5. Paramaṭṭhakasuttaniddeso5. 最上八偈经分别
5. Paramaṭṭhakasuttaniddeso5. 最上八偈经分别
Atha paramaṭṭhakasuttaniddesaṃ vakkhati –
其次,将说《最上经》的解释——
ti. Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā. Te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṃ aññataraññataraṃ diṭṭhigataṃ ‘‘idaṃ paramaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavara’’nti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti pavasanti āvasanti parivasanti. Yathā āgārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti; evameva santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā. Te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṃ aññataraññataraṃ diṭṭhigataṃ ‘‘idaṃ paramaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavara’’nti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti pavasanti āvasanti parivasantīti – paramanti diṭṭhīsu paribbasāno.
有些沙门婆罗门是见行者。他们从六十二见行中,执取、把持、抓取、执着、固执某一见行为「这是最上、最高、最胜、最殊胜、最尊、最优、最妙」,住于、安住于、依住于、遍住于各自的见。如同在家者住于家中,有罪者住于罪中,有烦恼者住于烦恼中;同样地,有些沙门婆罗门是见行者。他们从六十二见行中,执取、把持、抓取、执着、固执某一见行为「这是最上、最高、最胜、最殊胜、最尊、最优、最妙」,住于、安住于、依住于、遍住于各自的见——「最上」:在诸见中遍住。
ti. nti yaṃ. ti uttariṃ karoti, aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ karoti ‘‘ayaṃ satthā sabbaññū’’ti uttariṃ karoti, aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ karoti. ‘‘Ayaṃ dhammo svākkhāto…, ayaṃ gaṇo suppaṭipanno…, ayaṃ diṭṭhi bhaddikā…, ayaṃ paṭipadā supaññattā…, ayaṃ maggo niyyāniko’’ti uttariṃ karoti, aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ karoti nibbatteti abhinibbatteti. ti satto naro…pe… manujo. ti apāyaloke…pe… āyatanaloketi – yaduttariṃ kurute jantu loke.
他作为最上,作为最高、最胜、最殊胜、最尊、最优、最妙「这位导师是一切知者」,作为最上,作为最高、最胜、最殊胜、最尊、最优、最妙。「这法是善说的……,这僧团是善行道的……,这见是吉祥的……,这道路是善施设的……,这道是导出的」,作为最上,作为最高、最胜、最殊胜、最尊、最优、最妙,生起、遍生起。「有情」是众生、人……乃至……摩奴者。「在世间」是在恶趣世间……乃至……处世间——「有情在世间作为最上」。
ti attano satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ ṭhapetvā sabbe parappavāde khipati ukkhipati parikkhipati. ‘‘So satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto, gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā, maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā’’ti evamāha evaṃ katheti evaṃ bhaṇati evaṃ dīpayati evaṃ voharatīti – hīnāti aññe tato sabbamāha.
除了自己的导师、法说、僧团、见、道路、道之外,他贬斥、抛弃、遍弃一切其他的外道说。「那位导师不是一切知者,法不是善说的,僧团不是善行道的,见不是吉祥的,道路不是善施设的,道不是导出的,在那里没有清净或净化或遍净,没有解脱或离缚或遍解脱,在那里不清净、须跋化、不遍净,不解脱、不离缚、不遍解脱,是低劣的、卑下的、微小的、粗劣的、低贱的、少分的」,如此说、如此语、如此言、如此显示、如此表达——「低劣」:他说其他一切都比那低劣。
ti. ti taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā. ti diṭṭhikalahāni diṭṭhibhaṇḍanāni diṭṭhiviggahāni diṭṭhivivādāni diṭṭhimedhagāni ca. ti anatikkanto asamatikkanto avītivattoti – tasmā vivādāni avītivatto.
「因此」:以那为因、以那为缘、以那为缘、以那为源。「诤论」:见的争论、见的争执、见的斗诤、见的论争、见的战斗。「未超越」:未超越、未完全超越、未度脱——「因此未超越诸诤论」。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno, yaduttariṃ kurute jantu loke;
「『最上』:在诸见中遍住,有情在世间作为最上;
Hīnāti aññe tato sabbamāha, tasmā vivādāni avītivatto’’ti.
『低劣』:他说其他一切都比那低劣,因此未超越诸诤论」。
ti. ti yaṃ attani. vuccati diṭṭhigataṃ. Attano diṭṭhiyā dve ānisaṃse passati – diṭṭhadhammikañca ānisaṃsaṃ, samparāyikañca ānisaṃsaṃ. Katamo diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṃso? Yaṃdiṭṭhiko satthā hoti, taṃdiṭṭhikā sāvakā honti. Taṃdiṭṭhikaṃ satthāraṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, labhati ca tatonidānaṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ. Ayaṃ diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṃso. Katamo diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṃso? Ayaṃ diṭṭhi alaṃ nāgattāya vā supaṇṇattāya vā yakkhattāya vā asurattāya vā gandhabbattāya vā mahārājattāya vā indattāya vā brahmattāya vā devattāya vā; ayaṃ diṭṭhi alaṃ suddhiyā visuddhiyā parisuddhiyā muttiyā vimuttiyā parimuttiyā; imāya diṭṭhiyā sujjhanti visujjhanti parisujjhanti muccanti vimuccanti parimuccanti; imāya diṭṭhiyā sujjhissāmi visujjhissāmi parisujjhissāmi muccissāmi vimuccissāmi parimuccissāmi āyatiṃ phalapāṭikaṅkhī hoti. Ayaṃ diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṃso. Attano diṭṭhiyā ime dve ānisaṃse passati, diṭṭhasuddhiyāpi dve ānisaṃse passati, sutasuddhiyāpi dve ānisaṃse passati, sīlasuddhiyāpi dve ānisaṃse passati, vatasuddhiyāpi dve ānisaṃse passati, mutasuddhiyāpi dve ānisaṃse passati – diṭṭhadhammikañca ānisaṃsaṃ samparāyikañca ānisaṃsaṃ. Katamo mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṃso? Yaṃdiṭṭhiko satthā hoti taṃdiṭṭhikā sāvakā honti…pe… ayaṃ mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṃso. Katamo mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṃso? Ayaṃ diṭṭhi alaṃ nāgattāya vā…pe… ayaṃ mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṃso. Mutasuddhiyāpi ime dve ānisaṃse passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti – yadattanī passati ānisaṃsaṃ diṭṭhe sute sīlavate mute vā.
这被称为见执取。他见到自己的见有两种利益——现法利益和来世利益。什么是见的现法利益?持某见的导师,持该见的弟子们。弟子们恭敬、尊重、尊敬、礼敬持该见的导师,并因此获得衣、食、卧具、病者所需医药资具。这是见的现法利益。什么是见的来世利益?此见足以成为龙、金翅鸟、亚卡、阿修罗、乾达婆、大王、萨咖、梵天、天人;此见足以清净、净化、遍净、解脱、解脱、遍解脱;以此见清净、净化、遍净、解脱、解脱、遍解脱;以此见我将清净、将净化、将遍净、将解脱、将解脱、将遍解脱,他期待未来的果报。这是见的来世利益。他见到自己的见有这两种利益,也见到见清净有两种利益,也见到闻清净有两种利益,也见到戒清净有两种利益,也见到行清净有两种利益,也见到思清净有两种利益——现法利益和来世利益。什么是思清净的现法利益?持某见的导师,持该见的弟子们……这是思清净的现法利益。什么是思清净的来世利益?此见足以成为龙……这是思清净的来世利益。他见到思清净也有这两种利益,看见、观察、思惟、审察——即他见到自己在所见、所闻、戒行、所思中的利益。
ti. ti taṃ diṭṭhigataṃ. ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā. ti idaṃ paramaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaranti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti – tadeva so tattha samuggahāya.
这是见执取。即以自己的见、自己的忍可、自己的爱好、自己的获得。即执取、把持、握持、执着、固执为「这是最高、最上、最胜、最殊胜、最优、最上、最妙」——即他在那里执取。
nti. Aññaṃ satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dissati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti – nihīnato passati sabbamaññaṃ.
即他见到、看见、观察、思惟、审察其他的导师、说法者、团体、见、道路、道为低劣的、卑下的、微小的、低下的、劣等的、少分的——即他见一切其他为低劣。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Yadattanī passati ānisaṃsaṃ, diṭṭhe sute sīlavate mute vā;
「他见到自己的利益,在所见、所闻、戒行、所思中;」
Tadeva so tattha samuggahāya, nihīnato passati sabbamañña’’nti.
「即他在那里执取,见一切其他为低劣。」
ti. ti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā evaṃ vadanti – ‘‘gantho eso, lagganaṃ etaṃ, bandhanaṃ etaṃ, palibodho eso’’ti. Evaṃ vadanti evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – taṃ vāpi ganthaṃ kusalā vadanti.
即那些善巧于蕴者、善巧于界者、善巧于处者、善巧于缘起者、善巧于须跋者、善巧于正勤者、善巧于神足者、善巧于根者、善巧于力者、善巧于觉支者、善巧于道者、善巧于果者、善巧于涅槃者,这些善巧者如此说——「这是结缚,这是执着,这是束缚,这是障碍。」他们如此说、如此讲、如此言、如此阐明、如此表述——即善巧者说那是结缚。
nti. ti yaṃ satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ nissito sannissito allīno upagato ajjhosito adhimutto. nti aññaṃ satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dissati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upanijjhāyati upaparikkhatīti – yaṃ nissito passati hīnamaññaṃ.
即依止、依靠、执着、趣向、执取、倾向于某导师、说法者、团体、见、道路、道。即他见到、看见、观察、思惟、深思、审察其他的导师、说法者、团体、见、道路、道为低劣的、卑下的、微小的、低下的、劣等的、少分的——即依止而见其他为低劣。
ti. ti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā diṭṭhaṃ vā diṭṭhasuddhiṃ vā sutaṃ vā sutasuddhiṃ vā mutaṃ vā mutasuddhiṃ vā sīlaṃ vā sīlasuddhiṃ vā vataṃ vā vatasuddhiṃ vā na nissayeyya na gaṇheyya na parāmaseyya nābhiniveseyyāti – tasmā hi diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā sīlabbataṃ bhikkhu na nissayeyya.
因此,以那个原因,以那个因,以那个缘,以那个根源,比库不应依止、不应执取、不应执着、不应固执于所见或见清净,或所闻或闻清净,或所思或思清净,或戒或戒清净,或行或行清净——因此,比库不应依止所见、所闻、所思或戒行。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说:
‘‘Taṃ vāpi ganthaṃ kusalā vadanti, yaṃ nissito passati hīnamaññaṃ;
「善巧者说那也是结,依止于它而见他人为劣;
Tasmā hi diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā, sīlabbataṃ bhikkhu na nissayeyyā’’ti.
因此,比库不应依止所见、所闻、所思或戒行。」
ti. Aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā, sīlena vā vatena vā sīlabbatena vā , diṭṭhiṃ na kappayeyya na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya na abhinibbatteyya. nti apāyaloke…pe… āyatanaloketi – diṭṭhimpi lokasmiṃ na kappayeyya ñāṇena vā sīlavatena vāpi.
不应以八等至智或五神通智或邪智,或以戒或以行或以戒行,构想见、生起见、想见、产生见、完全产生见——于恶趣世间……乃至……于处世间——也不应以智或以戒行在世间构想见。
ti. Sadisohamasmīti attānaṃ na upaneyya jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunāti – samoti attānamanūpaneyya.
不应以出生或种姓或家族或容色庄严或财富或学问或工作处或技艺处或学处或所闻或辩才或任何其他事物,将自己带向「我等同」——不应将自己带向「等同」。
ti. Hīnohamasmīti attānaṃ na upaneyya jātiyā vā gottena vā…pe… aññataraññatarena vā vatthunā. Seyyohamasmīti attānaṃ na upaneyya jātiyā vā gottena vā…pe… aññataraññatarena vā vatthunāti – hīno na maññetha visesi vāpi.
不应以出生或种姓或……乃至……或任何其他事物,将自己带向「我低劣」。不应以出生或种姓或……乃至……或任何其他事物,将自己带向「我殊胜」——不应想「低劣」或「殊胜」。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说:
‘‘Diṭṭhimpi lokasmiṃ na kappayeyya, ñāṇena vā sīlavatena vāpi;
「他不应在世间构想见，无论以智或以戒行；
Samoti attānamanūpaneyya, hīno na maññetha visesi vāpī’’ti.
不应以『相等』来引导自己，不应认为『低劣』或『殊胜』」。
ti. ti attadiṭṭhiṃ pahāya. ti gāhaṃ pahāya. ti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṃ parāmaṭṭhaṃ abhiniviṭṭhaṃ ajjhositaṃ adhimuttaṃ pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvāti – attaṃ pahāya. ti catūhi upādānehi anupādiyamāno agaṇhamāno aparāmāsamāno anabhinivisamānoti – attaṃ pahāya anupādiyāno.
即舍断我见。即舍断执取。即舍断以渴爱之力、以见之力所执取的、所执持的、所固执的、所执着的、所决意的，舍断、断除、除去、使之终结、使之不存在——舍断我。即不以四种取而取、不执、不执持、不固执——舍断我而不取。
ti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhānissayaṃ vā diṭṭhinissayaṃ vā na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti na abhinibbattetīti – ñāṇenapi so nissayaṃ no karoti.
即不以八等至智或五神通智或邪智而作渴爱之依或见之依，不作、不生、不令生、不产生、不令产生——他不以智作依。
ti sa ve viyattesu bhinnesu dvejjhāpannesu dveḷhakajātesu nānādiṭṭhikesu nānākhantikesu nānārucikesu nānāladdhikesu nānādiṭṭhinissayaṃ nissitesu chandāgatiṃ gacchantesu dosāgatiṃ gacchantesu mohāgatiṃ gacchantesu bhayāgatiṃ gacchantesu na chandāgatiṃ gacchati na dosāgatiṃ gacchati na mohāgatiṃ gacchati na bhayāgatiṃ gacchati na rāgavasena gacchati na dosavasena gacchati na mohavasena gacchati na mānavasena gacchati na diṭṭhivasena gacchati na uddhaccavasena gacchati na vicikicchāvasena gacchati na anusayavasena gacchati na vaggehi dhammehi yāyati niyyati vuyhati saṃharīyatīti – sa ve viyattesu na vaggasārī.
即他对于那些分裂的、分离的、成为二分的、成为二派的、持不同见的、持不同忍的、持不同喜的、持不同得的、依止不同见之依的、趣向欲行的、趣向嗔行的、趣向痴行的、趣向怖畏行的，他不趣向欲行，不趣向嗔行，不趣向痴行，不趣向怖畏行，不以贪之力而行，不以嗔之力而行，不以痴之力而行，不以慢之力而行，不以见之力而行，不以掉举之力而行，不以疑之力而行，不以随眠之力而行，不被诸邪法所引、所导、所牵、所摄——他于分裂者中不行于邪。
ti. Tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni. So kiñci diṭṭhigataṃ na pacceti na paccāgacchatīti – diṭṭhimpi so na pacceti kiñci.
即他的六十二见已舍断、已根除、已寂止、已止息、不能再生起、已被智火所烧。他不接受、不回到任何见——他不接受任何见。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Attaṃ pahāya anupādiyāno, ñāṇenapi so nissayaṃ no karoti;
「舍断我而不取，他不以智作依；
Sa ve viyattesu na vaggasārī, diṭṭhimpi so na pacceti kiñcī’’ti.
他确实不随群而行于明了者中,他也不执取任何见。
ti ti arahato khīṇāsavassa. ti phasso eko anto, phassasamudayo dutiyo anto; atīto eko anto, anāgato dutiyo anto; sukhā vedanā eko anto, dukkhā vedanā dutiyo anto; nāmaṃ eko anto, rūpaṃ dutiyo anto; cha ajjhattikāni āyatanāni eko anto, cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto; sakkāyo eko anto, sakkāyasamudayo dutiyo anto. vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ.
这是阿拉汉、漏尽者的。触是一端,触集是第二端;过去是一端,未来是第二端;乐受是一端,苦受是第二端;名是一端,色是第二端;六内处是一端,六外处是第二端;有身是一端,有身集是第二端。这被称为渴爱。凡是贪、贪欲……乃至……贪求、贪、不善根。
ti bhavābhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya, kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya, kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya, kammabhavāya arūpabhavāya punabbhavāya punappunabhavāya punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā. ti sakattabhāvo, ti parattabhāvo; ti sakarūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṃ, ti pararūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṃ; ti cha ajjhattikāni āyatanāni, ti cha bāhirāni āyatanāni; ti manussaloko, ti devaloko ; ti kāmadhātu, ti rūpadhātu arūpadhātu; ti kāmadhātu rūpadhātu. ti arūpadhātu. ti. Yassa ubho ante ca bhavābhavāya ca idha hurañca paṇidhi taṇhā natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – yassūbhayante paṇidhīdha natthi bhavābhavāya idha vā huraṃ vā.
这是为了有与有、业有与再有、欲有,业有、欲有与再有、色有,业有、色有与再有、无色有,业有、无色有与再有、再再有、再再趣、再再生、再再结生、再再自体生起。这是自体,这是他体;这是自己的色受想行识,这是他人的色受想行识;这是六内处,这是六外处;这是人界,这是天界;这是欲界,这是色界无色界;这是欲界色界。这是无色界。这。凡是两端与有与有、此处与彼处的愿求渴爱不存在、不存在、不存在、不可得,已舍断、已根除、已寂止、已止息、须跋生起、已被智火烧尽——「凡是两端与愿求于此处不存在,为了有与有、于此处或彼处」。
ti. ti dve nivesanā – taṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca…pe… ayaṃ taṇhānivesanā…pe… ayaṃ diṭṭhinivesanā. ti arahato khīṇāsavassa. ti nivesanā tassa na santi keci natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – nivesanā tassa na santi keci.
这。这是两种执着——渴爱执着与见执着……乃至……这是渴爱执着……乃至……这是见执着。这是阿拉汉、漏尽者的。这些执着对他完全不存在、不存在、不存在、不可得,已舍断、已根除、已寂止、已止息、须跋生起、已被智火烧尽——「这些执着对他完全不存在」。
nti. ti dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatesu. ti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. nti odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho, ‘‘idaṃ saccaṃ tacchaṃ tathaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparīta’’nti gahitaṃ parāmaṭṭhaṃ abhiniviṭṭhaṃ ajjhositaṃ adhimuttaṃ natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnaṃ samucchinnaṃ vūpasantaṃ paṭipassaddhaṃ abhabbuppattikaṃ ñāṇagginā daḍḍhanti – dhammesu niccheyya samuggahītaṃ.
这。这是在六十二见处中。这是已决择、已抉择、已审察、已遍察、已衡量、已度知、已辨知、已使明了。这是执取、深执、最上执、部分执、积聚执、大积聚执,「这是真实、真正、如是、真谛、如实、不颠倒」这样被执取、被执着、被固执、被执持、被胜解,不存在、不存在、不存在、不可得,已舍断、已根除、已寂止、已止息、须跋生起、已被智火烧尽——「于诸法中已决择所执取的」。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Yassūbhayante paṇidhīdha natthi, bhavābhavāya idha vā huraṃ vā;
「凡是两端与愿求于此处不存在,为了有与有、于此处或彼处;
Nivesanā tassa na santi keci, dhammesu niccheyya samuggahīta’’nti.
这些执着对他完全不存在,于诸法中已决择所执取的。」
ti. ti arahato khīṇāsavassa. Tassa diṭṭhe vā diṭṭhasuddhiyā vā sute vā sutasuddhiyā vā mute vā mutasuddhiyā vā saññāpubbaṅgamatā saññāvikappayeyyatā saññāviggahena saññāya uṭṭhapitā samuṭṭhapitā kappitā pakappitā saṅkhatā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā, diṭṭhi natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – tassīdha diṭṭhe va sute mute vā pakappitā natthi aṇūpi saññā.
「ti」。「ti」阿拉汉、漏尽者。对于他,在所见或见清净,或在所闻或闻清净,或在所思或思清净,想为前导性、想分别论性、以想之执取、由想所生起、所出生、所作、所造作、所行作、所现作、所安立,诸见不存在、不是、不存在、不可得,已舍断、已根除、已寂止、已止息、须跋生起、已被智火所烧——对于他,在此所见、所闻、所思或所造作中,连微细的想也不存在。
nti. Brāhmaṇoti sattannaṃ dhammānaṃ bāhitattā brāhmaṇo – sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti…pe… asito tādi pavuccate sa brahmā. Taṃ brāhmaṇaṃ diṭṭhimanādiyānanti. Taṃ brāhmaṇaṃ diṭṭhimanādiyantaṃ agaṇhantaṃ aparāmasantaṃ anabhinivesantanti – taṃ brāhmaṇaṃ diṭṭhimanādiyānaṃ.
「nti」。「婆罗门」——因舍弃七法故为婆罗门——身见已舍弃……(中略)……不动者被称为如是者、梵天。「那位婆罗门不执取见」。那位婆罗门不执取见、不取、不执著、不固执——那位婆罗门不执取见。
ti. ti dve kappā – taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca…pe… ayaṃ taṇhākappo…pe… ayaṃ diṭṭhikappo. Tassa taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho. Taṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā kena rāgena kappeyya kena dosena kappeyya kena mohena kappeyya kena mānena kappeyya kāya diṭṭhiyā kappeyya kena uddhaccena kappeyya kāya vicikicchāya kappeyya kehi anusayehi kappeyya – rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā. Te abhisaṅkhārā pahīnā. Abhisaṅkhārānaṃ pahīnattā gatiyo kena kappeyya – nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā. So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṃ natthi, yena kappeyya vikappeyya vikappaṃ āpajjeyya. nti apāyaloke…pe… āyatanaloketi – kenīdha lokasmiṃ vikappayeyya.
「ti」。「ti」有二种戏论——渴爱戏论与见戏论……(中略)……此为渴爱戏论……(中略)……此为见戏论。对于他,渴爱戏论已舍断,见戏论已断除。因渴爱戏论已舍断、见戏论已断除,以何贪而戏论?以何嗔而戏论?以何痴而戏论?以何慢而戏论?以何见而戏论?以何掉举而戏论?以何疑而戏论?以何随眠而戏论——染著或嗔恚或愚痴或系缚或执取或散乱或不确定或固执?那些行已舍断。因诸行已舍断,以何而戏论诸趣——地狱或畜生或饿鬼界或人或天或色或无色或有想或无想或非想非非想?因不存在、缘不存在、原因不存在,以何而戏论、分别论、陷入分别论?「nti」在恶趣世间……(中略)……「在处世间」——在此世间以何而分别论?
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā, pakappitā natthi aṇūpi saññā;
「对于他,在此所见、所闻、所思,连微细的想也不存在;
Taṃ brāhmaṇaṃ diṭṭhimanādiyānaṃ, kenīdha lokasmiṃ vikappayeyyā’’ti.
那位婆罗门不执取见,在此世间以何而分别论?」
ti. ti dve kappā – taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca. Katamo taṇhākappo? Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṃ mariyādikataṃ odhikataṃ pariyantakataṃ pariggahitaṃ mamāyitaṃ – ‘‘idaṃ mamaṃ, etaṃ mamaṃ, ettakaṃ mamaṃ, ettāvatā mamaṃ, mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṃ vatthu hiraññaṃ suvaṇṇaṃ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṃ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasatataṇhāvicaritaṃ – ayaṃ taṇhākappo. Katamo diṭṭhikappo? Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikādiṭṭhi, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāraṃ diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaññojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyāsaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho, ayāthāvakasmiṃ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni – ayaṃ diṭṭhikappo. Tesaṃ taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho. Taṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṃ vā diṭṭhikappaṃ vā na kappenti na janenti na sañjanenti na nibbattenti na abhinibbattentīti – na kappayanti.
「ti」。「ti」有二种戏论——渴爱戏论与见戏论。何为渴爱戏论?凡以渴爱所称之物所界定、所限定、所划分、所围绕、所执取、所我所化——「此是我的,这是我的,这么多是我的,这么多为止是我的,我的色、声、香、味、触,敷具、覆具、奴婢、山羊绵羊、鸡猪、象牛马驴、田地、宅地、金钱、黄金、村镇王都、国土与人民、库藏与仓库」,甚至以渴爱之力我所化整个大地,凡一百零八渴爱行——此为渴爱戏论。何为见戏论?二十事身见、十事邪见、十事边执见,凡如是之见、见处、见丛林、见旷野、见歪曲、见动摇、见结,执取、取著、固执、执著、邪道、邪径、邪性、外道处、颠倒执取、相反执取、错乱执取、邪执取,于非如实中执取为如实,凡六十二见处——此为见戏论。对于他们,渴爱戏论已舍断,见戏论已断除。因渴爱戏论已舍断、见戏论已断除,不作渴爱戏论或见戏论、不生、不令生、不出生、不令出生——「不戏论」。
ti. ti dve purekkhārā – taṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca…pe… ayaṃ taṇhāpurekkhāro…pe… ayaṃ diṭṭhipurekkhāro. Tesaṃ taṇhāpurekkhāro pahīno, diṭṭhipurekkhāro paṭinissaṭṭho. Taṇhāpurekkhārassa pahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa paṭinissaṭṭhattā na taṇhaṃ vā na diṭṭhiṃ vā purato katvā caranti na taṇhādhajā na taṇhāketū na taṇhādhipateyyā na diṭṭhidhajā na diṭṭhiketū na diṭṭhādhipateyyā. Na taṇhāya vā na diṭṭhiyā vā parivāretvā carantīti – na kappayanti na purekkharonti.
「ti」。「ti」有二种前导——渴爱前导与见前导……(中略)……此为渴爱前导……(中略)……此为见前导。对于他们,渴爱前导已舍断,见前导已断除。因渴爱前导已舍断、见前导已断除,不以渴爱或见为前而行,非渴爱为幢、非渴爱为旗、非渴爱为主宰,非见为幢、非见为旗、非见为主宰。不以渴爱或见围绕而行——「不戏论、不以为前导」。
ti. vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni. nti tesaṃ arahantānaṃ khīṇāsavānaṃ. ti ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti na paṭicchitāse. ‘‘Asassato loko… antavā loko… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti na paṭicchitāseti – dhammāpi tesaṃ na paṭicchitāse.
「被称为六十二见」。对于那些阿拉汉、漏尽者。「世间是常的,唯此为真,其余为痴」,他们不承认。「世间是无常的……世间是有边的……世间是无边的……命即是身……命与身异……如来死后存在……如来死后不存在……如来死后既存在又不存在……如来死后既非存在又非不存在,唯此为真,其余为痴」,他们不承认——那些法他们也不承认。
ti. ti paṭikkhepo. ti sattannaṃ dhammānaṃ bāhitattā brāhmaṇo – sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti…pe… asito tādi vuccate sa brahmā . ti. Brāhmaṇo sīlena vā vatena vā sīlabbatena vā na yāyati na niyyati na vuyhati na saṃharīyatīti – na brāhmaṇo sīlavatena neyyo.
「拒绝」。因舍断七法故为婆罗门——有身见被舍断……乃至……如此无著者被称为梵天。婆罗门不以戒或行或戒禁而行、而出离、而被引导、而被摄取——婆罗门不应以戒行而引导。
ti. Pāraṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. So pāraṅgato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto [vitthāro] jātimaraṇasaṃsāro, natthi tassa punabbhavoti – pāraṅgato. ti sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati. Sakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati. Anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati. Arahattamaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti – pāraṅgato na pacceti. ti arahā pañcahākārehi tādī – iṭṭhāniṭṭhe tādī, cattāvīti tādī, tiṇṇāvīti tādī, muttāvīti tādī, taṃniddesā tādī.
「彼岸」被称为不死涅槃。即一切行的止息、一切依的舍弃、渴爱的灭尽、离贪、灭、涅槃。他到达彼岸、达到彼岸、到达边际、达到边际、到达终极、达到终极[详说]生死轮回,他无再有——到达彼岸。以入流道所舍断的烦恼,他不再回到那些烦恼、不返回、不回来。以一来道所舍断的烦恼,他不再回到那些烦恼、不返回、不回来。以不来道所舍断的烦恼,他不再回到那些烦恼、不返回、不回来。以阿拉汉道所舍断的烦恼,他不再回到那些烦恼、不返回、不回来——到达彼岸者不返回。阿拉汉以五种方式为如如者——于可意不可意为如如者、已吐者为如如者、已度者为如如者、已解脱者为如如者、依彼所说为如如者。
Kathaṃ arahā iṭṭhāniṭṭhe tādī? Arahā lābhepi tādī, alābhepi tādī, yasepi tādī, ayasepi tādī, pasaṃsāyapi tādī, nindāyapi tādī, sukhepi tādī, dukkhepi tādī. Ekacce bāhaṃ gandhena limpeyyuṃ, ekacce bāhaṃ vāsiyā taccheyyuṃ – amusmiṃ natthi rāgo, amusmiṃ natthi paṭighaṃ, anunayapaṭighavippahīno ugghātinighātivītivatto anurodhavirodhasamatikkanto. Evaṃ arahā iṭṭhāniṭṭhe tādī.
如何阿拉汉于可意不可意为如如者?阿拉汉于利为如如者,于无利为如如者,于名声为如如者,于无名声为如如者,于赞叹为如如者,于诽谤为如如者,于乐为如如者,于苦为如如者。有人可能以香涂其臂,有人可能以斧砍其臂——于彼无贪,于彼无嗔,已舍断随顺与违逆,已超越愤怒与击打,已超越顺从与反抗。如此阿拉汉于可意不可意为如如者。
Kathaṃ arahā cattāvīti tādī? Arahato rāgo catto vanto mutto pahīno paṭinissaṭṭho. Doso…pe… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… issā… macchariyaṃ… māyā… sāṭheyyaṃ… thambho… sārambho… māno… atimāno… mado… pamādo… sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe darathā… sabbe pariḷāhā… sabbe santāpā… sabbākusalābhisaṅkhārā cattā vantā muttā pahīnā paṭinissaṭṭhā. Evaṃ arahā cattāvīti tādī.
如何阿拉汉已吐者为如如者?阿拉汉的贪已吐、已呕、已解脱、已舍断、已弃绝。嗔……乃至……痴……忿……恨……覆……恼……嫉……悭……诳……谄……傲……暴……慢……过慢……憍……放逸……一切烦恼……一切恶行……一切热恼……一切热苦……一切热恼……一切不善行已吐、已呕、已解脱、已舍断、已弃绝。如此阿拉汉已吐者为如如者。
Kathaṃ arahā tiṇṇāvīti tādī? Arahā kāmoghaṃ tiṇṇo bhavoghaṃ tiṇṇo diṭṭhoghaṃ tiṇṇo avijjoghaṃ tiṇṇo sabbaṃ saṃsārapathaṃ tiṇṇo uttiṇṇo nittiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto . So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo jātimaraṇasaṃsāro, natthi tassa punabbhavoti. Evaṃ arahā tiṇṇāvīti tādī.
如何阿拉汉已度者为如如者?阿拉汉已度欲流、已度有流、已度见流、已度无明流、已度一切轮回之道、已度、已超度、已出离、已超越、已超越、已超脱。他已住立、已行梵行、生死轮回,他无再有。如此阿拉汉已度者为如如者。
Kathaṃ arahā muttāvīti tādī? Arahato rāgā cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ, dosā cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ, mohā cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ, kodhā…pe… upanāhā… makkhā… paḷāsā… issāya… macchariyā… māyāya… sāṭheyyā… thambhā… sārambhā… mānā… atimānā… madā… pamādā… sabbakilesehi… sabbaduccaritehi… sabbadarathehi… sabbapariḷāhehi… sabbasantāpehi… sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṃ muttaṃ vimuttaṃ suvimuttaṃ. Evaṃ arahā muttāvīti tādī.
如何阿拉汉已解脱者为如如者?阿拉汉的心从贪解脱、已解脱、善解脱,心从嗔解脱、已解脱、善解脱,心从痴解脱、已解脱、善解脱,从忿……乃至……从恨……从覆……从恼……从嫉……从悭……从诳……从谄……从傲……从暴……从慢……从过慢……从憍……从放逸……从一切烦恼……从一切恶行……从一切热恼……从一切热苦……从一切热恼……从一切不善行心解脱、已解脱、善解脱。如此阿拉汉已解脱者为如如者。
Kathaṃ arahā taṃniddesā tādī? Arahā sīle sati sīlavāti taṃniddesā tādī; saddhāya sati saddhoti taṃniddesā tādī; vīriye sati vīriyavāti taṃniddesā tādī; satiyā sati satimāti taṃniddesā tādī; samādhimhi sati samāhitoti taṃniddesā tādī; paññāya sati paññavāti taṃniddesā tādī; vijjāya sati tevijjoti taṃniddesā tādī; abhiññāya sati chaḷabhiññoti taṃniddesā tādī. Evaṃ arahā taṃniddesā tādīti – pāraṅgato na pacceti tādī.
如何阿拉汉依彼所说为如如者?阿拉汉有戒时「有戒者」依彼所说为如如者;有信时「有信者」依彼所说为如如者;有精进时「有精进者」依彼所说为如如者;有念时「具念者」依彼所说为如如者;有定时「得定者」依彼所说为如如者;有慧时「有慧者」依彼所说为如如者;有明时「三明者」依彼所说为如如者;有神通时「六神通者」依彼所说为如如者。如此阿拉汉依彼所说为如如者——到达彼岸者不返回,如如者。
Tenāha bhagavā –
因此,世尊说:
‘‘Na kappayanti na purekkharonti, dhammāpi tesaṃ na paṭicchitāse;
「他们不思量、不预先设想,诸法对他们来说也不是被接受的;
Na brāhmaṇo sīlavatena neyyo, pāraṅgato na pacceti tādī’’ti.
婆罗门不被戒行所引导,已到彼岸者、如如者不再回来。」
Paramaṭṭhakasuttaniddeso pañcamo. · 最上八偈经分别第五