi hiraññasuvaṇṇampi sabbaṃ tāsaṃyeva āyattaṃ bhavissati, ‘‘asukahiraññasuvaṇṇaṃ vā paricchedādijātaṃ vā kaha’’nti vutte ‘‘yattha vā tattha vā hotu, kiṃ tuyhiminā byāpārena, tvaṃ mayhaṃ ghare santaṃ vā asantaṃ vā jānitukāmo jāto’’ti vatvā nānappakārehi akkositvā mukhasattīhi koṭṭetvā dāsaceṭakaṃ viya vase katvā attano issariyaṃ pavattessanti, evaṃ madhukapupphappamāṇamaṇḍūkapotikānaṃ āsīvise kaṇhasappe gilanakālo viya bhavissati. Ayaṃ cuddasamassa vipāko.
在世间如同被嘲弄般，人们追随强烈的欲怒等烦恼；年少青年中，他们与妻共居，在家中奴隶及作役、牧牛、残忍杀生以及金银财宝一切皆为其所辖制。问及“不善的财宝或金银是从何而来？”时答曰“无论何处，皆随你所愿；生或不生，我皆知晓。”他们以各种诽谤以口蜜腹剑之言滋扰纠缠，犹如黑蛇咬伤蛙类，呈现毒蛇伤时一样。此即十四个月的果报。
§15
15. Dubbalarājakāle rājāno hatthisippādīsu akusalā yuddhesu avisāradā bhavissanti, te attano rājādhipaccaṃ āsaṅkamānā samānajātikānaṃ kulaputtānaṃ issariyaṃ adatvā attano pādamūlikanhāpakakappakādīnaṃ dassanti, jātigottasampannā kulaputtā rājakule patiṭṭhaṃ alabhamānā jīvikaṃ kappetuṃ asamatthā hutvā issariyaṭṭhāne jātigottahīne akulīne upaṭṭhahantā vicarissanti, suvaṇṇarājahaṃsehi kākassa parivāritakālo viya bhavissati. Ayaṃ pannarasamassa vipāko.
在不善国王时代，王者在象兵等恶劣战争中不熟练，虽妄想继承王权，却无力守护宗族子弟的地位，反而被无法世袭继承的无宗族粗人取代。他们无法维持生计，流落四方，成了无宗族出身者仆从，游走于王宫如同被金翅鸟与乌鸦团团包围一般。这即是十五个月的果报。
§16
16. Adhammikarājakāleyeva ca akulīnāva rājavallabhā issarā bhavissanti, kulīnā appaññātā duggatā. Te rājavallabhā rājānaṃ attano kathaṃ gāhāpetvā vinicchayaṭṭhānādīsu balavanto hutvā dubbalānaṃ paveṇiāgatāni khettavatthuādīni ‘‘amhākaṃ santakāni etānī’’ti abhiyuñjitvā te ‘‘na tumhākaṃ, amhāka’’nti āgantvā vinicchayaṭṭhānādīsu vivadante vettalatādīhi pahārāpetvā gīvāyaṃ gahetvā apakaḍḍhāpetvā ‘‘attano pamāṇaṃ na jānātha, amhehi saddhiṃ vivadatha, idāni vo rañño kathetvā hatthapādacchedādīni kāressāmā’’ti santajjessanti, te tesaṃ bhayena attano santakāni khettavatthūni ‘‘tumhākaṃyeva tāni, gaṇhathā’’ti niyyātetvā attano gehāni pavisitvā bhītā nipajjissanti. Pāpabhikkhūpi pesale bhikkhū yathāruci viheṭhessanti, pesalā bhikkhū paṭisaraṇaṃ alabhamānā araññaṃ pavisitvā gahanaṭṭhānesu nilīyissanti, evaṃ hīnajaccehi ceva pāpabhikkhūhi ca upaddutānaṃ jātimantakulaputtānañceva pesalabhikkhūnañca eḷakānaṃ bhayena tasavakānaṃ palāyanakālo viya bhavissati . Ayaṃ soḷasamassa vipāko. Evaṃ tassa tassa atthassa pubbanimittabhūte soḷasa supine passi. Tena vuttaṃ – ‘‘kosalarājā viya soḷasa supine’’ti. Ettha ca pubbanimittato attano atthānatthanimittaṃ supinaṃ passanto attano kammānubhāvena passati, kosalarājā viya lokassa atthānatthanimittaṃ supinaṃ passanto pana sabbasattasādhāraṇakammānubhāvena passatīti veditabbaṃ.
在非正法国王时代，无贵族子弟作王存有，他们聪明寡慧、堕入恶道。这些王者亲近国王，竭力守护审判场等所在，逼迫弱者流离失所，驱赶耕地田产，争夺“这些是我们的财产”等，强悍逼迫而后辩称“不属于你们，是我们的”。在审判场合彼此争论，用锐利刺击伤口击打喉咙，“你们不识量，和我们共争吧，现在我们决定行斩手足之刑。”对方心生恐惧，唯恐自己土地田产被夺，回家闭门深居。这时，恶劣比库亦会随意恶意破坏，正派比库为避嫌而隐居旷野深处，因而弱者恶者及其恶行令贵族子弟与正派比库皆恐惧流亡。这即是十六个月的果报。由此可见，每一事有其前因，世间如同“迦萨拉国王十六月之梦”，从前因观察其结果。经云：‘如同迦萨拉国王见十六月之梦。’这里指从前因视其自身利益与害处之现象，则见自身业报；从世间利益害处之视，则见普通众生共业之果报，皆应了解。
Kuddhā hi devatāti nāgamahāvihāre mahātherassa kuddhā devatā viya. Rohaṇe kira nāgamahāvihāre mahāthero bhikkhusaṅghaṃ anapaloketvāva ekaṃ nāgarukkhaṃ chindāpesi. Rukkhe adhivatthā devatā therassa kuddhā paṭhamameva naṃ saccasupinena palobhetvā pacchā ‘‘ito te sattadivasamatthake upaṭṭhāko rājā marissatī’’ti supine ārocesi. Thero taṃ kathaṃ āharitvā rājorodhānaṃ ācikkhi. Tā ekappahāreneva mahāviravaṃ viraviṃsu. Rājā ‘‘kiṃ eta’’nti pucchi. Tā ‘evaṃ therena vutta’’nti ārocayiṃsu. Rājā divase gaṇāpetvā sattāhe vītivatte therassa hatthapāde chindāpesi. Ekantasaccameva hotīti phalassa saccabhāvato vuttaṃ, dassanaṃ pana vipallatthameva. Teneva pahīnavipallāsā pubbanimittabhūtampi supinaṃ na passanti, dvīhi tīhi vā kāraṇehi kadāci supinaṃ passantīti āha ‘‘saṃsaggabhedato’’ti. ‘‘Asekkhā na passanti pahīnavipallāsattā’’ti vacanato catunnampi kāraṇānaṃ vipallāso eva mūlakāraṇanti daṭṭhabbaṃ.
《苦诃经》言：在龙宫大寺中，有位长老如同苦诃天一般。传说罗诃在龙宫大寺时，因不察视僧团，一怒折断一株龙树。那树下的天龙见此示警，以梦告知此长老，称:“你被监督者将于七日内死去。”长老闻此告知国王。后一夕，众僧闻之寂静无声。国王问：“为何如此？”他们答：“如长老所言。”国王当日询问，七日内遵守令法，斩断长老手足。真理虽确，开示却变坏。因弃绝错乱之前因，故不再梦见此类情况，而以“聚集破坏”为由，解释不再见此类梦境。又言“未萎败者不见假象，”此乃四因之错乱根本，应当明了。
Tanti supinakāle pavattaṃ bhavaṅgacittaṃ. Rūpanimittādiārammaṇanti kammanimittagatinimittato aññaṃ rūpanimittādiārammaṇaṃ na hoti. Īdisānīti paccakkhato anubhūtapubbaparikappitarūpādiārammaṇāni ceva rāgādisampayuttāni ca. Sabbohārikacittenāti pakaticittena. Dvīhi antehi muttoti kusalākusalasaṅkhātehi dvīhi antehi mutto. Āvajjanatadārammaṇakkhaṇeti idaṃ yāva tadārammaṇuppatti, tāva pavattaṃ cittavāraṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Supineneva diṭṭhaṃ viya me, sutaṃ viya meti kathanakāle pana abyākatoyeva āvajjanamattasseva uppajjanato’’ti vadanti. Evaṃ vadantehi pañcadvāre dutiyamoghavāre viya manodvārepi āvajjanaṃ dvattikkhattuṃ uppajjitvā javanaṭṭhāne ṭhatvā bhavaṅgaṃ otaratīti adhippetanti daṭṭhabbaṃ ekacittakkhaṇikassa āvajjanassa uppattiyaṃ ‘‘diṭṭhaṃ viya me, sutaṃ viya me’’ti kappanāya asambhavato.
“Tanti supinakāle pavattaṃ bhavaṅgacittaṃ”者，谓睡眠时发生的生命流转念心。因缘于色相等的所缘缘起，业因轨迹所导，不成异于其他色相缘起。所谓“此类者”，即指依缘起，曾经经验、预思的色相等的所缘境界，且与贪欲等烦恼俱行。“诸境念心”，是指由运动念心（沙动念心）所化，为二端所出，即分别善恶种类的二端。所谓“生起时所缘所缘境念之念心”，谓此为“运动念”的生起，常依此命名。言说：“恰似睡眠中见了，我闻了，诸时无说，惟对异梦分生起故”者，是说睡眠所见如实闻所闻之感，如同未曾明说之异梦生起，常言合于此理。由此诸说，第二门不可通达之惑门念，也即彼门中两次生起、于迅捷所在逗留后，生命流即散去。由此可见，单一念瞬间之生起，纯属幻境，谓其非真实所见，亦非真实所闻，因无合理构思而存于心中，遂成被诘难之物。“见如实，闻如实”之构想，纯属虚妄，故不可成理。
Ettha ca ‘‘supinantepi tadārammaṇavacanato paccuppannavasena vā atītavasena vā sabhāvadhammāpi supinante ārammaṇaṃ hontī’’ti vadanti. ‘‘Yadipi supinante vibhūtaṃ hutvā upaṭṭhite rūpādivatthumhi tadārammaṇaṃ vuttaṃ, tathāpi supinante upaṭṭhitanimittassa parikappavasena gahetabbatāya dubbalabhāvato dubbalavatthukattāti vutta’’nti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Keci pana ‘‘karajakāyassa nirussāhasantabhāvappattito tannissitaṃ hadayavatthu na suppasannaṃ hoti, tato tannissitāpi cittuppatti na suppasannā asuppasannavaṭṭinissitadīpappabhā viya, tasmā dubbalavatthukattāti ettha dubbalahadayavatthukattā’’ti atthaṃ vadanti, vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ.
此中谓“即便于睡眠末端依所缘言而言，过去现前诸法本性之境，亦于睡眠末端具缘无疑”，即有人说，虽然睡眠末端断绝，但因所依色等之缘起，当说此处所缘境界，虽然已被摧毁，但因依前缘考虑，故说其有另一方面，然依文本三句约束论述，谓倚赖色体、缘境之依存，因疲弱故能复现者也。有说者谓，“因身身之灭尽，依赖心所之怠惰，在于心所依所无法清净，故其依所尚未悦纳。故于彼未悦纳之境界，亦无主动心生而构成，表现如心锁之忧惧法相，是名疲弱依赖。”此经文需综合思考，方能合理理解。
Supinantacetanāti manodvārikajavanavasena pavattā supinante cetanā. Supinañhi passanto manodvārikeneva javanena passati, na pañcadvārikena. Paṭibujjhanto ca manodvārikeneva paṭibujjhati, na pañcadvārikena. Niddāyantassa hi mahāvaṭṭiṃ jāletvā dīpe cakkhusamīpaṃ upanīte paṭhamaṃ cakkhudvārikaṃ āvajjanaṃ bhavaṅgaṃ na āvaṭṭeti, manodvārikameva āvaṭṭeti, atha javanaṃ javitvā bhavaṅgaṃ otarati. Dutiyavāre cakkhudvārikaṃ āvajjanaṃ bhavaṅgaṃ āvaṭṭeti, tato cakkhuviññāṇādīni javanapariyosānāni pavattanti, tadanantaraṃ bhavaṅgaṃ pavattati. Tatiyavāre manodvārikaāvajjanena bhavaṅge āvaṭṭite manodvārikajavanaṃ javati, tena cittena ‘‘kiṃ ayaṃ imasmiṃ ṭhāne āloko’’ti jānāti. Tathā niddāyantassa kaṇṇasamīpe tūriyesu paggahitesu ghānasamīpe sugandhesu vā duggandhesu vā pupphesu upanītesu mukhe sappimhi vā phāṇite vā pakkhitte piṭṭhiyaṃ pāṇinā pahāre dinne paṭhamaṃ sotadvārikādīni āvajjanāni bhavaṅgaṃ na āvaṭṭenti , manodvārikameva āvaṭṭeti, atha javanaṃ javitvā bhavaṅgaṃ otarati. Dutiyavāre sotadvārikādīni āvajjanāni bhavaṅgaṃ āvaṭṭenti, tato sotaghānajivhākāyaviññāṇādīni javanapariyosānāni pavattanti, tadanantaraṃ bhavaṅgaṃ pavattati. Tatiyavāre manodvārikaāvajjanena bhavaṅge āvaṭṭite manodvārikajavanaṃ javati, tena cittena ñatvā ‘‘kiṃ ayaṃ imasmiṃ ṭhāne saddo, saṅkhasaddo bherisaddo’’ti vā ‘‘kiṃ ayaṃ imasmiṃ ṭhāne gandho, mūlagandho sāragandho’’ti vā ‘‘kiṃ idaṃ mayhaṃ mukhe pakkhittaṃ, sappi phāṇita’’nti vā ‘‘kenamhi piṭṭhiyaṃ pahaṭo, atithaddho me pahāro’’ti vā vattā hoti, evaṃ manodvārikajavaneneva paṭibujjhati, na pañcadvārikena. Supinampi teneva passati, na pañcadvārikena.
睡眠末端之心业，即由意识门之迅速生起而转变之睡眠意念。实则，睡眠中觉者虽由意识门之迅猛运动识知，非由五门合缘意识所认知。正念觉知亦仅依意识门，非五门合缘。因昏沉，长夜在灯下，视近眼前，向眼门送入前缘警觉意识时，不动生起，意识门单独旋转，继而转入迅速运动而生命流离弃。其后复次于眼门入侵警觉意识及各识依侍现起，与之俱起生命流。再以后继意识门警觉旋转，迅速运动生起，心识遂知此处之光。类似地，于昏沉中近耳边，第三天眼入侵于密集蜂群，香臭异味，以及花卉传入口中时，初入耳门之前缘警觉意识亦不旋转，仅独意识门旋转，随即迅速运动生起，生命流方散。继次于第二门耳门警觉意识旋转，与耳嗅舌身识等依侍现起，并随之生命流生起。第三则以意识门警觉旋转带动生命流迅猛运动而生起，此时心识便知：“此处何等光明？”类似地昏沉中眼耳门经验及嗅触味入口中等印入诸刺激时，相应意识门快速警觉发生迅速运动，而心识继知：“此处何等声音？此处何等臭气？此口中所放何等臭味？何等都被放入口中？”如是以意识门快速旋转而知觉之，非由五门等合力。而睡眠中，亦唯有此意识门转动而觉，非五门合缘。
Assāti assa āpattinikāyassa. Nanu ca ayuttoyaṃ niddeso ‘‘saṅgho ādimhi ceva sese ca icchitabbo assā’’ti. Na hi āpattinikāyassa ādimhi ceva sese ca saṅgho icchito, kiñcarahi vuṭṭhānassāti imaṃ codanaṃ manasi sannidhāya yathā na virujjhati, tathā adhippāyaṃ vivaranto ‘‘kiṃ vuttaṃ hotī’’tiādimāha. Āpattito vuṭṭhānassa ādimhi ceva sese ca icchito saṅgho āpattiyāva icchito nāma hotīti ayamettha adhippāyo. Āpattivuṭṭhānanti āpattito vuṭṭhānaṃ, anāpattikabhāvūpagamananti attho. Vacanakāraṇanti ‘‘saṅghādiseso’’ti evaṃ vacane kāraṇaṃ. Samudāye niruḷho nikāya-saddo tadekadese pavattamānopi tāya eva ruḷhiyā pavattatīti āha ruḷīsaddenāti. Atha vā kiñci nimittaṃ gahetvā satipi aññasmiṃ taṃnimittayutte kismiñcideva visaye sammutiyā cirakālatāvasena nimittavirahepi pavattaniruḷho ruḷhī nāma. Yathā mahiyaṃ setīti mahiṃso, gacchatīti goti, evaṃ nikāya-saddassapi ruḷhibhāvo veditabbo. Ekasmimpi visiṭṭhe satipi sāmaññā viya samudāye pavattavohāro avayavepi pavattatīti āha avayave samūhavohārena vāti. Navamassa adhippāyassāti vīmaṃsādhippāyassa.
“阿萨”即违犯禁戒之义。然该语定义曰：“律禁止之犯戒，法中或始或终，僧团不可主观意愿随意任意违犯。”实则戒律不容意愿而任意行违戒行为，故当以此训诂明白，方可避免误解。所谓“违犯律起”即指已于律中出现违犯状况，而非固有存在之违犯境界者。文献解说，谓“僧团或部众之名，为名称符号，行止随部众流转，俗称违犯名称之由。”又言“因缘所起频繁变化故称‘兴起’”，以及解释谓“因缘现实在某一限定范围内相续流转，如同马奔跑、行止不定，故谓此‘兴起’。”世间之部众名称亦是如此起起灭灭，无固常性，故此文讲解语词本义，为明律文之深义而设。
§238-239
238-239. Lomā etesaṃ santīti lomasā, bahulomāti vuttaṃ hoti. Arogo bhavissāmīti rāgapariḷāhavūpasamato nirogo bhavissāmi. Mocanenāti mocanatthāya upakkamakaraṇena. Upakkamakaraṇañhettha mocananti adhippetaṃ moceti etenāti katvā. Bījaṃ bhavissatīti coḷaggahaṇādikammaṃ sandhāya vuttaṃ.
第238-239句中，“毛发”即毛，如多毛之义。所称“我当无病”，谓欲断除烦恼而得无病果。所谓“解除”，指通过善巧方便之手段而求解脱。此处“方便”即指方便解脱之义。言“种子将生”，即为将来果报之因，谓行为积累聚合，将引生未来果报。
§240
240.Dveāpattisahassānīti khaṇḍacakkādibhedaṃ anāmasitvā vuttaṃ, icchantena pana khaṇḍacakkādibhedenapi āpattigaṇanā kātabbā. Missakacakkanti ubhatovaḍḍhanakaṃ sandhāya vuttaṃ. Ettha ca nīlañca pītakañcātiādinā ekakkhaṇe anekavaṇṇānaṃ mocanādhippāyavacanaṃ yathādhippāyena mocanaṃ bhavatu vā mā vā, imināpi adhippāyena upakkamitvā mocentassa āpatti hotīti dassanatthaṃ. Na hi ekasmiṃ khaṇe nīlādīnaṃ sabbesampi mutti sambhavati. Aññaṃ vadatīti attano dosaṃ ujuṃ vattuṃ asakkonto puna puṭṭho aññaṃ bhaṇati.
第240句“两个违犯之千数”，指律中违犯种类细分之义，不名其分具体类别也。然如欲计数违犯，应分别划分违犯种类。所谓“误触眼轮”等，两者均为聚合增长义。其中特指“因尼蓝色及黄色”等彩色，当一同时间内，不可悉皆解脱。此乃昭示，不可同时日内所有色彩悉皆纯净。若有人不能正确陈述缺陷，反复辩论他人，亦属言语错误。
Mocanassādoti mocanassa pubbabhāge pavattaassādo. Teneva ‘‘mocetuṃ assādo mocanassādo’’ti vuttaṃ. Gehassitapemanti ettha geha-saddena gehe ṭhitā mātubhaginīādayo ajjhattikañātakā gahitā. Tesu mātupemādivasena uppanno sineho gehassitapemaṃ, aññattha pana gehassitapemanti pañcakāmaguṇikarāgo vuccati. Sampayuttaassādasīsenāti rāgasampayuttasukhavedanāmukhena. Ekena padenāti gehassitapema-padena.
“Mocanassādoti”意指“解脱之欲”这个词，是由“mocana”（解脱）和“assāda”（欲望）构成的。释义中指出此词的前半部分是“欲望”。又据说“欲求解脱”正是“mocanassādo”的含义。“Gehassita-pema”指的是家庭关系中的爱护之情，此处“家庭”指的是同居一处的母亲、姐妹等亲属，称为“内在家属”。其中以对母亲的爱为代表而产生的情感称为“亲情”。而“家庭之爱”则特指五种美善的爱慕之情。Sampayuttaassādasīse”者，即是指与贪欲相连通的由愉悦感受为根基的心理状态。文中所称“ekena padenāti”指的是用“家庭爱慕”一词表达此义。
Tathevāti mocanassādacetanāya eva. Pubbabhāge mocanassādavasena katappayogaṃ avijahitvāva sayitattā ‘‘sace pana…pe… saṅghādiseso’’ti vuttaṃ. Puna suddhacitte uppanne tassa payogassa paṭippassaddhattā ‘‘suddhacitto…pe… anāpattī’’ti vuttaṃ. Jagganatthāyāti dhovanatthāya. Anokāsanti aṅgajātappadesaṃ.
“Tatheva”即指“由解脱之欲所生之意”。释义中说，前面已用解脱之欲的现象加以说明，且未涉及具体应用层面，但依照修行规制记载，如有“若发生……桑伽地谢萨罪”等相关教令则不可触犯。又在心地纯净时，由于此种应用的安住而称“心地清净，……无过失”。“Jagganatthāyāti”指为洗涤罪业之故；“Anokā”一词为分别用语之谓，即对身体部分的指称。
§263-264
263-264.Gehassitakāmavitakkanti pañcakāmaguṇasannissitaṃ kāmavitakkaṃ. Vatthiṃ daḷhaṃ gahetvāti aṅgajātassa agge passāvaniggamanaṭṭhāne cammaṃ daḷhaṃ gahetvā. Nimitte upakkamābhāvato ‘‘mocanassādādhippāyassapi mutte anāpattī’’ti vuttaṃ.
“263-264. Gehassitakāmavitakka”者，是指依附于五种美善爱欲的念想。释义中说，所谓“Vatthiṃ daḷhaṃ gahetvā”，指用身体的某一部分紧紧抓住。此处的“aṅgajāta”是指身体部位的总称，在身端部位用皮肤紧紧抓住。当解脱之欲的因缘未现，即“无解脱之欲的支配”时，则称“心地清净，无过失”。
§265
265. ‘‘Ehi me tvaṃ, āvuso, sāmaṇerāti āṇattiyā aññena katopi payogo attanāva kato nāma hotīti katvā āpatti vuttā. Yadi pana anāṇatto sayameva karoti, aṅgapāripūriyā abhāvato anāpattī’’ti vadanti. Suttasāmaṇeravatthusmiṃ asucimhi muttepi aṅgajātassa gahaṇapaccayā dukkaṭaṃ vuttaṃ, na pana muttapaccayā.
“265. 『来吧，朋友，比库尼』，指明如果因不慎而与他人发生关系，应视作自己所致之事，如此即生过失。若因其本人心无异念而发生性行为，且未涉及身体部位之完全进入，则无过失。如比库尼戒律故事所示，即使在污秽之处发生性行为，只要没有身体部位的深入接触，也不算过失。
§266
266.Kāyatthambhanavatthusmiṃ calanavasena yathā aṅgajātepi upakkamo sambhavati, tathāpi vijambhitattā āpatti vuttā. ‘‘Pacchato vā’’ti vacanato ubhosu passesu kaṭiyaṃ ūruppadesopi gahitoyevāti daṭṭhabbaṃ, tasmā ubhosupi passesu ṭhatvā imasmiṃ okāse nimittanti upanijjhāyantassapi āpattiyeva. ‘‘Aṅgajāta’’nti vacanato nimittanti passāvamaggova vutto. Ummīlananimīlanavasena pana na kāretabboti ummīlananimīlanappayogavasaena āpattibhedo na kāretabboti attho. Anekakkhattumpi ummīletvā nimīletvā upanijjhāyantassa ekameva dukkaṭanti vuttaṃ hoti. Akkhīni avipphandetvā abhimukhaṃ sampattassa mātugāmassa nimittolokanepi āpattiyevāti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Dārudhītalikalepacittānaṃ aṅgajātupanijjhānepi dukkaṭa’’nti vadanti.
“266. 在身体现象（kāyatthambhana）故事中，因身体移动而产生的接触，即使是身体部位轻微接触，也依然被判定为过失。用『后来者』一词，指这类双方皆接受的身体部位接触。由此可见，即便是双方确实彼此允许的情况下，仍视为导致过失的缘起。所谓“aṅgajāta”，是指身体部位的称谓。关于张开合拢的施为，因其涉及实际的行为状态，故不宜造成过失。但即使多次张开合拢，也只认定一次过失。只要双目未转移离开正面、并且观察着母族社区的情况，也视为过失。戒律文中称，这种因身体部位的犹豫留连而导致之罪行，称为“木质冷淡衣服者之身体部位行为不正”。
§267
267.Pupphāvalīti kīḷāvisesassādhivacanaṃ. Taṃ kīḷantā nadīādīsu chinnataṭaṃ udakena cikkhallaṃ katvā tattha ubho pāde pasāretvā nisinnā papatanti. ‘‘Pupphāvaliya’’ntipi pāṭho. Pavesentassāti dvikammakattā vālikaṃ aṅgajātanti ubhayatthāpi upayogavacanaṃ kataṃ. Vālikanti vālikāyāti attho. Cetanā, upakkamo, muccananti imānettha tīṇi aṅgāni veditabbāni.
“267. Pupphāvalīti”是指某种玩耍行为的专用称谓。解释中说，玩耍时于河流等地方砍断树枝，浸泡于水，再将双足伸展开坐下，身体倒下去玩的动作。‘Pupphāvaliya’为此行为名称的不同读本。‘Pavesentassāti’指双方均以双手施为抓住树枝，称为‘蘖钩’动作。“Vālikanti vālikāyā”意为此树枝的意思。须知此处有三方面：意志、原因、解脱，均需明了。
Sukkavissaṭṭhisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 精泄学处解释已毕。
2. Kāyasaṃsaggasikkhāpadavaṇṇanā2. 身触学处解释
§269
269. Dutiye yesu vivaṭesu andhakāro hoti, tāni vivarantoti brāhmaṇiyā saddhiṃ kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitukāmo evamakāsi. Tena katassapi vippakārassa attani katattā ‘‘attano vippakāra’’nti vuttaṃ. Uḷārattatāti uḷāracittatā, paṇītādhimuttatāti vuttaṃ hoti.
第二百六十九节。在第二处敞开的地方会有黑暗，梵行女为了达致身体接触的愿望，就这样行事。因此，有说法称这就是自己身上的不善行为，意谓其为“自己的不善行为”。“粗暴心”是指粗暴的心态，“纯净超越”是指清净超胜的意思。
§270
270.Otiṇṇoti idaṃ kammasādhanaṃ kattusādhanaṃ vā hotīti tadubhayavasena atthaṃ dassento ‘‘yakkhādīhi viya sattā’’tiādimāha. Asamapekkhitvāti yathāsabhāvaṃ anupaparikkhitvā, yathā te ratijanakā rūpādayo visayā aniccadukkhāsubhānattākārena avatthitā, tathā apassitvāti vuttaṃ hoti.
第二百七十节。“超越”是指完成行为手段或完成斗争手段，这二者兼具的功用，于是说“如同天人等众生”。不观察审察者是指未依自然法则妥善调查，如同其欲生烦恼之色及诸不净之相为对象而执著。由此而言，“不观察”即指此义。
§271
271.Saññamavelanti sīlamariyādaṃ. Ācāroti ācaraṇaṃ hatthagahaṇādikiriyā. Assāti ‘‘kāyasaṃsaggaṃ samāpajjeyyā’’ti padassa.
第二百七十一节。“色记”是指戒律庄严；“行为”是指行为之作止，比如把手伸出等行为。“基础”指的是“应当达致身体接触”的辞句。
§273
273.Etesaṃ padānaṃ vasenāti āmasanādipadānaṃ vasena. Ito cito ca…pe… sañcopetīti attano hatthaṃ vā kāyaṃ vā tiriyaṃ ito cito ca sañcāreti. ‘‘Kāyato amocetvāvāti vacanato matthakato paṭṭhāya hatthaṃ otārentassa kāyato mocetvā nivatthasāṭakūpari omasantassa thullaccayaṃ, sāṭakato otāretvā jaṅghato paṭṭhāya kāyaṃ omasantassa puna saṅghādiseso’’ti vadanti.
第二百七十三节。“由此等句之意义”指的是从‘接触等’等词意而来。此处“由此动、由彼动”合成，意为自己以手或身从一处向另一处运动。其意正如“从身上解脱出去”等辞，意思是说把手松开并从身体上越过，或者从小腿上越过，再次触身都会构成桑迦地谢萨戒罪。
Dvādasasupi āmasanādippayogesu ekekasmiṃ payoge kāyato amocite ekekāva āpatti hotīti āha ‘‘mūlaggahaṇameva pamāṇa’’nti. Idañca ekena hatthena kāyaṃ gahetvā itarena hatthena kāyaparāmasanaṃ sandhāya vuttaṃ. Ekena pana hatthena kāyapaṭibaddhaṃ gahetvā itarena tattha tattha kāyaṃ parāmasato payogagaṇanāya āpatti. Ayaṃ pana saṅghādiseso na kevalaṃ vatthuvaseneva, apica saññāvasenapīti āha ‘‘itthiyā itthisaññissa saṅghādiseso’’ti. Pāḷiyaṃ tiracchānagato ca hotīti ettha tiracchānagatitthiyā tiracchānagatapurisassa ca gahaṇaṃ veditabbaṃ.
第八十节。在十二种以上的接触使用中，每一次身体的解脱分别都会构成一次犯戒，故称“以实际接触作为量度”。此中意谓一手抓住身体，另一手辅助接触。而一手抓住身体后，由另一手在各处辅助接触的行为皆计为戒罪。这不仅是针对身体上，而是连观念上的接触戒罪也包含，并说“这是针对女性的女性色记戒罪”。巴利语中“tiracchānagata”是指应了解为女性外道及其与女性接触的涵义。
Samasārāgoti kāyasaṃsaggarāgena ekasadisarāgo. Purimanayenevāti rajjuvatthādīhi parikkhipitvā gahaṇe vuttanayena. Puna purimanayenevāti samasārāgo vutto. Anantaranayenevāti kāyapaṭibaddhaāmasananayena . Veṇiggahaṇena lomānampi saṅgahitattā lomānaṃ phusanepi saṅghādiseso vutto. Idāni vuttamevatthaṃ pakāsetukāmo ‘‘upādinnakena hī’’tiādimāha.
第八十一节。“同感爱”是指因身体接触的欲爱，是一处同类的爱。所谓“以缚绳等绑缚”的说法，表明是捆绑缚缚等动作。再者，如以缚绑方式乃称为同感爱。所谓“连续纽带”是指身体束缚的接触行为。以箭簇抓捉毛发即因其收束之故，亦属桑迦地谢萨戒责。现在我欲针对这一点说明，略述“由对象所引起之污秽”等内涵。
Yathāniddiṭṭhaniddeseti yathāvuttakāyasaṃsagganiddese. Tenāti tena yathāvuttakāraṇena. Saññāya virāgitamhīti saññāya viraddhāya. Liṅgabyattayena ‘‘virāgitamhī’’ti vuttaṃ. Imaṃ nāma vatthunti imasmiṃ sikkhāpade āgataṃ sandhāya vadati. Aññampi yaṃ kiñci vatthuṃ sandhāya vadatītipi keci. Sārattanti kāyasaṃsaggarāgena sārattaṃ. Virattanti kāyasaṃsaggarāgarahitaṃ mātubhaginīādiṃ sandhāya vadati. ‘‘Virattaṃ gaṇhissāmī’’ti virattaṃ gaṇhi, dukkaṭanti mātupemādivasena gahaṇe dukkaṭaṃ vuttaṃ.
如同所示所指示，如同所说之身体执著的缘故。故称之为“以此缘故”。因由认知而断欲，谓之认知所生之断欲。以标记灭除法而言曰“断欲”。这是修习戒律时所赞说之根本法。或谓对任何法有所讥诮亦同此义。所谓断欲者，是就身执之嗔恨而断欲。所谓断除者，是就身执所生之嗔恨以及母族众等之类而说。言“当断者，我必断之”，谓即断欲。所谓过恶，即因亲情、父母之爱等缘由而执持谓恶也。
Imāya pāḷiyā sametīti sambandho. Kathaṃ sametīti ce? Yadi hi ‘‘itthiyā kāyapaṭibaddhaṃ gaṇhissāmī’’ti citte uppanne itthisaññā virāgitā bhaveyya, kāyapaṭibaddhaggahaṇe thullaccayaṃ vadantena bhagavatā ‘‘itthī ca hoti itthisaññī cā’’ti na vattabbaṃ siyā, vuttañca, tasmā ‘‘itthiyā kāyapaṭibaddhaṃ gaṇhissāmī’’ti kāyaṃ gaṇhantassa itthisaññā virāgitā nāma na hotīti ‘‘kāyapaṭibaddhaṃ gaṇhissāmīti kāyaṃ gaṇhanto yathāvatthukameva āpajjatī’’ti mahāsumattherena vuttavādo imāya pāḷiyā sameti. Yo panettha ‘‘satipi itthisaññāya kāyapaṭibaddhaṃ gaṇhantassa gahaṇasamaye ‘kāyapaṭibaddhaṃ gaṇhissāmī’ti saññaṃ ṭhapetvā ‘itthiṃ gaṇhāmī’ti saññāya abhāvato vatthusaññānaṃ bhinnattā ayutta’’nti vadeyya, so pucchitabbo ‘‘kiṃ kāyapaṭibaddhaṃ vatthādiṃ gaṇhanto itthiyā rāgena gaṇhāti, udāhu vatthādīsu rāgenā’’ti. Yadi ‘‘vatthādīsu rāgena gaṇhātī’’ti vadeyya, itthiyā kāyapaṭibaddhaṃ ahutvā aññattha ṭhitaṃ vatthādiṃ gaṇhantassapi thullaccayaṃ siyā, tasmā itthī itthisaññā sārattabhāvo gahaṇañcāti aṅgapāripūrisabbhāvato mahāsumattheravādova yuttavādo. Aṭṭhakathāvinicchayehi ca sametīti etthāpi ayamadhippāyo – yadi saññāvirāgena virāgitaṃ nāma siyā, ‘‘sambahulā itthiyo bāhāhi parikkhipitvā gaṇhāmī’’ti evaṃsaññissa ‘‘majjhagatitthiyo kāyapaṭibaddhena gaṇhāmī’’ti evarūpāya saññāya abhāvato majjhagatānaṃ vasena thullaccayaṃ na siyā, evaṃ santepi aṭṭhakathāya thullaccayassa vuttattā saññāvirāgena virāgitaṃ nāma na hotīti ayamattho siddhoyevāti. Nīlena duviññeyyasabhāvato kāḷitthī vuttā.
此处所说巴利语“sameti”意为“联结”。何为联结？若于是心起时有“我将断除与此女子身体相关的执持”，此女之识便断欲；若因执持身相关物而起瞋恚，世尊佛告言“她即为女子，亦具女子识”，则不可言断欲识有所起。故据长老大智慧者说，‘当断除女子身执’，当断者执持身体之时发生，故谓联结。有若言“在确立女子身执执持的念时，即产生‘我将断女子身执’之识，而无女子识，是识断碎法识”，当问其义：“何故于身执及对象等执持时能断女子之执持，是执持因女子嗔恨而起乎？”如言“因对象嗔恨而执持”为真，则女子身执断除而转向他物，执持他物亦是执持，不可成立。故女子之女子识具断执持力，执持之识聚集严密，此说敬应归入长老大智慧者之正见。于注疏总结中称为联结，此亦是正见。若以认知断欲为断欲意，则有“多女子将胳膊伸出外面执持”之识，即使内在女子心执持严密，也无断意，此与注疏中断欲非断意不同。因二义难辨，故以蓝色注解，并未定论称断欲意为断意。
§279
279.Sevanādhippāyoti phassasukhasevanādhippāyo. Itthiyā kāyena bhikkhussa kāyapaṭibaddhāmasanavārepi phassaṃ paṭivijānātīti idaṃ attano kāyapaṭibaddhāmasanepi kāyasambandhasabhāvato vuttaṃ. Etthāti nissaggiyena nissaggiyavāre. Mokkhādhippāyoti ettha paṭhamaṃ kāyasaṃsaggarāge satipi pacchā mokkhādhippāyassa anāpatti.
第279条“执持义”是指执持触境愉悦的义理。因女子以身躯于比库之身执坐垫微热时，能觉知触境，故称此处为身体身执的表现。此处之义为词尾格，表从属关系。所谓“不取义”，指不取义之列。初欲断身执嗔恨者，既断经身执后，仍有欲断者无过失。
§281
281.Pāripanthikāti vilumpanikā, antarāyikāti vuttaṃ hoti. Nadīsotena vuyhamānaṃ mātaranti ukkaṭṭhaparicchedadassanatthaṃ vuttaṃ, aññāsupi pana itthīsu kāruññādhippāyena mātari vuttanayena paṭipajjantassa nevatthi dosoti vadanti. ‘‘Mātara’’nti vuttattā aññāsaṃ na vaṭṭatīti vadantāpi atthi. Tiṇaṇḍupakanti hirīverādimūlehi katacumbaṭakaṃ. Tālapaṇṇamuddikanti tālapaṇṇehi kataaṅgulimuddikaṃ. Parivattetvāti attano nivāsanapārupanabhāvato apanetvā, cīvaratthāya apanāmetvāti vuttaṃ hoti. Cīvaratthāya pādamūle ṭhapeti, vaṭṭatīti idaṃ nidassanamattaṃ, paccattharaṇavitānādiatthampi vaṭṭatiyeva, pūjādiatthaṃ tāvakālikampi gahetuṃ vaṭṭati.
第281条“周旋义”指阻碍之义。谓母亲见他人溺水时，展现愤怒阻止之相。若他女子因慈心阻止此母者，则无过失。言“母亲”或他义虽不应成立，却存在此意。所谓“草垫子”，是指用羞耻及嗔恨等根基所制的草垫。所谓“棕叶印”，是用棕树叶做成的指印。所谓“转移”，即因迁居住所，换地方。不取藏衣物之义，指因替换衣物而放下，不取埋藏供养之物，立于足底，表敬重。此类义理乃供养用且可拿取。
Itthisaṇṭhānena katanti ettha heṭṭhimaparicchedato pārājikavatthubhūtatiracchānagatitthīnampi anāmāsabhāvato tādisaṃ itthisaṇṭhānena kataṃ tiracchānagatarūpampi anāmāsanti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Bhikkhunīhi paṭimārūpaṃ āmasituṃ vaṭṭatī’’ti vadanti ācariyā. Itthirūpāni dassetvā kataṃ vatthañca paccattharaṇañca bhittiñca itthirūpaṃ anāmasitvā gaṇhituṃ vaṭṭati. Bhinditvāti ettha hatthena aggahetvāva kenacideva daṇḍādinā bhinditabbaṃ. Ettha ca ‘‘anāmāsampi hatthena aparāmasitvā daṇḍādinā kenaci bhindituṃ vaṭṭatī’’ti idha vuttattā ‘‘paṃsukūlaṃ gaṇhantena mātugāmasarīrepi satthādīhi vaṇaṃ katvā gahetabba’’nti vuttattā ca gahitamaṇḍūkasappiniṃ daṇḍādīhi nippīḷetvā maṇḍūkaṃ vissajjāpetuṃ vaṭṭati.
此处论及女子身体骚扰的状况，如第七品阻犯巴拉基条款力犯情形，及不名誉性质的女子等。女子身的骚扰理应不容忍，故告诉师长。示现女子形态，展示骚扰场所、背部建筑等，虽无骚扰不应取。破坏指用手抓住，或以杖等工具敲击破坏。并言即使无骚扰，仍可用手抑制，或以杖破坏。经文又说，拾取尘堆衣者及用杖等物按压同伴青蛙般之像，应放开青蛙，即有教化之意。
Maggaṃ adhiṭṭhāyāti magge gacchāmīti evaṃ maggasaññī hutvāti attho. Kīḷantenāti idaṃ gihisantakaṃ sandhāya vuttaṃ, bhikkhusantakaṃ pana yena kenaci adhippāyena anāmasitabbameva durupaciṇṇabhāvato. Tālapanasādīnīti cettha ādi-saddena nāḷikeralabujatipusaalābukumbhaṇḍapussaphalaeḷālukaphalānaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. ‘‘Yathāvuttaphalānaṃyeva cettha kīḷādhippāyena āmasanaṃ na vaṭṭatī’’ti vuttattā pāsāṇasakkharādīni kīḷādhippāyenapi āmasituṃ vaṭṭati.
“坚守道义”即依道前进，谓成为道所知觉者。“玩笑”指此行动为世俗嘲弄行为，比库则因某些执持不得已不能包容。“棕叶”等诸类，指集合竹管、椰壳、球果、兰花、莲叶、米果等物。谓如经果物所示，即使以玩笑意图取用，亦不可轻视，石头和砂糖等亦然，依玩笑意取亦可容许。
Muttāti hatthikumbhajādikā aṭṭhavidhā muttā. Tathā hi hatthikumbhaṃ, varāhadāṭhaṃ, bhujaṅgasīsaṃ, valāhakaṃ, veḷu, macchasiro, saṅkho, sippīti aṭṭha muttāyoniyo. Tattha hatthikumbhajā pītavaṇṇā pabhāvihīnā. Varāhadāṭhajā varāhadāṭhavaṇṇāva. Bhujaṅgasīsajā nīlādivaṇṇā suvisuddhā vaṭṭalā. Valāhakajā ābhāsūrā dubbibhāgarūpā rattibhāge andhakāraṃ viddhamantiyo tiṭṭhanti, devūpabhogā eva ca honti. Veḷujā karakaphalasamānavaṇṇā na ābhāsūrā, te ca veḷū amanussagocare eva padese jāyanti. Macchasirajā pāṭhīnapiṭṭhisamaānavaṇṇā vaṭṭalā laghavo ca honti pabhāvihīnā ca, te ca macchā samuddamajjheyeva jāyanti. Saṅkhajā saṅkhaudaracchavivaṇṇā kolaphalappamāṇāpi honti pabhāvihīnāva. Sippijā pabhāvisesayuttā honti nānāsaṇṭhānā. Evaṃ jātito aṭṭhavidhāsu muttāsu yā macchasaṅkhasippijā, tā sāmuddikā. Bhujaṅgajāpi kāci sāmuddikā honti, itarā asāmuddikā. Yasmā bahulaṃ sāmuddikāva muttā loke dissanti, tatthāpi sappijāva, itarā kadāci kāci, tasmā sammohavinodaniyaṃ ‘‘muttāti sāmuddikā muttā’’ti vuttaṃ.
被称为象鼻珠等的八种珠子，名为八种珠子的起源。如象鼻珠、猪齿珠、蛇头珠、珍珠、绿珠、鱼头珠、贝壳珠与砗磲珠共八种。其中特别指出象鼻珠呈黄色，光泽不显；猪齿珠具猪牙本色；蛇头珠色如蓝，清净光彩环绕；珍珠发散光辉，色较暗淡，夜间显暗，虽暗仍为天上所享；绿珠颜色似柑橘果，非光辉珠，且仅生于非人间；鱼头珠形状如肋骨，色淡轻柔，光泽不显，海中孕生；贝壳珠色如贝壳盖子，大小似柑子，光彩欠显；砗磲珠具明显光芒，具有多样纹理。如是八种珠中，鱼、贝、砗磲为海中珠。蛇珠中有一些属于海中珠，其他非海中珠。因世间多见海中珠，因此又称“珠者即海珠”。此外，蛇珠部分为海珠，其他非海珠。由于世间多多见海中珠，故称“珠即海珠”以去惑乱。
Maṇīti ṭhapetvā veḷuriyādike seso jotirasādibhedo sabbopi maṇi. Veḷuriyoti vaṃsavaṇṇamaṇi. Saṅkhoti sāmuddikasaṅkho. Silāti kāḷasilāpaṇḍusilāsetasilādibhedā sabbāpi silā. Rajatanti kahāpaṇādikaṃ vuttāvasesaṃ ratanasammataṃ. Jātarūpanti suvaṇṇaṃ. Lohitaṅkoti rattamaṇi. Masāragallanti kabaramaṇi. Bhaṇḍamūlatthāyāti pattacīvarādibhaṇḍamūlatthāya. Kuṭṭharogassāti nidassanamattaṃ, tāya vūpasametabbassa yassa kassaci rogassatthāyapi vaṭṭatiyeva. ‘‘Bhesajjatthañca adhiṭṭhāyeva muttā vaṭṭatī’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Ākaramuttoti ākarato muttamatto. ‘‘Bhaṇḍamūlatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti iminā ca āmasitumpi vaṭṭatīti dasseti. Pacitvā katoti kācakārehi pacitvā kato.
所谓宝石，是将翡翠等宝石切割以显示光彩差别的总称。翡翠宝石即为竹叶青色的宝石。贝壳为海中珠的贝壳类。石者指黑玉、白玉、青玉等诸种玉石。银则指钱币等殊异宝石皆属之。黄金即金。红宝石即红宝石。碧玉即绿宝石。器具之根本意谓袈裟衣等器皿根本。疥癣病仅是举例，旨在消除疥癣之用，含有人们有病者以此净化治疗之意。在三根本结中有言“亦当以药治疗，宝石亦可作为净除用。”所谓金属宝石，谓以金属作之者。所谓器具之根本，亦当用于治疗，故此亦指出宝石用以净除、治疗的意义。煮熟之谓宝石以火煮熟。
Dhotaviddho ca ratanamissoti alaṅkāratthaṃ kañcanalatādiṃ dassetvā kato ratanakhacito dhotaviddho anāmāso. Dhotaviddho ca ratanamisso cāti visuṃ vā padaṃ sambandhitabbaṃ. Pānīyasaṅkhoti iminā ca saṅkhena katapānīyabhājanapidhānādisamaṇaparikkhāropi āmasituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ. Sesanti ratanamissaṃ ṭhapetvā avasesaṃ. Muggavaṇṇaṃyeva ratanasammissaṃ karonti, na aññanti āha ‘‘muggavaṇṇāvā’’ti, muggavaṇṇā ratanamissāva na vaṭṭatīti vuttaṃ hoti. Sesāti ratanasammissaṃ ṭhapetvā avasesā muggavaṇṇā nīlasilā.
洗净的宝石称为净璧剂，用以装饰显示金属光泽。净璧剂宝石为未磨碎且未污染的净宝石。洗净宝石和净璧剂皆关联假日等忌日戒律须遵守之事。以“水贝珠”称此，谓以贝壳制成的饮用具饰物等可用以净化，故此亦称为确证。切割剩余之宝石被称为余宝，用以修饰宝石颜色，并无其他用途，故未称余宝色。余宝乃指切割后剩余之宝石，其中蓝玉为余宝。
Bījato paṭṭhāyāti dhātupāsāṇato paṭṭhāya. Suvaṇṇacetiyanti dhātukaraṇḍakaṃ. Paṭikkhipīti ‘‘dhātuṭṭhapanatthāya gaṇhathā’’ti avatvā ‘‘tumhākaṃ gaṇhathā’’ti pesitattā paṭikkhipi. Suvaṇṇabubbuḷakanti suvaṇṇatārakaṃ. ‘‘Keḷāpayitunti ito cito ca sañcārantehi āmasituṃ vaṭṭatī’’ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Kacavarameva harituṃ vaṭṭatīti cetiyagopakā vā bhikkhū hontu aññe vā, hatthenapi puñchitvā kacavaraṃ apanetuṃ vaṭṭati, malampi pamajjituṃ vaṭṭatiyeva.
种子取出意为从矿石中掘取矿物。金塔即金制的宝物殿堂。置入之意谓“为放置矿石而乘载”，受命而放置。金珠或者金星涡珠，有说法称可将其多聚集存放供流通使用，谓此见于大论中。坎坷石般可用来磨制，宝塔守护者为比库或者其他人，手虽沾污，仍可用坎坷石磨制宝塔，亦可不慎使污秽沾染。
Ārakūṭalohanti kittimalohaṃ. Tīṇi hi kittimalohāni kaṃsalohaṃ, vaṭṭalohaṃ, ārakūṭanti. Tattha tiputambe missetvā kataṃ kaṃsalohaṃ, sīsatambe missetvā kataṃ vaṭṭalohaṃ, pakatirasatambe missetvā kataṃ ārakūṭaṃ. Teneva taṃkaraṇena nibbattattā ‘‘kittimaloha’’nti vuccati. ‘‘Jātarūpagatikamevāti vuttattā ārakūṭaṃ suvaṇṇasadisameva āmasituṃ na vaṭṭati, aññaṃ pana vaṭṭatī’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Keci pana ‘‘ārakūṭaṃ anāmasitabbato jātarūpagatikamevāti vuttaṃ, tasmā ubhayampi jātarūpaṃ viya āmasituṃ na vaṭṭatī’’ti vadanti. Paṭhamaṃ vuttoyeva ca attho gaṇṭhipadakārehi adhippeto. Paṭijaggituṃ vaṭṭatīti senāsanapaṭibaddhattā vuttaṃ.
阿拉古塔金属指铜铁等三种金属：铜、锡及阿拉古塔。铜由三种金属混合锻造，锡由铁矿混合锻造，阿拉古塔由铁精矿混合锻造。因用此种工艺制成故称为阿拉古塔金属。传说阿拉古塔金属不适合于制作呈金色外形的物品，但其他用途则允。但也有人称阿拉古塔金属因不污染观念，亦不适合用于呈现金色物品，且不宜于其他同呈金色物品。这是说法上的分歧。前述说法乃为结论，由军营管理所限定。
Sāmikānaṃ pesetabbanti sāmikānaṃ sāsanaṃ pesetabbaṃ. Bhinditvāti hatthena aggahetvā aññena yena kenaci bhinditvā. Bherisaṅghāṭoti saṅghaṭitacammabherī. Vīṇāsaṅghāṭoti saṅghaṭitacammavīṇā. Cammavinaddhānaṃ bherivīṇānametaṃ adhivacanaṃ. Tucchapokkharanti avinaddhacammaṃ bheripokkharaṃ vīṇāpokkharañca. Āropitacammanti bheriādīnaṃ vinaddhanatthāya mukhavaṭṭiyaṃ āropitacammaṃ tato uddharitvā visuṃ ṭhapitacammañca. Onahituṃ vāti bheripokkharādīni cammaṃ āropetvā vinandhituṃ. Onahāpetuṃ vāti tatheva aññehi vinandhāpetuṃ. Pārājikappahonakakāleti akuthitakāle.
应当派遣主人等送达主人的教法。所谓破坏者，意谓用手取下再用别的东西强行折断者。铜鼓即铜制敲击之鼓。毁坏鼓即铜质乐器。皮革敲击物“鼓”和“毁坏鼓”为统称。污浊池，即未加净化的带污物之池塘。装载皮革者谓为敲击鼓等所用之皮革，安装于皮革面经由安装处可卸下，将清洁皮革放置。卸除意指将敬用的敲击鼓等皮革面卸下清理。添加与卸除含同样意义。犯巴拉基戒者行为皆属非法使用时。
§282
282. Saṅkamādi bhūmigatikattā na kāyapaṭibaddhaṭṭhāniyanti dukkaṭaṃ vuttaṃ. Ekapadikasaṅkamoti khuddakasetu. Sakaṭamaggasaṅkamoti sakaṭamaggabhūto mahāsetu. Ṭhānā cāletunti rajjuṃ ṭhānā cāletuṃ. Paṭicchādetabbāti apanetabbā. Manussitthī, itthisaññitā, kāyasaṃsaggarāgo, tena rāgena vāyāmo, hatthaggāhādisamāpajjananti imānettha pañca aṅgāni.
二百八十二条。因坚着忧虑而堕落于恶地，不会立于身缚的定所，谓之恶道。单足拘困者，即为小桥。车轮道拘困者，乃轮行道之大桥。立处与移动，谓之绳索可立及可行。所谓遮盖，即未能到达之意。人类为凡夫性别，以身缚之嗔恨为根，由此嗔恨力行，诸如擒拿等五肢功能失效。
Kāyasaṃsaggasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 身触学处解释已毕。
3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā3. 粗恶语学处解释
§283
283. Tatiye uttarapadalopena chinnaottappā ‘‘chinnikā’’ti vuttāti āha ‘‘chinnikāti chinnaotappā’’ti.
二百八十三条。第三、上足缺失称为「断触」，其释义为「断触即断绝触」。
§285
285.Yathā yuvā yuvatinti etena obhāsane nirāsaṅkabhāvaṃ dasseti. Methunupasañhitāhīti idaṃ duṭṭhullavācāya sikhāppattalakkhaṇadassanaṃ. Itthilakkhaṇenāti vuttamatthaṃ vivarituṃ ‘‘subhalakkhaṇenā’’ti vuttaṃ. Na tāva sīsaṃ etīti ‘‘itthilakkhaṇena samannāgatāsī’’tiādinā vaṇṇabhaṇanaṃ saṅghādisesāpattijanakaṃ hutvā matthakaṃ na pāpuṇāti. Vaṇṇabhaṇanañhi yenākārena bhaṇantassa saṅghādiseso hoti, tenākārena bhaṇantassa sikhāppattaṃ nāma hoti. ‘‘Itthilakkhaṇena samannāgatāsītiādikaṃ pana duṭṭhullavācassādarāgavasena bhaṇantassa dukkaṭa’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
二百八十五条。犹如青年男女，藉此说法显露出无猜疑之状。所谓配偶相合，乃行为粗鄙言语恶迹显现之特征。所谓女性特征，楞严经中称其义为「善妙特征」。其意非谓断头，然以女性特征被附加，致堕入沙门犯戒之罪，故无法得正味。因戒言借此体当，戒难犯故谓之善妙特征。由此女性特征附着而落沙门戒恶言则为恶道，谓诸戒断节语句例此而称之。
Ekādasahi padehi aghaṭite sīsaṃ na etīti ‘‘animittāsī’’tiādīhi ekādasahi padehi aghaṭite avaṇṇabhaṇanaṃ sīsaṃ na eti, avaṇṇabhaṇanaṃ nāma na hotīti vuttaṃ hoti. Ghaṭitepīti ekādasahi padehi avaṇṇabhaṇane ghaṭitepi. Imehi tīhi ghaṭiteyeva saṅghādisesoti ‘‘sikharaṇī’’tiādīhi tīhiyeva padehi avaṇṇabhaṇane ghaṭiteyeva saṅghādiseso passāvamaggassa niyatavacanattā accoḷārikattā ca. Animittāsītiādīhi pana aṭṭhahi padehi ghaṭite kevalaṃ avaṇṇabhaṇanameva sampajjati, na saṅghādiseso, tasmā tāni thullaccayavatthūnīti keci. Akkosanamattattā dukkaṭavatthūnīti apare. Paribbājikāvatthusmiṃ viya thullaccayamevettha yuttataraṃ dissati. Kuñcikapaṇālimattanti kuñcikāchiddamattaṃ.
十一字语中，未断头，谓「无印痴」，十一字语中若未断头便不具善妙诠说，无善妙诠说即不成戒体。善妙诠说于十一字中称为「种子」，所言善妙诠说即戒体体现。于三种戒体中，戒体含种子者名为清净戒，戒体不含种子者则为非清净戒。以种子之有无区分戒法，而无印痴等八语属于十一字语中的纯诠释，不构成戒体，故属粗重邪见之类。有些因激恼而成恶道者为敌对粗重之类。于游方居士处，此粗重邪见尤为明显。所谓「小鞘限断」，即指鞘部缺断之意。
§286-287
286-287.Garukāpattinti bhikkhuniyā kāyasaṃsagge pārājikāpattiṃ sandhāya vadati. Hasanto hasantoti sabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ. Ahasantopi vācassādarāgena punappunaṃ vadati, āpattiyeva. Kāyacittatoti hatthamuddāya obhāsantassa kāyacittato samuṭṭhāti.
二百八十六至二百八十七条。称为重大戒罪，即比库尼因身缚犯巴拉基戒。所谓嘲笑，是指欲示众集会之意。即使嘲笑，因受欲故频繁言语，亦属犯戒。所谓身心合一，谓以手举持行为表现身心合一。
§288
288.Tasmā dukkaṭanti appaṭivijānanahetu dukkaṭaṃ, paṭivijānantiyā pana akhettapadattā thullaccayena bhavitabbaṃ. Teneva paribbājikāvatthusmiṃ paṭivijānantiyā thullaccayaṃ vakkhati.
二百八十八条。故谓恶道者，是因无法正确认知而堕恶道；若能认知，则由不著界说之戒而应持粗重邪见。由此于游方居士处，因正确认知而生粗重邪见。
§289
289.Asaddhammaṃsandhāyāhāti ‘‘vāpita’’nti imassa bījanikkhepavacanattā vuttaṃ. Saṃsīdatīti vahati pavattati. Atha vā saṃsīdatīti saṃsīdissati. Manussitthī, itthisaññitā, duṭṭhullavācassādarāgo, tena rāgena obhāsanaṃ, taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni.
289. 关于“不真实的法”，此处借用“被覆盖”为种子的投掷的说法加以说明。所谓“熄灭”是指流逝或消散，有时也说“灭尽”表示将要灭除。透过人的本性和女性的特点、粗俗语言的爱着，由此爱欲形成显现，即所谓的五种基础部分。
Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 粗恶语学处注释已毕。
4. Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā4. 自欲供养学处注释
§290
290. Catutthe cīvaranti nivāsanādi yaṃ kiñci cīvaraṃ. Piṇḍapātanti yo koci āhāro. So hi piṇḍolyena bhikkhuno patte patanato tattha tattha laddhabhikkhānaṃ piṇḍānaṃ pāto sannipātoti vā piṇḍapātoti vuccati. Senāsananti sayanañca āsanañca. Yattha hi vihārādike seti nipajjati āsati nisīdati, taṃ senāsanaṃ. Pati eti etasmāti paccayoti āha ‘‘patikaraṇaṭṭhena paccayo’’ti. Rogassa patiayanaṭṭhena vā paccayo, paccanīkagamanaṭṭhenāti attho, vūpasamanatthenāti vuttaṃ hoti. Dhātukkhobhalakkhaṇassa hi taṃhetukadukkhavedanālakkhaṇassa vā rogassa paṭipakkhabhāvo patiayanaṭṭho. Yassa kassacīti sappiādīsu yassa kassaci. Sappāyassāti hitassa vikāravūpasamenāti adhippāyo. Bhisakkassa kammaṃ tena vidhātabbato, tenāha ‘‘anuññātattā’’ti. Nagaraparikkhārehīti nagaraṃ parivāretvā rakkhaṇakehi. Āvāṭaparikkhepo parikhā uddāpo pākāro esikā paligho pākāramatthakamaṇḍalanti satta nagaraparikkhārāti vadanti. Setaparikkhāroti suvisuddhasīlālaṅkāro. Ariyamaggo hi idha ‘‘ratho’’ti adhippeto. Tassa ca sammāvācādayo alaṅkāraṭṭhena ‘‘parikkhāro’’ti vuttā. Cakkavīriyoti vīriyacakko. Jīvitaparikkhārāti jīvitassa pavattikāraṇāni. Samudānetabbāti sammā uddhaṃ uddhaṃ ānetabbā pariyesitabbā. Parivāropi hoti antarāyānaṃ parito vāraṇato, tenāha – ‘‘jīvita…pe… rakkhaṇato’’ti. Tattha antaranti vivaraṃ, okāsoti attho. Rakkhaṇatoti verikānaṃ antaraṃ adatvā attano sāmīnaṃ parivāretvā ṭhitasevakā viya rakkhaṇato. Assāti jīvitassa. Kāraṇabhāvatoti cirappavattiyā kāraṇabhāvato. Rasāyanabhūtañhi bhesajjaṃ sucirampi kālaṃ jīvitaṃ pavattetiyeva.
290. 第四类是衣服，指居住起居等一切衣物。托钵食是供养的食物。因托钵器皿的不同，有时说“托钵”，有时说“托钵食”，是指比库托钵时所获食物的聚集。床榻指卧具与坐具，凡在寺院等地安设能够安住或坐的称为床榻。所谓“回去”、“条件”，这里指“止息的条件”，如疾病的休养，或返回居处，这种是为了消除并缓和病苦的条件。由五蕴之苦等诸缘病的对治，称得上是回去。是由某种原因，如疾病的愈合，称为因缘条件。人们在此称优势疗法即医治业由当时医生制定，因此称为“不许可”。城墙的守卫者围护城市。围攻防御指包围、袭击、烧毁、点燃、投掷熏烟、毒气等，七种护城行动称为“守护城防”。洁净法门则指道德的庄严装饰。圣道喻为“战车”，庄严语即指“守护”。勇猛意志是勇力之眼。生命守护是生命生存的缘由，应当提升搜寻。围护亦是防备障碍的环绕护卫，故言“生命……守护”。“缺口”即洞穴。守护意指守护栏杆，保护自己的主人，像侍卫护卫一样。护持生命。因果关系是长期持续的因缘。因药物长久服用，生命由此得以延续。
§291
291.Upacāreti yattha ṭhito viññāpetuṃ sakkoti, tādise. Kāmo ceva hetu ca pāricariyā ca attho. Sesaṃ byañjanantiādīsu pāḷiyaṃ ‘‘attakāma’’nti padaṃ uddharitvā attano kāmaṃ, attano hetuṃ, attano adhippāyaṃ, attano pāricariyanti cattāro atthā padabhājane vuttā. Tesu paṭhame atthavikappe kāmo ca hetu ca pāricariyā ca attho, sesaṃ adhippāyapadamekaṃ byañjanaṃ paṭhamaviggahe tadatthassa asambhavabhāvato niratthakattā. Dutiye pana atthavikappe adhippāyo ca pāricariyā ca attho, kāmo ca hetu cāti sesaṃ padadvayaṃ byañjanaṃ tesaṃ tattha atthābhāvatoti evaṃ cattāri padāni dvinnaṃ viggahānaṃ vasena yojitānīti keci vadanti. Gaṇṭhipade ca ayamevattho vutto. Cūḷamajjhimamahāgaṇṭhipadesu pana ‘‘paṭhamasmiṃ atthavikappe kāmo ca hetu ca pāricariyā ca adhippāyattho, sesaṃ methunadhammasaṅkhātena kāmenātiādi viggahavākyaṃ akkharavivaraṇamattato byañjanamattaṃ. Dutiye atthavikappe adhippāyo ca pāricariyā ca adhippāyattho, sesaṃ attanā kāmitā icchitātiādi viggahavākyaṃ akkharavivaraṇamattato byañjanamatta’’nti evamattho vutto . ‘‘Byañjane ādaraṃ akatvā’’ti vacanato ayamevattho idha yuttataroti viññāyati. Byañjane ādaraṃ akatvāti iminā hi aṭṭhakathāyaṃ vuttaviggahavasena byañjane ādaraṃ akatvāti ayamattho dīpito.
291. 在所在之处进行保持或维护是如此。欲望、因缘、相伴等即其义。余下的四种意涵在巴利语中称为“自我欲”，分别为自身的欲望、自身的因缘、自身的支配、自身的相伴，四者分解即具体说明。第一义涵中欲望、因缘、相伴是基本意义，余下的“支配”一义标识其不可能或无用。第二义涵以“支配”为主要，欲望、因缘跟随。词义出现两种连结方式，有人解说此即合成复合语的双重词分解。短、中、长三级层次的词，第一义涵是欲望、因缘、相伴和支配，余下按性别结合的合成成对词组成等。
Idāni yathāvuttamevatthaṃ padabhājanena saṃsanditvā dassetuṃ ‘‘attano kāmaṃ attano hetuṃ attano pāricariyanti hi vutte jānissanti paṇḍitā’’tiādi āraddhaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘attano hetu’’nti vutte attano atthāyāti ayamattho viññāyati. ‘‘Attano kāmaṃ attano pāricariya’’nti ca vutte kāmena pāricariyāti ayamattho viññāyati. Tasmā attano kāmaṃ attano hetuṃ attano pāricariyanti imehi tīhi padehi attano atthāya kāmena pāricariyā attakāmapāricariyāti ayamatthavikappo vuttoti viññū jānissanti. ‘‘Attano adhippāya’’nti vutte pana adhippāyasaddassa kāmitasaddena samānatthabhāvato attano pāricariyanti imassa ca ubhayaviggahasāmaññato attano icchitakāmitaṭṭhena attakāmapāricariyāti ayamatthavikappo dvīhi padehi dassitoti viññū jānissantīti.
现在按照以上说法将词义分解以显露其意，言“自身欲、因缘、相伴”，诸智者当知此三词专指自身的意义。“自身欲即自身相伴”说的是因欲望而相伴的缘起。“自身支配”说的是以“支配”词的意义，与“相伴”同义，突出由欲念达成的自身相伴。智者由此分辨明白，此三词指自身的意义，包括欲望、因缘、相伴。至于“自身支配”则彰显其以支配为意，结合相伴，并以自身的定义为标准，表明这是两词的分解及其同义义。
Etadagganti esā aggā. Duṭṭhullavācāsikkhāpade kiñcāpi methunayācanaṃ āgataṃ, tathāpi taṃ duṭṭhullavācassādarāgavasena vuttaṃ, idha pana attano methunassādarāgavasenāti ayaṃ viseso. Vinītavatthūsu ‘‘tena hi bhagini aggadānaṃ dehī’’ti idaṃ attano atthāya vuttanti veditabbaṃ. Manussitthī, itthisaññitā, attakāmapāricariyāya rāgo, tena rāgena vaṇṇabhaṇanaṃ, taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni.
这就是所谓的“火”。在粗俗的语言戒律中，哪怕有求偶之语，若有粗俗语所染的爱欲，就名为“火”，这里是指自身对求偶爱欲的特别指向。在有教化的语言中如“故其女性为火”的说法，是针对自身意涵而言。人的本性和女性特点、对自身欲望的相伴爱染，都通过五种基础部分得以说明。
Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 自欲供养学处注释已毕。
5. Sañcarittasikkhāpadavaṇṇanā5. 媒嫁学处注释
§296
296. Pañcame paṇḍitassa bhāvo paṇḍiccaṃ, ñāṇassetaṃ adhivacanaṃ. Gatimantāti ñāṇagatiyā samannāgatā. Paṇḍitāti iminā sabhāvañāṇena samannāgatatā vuttā, byattāti iminā itthikattabbesu visāradapaññāya. Tenāha ‘‘upāyaññū visāradā’’ti. Medhāvinīti ṭhānuppattipaññāsaṅkhātāya tasmiṃ tasmiṃ atthakicce upaṭṭhite ṭhānaso taṅkhaṇe eva uppajjanapaññāya samannāgatā. Tenāha ‘‘diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ karotī’’ti. Chekāti yāgubhattasampādanādīsu nipuṇā. Uṭṭhānavīriyasampannāti kāyikena vīriyena samannāgatā, yathā aññā kusītā nisinnaṭṭhāne nisinnāva honti, ṭhitaṭṭhāne ṭhitāva, evaṃ ahutvā vipphārikena cittena sabbakiccaṃ nipphādetīti vuttaṃ hoti. Kumārikāyāti nimittatthe bhummaṃ, hetumhi vā karaṇavacanaṃ. Tenāha ‘‘kumārikāya kāraṇā’’ti. Āvahanaṃ āvāho, pariggahabhāvena dārikāya gaṇhāpanaṃ, tathā dāpanaṃ vivāho. Tenāha ‘‘dārakassā’’tiādi.
296. 第五指智者的本性，即智慧的涵义。“有行进的”是指具备智慧的进展。“智者”是指掌握根本智慧的精通者，对女性角色熟悉。于是称之为“有方法而精通”。“聪明”则指地方继承与理解众多义项时来自各处的智慧。称为“见所见”。“擅长”是指在施舍或布施等方面精通。具备身体力量和气力的称“精力充沛”。例如他乡困顿坐地，纵使不运动，只凭心力，办得成所有事。称为“少女”，是指表象或原因的称呼。称“少女的原因”。邀请、迎接为迎请，以携带者为比喻，进食婚嫁等，称“给少女”等。
§297-298
297-298. Bhattapācanaṃ sandhāya randhāpanaṃ vuttaṃ, yassa kassaci pācanaṃ sandhāya pacāpanaṃ vuttaṃ. Duṭṭhuṃ kulaṃ gatā duggatāti imamatthaṃ dassento ‘‘yattha vā gatā’’tiādimāha. Āharaṇaṃ āhāro. Na upāhaṭanti na dinnaṃ. Kayo gahaṇaṃ, vikkayo dānaṃ. Tadubhayaṃ saṅgaṇhitvā ‘‘vohāro’’ti vuttaṃ. Maṇḍitapasādhitoti ettha bāhirupakaraṇena alaṅkaraṇaṃ maṇḍanaṃ, ajjhattikānaṃ kesādīnaṃyeva saṇṭhapanaṃ pasādhanaṃ.
297-298. 关于烹调食物时砂锅烹煮之事，已言：「若为某人烹调即为烹煮食物。」言此者，示意其行为已堕入恶劣家族，谓之堕入恶道，故此义亦即如此。『捉取』即为食物，非欺诈、非施舍。『身』为潜藏，『耗损』则是布施。此二者合计即称为「供养」。『饰饰整备』则指外用器物的装饰装饰与陈设安排，以及内在头发等自身器质的整理整顿。
§300
300. ‘‘Abbhutaṃ kātuṃ na vaṭṭatī’’ti iminā dukkaṭaṃ hotīti dīpeti. ‘‘Parājitena dātabba’’nti vuttattā adento dhuranikkhepena kāretabbo. Acirakāle adhikāro etassa atthīti acirakālādhikārikaṃ, sañcarittaṃ. ‘‘Acirakālācārika’’nti vā pāṭho, acirakāle ācāro ajjhācāro etassāti acirakālācārikaṃ.
300. 「不应行不当之事」者，提示此乃恶行也。言「不应由败坏者所施」，即以坚固持物的方法完成。所谓「迅速者得此权势」是指争取及时权势，谓之迅速争权。也有读「迅速惩戒者」，即及时惩治不正行为。此皆是对行为时机与权势的注解。
Kiñcāpi ehibhikkhūpasampannā ceva saraṇagamanūpasampannā ca sañcarittādipaṇṇattivajjaṃ āpattiṃ āpajjanti, tesaṃ pana na sabbakālikattā te vajjetvā sabbakālānurūpaṃ tantiṃ ṭhapento bhagavā idhāpi ñatticatuttheneva kammena upasampannaṃ bhikkhuṃ dassetuṃ ‘‘tatra yvāyaṃ bhikkhu…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhū’’ti padabhājanaṃ āha, na pana nesaṃ sañcarittādiāpajjane abhabbabhāvato. Khīṇāsavāpi hi appassutā kiñcāpi lokavajjaṃ nāpajjanti, paṇṇattiyaṃ pana akovidattā vihārakāraṃ kuṭikāraṃ sahāgāraṃ sahaseyyanti evarūpā kāyadvāre āpattiyo āpajjanti, sañcarittaṃ padasodhammaṃ uttarichappañcavācaṃ bhūtārocananti evarūpā vacīdvāre āpattiyo āpajjanti, upanikkhittasādiyanavasena manodvāre rūpiyapaṭiggahaṇāpattiṃ āpajjanti.
尽管此处聚集的比库们及皈依们等较常有违犯行止等过失，佛却未一概谴责，而是顺应各时机，随时顺应各人所当受的惩治，因此佛在此亦述说第四种仪式中出家比库的情况：「在彼处，此比库……为众所重，堪称是此法中之尊者」，此言未指其有异常，不妨碍他们于此法中合格。虽然断尽烦恼者已证浅禅无退转，但世人之过失难免，不能讥责他们不周全。因名相功用不足，导致居所、合舍、床具等物易成过失，由此身体出入门户易犯过失，言辞亦易出现犯戒之语，且因断尽烦恼闻慧不够，对心门之感受易犯守护失误。
§301
301. Sañcaraṇaṃ sañcaro, so etassa atthīti sañcarī, tassa bhāvo sañcarittaṃ. Tenāha ‘‘sañcaraṇabhāva’’nti, itthipurisānaṃ antare sañcaraṇabhāvanti attho. Jāyattane jārattaneti ca nimittatthe bhummaṃ, jāyabhāvatthaṃ jārabhāvatthanti vuttaṃ hoti. Jāyabhāveti bhariyabhāvāya. Jārabhāveti sāmikabhāvāya. Kiñcāpi imassa padabhājane ‘‘jārī bhavissasī’’ti itthiliṅgavasena padabhājanaṃ vuttaṃ, jārattaneti pana niddesassa ubhayaliṅgasādhāraṇattā purisaliṅgavasenapi yojetvā atthaṃ dassento ‘‘itthiyā matiṃ purisassa ārocento jārattane ārocetī’’tiādimāha. Ettha hi ‘‘jāro bhavissasī’’ti itthiyā matiṃ purisassa ārocento jārattane āroceti nāma. Pāḷiyaṃ pana itthiliṅgavaseneva yojanā katā, tadanusārena purisaliṅgavasenapi sakkā yojetunti.
301. 「行止」即指行动，此言意即行为之体，谓「行止之体」。男女间所称「行止之体」即此意。生灭累积之事，谓其标志所在，即生起处与衰退处，故称生处及衰处。生起即夫妻关系，衰退即主人关系。于此词义中「你将成为孕妇」以女性性别形式表达其含义；作为释义时，亦可依男性性别联系以说明义理，如言「以女性心智告知男性行止」，此示男女两方面兼顾。故此以女性性别表达，亦可推及男性性别。
Idāni pāḷiyaṃ vuttanayenapi atthaṃ dassento ‘‘apicā’’tiādimāha. Pati bhavissasīti vuttamevatthaṃ ‘‘sāmiko bhavissasī’’ti pariyāyavacanena visesetvā dasseti. Idañca jārattaneti niddesassa ubhayaliṅgasādhāraṇattā vuttaṃ. Muhuttikā bhavissasīti asāmikaṃ sandhāya vuttaṃ, jārī bhavissasīti sasāmikaṃ sandhāya. Antamaso taṅkhaṇikāyapīti idaṃ nidassanamattanti āha ‘‘etenevupāyenā’’tiādi.
目前以巴利文的叙述亦用来表明意义，如「将为孕妇」意即未来状态，以「夫妻形态」表达为特有赘述。这里俗称「生起之体」是泛指，取其男女皆可适用的公用意义。说「一瞬间即将发生」，是指未必立刻而是通过此类方法的示范。
§303
303.Serivihāranti sacchandacāraṃ. Attano vasanti attano āṇaṃ. Gottanti gotamagottādikaṃ gottaṃ. Dhammoti paṇḍaraṅgaparibbājakādīnaṃ, tesaṃ tesaṃ vā kulānaṃ dhammo. Gottavantesu gottasaddo, dhammacārīsu ca dhammasaddo vattatīti āha ‘‘sagottehī’’tiādi. Tattha sagottehīti samānagottehi, ekavaṃsajātehīti attho. Sahadhammikehīti ekassa satthusāsane sahacaritabbadhammehi, samānakuladhammehi vā. Tenevāha ‘‘ekaṃ satthāra’’ntiādi. Tattha ‘‘ekaṃ satthāraṃ uddissa pabbajitehī’’ti iminā paṇḍaraṅgaparibbājakādayo vuttā, ekagaṇapariyāpannehīti mālākārādiekagaṇapariyāpannehi.
303. 「自由居住」谛言即主人自居之处。『种姓』意指家族及血脉等。『法』则指诸如婆罗门游行者等各家家族的习俗或规矩。在同家族者称为家族称号，遵守法者有法号，「在同家族」及「依法守行」均有此含义。故曰「一族人中」。其中「同族」指同血脉家族，有「独一世系」之义。所谓「同法习者」，即同一师法下同一行为的修习者、同族家风者等。故此言「一尊师以一众弟子教化」，此处指婆罗门游行者等一类以独立团体为教化单位者。
Sasāmikā sārakkhā. Yassā gamane raññā daṇḍo ṭhapito, sā saparidaṇḍā. Pacchimānaṃ dvinnanti sārakkhasaparidaṇḍānaṃ micchācāro hoti tāsaṃ sasāmikabhāvato. Na itarāsanti itarāsaṃ māturakkhitādīnaṃ aṭṭhannaṃ purisantaragamane natthi micchācāro tāsaṃ asāmikabhāvato. Yā hi sāmikassa santakaṃ phassaṃ thenetvā paresaṃ abhiratiṃ uppādenti, tāsaṃ micchācāro, na ca mātādayo tāsaṃ phasse issarā. Mātādayo hi na attanā phassānubhavanatthaṃ tā rakkhanti, kevalaṃ anācāraṃ nisedhentā purisantaragamanaṃ tāsaṃ vārenti. Purisassa pana etāsu aṭṭhasupi hotiyeva micchācāro mātādīhi yathā purisena saddhiṃ saṃvāsaṃ na kappeti, tathā rakkhitattā paresaṃ rakkhitagopitaṃ phassaṃ thenetvā phuṭṭhabhāvato.
同住者之间的监护。凡在国王派遣的护卫随行之处，那些护卫便是有护法权威的人。前方有两人以上护卫随行者，若其行为不正则称之为无序者，是因其与同住者的身份相违背。反之，若非这些人，则无不正行为，例如母亲监护等八种男女混同游行情况，依其与同住者身份不符。因为同一住处者若发现他人亲近而心生好感欲念，即属不正行为，而母亲等长辈则非此范畴。母亲等长辈保护他人不是为了自己感受接触，纯为禁止不当行为，因此护持外人游行者而阻止这情形。然若男子与其亲属均有此八种情况，且行为不正，则母亲等不会与男子同住，彼等因守护使用权也不会容许他人亲近并且产生接触，因此行为显露出来。
Dhanena kītāti bhariyabhāvatthaṃ dhanena kītā. Tenāha ‘‘yasmā panā’’tiādi. Bhogenāti bhogahetu. Bhogatthañhi vasantī ‘‘bhogavāsinī’’ti vuccati. Labhitvāti yo naṃ vāseti, tassa hatthato labhitvā. Udakapattaṃ āmasitvā gahitā odapattakinī. Tenāha ‘‘ubhinna’’ntiādi. Dhajena āhaṭāti ettha dhajayogato senāva dhajasaddena vuttā, ussitaddhajāya senāya āhaṭāti vuttaṃ hoti. Tenāha ‘‘ussitaddhajāyā’’tiādi.
以财富而有责者，即指妇人身份或妻子身份以财富为累者。故释名云“因为财富之故”。“有财富”是指持有财富者。所说“发财”即指获得财富。若人取得财富，手中获得之。沾湿水瓢后抓取的称作‘沾湿’。有云“双方”之意。以盾击之，即指盾牌与军队之旗相连，以旗声称。以擂响旗声之军队谓之‘被擂响旗军’。由此言“被擂响旗军”之解释。
§305
305.Bahiddhā vimaṭṭhaṃ nāma hotīti aññattha ārocitaṃ nāma hoti. Taṃ kiriyaṃ sampādessatīti tassā ārocetvā taṃ kiccaṃ sampādetu vā mā vā, taṃkiriyāsampādane yogyataṃ sandhāya vuttaṃ. Dārakaṃ dārikañca ajānāpetvā tesaṃ mātāpituādīhi mātāpituādīnaṃyeva santikaṃ sāsane pesitepi haraṇavīmaṃsanapaccāharaṇasaṅkhātāya tivaṅgasampattiyā saṅghādiseso hotiyevāti daṭṭhabbaṃ. Yaṃ uddissa sāsanaṃ pesitaṃ, taṃyeva sandhāya tassā mātuādīnaṃ ārocite vatthuno ekattā mātuādayopi khettamevāti khettameva otiṇṇabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādi udāhaṭaṃ. Iminā sametīti etthāyamadhippāyo – yathā sayaṃ anārocetvā aññena antevāsiādinā ārocāpentassa visaṅketo natthi, evaṃ tassā sayaṃ anārocetvā ārocanatthaṃ mātuādīnaṃ vadantassapi natthi visaṅketoti. Gharaṃ nayatīti gharaṇī. Mūlaṭṭhānañca vasenāti ettha purisassa mātuādayo sāsanapesane mūlabhūtattā ‘‘mūlaṭṭhā’’ti vuccanti. Māturakkhitāya mātā bhikkhuṃ pahiṇatīti ettha attano vā dhītu santikaṃ ‘‘itthannāmassa bhariyā hotū’’ti bhikkhuṃ pahiṇati, purisassa vā santikaṃ ‘‘mama dhītā itthannāmassa bhariyā hotū’’ti pahiṇatīti gahetabbaṃ. Esa nayo sesesupi. Pubbe vuttanayattāti paṭhamasaṅghādisese vuttanayattā.
所谓外在示迹，或称通知，是指出于别处而告知之事。谓告诉某人应当成就此事或不可成事，为成就此所应具条件而说之。若不识别孩童或少女，亦不告知其父母，则以父母等在教法监护中送达或持还违反财产矛盾有关三项规条为界限之宗属附属过失。为此所传递之教法，依据此而推断父母乃至土地所有者对示告对象无从越界或越过土地边界之理，如称“佛陀现身”，为例释之。其合则为妥，即若自己未发示告而由他人登记或通知，且其示告无误，则不生疑虑；若自己发出示告，为示告之目的传递者言则无疑虑。房屋所有者谓家主。所谓根本根据，乃指男子父母对其教法示告的根本责任，被称作“根本根据”。若母亲监护者弃置比库，即以其亲自女儿是妻子名义弃置比库；若于男子处则以其女儿是男子的妻子名义弃置，应当认取。此规约均有例外。前述规约为第一宗属违规。
§338
338.Ettova pakkamatīti puna āgantvā āṇāpakassa anārocetvā tatoyeva pakkamati. Aññena karaṇīyenāti gamanahetuvisuddhidassanatthaṃ vuttaṃ. Teneva pana karaṇīyena gantvāpi kiñci anārocento na vīmaṃsati nāma. Anabhinanditvāti idaṃ tathā paṭipajjamānaṃ sandhāya vuttaṃ, satipi abhinandane sāsanaṃ anārocento pana na vīmaṃsati nāma. Tatiyapade vuttanayenāti ‘‘so tassā vacanaṃ anabhinanditvā’’tiādinā vuttanayena. Vatthugaṇanāyāti sambahulānaṃ itthipurisānaṃ samabhāve sati dvinnaṃ dvinnaṃ itthipurisavatthūnaṃ gaṇanāya. Sace pana ekato adhikā honti, adhikānaṃ gaṇanāya āpattibhedo veditabbo.
所谓“自止离开”，即指再来时不加示告，即不转达通知。名“再次离开”。又由他人代为者，用于证明出行原因清净故说如此名。即使由代行者前往，且不转达具体通知者亦不予审查。所谓“未受赞同”，是指基于当前情境，虽赞同教法，但未转达通知者不予审查。第三条中“未转达通知”者，以不言说此话表达之。有关物件计数，即指多数男女数量平等时，每两个为一组。若单数多出一，则应视为违规。
§339-340
339-340. Pāḷiyaṃ catutthavāre asatipi ‘‘gacchanto na sampādeti, āgacchanto visaṃvādeti, anāpattī’’ti idaṃ atthato āpannamevāti katvā vuttaṃ ‘‘catutthe anāpattī’’ti. Kārukānanti vaḍḍhakīādīnaṃ. Tacchakaayokāratantavāyarajakanhāpitakā pañca kāravo ‘‘kārukā’’ti vuccanti. Evarūpena…pe… anāpattīti tādisaṃ gihiveyyāvaccampi na hotīti katvā vuttaṃ.
巴利文第四例谓“不善之事”，意即行进中未成事，归来时触犯对方，无过失。以此释为“第四例无过失”。所谓“卡鲁卡”是指增长者如肉体、血脉、织物、网、刺竖、油秽等五种原因构成之。如此类……故称“无过失”；如是人间对业未犯此类禁戒也同理，故称无过失。
Kāyato samuṭṭhātīti paṇṇattiṃ vā alaṃvacanīyabhāvaṃ vā ajānantassa kāyato samuṭṭhāti. Vācato samuṭṭhātīti etthāpi eseva nayo. Kāyavācato samuṭṭhātīti paṇṇattiṃ jānitvā alaṃvacanīyabhāvaṃ ajānantassapi kāyavācato samuṭṭhātīti veditabbaṃ. Alaṃvacanīyā hontīti desacārittavasena paṇṇadānādinā pariccattā honti. Paṇṇattiṃpana jānitvāti ettha alaṃvacanīyabhāvaṃ vāti ca daṭṭhabbaṃ. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. sañcarittasikkhāpadavaṇṇanā) ‘‘tadubhayaṃ pana jānitvā eteheva tīhi nayehi samāpajjantassa tāneva tīṇi tadubhayajānanacittena sacittakāni hontī’’ti vuttaṃ. Tasmā paṇṇattijānanacittenāti etthāpi tadubhayajānanaṃ vattabbaṃ. Bhikkhuṃ ajānāpetvā attano adhippāyaṃ paṇṇe likhitvā dinnaṃ harantassapi āpatti hoti, imassa sikkhāpadassa acittakattāti na gahetabbaṃ. Pāḷiyaṃ pana ‘‘ārocetī’’ti vuttattā aṭṭhakathāyañca tattha tattha ārocanasseva dassitattā kāyena vā vācāya vā ārocentasseva āpatti hotīti gahetabbaṃ.
所谓“由身生起”，指名词或副词性质，不知此义则称“由身生起”。“由语生起”，亦依此规则。所谓“由身语生起”，即知名词性质及副词性质则称此。所谓“副词性质”，是指因说话行为、施舍等而依附于名词的性质。因而明确知晓名词及副词性质者，三种分类对其明了。故此称“三种知晓”。若不告知比库个人名而以主管职称书写，即使被给予且持有，仍为违规，此戒条以无知分为持戒之本。虽说巴利文“通知”一词，按注疏各处最为注解，是指以身体或语辞进行告知者违规。
§341
341.Duṭṭhullādīsupīti ādi-saddena sañcarittampi saṅgaṇhāti. Ettha pana kiñcāpi itthī nāma manussitthī, na yakkhī, na petī, na tiracchānagatā, puriso nāma manussapuriso, na yakkhotiādi na vuttaṃ, tathāpi manussajātikāva itthipurisā idha adhippetā. Tasmā yesu sañcarittaṃ samāpajjati, tesaṃ manussajātikatā, na nālaṃvacanīyatā, paṭiggaṇhanavīmaṃsanapaccāharaṇānīti imānettha pañcaṅgāni.
341.“Duṭṭhullādi”为“起头词”，连带其余依附词句同时包含其中。此处所说女性称为“人女”，非天女、非饿鬼、非畜生；男性称为“人男”，非天人等同类未曾称呼，尽管如此，依人类本质女性和男性皆由此而定。因此对那些接近此女子的行为，称其为人类所为，而不是允许随意侵犯或接受反悔和拒绝。此处所列五点即指此。
Sañcarittasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 媒嫁学处注释已毕。
6. Kuṭikārasikkhāpadavaṇṇanā6. 造屋学处注释
§342
342. Chaṭṭhe ettakenāti ettakena dāruādinā. Aparicchinnappamāṇāyoti aparicchinnadāruādippamāṇāyo. Mūlacchejjāya purisaṃ yācituṃ na vaṭṭatīti parasantakabhāvato mocetvā attanoyeva santakaṃ katvā yācituṃ na vaṭṭati. Evaṃ mūlacchejjāya aññātakaappavāritaṭṭhānato yācantassa aññātakaviññattiyā dukkaṭaṃ. Dāsaṃ attano atthāya sādiyantassapi dukkaṭameva ‘‘dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hotī’’ti (dī. ni. 1.10, 194) vacanato. Ñātakapavāritaṭṭhānato pana dāsaṃ mūlacchejjāya yācantassa sādiyanavasena dukkaṭaṃ. Sakakammaṃ na yācitabbāti pāṇātipātasikkhāpadarakkhaṇatthaṃ vuttaṃ. Aniyametvāpi na yācitabbāti manussānaṃ aññathā gāhassapi sambhavato vuttaṃ, suddhacittena pana hatthakammaṃ yācantassa āpatti nāma natthi.
342.“Chaṭṭhe ettakenāti”意为以柚木等物为实物。“Aparicchinnappamāṇāyoti”即未限量之意。根茎允许向人乞求在理不当，但因其性质及与人之间的关系，多数情况下不允许。因彼之不当，虽侍奉如奴隶，亦被禁止互受奴役（引《大毗奈耶》语）。至亲受限之地乞求他者之物，因其不稳定性亦属不当。业戒中禁止乞求杀害他人之物。即便未被禁止，普通人亦不可乞求他人之物，只对心地纯净者可乞求手工制品，且无过失。
Sabbakappiyabhāvadīpanatthanti sabbaso kappiyabhāvadīpanatthaṃ. Mūlaṃ dethāti vattuṃ vaṭṭatīti yasmā mūlaṃ dassāmāti tehi paṭhamaṃ vuttattā viññatti na hoti, yasmā ca mūlanti bhaṇitaṃ sāmaññavacanato akappiyavacanaṃ na hoti, tasmā mūlaṃ dethāti vattuṃ vaṭṭati. Anajjhāvutthakanti apariggahitaṃ. Akappiyakahāpaṇādi na dātabbanti kiñcāpi akappiyakahāpaṇādiṃ asādiyantena kappiyavohārato dātuṃ vaṭṭati, tathāpi sāruppaṃ na hoti. Manussā ca etassa santakaṃ kiñci atthīti viheṭhetabbaṃ maññantīti akappiyakahāpaṇādidānaṃ paṭikkhittaṃ. Tatheva pācetvāti hatthakammavaseneva pācetvā. ‘‘Kiṃ, bhante’’ti ettakepi pucchite yadatthāya paviṭṭho, taṃ kathetuṃ vaṭṭati pucchitapañhattā.
此处说明一切合宜行为的阐明之义。根本即为准则。意指当“根本”已被显明，则所述首先不谓无知，且“根本”一词自般若意义上不包含不合宜言语，故称之为“根本”即为适用规范。未纳为财物即“非持有物”之意。不可给予不合宜金钱等物，虽以不合宜者请求，因习惯接受合宜故可以给付，然形同并未赋予实权。若惧此事，则需他法排除。用手工制品同样如此。求问时对此加以阐明，审慎说明意图方可。
Vattanti cārittaṃ, āpatti pana na hotīti adhippāyo. Kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetabbānīti sākhāya laggarajasmiṃ patte patitepi sākhaṃ chinditvā khāditukāmatāyapi sati sukhaparibhogatthaṃ vuttaṃ. ‘‘Nadiṃ vā…pe… āharā’’ti vatthuṃ vaṭṭatīti apariggahitattā vuttaṃ. Gehato…pe… paribhuñjitabbanti pariggahitaudakattā viññattiyā dukkaṭaṃ hotīti adhippāyo. Alajjīhi…pe… na kāretabbanti idaṃ uttaribhaṅgādhikārattā ajjhoharaṇīyaṃ sandhāya vuttaṃ. Bāhiraparibhogesu pana alajjīhipi hatthakammaṃ kāretuṃ vaṭṭatīti.
言行为可行，但若有过失则不可，称之为“判断”。因握持枝条而持有果实，即使已摘断枝条，亦不可折枝以取果实，因享用而已属不当。若非占有而收取被认定视为不当。自家宅内亦不可不用视为“占有的水”而饮用，视为不当。悖离规则只能由权威处理裁决。外用行为虽可，亦应谨慎。
Goṇaṃ pana…pe… āharāpetuṃ na vaṭṭatīti attano atthāya mūlacchejjavasena āharāpetuṃ na vaṭṭati. Āharāpentassa dukkaṭanti aññātakaviññattiyā dukkaṭaṃ. Attano atthāya sādiyanepi dukkaṭameva ‘‘hatthigavāssavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hotī’’ti (dī. ni. 1.10, 194) vuttattā. Tenevāha ‘‘ñātakapavāritaṭṭhānatopi mūlacchejjāya yācituṃ na vaṭṭatī’’ti. Rakkhitvāti yathā corā na haranti, evaṃ rakkhitvā. Jaggitvāti tiṇadānādīhi jaggitvā. Na sampaṭicchitabbanti attano atthāya goṇe sādiyanassa paṭikkhittattā vuttaṃ.
“Goṇaṃ”是货物，此处说以自己对根茎之权为由乞取货物不可。因此乞求属不当，或因无明而不为人所知。自己对货物应有所保护，如盗贼不夺，视为保护；以稻草等为抵押视为保护。既未获同意则不得接受货物者视作不当。
Sakaṭaṃ dethāti…pe… vaṭṭatīti mūlacchejjavasena sakaṭaṃ dethāti vattuṃ na vaṭṭati. Tāvakālikaṃ vaṭṭatīti tāvakālikaṃ katvā sabbattha yācituṃ vaṭṭati. Valliādīsu ca parapariggahitesu eseva nayoti yojetabbaṃ . Garubhaṇḍappahonakesuyeva ca valliādīsūti ettha ādi-saddena veḷumuñjapabbajatiṇamattikānaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Yaṃ pana vatthuvasena appaṃ hutvā agghavasena mahantaṃ haritālahiṅgulakādi, taṃ garubhaṇḍaṃ appahontampi yācituṃ na vaṭṭatīti vadanti.
“Sakaṭaṃ dethāti”为车轮给付之意，此处说以根茎为由给与车轮不可。若算时节行使此行为则可。对藤蔓等附着物乃因习俗规定众多地方可互相乞求。举如重担、行李、火把等藤蔓类东西，可见在此作为典型的依附条款。惟若物品之量微小而被夹杂着大块矿石等，则不当乞求其杂物。
Sāti viññattiṃ parāmasati. Sā ca idha parikathādinā yena kenaci adhippāyaviññāpanaṃ viññattīti gahetabbā. Tenāha ‘‘sabbena sabba’’nti, sabbappakārenāti attho. Tena ‘‘parikathādivasenapi viññāpanaṃ na vaṭṭatī’’ti dīpeti. Parikathobhāsanimittakammampi hi cīvarapiṇḍapātesu dvīsu paccayesu na vaṭṭati. Idāni senāsanapaccaye adhippetaṃ viññattiṃ parikathādīhi visesetvā dassento ‘‘āhara dehīti viññattimattameva na vaṭṭatī’’ti āha. Parikathobhāsanimittakammāni vaṭṭantīti ettha parikathā nāma pariyāyena kathanaṃ bhikkhusaṅghassa senāsanaṃ sambādhantiādivacanaṃ. Obhāso nāma ujukameva akathetvā yathā adhippāyo vibhūto hoti, evaṃ obhāsanaṃ, upāsakā, tumhe kuhiṃ vasathāti? Pāsāde, bhanteti. Bhikkhūnaṃ pana, upāsakā, pāsādo na vaṭṭatītiādivacanaṃ. Nimittakammaṃ nāma paccaye uddissa yathā adhippāyo viññāyati, evaṃ nimittakammaṃ, senāsanatthaṃ bhūmiparikammādīni karontassa ‘‘kiṃ, bhante, karosi, ko kārāpetī’’ti vutte ‘‘na kocī’’tiādivacanaṃ.
念法乃识别知见。这里‘念’须由教法中某种说明或指示识别之。故云‘万事万物’，即遍及一切之义。于是说明“即使有说话之类，也不适合称为识别知见”。所谓‘说话’乃因缘完成之行为，如衣钵供养二因缘，亦非识别。他日示现于僧舍因缘之识，特别指称“仅仅指摄受身之识别不适用”者。此处之‘说话’，广义即交说，与比库僧团僧舍等相关之言辞。‘晓示’即不受挟制，自由地如主宰一样主导，正如天帝作主，亦复如是。‘晓示’问喻曰：“居士，你们住何处？”答曰：“在宫殿”。然而对比库而言，“宫殿”一词不适用。所谓‘因缘行为’，乃指因缘发生，从而认识晓示之人，例如对僧舍事物等地界行持者，问曰“尊者，你做何事？谁令你做？”答曰“无人”。
Idāni gilānapaccaye viññattiādikaṃ sabbampi vaṭṭatīti dassento āha ‘‘gilānapaccaye panā’’tiādi. Tathā uppannaṃ pana bhesajjaṃ roge vūpasante paribhuñjituṃ vaṭṭati, na vaṭṭatīti? Tattha vinayadharā ‘‘bhagavatā rogasīsena paribhogassa dvāraṃ dinnaṃ, tasmā arogakālepi paribhuñjituṃ vaṭṭati, āpatti na hotī’’ti vadanti. Suttantikā pana ‘‘kiñcāpi āpatti na hoti, ājīvaṃ pana kopeti, tasmā sallekhappaṭipattiyaṃ ṭhitassa na vaṭṭati, sallekhaṃ kopetī’’ti vadanti. Ukkamantīti apagacchanti.
今当显现患病因缘之识等皆成立，当示曰‘患病因缘然也’。既然如此，药物由病者享用，允许其喘解之，岂非不成立乎？律藏者言：“世尊以疾病之缘，予病者使用之门，故于康复时仍可使用，无过失生起”。经典文献中又说：“任何过失不生起，但因果德令行者忿恚动怒，故不允许抉择行。忿恚则抉择也。”“动怒”即放胆动怒。
§344
344. Maṇi kaṇṭhe assāti maṇikaṇṭho, maṇinā upalakkhito vā kaṇṭho assāti maṇikaṇṭhoti majjhapadalopīsamāso daṭṭhabbo. Devavaṇṇanti devattabhāvaṃ. Pasannākāranti pasannehi kātabbakiccaṃ, kāyaveyyāvaccasaṅkhātaṃ upaṭṭhānanti vuttaṃ hoti. Maṇiyācanāya tassa anāgamanena attano vaḍḍhi hotīti vuttaṃ ‘‘maṇinā me attho’’ti, mantapadanīhārena vā tathā vuttanti daṭṭhabbaṃ.
344.“珠在颈中”，谓珠颈，或以珠为标志，称颈为珠颈，此乃中脚上部饰物。所谓天色，即天人之形貌。欢颜含意，为善意及身心调摄之状态。言‘请珠’，因珠未至，自身长进亦随之。可推知此意谓“我有此珠”之语，借以表示思想所达之境。
§345
345.Vattamānasamīpeti vattamānassa samīpe atīte. Evaṃ vattuṃ labbhatīti ‘‘āgatosī’’ti vattabbe vattamānasamīpattā ‘‘āgacchasī’’ti evaṃ vattamānavohārena vattuṃ labbhati. Lakkhaṇaṃ panettha saddasatthānusārato veditabbaṃ. So eva nayoti ‘‘āgatomhī’’ti vattabbe ‘‘āgacchāmī’’ti ayampi vattamānasamīpe vattamānavohāroti dasseti.
345.“接近现在”即接近当下之意。“如此所说得成”，谓他人言“来了”时，“接近现在”成就，用来传达其意思。此须依据语音语义辨析。此亦显示为：“我来了”，其言在接近当前，亦为接近现在的表达。
§348-349
348-349. Yasmā pana na sakkā kevalaṃ yācanāya kiñci kātuṃ, tasmā ‘‘sayaṃ yācitakehi upakaraṇehī’’ti adhippāyattho vutto. Uddhaṃmukhaṃ littā ullittā, adhomukhaṃ littā avalittā. Yasmā pana uddhaṃmukhaṃ limpantā yebhuyyena anto limpanti, adhomukhaṃ limpantā ca bahi, tasmā vuttaṃ ‘‘ullittāti antolittā, avalittāti bahilittā’’ti. Tattha ullittā nāma ṭhapetvā tulāpiṭṭhasaṅghātavātapānadhūmachiddādibhedaṃ alepokāsaṃ avasese lepokāse kuṭṭehi saddhiṃ ghaṭetvā chadanassa anto sudhāya vā mattikāya vā littā. Avalittā nāma vuttanayeneva chadanassa bahi littā. Ullittāvalittā nāma tatheva chadanassa anto ca bahi ca littā.
348-349.“既不能仅仅为乞求有所作为，故称‘由自己所乞者，方能辅助’”之意。所谓上翻覆，下翻卷。上翻者，其边缘向内卷曲，下翻者边缘向外张开。故云：“上翻即内卷，下翻即外卷”。上翻者，即给取捏缚披萨砾践踏等粘附物交织之覆盖层，最终粘附诸破裂，盖内侧附着黏质如乳汁或陶土。下翻者即覆盖层外面所卷曲。上、下两卷合者即内外皆为卷曲。
Byañjanaṃ sametīti ‘‘kārayamānenā’’ti hetukattuvasena uddiṭṭhapadassa ‘‘kārāpentenā’’ti hetukattuvaseneva niddesassa katattā byañjanaṃ sameti. Yadi evaṃ ‘‘karonto vā kārāpento vā’’ti kasmā tassa padabhājanaṃ vuttanti āha ‘‘yasmā panā’’tiādi. ‘‘Attanā vippakataṃ parehi pariyosāpetī’’tiādivacanato ‘‘karontenapi idha vuttanayeneva paṭipajjitabba’’nti vuttaṃ. Tattha idha vuttanayenevāti imasmiṃ sikkhāpade vuttanayeneva. Ubhopeteti kārakakārāpakā. Kārayamānenāti imināva padena saṅgahitāti kathaṃ saṅgahitā. Na hi kārayamāno karonto nāma hoti, evaṃ panettha adhippāyo veditabbo – yasmā karontenapi kārayamānenapi idha vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ, tasmā kārayamānena evaṃ paṭipajjitabbanti vutte pageva karontenāti idaṃ atthato āgatamevāti ‘‘kārayamānenā’’ti bhagavatā vuttaṃ. Tato ‘‘kārayamānenā’’ti vutte sāmatthiyato labbhamānopi attho teneva saṅgahito nāma hotīti. Byañjanaṃvilomitaṃ bhaveyyāti yasmā ‘‘kārayamānenā’’ti imassa ‘‘karontenā’’ti idaṃ pariyāyavacanaṃ na hoti, tasmā karontena vā kārāpentena vāti padatthavasena niddese kate byañjanaṃ viruddhaṃ bhaveyyāti adhippāyo. Atthamattamevāti padatthato sāmatthiyato ca labbhamānaṃ atthamattameva.
“合音”即因‘做作’而称。由动因之主导性质为由，谓‘做作之者’之言，故称“合音”。若作“做或制作”，为何言语分解？意曰：已说“当做当制作”者，如是说由“自己之所作”而令他人明了，故言“虽作亦当依此语用流转”，如是教诲。此处“如是教诲”指此修行戒律中所说。谓主使者与所为者。称“做作之者”为此言之主，如何“聚合”？盖“做作者”非“执行者”，然此处之主宰须知，因言“即使为执行者亦须依此语用流转”，故言“由做作者”的此义教诲已至。由此方得聚合意，虽与“做作者”语义不完全同。此即主旨所在，即从语义和实际使用中，得此词义。
Uddesoti uddisitabbo. Abbohārikanti appamāṇaṃ. ‘‘Āyāmato ca vitthārato cā’’ti avatvā vikappatthassa vā-saddassa vuttattā ekatobhāgena vaḍḍhitepi āpattiyevāti dassento ‘‘yo panā’’tiādimāha. Tihatthāti vaḍḍhakīhatthena tihatthā. Pamāṇayutto mañcoti pakatividatthiyā navavidatthippamāṇo mañco. Pamāṇikā kāretabbāti ukkaṭṭhappamāṇaṃ sandhāya vuttattā ukkaṭṭhappamāṇayuttāva kuṭi adesitavatthukā na vaṭṭati, pamāṇato pana ūnatarā adesitavatthukāpi vaṭṭatīti kassaci sandeho siyāti taṃnivattanatthaṃ ‘‘pamāṇato ūnatarampī’’tiādi vuttaṃ. Tattha pamāṇato ūnataranti pāḷiyaṃ vuttappamāṇato ūnataraṃ. Pacchimena pamāṇena catuhatthato ūnatarā kuṭi nāma na hotīti catuhatthato paṭṭhāya kuṭilakkhaṇappattaṃ kuṭiṃ dassetuṃ ‘‘catuhatthaṃ pañcahatthampī’’ti vuttaṃ. Kalalalepoti kenaci silesena katalepo, tambamattikādikalalalepo vā. Alepo evāti abbohārikāyevāti adhippāyo. Piṭṭhasaṅghāṭo dvārabāhā. Oloketvāpīti apaloketvāpi, apalokanakammavasenapi kātuṃ vaṭṭatīti adhippāyo.
『应诵』者，谓应宣读诵习。『无关紧要』者，谓不计量。因为并非说『就长度和宽度而言』，而是说了表示选择意义的「或」字，所以为了表明只就一边增加亦构成犯罪，故说『若有任何比库……』等语。『三肘』者，以建筑工之肘量计三肘。『合乎规格的卧床』者，以标准掌宽计，合九掌宽之卧床。关于『应使建造符合规格』一语，因系就最大规格而言，故或有人疑惑：只有符合最大规格且未指定地基的住房方为不合法，而小于规格且未指定地基者则合法——为消除此疑惑，故说『小于规格者亦……』等语。其中，『小于规格』，即小于经文所说之规格。为表明从四肘起方具住房之相，故说『四肘乃至五肘』。『泥灰涂覆』者，以某种黏合物所作之涂覆，或以铜色泥土等稀泥所作之涂覆。『只是涂抹而已』，即意谓无关紧要。『门框合页』即门框。『即使经求听』者，亦即即使通过求听甘马亦可为之，此为其意。
§353
353. Yathā sīhādīnaṃ gocarāya pakkamantānaṃ nibaddhagamanamaggo na vaṭṭati, evaṃ hatthīnampi nibaddhagamanamaggo na vaṭṭati. Etesanti sīhādīnaṃ. Cāribhūmīti gocarabhūmi. Na gahitāti na vāritāti adhippāyo. Ārogyatthāyāti nirupaddavatthāya. Sesānīti pubbaṇṇanissitādīni. Pubbaṇṇanissitanti ettha pubbaṇṇaviruhanaṭṭhānaṃ pubbaṇṇa-saddena gahitaṃ. Tenāha – ‘‘sattannaṃ dhaññānaṃ…pe… ṭhita’’nti. Abhihananti etthāti abbhāghātaṃ. ‘‘Verighara’’nti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘corānaṃ māraṇatthāya kata’’nti vuttaṃ. Dhammagandhikāti hatthapādādichindanagandhikā.
如同狮子等出行觅食，不可走固定路线，同理象群亦不可走固定路线。『彼等』者，即指狮子等。『游行地』者，即觅食之地。『未被占取』者，即意谓未被禁止。『为了健康』者，即为了无事故之故。『其余诸物』者，即附属于谷类者等。『附属于谷类』，此处以谷类一词摄取谷类生长之处所。因此说：『七种谷物……乃至……所立』。『于此处击打』者，即屠宰场。为阐明已说之『仇家之屋』之义，故说『为杀害盗贼而建』。『具切割装置者』，即具有切割手足等功能之装置。
Āvijjituṃna sakkā hotīti chindataṭādisambhavato na sakkā hoti āvijjituṃ. Pācinanti kuṭivatthusāmantā cinitabbaadhiṭṭhānaṃ. Kiñcāpi idha pubbapayogasahapayogānaṃ adinnādāne viya viseso natthi, tathāpi tesaṃ vibhāgena dassanaṃ chinditvā puna kātabbāti ettha kuṭiyā bhedanaparicchedadassanatthaṃ kataṃ. Tadatthāyāti tacchanatthāya. Evaṃ katanti adesitavatthuṃ pamāṇātikkantaṃ vā kataṃ. Dārunā kataṃ kuṭṭaṃ etthāti dārukuṭṭikā, kuṭi. Silākuṭṭikantiādīsupi eseva nayo. Paṇṇasālanti bahi paṇṇehi chādetabbaṃ ullittāvalittaṃ kuṭimeva vadati. Tenevāha ‘‘sabhitticchadanaṃ limpissāmī’’ti.
『无法拨开』者，因有切断边缘等之虞，故无法拨开。『东侧』者，即应堆置并发愿之住房地基周围。虽然此处与不与取中先前行为与共同行为之间没有区别，但为了分别展示二者、并说明住房建造完成及再次建造，故在此为显示住房的分割界限而如此说明。『为此目的』者，即为刨削之目的。『如此建造』者，即建造了未指定地基者或超出规格者。『于此处以木料建造之隔墙』者，即木隔墙式住房。『石隔墙式』等亦同此理。『叶屋』者，指外部须以叶子覆盖、已涂抹内外之住房。因此说：『我将涂抹有墙有顶者』。
Antolepeneva niṭṭhāpetukāmaṃ sandhāya ‘‘antolepe vā’’tiādi vuttaṃ. Bahilepe vāti etthāpi eseva nayo. Tasmiṃ dvārabaddhe vā vātapāne vā ṭhapiteti yojetabbaṃ. Tassokāsanti tassa dvārabaddhassa vā vātapānassa vā okāsaṃ. Puna vaḍḍhetvā vāti pubbeva ṭhapitokāsaṃ khuddakaṃ ce, bhedanena puna vaḍḍhetvā. Lepo na ghaṭiyatīti pubbe dinnalepo dvārabaddhena vā vātapānena vā saddhiṃ na ghaṭiyati, ekābaddhaṃ hutvā na tiṭṭhatīti vuttaṃ hoti. Tanti dvārabaddhaṃ vā vātapānaṃ vā. Paṭhamameva saṅghādisesoti lepakiccassa niṭṭhitattā dvārabaddhaṃ vā vātapānaṃ vā ṭhapanato pubbeyeva saṅghādiseso. Aṭṭhaṅgulamattena appattacchadanaṃ katvāti ettha evaṃ me āpatti na siyāti bhittiyaṃ vā chadane vā ekaṅgulamattampi okāsaṃ lepena aghaṭetvā ṭhapeti, vaṭṭatīti vadanti. Mattikākuṭṭameva mattikālepasaṅkhyaṃ gacchatīti āha – ‘‘sace mattikāya kuṭṭaṃ karoti, chadanalepena saddhiṃ ghaṭane āpattī’’ti. Ubhinnaṃ anāpattīti purimassa lepassa aghaṭitattā dutiyassa attuddesikatāsambhavato ubhinnaṃ anāpatti, tasmā vināpi vattasīsena tena anāṇatto tassa karomīti karoti, ubhinnaṃ anāpattiyeva. Sace tena āṇatto karoti, mūlaṭṭhasseva āpatti.
就希望只在内部涂抹即完工者而言，故说『或在内部涂抹……』等语。『或在外部涂抹』处亦同此理。应连结『在那扇门扉或窗户安装好之时』。『其位置』者，即那扇门扉或窗户之位置。『或再次扩大后』者，若先前安置之位置过小，则打通后再次扩大。『涂层不相合』者，即先前所施涂层与门扉或窗户不相连合，意谓不能连为一体而维持。『彼』者，即门扉或窗户。『一开始便构成桑喀地谢萨』者，因涂抹工作已完成，故在安置门扉或窗户之前便已构成桑喀地谢萨。关于『留下八指宽未覆盖之处』，于此有说：若人以『我不应犯戒』之心，在墙壁或屋顶上留下哪怕仅一指宽之处不以涂层连合，则合法。因泥土隔墙本身即视同泥土涂抹，故说：『若以泥土建造隔墙，则在与屋顶涂抹相连合时构成犯戒』。『两者皆无犯』者，因先前涂层未相连合，且第二次不存在以自身为受益者之情形，故两者皆无犯；因此，即使不以日常职责为由，未经其嘱咐而为之，两者皆无犯。若经其嘱咐而为，则仅对根本者构成犯戒。
§354
354.Chattiṃsa catukkāni nāma ‘‘bhikkhu kuṭiṃ karotī’’tiādimhi paṭhamavāre adesitavatthukacatukkaṃ desitavatthukacatukkaṃ pamāṇātikkantacatukkaṃ pamāṇikacatukkaṃ adesitavatthukappamāṇātikkantacatukkaṃ desitavatthukappamāṇikacatukkanti cha catukkāni, evaṃ samādisativārādīsupi pañcasūti chattiṃsa. Āpattibhedadassanatthaṃ vuttānīti ‘‘sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṃ aparikkamane’’ti avisesena mātikāya vuttattā sārambhaaparikkamanesupi saṅghādisesova siyāti micchāgāhanivattanatthaṃ sārambhe aparikkamane ca dukkaṭaṃ, adesitavatthukatāya pamāṇātikkantatāya ca saṅghādisesoti evaṃ āpattibhedadassanatthaṃ vuttāni.
354. “三十四非法”俗称“比库建舍规制”或“初次列罪”、“法度超越”四种罪型，即包括开始被指定的罪案、超出规定尺度的罪案、以及对应超越尺度的实际落实罪名等，合称为“三十四法”以示区别。此中亦适用诸多禁律中的初犯条款或五条等规定。为表过失别类，且确保对犯戒具体形式之显示，预先在分类经文中已作明确说明。且指出“如果比库于舍内违反发起戒律”，特殊规条对应罪项，将成为“桑喀地谢萨”死罪，及因越界而导致的罪行严肃处理，令其罪责显著。如此以区别各种违犯类型之罪果，故此列为解释。
§355-361
355-361. ‘‘Dvīhi saṅghādisesehī’’ti vattabbe vibhattibyattayena ca vacanabyattayena ca dvinnaṃ saṅghādisesenāti vuttanti āha ‘‘dvīhi saṅghādisesehi…pe… attho veditabbo’’ti. ‘‘Aññassa vā dātabbā’’ti vuttattā vippakataṃ kuṭiṃ labhitvā attano atthāya karontassapi ādito paṭṭhāya akatattā anāpattiyevāti vadanti. Apacinitabbāti viddhaṃsetabbā. Bhūmisamaṃ katvāti kuṭivatthusamaṃ katvā.
355-361. 关于双重桑喀地谢萨（复犯）之断罪，依据不同之区分和用语，谓二种桑喀地谢萨，即当出示此罪时说明“若犯双重桑喀地谢萨……应如何识别其业果。”诸句云：“亦应由他人代为给予。”称谓犯人若初得舍宅并为己用，反而无诚实之意，则属无罪或惩罚轻微者。而“Apacinitabba”则谓不可起讼议或指控。谓将地面整平当作舍宅相同处理。
§364
364.Na hettha lepo ghaṭiyatīti chadanalepassa abhāvato vuttaṃ, visuṃyeva anuññātattā pana sacepi leṇassa anto uparibhāge cittakammādikaraṇatthaṃ lepaṃ denti, vaṭṭatiyeva. Lepadānavasena akatā iṭṭhakādiguhā guhā nāmāti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Tiṇehi vā paṇṇehi vā chāditakuṭikāva vuttāti ‘‘kukkuṭacchikagehaṃ vaṭṭatī’’ti vatvā ‘‘chadanaṃ daṇḍakehī’’tiādinā puna taṃ dassentehi tiṇapaṇṇacchadanā kuṭikāva vuttā. Chadanaṃ daṇḍakehi jālabandhaṃ katvāti chadanaṃ dīghato tiriyato ca ṭhapitadaṇḍakehi jālaṃ viya bandhitvā. Ogumphetvāti tiṇādiṃ viddhaṃsetvā. Bhittilepena saddhiṃ lepe ghaṭiteti ettha ullittāvalittabhāvassa chadanaṃ sandhāya vuttattā sacepi bhittilepena anatthiko hoti, chadanalepe samantato bhittiyā appamattakenapi ghaṭite bhittilepena vināpi āpattiyevāti vadanti. Upacikāmocanatthameva heṭṭhā pāsāṇakuṭṭaṃ katvā taṃ alimpitvā upari limpati, lepo na ghaṭiyati nāma, anāpattiyevāti iminā aṭṭhakathāvacanena taṃ na sameti. Tattha keci vadanti ‘‘bhittiṃ alimpitukāmatāya abhāvato chadanalepe pāsāṇakuṭṭena saddhiṃ ghaṭitepi tattha anāpatti vuttā’’ti, tampi na yuttaṃ. ‘‘Upacikāmocanatthamevā’’ti hi vuttattā pāsāṇakuṭṭe puna limpitukāmatāya abhāvoyeva viññāyati, teneva ‘‘taṃ alimpitvā’’ti vuttaṃ. Tasmā ‘‘ullittādibhāvo…pe… chadanameva sandhāya vutto’’ti idaṃ satipi bhittilepe chadanalepena vinā āpatti na hotīti chadanalepassa padhānabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ, na pana bhittilepena vināpi āpatti hotīti dassanatthanti vadanti, idameva cettha yuttataranti amhākaṃ khanti. Etthāti tiṇakuṭikāya.
364. 此处称为“涂抹”和“罐子擦涂”，是因涂覆之物缺失所说，但在通行中虽未任意许可，如若即便在洞穴等石窟入口处，因心意所致用作涂抹，也仍称为“涂抹”。此中“涂抹”与“木头等洞穴”称为“洞穴”，这是在结缔语中所讲。用草叶或树叶盖住的小屋，被说作“鸡窝屋”，又称“枝叶覆盖”，由此可见以草叶树叶覆盖如屋般的小屋。所谓覆盖，是用长短纵横摆放的枝条像网状绑缚而成。所谓割断草叶等，即斩断。使用泥土和涂料共同抹于瓦器之上的，即是“涂泥罐”，这里是说凸起凹陷状态的覆盖。若说用泥土涂抹无益，则认为覆盖涂抹从各面均有泥涂抹，稍有疏忽即有罪责。至于辅助用途，在下方用石块堆砌并加以粘连覆盖，称之为“涂抹”而不称为“罐子擦涂”，此为本注释对其说明。有人说“因石块不欲粘连而无涂抹，故涂泥与石块一起也无罪”，这说法不成立。所谓“辅助用途专用”，是说因无欲望粘连石块，才说“抹之后”的。因而说“凸凹等状态……是专讲覆盖的”，这是说明若只涂泥而无石块，一样无罪的重点，为了说明覆盖涂抹的主要意涵，而非说没有泥涂抹就无罪，这是我们认同的。这里指的是草屋。
Ettha ca tiṇakuṭikāya eva sabbathā anāpattibhāvassa dassanaṃ parivārapāḷiṃ ānetvā tiṇakuṭikāya sārambhādipaccayāpi anāpattibhāvo sukhena sakkā sādhetunti kataṃ. Tiṇakuṭikāya ca sabbathā anāpattibhāve sādhite teneva nayena leṇaguhādīsupi sārambhādipaccayāpi anāpattibhāvo sakkā viññātunti. Teneva ‘‘yaṃ panā’’tiādi vuttaṃ. Tathā hi tiṇakuṭikāya sārambhādipaccayāpi anāpattibhāve sādhite teneva nayena aññassatthāya karontassapi sārambhādipaccayāpi anāpattibhāvo atthato dassitoyeva hoti. Evañca sati bhikkhu samādisitvā pakkamati ‘‘kuṭiṃ me karothā’’ti, samādisati ca desitavatthukā ca hotu anārambhā ca saparikkamanā cāti, tassa kuṭiṃ karonti adesitavatthukaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ. ‘‘Āpatti kārukānaṃ tiṇṇaṃ dukkaṭāna’’nti pāḷiyaṃ aññassatthāya karontassapi sārambhādipaccayāpi dukkaṭaṃ kasmā vuttanti imaṃ codanaṃ manasi nidhāya ‘‘yaṃ pana…pe… akaraṇapaccayā vutta’’nti idaṃ vuttaṃ. Ayañhettha adhippāyo – aññassatthāya karontassapi sārambhādipaccayāpi anāpattiyeva. ‘‘Āpatti kārukānaṃ tiṇṇaṃ dukkaṭāna’’nti idaṃ pana aññassatthāya karontassa na sārambhādipaccayā āpattidassanatthaṃ vuttaṃ, kiñcarahi yathāsamādiṭṭhāya akaraṇapaccayā āpattidassanatthanti. Yasmā bahūsu potthakesu satasodhitasammate ca purāṇapotthake ayameva pāṭhakkamo dissati, tasmā yathādiṭṭhapāṭhānukkamenevettha attho pakāsito. Katthaci potthake pana ‘‘kuṭilakkhaṇappattampi kuṭiṃ…pe… anāpattī’’ti imassānantaraṃ ‘‘yaṃ panā’’tiādipāṭhaṃ likhanti, evañca sati tattha adhippāyo pākaṭoyeva. Anāpattīti vatvāti uposathāgārañca bhavissati, ahañca vasissāmītiādīsu vāsāgāratthāya eva aniyamitattā anāpattīti vatvā.
此处对草屋随处无罪状态的显现，带来其前后文的解释，且说由草屋的起始因缘亦有无罪状态，可以安然成就。对草屋随处无罪状态一旦成就，以此方法，连洞穴等处根据起始因缘亦可以被认为有无罪状态。由此说出“‘何为……’等文”，就是说明草屋若连同起始因缘无罪，一般他处的起始因缘无罪也应被有效显示。正因如此，比库内心安然后即前进说“请为我建屋”，造屋符合所应展示的法，无有违法脉，未有开始访问，即完成。对其屋顶所造造物，虽有起始因缘，亦不违背规矩。经文中说“为三人受过者有罪”，此仅是指他用意义上的别解，并非本处所述的由起始因缘说明的无罪。释此缘故，才说“‘为三人受过者有罪’之文，是别解，而起始因缘说明的无罪为主要解释”，因为在许多经书中，此文在经过数次校正后，是被看作有应遵循意义的旧经文，因此按旧经原文解释为主，作出说明。若有些经书写有“虽显屋顶有特性而无罪”，以及后续“‘何为……’段落”，此即明显的起始因缘说明。所谓无罪者，还包括波萨他（守斋日）时的屋舍，这是因非定时性无罪而称之。
Pamāṇātikkantakuṭikaraṇalakkhaṇā kiriyāyeva, adesitavatthumūlikāyapi āpattiyā aṅgaṃ hoti pamāṇātikkantamūlikāyapi, tadubhayaṃ ekato katvā ‘‘kiriyākiriyato’’ti vuttaṃ. Vatthuṃ adesāpetvā pamāṇayuttaṃ kuṭiṃ karontassapi vatthuṃ desāpetvā akiriyāya kuṭikaraṇakiriyāya ca samuṭṭhānato kiriyākiriyatova samuṭṭhātīti veditabbaṃ. Acittakanti paṇṇattiajānanacittena acittakaṃ. Ullittādīnaṃ aññataratā, heṭṭhimappamāṇasambhavo, adesitavatthutā, pamāṇātikkantatā, attuddesikatā, vāsāgāratā, lepaghaṭṭanāti imānettha cha vā satta vā aṅgāni.
标志超出量度的屋顶构造，基于所造事物的违犯也是一种罪业，超越量度的本身也是如此，两者合起来称为“有为无为罪”，这是已说的。造屋时所用材料和地点，若以正确方法建造，应算作合法，但若没有依规定程序，亦是违犯罪。所谓“无心”，是指不知或者无智的心。凸凹状态等众多条件，包括坐落位置低、依据所造事物、有无尺寸超量、目标是否明示、是否作波萨他住所、涂抹和罐器等，共有六或七项。
Kuṭikārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 造小屋学处注释完毕。
7. Vihārakārasikkhāpadavaṇṇanā七、造住处学处注释
§365
365. Sattame evaṃnāmake nagareti kosambīnāmake. Tassa kira nagarassa ārāmapokkharaṇīādīsu tesu tesu ṭhānesu kosambarukkhāva ussannā ahesuṃ, tasmā kosambīti saṅkhyaṃ agamāsi. Kusumbassa nāma isino assamato avidūre māpitattāti eke. Idaṃ vuttaṃ hoti – kusumbassa isino nivāsabhūmi kosambī, tassa ca avidūre bhavattā nagaraṃ kosambīti saṅkhyaṃ gatanti. Ghositanāmakena kira seṭṭhinā so kāritoti ettha ko ghositaseṭṭhi, kathañcānena so ārāmo kāritoti? Pubbe kira addilaraṭṭhaṃ nāma ahosi. Tato kotūhalako nāma daliddo chātakabhayena saputtadāro subhikkhaṃ raṭṭhaṃ gacchanto puttaṃ vahituṃ asakkonto chaḍḍetvā agamāsi. Mātā nivattitvā taṃ gahetvā gatā. Te ekaṃ gopālakagāmaṃ pavisiṃsu. Gopālakānañca tadā bahupāyāso paṭiyatto hoti, tato pāyāsaṃ labhitvā bhuñjiṃsu. Atha so puriso bahutaraṃ pāyāsaṃ bhutto jīrāpetuṃ asakkonto rattibhāge kālaṃ katvā tattheva sunakhiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā kukkuro jāto, so gopālakassa piyo ahosi. Gopālako ca paccekabuddhaṃ upaṭṭhāti. Paccekabuddhopi bhattakiccakāle kukkurassa ekaṃ piṇḍaṃ deti. So paccekabuddhe sinehaṃ uppādetvā gopālakena saddhiṃ paṇṇasālampi gacchati, gopālake asannihite bhattavelāyaṃ sayameva gantvā kālārocanatthaṃ paṇṇasāladvāre bhussati, antarāmaggepi caṇḍamige disvā bhussitvā palāpeti. So paccekabuddhe mudukena cittena kālaṃ katvā devaloke nibbatti. Tatrāssa ‘‘ghosakadevaputto’’tveva nāmaṃ ahosi.
365. 乃于名为“如此”的城市，也是名为“国桑比”的城市。据说该城市的园林、池塘等各处，桑巴树长得茂盛，因此因之得名“国桑比”。据说国桑比的地方名为“苦金巴”，距离阿萨马多不远，因而名号由此而来。此言出自“苦金巴地方的居民在国桑比住居”，此城名自此而传。又说一名“称誉首富”的富豪修建园林，故称“称誉首富”；至于他为何如此号称及建园经过，则有前因据说，古时有叫“阿弟拉罗叉”的国，在受到查达迦威胁，战争激烈，子嗣难以承受他剥夺，遂弃国远去，母亲回村后，他在一牧童村落生活。牧童们多获大量奶糜，遂都喝奶糜。之后此人不能再多喝奶糜以滋养老，遂入夜时于沙堆坑间遇一狗出生，此狗对他深深爱护。牧童照顾着这位独行释迦多如实证者。此独行释迦多于饮食时，特意给狗一份供养。那狗深属情意，陪伴牧童往返于树阴庇荫之处，晚间睡树下，见到痴猛狮后驱走，并吠叫。后来此独行释迦多以软心前往天界，得名“称誉天子”。
So devalokato cavitvā kosambiyaṃ ekasmiṃ kulaghare nibbatti. Taṃ aputtako kira seṭṭhi tassa mātāpitūnaṃ dhanaṃ datvā puttaṃ katvā aggahesi. Atha attano putte jāte sattakkhattuṃ ghātāpetuṃ upakkami. So puññavantatāya sattasupi ṭhānesu maraṇaṃ appatvā avasāne ekāya seṭṭhidhītāya veyyattiyena laddhajīviko aparabhāge pitu accayena seṭṭhiṭṭhānaṃ patvā ghositaseṭṭhi nāma jāto. Aññepi kosambiyaṃ kukkuṭaseṭṭhi, pāvāriyaseṭṭhīti dve seṭṭhino atthi, iminā saddhiṃ tayo ahesuṃ.
该独行释迦多从天界下降，现于国桑比一富户家庭复生。该无子首富将父母遗产捐出作子嗣收养。子嗣出生后，打算七次杀害他。因其福德，于七地不致于死，最后被一位出家女儿有福报所救。父亲去世后，子继承家业成为“称誉首富”。国桑比还有另外两位名为“鸡首富”“破瓦尓首富”的富豪，三者一同著称。
Tena ca samayena tesaṃ sahāyakānaṃ seṭṭhīnaṃ kulūpakā pañcasatā isayo pabbatapāde vasiṃsu. Te kālena kālaṃ loṇambilasevanatthaṃ manussapathaṃ āgacchanti. Athekasmiṃ vāre gimhasamaye manussapathaṃ āgacchantā nirudakaṃ mahākantāraṃ atikkamitvā kantārapariyosāne mahantaṃ nigrodharukkhaṃ disvā cintesuṃ ‘‘yādiso ayaṃ rukkho, addhā ettha mahesakkhāya devatāya bhavitabbaṃ, sādhu vatassa, sace no pānīyaṃ vā paribhojanīyaṃ vā dadeyyā’’ti. Devatā isīnaṃ ajjhāsayaṃ viditvā ‘‘imesaṃ saṅgahaṃ karissāmī’’ti attano ānubhāvena viṭapantarato naṅgalasīsamattaṃ udakadhāraṃ pavattesi. Isigaṇo rajatakkhandhasadisaṃ udakavaṭṭiṃ disvā attano bhājanehi udakaṃ gahetvā paribhogaṃ katvā cintesi ‘‘devatāya amhākaṃ paribhogudakaṃ dinnaṃ, idaṃ pana agāmakaṃ mahāraññaṃ, sādhu vatassa, sace no āhārampi dadeyyā’’ti. Devatā isīnaṃ upakappanavasena dibbāni yāgukhajjakādīni datvā santappesi.
那时，与这些富豪相关的五百位家人，住于山脚下。他们时常沿人道前往浸盐。某日狮子季节，往人道途中，穿过无水大荒野。荒野尽头见有一大榕树，心中思忖：“这树应在此，是天神保护之树，好极了，若有人给我们饮水食物就好了。”天神知晓其心愿，开始自天界打开水渠。盐商见银色水轮似水潭，便用餐具取水饮用，心中思忖：“既然天神赐予饮用水，后方是大森林，如能得食物就好了。”天神因其欢喜用水，遂赐与神物诸如天鹅、兔子等予其满足。
Isayo cintayiṃsu ‘‘devatāya amhākaṃ paribhogudakampi bhojanampi sabbaṃ dinnaṃ, sādhu vatassa , sace no attānaṃ dasseyyā’’ti. Devatā tesaṃ ajjhāsayaṃ viditvā upaḍḍhakāyaṃ dassesi. Devate mahatī te sampatti, kiṃ kammaṃ katvā imaṃ sampattiṃ adhigatāsīti. Nātimahantaṃ parittakaṃ kammaṃ katvāti. Upaḍḍhuposathakammaṃ nissāya hi devatāya sampatti laddhā. Anāthapiṇḍikassa kira gehe ayaṃ devaputto kammakāro ahosi. Seṭṭhissa hi gehe uposathadivasesu antamaso dāsakammakāre upādāya sabbo jano uposathiko hoti. Ekadivasaṃ ayaṃ kammakāro ekakova pāto uṭṭhāya kammantaṃ gato. Mahāseṭṭhi nivāpaṃ labhamānamanusse sallakkhento etassevekassa araññaṃ gatabhāvaṃ ñatvā assa sāyamāsatthāya nivāpaṃ adāsi. Bhattakāradāsī ekasseva bhattaṃ pacitvā araññato āgatassa bhattaṃ vaḍḍhetvā adāsi. Kammakāro cintayi ‘‘aññesu divasesu imasmiṃ kāle gehaṃ ekasaddaṃ ahosi, ajja ativiya sannisinnaṃ, kiṃ nu kho eta’’nti. Tassa sā ācikkhi ‘‘ajja imasmiṃ gehe sabbe manussā uposathikā, mahāseṭṭhi tuyhevekassa nivāpaṃ adāsī’’ti. Evaṃ ammāti. Āma sāmīti. ‘‘Imasmiṃ kāle uposathaṃ samādinnassa uposathakammaṃ hoti, na hotī’’ti mahāseṭṭhiṃ puccha ammāti. Tāya gantvā pucchito mahāseṭṭhi āha – ‘‘sakalauposathakammaṃ na hoti, upaḍḍhakammaṃ pana hoti, uposathiko hotī’’ti. Kammakāro bhattaṃ abhuñjitvā mukhaṃ vikkhāletvā uposathiko hutvā vasanaṭṭhānaṃ gahetvā nipajji. Tassa āhāraparikkhīṇakāyassa rattiṃ vāto kuppi. So paccūsasamaye kālaṃ katvā upaḍḍhuposathakammanissandena mahāvattaniaṭavidvāre nigrodharukkhadevaputto hutvā nibbatti.
比库们思维说：「天神们赐予我们饮水、食物等所有一切，使之圆满，真是善哉，若能展现自我。」天神知悉其意，即向守护比库传示天神巨大福报是因何业力所致。此业不是极重、极难消除之业。据守护比库所作之守斋业，天神得以获得福报。传说给孤独长者之家，此天子为业力作使者。富豪之家，守斋日最后时刻，诸众役役使使积极守斋。某日此业者单独早起修行。富豪找人租房，晓知此人入山修道，乃为其安排住所待夕。厨人每次烹饪食物均为此人增添。业者思虑他日此时家中寂静无声，今朝却极其兴盛，疑惑其因。问厨人得到答复：「今日屋中众生皆守斋日，富豪将住所特为你开放。」如此传闻。答曰：「是的，正是如此。」富豪问其：「此时如若守斋者已取守斋功课，则守斋业成立，否则不成。」走访问富豪，答曰：「并非所有守斋法事都成立，但守斋之业成立，故当日守斋者成立。」业者食毕，面露欢喜，守斋者身份确认后取衣席安坐，因食物耗尽整夜生病。次日清晨，依守斋业者所作住处，顿成有强大旋风无门之树木与天神同在的守斋天子显现。
So taṃ pavattiṃ isīnaṃ ārocesi. Isayo pucchiṃsu ‘‘tumhehi mayaṃ ‘buddho dhammo saṅgho’ti assutapubbaṃ sāvitā, uppanno nu kho loke buddho’’ti. Āma, bhante, uppannoti. Idāni kuhiṃ vasatīti. Sāvatthiyaṃ nissāya jetavane, bhanteti. Isayo ‘‘tiṭṭhatha tumhe, mayaṃ satthāraṃ passissāmā’’ti haṭṭhatuṭṭhā nikkhamitvā anupubbena kosambīnagaraṃ sampāpuṇiṃsu. Mahāseṭṭhino ‘‘isayo āgatā’’ti paccuggamanaṃ katvā ‘‘sve amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhatha, bhante’’ti nimantetvā punadivase isigaṇassa mahādānaṃ adaṃsu. Isayo ‘‘bhutvāva gacchāmā’’ti āpucchiṃsu. Bhante, tumhe aññasmiṃ kāle ekampi māsaṃ dvepi tayopi cattāropi māse vasitvā gacchatha, imasmiṃ pana vāre hiyyo āgantvā ‘‘ajjeva gacchāmā’’ti vadatha, kiṃ idanti. Āma gahapatayo buddho loke uppanno, na kho pana sakkā jīvitantarāyo jānituṃ, tena mayaṃ turitā gacchāmāti . Tena hi, bhante, mayampi āgacchāma, amhehi saddhiṃyeva gacchathāti. ‘‘Tumhe agāriyā nāma mahājaṭā, tiṭṭhatha tumhe, mayaṃ puretaraṃ gamissāmā’’ti nikkhamitvā ekaṭṭhāne dve divasāni avasitvā turitagamanena sāvatthiṃ patvā jetavanavihāre satthu santikameva agamaṃsu. Tattha madhuradhammakathaṃ sutvā sabbeva pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇiṃsu.
此事向比库们报道。比库们询问世尊：「我们从来听闻‘佛、法、僧’三宝已久，佛是否已于世间现出？」答曰：「是，世尊已现。」又问：「现今世尊住何处？」答曰：「住于舍卫城依止祇树给孤独园。」比库们说：「请等候，我们同去亲见佛陀。」于是起身出发，先到拘萨罗城。富豪告知有人至，迎请收容比库，并于次日为比库众施献盛大布施。比库们问：「汝等是否曾于他时曾分别居住一、二、甚至四个月，但本周才新来，如何解释？」答：「是，富户认为佛已出世，无能预知其寿命，因此我们速速前来。故此我们一同前来。」他们启程，停留两日，急速前往舍卫城至祇园比库住处，亲近世尊。听闻妙法语后，皆出家证阿拉汉果。
Tepi tayo seṭṭhino pañcahi pañcahi sakaṭasatehi sappimadhuphāṇitādīni ceva paṭṭuṇṇadukūlādīni ca ādāya kosambito nikkhamitvā anupubbena sāvatthiṃ patvā jetavanasāmante khandhāvāraṃ bandhitvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Satthā tiṇṇampi sahāyānaṃ madhuradhammakathaṃ kathesi. Te balavasomanassajātā satthāraṃ nimantetvā punadivase mahādānaṃ adaṃsu, puna nimantetvā punadivaseti evaṃ aḍḍhamāsaṃ dānaṃ datvā ‘‘bhante, amhākaṃ janapadaṃ āgamanāya paṭiññaṃ dethā’’ti pādamūle nipajjiṃsu. Bhagavā ‘‘suññāgāre kho gahapatayo tathāgatā abhiramantī’’ti āha. ‘‘Ettāvatā paṭiññā dinnā nāma hotī’’ti gahapatayo sallakkhetvā ‘‘dinnā no bhagavatā paṭiññā’’ti pādamūle nipajjitvā dasabalaṃ vanditvā nikkhamitvā antarāmagge yojane yojane vihāraṃ kāretvā anupubbena kosambiṃ patvā ‘‘loke buddho uppanno’’ti kathayiṃsu. Tayo janā attano attano ārāme mahantaṃ dhanapariccāgaṃ katvā bhagavato vihāre kārāpesuṃ. Tattha kukkuṭaseṭṭhinā kārito kukkuṭārāmo nāma ahosi. Pāvārikaseṭṭhinā ambavane kārito pāvārikambavanaṃ nāma. Ghositena kārito ghositārāmo nāma ahosi. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ghositanāmakena kira seṭṭhinā so kārito’’ti.
三位富豪各自携带五百辆牛车，及精致酒器等及沙滩财宝，离拘萨罗城，陆续抵舍卫城，至祇园各路口设置路障。世尊及众弟子在处讲述甘美法语。富豪生怨喜交集，邀世尊来其处所。次日再次盛施，反复邀请持续半月布施。恭敬世尊说：「富豪们在其空屋中安坐如来非常喜乐。」众人見状认为「如来所应许的地已赐予。」跪拜世尊十方弟子辞别行踪，在路途中一点一里塑造寺院，逐渐抵达拘萨罗，众人称：「佛于世间已出世。」三人于各自庄园广施财富，兴建佛寺。其间功德主名为鸡富豪，鸡庵即由其建。波伐梨富豪建造波伐梨园。歌施特建歌施特庵。于是传言：「是歌施特名富豪所建。」
Yo abhinikkhamanakāle saddhiṃ nikkhanto, yassa ca satthārā parinibbānakāle brahmadaṇḍo āṇatto, taṃ sandhāyāha ‘‘bodhisattakāle upaṭṭhākachannassā’’ti. Iminā ca yo majjhimanikāye channovādasutte (ma. ni. 3.389 ādayo) gilāno hutvā dhammasenāpatinā ovadiyamānopi māraṇantikavedanaṃ adhivāsetuṃ asakkonto tiṇhena satthena kaṇṭhanāḷiṃ chinditvā maraṇabhaye uppanne gatinimitte ca upaṭṭhite attano puthujjanabhāvaṃ ñatvā saṃviggo vipassanaṃ paṭṭhapetvā saṅkhāre pariggaṇhanto arahattaṃ patvā samasīsī hutvā parinibbāyi, ayaṃ so na hotīti dasseti. Pūjāvacanappayoge kattari sāmivacanassapi icchitattā āha ‘‘gāmassa vā pūjita’’nti. Lakkhaṇaṃ panettha saddasatthānusārato veditabbaṃ. Ekeko koṭṭhāsoti ekeko bhāgo.
于佛出世时同行出家者，在世尊般涅槃时，曾持有天杖加持者，称为「菩提士时代的侍者」。此意指中部经典《蔽恶田经》中记载，虽患疾且为法军统帅所警戒，无法承受临终痛苦，断喉以破除死亡恐惧，见自身凡夫本性，震惊修习智慧，超越形色蕴，证阿拉汉，灵眠般涅槃者，其彼非此。礼敬语中使用「村落供养者」一语，其意义当依照句义分解，亦即「单一部分」之意。
§366
366.Kiriyato samuṭṭhānabhāvoti kevalaṃ kiriyāmattato samuṭṭhānabhāvaṃ paṭikkhipati, vatthuno pana adesanāya kuṭikaraṇakiriyāya ca samuṭṭhānato kiriyākiriyato samuṭṭhātīti veditabbaṃ . Imasmiṃ sikkhāpade bhikkhū vā anabhineyyāti ettha vā-saddo ‘‘ayaṃ vā so mahānāgo’’tiādīsu viya avadhāraṇatthoti daṭṭhabbo.
366.所谓行为所起者，专指由于行为本身起因而起，除非以材料指令或制器行为亦属于由行为所起，应予以辨别。在此戒律诫命中，比库不可违反之语有时又称“此者或彼者大龙”等，便是用于帮助记忆而施以强调。
Vihārakārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 造住处学处注释完毕。
8. Paṭhamaduṭṭhadosasikkhāpadavaṇṇanā八、第一恶意诽谤学处注释
§380
380. Aṭṭhame pākārena parikkhittanti sambandho. Gopuraṭṭālakayuttanti dvārapāsādena ca tattha tattha pākāramatthake patiṭṭhāpitaaṭṭālakehi ca yuttaṃ. Veḷūhi parikkhittattā abbhantare pupphūpagaphalūpagarukkhasañchannattā ca nīlobhāsaṃ. Chāyūdakasampattiyā bhūmibhāgasampattiyā ca manoramaṃ. Kāḷakavesenāti kalandakarūpena. Nivāpanti bhojanaṃ. Tanti uyyānaṃ. Dabboti tassa therassa nāmanti dabbatthambhe patitattā dabboti tassa therassa nāmaṃ ahosi.
380.所谓由八重围墙包围者，即以城门亭阁为界，配以城墙加护，且墙中栽种花草果树及阴凉树木，地面富饶，可惜有黑尘遮蔽即为尘垢。内涵有阴凉流水及土地福德之和乐。所谓黑尘即污泥障碍。设立食堂，配以藤蔓园林。因塔柱倒塌而得名为「食堂」。由此塔倒塌而得名。
Kassapadasabalassa sāsanosakkanakāle kira satta bhikkhū ekacittā hutvā aññe sāsane agāravaṃ karonte disvā ‘‘idha kiṃ karoma, ekamante samaṇadhammaṃ katvā dukkhassantaṃ karissāmā’’ti nisseṇiṃ bandhitvā uccaṃ pabbatasikharaṃ abhiruhitvā attano cittabalaṃ jānantā ‘‘nisseṇiṃ pātentu, jīvite sālayā otarantu, mā pacchānutappino ahuvatthā’’ti vatvā sabbe ekacittā hutvā nisseṇiṃ pātetvā ‘‘appamattā hotha, āvuso’’ti aññamaññaṃ ovaditvā cittaruciyesu ṭhānesu nisīditvā samaṇadhammaṃ kātuṃ ārabhiṃsu.
在咖萨巴国势力强盛时期，有七名比库同心协力，在他教中受人轻慢，见此情形便生起疑虑，心想：「现在该怎么办呢？独自一处，遵守沙门法，必能息灭苦恼。」于是他们束缚了自己的舍利骨，攀登到高山峰顶，心中明了自己的意志，说道：「捨弃舍利骨，结束生命吧，不要临死后后悔。」众人同心协力，放弃舍利骨，彼此劝勉道：「诸位应当精进啊！」随后坐在心意欢悦处，开始修行沙门法。
Tatreko thero pañcame divase arahattaṃ patvā ‘‘mama kiccaṃ nipphannaṃ, ahaṃ imasmiṃ ṭhāne kiṃ karissāmī’’ti iddhiyā uttarakuruto piṇḍapātaṃ āharitvā āha – ‘‘āvuso, imaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjatha, bhikkhācārakiccaṃ mamāyattaṃ hotu, tumhe attano kammaṃ karothā’’ti. Kiṃ nu mayaṃ, āvuso, nisseṇiṃ pātentā evaṃ avacumha ‘‘yo paṭhamaṃ dhammaṃ sacchikaroti, so bhikkhaṃ āharatu, tenābhataṃ sesā paribhuñjitvā samaṇadhammaṃ karissantī’’ti. Natthi, āvusoti. Tumhe attano pubbahetunāva labhittha, mayampi sakkontā vaṭṭassantaṃ karissāma, gacchatha tumheti. Thero te saññāpetuṃ asakkonto phāsukaṭṭhāne piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā gato. Aparopi thero sattame divase anāgāmiphalaṃ patvā tato cuto suddhāvāsabrahmaloke nibbatto, itare therā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā tesu tesu kulesu nibbattā. Eko gandhāraraṭṭhe takkasilanagare rājagehe nibbatto, eko paccantimaraṭṭhe paribbājikāya kucchimhi nibbatto, eko bāhiyaraṭṭhe kuṭumbiyagehe nibbatto, eko rājagahe kuṭumbiyagehe nibbatto.
其中一位长老，第五日证得阿拉汉果，便说：「我的任务已完成，我此处还做什么呢？」他运用神通，去取乞食，回来说：「诸位，请用这乞食，我的比库行已完成，你们各自完成你们的修行吧！」诸位答道：「我们为何要放弃舍利骨呢？只有先得道者应当去乞食，其他人应留守并修行沙门法。」他们说：「没有，师父！你们皆通过先前的因缘而获果，我们也能够到达涅槃，去吧！」长老虽想说明，但无法，于是去吃乞食。第七日另一长老证得无余涅槃，然后转生于清净梵天界，其他长老则在人天中轮回，转生于不同族姓。有的是在伽闍梨国城的王室，有的游方僧处，有的在伯夷国家庭，有的在王舍城家庭。
Ayaṃ pana dabbatthero mallaraṭṭhe anupiyanagare ekassa mallarañño gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassa mātā upavijaññā kālamakāsi. Matasarīraṃ susānaṃ netvā dārucitakaṃ āropetvā aggiṃ adaṃsu. Aggivegasantattaṃ udarapaṭalaṃ dvedhā ahosi. Dārako attano puññabalena uppatitvā ekasmiṃ dabbatthambhe nipati, taṃ dārakaṃ gahetvā ayyikāya adaṃsu. Sā tassa nāmaṃ gaṇhantī dabbatthambhe patitvā laddhajīvikattā ‘‘dabbo’’ti tassa nāmaṃ akāsi. Tena vuttaṃ ‘‘dabboti tassa therassa nāma’’nti.
这位名字为答巴的长老，在马拉国安比耶镇一位名为马拉王的家中投生。他母亲因哀伤而献火，自焚身躯，肚皮破裂呈两半。小孩因自己的功德而出生，降生在一个答巴柱上。婢女抱起此孩，奉献予师父，故称为「答巴」。如此说：「答巴为该长老之名。」
Tassa sattavassikakāle satthā bhikkhusaṅghaparivuto mallaraṭṭhe cārikaṃ caramāno anupiyanigamaṃ patvā anupiyambavane viharati. Dabbakumāro satthāraṃ disvā saha dassaneneva pasīditvā pabbajitukāmo hutvā ‘‘ahaṃ dasabalassa santike pabbajissāmī’’ti ayyikaṃ āpucchi. Sā ‘‘sādhu tātā’’ti dabbakumāraṃ ādāya satthu santikaṃ gantvā ‘‘bhante, imaṃ kumāraṃ pabbājethā’’ti āha. Satthā aññatarassa bhikkhuno saññaṃ adāsi ‘‘bhikkhu imaṃ dārakaṃ pabbājehī’’ti. So thero satthu vacanaṃ sutvā dabbakumāraṃ pabbājento tacapañcakakammaṭṭhānaṃ ācikkhi. Pubbahetusampanno katābhinīhāro paṭhamakesavaṭṭiyā voropanakkhaṇeyeva sotāpattiphale patiṭṭhāsi, dutiyāya kesavaṭṭiyā oropiyamānāya sakadāgāmiphale, tatiyāya anāgāmiphale, sabbakesānaṃ pana oropanañca arahattaphalasacchikiriyā ca apacchā apure ahosi. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘thero kira sattavassikova saṃvegaṃ labhitvā pabbajito khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇīti veditabbo’’ti.
答巴长老七十岁时，受到佛教僧团的护持，周游马拉国安比耶乡中、安比耶林中修行。答巴儿见到师长，心中欢喜，欲出家，便请求父母同意。母亲接纳他，带去见师父说：「师父，请为此孩出家。」佛为一比库传授五戒的受具仪式。答巴执持前因成就，初伏分法成立声闻道，次伏分法成初果，三次伏分法成无余涅槃果，遍断余尘，圆满证得阿拉汉果。由此可知：「长老似乎七十岁受具受戒后，于短期中即证得阿拉汉果。」
Sāvakena pattabbanti yathupanissayaṃ tena tena sāvakena pattabbaṃ. Tisso vijjātiādi yathāsambhavavasena vuttaṃ. Guṇajātanti ‘‘yañca kiñci sāvakena pattabba’’nti napuṃsakaliṅgasambandhadassanatthaṃ vuttaṃ. Catūsu saccesu catūhi maggehi soḷasavidhassa kiccassa katattāti dukkhasamudayanirodhamaggasaṅkhātesu catūsu saccesu dukkhapariññā samudayappahānaṃ nirodhasacchikiriyā maggabhāvanāti ekekassa maggassa catunnaṃ catunnaṃ kiccānaṃ vasena soḷasavidhassa kiccassa katattā. Tato tato paṭikkamitvāti tato tato kiccato ārammaṇato ca paṭivattitvā. Silāpaṭṭaketi pāsāṇaphalake. Terasāpīti bhattuddesakasenāsanaggāhāpakabhaṇḍāgārikacīvarapaṭiggāhakacīvarabhājanakayāgubhājanakaphalabhājanakakhajjabhājanakaappamattakavissajjakasāṭiyaggāhāpakapattaggāhāpakaārāmikapesakasāmaṇerapesakasammutīnaṃ vasena terasāpi sammutiyo dātuṃ vaṭṭanti.
有关弟子的果位，按各自条件，逐一应当成就。三学等三事依其所能次第宣说。所谓品格，即谓「一切弟子当成就者」。此文欲说明与非男色之见相关。依据四圣谛、四圣道及十六种功德业事，分别修习苦因集灭道四圣谛及理证诸行，彼此分别精进。成就后，则逐渐去除、断离，渐进而转。戒坛石牌称为石碑。十三条俗合律，包括饮食之事、侍役、衣服、稳固居处等许多规定，皆经批准实施。
§382
382.Apisūti ettha sūti nipātamattaṃ, api-saddo aṭṭhānappayutto ‘‘vikāle’’ti imassa anantaraṃ daṭṭhabbo, vikālepi āgacchantīti attho. Jānantāti dūrabhāvaṃ jānantā. Evaṃ sabbapadesūti ettha katikasaṇṭhānādīnaṃ nānappakārattā tasmiṃ tasmiṃ vihāre katikavattādīni visuṃ visuṃ kathāpetīti veditabbaṃ. Sabbavihāresu ca gamanamagge samappamāṇe katvā adhiṭṭhātīti vadanti. Ayañhi nimmitānaṃ dhammatāti aniyametvā nimmitānaṃ ayaṃ ‘‘ekasmiṃ bhāsamānasmi’’ntiādi dhammatā. Tathā hi ye vaṇṇavayasarīrāvayavaparikkhārakiriyāvisesādīhi niyamaṃ akatvā nimmitā honti, te aniyametvā nimmitattā iddhimatā sadisāva honti. Ṭhānanisajjādīsu bhāsitatuṇhībhāvādīsu vā yaṃ yaṃ iddhimā karoti, taṃ tadeva karonti. Sace pana nānappakāre kātukāmo hoti, keci paṭhamavaye, keci majjhimavaye, keci pacchimavaye, tathā dīghakese, upaḍḍhamuṇḍe , missakakese, upaḍḍharattacīvare, paṇḍukacīvare, padabhāṇadhammakathāsarabhaññapañhapucchanapañhavissajjanacīvarasibbanadhovanādīni karonte, aparepi vā nānappakārake kātukāmo hoti, tena pādakajjhānato vuṭṭhāya ‘‘ettakā bhikkhū paṭhamavayā hontū’’tiādinā nayena parikammaṃ katvā puna samāpajjitvā vuṭṭhāya adhiṭṭhite adhiṭṭhānacittena saddhiṃ icchiticchitappakārāyeva honti. Avatthukavacanaṃ na hotīti nimmitānaṃ ‘‘ayaṃ mañco’’tiādivacanaṃ avatthukaṃ na hoti sabbattha mañcapīṭhānaṃ sambhavato.
381.「阿毗苏提」此处仅指「苏提」一名，连用前缀「阿毗」与八八个音节联用，意指「于薄暮时分」或「该时刻前后」。知者谓远方。此语在各处论述中，因托诸聚落等各异说法，于本寺不同时间清楚区分使用。又「所有处所」指因无法限定诉诸相续而起之无定相。诸色、寿、身、手足等运动、作用等未遵行规律而起的特殊现象，成为无定相。凡已成定者于灭除相等处可得神通。若于诸处或滞空处生神通，不失其然。如愿顺忻于异处所生之神通者则获其成就。欲作不同业者，或于初乘、中乘、后乘，或长发、短发，或穿有破旧衣、染黄色衣、以声闻法或问答论辩等，或施放脚指气息等，彼此离去再入，意志凝聚而言和，使愿所欲者皆如所愿。此中「如愿法」非虚空言辞，因皆起有床垫等实物所依，非空虚无之言。
§383
383.Ekacārikabhattanti atimanāpattā visuṃ ṭhitikāya pāpetabbaṃ bhattaṃ. Taddhitavohārenāti cattāri parimāṇamassa catukkanti evaṃ taddhitavohārena. Odanassa pucchāya sādhakatamattā āha – ‘‘karaṇattheyeva karaṇavacana’’nti, odanena karaṇabhūtena pucchantīti vuttaṃ hoti. Ye ca odanena karaṇabhūtena pucchanti, tesaṃ pucchanākāradassanatthaṃ ‘‘kiṃ, bhante, odanaṃ demāti pucchantī’’ti vuttaṃ.
383. 关于批评、责难等行为，指过分想要得到而不合适属实的食物，须当在饮食正确节制的基础上避免恶食。此处“食物过量”的所指，根据其范围分为四种。以“煮饭”作为例子，有一问答以“能动词之理”说明：‘作为动词使用的煮饭’就是说用煮饭这动作问话。凡用煮饭作能动词问话的，其目的在于显示询问的形式，如‘尊者，饭在哪里？’的提问方式。
Bhavoti bhavitabbo. Asamannāharitvāti ābhogaṃ akatvā. Rattiṃ sammantayamānāti kañci kālaṃ supitvā vuṭṭhāya sammantayamānā. Rattiyañhi paṭhamayāmamajjhimayāmesu supitvā pabuddhānaṃ ajjatanakālepi anajjatanābhimāno hoti, tasmā te ‘‘hiyyo’’ti āhaṃsu. Ye pana rattiyaṃ kammappasutā jāgariyamanuyuttā honti, tesaṃ ajjatanābhimānoyeva, tasmā te ‘‘ajja’’icceva voharanti, na ‘‘hiyyo’’ti. Padhūpāyantāti punappunaṃ uppajjanakakodhavasena padhūpāyantā.
存在本质即为存在，应当被存在。所谓未完成，是指不连贯不中断。夜间被认为是某一段时间，睡眠中起伏之间算为连贯。睡前若半夜醒来，意识就有当前时间与非当前时间的区别，因此他们称前一夜为“昨天”。相反，那些夜里从事替身业务且持续清醒觉察的人，他们的意识为当前时间意识故称为“今夜”，而不称“昨天”。“重犯”是指反复生起的激怒。
§384
384.Dabbadabbāti dutiyo dabba-saddo paṇḍitādhivacanoti āha ‘‘dabbā paṇḍitā’’ti. Evaṃ na nibbeṭhentīti sambandho. Nibbeṭhentīti attānaṃ dosato mocenti. Vuṭṭhānalakkhaṇaṃ maññamānāti vuṭṭhānalakkhaṇanti maññamānā. Na ghaṭiyatīti therassa susīlapaṭiññāya tassā dussīlapaṭiññāvacanaṃ na ghaṭiyatīti adhippāyo. Ettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ parato āvi bhavissati. Nāsethāti setakaṃ datvā gihibhāvaṃ pāpethāti attho. Liṅganāsanā hettha adhippetā. Imameva ca dassetuṃ ‘‘tisso nāsanā’’tiādi vuttaṃ. Ekakammādisaṃvāsassa akaraṇaṃ saṃvāsanāsanā. Daṇḍakammanāsanā nāma vālukādīni okiritvā yāva khamāpeti, tāva daṇḍakammavasena nikkaḍḍhanaṃ. Cara pire vinassāti nikkaḍḍhanākāradassanaṃ. Tattha carāti gaccha, apehīti vuttaṃ hoti. Pireti para amāmaka, amhākaṃ anajjhattikabhūtāti attho. Pireti hi para-saddena samānatthaṃ sambodhanavacanaṃ. Atha vā pireti ‘‘parato’’ti iminā samānatthaṃ nipātapadaṃ, tasmā cara pireti parato gaccha, mā idha tiṭṭhāti attho. Vinassāti adassanaṃ gaccha.
384. 关于词语“dabbadabba”，其第二个“dabba”是学者术语，意指“装箱、收纳”之意，故称“懂事者会收纳者”。如此说“不可总是不沾边”，表明关系与连结。所谓‘解脱’是指自身免于过失。以“起床的特征”而言，指的是起床的明显表现。‘不结实’指比库因其修行的善根发露，其恶相无法结实成形。这里说的主要内容以后会展开说明。“不可消除”是以提供女子为代价而陷入俗事之意。性别否定此处为主题。具体示范“有三种否定方式”等等。包括不做第一件事的不合作，以及用刮沙等方法直到消失为止的处罚，这即是处分。走路也是消失的表现。‘走’意为“行走”，‘apehi’意为“避开”之意。“pire”指他人、非己；用他人称呼相同的说话法。所以“走他处”是指“离开此地，不要停留”。“消失”表示不明显的走开。
Yasmā te bhikkhū attānaṃ appakāsetvā ṭhitā, tasmā anuyuñjathāti imassa gavesatha jānāthāti attho vutto. Kārako hotīti ‘‘ayyenamhi dūsitā’’ti paṭiññātattā tāya paṭiññāya yadi nāsitā, thero kārako hoti, sadosoti attho. Akārako hotīti tāya katapaṭiññaṃ anapekkhitvā yadi bhagavatā pakatidussīlabhāvaṃyeva sandhāya sā nāsitā, thero akārako hotīti adhippāyo. ‘‘Sakāya paṭiññāya nāsethā’’ti vutte ‘‘ayyenamhi dūsitā’’ti tāya katapaṭiññāya bhūtatā āpajjatīti āha – ‘‘bhante, tumhākaṃ vāde thero kārako hoti sadoso’’ti. Bhikkhuniṃ anuddhaṃseti, dukkaṭanti iminā mahāaṭṭhakathāvādo dassito. Musāvāde pācittiyanti vuttanti bhikkhuniṃ anuddhaṃsentassa musāvāde pācittiyanti vuttaṃ.
因为尊者们护持自己清净，所以就要认真学习，这就是所说‘追求知晓’的含义。‘有行者’的意思是‘受到尊敬者之过失’；这里说若因保持尊敬者而没有罪过，那么长老是‘有行者’，即有过失。‘无过者’则是指若未依赖此尊者而错误地看待世尊坏德，那就是无过者，此为判断。‘不给入者’的解释是‘不要坏尊者之戒’，因而说‘尊者，弟子有过失’。对比库尼的不良行为称为“严重论述”，称为作恶。称为谎言犯戒，是针对比库尼违背戒律的谴责。
Tatrāti tesu dukkaṭapācittiyesu. Ito paṭṭhāya ‘‘tasmā pācittiyameva yujjatī’’ti vacanapariyantaṃ dvīsupi aṭṭhakathāsu adhippāyavibhāvanaṃ. Tattha purimanayeti ‘‘bhikkhuniṃ anuddhaṃseti, dukkaṭa’’nti vuttaaṭṭhakathānaye. Dukkaṭameva yujjatīti kasmā vuttanti ce? Tattha kāraṇaṃ dassento ‘‘yathā’’tiādimāha. Bhikkhuno bhikkhusmiṃ saṅghādisesoti bhikkhuṃ amūlakena antimavatthunā anuddhaṃsentassa bhikkhuno saṅghādisesoti attho. Pacchimanayepi ‘‘bhikkhuniṃ anuddhaṃsentassa musāvāde pācittiya’’nti vuttaṃ. Kurundīnayepi musāvādattā pācittiyameva yujjatīti visaṃvādapurekkhatāya pācittiyameva yujjatīti adhippāyo. Yadi evaṃ bhikkhuṃ amūlakena antimavatthunā anuddhaṃsentassa akkosantassa ca musāvādattā pācittiyeneva bhavitabbanti ce? Tattha satipi musāvāde vacanappamāṇato saṅghādisesaomasavādapācittiyeheva bhavitabbaṃ, na sampajānamusāvādapācittiyenāti dassetuṃ ‘‘vacanappamāṇato’’tiādimāha. Tattha vacanappamāṇatoti bhagavatā vuttapāḷivacanappamāṇato. Idāni taṃ vacanaṃ dassetuṃ ‘‘anuddhaṃsanādhippāyenā’’tiādi vuttaṃ. Bhikkhussa pana bhikkhuniyā dukkaṭanti vacanaṃ natthīti bhikkhuniyā anuddhaṃsane bhikkhuno dukkaṭanti vacanaṃ natthi tathā pāḷiyaṃ anāgatattā. Sampajānamusāvāde pācittiyanti vacanamatthīti sāmaññato vuttaṃ sampajānamusāvādasikkhāpadaṃ dasseti.
这是指那些作恶犯了戒律的行为。从此出发而说“因此应当受戒罚”之论述，在两部注疏中有戒律判别说明。首先所说的是“对比库尼的谴责，邪恶”的内容。为什么只说恶呢？有理由说明“因为……”谛听。比库中有称为“犯严重戒罪”，意味着以终极戒条为准，指控被谴责的比库。后来又说“对比库尼之恶行谴责为谎言犯戒”，从不同注疏辨析纷争中主张应罪受戒。若此种比库无故指责被谴责者又加以辱骂，则此谓谎言犯戒。据此，论主说依言语规模大小，应受的戒罚分显性严重戒与谎言犯戒，显明说明并非随意言语，因经文中以巴利语原文分明说明。如今要论述该言语即“无凭谴责之戒罚”的规定。对比库比库尼的“恶行”存在否定其语义，此为成未有前例的判断。一般受戒谴责即为清净戒律之展现。
Idāni dvīsupi aṭṭhakathāvādesu adhippāyaṃ vibhāvetvā tesu pacchimavāde dosaṃ dassetvā purimavādaṃ patiṭṭhapetukāmo ācariyo ‘‘tatra panā’’tiādimāha. Tatrāti ‘‘pācittiyameva yujjatī’’ti vuttavāde. Anuddhaṃsanādhippāye asati pācittiyanti iminā sampajānamusāvāde pācittiyassa okāsaṃ dasseti. Visuṃ pācittiyaṃ vuttanti sampajānamusāvāde pācittiyato visuṃ aññameva pācittiyaṃ vuttaṃ. Etehi nāsanā natthīti sāmaññato vuttaṃ, imissā pana dukkaṭena nāsanā natthīti adhippāyo. Yadi evaṃ kasmā naṃ bhagavā nāsetīti āha ‘‘yasmā panā’’tiādi.
如今以上两个注疏中的论述和戒律判定解释已表明，后续又破坏前文论说，老师为此说“但在那里……”开始。即说“应以受戒谴责为准”之说。若无谴责，那便是受恶行谴责了，即针对恶言谴责时机的指出。所谓“正断谴责”是指仅对恶谴责，其他谴责不存在，这属通常的判断，但对所谓恶言谴责不存在，乃为后续主张。为何会如此，世尊对此说“若……”。
§385-386
385-386.Dūsitoti duṭṭhasaddassa kammasādhanataṃ dasseti. Dūsayati paraṃ vināsetīti dūsako. Iminā ‘‘dūsayatīti doso’’ti dosasaddassa kattusādhanatā vuttā. Pakatibhāvaṃ jahāpitoti dusasaddassa vikatiyaṃ paṭhitattā vuttaṃ, pakatiyā sommabhāvaṃ jahāpitoti attho, vikāramāpāditoti vuttaṃ hoti. Ākāranānattenāti dūsitākārassa dūsakākārassa ca nānattena. Anabhiraddhoti atuṭṭho. Yo pana atuṭṭho, so sukhito nāma na hotīti āha ‘‘na sukhito’’ti. ‘‘Ārādhito rājā’’tiādīsu pasāditoti atthasambhavato ‘‘na vā pasādito’’ti vuttaṃ. Khīlasaddo thaddhabhāvavacano kacavarapariyāyo ca hotīti āha – ‘‘cittathaddhabhāvacittakacavarasaṅkhātaṃ paṭighakhīla’’nti. Khīlayati tena cittaṃ thaddhabhāvaṃ āpajjatīti khīlaṃ, cittassa thaddhabhāvo. So ca atthato paṭighoyeva. Cittassa thaddhabhāvalakkhaṇo hi paṭigho, tasmiñca uppanne cittaṃ uklāpajātaṭṭhānaṃ viya amanuññaṃ hoti, tasmā kacavarasadisattāpi paṭighova ‘‘khīla’’nti vutto. Tenāha ‘‘paṭighakhīla’’nti. Cittassa thaddhabhāvattā kacavarasadisattā ca paṭighoyeva khīlaṃ paṭighakhīlaṃ. Nappatītoti pītisukhādīhi na abhigato na anugato, na upetoti attho. Yo ca pītisukhādīhi anupagato, so tehi vajjito nāma hotīti āha ‘‘pītisukhādīhi vajjito’’ti. Yo ca tehi vajjito, na so tena abhisaṭo nāma hotīti āha ‘‘na abhisaṭo’’ti, pītisukhādīhi na patthaṭoti attho.
385-386.“堕浊”一词表明恶劣声音的业之所从。所谓“堕浊者”，即使他人毁坏之人。由此解释“堕浊者”的“浊”是惡（怨恨）之媒介。因显现之义，有“舍弃”之说，谓恶音因偏离正道而浊乱；又有“弃绝和善”之义，谓离弃积极正面之状态，亦即由此称其为“变异”者。所谓“姿形不洁”，是指堕浊形象与破坏形象之不纯洁。所谓“不悦”即不喜乐。若者为不喜乐者，则非真正安乐，故有“非安乐”之谓。又有“被奉事君王”等义，相应辞义而有“非悦纳”之说。脆弱之声描述心之粗重状态，如“丘软皮”之比喻，谓心粗浊。所谓“脆弱”意指心境之粗重。此义即指抵触痛惧。心之粗重特征即为抵触，故有此抵触产生安静失礼之处，犹如石岩坚硬，此为非人所乐，故虽形似砾石而谓为“脆弱”。据此称之为“抵触粗软”。心之粗重故此粗软亦为抵触粗软。所谓“不达”即未得喜悦乐等感受，无所着、未曾手及也。若未得乐者则名为“乐未及”，所谓未着也。若虽及乐，然为所罪，则称“乐所罪”，此罪非由其所犯而致，名曰“非自罪”，谓不由自身之过也。
Yenāti yena kopena. Duṭṭhoti mātikāya āgatapadaṃ dasseti, kupitoti padabhājane āgatapadaṃ. Atthato ekattepi ubhinnaṃ padānaṃ vasena ‘‘ubhayampī’’ti vuttaṃ. Evaṃ ‘‘tena ca kopena tena ca dosenā’’ti imesaṃ padānaṃ vasena ‘‘dvīhī’’ti vuttaṃ, atthato pana dosoyeva. So ca saṅkhārakkhandhapariyāpannoti āha ‘‘imehi dvīhi saṅkhārakkhandhameva dassetī’’ti. ‘‘Anattamanatā anabhiraddhī’’ti vacanehi domanassavedanāva vuttāti āha ‘‘imehi dvīhi vedanākkhandhaṃ dassetī’’ti.
“由于”即由某恼怒而生。恶劣一词是依照相关经典所载，是出自法相辞典中入门辞，恼怒则是对应辞中的部分字根。从意义上而言，此两辞合用谓“双方俱生”，即“二者俱有”。故诸词“由于此恼怒由于此愤恨”合称为“二重”，实指恼怒两重。此二重乃是行蕴之范畴，因此称为“此二行蕴所显现”。又因言“无自恶意、无不悦苦”，故云“此二受蕴具此二苦乐所现”。
Yadā pana codakena adiṭṭhaṃ asutaṃ aparisaṅkitaṃ vā hoti, tadā amūlakaṃ nāma hotīti āha ‘‘taṃ panassa…pe… codakavasena adhippeta’’nti. Yadi cuditakavasena adhippetaṃ siyā, amūlakaṃ nāma anajjhāpannanti padabhājanaṃ vadeyyāti adhippāyo. Yaṃ pārājikanti bhikkhuno anurūpesu ekūnavīsatiyā pārājikesu aññataraṃ. Padabhājane pana pāḷiyaṃ āgatāneva gahetvā ‘‘catunnaṃ aññatarenā’’ti vuttaṃ. Etanti cuditakassa āpannānāpannattaṃ. Idhāti imasmiṃ sikkhāpade.
若由号召者之训导初闻非知者，或传闻不详者，称之为“无根本”，谓无确实根据也。若由后继者传导，则称为“无根本”，此乃对词根应当如何理解之说明。依比库犯巴拉基戒所犯之最小者之一，名列十九条少犯之一。关于字根，经文中说“除四其他”，此即最末字根之说。此表明最终与非最终之别。此乃训练法戒律中所立之法。
Tathevāti pasādasotena dibbasotena vāti imamatthaṃ atidisati. Sutvāva jānitabbato ‘‘sutaṭṭhāneyeva tiṭṭhatī’’ti vuttaṃ. Parisaṅkanaṃ parisaṅkitaṃ, diṭṭhānugataṃ parisaṅkitaṃ diṭṭhaparisaṅkitaṃ. Evaṃ sesesupi. Imesanti kattuatthe sāmivacanaṃ, imehīti attho. Karissanti vāti ettha vibhattipariṇāmaṃ katvā imeti yojetabbaṃ. Diṭṭhaṃ atthi samūlakaṃ, atthi amūlakanti idaṃ ajjhācārassa sabbhāvāsabbhāvaṃ sandhāya vuttaṃ. Atthi saññāsamūlakaṃ, atthi saññāamūlakanti idaṃ pana diṭṭhasaññāya sabbhāvāsabbhāvaṃ sandhāya.
同样地，由权威圣语、天语浩荡吹来，表明意味甚重。闻已当知“应于听处而留”，此语已出。有关精确辨认，乃指观察内禀所感，谓见相及其伴随凈化。意指诸余亦然，此谓当其意。此为意向之权利，指令之义。谓彼者行将实施，故须结此于前。若有所见即有根基，若称无根基，系由对此行为性质实相之理解。此谓依观想根基、依见知根基诸法本心所现象。
Samīpe ṭhatvāti dvādasahatthabbhantare samīpe ṭhatvāti vadantīti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Parato pana ‘‘dūtaṃ vā paṇṇaṃ vā sāsanaṃ pesetvā codentassa sīsaṃ na etī’’ti parammukhācodanāya eva anāpattiyā vuttattā ‘‘samīpe ṭhatvā’’ti idaṃ sammukhabhāvamattadassanatthaṃ vuttanti amhākaṃ khanti . Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. duṭṭhadosasikkhāpadavaṇṇanā) aṅgaṃ dassentena ‘‘cāvanādhippāyena sammukhācodanā’’ti vuttaṃ, na ca sammukhabhāvo dvādasahatthabbhantareyevāti niyamo sakkā vatthuṃ. Vinayavinicchayañca patvā garukeyeva ṭhātabbanti vuttaṃ, tasmā upaparikkhitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ. Codāpakasseva vācāya vācāya saṅghādisesoti āṇattassa vācāya vācāya codāpakassa saṅghādiseso. Mayāpi diṭṭhaṃ sutaṃ atthīti idaṃ āṇattassapi codakabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ, evaṃ pana avatvāpi ‘‘pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannosī’’ti idameva vacanaṃ parassa vacanaṃ viya akatvā anuddhaṃsanādhippāyena vadantassa saṅghādisesoyeva. Satipi pana anuddhaṃsanādhippāye ‘‘asukena evaṃ vutta’’nti dassetvā vadantassa natthi saṅghādisesoti vadanti.
“近前立者”，即在十二指幅之内近前立者，是句中常见表述。就三百种结句里有此说。相对而言，有言“信使或文书或法律派遣者劝导而头颅不得至”，此乃指迎面训诂之法。因本义安稳表现之用，谓示我等忍耐。依此语义，在训练注释中已云“由压力命令为迎面说教”，并非迎面只限十二指幅之内。律藏中有专门论悉此法，称此须细察以作妥当理解。训诂谓出言责罚即是末座罪中“寺法损害”者诉责断戒。依我义，此言出自训诂，表明末座责罪性质迎面说教，若未达悉，亦可看为此是迎面责问之故。严格意谓若非有迎面责罚，则不成大罪。
Sambahulā sambahule sambahulehi vatthūhi codentīti ettha sambahuleti bahuttaniddese kāraṇaṃ na dissati. Vatthucodakānaṃyeva hi ekānekavasena idaṃ catukkamāgataṃ, na cuditakassapi ekānekavasena. Tathā hi ekasseva cuditakassa vasena ekavatthuekacodakaekavatthunānācodakanānāvatthuekacodakanānāvatthunānācodakappabhedaṃ idaṃ catukkamāgataṃ, teneva catutthacodanaṃ dassentenapi ‘‘imissā codanāya nānāvatthūni nānācodakā’’ti vuttaṃ, na pana ‘‘nānācuditakā’’ti, tasmā ‘‘sambahule’’ti bahuttaniddese kāraṇaṃ na dissati. Atha vā paṭhamaṃ tīsupi codanāsu ekattena cuditakaṃ niddisitvāpi idha bahuttena niddeso ‘‘na kevalaṃ ekasmiṃyeva cuditake codanā sambhavati, atha kho sambahulesupī’’ti imamatthaṃ dassetuṃ kato.
“多种多样、多样於多样”，此处多样为复数意义，正是以无单一因由为由。确实，议事者之事各异，非绝一单例。就一个事件而言，虽仅以一个责罚之名，然涉及多种原因与多种责罚对象，亦即此四类总括而得。第四责罚更示“此责问有多样物，多样责问”，非“多种末座罚”，故称“众多”，非指责罚种类。又或初次在三责罚中仅指定一末座罚，既然如此，以多种综合说明“绝非仅限单一末座罚，反亦多样”，此即文义所示。
Codetuṃ pana ko labhati, ko na labhatītiādi anuddhaṃsanādhippāyaṃ vināpi codanālakkhaṇaṃ dassetuṃ vuttaṃ. Sīlasampannoti idaṃ dussīlassa vacanaṃ appamāṇanti adhippāyena vuttaṃ. Bhikkhunīnaṃ pana bhikkhuṃ codetuṃ anissarattā ‘‘bhikkhunimevā’’ti vuttaṃ. Satipi bhikkhunīnaṃ bhikkhūsu anissarabhāve tāhi katacodanāpi codanāruhattā codanāyevāti adhippāyena ‘‘pañcapi sahadhammikā labhantī’’ti vuttaṃ. Bhikkhussa sutvā codetītiādinā codako yesaṃ sutvā codeti, tesampi vacanaṃ pamāṇamevāti sampaṭicchitattā tesaṃ codanāpi ruhatevāti dassetuṃ thero suttaṃ nidassesi.
“激励什么人得利，什么人不得利”等诸说，实际上都不离于提醒归责的本义，没有用激励之辞的特点表现。说此处“具有戒德”者，是用以反对“不善之人言语”的，因其廉耻心而称为归责。又说比库尼激励比库时不具依赖性，即说‘只依此比库尼’。实则对比库尼用不依赖之理对比库的激励，因其激励之本，称之为‘五种同法者亦得’。因比库受闻激励语句者，语句亦成立，基于升起所激励的诚实因果，即显明此长老所示范。
Dūtaṃvā paṇṇaṃ vā sāsanaṃ vā pesetvāti ‘‘tvaṃyeva gantvā codehī’’ti dūtaṃ vā pesetvā yo taṃ codetuṃ sakkoti, tassa mukhasāsanaṃ vā paṇṇaṃ vā pesetvā. Sīsaṃ na etīti saṅghādiseso na hotīti adhippāyo. Kiñcāpi pāḷiyaṃ ‘‘codeti vā codāpeti vā’’ti sāmaññato vuttattā dūtasāsanādīhi codāpentassapi āpattiyevāti paññāyati, ‘‘sīsaṃ na etī’’ti idaṃ pana aṭṭhakathācariyappamāṇena gahetabbaṃ. Samayenāti pakatiyā saddaṃ sutvā atthavijānanasamayena.
如派遣使者或传递教法者，谓‘你自己去激励’，派遣使者而能激励者，则为其发言或教法之代表。所谓‘无首’者，乃指无违反僧团分戒之嫌义。又巴利语中“激励或使激励”依习惯说法，谓即便由使者教导激励，也成立过失。此处宜取为注疏师傅所定标准。所谓“时候”者，谓闻言时间与领解时间。
Garukānaṃ dvinnanti pārājikasaṅghādisesānaṃ. Avasesānaṃ vasenāti pañcalahukāpattīnaṃ vasena. ‘‘Natthi dinna’’ntiādi dasavatthukā micchādiṭṭhi. ‘‘Antavā loko, anantavā loko’’tiādinayappavattā diṭṭhi sassatucchedasaṅkhātaṃ antaṃ gaṇhātīti antaggāhikā. Ājīvahetu paññattānaṃ channaṃ sikkhāpadānaṃ vasenāti ājīvahetu ājīvakāraṇā pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapati, āpatti pārājikassa, ājīvahetu ājīvakāraṇā sañcarittaṃ samāpajjati, āpatti saṅghādisesassa, ājīvahetu ājīvakāraṇā yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahāti bhaṇati, paṭivijānantassa āpatti thullaccayassa, ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa, ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhunī paṇītabhojanāni agilānā attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pāṭidesanīyassa, ājīvahetu ājīvakāraṇā bhikkhu sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti dukkaṭassa, ājīvavipattipaccayā imā cha āpattiyo āpajjatīti evaṃ parivārapāḷiyaṃ (pari. 287) dassitānaṃ channaṃ sikkhāpadānaṃ vasena. Diṭṭhivipattiājīvavipattīhi codentopi tammūlikāya āpattiyā eva codeti.
“两条重犯巴拉基戒及僧团分戒”为严重犯戒类别。谓“残余者”为五轻犯罪的集合。说“无所给”之词即为十法中误见。由“世间有终无终”等起见界观，谓界限即为常断之终极，称为界境。以生计因缘论，谓生计因为造业、欲望、贪著、烦恼、坠落等恶性行为之因起，故称生计因缘。若由其造作犯罪即犯巴拉基戒，若由带有生计因缘的流转犯分戒，若由与生计因缘同生同住则犯轻戒。生计因缘若在僧舍内，其比库即阿拉汉，知其有过则犯恶名。依此类推列举比库、比库尼诸戒过失，以及因生计因缘致生三轻过失，以上皆为藏有戒误之戒律规约。针对此疑见及生计因缘之过失，起激励即按根本戒失而定。
‘‘Kasmā maṃ na vandasī’’ti pucchite ‘‘assamaṇosi asakyaputtiyosī’’ti avandanakāraṇassa vuttattā antimavatthuṃ ajjhāpanno na vanditabboti vadanti. Codetukāmatāya eva avanditvā attanā vattabbassa vuttamatthaṃ ṭhapetvā avandiyabhāve taṃ kāraṇaṃ na hotīti cūḷagaṇṭhipade majjhimagaṇṭhipade ca vuttaṃ. Antimavatthuṃ ajjhāpannassa avandanīyesu avuttattā tena saddhiṃ sayantassa sahaseyyāpattiyā abhāvato tassa ca paṭiggahaṇassa ruhanato tadeva yuttataranti viññāyati. Kiñcāpi yāva so bhikkhubhāvaṃ paṭijānāti, tāva vanditabbo. Yadā pana ‘‘assamaṇomhī’’ti paṭijānāti, tadā na vanditabboti ayamettha viseso veditabbo. Antimavatthuṃ ajjhāpannassa hi bhikkhubhāvaṃ paṭijānantasseva bhikkhubhāvo, na tato paraṃ. Bhikkhubhāvaṃ appaṭijānanto hi anupasampannapakkhaṃ bhajati. Yasmā āmisaṃ dento attano icchitaṭṭhāneyeva deti, tasmā paṭipāṭiyā nisinnānaṃ yāgubhattādīni dentena ekassa codetukāmatāya adinnepi codanā nāma na hotīti āha ‘‘na tāvatā codanā hotī’’ti.
问“为何不向我致敬”，答曰“你非沙门非沙拘梨”，即因致敬之由，故终止最后语句称“不可致敬”。因激励之意，剖示不致敬于自身应为之处，故不依赖非致敬状态而成无故。诸小团落、次中团落中皆有此说。终止最后语句未致敬者，因床铺等偶然无合席位及受持之法缺失等所致，依合适逻辑判断属于不致敬中最合理。且直到正式受具比库戒之前，必予致敬。然一旦认知“非沙门”等理，即不必致敬，此乃特别义理。终止最后语句中具比库戒身份，即是具比库状态，非此则非。不了解比库状态者，常属不正信奉弟子。因肉食者必于自己欲处受食，故按礼仪乃至于坐禅等献食，若仍怀有激励意图，实际不构成激励，称曰“尚未成激励”。
Tiṃsānīti tiṃsa etesamatthīti tiṃsāni, tiṃsavantānīti attho, tiṃsādhikānīti vuttaṃ hoti. Guṇavacanattā taddhitalopaṃ katvā ‘‘tiṃsānī’’ti vuttaṃ. Atha vā tiṃsa codanā adhikā etesūti tiṃsāni. Tasmiṃ adhikamiti ḍakārapaccaye sati rūpamidaṃ daṭṭhabbaṃ. Navutānīti etthāpi eseva nayo.
此“三十”即是指三十之意，此“三十载”即是指三十岁的意，而“三十以上”则有此说法。依品质语表达而略去重言说“三十余”，又说“三十激励更甚于此”等。于“多余”之义语中，应当观此实相。所谓“九十余”亦适用同理。
Ubbāhikāya taṃ adhikaraṇaṃ vinicchinitabbanti ubbāhikāya sammatehi taṃ adhikaraṇaṃ vinicchinitabbaṃ. Alajjussannāya hi parisāya dasahaṅgehi samannāgato bhikkhu ubbāhikāya sammannitabbo. ‘‘Sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno’’tiādinā samathakkhandhake (cūḷava. 231) vuttadasaṅgasampattiyā samannāgatā dve tayo bhikkhū uccinitvā tattheva vuttāya ñattidutiyakammavācāya sammannitabbā. Evaṃ sammatehi pana tehi bhikkhūhi visuṃ vā nisīditvā tassāyeva vā parisāya ‘‘aññehi na kiñci kathetabba’’nti sāvetvā taṃ adhikaraṇaṃ vinicchinitabbaṃ. Tumhākanti cuditakacodake sandhāya vuttaṃ.
关于上座会议须判定本事之正当，依约定俗成而判决。少辈弟子，应与十名长辈比库共同承担责任。所谓“持戒清净、遵守戒律、生活品行具足”等，于中论集（小部阿）所言十种具足中，二者以上共担职责皆属应然。以此公认族群，或坐于地方或聚会中，彼此互告“不可由他人施加”，此乃论断本事之正当。此语涉及末次与次末批评的爱护戒律之教示。
Kimhīti kismiṃ vatthusmiṃ. Kimhi nampi na jānāsīti kimhi nanti vacanampi na jānāsi. Nāssa anuyogo dātabboti nāssa pucchā paṭipucchā dātabbā. ‘‘Dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāyā’’tiādivacanato ‘‘alajjīniggahatthāya…pe… paññatta’’nti vuttaṃ. Ehitīti āgamissati. Diṭṭhasantānenāti diṭṭhasambandhena, diṭṭhaniyāmenāti vuttaṃ hoti. Vivādavatthusaṅkhāte atthe paccatthikā atthappaccatthikā. Saññaṃ datvāti tesaṃ kathaṃ pacchinditvā attano vacanaṃ sādhetuṃ saññaṃ katvā. Asuddhasaññāya uppannattā ‘‘ananucchaviko’’ti āha. Ekasambhogaparibhogāti idaṃ attano santikā tesaṃ mocanatthaṃ vuttaṃ, na pana tesaṃ aññamaññasambhoge yojanatthaṃ. Vinicchayo na kātabboti ‘‘amhākaṃ vacane aṭṭhātabbasabhāvā ete alajjino’’ti jānantena vinicchayo na kātabbo.
所谓‘什么呢’，是在何事、何处的问题。‘不知为何’者，既不晓得何事，也不晓得什么话语。既无因缘可给予，也无问答该被授与。依‘愚痴之人的约束’等经文所说，是为了‘去除无耻之约束……等’而限止的。‘依此者’将谓之‘阿含经文’。所谓‘已见熟悉的联系’，意即取决于已观察、确信的关系，故此称之。所谓‘为争议事所集中’，是说就意指的主体分别给以对别解。‘既已给与观念’，则是对这些事如何承认，继而以自说证明，故名为‘给予认识’。因出现不净观而称之‘未尽明智’。所谓‘单独和合’者，是指此乃为自身亲近断除之道，非为互相和合联结而言。‘不应下决定’，乃知‘关于我等言说，必被坚定的实相所违，这些人是无耻的’等，故此不可下决定。
Viraddhaṃ hotīti attanā katadosappaṭicchādanatthaṃ kañci musāvādaṃ katvā viraddhaṃ hoti. Paṭiññaṃ na detīti sace mayā katadosaṃ vakkhāmi, mayhaṃ anuvattakā bhijjissantīti ‘‘kataṃ mayā’’ti paṭiññaṃ na deti. Suddho hotūti tesaṃ vacanena suddho nāma hotu, tesaṃ vacanena ekadvevāramassa vinicchayo dātabboti adhippāyo. Ṭhāne na tiṭṭhatīti lajjiṭṭhāne na tiṭṭhati. Vinicchayo na dātabboti alajjibhāvamāpannattā na dātabbo.
所谓‘变坏’，是指自己作恶或掩盖罪过所生的污点。‘不予答覆’，指如果我辈陈述有过错，追随者便会厌弃，故而不可答应‘这事是我做的’。‘称为清净’，依此言当被认为纯净。根据此言，至少在一二次审断时须判定。‘不坚守某所’，即不立于可耻之地。既得无耻之名时，不可妄自下断言。
Amūlakampi samūlakampi mūlaṃ gahetvā vadantīti āha ‘‘dve mūlānī’’ti. Kālena vakkhāmītiādīsu eko ekaṃ okāsaṃ kāretvā codento kālena vadati nāma. Saṅghamajjhe gaṇamajjhe salākaggayāguaggavitakkamāḷakabhikkhācāramaggaāsanasālādīsu upaṭṭhākehi parivāritakkhaṇe vā codento akālena vadati nāma. Tacchena vadanto bhūtena vadati nāma. ‘‘Ambho mahallaka-parisāvacara-paṃsukūlika-dhammakathika-patirūpaṃ tava ida’’nti vadanto pharusena vadati nāma. Kāraṇanissitaṃ pana katvā ‘‘bhante mahallakāttha, parisāvacarā paṃsukūlikā dhammakathikāttha, patirūpaṃ tumhākaṃ ida’’nti vadanto saṇhena vadati nāma. Kāraṇanissitaṃ katvā vadanto atthasañhitena vadati nāma. Mettacitto vakkhāmi, no dosantaroti mettacittaṃ upaṭṭhāpetvā vakkhāmi, na duṭṭhacitto hutvā. Pannarasasu dhammesūti parisuddhakāyasamācāratā, parisuddhavacīsamācāratā, sabrahmacārīsu mettacittatā, bahussutatā, ubhinnaṃ pātimokkhānaṃ vitthārena svāgatasuvibhattasuppavattasuvinicchitatā, ‘‘kālena vakkhāmī’’tiādinā vuttapañcadhammā, kāruññatā, hitesitā, anukampatā, āpattivuṭṭhānatā, vinayapurekkhāratāti imesu pannarasasu dhammesu. Tattha kāruññatāti kāruṇikabhāvo. Iminā karuṇā ca karuṇāpubbabhāgo ca dassito. Hitesitāti hitagavesanatā. Anukampatāti tena hitena saṃyojanā. Dvīhipi mettā ca mettāpubbabhāgo ca dassito. Āpattivuṭṭhānatāti āpattito vuṭṭhāpetvā suddhante patiṭṭhāpanā. Vatthuṃ codetvā sāretvā paṭiññaṃ āropetvā yathāpaṭiññāya kammakaraṇaṃ vinayapurekkhāratā nāma. Sacce ca akuppe cāti vacīsacce ca akuppatāya ca. Cuditakena hi saccañca vattabbaṃ, kopo ca na kātabbo, neva attanā kujjhitabbo, na paro ghaṭṭetabboti attho.
所谓‘根本和枝叶’，乃指根本问题及其延展。以两根喻之。时间上谈论诸事，是在分别时间场合提问督促。僧团成员聚集时，在法座或讲堂，由主持接引围绕，时常督促以防止不合时宜的言谈。‘直言不讳’即指以本意坦白讲说。如说：‘你这肮脏的污秽衣衫讲法者的假象’等，乃恶语中的直言不讳。‘依因果详述’则是说：诸恶因缘或对僧团、衣服、讲法者的关系说明合宜。于是，带慈心而发言，非以嗔恨之念发语。所谓‘十五善法’，为净身净语、对三宝慈心、广泛诵经、详细精进受戒、常谨察律等，记载于经文中诸善行。其内含悲悯行愿，追求利益他人，蕴含慈悲、怜悯及观察持律的意趣。这即是正法行者，为修持律藏所展示的庄严现相。遵循实事求是，如实进退、托病不发脾气、不伤害自己或他人之意。此旨在监督行为，确保正法纯正。
Bhummappattiyāti bhummavacane sampatte, bhummatthe idaṃ upayogavacananti vuttaṃ hoti. Adhikarīyanti etthāti adhikaraṇāni. Ke adhikarīyanti? Samathā. Kathaṃ adhikarīyanti? Samanavasena. Adhikaraṇaṃ samenti vūpasamentīti hi samathā. Atha vā samanatthāya pavattamānehi samathehi adhikātabbānīti adhikaraṇāni. Yathā hi samanavasena samathānaṃ vivādādīsu adhikattubhāvo, evaṃ vivādādīnaṃ tehi adhikattabbatāpi. Tenāha ‘‘samathehi adhikaraṇīyatā’’ti. Iminā adhikaraṇasaddassa kammasādhanatā vuttā. Gāhanti ‘‘asukaṃ codessāmī’’ti manasā codanāya gahaṇaṃ. Cetananti ‘‘codessāmī’’ti uppannacetanaṃ. Akkhantinti cuditake uppannaṃ akkhantiṃ. Vohāranti codanāvasappattavacanaṃ. Paṇṇattinti codanāvasappavattanāmapaṇṇattiṃ. Attādānaṃ gahetvāti codanaṃ manasā gahetvā. Taṃ adhikaraṇanti taṃ gāhalakkhaṇaṃ adhikaraṇaṃ.
所谓‘现时之地’，是指言说之地及其适用之处。‘法令’，指此事相关的规章命令。谁是相关法令行使者？乃为正法调解者。如何调解？以公正平等之心。所谓‘调解’，是指同心同意之调和。调和为所有调处事务之总称。举例而言，心中思量‘我当劝说’，此为鼓励之意。意念即生起“劝说”的决心。发言则是此生起之语。流传，即劝说语句已发。称谓，为此劝说语之名称。‘意之承受’，即心中采纳劝说。‘此为调解’，就是此事或此劝说之特征称谓。
Tasmāpaṇṇatti adhikaraṇanti aṭṭhakathāsu katasanniṭṭhānaṃ dassetvā idāni tampi na yuttanti dassetuṃ ‘‘taṃ paneta’’ntiādimāha. Teti aṭṭhakathācariyā. Pārājikadhammoti pārājikāpatti. Accantaakusalattāti lokavajjabhāvato pārājikāpattiyā ekantaakusalattā. Yāya paṇṇattiyāti nāmapaṇṇattiṃ sandhāya vadati. Abhilāpenāti tasseva vevacanaṃ. Paññattoti vohāravasena kathito. Adhikaraṇe pavattattā ca adhikaraṇanti mañcaṭṭhesu mañcavohāro viya. Yasmā amūlakena codento cuditake puggale taṃ adhikaraṇaṃ natthīti sallakkheti, tasmā tassa vacanaṃ abhidheyyasuññanti āha ‘‘sabhāvato natthī’’ti. Tañca kho idhevāti tañca yathāvuttapariyāyena paṇṇattiyā adhikaraṇabhāvo idheva imasmiṃyeva sikkhāpade. ‘‘Mātāpi puttena vivadatī’’tiādinayappavattassa vivādassa adhikaraṇabhāvo na sambhavati samathehi anadhikaraṇīyattāti āha ‘‘idhekacco vivādo’’ti.
因此称谓为‘调解’，在论书中说其结构，并指出现在不宜再加以说明，故说‘若如此’等语。这是论书师之语。所谓‘违戒义’，即巴拉基咖过犯。所谓‘彻底善’，指从社会戒律角度的纯洁之过失。所谓‘名称之称谓’，指对称呼的定义。所谓‘意指’，即词句的用法说明。‘调解’指调节司法程序中的调停。因对于无根本证据者持否定态度，称‘本质上没有’，此为批判之言。且此义在此具体训诂戒律之语境中，属于调解性质。在家人之间争执不产生调解性质，故曰‘此处某些纷争’，即不应计为调解。
Aṭṭhārasabhedakaravatthūnīti lakkhaṇavacanametaṃ yathā ‘‘yadi me byādhitā daheyyuṃ, dātabbamidamosadha’’nti, tasmā tesu aññataraññataraṃ nissāya uppanno vivādo ‘‘aṭṭhārasabhedakaravatthūni nissāya uppanno’’ti vuccati. Anuvādoti upavadanā ceva codanā ca. Tattha upavadanā nāma akkoso. Pañcapi āpattikkhandhāti mātikāya āgatā pañca āpattikkhandhā. Sattāti teyeva pañca, vibhaṅge āgatā thullaccayadubbhāsitāpattiyo dveti satta. Kiccayatāti kattabbatā. Karaṇīyatāti tasseva vevacanaṃ. Ubhayenapi apalokanādisaṅghakammaṃyeva dasseti, tenāha ‘‘apalokanakamma’’ntiādi.
所谓‘十八种纠纷的事由’，此为特征性的话语，例如‘若我病时，需要此药’等，乃依此种差别所生起的纷争，故称‘十八种纠纷的事由所生起’。所谓‘援引’，有说明和呼吁之意。其中说明指愤怒。‘五大过失’，指律根文中入的五项过失总纲。‘七’，是以上五项及两项在分律中增添的土喇吒（轻微妨碍）和恶语过失共七项。‘须做’，即职责所在。‘应为’，即同前述。此揭示公开与观照的社会行为即是一切僧团调治事务之本，故称‘观照作业’等。
Āpattādhikaraṇaṃ ṭhapetvā sesādhikaraṇehi codanāyeva natthīti āha ‘‘imasmiṃ panatthe…pe… āpattādhikaraṇameva adhippeta’’nti. Sapadānukkamaniddesassāti padānaṃ anukkamena niddeso padānukkamaniddeso, padabhājanassetaṃ adhivacanaṃ. Tena saha vattamānaṃ sapadānukkamaniddesaṃ, sikkhāpadaṃ, tassa padānukkamaniddesasahitassa sikkhāpadassāti attho, padabhājanasahitassāti vuttaṃ hoti.
设立犯戒事由，余犯戒事由仅用于戒责之目的，不得用于他事，故说『于此犯戒事由……诸余犯戒事由仅为戒责而设』。谓『同词遵循指示』者，即字词随前文依次指示义，乃词段遵循指示法。连同此同词遵循指示，即戒律，其义即为含同词遵循指示的戒律义，谓该戒律含词段划分义。
Assāti kattuatthe sāmivacanaṃ, anenāti attho. Tenāha ‘‘etena codakenā’’tiādi. Idhāgatesūti imasmiṃ sikkhāpade āgatesu. Aññatra āgatesūti ito aññatra omasavādādisikkhāpadapāḷiyaṃ āgatesu. Dussīloti nissīlo sīlavirahito. Pāpadhammoti dussīlattā eva hīnajjhāsayatāya lāmakasabhāvo. Asucisaṅkassarasamācāroti aparisuddhakāyakammāditāya asuci hutvā saṅkāya saritabbasamācāro. Dussīlo hi kiñcideva asāruppaṃ disvā ‘‘idaṃ asukena kataṃ bhavissatī’’ti paresaṃ āsaṅkanīyo hoti, kenacideva vā karaṇīyena mantayante bhikkhū disvā ‘‘kacci nu kho ime mayā katakammaṃ jānitvā mantentī’’ti attanoyeva saṅkāya saritabbasamācāro. Paṭicchannakammantoti lajjitabbatāya paṭicchādetabbakammanto. Assamaṇoti na samaṇo. Salākaggahaṇādīsu ‘‘ahampi samaṇo’’ti micchāpaṭiññāya samaṇapaṭiñño. Aseṭṭhacāritāya abrahmacārī. Uposathādīsu ‘‘ahampi brahmacārī’’ti micchāpaṭiññāya brahmacāripaṭiñño. Pūtinā kammena sīlavipattiyā anto anupaviṭṭhattā antopūti. Chadvārehi rāgādikilesānuvassanena tintattā avassuto. Sañjātarāgādikacavarattā sīlavantehi chaḍḍetabbattā ca kasambujāto.
「阿萨」意指犯戒事由，用于执事；「安那」意指目的。于是说『以此戒责者』等。所谓『此处所降』谓此戒律制订于此处。『非此处所降』谓除此处以外诸戒律如僧伪戒等为他所制。所谓『恶行者』谓无戒行德。所谓『恶法』谓恶戒行及贪著心态及心理病理状态。所谓『不净思遍行』谓由不净业之身行，被污俗习，行为不净。恶人见微细不正之事，即想『此事必为恶』，因此使他生起顾虑。彼等或自思或他说，于此顾虑中，依乖违之行遮盖其恶。所谓『无礼者』谓因羞耻而遮盖所为。『非沙门者』谓非真正沙门。于持杖棒等物作假立沙门，故谓虚伪沙门。因不净行故非梵行者，于斋戒日等，虚言称自己是梵行者。因污秽物染戒律，内外不清净。因嗔恚等尘垢染污，致戒行消失。因染污恶念遮蔽善人，应当斥弃污秽之念。
Idha pāḷiyanti imasmiṃ sikkhāpade pāḷiyaṃ. Jeṭṭhabbatikoti kalidevīvataniyutto. Kalidevī kira sirīdeviyā jeṭṭhā, tasmā tassā vatadharo ‘‘jeṭṭhabbatiko’’ti vuccati. Taṃ pana vataṃ samādiyitvā pūrento sakalasarīre masiṃ makkhetvā kākapattāni muṭṭhiyaṃ katvā kalideviṃ phalake likhāpetvā taṃ kājakoṭiyaṃ bandhitvā thomento vicarati. Yadaggenāti yattakena. Tadaggenāti tattakena. No kappetītiādi vematikabhāvadīpanatthameva vuttanti mahāpadumattherassa adhippāyo. Dutiyatthero pana ‘‘no kappeti, nassarati, pamuṭṭho’’ti etehi vematikabhāvāvatthāya adīpanato añño vematikabhāvo, aññāni no kappanādīnīti catunnampi vibhāgena atthaṃ dasseti, tasmā tassa vādo yuttataroti pacchā vutto. Dassane vematiko hotīti puggale ñātepi tassa kiriyāya sammā adiṭṭhabhāvato cirakālātikkamato vā taṃ kiriyaṃ karonto ‘‘esa mayā diṭṭho vā, na vā’’ti dassane vematiko hoti. Puggale vematiko hotīti tena katakamme ñātepi taṃ kammaṃ karontassa sammā adiṭṭhabhāvato kālantarabhāvato vā ‘‘tassa kammassa kārako ayaṃ vā, no’’ti puggale vematiko hoti.
此处所谓巴利文即指此戒律中巴利特定文句。所谓『长跋提』者，如秽妇所执之病，故以病隐称长跋提。彼等收拾并盛满污垢于全身，涂杂以灰烬及鸟鸟屎羽毛，刻文字于木板，将其绑缚放任徘徊。谓『逮得』为若干。谓『那逮得』为某些。『不可堕』等，指出恶意之性质。大长老释者宣说顺理。次长老说『不可堕、毁灭、开释』，以示恶意不同。此以四分法揭示义理，故其论辩更合适，后文复述。谓『于显现中即为恶』者，谓人察觉此事，无论因长时未觉或因时过久而行，是谓恶。谓『人之为恶』者，因该行为而者，或因时递延，或现前与共，谓之恶。
§389
389. ‘‘Tajjanīyakammādisattavidhampi kammaṃ karissāmā’’ti āpattiyā codentassa adhippāyo kammādhippāyo. ‘‘Āpattito vuṭṭhāpessāmī’’ti adhippāyo vuṭṭhānādhippāyo. Anuddhaṃsentassāti iminā cāvanādhippāyaṃ dasseti. Akkosādhippāyena vadantassa pācittiyanti akkosādhippāyena sattahipi āpattikkhandhehi sammukhā vadantassa pācittiyaṃ. Dukkaṭanti akkosādhippāyena vadantassa dukkaṭaṃ.
第三八九条「我们将造七种犯戒等行为」者，为犯戒之因。『犯戒者将发出戒责』，谓戒责因出现而起。谓『由该戒责发出之戒责』，为此疏释。谓『以粗言责戒者』，于七重犯戒已起时用粗恶言责戒者为戒责。谓『恶业』指用粗恶言责戒者犯恶业。
‘‘Evaṃ saṃvaddhā hi tassa bhagavato parisā yadidaṃ aññamaññavacanena aññamaññavuṭṭhāpanenā’’ti vacanato kurundaṭṭhakathānayaṃ patiṭṭhapento ‘‘kurundiyaṃpanā’’tiādimāha . Sabbatthevāti sabbaaṭṭhakathāsu. Yya-kāre sampatte re-kāro atikkanto nāma hotīti āha ‘‘re-kāre anatikkante’’ti. Uposathassa ñattikammabhāvato ñattiyā samattāya uposatho kato nāma hotīti āha ‘‘yya-kāre sampatte na labbhatī’’ti.
谓『由此庄严增长』，即释迦族众多讲论彼等庄严故，注释称之为『莺歌呾耶释』。谓『处处』即所有注释中皆用。谓『由藉于咒语达到较高境界者非真名』，故说『非达最高境界』。谓『受五戒后非达彼地』，故宣言『此时非得』。
Idañcidañcāti ‘‘pāṇātipātaṃ adinnādāna’’ntiādiṃ. ‘‘Asuko ca asuko ca assamaṇo anupāsako’’ti akkosādhippāyena parammukhā vadantassa dukkaṭaṃ, sammukhā vadantassa pana pācittiyameva. Yathā ‘‘asūriyaṃ passati kaññā’’ti ettha ‘‘sūriyaṃ na passati kaññā’’ti ayamattho labbhati, evaṃ ‘‘anokāsaṃ kārāpetvā’’ti etthāpi ‘‘okāsaṃ akārāpetvā’’ti ayamattho labbhatīti āha ‘‘yaṃ panā’’tiādi. Yaṃ codeti, tassa upasampannoti saṅkhyūpagamanaṃ, tasmiṃ suddhasaññitā, yena pārājikena codeti, tassa diṭṭhādivasena amūlakatā, cāvanādhippāyena sammukhā codanā, tassa taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni.
谓『此或彼』即所谓『杀戒与盗戒』等。『恶人亦复恶人，非沙门及不近事者』，谓以粗恶言责戒者在前致恶业，受戒戒责者反仅受愧戒责。譬如有女望见日出不见，此为误解。此处『不作时即作时』亦为异解，故说『如是此处谓也』。谓『耶摩』者，即戒律中对已具戒体比库戒责人之数数前行法，其纯净称号，以示戒责及达戒责真实性理同五大要素。
Paṭhamaduṭṭhadosasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第一恶意诽谤学处注释完毕。
9. Dutiyaduṭṭhadosasikkhāpadavaṇṇanā九、第二恶意诽谤学处注释
§391
391. Navame disvāti ajikāya vippaṭipajjantaṃ chagalakaṃ disvā. Mettiyaṃ bhikkhuninti tassā bhikkhunikālaṃ gahetvā bhūtapubbavohārena voharanti. Veḷuvaneyevāti therassa bhikkhācāravelaṃ aggahetvā tehi vuttabhattuddesavelaṃyeva sandhāya vuttaṃ. Kacci noti kacci nu. Etamatthaṃ ārocesunti aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kañcidesaṃ lesamattaṃ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṃsitabhāvaṃ ārocesuṃ.
三百九十一条。第九个时节时，观见奸污者违犯戒律。取其在比库尼界，称之为比库尼戒期，且依其前所修行现法而修持。说为比鲁苑时节者，长老把握比库行为的时节，依彼所说的支食时段而成。或问是否果真，为此有争论。且告知他人：对于他界案件有些地方，因轻微污秽而被判处巴拉基戒，违反戒律被遂令处罚。
Aññabhāgassāti aññakoṭṭhāsassa, therassa manussajātibhikkhubhāvato aññassa tiracchānajātichagalakabhāvasaṅkhātassa koṭṭhāsassāti vuttaṃ hoti. Idanti sāmaññato napuṃsakaniddesena chagalakaṃ niddisati, idaṃ chagalakajātanti attho, ayaṃ chagalakoti vuttaṃ hoti. Adhikaraṇasaddāpekkho vā napuṃsakaniddeso, idaṃ chagalakasaṅkhātaṃ adhikaraṇanti vuttaṃ hoti. Aññabhāgoti yathāvuttatiracchānajātichagalakabhāvasaṅkhāto aññabhāgo, aññakoṭṭhāsoti attho. Assāti chagalakassa. ‘‘Aññabhāgasambandhī aññabhāgiya’’nti paṭhamaviggahassa attho, ‘‘aññabhāgavantaṃ aññabhāgiya’’nti dutiyaviggahassa. Dvīhipi viggahehi aññabhāgiyanti chagalakova vutto. Tiracchānajātichagalakabhāvañca ṭhapetvā paramatthato visuṃ chagalake asatipi ‘‘paṭimāya sarīra’’ntiādīsu viya abhedepi bhedakappanāya pavattalokavohāravasena ‘‘aññabhāgassa idaṃ, aññabhāgo vā assa atthī’’ti vuttaṃ.
所谓他界者，指不同聚合的，作为人间出家的比库身份的，以及对他界异类出家的奸污罪行称呼的类别，说即是之意。通常他界非指生理性无男子者奸污罪，而是指被称为奸污的类别。针对此案件名称，所谓他界案件。‘假如是他界相关的他界者’者，含义是第一讲章节中的他界与他界相连；‘有他界者为他界的’者，指第二讲章节内容。两种讲解皆称作他界，犹如罪行的分类。对异类奸污罪的本质，终极意义上观之，奸污者被视为有非实体分离体的错误执着，故以‘他界者即此，或亦是他界者，'为说理，由此定位地位。
Idāni dvīhipi viggahehi vuttamatthaṃ vitthāretvā dassento ‘‘yo hi so’’tiādimāha. Soti so chagalako. Tassa ‘‘hotī’’ti iminā sambandho. Tatoti tato manussajātito bhikkhubhāvato ca. So vā aññabhāgoti yathāvuttatiracchānajātichagalakabhāvasaṅkhāto aññabhāgo. Assāti chagalakassa. So chagalako aññabhāgiyasaṅkhātaṃ labhatīti yojetabbaṃ. ‘‘Adhikaraṇanti ādhāro, vatthu adhiṭṭhāna’’nti heṭṭhā vuttamatthaṃ sarūpato dassetuṃ ‘‘yasmā cā’’tiādimāha. Tesanti mettiyabhūmajakānaṃ. Imanti chagalakaṃ. Nāmakaraṇasaññāyāti nāmakaraṇasaṅkhātāya saññāya so chagalako adhikaraṇanti veditabboti yojetabbaṃ. Tañhi sandhāyāti ‘‘avassaṃ tumhehi leso oḍḍito, kiṃ vadatha, kiṃ passitthā’’ti anuyuttehi tehi bhikkhūhi ‘‘chagalakassa vippaṭipattiṃ disvā dabbassa nāmaṃ tassa karimhā’’ti vuttattā tassa nāmakaraṇasaññāya adhiṭṭhānabhūtaṃ taṃ chagalakaṃ sandhāya. Te bhikkhūti te anuyuñjakā bhikkhū. Āpattilesampi puggalasmiṃyeva āropetvā vuttattā ‘‘puggalānaṃyeva lesā’’ti vuttaṃ. Padabhājane pana…pe… veditabbanti iminā nāmakaraṇasaññāya ādhārabhūtassa chagalakasaṅkhātassa adhikaraṇassa avacane kāraṇaṃ vuttaṃ.
现在将这两种讲解展开说明，指明‘那个即是’之说。是的，那个即是奸污者，其‘是’与‘发生’构成联系，即此人是出身人的比库。这亦即他界者，如上文所述称作异类奸污者。是奸污者称他界罪的集合，应当这样联合。所谓案件就是根据，意为基础与根据。如后文所述者，是以寺院地域仆从群体为准的含义。此时恶意命名即是‘奸污之罪’，因称即是此罪案件的案例，应按此结合观点解释。‘他界’称谓是案件依据，此奉行规则作指名礼，反映此案件的设定。且其联系乃群体中受其迫害的仆从称为比库者，由此为其恶行强加。是故戒律中有只定向他界为比库罪的专词替代用法‘案件’。
§393
393. ‘‘Aññabhāgiyassa adhikaraṇassā’’ti ettha pāḷiāgataadhikaraṇasaddapatirūpakaṃ aññaṃ adhikaraṇasaddaṃ pāḷiāgatatadaññasādhāraṇatāya ubhayapadatthaṃ uddharitvā ‘‘adhikaraṇaṃ nāma cattāri adhikaraṇānī’’ti vuttaṃ. Atthuddhāravasena hi atthaṃ dassentena pāḷiyaṃ āgatasaddapatirūpako añño saddo ubhayapadattho uddharitabbo, na ca aññaṃ uddharitvā aññassa attho vattabbo, tasmā pāḷiāgataadhikaraṇasaddapatirūpako aññoyeva ubhayapadatthasādhāraṇo adhikaraṇasaddo uddhaṭoti daṭṭhabbaṃ. Tenevāha ‘‘adhikaraṇanti vacanasāmaññato atthuddhāravasena pavattāni cattāri adhikaraṇānī’’ti. Yā ca sā avasāne…pe… codanā vuttāti bhikkhu saṅghādisesaṃ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti, saṅghādisese saṅghādisesadiṭṭhī hoti, tañce pārājikena codetītiādicodanaṃ sandhāya vadati.
三百九十三条。“他界案件之”，此处直接援引巴利经律中案件名词作为表征，他词行文优势在于两面含义均得体现，故经中说‘案件即四种案件’。查询原意时，即说明此名的两面义，其故而另择一词并无必要，且违逆经义。故确认为巴利文旧有案件词形且同时兼含两面义者为‘案件’。因此说，“案件即通行用语，依其指明之意表示四种案件”。末尾…激发之说，指僧团违犯巴拉基戒者，当以此词形态表明，且犯巴拉基戒即称激发犯巴拉基戒，此为案件中之初始激起。
Methunavītikkamāpattiyo vatthuto sabhāgā, itarāsaṃ pana adinnādānādiāpattīnaṃ samānepi pārājikāpattibhāve vatthuto visabhāgāti āha ‘‘sabhāgavisabhāgavatthuto’’ti. Sabhāvasarikkhāsarikkhatoti sabhāvena sadisāsadisabhāvato. Paṭhamapārājikañhi paṭhamapārājikāpattiyā methunarāgena sabhāvato sadisaṃ, dosasampayuttamanussaviggahena asadisaṃ. Nanu ca ‘‘āpattādhikaraṇaṃ āpattādhikaraṇassa siyā tabbhāgiyaṃ, siyā aññabhāgiya’’nti vuttattā uddesānukkamena tabbhāgiyataṃ aniddisitvā aññabhāgiyatā paṭhamaṃ kasmā niddiṭṭhāti āha ‘‘ādito paṭṭhāyā’’tiādi. Vuttanayenevāti ‘‘sabhāgavisabhāgavatthuto’’tiādinā vuttanayena.
关于性淫违犯之分类，称为淫戒罪行整体，及其他诸如盗窃等违犯均属巴拉基罪行，对于性淫罪以妨害整体而言，分类为相近不同。已有言称‘是违法之案件，即或属部分，或属他界者’。因着此说法反映关于部分性淫罪名确立未明朗，乃有他界之分。且虽言‘违法案件即部分或他界’，未对部分性淫和他界是否混同给以明确界定。由此请解释为何称‘前者乃根源’等说，等同如是之法义。
‘‘Saṅghakammāni nissāya uppanna’’nti vuttattā saṅghakammato kiccādhikaraṇaṃ visuṃ viya dissatīti āha ‘‘kiṃ panā’’tiādi. ‘‘Kiccameva kiccādhikaraṇa’’nti vuttattā ‘‘saṅghakammānamevetaṃ adhivacana’’nti vuttaṃ. Yadi evaṃ ‘‘saṅghakammāni nissāya uppanna’’nti kasmā vuttanti āha ‘‘evaṃ santepī’’tiādi. Tassa tassa saṅghakammassa bhagavatā vuttaṃ itikattabbatālakkhaṇaṃyeva tato saṅghakammassa nipphajjanato phalūpacārena saṅghakammanti vattabbataṃ arahatīti āha ‘‘yaṃ kammalakkhaṇaṃ manasi karoti, taṃ nissāya uppajjanato’’ti. Parivāsādisaṅghakammaṃ nissāya mānattādīnaṃ uppajjanato ukkhepanīyakammasīmāsammutikammādīni issāya osāraṇasīmāsamūhananādikammānaṃ uppajjanato ca ‘‘purimaṃ purimaṃ saṅghakamma’’ntiādi vuttaṃ.
关于‘因僧团法务产生’，此说指出因僧团法务事体产生的适用范围甚广。发问‘果然为何？’。答‘法务事项即法务事体’。如若说‘因僧团法务产生’，所以如何，答曰‘如实如法’。就此，世尊所教：‘一切法务性质于心念所识，皆以发由生起’。又说诸如外住事、僧悦等缘法务产生，皆含广义，点明‘之前之前乃法务’之义。
§395-400
395-400.Savatthukaṃ katvāti puggalādhiṭṭhānaṃ katvā. Dīghādinoti dīgharassakāḷaodātādino. Diṭṭhādinoti diṭṭhasutādino. Lohapattasadisoti ayopattasadiso. Aṅgāni paṭhamaduṭṭhadose vuttasadisāni, idha pana kañcidesaṃ lesamattaṃ upādiyanā adhikā.
395-400. "萨瓦提处"谓人们所处之境。谓人物立场时说。"长等"即长时起止等。"见等"谓所见所闻等。谓相似铁片者谓非铁片者。诸根初显恶迹者如是称，且此处有染污牵挂者多居之。
Dutiyaduṭṭhadosasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第二恶心恶见学处解释完毕。
10. Paṭhamasaṅghabhedasikkhāpadavaṇṇanā10. 第一破僧学处解释
§410
410. Dasame ye dubbalā honti appathāmā, na sakkonti araññakādīni sevantā dukkhassantaṃ kātuṃ, te sandhāyāha ‘‘bahūnaṃ kulaputtānaṃ maggantarāyāya saṃvattantī’’ti. Adhivāsanakhantisampannoti ‘‘khamo hoti sītassā’’tiādinā vuttasītuṇhādisahanalakkhaṇāya khantiyā samannāgato. Byañjanapadameva paramaṃ assāti padaparamo. Yassa hi puggalassa bahumpi suṇato bahumpi bhaṇato bahumpi dhārayato bahumpi vācayato na tāya jātiyā dhammābhisamayo hoti , ayaṃ ‘‘padaparamo’’ti vuccati. Abhisambhuṇitvāti nipphādetvā. Nābhisambhuṇātīti na sampādeti, araññavāsaṃ sampādetuṃ na sakkotīti vuttaṃ hoti. Dhammato apetaṃ uddhammaṃ. Asabbaññū assāti tesaṃ anurūpassa ajānanato asabbaññū bhaveyya. ‘‘Na, bhikkhave, asenāsanikena vassaṃ upagantabba’’nti (mahāva. 204) vacanato ‘‘cattāro pana…pe… paṭikkhittamevā’’ti vuttaṃ. Idameva vacanaṃ sandhāya pāḷiyampi ‘‘aṭṭha māse kho mayā devadatta rukkhamūlasenāsanaṃ anuññāta’’nti vuttaṃ.
410. 第十品中所述，若有软弱者，初学时无力作林中行持断苦，谓其将来说：『众多有家子孙，行道障难众多』。又言“居所忍耐者，如寒冰之冷”，示忍辱坚定，异于诸苦难。用词具忍受平静之义谓“宽忍”。谓词中最上者，即重于言语。彼若多闻多说多持多宣，不成其生时法之圆满，此谓“以言为上”。“毁坏”谓破坏、毁坏其意。若不毁坏则不能成其行住林间之功，于法中不成就。因法纪所推，言此犹如马蹄踏水虚空，未破不实。谓无此知故无破坏，未成其功。又言：“比库啊，不应入树下居过夏安隐”，此语法录中有云：“有四……应退避”。此语亦有古巴利本云：“我曾许诺，德瓦达塔树根不许入”，\意谓入树下避夏。此语相应。
Tīhi koṭīhīti tīhi ākārehi, tīhi kāraṇehīti attho. Tadubhayavimuttaparisaṅkitanti diṭṭhaṃ sutanti idaṃ ubhayaṃ anissāya ‘‘kiṃ nu kho idaṃ bhikkhuṃ uddissa vadhitvā sampādita’’nti kevalameva parisaṅkitaṃ. Macchabandhanaṃ jālaṃ, vāgurā migabandhanī. Kappatīti yadi tesaṃ vacanena āsaṅkā upacchinnā hoti, vaṭṭati. Pavattamaṃsanti vikkāyikamaṃsaṃ. Maṅgalādīnanti ādi-saddena āhunapāhunādike saṅgaṇhāti. Bhikkhūnaṃyeva atthāyāti ettha aṭṭhānappayutto eva-saddo, bhikkhūnaṃ atthāya akatamevāti sambandhitabbaṃ. Tasmā ‘‘bhikkhūnañca dassāma, maṅgalādīnañca atthāya bhavissatī’’ti missetvā katampi na vaṭṭatīti veditabbaṃ. Keci pana ‘‘bhikkhūnaṃyevāti avadhāraṇena bhikkhūnañca aññesañca atthāya kataṃ vaṭṭatī’’ti vadanti, taṃ na sundaraṃ. Yattha ca nibbematiko hotīti bhikkhūnaṃ atthāya katepi sabbena sabbaṃ parisaṅkitābhāvamāha. Tamevatthaṃ āvikātuṃ ‘‘sace panā’’tiādi vuttaṃ. Itaresaṃ vaṭṭatīti ajānantānaṃ vaṭṭati, jānato evettha āpatti hotīti. Teyevāti ye uddissa kataṃ, teyeva. Uddisakatamaṃsaparibhogato akappiyamaṃsaparibhogassa visesaṃ dassetuṃ ‘‘akappiyamaṃsaṃ panā’’tiādi vuttaṃ. Purimasmiṃ sacittakā āpatti, itarasmiṃ acittakā. Tenāha ‘‘akappiyamaṃsaṃ ajānitvā bhuñjantassapi āpattiyevā’’ti. ‘‘Paribhogakāle pucchitvā paribhuñjissāmīti vā gahetvā pucchitvā paribhuñjitabba’’nti vacanato akappiyamaṃsaṃ ajānitvā gaṇhantassa paṭiggahaṇena anāpatti siyā. Ajānitvāpi bhuñjantasseva hi āpatti vuttā. Vattanti vadantīti iminā āpatti natthīti dasseti.
「三种千万」者，谓三种形像也，三种原因也。揭示二者成因。谓所见所闻，此二相互依赖，且常惑人疑：「为何杀彼比库而成就？」众多疑问集中于此。鲶鱼网、虎猎夹等为比喻陷阱。若对此言语生疑致阻滞，则起波折。所谓“肉转变者”，谓变坏之肉也。所谓“吉祥起等”，献祭诸仪，以“吉祥”为首。谓此皆为比库利益之事，此处有八字作总称，谓为比库利益而为，不随他。故说“比库及吉祥等，有所成乎”。诸人中或言：“仅以‘比库’一词为指，含比库及他之利益”，此论不善。所谓“灭尽果”即比库利益为生之果，若有所作有所成，必围绕比库利益。依此开发：“若尔，则非圆满”。彼等不知义者以为他物亦利益，非全周成就。所谓“若...则...”等语句为开示。谓他人之利益不成因比库而起，成者皆比库利益为中心。言“不可进夏树下”，是大威德经云，用意告诫。谓如来教中云“应避处”，法显示。
Sallekhā vutti etesanti sallekhavuttino. Bāhulikoti ekassa la-kārassa lopaṃ katvā vuttaṃ. Kappanti āyukappaṃ. Saṅghabhedako hi ekaṃ kappaṃ asītibhāge katvā tato ekabhāgamattaṃ kālaṃ niraye tiṭṭheyyāti āyukappaṃ sandhāya ‘‘kappaṃ nirayamhi paccatī’’ti vuttaṃ. Kappaṭṭhakathāyaṃ (vibha. aṭṭha. 809) pana ‘‘saṇṭhahante hi kappe kappavemajjhe vā saṅghabhedaṃ katvā kappavināseyeva muccati. Sacepi hi sve kappo vinassissatīti ajja saṅghabhedaṃ karoti, sveva muccati, ekadivasameva niraye paccatī’’ti vuttaṃ. Tatthāpi kappavināseyevāti āyukappavināseyevāti atthe sati natthi virodho. Saṇṭhahanteti idampi ‘‘sve vinassissatī’’ti viya abhūtaparikappanavasena vuttaṃ. ‘‘Ekadivasameva niraye paccatī’’ti etthāpi tato paraṃ kappābhāve āyukappassapi abhāvatoti avirodhato atthayojanā daṭṭhabbā. Brahmaṃ puññanti seṭṭhaṃ puññaṃ. Kappaṃ saggamhi modatīti etthāpi āyukappameva.
「修行」即持戒修定等法。谓生活周期。谓因戒律破坏而落入恶趣。依戒律注释言：以三十七分之一时间计。此谓修行之期。谓某未来于地狱中受苦。若修行期间犯戒，即致堕地狱。若犯戒时地狱期间消灭者，犯者此罪亦不复有。此为教内说法。是后文字釋曰：“若犯戒时，未来世间地狱犹未终，也犹有罪。”梵天及其功德为善之最高。时期谓如是间。谓时如乐趣。
§411
411.Laddhinānāsaṃvāsakenāti bhāvappadhānoyaṃ niddeso, laddhinānāsaṃvāsakabhāvenāti attho. Kammanānāsaṃvāsakenāti etthāpi eseva nayo. Aññathā nānāsaṃvāsakena sahitassa samānasaṃvāsakassapi saṅghassa asamānasaṃvāsakattaṃ āpajjeyya. Tattha laddhinānāsaṃvāsako nāma ukkhittānuvattako. So hi attano laddhiyā nānāsaṃvāsako jātoti ‘‘laddhinānāsaṃvāsako’’ti vuccati. Kammanānāsaṃvāsako nāma ukkhepanīyakammakato. So hi ukkhepanīyakammavasena nānāsaṃvāsako hotīti ‘‘kammanānāsaṃvāsako’’ti vuccati. Virahitoti vimutto. Kāyasāmaggīdānaṃ tesu tesu saṅghakammesu hatthapāsūpagamanavasena veditabbaṃ.
411. “获利损失共生者”是此处所论，谓共发生共消失之义。所谓“获利损失共生”，意指此论也。谓行为之获利损失共生亦复如是。否则以不同产生之不同获利损失，僧团必陷不和。所谓获利损失共生者，谓能随自所获行持此法，是获利损失共生者也。所谓行为获利损失者，谓由行使不净行为故，称此名。谓“解脱”者，即自由自在。谓具合身体和合供养法，诸戒顺守。并由手足等加入僧团事中而见彼义。
‘‘Bhedāya parakkameyyā’’ti visuṃ vuttattā bhedanasaṃvattanikassa adhikaraṇassa samādāya paggaṇhato pubbepi pakkhapariyesanādivasena saṅghabhedāya parakkamantassa samanubhāsanakammaṃ kātabbanti veditabbaṃ. Imāni vatthūnīti aṭṭhārasa bhedakaravatthūni. Kammenāti apalokanādīsu catūsu kammesu aññatarena kammena. Uddesenāti pañcasu pātimokkhuddesesu aññatarena uddesena. Vohārenāti tāhi tāhi upapattīhi ‘‘adhammaṃ dhammo’’tiādiaṭṭhārasabhedakaravatthudīpakena vohārena. Anussāvanāyāti ‘‘nanu tumhe jānātha mayhaṃ uccākulā pabbajitabhāvaṃ bahussutabhāvañca, mādiso nāma uddhammaṃ ubbinayaṃ satthusāsanaṃ gāheyyāti cittampi uppādetuṃ tumhākaṃ yuttaṃ, kiṃ mayhaṃ avīci nīluppalavanaṃ viya sītalo, kimahaṃ apāyato na bhāyāmī’’tiādinā nayena kaṇṇamūle vacībhedaṃ katvā anussāvanena. Salākaggāhenāti evaṃ anussāvetvā tesaṃ cittaṃ upatthambhetvā anivattidhamme katvā ‘‘gaṇhatha imaṃ salāka’’nti salākaggāhena. Pañcahi kāraṇehi saṅghabhedo hotīti ettha kammameva uddeso vā saṅghabhede padhānakāraṇanti veditabbaṃ. Vohārānussāvanasalākaggāhā pana pubbabhāgā. Aṭṭhārasavatthudīpanavasaena hi voharantena tattha rucijananatthaṃ anussāvetvā salākāya gahitāyapi abhinnova hoti saṅgho. Yadā pana evaṃ cattāro vā atirekā vā salākaṃ gahetvā āveṇikakammaṃ vā uddesaṃ vā karonti, tadā saṅgho bhinno nāma hoti. Abbhussitanti abbhuggataṃ. Accheyyāti vihareyya, pavatteyyāti attho.
“若不同意即施行离分分裂法”是此处主体，谓讨论因部派分裂之事。谓十八种分裂法具足条件。行为即不定行为中之一。教令谓五戒中某种。示范谓不法即非法行为，现彰于十八种分裂之说。谓教导之事，意在令众人知晓我法门修行广大，无有怨恨，如莲花洁净，不介意。此等示范令众意志坚固，不起反逆。用签木把持，记号缄执，防止反悔。基于五大原因造成僧团破裂，此处行为即主要因。引导、示范与把持辅佐成效。若一至四把持外者另加诸多行为及事触发，僧团即告分裂。谓“跌落”即堕入非正法之境。谓“善行”当住，谓继续修学。
‘‘Lajjī rakkhissatī’’ti vacanato āpattibhayena ārocanaṃ lajjīnaṃyeva bhāroti āha ‘‘lajjīhi bhikkhūhī’’ti. Alajjissapi anārocentassa āpattiyeva ‘‘ye passanti, ye suṇantī’’ti vacanato. Samāgacchatūti ekī bhavatu. Ekībhāvo ca samānaladdhivasena hotīti āha ‘‘ekaladdhiko hotū’’ti. Sampattiyāti sīlādisampattiyā. Paṭinissajjantassa anāpattibhāvato ‘‘sotthibhāvo tassa bhikkhuno’’ti vuttaṃ. Appaṭinissajjato dukkaṭanti visuṃ visuṃ vadantānaṃ gaṇanāya dukkaṭaṃ. Pahontenāti gantuṃ samatthena agilānena. Saṅghabhedassa garukabhāvato avassaṃ kattabbatādassanatthaṃ ‘‘dūrepi bhāroyevā’’ti vuttaṃ, āpatti pana addhayojanabbhantare gantuṃ samatthassa agilānasseva veditabbā.
「善护羞耻者」这句话因顾忌过失而对羞耻者加以劝诫，故用「羞耻的比库」表明其责任。对于不知羞耻而且不善教诲者，因其过失，用「观看者，倾听者」来指出。至于「聚集」者当成为一体，谓其团结即为一体，故说「当成为一体的」。「一体」更因共同取得之故而成立，故说「应当一同获得」。所谓「圆满」，是指戒律等圆满功德。因弃戒而无过失者，谓其比库获得清净，故有「彼比库者为安全之境」之说。未弃戒而恶口者，其恶业乃杂乱不净所生，故称为恶。所谓「放下」，乃能出离、放弃，未染污，猝然远离。因僧团分裂之严重，须表明灾难，以示警戒，故言「即使远隔也是负担」。然过失必须在短距离之内，且应视为猝然远离之能力所及，如此方为儆戒之意。
§416
416.Asamanubhāsantassāti kammakārake kattuniddesoti āha ‘‘asamanubhāsiyamānassā’’ti. Tatiyakammavācāya paṭinissajjanto ñattiyā dukkaṭaṃ dvīhi kammavācāhi thullaccaye ca āpajjatiyevāti āha ‘‘paṭinissajjantassa saṅghādisesena anāpattī’’ti. Assāti devadattassa. Katena bhavitabbanti samanubhāsanakammena katena bhavitabbaṃ. Attano rucimattena vadeyyātiādikammikattā appaṭinissajjantassapi anāpattīti adhippāyena vadeyya. Apaññatte sikkhāpade samanubhāsanakammasseva abhāvato ‘‘na hi paññattaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamantassā’’ti vuttaṃ. Sikkhāpadaṃ paññapenteneva hi samanubhāsanakammaṃ anuññātaṃ. Uddissa anuññātatoti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, romanthakassa romanthana’’ntiādiṃ (cūḷava. 273) uddissa anuññātaṃ sandhāya vadanti. Anāpattiyanti anāpattivāre. Āpattiṃ ropetabboti anissajjanapaccayā āpannapācittiyāpattiṃ ukkhepanīyakammakaraṇatthaṃ āropetabboti attho.
416.所谓不和谐发言，是指行为者应有所节制之训，谓「应不和谐地言说」。第三种行为言说，虽弃而未坚持，却由二种行为言说及恶语而致不调和，故言「弃戒者置于僧团罚戒之中无过失」。所称「亚萨吉」，即指迭瓦达德。何者应作？是指应当以和谐言辞来行行为业。即便是仅凭个人趣好而言说等行为者，亦以无过失加以裁定。未明确之戒律若如同不和谐之行为，应分别加以论述。所谓「监禁同意」，是指如罗曼塔卡之类文句所示者，意即在此专门谈论不许可的含义。所谓无过失，即无过失次数。以非附属条件而加之过失与应赎罪过失，是指用以惩治者所加之罚。
Āpattiyeva na jātāti saṅghādisesāpatti na jātāyevāti attho. Sā panesāti sā pana esā anāpatti. Tivaṅgikanti kāyavācācittavasena tivaṅgikaṃ, kāyavācācittato samuṭṭhātīti vuttaṃ hoti. ‘‘Nappaṭinissajjāmī’’ti saññāya abhāvena muccanato saññāvimokkhaṃ. Sacittakanti ‘‘nappaṭinissajjāmī’’ti jānanacittena sacittakaṃ. Bhedāya parakkamanaṃ, dhammakammena samanubhāsanaṃ, kammavācāpariyosānaṃ, appaṭinissajjananti imānettha cattāri aṅgāni.
意思是，僧团罚戒的过失未生即无缘起于罚。此中所说「此即此过失」，意味着该过失乃此过失。所谓三业，是指身、语、意三业。所谓「不弃戒」乃脱除业习之念，使之称为心解脱。所谓具有心，是以了解「不弃戒」之念头使其生起。以行为变异、恶语终止及弃戒，合此四者为义。
Paṭhamasaṅghabhedasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第一破僧学处解释完毕。
11. Dutiyasaṅghabhedasikkhāpadavaṇṇanā11. 第二破僧学处解释
§417-418
417-418. Ekādasame yaṃ vacanaṃ samaggepi vagge avayavabhūte karoti bhindati, taṃ kalahakārakavacanaṃ idha vagganti vuccatīti āha ‘‘vaggaṃ asāmaggipakkhiyavacanaṃ vadantī’’ti. Asāmaggipakkhe bhavā asāmaggipakkhiyā, kalahakā. Tesaṃ vacanaṃ asāmaggipakkhiyavacanaṃ, asāmaggipakkhe vā bhavaṃ vacanaṃ asāmaggipakkhiyavacanaṃ. Yasmā ubbāhikādikammaṃ bahūnampi kātuṃ vaṭṭati, tasmā ‘‘na hi saṅgho saṅghassa kammaṃ karotī’’ti idaṃ niggahavasena kattabbakammaṃ sandhāya vuttanti veditabbaṃ. Aṅgāni panettha bhedāya parakkamanaṃ pahāya anuvattanaṃ pakkhipitvā heṭṭhā vuttasadisāneva.
417-418.十一条中，若语词结构不成整体而分解，谓之分裂之词，此即因争执产生之词汇，故此类词归于争执词类。争执之方因即成为争执者。此等词乃不调和之词，处于不调和一方，即是争执者。由多方都欲行起始行为，故说「僧团绝不为僧团行事」，这是经文所述，须当明了。此处四要素乃行为变异、恶语终止、弃戒和调伏，由下而上连结同义。
Dutiyasaṅghabhedasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第二破僧学处解释完毕。
12. Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā12. 难劝学处解释
§424
424. Dvādasame vambhanavacananti garahavacanaṃ. Apasādetukāmoti khipitukāmo, tajjetukāmo vā, ghaṭṭetukāmoti vuttaṃ hoti. Saṭasaddo patitasaddena samānattho. Visesanassa ca paranipātaṃ katvā tiṇakaṭṭhapaṇṇasaṭanti vuttanti āha ‘‘tattha tattha patitaṃ tiṇakaṭṭhapaṇṇa’’nti. Kenāpīti vātasadisena nadīsadisena ca kenāpi.
424.十二条中，「欺瞒语」即是抵触语，亦即冒犯之言。欲使人厌恶、激怒或立即发作，皆是意欲挑逗、激起之语，故被称为欺瞒语。重复词汇（如百次、三叶草）等文辞，用以形容重叠之状况，故称「此处此处重复百枚草叶」。何以如此？比之风声、水声等喻作隐喻。
§425-426
425-426.Vattuṃ asakkuṇeyyoti kismiñci vuccamāne asahanato ovadituṃ asakkuṇeyyo. Dukkhaṃ vaco etasmiṃ vippaṭikūlaggāhe vipaccanīkavāde anādare puggaleti dubbaco. Tenāha ‘‘dukkhena kicchena vaditabbo’’tiādi. Dubbacabhāvakaraṇīyehīti dubbacabhāvakārakehi. Kattuatthe anīyasaddo daṭṭhabbo. Tenevāha ‘‘ye dhammā dubbacaṃ puggalaṃ karontī’’tiādi. Pāpikā icchā etassāti pāpiccho, tassa bhāvo pāpicchatā, asantaguṇasambhāvanatā paṭiggahaṇe ca amattaññutā pāpicchatāti veditabbā. Attukkaṃsakā ca te paravambhakā cāti attukkaṃsakaparavambhakā. Ye attānaṃ ukkaṃsanti ukkhipanti ucce ṭhāne ṭhapenti, parañca vambhenti garahanti nīce ṭhāne ṭhapenti, tesametaṃ adhivacanaṃ. Tesaṃ bhāvo attukkaṃsakaparavambhakatā. Kujjhanasīlo kodhano, tassa bhāvo kodhanatā. Kujjhanalakkhaṇassa kodhassetaṃ adhivacanaṃ.
425-426.无法规劝诫者，谓在某种情形下不具忍耐而不能规劝。于此处言语乃其反效果，是因煽动分裂、作乱与蔑视个人，故称为恶言。由此告诫「当以正语戒恶语」。恶意之欲，谓恶意心，恶意之状态即为恶意生起。所谓挑拨者与被挑拨者，谓因自我挑拨而挑扰他者，或在高位调整人，却挑拨他人，亦或居低位时亦扰乱他人，故称为挑拨者。其心性即挑拨之性。恶习性格之人多愤怒，因此称怒性。愤怒者的显著特征即怒性，用以命名其性质。
Pubbakāle kodho, aparakāle upanāhoti āha ‘‘kodhahetu upanāhitā’’ti. Tattha upanahanasīlo, upanāho vā etassa atthīti upanāhī, tassa bhāvo upanāhitā. Punappunaṃ cittapariyonaddhalakkhaṇassa kodhassevetaṃ adhivacanaṃ. Sakiñhi uppanno kodho kodhoyeva, tatuttari upanāho. Abhisaṅgoti dummocanīyo balavaupanāho. So assa atthīti abhisaṅgī, tassa bhāvo abhisaṅgitā. Dummocanīyassa balavaupanāhassetaṃ adhivacanaṃ. Codakaṃ paṭippharaṇatāti codakassa paṭiviruddhena paccanīkena hutvā avaṭṭhānaṃ. Codakaṃ apasādanatāti ‘‘kiṃ nu kho tuyhaṃ bālassa abyattassa bhaṇitena, tvampi nāma bhaṇitabbaṃ maññissasī’’ti evaṃ codakassa ghaṭṭanā. Codakassa paccāropanatāti ‘‘tvampi khosi itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno, taṃ tāva paṭikarohī’’ti evaṃ codakassa upari paṭiāropanatā.
过去愤怒，后又加上责备，于是说“因愤怒而生的责备”。其中，责备的品性、责备本身，即是责备者，其状态称为责备。心多次扰乱之特征标示的便是愤怒，这亦是一种称谓。若有愤怒生起，便是愤怒本身；而更高层次者为责备。所谓缠结，即是令人难以解脱的强大责备。因为有此状态，故称缠结者，此状态称为缠结。难以调伏的强烈责备，便是此缠结的称谓。由引发而转变，即为对引发者的反对且相应而起的反抗。对引发者的蔑视，须以“你难道仍认为愚人所讲之非我当讲”为其激惹。指控引发者，即“你已犯有妇女罪过，则当回应此罪过”。此为对引发者上加责难之情形。
Aññena aññaṃ paṭicaraṇatāti aññena kāraṇena, vacanena vā aññassa kāraṇassa, vacanassa vā paṭicchādanavasena caraṇatā. Paṭicchādanattho eva vā carasaddo anekatthattā dhātūnanti paṭicchādanatāti attho. Tāya samannāgato hi puggalo yaṃ codakena dosavibhāvanakāraṇaṃ, vacanaṃ vā vuttaṃ, taṃ tato aññeneva codanāya amūlikabhāvadīpanena kāraṇena, tadatthabodhakena vacanena vā paṭicchādeti. ‘‘Āpattiṃ āpannosī’’ti vutte ‘‘ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti vā vatvā ‘‘evarūpaṃ kiñci tayā diṭṭha’’nti vutte ‘‘na suṇāmī’’ti sotaṃ vā upanāmetvā vikkhepaṃ karontopi aññenaññaṃ paṭicchādeti. ‘‘Itthannāmaṃ āpattiṃ āpannosī’’ti puṭṭhe ‘‘pāṭaliputtaṃ gatomhī’’ti vatvā puna ‘‘na tava pāṭaliputtagamanaṃ pucchāma, āpattiṃ pucchāmā’’ti vutte tato ‘‘rājagahaṃ gatomhī’’ti vatvā ‘‘rājagahaṃ vā yāhi brāhmaṇagahaṃ vā, āpattiṃ āpannosī’’ti vutte ‘‘tattha me sūkaramaṃsaṃ laddha’’ntiādīni vatvā bahiddhā kathāvikkhipanampi atthato aññenaññaṃ paṭicaraṇamevāti visuṃ na gahitaṃ.
彼此指责，即以他人之原因或言语掩盖自身原因和言辞的相互指责。指责的目的及言辞，有多重意涵，称之为指责。具备此性质之人，当他人以激发其愤恨之因及言语指责时，他则以其他原因或言词隐瞒此义理，令其意义难明，亦用言语掩饰。譬如说“我犯有罪过”时问“何罪？何时？因何？”以此查询细节，或说“你所见之何事”，若答“不闻”，以听而不闻之语加上转移，从某种意义掩盖彼此过失。又如询“犯有女子罪”时答“已至巴嗒厘子”，复以“非问你去巴嗒厘子之事，乃问罪行”，答“已至王舍城”，复曰“或至婆罗门居所，尚犯罪过”，再答“我获野猪肉”等，且在外散布谣言，实为彼此指责之情状，并无明晰之点。
Apadānenāti attano cariyāya. Apadīyanti hi dosā etena dakkhīyanti, luyanti chijjantīti vā apadānaṃ, sattānaṃ sammā micchā vā vattappayogo. Na sampāyanatāti ‘‘āvuso, tvaṃ kuhiṃ vasasi, kaṃ nissāya vasasī’’ti vā ‘‘yaṃ tvaṃ vadesi ‘mayā esa āpattiṃ āpajjanto diṭṭho’ti, tvaṃ tasmiṃ samaye kiṃ karosi, ayaṃ kiṃ karoti, kattha ca tvaṃ ahosi, kattha aya’’nti vā ādinā nayena cariyaṃ puṭṭhena sampādetvā akathanaṃ.
自非本分行为，即是诽谤。诽谤即是以此而发泄怨恨、败坏甚至毁谤众生，是不正当行为。所谓不圆满，是指“尊者，你住于何处？依何而住？”或“你所称‘我犯此罪过’时，你当时做何？作何事？身在何处？何时何地？”等诸般引导探问，以此引导内心言行达成，然而未明说。
Makkhipaḷāsitāti ettha paraguṇamakkhanalakkhaṇo makkho, so etassa atthīti makkhī. Tādiso puggalo agāriyo anagāriyo vā samāno paresaṃ sukatakaraṇaṃ vināseti. Agāriyopi hi kenaci anukampakena daliddo samāno uccaṭṭhāne ṭhapito, aparena samayena ‘‘kiṃ tayā mayhaṃ kata’’nti tassa sukatakaraṇaṃ vināseti. Anagāriyopi sāmaṇerakālato pabhuti ācariyena vā upajjhāyena vā catūhi paccayehi uddesaparipucchādīhi ca anuggahetvā dhammakathānayapakaraṇakosallādīni sikkhāpito, aparena samayena rājarājamahāmattādīhi sakkato garukato ācariyupajjhāyesu acittīkato caramāno ‘‘ayaṃ amhehi daharakāle eva anuggahito saṃvaddhito ca, atha ca panidāni nissineho jāto’’ti vuccamāno ‘‘kiṃ mayhaṃ tumhehi kata’’nti tesaṃ sukatakaraṇaṃ vināseti.
蝇蜂糅和是此处之比喻，蝇为疵糟之标记，意谓蝇。此类人无家无户，破坏他人和合之事。即便家有主人，因种种怜悯，安置于高处；过后一时又问“他为我做何事”，仍破坏其和睦。无家者自出家学徒时，受导师及上座四种条件指引，修习教法、谈论器具技巧等，偶遭国王、王子等尊重看护与严惩，仍行不正，被称作“虽然幼时受教并发扬光大，而如今却已变质生疏”，复被问“你为我做何事”，他仍进一步破坏彼此和合。
‘‘Bahussutepi puggale ajjhottharitvā īdisassa ceva bahussutassa aniyatā gati, tava vā mama vā ko viseso’’tiādinā nayena uppajjamāno yugaggāhalakkhaṇo paḷāso. So paraguṇehi attano guṇānaṃ samakaraṇaraso. Tathā hesa paresaṃ guṇe ḍaṃsitvā viya attano guṇehi same karotīti paḷāsoti vuccati, so etassa atthīti paḷāsī. Makkhī ca paḷāsī ca makkhipaḷāsino, tesaṃ bhāvo makkhipaḷāsitā. Atthato pana makkho ceva paḷāso ca.
多闻者受训导时，有说此类多闻者之不稳定行为与你我何异。所谓“蔽”是掩盖、自圆其说。此类人如以自我优点掩盖他人之优点。故称为“蔽”，即此意。蝇与蔽乃蝇糅和者之象征。他们实则为蝇与蔽之合一。实则含义为蝇及蔽。
Issati parasampattiṃ na sahatīti issukī. Maccharāyati attano sampattiṃ nigūhati, paresaṃ sādhāraṇabhāvaṃ na sahati, maccheraṃ vā etassa atthīti maccharī. Saṭhayati na sammā bhāsatīti saṭho, attano avijjamānaguṇappakāsanalakkhaṇena sāṭheyyena samannāgato kerāṭikapuggalo. Kerāṭiko ca ānandamaccho viya hoti. Ānandamaccho nāma kira macchānaṃ naṅguṭṭhaṃ dasseti, sappānaṃ sīsaṃ ‘‘tumhehi sadiso aha’’nti jānāpetuṃ, evameva kerāṭiko puggalo yaṃ yaṃ suttantikaṃ vā ābhidhammikaṃ vā upasaṅkamati, taṃ taṃ evaṃ vadati ‘‘ahaṃ tumhākaṃ antevāsī, tumhe mayhaṃ anukampakā, nāhaṃ tumhe muñcāmī’’ti ‘‘evamete ‘sagāravo ayaṃ amhesu sappatisso’ti maññissantī’’ti. Sāṭheyyena hi samannāgatassa puggalassa asantaguṇasambhāvanena cittānurūpakiriyāviharato ‘‘evaṃcitto evaṃkiriyo’’ti duviññeyyattā kucchiṃ vā piṭṭhiṃ vā jānituṃ na sakkā. Yato so –
嫉妒他人所获财富而不能容忍者称嫉妒者。欺诈他人、不说实语者称诈者。如喜悦之鱼，名为喜悦鱼，其特征是鱼展现嘴部，用以判别您我相似之处。颇似此类人，凡遇经典或阿毗达摩教义，皆宣称“我是你们的邻居，你们对我有怜悯，我不会舍弃你们”，自以为善，实则自视优越，妄为如是。心意及行为皆虚伪，外观与内涵不相符，难以明辨，一如难以辨知犬鞭或皮革。缘此状态——
‘‘Vāmena sūkaro hoti, dakkhiṇena ajāmigo;
“向左边是猪，向右边是山羊；
Sarena nelako hoti, visāṇena jaraggavo’’ti. (dī. ni. aṭṭha. 2.296; vibha. aṭṭha. 894; mahāni. aṭṭha. 166) –
用犁柄是鹿，耙头是刺猬。”（载《长部尼柯耶》训诂第2卷296页；《毗婆舍那》训诂第894页；《大尼柯耶》训诂第166页）——
Evaṃ vuttayakkhasūkarasadiso hoti. Katapāpapaṭicchādanalakkhaṇā māyā, sā assa atthīti māyāvī.
如此所说即是夜叉如猪的譬喻。其特点是掩盖恶行的假象，称为妄幻，故谓之妄幻者。
Thambhasamaṅgitāya thaddho. Vātabharitabhastāsadisathaddhabhāvapaggahitasiraanivātavuttikārakaroti thambho. Yena samannāgato puggalo gilitanaṅgalasadiso viya ajagaro, vātabharitabhastā viya ca thaddho hutvā garuṭṭhāniye disvā onamitumpi na icchati, pariyanteneva carati. Abbhunnatilakkhaṇo atimāno, so etassa atthīti atimānī.
“Thambho”指稳重如柱般的沉重。因手臂如负风般沉重，头部如支撑风般费力，用此解释“thambho”为稳重者。具此称号之人，譬如沾满泥巴和牛屎之野驴，及负重之手臂般稳重，虽有所重担，见粗鄙之物亦不欲触碰，行为谨慎至极。自大且难以容忍，故以“atimā”谓之傲慢者。
Saṃ attano diṭṭhiṃ parāmasati sabhāvaṃ atikkamitvā parato āmasatīti sandiṭṭhiparāmāsī. Ādhānaṃ gaṇhātīti ādhānaggāhī. ‘‘Ādhāna’’nti daḷhaṃ vuccati, daḷhaggāhīti attho. Yuttaṃ kāraṇaṃ disvāva laddhiṃ paṭinissajjatīti paṭinissaggī, dukkhena kicchena kasirena bahumpi kāraṇaṃ dassetvā na sakkā paṭinissaggiṃ kātunti duppaṭinissaggī, yo attano diṭṭhiṃ ‘‘idameva sacca’’nti daḷhaṃ gaṇhitvā api buddhādīhi kāraṇaṃ dassetvā vuccamāno na paṭinissajjati, tassetaṃ adhivacanaṃ. Tādiso hi puggalo yaṃ yadeva dhammaṃ vā adhammaṃ vā suṇāti, taṃ sabbaṃ ‘‘evaṃ amhākaṃ ācariyehi kathitaṃ, evaṃ amhehi suta’’nti kummova aṅgāni sake kapāle antoyeva samodahati. Yathā hi kacchapo attano pādādike aṅge kenaci ghaṭṭite sabbāni aṅgāni attano kapāleyeva samodahati, na bahi nīharati, evamayampi ‘‘na sundaro tava gāho, chaḍḍehi na’’nti vutto taṃ na vissajjeti, antoyeva attano hadaye eva ṭhapetvā vicarati. Yathā kumbhīlā gahitaṃ na paṭinissajjanti, evaṃ kumbhīlaggāhaṃ gaṇhāti, na vissajjeti. Makkhipaḷāsitādiyugaḷattayena dassite makkhapaḷāsādayo cha dhamme visuṃ visuṃ gahetvā ‘‘ekūnavīsati dhammā’’ti vuttaṃ. Anumānasuttaṭṭhakathāyaṃ (ma. ni. aṭṭha. 1.181) pana makkhapaḷāsādayopi yugaḷavasena ekaṃ katvā ‘‘soḷasa dhammā’’ti vuttaṃ.
此人坚持己见，藐视自然本性，违背正见，称为执见者。“Ādhānaṃ gaṇhāti”为执着之意。“Ādhāna”意指坚固，“daḷhaggāhī”为紧握。见因缘而得利则放弃，不得利则难以放弃，称为难放弃者。此人认为“这就是实相”，即便众佛示现其因缘，仍不从，称为执重己见者。如此之人听闻善恶法，依自意曲解为“如同师长所说、我们所闻”，如同头顶装满石块不肯掉落，无论如何也不肯断舍，而是镶嵌心中而行。正如龟若其足部受伤，却将所有肢体嵌入头顶而不放松。此人态度如是，尽管他人劝诫，仍握持如坛之器不肯放手。祭礼言“二十九法”含意，可参看《入灭经》训诂记载，说其“十六法”而非二十九法。
Pakārehi āvahanaṃ padakkhiṇaṃ, tato padakkhiṇato gahaṇasīlo padakkhiṇaggāhī, na padakkhiṇaggāhī appadakkhiṇaggāhī. Yo vuccamāno ‘‘tumhe maṃ kasmā vadatha, ahaṃ attano kappiyākappiyaṃ sāvajjānavajjaṃ atthānatthaṃ jānāmī’’ti vadati, ayaṃ anusāsaniṃ padakkhiṇato na gaṇhāti, vāmatova gaṇhāti, tasmā ‘‘appadakkhiṇaggāhī’’ti vuccati, tenāha ‘‘yathānusiṭṭha’’ntiādi.
以不同习惯作为戒律诸要之会议规约。左转而行，遵守戒规称为守戒者；不守戒者，依左转却违犯戒规，故称为不守戒者。彼此对话“你们为什么如此言说？我知是善恶、不善不善、长短利害之理”，此乃规劝之语。但彼不依左转规约，反如左转却不遵，是故称为不正守者。因此谓言“如理所行”等语以正其辞。
Uddeseti pātimokkhuddese. Atha sabbāneva sikkhāpadāni kathaṃ pātimokkhuddesapariyāpannānīti āha ‘‘yassa siyā āpatti, so āvikareyyāti evaṃ saṅgahitattā’’ti. ‘‘Yassa siyā āpattī’’ti hi iminā sabbāpi āpattiyo nidānuddese saṅgahitāyeva honti. Pañcahi sahadhammikehi sikkhitabbattāti labbhamānavasena vuttaṃ. Sahadhammikena sahakāraṇenātipi attho daṭṭhabbo. ‘‘Vacanāyā’’ti nissakke sampadānavacananti āha ‘‘tato mama vacanato’’ti. Aṅgāni cettha paṭhamasaṅghabhedasadisāni. Ayaṃ pana viseso – yathā tattha bhedāya parakkamanaṃ, evaṃ idha avacanīyakaraṇatā daṭṭhabbā.
《巴帝摩卡品释义》之教诠。此乃对所有戒律条文如数具足之解说。谓“有过者，须加断除”，此旨在强调“一旦有过，便应净除”，实为戒律条文之整体归纳。谓“五种相近者当受教诲”，此为修习戒法规矩之理，当以彼五种相关境界相辅相成观照。谓“语”，言有归属关系之教诲语句，有云“因是我所说”。此处所属部分为初期僧团分裂之相关条文。此释存在特殊处，犹如分裂导致越界，今此不宜随意增加修改之理。
Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 难谏学处注释终了。
13. Kuladūsakasikkhāpadavaṇṇanā第十三，污家学处注释。
§431
431. Terasame kīṭāgirīti tassa nigamassa nāmaṃ. Tañhi sandhāya parato ‘‘na assajipunabbasukehi bhikkhūhi kīṭāgirismiṃ vatthabba’’nti vuttaṃ. Tena pana yogato so janapadopi ‘‘kīṭāgiri’’icceva saṅkhyaṃ gatoti āha ‘‘evaṃnāmake janapade’’ti. Āvāse niyuttā āvāsikā, nibaddhavāsino. Te akataṃ senāsanaṃ karonti, jiṇṇaṃ paṭisaṅkharonti, kate issarā honti. Tenāha ‘‘so yesaṃ āyatto…pe… te āvāsikā’’ti . Nivāso nivāsamattaṃ etesaṃ atthīti nevāsikāti āha ‘‘ye pana kevala’’ntiādi. Teti assajipunabbasukā. Cha janāti paṇḍuko lohitako mettiyo bhūmajako assaji punabbasukoti ime cha janā. Sammāti ālapanavacanametaṃ. Āyamukhabhūtāti āyassa mukhabhūtā. Dhuraṭṭhāneti sāvatthiyā avidūre ṭhāne. Vassāne hemante cāti dvīsu utūsu vassanato ‘‘dvīhi meghehī’’ti vuttaṃ. Diyaḍḍhabhikkhusahassato gaṇācariyānaṃ channaṃ janānaṃ adhikattā ‘‘samadhika’’nti vuttaṃ, sādhikanti attho. Ma-kāro padasandhivasena āgato. Akatavatthunti akatapubbaṃ abhinavavatthuṃ.
431. 「第三十三虫山」乃其名也。据说对此地有禁令：外道及布萨那陀修行比库不得于此虫山上栖止。因缘此，虫山及其周边地区乃得该名称，谓之“虫山”。这里居住者，称为居士、住持者，彼等不从事非正当的造作，维持旧业，行有主宰，故称之「居士」。尔时说：“那些受其统辖......即是这些居士。” “居所”特指居士的住所。谓“独自...”，即外道、布萨那陀修行者等。此等六类人中，有曰贤劣、血亲、属地、外道及布萨那陀六类说法，此为世间语言之俗称。谓“沙门寿者”，意指高寿长者。谓“古远之地”，指相距沙瓦提不远之处。谓“雨季与寒季”，即一年二雪季。谓“拥有一万二千比库的行者群”，其民众众多，实力雄厚，谓之“最广大”等义。‘ma-’为词首连写而成。谓“未开垦之地”，意为尚未开垦的新近土地。
Kaṇikārādayo puppharukkhā, jātisumanādayo pupphagacchā. Koṭṭananti sayaṃ chindanaṃ. Koṭṭāpananti ‘‘imaṃ chinda bhindā’’ti aññehi chedāpanaṃ. Āḷiyā bandhananti yathā gacchamūle udakaṃ santiṭṭhati, tathā samantato bandhanaṃ. Udakassāti akappiyaudakassa. Kappiyaudakasiñcananti imināva siñcāpanampi saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ. Nanu ‘‘udakassa secanaṃ secāpana’’nti imināva sāmaññato kappiyākappiyaudakasiñcanādiṃ sakkā saṅgahetuṃ, tasmā kappiyaudakasiñcanādi kasmā visuṃ vuttanti? ‘‘Ārāmādiatthaṃ ropite akappiyavohāresupi kappiyaudakasiñcanādi vaṭṭatī’’ti vakkhamānattā idhāpi vibhāgaṃ katvā kappiyaudakasiñcanādi visuṃ dassitaṃ. Hatthamukhapādadhovananhānodakasiñcananti imināpi pakārantarena kappiyaudakasiñcanameva dasseti. ‘‘Akappiyavohāro’’ti koṭṭanakhaṇanādivasena sayaṃ karaṇassapi kathaṃ saṅgahoti? Akappiyanti voharīyatīti akappiyavohāroti akappiyabhūtaṃ karaṇakārāpanādi sabbameva saṅgahitaṃ, na pana akappiyavacanamattanti daṭṭhabbaṃ. Kappiyavohārepi eseva nayo. Sukkhamātikāya ujukaraṇanti iminā purāṇapaṇṇādiharaṇampi saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ. Kudālādīni bhūmiyaṃ ṭhapetvā ṭhānato hatthena gahetvā ṭhānameva pākaṭataranti ‘‘obhāso’’ti vuttaṃ.
以种子等如花木，及出生花束比拟花枝。谓“切割”为自行斩断之意。谓“切割者”，即指代被切断者，另有破坏之义。所谓花枝缠绕如水得以于树根部停留，如此在诸处皆有缠绕。谓“不洁之水”为不净水。以不净水浇淋亦视为持集故。试问“不净之水之浇淋”的说法，是指普遍的浇水行为么？云“为园林等目的而种植之非法取水处的浇水行为亦包含其中”。今此亦对浇水行为区分，显示非法取水浇淋之广泛。谓“手中握水杯、脚踏澡盆与水槽浇水”等行为，亦以行法界别表现仅为非法取水之浇淋。谓“非法浇水”，即使是自营之挖坑等行为，亦须持守，不应聚集非法行为，仅非非法行为参与部分亦须聚合，不能只视为非法之字义。说到「合法浇水」，即依规范合理浇水，故以往旧叶纸储水等亦视为凝聚。以镐等器具插土，再手持器具于位显现，此谓“光亮”等意。
Mahāpaccarivādamhi patiṭṭhapetukāmo pacchā vadati. Vanatthāyāti idaṃ keci ‘‘vatatthāyā’’ti paṭhanti, tesaṃ vatiatthāyāti attho. Akappiyavohārepi ekaccaṃ vaṭṭatīti dassetuṃ ‘‘na kevalañca sesa’’ntiādimāha. Yaṃ kiñci mātikanti sukkhamātikaṃ vā asukkhamātikaṃ vā. ‘‘Kappiyaudakaṃsiñcitu’’nti iminā ‘‘kappiyaudakaṃ siñcathāti vattumpi vaṭṭatī’’ti dasseti. Sayaṃ ropetumpi vaṭṭatīti iminā ‘‘ropehīti vattuṃ vaṭṭatī’’tipi siddhaṃ. Aññatthāya vā karontassāti vatthupūjādiatthaṃ karontassa. Kasmā na anāpattīti vatthupūjanatthāya ganthanādīsu kasmā na anāpatti. Anāpattiyevāti paṭivacanaṃ datvā idāni tameva anāpattibhāvaṃ dassetuṃ ‘‘yathāhī’’tiādi vuttaṃ. Tatthāti ārāmādiatthāya rukkharopane. Tathā vatthupūjanatthāyapi anāpattiyevāti ratanattayapūjanatthāyapi kappiyavohārena pariyāyādīhi ca ganthāpane anāpattiyevāti attho.
大咨议者欲立论反驳，后续言及。所谓林地用途者，亦有诠为“林地用途”的义理。非法浇水亦有部分适用之处，故有说不纯属非法之说法。所谓蓄水器皿，或净器皿，水浇水浇、浇灌等意悉具。谓“自我种植亦得许可”，此谓“种植”，语义成熟。也指他途之造作。例如为供养林地而制作的造作，有何过错故无犯戒。反在于供养造作如供植树木养护用水，皆依规定，无犯失。因求言其无犯失，特举“如是”，以昭示此理。因此，乃表明园林、供养等目的下，非法浇水与供养使用水之区别。供养使用水是非法浇水之例外且无犯。
‘‘Tathā vatthupūjanatthāyā’’ti hi sāmaññato vuttepi ‘‘yathā hi tattha kappiyavohārena pariyāyādīhi cā’’ti vuttattā kappiyavohārādīhi ganthāpane eva anāpatti viññāyati, na sayaṃ ganthane, teneva paro sayaṃ ganthanampi kasmā na vaṭṭatīti codento ‘‘nanu cā’’tiādimāha. Yathā ārāmādiatthaṃ kappiyapathaviyaṃ sayaṃ ropetumpi vaṭṭati, tathā vatthupūjanatthāya sayaṃ ganthanepi kasmā na vaṭṭatīti codakassa adhippāyo. Vuttantiādi ācariyassa parihāro. Atha ‘‘na pana mahāaṭṭhakathāya’’nti kasmā vadati. Mahāpaccariādīsu vuttampi hi pamāṇamevāti nāyaṃ virodho, mahāaṭṭhakathāyaṃ avuttampi tattheva vuttena saṃsanditvā pamāṇamevāti patiṭṭhāpetuṃ vuttattā. Taṃ kathanti maññeyyāsīti sambandho. Mahāaṭṭhakathāyañca kappiyaudakasecanaṃ vuttaṃ, taṃ kathanti etthāyamadhippāyo. Kiñcāpi mahāaṭṭhakathāyaṃ ārāmādiatthāya kappiyapathaviyaṃ sayaṃ ropanaṃ na vuttaṃ, kappiyaudakassa pana sayaṃ siñcanaṃ vuttameva, tasmā yathā ārāmādiatthāya kappiyaudakaṃ sayaṃ siñcitumpi vaṭṭati, tathā vatthupūjanatthāya sayaṃ ganthanampi kasmā na vaṭṭatīti. Tampi na virujjhatīti yadetaṃ ārāmādiatthāya sayaṃ ropanaṃ kappiyaudakasiñcanañca vuttaṃ, tampi na virujjhati. Kathaṃ taṃ na virujjhatīti āha ‘‘tatrahī’’tiādi. Etaṃ vuttanti mālāvacchaṃ ropentipi ropāpentipi siñcantipi siñcāpentipīti etaṃ vuttaṃ. Aññatra pana pariyāyo atthīti ‘‘mālāvacchaṃ ropentipi ropāpentipi siñcantipi siñcāpentipī’’ti kulasaṅgahatthāya ropanasiñcanaṃ sandhāya vuttattā tato aññatra ārāmādiatthāya mālāvaccharopane pariyāyo atthi. Tattha pariyāyaṃ idhaca pariyāyābhāvaṃ ñatvāti tattha ‘‘mālāvacchaṃ ropentī’’tiādīsu ‘‘mālāvaccha’’nti visesavacanasabbhāvato pariyāyaṃ, idha ‘‘ganthentī’’tiādīsu tathāvidhavisesavacanābhāvato pariyāyābhāvañca ñatvā.
“如是为了供养目的”，虽为通例说法，但谓“因非法浇水等原因，配合相关规定下造作，实在施工行为中，非法浇水无犯戒，非论施工整体也不被视为违法”，对此反驳言“难以同意”，已提出异议。从种植林园本身即生合法责任，故种植之行为自然适用。同样供养用具之缝合行为亦不可违反规则。此乃尊师的辩护语句。继而“非大注疏上”，彼处虽亦有相关论述，非矛盾。注疏中亦赞同规范的测定，若言矛盾，应理解其相关性。故此与大注疏论说的关联亦终得明示。果注疏未及林园种植行为上说种植，仅说非法浇水，故凡林园用水之供养浇水法，自宜被视作无犯。故对此，持正不相违之义。何以不违背？答曰，因林园种植和供养浇水均有论述，故不违。但凡林园种植亦浇水，亦属无犯。因此，毫无违反。为何不违？曰，此句“此处即……”谓对各种“插”、“种”、“浇”、“灌”的行为皆属解释，此为明示。唯于“插者”，“种者”等词，鉴于无其他释义，故无疑义。
Nanu ca yathā ‘‘ganthentī’’ti sāmaññato vuttattā pariyāyo na labbhatīti yassa kassaci atthāya sayaṃ ganthanaṃ na vaṭṭati, evaṃ ‘‘ganthāpentī’’ti sāmaññato vuttattā pariyāyena ganthāpanampi na vaṭṭatīti āpajjati. Evañca sati parato ‘‘evaṃ jāna, evaṃ kate sobheyya, yathā etāni pupphāni na vikiriyanti, tathā karohītiādinā kappiyavacanena kāretuṃ vaṭṭatī’’ti idaṃ virujjhatīti? Na virujjhati, pariyāyena hi kārāpanaṃ ganthāpanameva na hoti, tasmā yathāvuttanayena pariyāyato kārāpanaṃ vaṭṭati. Sabbaṃ vuttanayeneva veditabbanti heṭṭhā vuttaṃ vinicchayameva saṅkhepato nigameti. Haraṇādīsu kasmā anāpattīti vatthupūjanatthāya haraṇādīsu kasmā anāpatti. Kulitthiādīnaṃ atthāya haraṇatoti kulitthiādīnaṃ haraṇassa tattha vuttattāti adhippāyo. Tenevāha ‘‘haraṇādhikāre hī’’tiādi. Mālanti pupphadāmaṃ. Mañjarī viyāti kusumamañjarī viya. Hārasadisanti muttāhārasadisaṃ.
但谓“施缝者”等常规语句中，若无其他义理，即既无其他释义。故言无异议，亦推断凡缝合行为不应异议。复依此“如此知识，如此实施，方能美丽，花朵不凋谢为法”，以此合法词令令行施作，当无违犯。然则不违否？谓不违。因善恶义外作施缝行动仍为合法，故以广义释义说服。凡在夺取等法中，何故无犯？以供养用具等偷盗中，无犯义理。因盗窃等实由本文义理含摄，无犯亦属理趣。故有言“盗窃之正确权限为若干”，此为论述。谓“花序”即花堆；“花蕾”如同花序花蕾；“花环之类”谓鲜花环饰如意等意也。
Pācittiyañceva dukkaṭañcāti pathavīkhaṇanapaccayā pācittiyaṃ, kulasaṅgahapaccayā dukkaṭaṃ. Akappiyavohārenāti ‘‘idaṃ khaṇa, idaṃ ropehī’’tiādiakappiyavohārena. Dukkaṭamevāti kulasaṅgahapaccayā dukkaṭaṃ. Ubhayatthāti kappiyākappiyapathaviyaṃ. Sabbatthāti kulasaṅgahaparibhogaārāmādiatthāya ropite. Dukkaṭampīti na kevalaṃ pācittiyameva. Kappiyenāti kappiyena udakena. Tesaṃyeva dvinnanti kuladūsanaparibhogānaṃ. Dukkaṭanti kulasaṅgahatthāya sayaṃ siñcane kappiyavohārena akappiyavohārena vā siñcāpane ca dukkaṭaṃ, paribhogatthāya pana sayaṃ siñcane akappiyavohārena siñcāpane ca dukkaṭaṃ. Āpattibahulatā veditabbāti ettha sayaṃ siñcane dhārāpacchedagaṇanāya āpattigaṇanā veditabbā. Siñcāpane pana punappunaṃ āṇāpentassa vācāya vācāya āpatti, sakiṃ āṇattassa bahūnaṃ siñcanepi ekāva.
所谓应悔过与恶行，依地种差别而言，应悔过乃因践踏土地而生，恶行为因共结宗族而起。所谓不合法头面，即『此时此刻，当即脱离』等不合法之语。恶行者，因共结宗族而生之恶行也。所谓双重义者，指合法与不合法之地。所谓普遍性，是指因共结宗族使用圃园诸类之义植种。所谓恶行，并非惟指应悔过一端。所谓合法，即指合法之水。两者有别，是指因恶行共结地之恶员，也即自洒合法水或不合法水而成其恶，施用时亦是自洒合法水则无罪，自洒不合法水即成恶。应知此处所谓过失多指自洒之断流而尚数过失之义。施洒时若反复多次言语警告，则若再洒的确多次，则以一次过失计。
Dukkaṭapācittiyānīti kulasaṅgahapaccayā dukkaṭaṃ, bhūtagāmapātabyatāya pācittiyaṃ. Aññatthāti vatthupūjādiatthāya ocinane. Sakiṃ āṇattoti akappiyavohārena āṇatto. Pācittiyamevāti akappiyavacanena āṇattattā pācittiyaṃ. Kappiyavacanena pana vatthupūjādiatthāya ocināpentassa anāpattiyeva.
所谓恶行与应悔过，是共有结宗族之因方生之恶，因践踏田地之因方生之应悔过。别义者，是指因衣服供养等使衣服污损之意。所谓自损者，即因不合法言语而受损害。应悔过者，因不合法言语被受损灾而应悔过。以合法话语奉献衣服等者，则不受损害，无罪。
Ganthanena nibbattaṃ gantimaṃ. Esa nayo sesesupi. Na vaṭṭatīti kulasaṅgahatthāya vatthupūjādiatthāya vā vuttanayena karontassa ca kārāpentassa ca dukkaṭanti attho. Purimanayenevāti ‘‘bhikkhussa vā’’tiādinā vuttanayena. Dhammāsanavitāne baddhakaṇṭakesu pupphāni vijjhitvā ṭhapentīti sambandho. Uparūpari vijjhitvā chattasadisaṃ katvā āvuṇanato ‘‘chattātichattaṃ viyā’’ti vuttaṃ. ‘‘Kadalikkhandhamhī’’tiādinā vuttaṃ sabbameva sandhāya ‘‘taṃ atioḷārikamevā’’ti vuttaṃ, sayaṃ karontassa akappiyavacaneneva kārāpentassa ca dukkaṭamevāti attho. Pupphavijjhanatthanti vuttattā pupphāni vijjhituṃyeva kaṇṭakaṃ bandhituṃ na vaṭṭati, pupphadāmādibandhanatthaṃ pana vaṭṭati. Kaṇṭakampi bandhituṃ na vaṭṭatīti ca idaṃ aṭṭhakathācariyappamāṇena gahetabbaṃ. Pavesetuṃ na vaṭṭatīti vuttattā pupphacchidde apavesetvā uparūpari ṭhapetuṃ vaṭṭati. Jālamayaṃ vitānaṃ jālavitānaṃ. Nāgadantakampi sacchiddakaṃyeva gahetabbaṃ. Pupphapaṭicchakaṃ daṇḍādīhi katapupphādhāraṇaṃ, tampi sacchiddameva idha vuttaṃ. Asokapiṇḍiyāti asokapupphamañjarikāya. ‘‘Dhammarajju nāma cetiyaṃ vā bodhiṃ vā pupphapavesanatthaṃ āvijjhitvā baddharajjū’’ti mahāgaṇṭhipade majjhimagaṇṭhipade ca vuttaṃ, tasmā tathābaddhāya rajjuyā cetiyassa ca antare pupphāni pavesetuṃ vaṭṭatīti viññāyati. Gaṇṭhipade pana ‘‘dhammarajjunti sithilaṃ vaṭṭikaṃ rajjuṃ katvā bodhiṃ vā cetiyaṃ vā parikkhipitvā dhammāsane vā lambitvā tattha pupphāni pavesentī’’ti vuttaṃ, tasmā sithilavaṭṭikāya rajjuyā antarepi pupphāni pavesetuṃ vaṭṭatīti viññāyati, vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ. Ubhayatthāpi panettha nevatthi virodhoti amhākaṃ khanti.
所谓结集法则而安稳行止。此法理亦适用于其他各项。所谓不旋转者，指因共结宗族之手段，因衣服供养诸义或因说颂语而施行或帮助供养，即因不正确言辞造成的恶行。所谓先前所言者，即指发放花朵于佛座或宝盖之间，所言“斗过宝盖”等，或言诸花皆因被束缚成一束，是一种大法则。又言“荆棘丛”等，指花朵不可用于扎刺，却可用于花束束缚，称此为佛音注释规则。亦言“不可进入”，意即花朵移去后，方可进入佛座。所谓花环束缚，指蛛网状的饰品。即便是如“龙牙”等坚硬物体，用绳索绑缚亦属可取。花环的连结部分由棍棒制成，亦属可取。所谓无忧树之花，即无忧树花束。据大结处律名经说，称“法绳”为供养佛塔或觉树插花用绳，故此花环间应可置入花朵。结之处律云称“法绳”为松软的绳索连接佛塔及佛座，故此松软绳索之间尚可置花朵，故应辨察合宜。此二义间无冲突，实为我等容忍。
Matthakadāmanti dhammāsanādimatthake lambakadāmaṃ. Pupphehi veṭhentīti pupphadāmena veṭhenti. Tesaṃyevāti uppalādīnaṃyeva. Vākena vā daṇḍakena vāti visuṃ acchinnena pupphasahiteneva vākena vā daṇḍakena vā. Khandhe ṭhapitakāsāvassāti khandhe ṭhapitasaṅghāṭiṃ sandhāya vuttaṃ. Tañhi tathā bandhituṃ sakkā bhaveyya. Imināva aññampi tādisaṃ kāsāvaṃ vā vatthaṃ vā vuttanayena bandhitvā tattha pupphāni pakkhipituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ. Aṃsabhaṇḍikaṃ pasibbake pakkhittasadisattā veṭhimaṃ nāma na jātaṃ, tasmā sithilabandhassa antarantarā pakkhipituṃ vaṭṭatīti vadanti.
所谓顶戴者，意指佛座等设施之顶部系带装饰。所谓插花，指以花枝穿插。上述皆指莲花之类。以言语或棍棒为工具者，亦皆可，或者以碎花相掺杂，皆属可。所谓置于衣上之痕迹，是指随衣置衣盖之痕迹。此处亦说若能以此方法系结，则他物亦能以类似方法系结，毕竟可依此规则将花朵插入其中为宜。所谓带刺枝条插花之类的物品，不是传说中所谓以松软绑缚而成之插花器，因此可遵口诀以不用刺枝扎刺。花开不可进入者，指花被折断后不可入内，但剪花后与其他花联结可进入。花环及其碎片为络索状。用绳索之物连结，如龙牙等坚实物体，亦可取。花环托以棍棒制，称为花串承托，此处亦属可取。无忧花束，即无忧树花串。律中说“法绳”名的系带，用以插花供塔或觉树，因而花环间可置花。律中称“法绳”为松软绳索，系于佛塔或佛座之间，同样花可置其中。世尊律语有明说，应以松软之法绳为须，故对两种说法可视为相成，应灵活恰当应用。两者并无冲触，我等态度宽容。
Pupphapaṭeca daṭṭhabbanti pupphapaṭaṃ karontassa dīghato pupphadāmassa haraṇapaccāharaṇavasena pūraṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Tiriyato haraṇaṃ pana vāyimaṃ nāma hoti, na pūrimaṃ. Purimaṭṭhānaṃ atikkāmetīti ettha ‘‘aphusāpetvāpi atikkāmentassa āpattiyevā’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. ‘‘Purimaṭṭhānaṃ atikkāmetī’’ti avisesena vuttattā taṃ yuttaṃ. Keci pana ‘‘aññamaññaṃ aphusāpetvā anekakkhattuṃ parikkhipituṃ vaṭṭatī’’ti vadantīti vuttaṃ, tattha kāraṇaṃ na dissati. Bandhituṃ vaṭṭatīti puppharahitāya suttakoṭiyā vākakoṭiyā vā bandhituṃ vaṭṭati. Ekavāraṃ haritvā vā parikkhipitvā vāti idaṃ pubbe vuttacetiyādiparikkhepaṃ pupphapaṭakaraṇañca sandhāya vuttaṃ, tasmā cetiyaṃ vā bodhiṃ vā parikkhipantena ekavāraṃ parikkhipitvā purimaṭṭhānaṃ sampatte aññassa dātabbaṃ, tenapi ekavāraṃ parikkhipitvā tatheva kātabbaṃ. Pupphapaṭaṃ karontena ca ekavāraṃ haritvā aññassa dātabbaṃ, tenapi tatheva kātabbaṃ. Sacepi dveyeva bhikkhū ubhosu passesu ṭhatvā pariyāyena haranti, vaṭṭatiyevāti vadanti.
所谓顶戴，意指佛座等设施之顶部装饰。插花者，是以花为工具插入，诸如莲花等。如言以言语或棍棒为器，则碎花及其他均可。所谓衣上刻痕，是指衣盖置于膊上的意思。因而佛音注云，若能依此方法进行结束，则其他类似的衣物或布类均可用此法结上并插入花朵，已成定论。所谓弦索形态、飞扬型等装饰，未见前例，因此称不中用，故应以松软结缚插花为要。用于插花的上述装饰，若已折断，可在插花装置上用于顶戴部位。通常称上部装饰为络索或网状。亦说龙牙形状的亦可取。以棍棒等做成的花支承架，亦属可取。无忧花即无忧树花串。佛律中说“法绳”为佛塔或觉树插花用绳，故应允许插入花朵。律中亦说“法绳”以松软绳索系结佛座及佛塔，上面亦可置花。因论师以此量度不同说法，指导灵活取舍。插花及顶戴用绳索若被折断，可多次重复插放，佛经中有此规定。因此应一次携带花环，分次插入为宜。凡持花环插花者，若有人两人轮流持花，亦属允许。
Pūritanti dīghato pasāraṇavasena pūritaṃ. Vāyituṃ na labhatīti dīghato pasārite tiriyato haraṇaṃ vāyanaṃ nāma hotīti ekavārampi pupphaguṇaṃ tiriyato harituṃ na vaṭṭati. Pupphāni ṭhapentenāti aganthitāni pākatikapupphāni ṭhapentena. Pupphadāmaṃ pana pūjanatthāya bhūmiyaṃ ṭhapentena phusāpetvā vā aphusāpetvā vā diguṇaṃ katvā ṭhapetuṃ na vaṭṭatīti vadanti. Ghaṭikadāmaolambakoti ante ghaṭikākārayutto yamakadāmaolambako. Ekekaṃ pana dāmaṃ nikkhantasuttakoṭiyāva bandhitvā olambituṃ vaṭṭati, pupphadāmadvayaṃ saṅghaṭitukāmenapi nikkhantasuttakoṭiyāva suttakoṭiṃ saṅghaṭituṃ vaṭṭati. Aḍḍhacandākārena mālāguṇaparikkhepoti aḍḍhacandākārena mālāguṇassa punappunaṃ haraṇapaccāharaṇavasena pūretvā parikkhipanaṃ. Teneva taṃ pūrime paviṭṭhaṃ, tasmā etampi aḍḍhacandākāraṃ punappunaṃ haraṇapaccāharaṇavasena pūritaṃ na vaṭṭati. Ekavāraṃ pana aḍḍhacandākārena mālāguṇaṃ harituṃ vaṭṭatīti vadanti. Pupphadāmakaraṇanti ettha suttakoṭiyaṃ gahetvāpi ekato kātuṃ na vaṭṭatīti vadanti. Geṇḍukakharapattadāmānaṃ paṭikkhittattā celādīhi katadāmampi na vaṭṭati akappiyānulomattāti vadanti.
所谓填满，是指长长地铺展拥塞。所谓不能吹动，意指长铺扎装插花法，正面无法吹送花料，故仅能由一面进行。所谓越过正面，是指律文中称不应逾越首面之规定。此处说“即使未折断而越过，亦属过失”，此条于三大结处经中有明说。因说“不可逾越首面”为特定规定，故此条文合理。也有人说“相互间多次未折断地抛掷花瓣亦可”，但无明确原因。所谓扎结，应依众经正法，束花时不允许散乱。所扎花材不应过多。称花桶挂饰，即形如瓶子容器带系状花环。每束花挂饰可依经律分开束结。欲制花环两端可用瓶状挂钩挂接。半月形花环品质抛掷，是指反复多次吹送填充半月形花环。如此反复充填，正面已开启，故不可反复充填。积累半月形花环，但不可多次反复填充。一次填入半月形花环尚可。所谓插花器具，是指即使持着花篓，也不能一次全面完成作业。有传云未能依律法次序行，故此不可。
‘‘Lāsiyanāṭakaṃnāṭentī’’ti vatvā tameva pariyāyantarena dassetuṃ ‘‘recakaṃ dentī’’ti vuttaṃ, abhinayaṃ dassentīti attho, attano adhippāyaṃ pakāsetvā ‘‘evaṃ naccitabba’’nti paṭhamaṃ uṭṭhahitvā naccanākāraṃ dassentīti vuttaṃ hoti. Keci pana ‘‘mukhe aṅguliyo pakkhipitvā saddaṃ karontā cakkamiva attānaṃ bhamayamānā recakaṃ denti nāmā’’ti vadanti. Ekekāya pantiyā aṭṭha aṭṭha padāni assāti aṭṭhapadaṃ. ‘‘Aṭṭhāpada’’ntipi paṭhanti. Dasapadepi eseva nayo. Padānīti ca sāriādīnaṃ patiṭṭhānaṭṭhānāni. Dasapadaṃ nāma dvīhi pantīhi vīsatiyā padehi kīḷanajūtaṃ. Ākāseyeva kīḷantīti ‘‘ayaṃ sārī asukapadaṃ mayā nītā, ayaṃ asukapada’’nti kevalaṃ mukheneva vadantā ākāseyeva jūtaṃ kīḷanti. Jūtaphalaketi jūtamaṇḍale. Pāsakakīḷāya kīḷantīti pāsakaṃ vuccati chasu passesu ekekaṃ yāva chakkaṃ dassetvā katakīḷanaṃ, taṃ vaḍḍhetvā yathāladdhaekakādivasena sāriyo apanentā upanentā ca kīḷanti. Ghaṭena kīḷā ghaṭikāti eke.
云『在剧中作戏』，即以此替换之法，称为『吐字』，即演出动作也。此意谓说者展现自己主张，先起身教诲说『应如此而舞』，以示舞蹈形态。然有人言『口中指头弹动发声，如同眼睛威吓自身，名为吐字』。每句诗行八个字称为八句诗，称为“八步”。即读作“八步”。十句诗亦同。所谓“步”即五音开端的基础。所谓十句诗，由两行，共二十字，包含假音之合。犹如空间中玩耍，谓“这诗是由我引出，此为假音”，仅用口称，宛如在空中作游戏。所谓“游戏叶”即游戏之圈。用六根弦为游戏所称，彼此弹奏后相继加增，依序加入等种游戏，持弦者携带、引导游戏。盖玩器称作罐，戏具曰罐器，个别者也。
Mañjaṭṭhiyā vāti mañjaṭṭhirukkhasāraṃ gahetvā pakkakasāvaṃ sandhāya vadati. Salākahatthanti tālahīrādīnaṃ kalāpassetaṃ adhivacanaṃ. Bahūsu salākāsu visesarahitaṃ ekaṃ salākaṃ gahetvā tāsu pakkhipitvā puna taṃyeva uddharantā salākahatthena kīḷantīti keci. Paṇṇena vaṃsākārena katā nāḷikā paṇṇanāḷikā. Tenevāha ‘‘taṃ dhamantā’’ti. Pucchantassa mukhāgataṃ akkharaṃ gahetvā naṭṭhamuṭṭhilābhālābhādijānanakīḷā akkharikātipi vadanti. Hatthisminti nimittatthe bhummaṃ, hatthinimittasippeti attho. Assasmintiādīsupi eseva nayo. ‘‘Usseḷenti apphoṭentī’’ti dvinnaṃ padānaṃ attho pākaṭoyevāti na vutto. Tattha usseḷentīti mukhena usseḷanasaddaṃ pamuñcanti, mahantaṃ katvā abyattasaddaṃ pavattentīti attho. ‘‘Ajānaṃ saññaṃ dentā ajapālakā viya mukhena vātaṃ nicchārentā sukhumaṃ abyattanādaṃ pavattentī’’tipi vadanti. Apphoṭentīti bhujahatthasaṅghaṭṭanasaddaṃ pavattenti, vāmahatthaṃ ure ṭhapetvā dakkhiṇena pāṇinā tattha tāḷanena saddaṃ karontīti attho. Mukhaḍiṇḍimanti mukhabheriyā etaṃ adhivacanaṃ.
风吹者以树叶枝干为标，拿起如扇形的扇子，予以摇动而言。所谓杖手，乃棕榈等树枝叶之集体名称。诸多杖中无特者，取一杖于众中予以抛掷，继而重复此举，称为“杖手游戏”。用叶制管称作叶管。所谓竹管叶管。说曰“吹奏此物”。问者视之为口轮游戏的收获，歌唱时辩别得失，称此种游戏为歌舞门类。象以足为标志称地，称为象标技艺。诸如马等亦是同理。所谓喷溢，指两字合义明显，未曾言明。其谓喷溢，即口发出喷吐音声，作大声或持续不绝乎。而“不了解之象意，即如呼吸者，以口吹出微妙异常之声音”为喻。所谓破裂，指由手臂合击导致声音。左手放肩膀，右手拍击，发出棕榈叶声，是名。其中口轮为口鼓，此名于此而得。
§432
432.Pasādāvahenāti pasādajananakena. Abhikkamanaṃ abhikkantanti āha ‘‘gamanenā’’ti. Paṭikkamanaṃ paṭikkantaṃ. Nivattanenāti nivattimattaṃ dasseti. Nivattetvā pana gamanaṃ gamanameva. Abhimukhaṃ lokitaṃ ālokitanti āha ‘‘purato dassanenā’’ti. Ito cito ca dassanenāti anudisāpekkhanaṃ dasseti. Yaṃdisābhimukho gacchati tiṭṭhati nisīdati, tadabhimukhaṃ pekkhanaṃ ālokitaṃ, tadanugatadisālokanaṃ ‘‘vilokita’’nti hi vuccati. Aññānipi heṭṭhā upari pacchato pekkhanavasena olokitaullokitāpalokitāni nāma honti. Tāni pana na samaṇasāruppāni appasādāvahāni, tenevettha ālokitavilokitāneva gahitāni. Tesanti samāse guṇībhūtānipi pabbāni parāmasati. ‘‘Pabbasaṅkocanenā’’ti hi vuttattā pabbāni tattha guṇībhūtāni saṅkocanassa padhānattā. Satisampajaññehīti sātthakatādipariggāhikāya satiyā tathāpavattasampajaññena ca samantato pakārehi, pakaṭṭhaṃ vā savisesaṃ jānātīti sampajāno, tassa bhāvo sampajaññaṃ. Tathāpavattañāṇassetaṃ adhivacanaṃ. Abhisaṅkhatattāti sammā pavattitattā. Heṭṭhākhittacakkhūti khandhaṃ anāmetvāva adhokhittacakkhu. Khandhaṃ nāmetvā hi heṭṭhāvalokanaṃ na samaṇasāruppaṃ. ‘‘Okkhittacakkhū’’ti ca iminā yugamattadassitā vuttā.
432.所谓令心欢喜者，即因生起欢喜之意。前进叫做前往。退回称为返回。说退回时，乃表示返回之意。之前进仍是前行。面向表明观看，谓‘前方显现视线’。又言‘此处来去’表示观察方向。谓行者行走、站立、坐下，皆面向观望，依次观察称为“视察”，此名曰‘观看’。亦有他者从下上、上下、后方视察者，称作观察、俯视、仰视。然此类视察非比库所类的憨慢，故视察之中包含安慰意识。彼等视中含有兴奋，称为‘兴奋缩合’。所谓念觉知，即以念、正知等含义表示主体知觉状态，谓通晓详尽，谓有觉察，此即觉知之义。所谓通晓之见，表明确实发生。所谓下瞻眼，即无名称聚合，非比库平庸。谓“放眼者”亦用此以表明视野大小。
Bondoti lolo mandadhātukoti attho. Bhakuṭiṃ katvāti bhamukabhedaṃ katvā. Sākhalyena yuttāti ‘‘tattha katamaṃ sākhalyaṃ? Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā’’tiādinā (dha. sa. 1350) nayena vuttasākhalyena samannāgatā, muduvacanāti attho. Nelāti elaṃ vuccati doso, nāssā elanti nelā, niddosāti attho. Kaṇṇasukhāti byañjanamadhuratāya kaṇṇānaṃ sukhā, sūcinā vijjhanaṃ viya kaṇṇasūlaṃ na janeti. Dānanibaddhānīti nibaddhadānāni.
言笨拙即指呆滞迟钝的本性。将面颊挤破比喻如同蜜蜂蛰刺。谓“何谓粗率”，即指‘此话虽口快，却令耳悦’等，乃此类比喻，彰显话语的和悦性。所谓‘荆棘’即指刺，反义意。‘耳悦’即指因音韵甜美令耳舒适，如针刺之痛不生。所谓‘与施相关’，即指相关互属、各种给予行为。
‘‘Sāriputtamoggallāne āmantesī’’ti vatvā ‘‘gacchatha tumhe sāriputtā’’ti vacanato ‘‘sāriputtā’’ti idaṃ ekasesanayena vuttanti ayamattho pākaṭoyevāti na vutto. ‘‘Sāriputtā’’ti hi idaṃ ekasesanayena vuttaṃ virūpekasesassapi icchitattā, tenevettha bahuvacananiddeso katoti. Saddhassa pasannassāti ratanattayassa saddhāya samannāgatassa tatoyeva ca pasannassa, kammaphalasaddhāya vā samannāgatattā saddhassa ratanattayappasādabahulatāya pasannassa.
云『告诫沙利佛摩诃迦罗』，言『你们去吧，沙利佛』此语之意，以单数形态来说，并无明显境界。所谓‘沙利佛’，是以单数形式而言，具有排除反对之意义，故此表达为复数。欢喜正信者，即对宝物坚定的信心具备纯净喜悦。此种信心对所依诸法坚定，在修行中分别信足，因信力使心坚固，即是称为信心满溢且喜悦。
§433
433.Āpattiṃ ropetabbāti kuladūsakakammena āpannāpattiṃ ropetabbā. Tasmiṃ vihāreti bahigāme vihāraṃ sandhāya vuttaṃ. Antogāme vihāro pana ‘‘tasmiṃ gāme na vasitabba’’nti imināva saṅgahito gāmaggahaṇeneva gahitattā. ‘‘Tasmiṃ vihāre’’ti vacanato tassa gāmassa sāmantā aññasmiṃ vihāre vasituṃ vaṭṭati. Sāmantagāme piṇḍāya na caritabbanti tasmiṃ vihāre vāsassa paṭikkhittattā yadi tattha vasati, tena sāmantagāmepi piṇḍāya na caritabbanti adhippāyo. Tasmiṃ gāme piṇḍāya na caritabbanti yasmiṃ gāme kuladūsakakammaṃ kataṃ, tasmiṃ gāme na caritabbaṃ. Yasmiñhi gāme vā nigame vā kuladūsakakammaṃ kataṃ, yasmiñca vihāre vasati, neva tasmiṃ gāme vā nigame vā carituṃ labbhati, na vihāre vasituṃ. Sāmantavihāre vasantena pana sāmantagāme carituṃ vaṭṭati tattha vāsassa appaṭikkhittattā.
433.谓应植入过失者，即因家族不善业所感之过失需植入。说彼处在乡外静居，而在乡内诸处不可居住。乡内静处者，言『此乡中不可居住』，因由乡中不净业合成故。所谓乡外静处，俗语为‘乡外所居处’。乡中不应作乞食步行，坐于该处即为违背规矩。若宿于此，则乡内亦不可乞食。故此处断除宿处，则乡中亦不能乞食。若于乡镇有不善家族业者，人员亦不应居住该处。且若居乡镇静处，则乡镇亦不可乞食。唯乡外静处宿者，得在乡中乞食，因宿处未被限制。
§435
435.Aṭṭhārasavattānīti ‘‘na upasampādetabbaṃ, na nissayo dātabbo, na sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo, na bhikkhunovādakasammuti sāditabbā, sammatena bhikkhuniyo na ovaditabbā, yāya āpattiyā saṅghena pabbājanīyakammaṃ kataṃ hoti, na sā āpatti āpajjitabbā aññā vā tādisikā tato vā pāpiṭṭhatarā, kammaṃ na garahitabbaṃ, kammikā na garahitabbā, na pakatattassa bhikkhuno uposatho ṭhapetabbo, na pavāraṇā ṭhapetabbā, na savacanīyaṃ kātabbaṃ, na anuvādo ṭhapetabbo, na okāso kāretabbo, na codetabbo, na sāretabbo, na bhikkhūhi sampayojetabba’’nti evamāgatāni aṭṭhārasa vattāni.
第435条十八条行为即是说：「不应受具足戒，不应托付财物，沙玛内拉不可被照顾，比库尼不得授意俗务，受尊敬的比库尼不可被指令，那由过失而由僧团开展的出家仪式，不应使犯此过失，其他类似或更严重的过失，也不可被容忍，涉及戒律的行为不可被姑息，行戒者亦不可被姑息，不应为已出家的比库尼设定新的守斋日，不可设立检点日，不可做许可，亦不可设立同意，不可发起询问，不可催促，不可提醒，不可由比库们纠正。」如是等十八种行为即为本条所说十八条。
Assajipunabbasukappadhānā assajipunabbasukāti vuttā sahacaraṇañāyena. Anulomapaṭipadaṃ appaṭipajjanatāyāti yathāpaññattasammāvattasaṅkhātaṃ anulomapaṭipadaṃ appaṭipajjanatāya, yena vattena ciṇṇena saṅgho anulomiko hoti, tasmiṃ avattanatoti vuttaṃ hoti. Na pannalomā hontīti patitalomā na honti, anukūlavuttino na hontīti attho. Nittharaṇamaggaṃ na paṭipajjantīti anulomavattasaṅkhātaṃ nittharaṇūpāyaṃ na paṭipajjanti, yena vattena ciṇṇena sāpattikabhāvato nittiṇṇā honti, tasmiṃ nittharaṇakavattasmiṃ na vattanti, āpattivuṭṭhānatthaṃ turitaturitā chandajātā na hontīti vuttaṃ hoti. Dasahi akkosavatthūhīti jātināmagottakammasippaābādhaliṅgakilesaāpattihīnasaṅkhātehidasahi akkosakāraṇehi. Chandagāmitā pāpentītiādīsu ya-kāro ‘‘sayaṃ abhiññā’’tiādīsu viya luttaniddiṭṭhoti āha ‘‘chandagāmitāyapi pāpentī’’tiādi. Tesanti assajipunabbasukānaṃ gaṇapāmokkhānaṃ.
关于阿沙基比库尼的第一段造业即其发心称为阿沙基比库尼，为同伴称谓。所谓顺正次第，是指如规定的和合律语所称的顺正次第及违犯，即由此名言来立意：借由同意而使僧团成为顺正，因此谓之为“非违逆”。所谓不顺逆，即非倒置、不反叛，多指非法之意。所谓不从正道者，意指未遵循顺正次第完成出家仪式，未得终止之法。所谓果报终结之道未行者，不具应断灭之条件，故谓“未行终止法”。而由过失引起迅速恶果则不是该理所说。所谓十恶缘起，是指因所出生、其族属、所从业、行为、障碍、污秽、过错等，皆无不善所缘的集合体。所谓有意造作者才会遭果报，如大觉者之意于诸如“自证如实”等场合中所说：“亦会有有意造作。”此即所述阿沙基比库尼造业群体的概称。
§436-437
436-437. Nigamassa apākaṭattā taṃ dassetuṃ ‘‘tatthā’’tiādimāha. Parasantakaṃ deti, dukkaṭamevāti vissāsaggāhena parasantakaṃ gahetvā dentaṃ sandhāya vuttaṃ. Tañca kho vatthupūjanatthāyāti mātāpitūnampi dentena vatthupūjanatthāya eva dātabbanti dasseti. ‘‘Maṇḍanatthāya pana sivaliṅgādipūjanatthāyāti ettakameva vuttattā imaṃ vikkiṇitvā jīvikampi kappessantīti mātuādīnaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti. Kassacipīti ñātakassa aññātakassa vā kassacipi. Ñātisāmaṇerehevāti anucchavikattā vuttaṃ. Sampattānaṃ sāmaṇerānaṃ upaḍḍhabhāgaṃ dātuṃ vaṭṭatīti saṅghikassa lābhassa upacārasīmagatānaṃ sāmaṇerānampi santakattā tesampi upaḍḍhabhāgo labbhatevāti katvā vuttaṃ. Cūḷakanti upaḍḍhabhāgatopi upaḍḍhaṃ. Catutthabhāgassetaṃ adhivacanaṃ.
第436-437条关于瓦萨过后赈施不明确，立意以「那里」为指示。谓为害人的赈施，指出因恶业所致的害人赈施，称为赈施时用来敬供佛舍利而为父母等献施的物品。又言为了装饰而敬香、花饰等，仅此等物质出售却依然维持生命，故称父母们可供与之。所谓某人或称亲人之意称为亲属。由于异类比库的接近，赈施得与僧团出入活动产生关系。谓出家初阶依比例所得份额，保留僧团利益所归，故赈施中包括此，新生比库也得分其份额，此称小份额，即第四分之一之约定称谓。
‘‘Sāmaṇerā…pe… ṭhapentī’’ti idaṃ vassaggena abhājiyaṃ sandhāya vuttaṃ. Tattha tatthāti magge vā cetiyaṅgaṇe vā. Dāpetuṃ na labhantīti sāmaṇerehi dāpetuṃ ananucchavikattā vuttaṃ. Na hi taṃ pupphadānaṃ nāma siyā. Yadi hi tathā āgatānaṃ tesaṃ dānaṃ pupphadānaṃ bhaveyya, sāmaṇerehipi dātuṃ na labbheyya. Sayamevāti sāmaṇerā sayameva. Yāgubhattādīni ādāyāti idaṃ bhikkhūnaṃ atthāya yāgubhattādisampādanaṃ sandhāya vuttattā ‘‘na vaṭṭatī’’ti avisesena vuttaṃ.
关于「沙玛内拉……设立」之语，是在瓦萨结束时间针对活动场所或者经堂等场合所设定的。谓给予不被视作得到的赈施，此为与沙玛内拉无关之赈施。因其不被允许，而设赈施并不适当。若此赈施名为花赠，非真实名前。若此赈施真正到达，当得之沙玛内拉亦不得摊分。谓亲自给予者，所谓沙玛内拉亲自收受之意。所谓粮食饮食等，是针对比库常用之食物而特别说明，谓不可妄以此类物品为其义。
Vuttanayenevāti mātāpitūnaṃ tāva haritvāpi harāpetvāpi pakkositvāpi pakkosāpetvāpi dātuṃ vaṭṭati, sesañātakānaṃ pakkosāpetvāva. Mātāpitūnañca harāpentena ñātisāmaṇereheva harāpetabbaṃ, itare pana yadi sayameva icchanti, vaṭṭatīti imaṃ pupphe vuttanayaṃ phalepi atidisati, tasmā phalampi mātāpitūnaṃ haraṇaharāpanādinā dātuṃ vaṭṭati, sesañātīnaṃ pakkosāpetvāva. Idāni ‘‘yo haritvā vā harāpetvā vā…pe… issaravatāya dadato thullaccaya’’nti imaṃ pupphe vuttanayaṃ phalepi saṅkhipitvā dassento ‘‘kulasaṅgahatthāya panā’’tiādimāha. Khīṇaparibbayānanti āgantuke sandhāya vuttaṃ. Phalaparicchedena vāti ‘‘ettakāni phalāni dātabbānī’’ti evaṃ phalaparicchedena vā. Rukkhaparicchedena vāti ‘‘imehi rukkhehi dātabbānī’’ti evaṃ rukkhaparicchedena vā. Paricchinnesupi rukkhesu ‘‘idha phalāni sundarāni, ito gaṇhathā’’ti vadantena kulasaṅgaho kato nāma hotīti āha ‘‘evaṃ pana na vattabba’’nti.
谓于父母赈施，譬如持送、寄赠、拜托等方式皆可施予，受赠者为其余亲属，给予寄托的亦应由父母及异类比库完成。诸如若他人愿意亲自奉献，自可给予，此即花赠的庄严含义所示。由此说明，施与果实亦可由父母代为赠与，其余亲属则通过拜托给予。现今如「由持送或寄送……」等语句将花赠与果实详细归纳，且以粗略方式示从属关系，谓花果赈施物品以原林木计算，赋予其施予界限。若其果实断落，则由受赠者采集并收受，否则不可。此说明“家族聚会期间不应有此类行为”，为预防不善事所设。
Rukkhacchallīti rukkhattaco. Tesaṃ tesaṃ gihīnaṃ gāmantaradesantarādīsu sāsanapaṭisāsanaharaṇaṃ jaṅghapesanikaṃ. Tenāha ‘‘gihīnaṃ dūteyyaṃ sāsanaharaṇakamma’’nti. Dūtassa kammaṃ dūteyyaṃ. Paṭhamaṃ sāsanaṃ aggahetvāpi…pe… pade pade dukkaṭanti idaṃ tassa sāsanaṃ ārocessāmīti iminā adhippāyena gamanaṃ sandhāya vuttaṃ, tassa pana sāsanaṃ paṭikkhipitvā sayameva kāruññe ṭhito gantvā attano patirūpaṃ sāsanaṃ āroceti, anāpatti. Pubbe vuttappakāranti ‘‘mama vacanena bhagavato pāde vandathā’’tiādinā vuttappakāraṃ sikkhāpade paṭhamaṃ vuttaṃ. Pakkamatāyasmāti idaṃ pabbājanīyakammavasena vuttaṃ. Puna pakkamatāyasmāti idaṃ pana pabbājanīyakammakatassa vattavasena vuttaṃ. Paṭhamasaṅghabhedasadisānevāti ettha aṅgesupi yathā tattha parakkamanaṃ, evaṃ idha chandādīhi pāpanaṃ daṭṭhabbaṃ. Sesaṃ tādisamevāti.
谓树木落叶，谓树冠之间落叶纷飞，对家中各户及附近村庄等地构成教法妨害，属粗糙烦扰事。故语曰「对家户使者是教法妨害行事」。此谓送使者的事。起初若得闻教法，即多处言说，谓此为其障碍。彼便违犯教法，仍持慈悲心，前往使其自身所代表之教法发扬。故被视为无过失。先前已讲之事称谓「以吾言为尊，礼拜世尊足」，是戒律中首次讲起。谓出家仪式属于出家规戒。谓再出家时，亦为出家规戒之事。谓初次团体分裂事迹，涉及各方如实发生越分越犯等恶行。其余亦依此类论述。
Kuladūsakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā. · 污家学处注释终了。
Nigamanavaṇṇanā结语注释。
§442
442. Paṭhamaṃ āpatti āpajjanaṃ etesanti paṭhamāpattikā. Tattakāni ahānīti paṭicchāditadivasato paṭṭhāya yāva ārocitadivaso, tāva divasapakkhamāsasaṃvaccharavasena yattako kālo atikkanto, tattakaṃ kālanti attho. Akāmena avasenāti ettha appaṭikammakatāya āpattiyā saggamokkhāvaraṇabhāvato anicchantenapi parivasitabbanti adhippāyo. Avhātabboti abbhānakammavasena pakkositabbo. Te ca bhikkhū gārayhāti ettha ye ūnabhāvaṃ ñatvā abbhenti, te bhikkhū ca garahitabbā sātisārā sadosā, dukkaṭaṃ āpajjantīti ayamattho pākaṭoyevāti na vutto. Sāmīcīti vattaṃ.
第一种过失称为始过失。所谓始过失者，是指自所隐藏之日（未被揭发之时）起，直到揭发之日止，所过之时间段，按日、半月或月的连续计算，超过了此时间段时，则称为时间已经届满。至于不愿意完成者，是指虽然为该过失已具备解脱天道与涅槃障碍之性质，但依然抱持不愿心而应当受到遣责的主观态度。所谓应被责备者，是说应当因其施行恶业行为而受斥责。这里说比库们『为难』，是指那些知晓自己有缺犯之人而仍投身于恶行者，比库们也应当加以斥责，因其行为增生恶业。此意既明且显，不需再作他说。所谓适当，即为当行之事。
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpaniyaṃ · 如是，于《律注·普端严》的《显明精义》中，
Terasakavaṇṇanā niṭṭhitā. · 十三集注释终了。