6. Pāṭihāriyakathā
6. Pāṭihāriyakathā6. 神变谈
Pāṭihāriyakathāvaṇṇanā神变谈之解释
§30
30. Idāni lokatthacariyāpariyosānāya cariyākathāya anantaraṃ lokatthānusāsanapariyosānaṃ pāṭihāriyaṃ dassentena kathitāya suttantapubbaṅgamāya pāṭihāriyakathāya apubbatthānuvaṇṇanā. Tattha suttante tāva pāṭihāriyānīti paccanīkapaṭiharaṇavasena pāṭihāriyāni. Iddhipāṭihāriyanti ijjhanavasena iddhi, paṭiharaṇavasena pāṭihāriyaṃ, iddhiyeva pāṭihāriyaṃ iddhipāṭihāriyaṃ. Itaresu pana ādissanavasena ādesanaṃ, anusāsanavasena anusāsanī. Sesaṃ vuttanayameva.
30. 现在，为了说明利益众生行为无余的行为说法，紧接着利益世间教化无余的神异说法，被阐释为经典前导的神异说与非初义之相应注释。其中经典中所称的神异，是指紧密相承之神异。所谓神异力，即具力能，也即神异力；以力能为能，以神异为异，即神异力。其他则以先导为训，或者以教导为训，余者不过是阐述而已。
Idhāti imasmiṃ loke. Ekaccoti eko poso. Iddhipāṭihāriyaniddeso heṭṭhā vuttatthoyeva. Nimittena ādisatīti āgatanimittena vā gatanimittena vā ṭhitanimittena vā katheti. Evampi te manoti evampi tava mano somanassito vā domanassito vā kāmavitakkādisampayutto vā. Api-saddo sampiṇḍanattho. Itthampi te manoti somanassitādito ekekavidhepi citte nānappakāraparidīpanaṃ. Itipi te cittanti itipi tava cittaṃ, imañca imañca atthaṃ cintayamānaṃ pavattatīti attho. Bahuṃ cepi ādisatīti cittato aññaṃ vā idañca idañca nāma ahosi bhavati bhavissatīti bahukampi katheti. Tatheva taṃ hoti, no aññathāti taṃ sabbampi yathā yathā kathitaṃ, tatheva hoti, aññathā na hoti.
此处称为『在此』即『在此世界』。或曰『某一』即某一事物。神异力的指出正是下面所说之义。所谓『以相为先导』，即依所到来的相、已去去的相、固定的相而言。如此，你的心亦如是，你的心可以是欢喜的、忧愁的，可以是夹杂欲念等念头的。又声音相合之意。你心亦如是，欢喜忧愁等各式不同类型的心，灯烛般分别显照。所谓此即心，此即你的心，现在此刻此义被思惟而起。若多说『以相为先导』，即从心起彼此、此此关系，存在、将存之意如此称说。正因为如此，是真实状况，没有别的可能，凡所讲说如是，真实无异。
Na heva kho nimittena ādisatīti nimittaṃ jānantopi kevalaṃ nimitteneva na katheti. Apicāti aparapariyāyadassanaṃ. Manussānanti cittaṃ jānanakamanussānaṃ. Amanussānanti sāvitānaṃ vā assāvitānaṃ vā yakkhapisācādīnaṃ. Devatānanti cātumahārājikādīnaṃ . Saddaṃ sutvāti aññassa cittaṃ ñatvā kathentānaṃ saddaṃ suṇitvā. Panāti nipāto puna ārambhe. Vitakkayatoti yaṃ vā taṃ vā vitakkena vitakkentassa. Vicārayatoti vitakkasampayutteneva vicārena vicārentassa. Vitakkavipphārasaddaṃ sutvāti vitakkavegavasena uppannaṃ vippalapantānaṃ suttappamattādīnaṃ kūjanasaddaṃ sutvā. Yaṃ vitakkayato so saddo uppanno, tassa vasena ‘‘evampi te mano’’tiādīni ādisati.
绝非仅知相为先导，便仅讲述相本身。否则即属他经环绕相状之见。所谓众生，是知心及意的众生。非人者，谓鬼神或夜叉等魔神鬼怪。所谓天者，是四天王等诸天。所谓闻声，即他心知晓音声而发言。『又』为语助词于句首。所谓思维是说凡用念头去思考。所谓分别是心与念综合思维。听闻思维声音，乃由念头快速生起而心生散乱，随声发出低吼声。由此思维者受此声音影响，如是指示“你的心是如是”等。
Avitakkaṃ avicāraṃ samādhinti vitakkavicārakkhobhavirahitasantacittassāpi jānanasamatthataṃ dassentena vuttaṃ, sesacittajānane pana vattabbameva natthi. Cetasā ceto paricca pajānātīti cetopariyañāṇalābhī. Bhototi bhavantassa. Manosaṅkhārā paṇihitāti cittasaṅkhārā ṭhapitā. Amukaṃ nāma vitakkaṃ vitakkayissatīti kusalādivitakkaṃ vitakkayissati pavattayissatīti pajānāti. Pajānanto ca āgamanena jānāti, pubbabhāgena jānāti, antosamāpattiyaṃ cittaṃ oloketvā jānāti. Āgamanena jānāti nāma kasiṇaparikammakāleyeva ‘‘yenākārenesa kasiṇabhāvanaṃ āraddho paṭhamajjhānaṃ vā dutiyādijjhānaṃ vā aṭṭha samāpattiyo vā uppādessatī’’ti jānāti. Pubbabhāgena jānāti nāma paṭhamavipassanāya āraddhāya evaṃ jānāti, ‘‘yenākārenesa vipassanaṃ āraddho sotāpattimaggaṃ vā uppādessati…pe… arahattamaggaṃ vā uppādessatī’’ti jānāti. Antosamāpattiyaṃ cittaṃ oloketvā jānāti nāma ‘‘yenākārena imassa manosaṅkhārā ṭhapitā, imassa nāma cittassa anantarā imaṃ nāma vitakkaṃ vitakkessati, ito vuṭṭhitassa etassa hānabhāgiyo vā samādhi bhavissati, ṭhitibhāgiyo vā visesabhāgiyo vā nibbedhabhāgiyo vā, abhiññāyo vā uppādessatī’’ti jānāti. Bahuṃ cepi ādisatīti cetopariyañāṇassa cittacetasikānaṃyeva ārammaṇakaraṇato sarāgādisoḷasapabhedavaseneva bahuṃ cepi katheti, na aññavasenāti veditabbaṃ. Tatheva taṃ hotīti idaṃ ekaṃsena tatheva hoti. Cetopariyañāṇavasena ñātañhi aññathābhāvī nāma natthi.
无念无思持心定境者，称为定，此所显示为知识的方式。对于余余心识知识无从谈起。所谓心生了解，是指得心外了解者，即心之边际知。称为‘手中者’，即你本人。所谓思想设障，是指心所捉住思想。若说“将要思考某念”，即将发生善念等念头之认识。认识则来源于三时：将至、过去、检视当前心。‘将至认识’是指如在修习气数等行时，知云“借此方法开始造作遍一禅那或次禅乃至八次定等”。‘过去认识’是指知晓自己已起发瞻观，能够证入初果或更后果位。‘检视当前认识’是指亲观现行心识“由何因缘造作思想念头，依此心即有次一思想，若内生弱则有失定，持定或特殊禅或出定通达等缘起”。若多说以此为先导，是指心及心所等全体作为缘起，分别种类多重，不是异则同。一切正如所说，没有他相。
Evaṃ vitakkethāti evaṃ nekkhammavitakkādayo pavattentā vitakketha. Mā evaṃ vitakkayitthāti evaṃ kāmavitakkādayo pavattentā mā vitakkayittha . Evaṃ manasi karothāti evaṃ aniccasaññameva, dukkhasaññādīsu vā aññataraṃ manasi karotha. Mā evaṃ manasākatthāti evaṃ niccantiādinā nayena mā manasi akattha. Idaṃpajahathāti idaṃ pañcakāmaguṇarāgādiṃ pajahatha. Idaṃ upasampajja viharathāti idaṃ catumaggaphalappabhedaṃ lokuttaradhammameva pāpuṇitvā nipphādetvā viharatha.
如此所谓思想，即由此而起放弃欲乐等思想。不要去做欲乐等思想。如此作意，要于无常等相或苦相等中存异样思维。不要于常等中存相反意念。此为弃除此五欲染等爱。若发愿入如来所说四圣谛及四果之修行法，达到超胜法则修持生活。
§31
31. Idāni iddhipāṭihāriye aparaṃ pariyāyaṃ visesena dassento nekkhammaṃ ijjhatīti iddhītiādimāha. Tattha kāmacchandaṃ paṭiharatīti attano paṭipakkhabhūtaṃ kāmacchandaṃ paṭibalaṃ hutvā harati pajahatīti tadeva nekkhammaṃ pāṭihāriyaṃ nāmāti attho. Ye tena nekkhammena samannāgatāti evaṃ kāmacchandapaṭihārakena tena nekkhammena ye puggalā paṭilābhavasena samannāgatā. Visuddhacittāti kāmacchandābhāvato visuddhacittā. Anāvilasaṅkappāti kāmasaṅkappena anālulitanekkhammasaṅkappā. Iti ādesanāpāṭihāriyanti paracittakusalena vā aññena vā sammāsambuddhena vā buddhasāvakehi vā evaṃ ādesanā pāṭihāriyanti attho. Atha vā iti evaṃ ādisanaṃ ādesanāpāṭihāriyanti ādesanasaddo pāṭhasesaṃ katvā payujjitabbo. Evaṃ āsevitabbanti iminā ca pakārena iminā ca pakārena ādito sevitabbaṃ. Sesattayepi eseva nayo. Tadanudhammatā sati upaṭṭhapetabbāti tassa nekkhammassa anukūlabhūtā sati bhusaṃ ṭhapetabbā. Iti anusāsanīpāṭihāriyanti ettha ādesanāpāṭihāriyayojanāya viya yojanā kātabbā. Abyāpādādīsupi eseva nayo. Pāṭho pana jhānādīni saṅkhipitvā ante arahattamaggameva dassetvā likhito. Tattha catūsupi maggesu ‘‘evaṃ āsevitabbo’’tiādi ekacittakkhaṇikattā maggassa pubbabhāgavasena vuttanti veditabbaṃ. Maggassa hi pubbabhāgabhūtāya lokiyamaggasaṅkhātāya vuṭṭhānagāminiyā vipassanāya magguppādanatthaṃ āsevanādīsu katesu tāya uppanno maggopi āsevito bhāvito bahulīkato nāma hotīti veditabbaṃ. Sabbatthikavādācariyā pana ‘‘ekekamaggo soḷasakkhaṇiko’’ti vadanti. Tadanudhammatāsatiupaṭṭhāpanaṃ pana pubbabhāge yujjatiyevāti.
31. 现在至于别的神异力讲述，详细指出出离即称为神异等意。所谓除掉欲爱，即断除本身对立的欲爱力量而令其消除，称为出离的神异。依此除欲者所具足的即为此出离神异。所谓清净心即欲染性心之缺乏。所谓无越逸念，即对欲念非法的出离意念不为所动。此即他人智慧善人、正觉佛陀弟子等，依此指导者称为教理神异。又以此先导则名为教理神异，如同句首所示。如是当修学此法，如此先导应当依此所示作法。余者皆应奉行，此为多个方式。于此守护保持，建立相应善法。此即为教导神异，若含无恶意法理亦同此法。章节中禅定等简述，终显证入阿拉汉果。所言四圣谛等功德“依如此奉行”等是先前说法的显现。邪见行者虽言“各道皆唯有一念断”，然其正知正见殊不如是。这种忠实守护先导得以建立者，乃依先导所开示的禅定及观法，教法具有世界道理之性，因此亦应努力依此入修。
§32
32. Puna nekkhammaṃ ijjhatīti iddhītiādīni ‘‘iddhipāṭihāriya’’ntipadassa kammadhārayasamāsattadīpanatthaṃ vuttāni. Suttante vuttesu tīsu iddhipāṭihāriyasseva samāsatte vutte sesānaṃ dvinnampi vuttova hotīti imasmiṃ pariyāye mūlabhūtassa iddhipāṭihāriyasseva samāsattho vuttoti veditabbanti.
32. 又解释说，『放逸出家』等词，属于「三力奇特」的同义语，是为了揭示此业的主导关系而说的。在经卷中所说的三处，都作为三力奇特的同义语来论述；除此之外两处也有说法。由此可知，在本经文结集（pariyāya）中，根本集摄于三力奇特的同义语义理，应当如此了知。
Pāṭihāriyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā. · 神变谈之解释已毕。