3. Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddeso3. 恶八偈经分别
3. Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddeso3. 恶八偈经分别
Atha duṭṭhaṭṭhakasuttaniddesaṃ vakkhati –
其次,将说「杜他他咖经义释」──
ti te titthiyā duṭṭhamanā viruddhamanā paṭiviruddhamanā āhatamanā paccāhatamanā āghātitamanā paccāghātitamanā vadanti upavadanti bhagavantañca bhikkhusaṅghañca abhūtenāti – vadanti ve duṭṭhamanāpi eke.
「那些外道以嗔恨心、敌对心、反对心、被击打心、被反击打心、被伤害心、被反伤害心说、诽谤世尊与比库僧团以非真实」──确实,某些以嗔恨心者说。
ti ye tesaṃ titthiyānaṃ saddahantā okappentā adhimuccantā saccamanā saccasaññino bhūtamanā bhūtasaññino tathamanā tathasaññino yāthāvamanā yāthāvasaññino aviparītamanā aviparītasaññino vadanti upavadanti bhagavantañca bhikkhusaṅghañca abhūtenāti – athopi ve saccamanā vadanti.
「那些对那些外道信受、认可、胜解、以真实心、真实想、以真实心、真实想、以如是心、如是想、以如实心、如实想、以不颠倒心、不颠倒想说、诽谤世尊与比库僧团以非真实」──然而,确实以真实心者说。
ti. So vādo jāto hoti sañjāto nibbatto abhinibbatto pātubhūto paratoghoso akkoso upavādo bhagavato ca bhikkhusaṅghassa ca abhūtenāti – vādañca jātaṃ. ti. ti. Monaṃ vuccati ñāṇaṃ. Yā paññā pajānanā amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tena ñāṇena samannāgato muni monappatto…pe… saṅgajālamaticca so muni. Yo vādaṃ upeti so dvīhi kāraṇehi vādaṃ upeti – kārako kārakatāya vādaṃ upeti, atha vā vuccamāno upavadiyamāno kuppati byāpajjati patiṭṭhiyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Akārakomhīti yo vādaṃ upeti so imehi dvīhi kāraṇehi vādaṃ upeti. Muni dvīhi kāraṇehi vādaṃ na upeti – akārako muni akārakatāya vādaṃ na upeti, atha vā vuccamāno upavadiyamāno na kuppati na byāpajjati na patiṭṭhiyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Akārakomhīti muni imehi dvīhi kāraṇehi vādaṃ na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati na abhinivisatīti – vādañca jātaṃ muni no upeti.
「那言论已生、已生起、已出生、已现起、已显现,来自他人的声音、辱骂、诽谤世尊与比库僧团以非真实」──言论已生。牟尼称为智。凡慧、了知、无痴、择法、正见,具足那智者为牟尼、达到牟尼……超越执着之网者为牟尼。凡进入言论者,以二因进入言论──作者以作者性进入言论,或者被说、被诽谤时愤怒、嗔恨、固执,显示愤怒、嗔恨、不满。「我是非作者」──凡进入言论者,以此二因进入言论。牟尼以二因不进入言论──牟尼非作者以非作者性不进入言论,或者被说、被诽谤时不愤怒、不嗔恨、不固执,不显示愤怒、嗔恨、不满。「我是非作者」──牟尼以此二因不进入、不接近、不取、不执取、不执着言论──言论已生,牟尼不进入。
ti. ti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānaṃ munino āhatacittatā khilajātatāpi natthi. Pañcapi cetokhilā natthi, tayopi khilā natthi. Rāgakhilo dosakhilo mohakhilo natthi na santi na saṃvijjati nupalabbhati, pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho. ti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṃ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti – tasmā munī natthi khilo kuhiñcīti.
「因此,以那原因、那因、那缘、那根源,牟尼无被击打心,荒芜生起也无。五心荒芜也无,三荒芜也无。贪荒芜、嗔荒芜、痴荒芜无、不存在、不存在、不可得,已舍断、已根除、已寂止、已止息、须跋再生起,已被智火烧尽。」「于任何处、任何事物、任何地方,于内或于外或于内外」──因此,牟尼无荒芜于任何处。
Tenāha bhagavā –
因此,世尊说──
‘‘Vadanti ve duṭṭhamanāpi eke, athopi ve saccamanā vadanti;
「确实,某些以嗔恨心者说,然而,确实以真实心者说;
Vādañca jātaṃ muni no upeti, tasmā munī natthi khilo kuhiñcī’’ti.
言论已生,牟尼不进入,因此,牟尼无荒芜于任何处。」
ti. Yaṃ te titthiyā sundariparibbājikaṃ hantvā samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ avaṇṇaṃ pakāsayitvā ‘‘evaṃ etaṃ lābhaṃ yasasakkāraṃ sammānaṃ paccāharissāmā’’ti te evaṃdiṭṭhikā evaṃkhantikā evaṃrucikā evaṃladdhikā evaṃajjhāsayā evaṃadhippāyā, te nāsakkhiṃsu sakaṃ diṭṭhiṃ sakaṃ khantiṃ sakaṃ ruciṃ sakaṃ laddhiṃ sakaṃ ajjhāsayaṃ sakaṃ adhippāyaṃ atikkamituṃ; atha kho sveva ayaso te paccāgatoti, evampi – sakañhi diṭṭhiṃ kathamaccayeyya. Atha vā ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti yo so evaṃvādo, so sakaṃ diṭṭhiṃ sakaṃ khantiṃ sakaṃ ruciṃ sakaṃ laddhiṃ sakaṃ ajjhāsayaṃ sakaṃ adhippāyaṃ kathaṃ accayeyya atikkameyya samatikkameyya vītivatteyya? Taṃ kissa hetu? Tassa sā diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti. Evampi – sakañhi diṭṭhiṃ kathamaccayeyya? ‘‘Asassato loko…pe… antavā loko… anantavā loko… taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti yo so evaṃ vādo, so sakaṃ diṭṭhiṃ sakaṃ khantiṃ sakaṃ ruciṃ sakaṃ laddhiṃ sakaṃ ajjhāsayaṃ sakaṃ adhippāyaṃ kathaṃ accayeyya atikkameyya samatikkameyya vītivatteyya? Taṃ kissa hetu? Tassa sā diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti. Evampi – sakañhi diṭṭhiṃ kathamaccayeyya.
那些外道杀害了孙达莉游方女后,宣扬沙门释迦子们的恶名,「我们将如此取回利养、名声、恭敬、尊重」,他们如此见、如此忍、如此喜、如此得、如此意向、如此志向,他们不能超越自己的见、自己的忍、自己的喜、自己的得、自己的意向、自己的志向;然而恶名却回到他们自己身上。如此也是——怎能超越自己的见?或者「世间是常的,唯此是真实,其余是虚妄」,如此说者,他怎能超越、超过、完全超过、超脱自己的见、自己的忍、自己的喜、自己的得、自己的意向、自己的志向?那是什么原因?他的那个见如此被平等、被执取、被把握、被执着、被深入、被吞没、被胜解。如此也是——怎能超越自己的见?「世间是无常的……世间是有边的……世间是无边的……命即是身……命是一身是另……如来死后存在……如来死后不存在……如来死后既存在又不存在……如来死后既非存在又非不存在,唯此是真实,其余是虚妄」,如此说者,他怎能超越、超过、完全超过、超脱自己的见、自己的忍、自己的喜、自己的得、自己的意向、自己的志向?那是什么原因?他的那个见如此被平等、被执取、被把握、被执着、被深入、被吞没、被胜解。如此也是——怎能超越自己的见?
ti. ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā yāyati niyyati vuyhati saṃharīyati. Yathā hatthiyānena vā assayānena vā rathayānena vā goyānena vā ajayānena vā meṇḍayānena vā oṭṭhayānena vā kharayānena vā yāyati niyyati vuyhati saṃharīyati, evameva sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā yāyati niyyati vuyhati saṃharīyatīti – chandānunīto. ti sakāya diṭṭhiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā niviṭṭho patiṭṭhito allīno upagato ajjhosito adhimuttoti – chandānunīto ruciyā niviṭṭho.
以自己的见、以自己的忍、以自己的喜、以自己的得而行、而出、而被拉、而被运。犹如以象乘、或以马乘、或以车乘、或以牛乘、或以山羊乘、或以绵羊乘、或以骆驼乘、或以驴乘而行、而出、而被拉、而被运,同样地,以自己的见、以自己的忍、以自己的喜、以自己的得而行、而出、而被拉、而被运——被欲所引导。以自己的见、以自己的喜、以自己的得而深入、确立、执着、到达、吞没、胜解——被欲所引导,以喜而深入。
ti. Sayaṃ samattaṃ karoti paripuṇṇaṃ karoti anomaṃ karoti aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ karoti. ‘‘Ayaṃ satthā sabbaññū’’ti sayaṃ samattaṃ karoti paripuṇṇaṃ karoti anomaṃ karoti aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ karoti. ‘‘Ayaṃ dhammo svākkhāto…pe… ayaṃ gaṇo suppaṭipanno… ayaṃ diṭṭhi bhaddikā… ayaṃ paṭipadā supaññattā… ayaṃ maggo niyyāniko’’ti sayaṃ samattaṃ karoti paripuṇṇaṃ karoti anomaṃ karoti aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ karoti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti – sayaṃ samattāni pakubbamāno.
使自己平等、使圆满、使无比、使最上、最胜、殊胜、第一、最高、最妙。「此导师是一切知者」,使自己平等、使圆满、使无比、使最上、最胜、殊胜、第一、最高、最妙。「此法是善说的……此众是善行道的……此见是吉祥的……此行道是善施设的……此道是出离的」,使自己平等、使圆满、使无比、使最上、最胜、殊胜、第一、最高、最妙,生、令生、产生、令产生——作自己的平等。
ti yathā jāneyya, tathā vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyya. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti yathā jāneyya, tathā vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyya. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti yathā jāneyya, tathā vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyyāti – yathā hi jāneyya tathā vadeyya.
如其所知,如是说、如是讲、如是言、如是显示、如是表达。「世间是常的,唯此是真实,其余是虚妄」,如其所知,如是说、如是讲、如是言、如是显示、如是表达。「世间是无常的……如来死后既非存在又非不存在,唯此是真实,其余是虚妄」,如其所知,如是说、如是讲、如是言、如是显示、如是表达——如其所知,如是说。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Sakañhi diṭṭhiṃ kathamaccayeyya, chandānunīto ruciyā niviṭṭho;
「怎能超越自己的见?被欲所引导,以喜而深入;
Sayaṃ samattāni pakubbamāno, yathā hi jāneyya tathā vadeyyā’’ti.
作自己的平等,如其所知,如是说。」
pāvā (sī. syā.)
巴瓦(锡兰本、缅甸本)
ti. ti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṃṭhānappatto yaṃdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā. ti atthi sīlañceva vatañca , atthi vataṃ na sīlaṃ. Katamaṃ sīlañceva vatañca? Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yo tattha saṃyamo saṃvaro avītikkamo, idaṃ sīlaṃ. Yaṃ samādānaṃ taṃ vataṃ. Saṃvaraṭṭhena sīlaṃ; samādānaṭṭhena vataṃ – idaṃ vuccati sīlañceva vatañca. Katamaṃ vataṃ, na sīlaṃ? Aṭṭha dhutaṅgāni – āraññikaṅgaṃ, piṇḍapātikaṅgaṃ, paṃsukūlikaṅgaṃ, tecīvarikaṅgaṃ, sapadānacārikaṅgaṃ, khalupacchābhattikaṅgaṃ, nesajjikaṅgaṃ, yathāsanthatikaṅgaṃ – idaṃ vuccati vataṃ, na sīlaṃ . Vīriyasamādānampi vuccati vataṃ, na sīlaṃ. ‘‘Kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu , sarīre upassussatu maṃsalohitaṃ. Yaṃ taṃ purisathāmena purisabalena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ , na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ bhavissatī’’ti – cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evarūpaṃ vīriyasamādānaṃ – idaṃ vuccati vataṃ, na sīlaṃ.
即,即是那样的、那种的、那样相应的、那样安住的、那样性质的、到达那种状态的、具足那种法的,无论是刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、在家者、出家者、天人或人。即有戒也有行,有行而无戒。什么是戒也是行?于此,比库具戒,以巴帝摩卡律仪防护而住,具足正行与行处,于微细的罪过中见怖畏,受持学习于诸学处。于此的防护、律仪、不违越,此为戒。那受持即是行。以防护之义为戒;以受持之义为行——此称为戒也是行。什么是行而非戒?八头陀支——住阿兰若支、常乞食支、尘堆衣支、三衣支、次第乞食支、一座食支、不卧支、随处住支——此称为行而非戒。精进的受持也称为行而非戒。「宁可皮肤、腱、骨头留存,身体的肉与血干枯,凡以男子力、以男子精力、以男子勇猛、以男子精勤所应得者,未得彼之前,精进不停止」——如此策励心、努力。如此的精进受持——此称为行而非戒。
‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārato na nikkhame;
「我将不食、不饮,不从住处出去;
Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate’’ti.
即使见到也不倒下,在渴爱之箭未拔除时。」
Cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evarūpampi vīriyasamādānaṃ vuccati vataṃ, na sīlaṃ. ‘‘Na tāvāhaṃ imaṃ pallaṅkaṃ bhindissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccissatī’’ti – cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evarūpampi vīriyasamādānaṃ vuccati vataṃ, na sīlaṃ. ‘‘Na tāvāhaṃ imamhā āsanā vuṭṭhahissāmi, caṅkamā orohissāmi, vihārā nikkhamissāmi, aḍḍhayogā nikkhamissāmi, pāsādā nikkhamissāmi, hammiyā nikkhamissāmi, guhāya nikkhamissāmi, leṇā nikkhamissāmi, kuṭiyā nikkhamissāmi, kūṭāgārā nikkhamissāmi, aṭṭā nikkhamissāmi, māḷā nikkhamissāmi, uddaṇḍā nikkhamissāmi upaṭṭhānasālāya nikkhamissāmi maṇḍapā nikkhamissāmi, rukkhamūlā nikkhamissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccissatī’’ti – cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evarūpampi vīriyasamādānaṃ vuccati vataṃ, na sīlaṃ. ‘‘Imasmiññeva pubbaṇhasamayaṃ ariyadhammaṃ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī’’ti – cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evarūpampi vīriyasamādānaṃ vuccati vataṃ, na sīlaṃ. ‘‘Imasmiññeva majjhanhikasamayaṃ, sāyanhasamayaṃ, purebhattaṃ, pacchābhattaṃ, purimaṃ yāmaṃ, majjhimaṃ yāmaṃ, pacchimaṃ yāmaṃ, kāḷe, juṇhe, vasse, hemante, gimhe, purime vayokhandhe, majjhime vayokhandhe, pacchime vayokhandhe ariyadhammaṃ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī’’ti – cittaṃ paggaṇhāti padahati. Evarūpampi vīriyasamādānaṃ vuccati vataṃ, na sīlaṃ. ti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujoti – yo attano sīlavatāni jantu.
如此策励心、努力。如此的精进受持也称为行而非戒。「我将不破此座,直到我的心不执取而从诸漏解脱」——如此策励心、努力。如此的精进受持也称为行而非戒。「我将不从此座起立,不从经行下来,不从住处出去,不从半覆处出去,不从楼阁出去,不从重阁出去,不从洞窟出去,不从岩窟出去,不从小屋出去,不从尖顶屋出去,不从平台出去,不从高楼出去,不从门廊出去,不从集会堂出去,不从凉亭出去,不从树下出去,直到我的心不执取而从诸漏解脱」——如此策励心、努力。如此的精进受持也称为行而非戒。「就在此上午时分,我将获得圣法、积集、证得、触证、现证」——如此策励心、努力。如此的精进受持也称为行而非戒。「就在此中午时分、傍晚时分、食前、食后、初更、中更、后更、黑分、白分、雨季、冬季、夏季、前期年龄段、中期年龄段、后期年龄段,我将获得圣法、积集、证得、触证、现证」——如此策励心、努力。如此的精进受持也称为行而非戒。即有情、人、学童、士夫、补特伽罗、命者、生者、人、意生者、人类——那自己具戒行的人。
ti. nti paresaṃ khattiyānaṃ brāhmaṇānaṃ vessānaṃ suddānaṃ gahaṭṭhānaṃ pabbajitānaṃ devānaṃ manussānaṃ. ti apuṭṭho apucchito ayācito anajjhesito apasādito. ti attano sīlaṃ vā vataṃ vā sīlabbataṃ vā pāvadati. Ahamasmi sīlasampannoti vā, vatasampannoti vā, sīlabbatasampannoti vā jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā, uccā kulā pabbajitoti vā, mahākulā pabbajitoti vā, mahābhogakulā pabbajitoti vā, uḷārabhogakulā pabbajitoti vā, ñāto yasassī sagahaṭṭhapabbajitānanti vā, lābhimhi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna’’nti vā, suttantikoti vā, vinayadharoti vā, dhammakathikoti vā, āraññikoti vā, piṇḍapātikoti vā, paṃsukūlikoti vā, tecīvarikoti vā, sapadānacārikoti vā, khalupacchābhattikoti vā, nesajjikoti vā, yathāsanthatikoti vā, paṭhamassa jhānassa lābhīti vā, dutiyassa jhānassa lābhīti vā, tatiyassa jhānassa lābhīti vā, catutthassa jhānassa lābhīti vā, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā pāvadati katheti bhaṇati dīpayati voharatīti – anānupuṭṭhova paresaṃ pāva.
即。即对他人——刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、在家者、出家者、天人、人类。即未被问、未被询问、未被请求、未被恳求、未被劝请。即赞叹自己的戒或行或戒行。「我达上」或「具足行」或「达上行」或以出生、以种姓、以家族、以肤色之美、以财富、以学问、以工作处、以技艺处、以明处、以多闻、以辩才、以某某事物,「从高贵家族出家」或「从大家族出家」或「从大富家族出家」或「从极富家族出家」或「知名的、有名声的,与在家出家者有交往」或「我是衣、食、卧具、病缘药资具的获得者」或「持经者」或「持律者」或「说法者」或「住阿兰若者」或「常乞食者」或「尘堆衣者」或「三衣者」或「次第乞食者」或「一座食者」或「不卧者」或「随处住者」或「初禅的获得者」或「第二禅的获得者」或「第三禅的获得者」或「第四禅的获得者」或「空无边处等至的获得者」或「识无边处等至的获得者」或「无所有处等至的获得者」或「非想非非想处等至的获得者」——赞叹、说、言、显示、表达——未被问而对他人赞叹。
ti. ti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā evamāhaṃsu – ‘‘anariyānaṃ eso dhammo, neso dhammo ariyānaṃ; bālānaṃ eso dhammo, neso dhammo paṇḍitānaṃ; asappurisānaṃ eso dhammo, neso dhammo sappurisāna’’nti. Evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – anariyadhammaṃ kusalā tamāhu.
即。即那些精通蕴者、精通界者、精通处者、精通缘起者、精通须跋者、精通正勤者、精通神足者、精通根者、精通力者、精通觉支者、精通道者、精通果者、精通涅槃者,那些善巧者如此说——「此是非圣者之法,此非圣者之法;此是愚者之法,此非智者之法;此是非善人之法,此非善人之法」。如此说、如此讲、如此言、如此显示、如此表达——善巧者称彼为非圣法。
ti. vuccati attā. ti sayameva attānaṃ pāvadati – ‘‘ahamasmi sīlasampannoti vā, vatasampannoti vā, sīlabbatasampannoti vā, jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā, uccā kulā pabbajitoti vā, mahākulā pabbajitoti vā, mahābhogakulā pabbajitoti vā, uḷārabhogakulā pabbajitoti vā, ñāto yasassī sagahaṭṭhapabbajitānanti vā, lābhimhi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti vā, suttantikoti vā, vinayadharoti vā, dhammakathikoti vā, āraññikoti vā, piṇḍapātikoti vā, paṃsukūlikoti vā, tecīvarikoti vā, sapadānacārikoti vā, khalupacchābhattikoti vā, nesajjikoti vā, yathāsanthatikoti vā, paṭhamassa jhānassa lābhīti vā, dutiyassa jhānassa lābhīti vā, tatiyassa jhānassa lābhīti vā, catutthassa jhānassa lābhīti vā, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā,
即。称为我。即自己赞叹自己——「我达上」或「具足行」或「达上行」或以出生、以种姓、以家族、以肤色之美、以财富、以学问、以工作处、以技艺处、以明处、以多闻、以辩才、以某某事物,「从高贵家族出家」或「从大家族出家」或「从大富家族出家」或「从极富家族出家」或「知名的、有名声的,与在家出家者有交往」或「我是衣、食、卧具、病缘药资具的获得者」或「持经者」或「持律者」或「说法者」或「住阿兰若者」或「常乞食者」或「尘堆衣者」或「三衣者」或「次第乞食者」或「一座食者」或「不卧者」或「随处住者」或「初禅的获得者」或「第二禅的获得者」或「第三禅的获得者」或「第四禅的获得者」或「空无边处等至的获得者」或「识无边处等至的获得者」或
Vibhavañca bhavañca vippahāya, vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhū’’ti.
舍断非有与有,已修行、已尽再生的彼比库。
Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā’’ pāvadati katheti bhaṇati dīpayati voharatīti – yo ātumānaṃ sayameva pāvāti.
「得无所有处等至」,或者「得非想非非想处等至」,他宣说、讲说、言说、阐明、表述——即自己宣说自己。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Yo attano sīlavatāni jantu, anānupuṭṭhova paresa pāva;
「那个人未被询问,却向他人宣说自己的戒德;
Anariyadhammaṃ kusalā tamāhu, yo ātumānaṃ sayameva pāvā’’ti.
善巧者说那是非圣法,即自己宣说自己。」
ti. ti rāgassa samitattā santo, dosassa samitattā santo, mohassa samitattā santo, kodhassa…pe… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa … issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa… sabbakilesānaṃ… sabbaduccaritānaṃ… sabbadarathānaṃ… sabbapariḷāhānaṃ… sabbasantāpānaṃ… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti – santo. ti sattannaṃ dhammānaṃ bhinnattā bhikkhu – sakkāyadiṭṭhi bhinnā hoti, vicikicchā bhinnā hoti, sīlabbataparāmāso bhinno hoti, rāgo bhinno hoti, doso bhinno hoti, moho bhinno hoti, māno bhinno hoti . Bhinnāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṃkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇiyā.
寂静者。寂静者:因贪的平息而寂静,因嗔的平息而寂静,因痴的平息而寂静,因忿……因恨……因覆……因恼……因嫉……因悭……因诳……因谄……因傲……因激情……因慢……因过慢……因憍……因放逸……因一切烦恼……因一切恶行……因一切热恼……因一切热恼……因一切苦恼……因一切不善行的平息、止息、止灭、破除、熄灭、离去、寂止而寂静、寂止、止息、熄灭、寂止——寂静者。寂静者。因七法的破除而为比库——有身见被破除,疑被破除,戒禁取被破除,贪被破除,嗔被破除,痴被破除,慢被破除。他的诸恶不善法、染污的、再有的、有怖畏的、有苦果报的、未来导致生老死的被破除。
‘‘Pajjena katena attanā, [sabhiyāti bhagavā]
「以自己所作的智慧,[沙比亚,世尊说]
Parinibbānagato vitiṇṇakaṅkho;
已般涅槃,已度疑;
Vibhavañca bhavañca vippahāya,
舍断了有与非有,
Vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhū’’ti.
那些比库是梵行已立、已尽轮回。
ti rāgassa nibbāpitattā abhinibbutatto, dosassa nibbāpitattā abhinibbutatto, mohassa nibbāpitattā abhinibbutatto, kodhassa…pe… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa… sabbakilesānaṃ… sabbaduccaritānaṃ… sabbadarathānaṃ… sabbapariḷāhānaṃ… sabbasantāpānaṃ… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ nibbāpitattā abhinibbutattoti – santo ca bhikkhu abhinibbutatto.
因为贪的息灭故已般涅槃,因为嗔的息灭故已般涅槃,因为痴的息灭故已般涅槃,因为忿的息灭……因为恨的息灭……因为覆的息灭……因为恼的息灭……因为嫉的息灭……因为悭的息灭……因为诳的息灭……因为谄的息灭……因为傲的息灭……因为激情的息灭……因为慢的息灭……因为过慢的息灭……因为憍的息灭……因为放逸的息灭……因为一切烦恼的息灭……因为一切恶行的息灭……因为一切热恼的息灭……因为一切烧燃的息灭……因为一切苦恼的息灭……因为一切不善行的息灭故已般涅槃——寂静的比库已般涅槃。
ti. nti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṃ – itihanti. ti. Idhekacco katthī hoti vikatthī. So katthati vikatthati. Ahamasmi sīlasampannoti vā, vatasampannoti vā, sīlabbatasampannoti vā, jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā katthati vikatthati. Evaṃ na katthati na vikatthati. Katthanā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti – itihanti sīlesu akatthamāno.
「如此」:这是词的连结、词的结合、词的圆满、字的组合、文字的连接、词的次第——这是「如此」。「不自夸戒」:此处某人是自夸者、炫耀者。他自夸、炫耀:「我是具戒者」,或「具德者」,或「具戒德者」,或以出生、或以种姓、或以家族、或以肤色美好……乃至「我是非想非非想处定的获得者」而自夸、炫耀。如此他不自夸、不炫耀。他远离自夸、离、别离、出离、离脱、解脱、离缚,以离界限之心而住——这是「如此不自夸戒」。
ti. ti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā evaṃ vadanti – ‘‘ariyānaṃ eso dhammo, neso dhammo anariyānaṃ; paṇḍitānaṃ eso dhammo, neso dhammo bālānaṃ; sappurisānaṃ eso dhammo, neso dhammo asappurisāna’’nti. Evaṃ vadanti, ariyānaṃ evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – tamariyadhammaṃ kusalā vadanti.
「善者说彼圣法」:那些精通蕴者、精通界者、精通处者、精通缘起者、精通须跋者、精通正勤者、精通神足者、精通根者、精通力者、精通觉支者、精通道者、精通果者、精通涅槃者,那些善者如此说:「这是圣者之法,这不是非圣者之法;这是智者之法,这不是愚者之法;这是善人之法,这不是非善人之法。」如此说,如此对圣者说、如此言说、如此显示、如此表述——「善者说彼圣法」。
ti. ti arahato khīṇāsavassa. ti sattussadā – rāgussado, dosussado, mohussado, mānussado, diṭṭhussado, kilesussado, kammussado. Yassime ussadā natthi na santi na vijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā. ti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṃ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā. ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi – yassussadā natthi kuhiñci loke.
「于世间任何处无随增」:「阿拉汉漏尽者」:七随增——贪随增、嗔随增、痴随增、慢随增、见随增、烦恼随增、业随增。凡这些随增对他不存在、不有、不见、不可得,已舍断、已切断、已寂止、已止息、不能生起、已被智火所烧。「任何处」:于任何处、于任何事物、于任何地方、于内或于外或于内外。「世间」:于苦界、人界、天界、蕴界、界界、处界——「于世间任何处无随增」。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说:
‘‘Santo ca bhikkhu abhinibbutatto, itihanti sīlesu akatthamāno;
「寂静的比库已般涅槃,如此不自夸戒;
Tamariyadhammaṃ kusalā vadanti, yassussadā natthi kuhiñci loke’’ti.
善者说彼圣法,于世间任何处无随增。」
ti. ti dve pakappanā – taṇhāpakappanā ca diṭṭhipakappanā ca…pe… ayaṃ taṇhāpakappanā…pe… ayaṃ diṭṭhipakappanā. ti saṅkhatā abhisaṅkhatā saṇṭhapitātipi – saṅkhatā. Atha vā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammātipi – saṅkhatā . ti diṭṭhigatikassa. vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatānīti – pakappitā saṅkhatā yassa dhammā.
「ti」:有两种虚构——渴爱虚构与见虚构……(中略)……这是渴爱虚构……(中略)……这是见虚构。「ti」被造作、被虚构、被安立,也是「saṅkhatā」——被造作的。或者,无常的、被造作的、缘起的、灭尽法、衰灭法、离贪法、灭法,也是「saṅkhatā」——被造作的。「ti」对于持见者。被称为六十二见处——虚构的、被造作的,是他的诸法。
ti. ti dve purekkhārā – taṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca…pe… ayaṃ taṇhāpurekkhāro…pe… ayaṃ diṭṭhipurekkhāro. Tassa taṇhāpurekkhāro appahīno, diṭṭhipurekkhāro appaṭinissaṭṭho. Tassa taṇhāpurekkhārassa appahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa appaṭinissaṭṭhattā so taṇhaṃ vā diṭṭhiṃ vā purato katvā carati taṇhādhajo taṇhāketu taṇhādhipateyyo, diṭṭhidhajo diṭṭhiketu diṭṭhādhipateyyo, taṇhāya vā diṭṭhiyā vā parivārito caratīti – purakkhatā. ti santi saṃvijjanti atthi upalabbhanti. ti avevadātā avodātā aparisuddhā saṃkiliṭṭhā saṃkilesikāti – purakkhatā santi avīvadātā.
「ti」:有两种前置——渴爱前置与见前置……(中略)……这是渴爱前置……(中略)……这是见前置。他的渴爱前置未断,见前置未舍断。由于他的渴爱前置未断故,见前置未舍断故,他将渴爱或见置于前而行,以渴爱为幢、以渴爱为旗、以渴爱为主,以见为幢、以见为旗、以见为主,被渴爱或见围绕而行——「purakkhatā」前置的。「ti」存在、有、是、可得。「ti」不清净的、须跋的、不清净的、杂染的、染污的——「purakkhatā santi avīvadātā」前置的存在不清净的。
nti. ti yaṃ attani. vuccati diṭṭhigataṃ. Attano diṭṭhiyā dve ānisaṃse passati – diṭṭhadhammikañca ānisaṃsaṃ, samparāyikañca ānisaṃsaṃ. Katamo diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṃso? Yaṃdiṭṭhiko satthā hoti, taṃdiṭṭhikā sāvakā honti. Taṃdiṭṭhikaṃ satthāraṃ sāvakā sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti apacitiṃ karonti. Labhati ca tatonidānaṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ – ayaṃ diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṃso. Katamo diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṃso? Ayaṃ diṭṭhi alaṃ nāgattāya vā supaṇṇattāya vā yakkhattāya vā asurattāya vā gandhabbattāya vā mahārājattāya vā indattāya vā brahmattāya vā devattāya vā. Ayaṃ diṭṭhi suddhiyā visuddhiyā parisuddhiyā, muttiyā vimuttiyā parimuttiyā. Imāya diṭṭhiyā sujjhanti visujjhanti parisujjhanti muccanti vimuccanti parimuccanti. Imāya diṭṭhiyā sujjhissāmi visujjhissāmi parisujjhissāmi, muccissāmi vimuccissāmi parimuccissāmīti āyatiṃ phalapāṭikaṅkhī hoti – ayaṃ diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṃso. Attano diṭṭhiyā ime dve ānisaṃse passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti – yadattani passati ānisaṃsaṃ.
「nti」:「ti」在自己。被称为见处。他在自己的见中看见两种利益——现法利益与来世利益。什么是见的现法利益?持某见的导师存在,持某见的弟子们存在。弟子们恭敬、尊重、尊敬、礼敬、供养持某见的导师。并且从那里获得衣、食、卧具、病者所需医药资具——这是见的现法利益。什么是见的来世利益?这见足以成为龙、金翅鸟、亚卡、阿修罗、乾达婆、大王、萨咖、梵天、天。这见是清净、净化、遍净,解脱、解脱、遍解脱。以此见清净、净化、遍净,解脱、解脱、遍解脱。以此见我将清净、将净化、将遍净,将解脱、将解脱、将遍解脱,他期待未来的果报——这是见的来世利益。他在自己的见中看见、见到、观察、思惟、考察这两种利益——「yadattani passati ānisaṃsaṃ」在自己看见利益。
nti. Tisso santiyo – accantasanti, tadaṅgasanti, sammutisanti. Katamā ? Accantasanti vuccati amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ayaṃ accantasanti. Katamā ? Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa nīvaraṇā santā honti; dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā santā honti; tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti santā hoti; catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa sukhadukkhā santā honti; ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā paṭighasaññā nānattasaññā santā hoti; viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā santā hoti; ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā santā hoti; nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā santā hoti. Ayaṃ tadaṅgasanti. Katamā ? Sammutisantiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisantiyo. Api ca sammutisanti imasmiṃ atthe adhippetā santīti. nti. Kuppasantiṃ pakuppasantiṃ eritasantiṃ sameritasantiṃ calitasantiṃ ghaṭṭitasantiṃ kappitasantiṃ pakappitasantiṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ, santiṃ nissito asito allīno upagato ajjhosito adhimuttoti – taṃ nissito kuppapaṭiccasantiṃ.
「nti」:有三种寂静——究竟寂静、部分寂静、假名寂静。什么是?究竟寂静被称为不死涅槃。那一切行的止息、一切依的舍断、渴爱的灭尽、离贪、灭、涅槃。这是究竟寂静。什么是?证得初禅者诸盖寂静;证得第二禅者寻伺寂静;证得第三禅者喜寂静;证得第四禅者苦乐寂静;证得空无边处者色想、有对想、种种想寂静;证得识无边处者空无边处想寂静;证得无所有处者识无边处想寂静;证得非想非非想处者无所有处想寂静。这是部分寂静。什么是?假名寂静被称为六十二见处,见寂静。但是假名寂静在此义中是所指的「santī」寂静。「nti」:动摇寂静、震动寂静、摇动寂静、扰动寂静、动摇寂静、碰撞寂静、虚构寂静、虚构寂静,无常的、被造作的、缘起的、灭尽法、衰灭法、离贪法、灭法,依止寂静、执取、执着、趣向、执取、胜解——「taṃ nissito kuppapaṭiccasantiṃ」依止那动摇缘寂静。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Pakappitā saṅkhatā yassa dhammā, purakkhatā santi avīvadātā;
「虚构的、被造作的是他的诸法,前置的存在不清净的;
Yadattani passati ānisaṃsaṃ, taṃ nissito kuppapaṭiccasanti’’nti.
在自己看见利益,依止那动摇缘寂静。」
ti. ti ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti abhinivesaparāmāso diṭṭhinivesanaṃ. ‘‘Asassato loko…pe… antavā loko… anantavā loko … taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ… aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ… hoti tathāgato paraṃ maraṇā… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā… hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti abhinivesaparāmāso diṭṭhinivesananti. ti diṭṭhinivesā na hi svātivattā durativattā duttarā duppatarā dussamatikkamā dubbinivattāti – diṭṭhīnivesā na hi svātivattā.
「ti」:「世间常,唯此是真实,其余是愚痴」,这是执着、执取、见执着。「世间无常……(中略)……世间有边……世间无边……命即是身……命异身异……如来死后存在……如来死后不存在……如来死后存在且不存在……如来死后非存在非不存在,唯此是真实,其余是愚痴」,这是执着、执取、见执着。「ti」见执着实在不易超越、难以超越、难以度过、难以越过、难以超脱、难以脱离——「diṭṭhīnivesā na hi svātivattā」见执着实在不易超越。
nti. ti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatesu. ti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. nti nivesanesu odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho. Idaṃ saccaṃ tacchaṃ tathaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparītaṃ gahitaṃ parāmaṭṭhaṃ abhiniviṭṭhaṃ ajjhositaṃ adhimuttanti – dhammesu niccheyya samuggahītaṃ.
「于六十二见处」。「经审察、决择、观察、遍察、衡量、确定、阐明、显现后」。「于住处」即执取、深执、坚执、部分执、积聚执、累积执。「此是真实、真正、如是、真谛、如实、不颠倒」——如此被执取、被固执、被深入、被吞没、被决意——于诸法经决择后被执取。
ti. ti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānaṃ. ti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo. ti tesu diṭṭhinivesanesūti – tasmā naro tesu nivesanesu.
「因此」即因彼、以彼为因、以彼为缘、以彼为因缘、以彼为根源。「人」即有情、人、学童、士夫、补特伽罗、命者、生者、众生、意生者、人类。「于彼等见住处」——因此人于彼等住处。
nti. ti dvīhi kāraṇehi nirassati – paravicchindanāya vā nirassati, anabhisambhuṇanto vā nirassati. Kathaṃ paravicchindanāya nirassati? Paro vicchindeti – so satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto, gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā, maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti – evaṃ paro vicchindeti. Evaṃ vicchindiyamāno satthāraṃ nirassati , dhammakkhānaṃ nirassati, gaṇaṃ nirassati, diṭṭhiṃ nirassati, paṭipadaṃ nirassati, maggaṃ nirassati. Evaṃ paravicchindanāya nirassati. Kathaṃ anabhisambhuṇanto nirassati? Sīlaṃ anabhisambhuṇanto sīlaṃ nirassati, vataṃ anabhisambhuṇanto vataṃ nirassati, sīlabbataṃ anabhisambhuṇanto sīlabbataṃ nirassati. Evaṃ anabhisambhuṇanto nirassati. nti. Satthāraṃ gaṇhāti, dhammakkhānaṃ gaṇhāti, gaṇaṃ gaṇhāti, diṭṭhiṃ gaṇhāti, paṭipadaṃ gaṇhāti, maggaṃ gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti – nirassatī ādiyatī ca dhammaṃ.
「舍弃」。以二因舍弃——或为破斥他人而舍弃,或因不能达到而舍弃。如何为破斥他人而舍弃?他人破斥——彼导师非一切知者,法非善说,僧团非善行道者,见非吉祥,道非善施设,道非导出,于此无清净、净化、遍净、解脱、解脱、遍解脱,于此不清净、须跋化、不遍净、不解脱、不解脱、不遍解脱,卑劣、低下、微小、鄙陋、卑贱、少分——如是他人破斥。如是被破斥时舍弃导师,舍弃法说,舍弃僧团,舍弃见,舍弃道,舍弃道。如是为破斥他人而舍弃。如何因不能达到而舍弃?不能达到戒而舍弃戒,不能达到誓而舍弃誓,不能达到戒禁而舍弃戒禁。如是因不能达到而舍弃。「取」。取导师,取法说,取僧团,取见,取道,取道,固执、深入——舍弃与取法。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā, dhammesu niccheyya samuggahītaṃ;
「诸见住处实难超越,于诸法经决择后被执取;
Tasmā naro tesu nivesanesu, nirassatī ādiyatī ca dhamma’’nti.
因此人于彼等住处,舍弃与取法。」
ti. ti. Dhonā vuccati paññā – yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Kiṃkāraṇā dhonā vuccati paññā? Tāya paññāya kāyaduccaritaṃ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca; vacīduccaritaṃ… manoduccaritaṃ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca; rāgo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca; doso…pe… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca; issā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca; macchariyaṃ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca; māyā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca; sāṭheyyaṃ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca; thambho dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca; sārambho… māno… atimāno… mado… pamādo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca; sabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Taṃkāraṇā dhonā vuccati paññā.
「已洗者」。已洗者称为慧——即慧、了知、简择、遍择、择法、观察、随观、伺察、聪睿、善巧、巧妙、审察、思惟、考察、广慧、睿智、导慧、观、正知、刺棒、慧、慧根、慧力、慧剑、慧殿、慧光、慧明、慧炬、慧宝、无痴、择法、正见。何故已洗者称为慧?以彼慧身恶行被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;语恶行……意恶行被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;贪被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;嗔……痴……忿……恨……覆……恼被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;嫉被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;悭被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;诳被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;谄被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;傲被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;激情……慢……过慢……醉……放逸被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;一切烦恼、一切恶行、一切热恼、一切热恼、一切热恼、一切不善行被驱除、被洗、被净洗、被遍洗。以此因已洗者称为慧。
Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca; sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca; sammāvācāya micchāvācā dhutā ca dhotā ca…pe… sammākammantena micchākammanto dhuto ca… sammāājīvena micchāājīvo dhuto ca… sammāvāyāmena micchāvāyāmo dhuto ca… sammāsatiyā micchāsati dhutā ca… sammāsamādhinā micchāsamādhi dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca; sammāñāṇena micchāñāṇaṃ dhutaṃ ca… sammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.
或者以正见邪见被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;以正思惟邪思惟被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;以正语邪语被驱除、被洗……以正业邪业被驱除……以正命邪命被驱除……以正精进邪精进被驱除……以正念邪念被驱除……以正定邪定被驱除、被洗、被净洗、被遍洗;以正智邪智被驱除……以正解脱邪解脱被驱除、被洗、被净洗、被遍洗。
Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Arahā imehi dhoneyyehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato; tasmā arahā dhono. So dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti – dhono. ti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṃ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā. ti apāyaloke…pe… āyatanaloke.
或者以圣八支道,一切烦恼、一切恶行、一切热恼、一切热恼、一切热恼、一切不善行都已被洗净、被洗涤、被彻底洗涤、被完全洗涤。阿拉汉具足、完全具足、达到、完全达到、成就、完全成就、具备这些应被洗净的法;因此阿拉汉是「已洗净者」。他已洗净贪、已洗净恶、已洗净烦恼、已洗净热恼——「已洗净者」。于任何处、任何事物、任何地方,于内或于外或于内外。于恶趣世间……乃至……于处世间。
ti dve pakappanā – taṇhāpakappanā ca diṭṭhipakappanā ca…pe… ayaṃ taṇhāpakappanā…pe… ayaṃ diṭṭhipakappanā. ti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave, kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave, kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave, kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabhave punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā. ti dhonassa kuhiñci loke bhavābhavesu ca kappitā pakappitā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā diṭṭhi natthi na santi na saṃvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu.
有二种虚构——渴爱虚构与见虚构……乃至……此为渴爱虚构……乃至……此为见虚构。于有有、业有、再有、欲有,业有、欲有、再有、色有,业有、色有、再有、无色有,业有、无色有、再有、再再有、再再趣、再再生、再再结生、再再个体生起。对于已洗净者,于世间任何处、于有有中,虚构的、被虚构的、被造作的、被建立的见不存在、不存在、不存在、不可得,已被舍断、已被根除、已寂止、已平息、须跋再生起、已被智火烧尽——对于已洗净者,于世间任何处、于有有中,虚构的见确实不存在。
ti. vuccati vañcanikā cariyā. Idhekacco kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṃ icchaṃ paṇidahati – ‘‘mā maṃ jaññā’’ti icchati, ‘‘mā maṃ jaññā’’ti saṅkappeti, ‘‘mā maṃ jaññā’’ti vācaṃ bhāsati, ‘‘mā maṃ jaññā’’ti kāyena parakkamati. Yā evarūpā māyā māyāvitā accasarā vañcanā nikati nikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paricchādanā anuttānikammaṃ anāvikammaṃ vocchādanā pāpakiriyā, ayaṃ vuccati māyā.
「诈」被称为欺诈行。此处某人以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行后,为了隐藏它而发起恶欲——他希望「愿人不知我」,他思惟「愿人不知我」,他说「愿人不知我」之语,他以身努力「愿人不知我」。凡如此的诈、诈术、狡诈、欺骗、诡计、掩饰、隐藏、遮蔽、覆藏、遮盖、覆盖、不坦白、不显露、隐瞒、恶作,此被称为诈。
ti ekavidhena māno – yā cittassa unnati . Duvidhena māno – attukkaṃsanamāno, paravambhanamāno. Tividhena māno – ‘‘seyyohamasmī’’ti māno, ‘‘sadisohamasmī’’ti māno, ‘‘hīnohamasmī’’ti māno. Catubbidhena māno – lābhena mānaṃ janeti, yasena mānaṃ janeti, pasaṃsāya mānaṃ janeti, sukhena mānaṃ janeti. Pañcavidhena māno – ‘‘lābhimhi manāpikānaṃ rūpāna’’nti mānaṃ janeti, ‘‘lābhimhi manāpikānaṃ saddānaṃ…pe… gandhānaṃ… rasānaṃ… phoṭṭhabbāna’’nti mānaṃ janeti. Chabbidhena māno – cakkhusampadāya mānaṃ janeti, sotasampadāya… ghānasampadāya… jivhāsampadāya… kāyasampadāya… manosampadāya mānaṃ janeti. Sattavidhena māno – māno, atimāno, mānātimāno, omāno, adhimāno, asmimāno, micchāmāno. Aṭṭhavidhena māno – lābhena mānaṃ janeti, alābhena omānaṃ janeti, yasena mānaṃ janeti, ayasena omānaṃ janeti, pasaṃsāya mānaṃ janeti, nindāya omānaṃ janeti, sukhena mānaṃ janeti, dukkhena omānaṃ janeti. Navavidhena māno – seyyassa seyyohamasmīti māno, seyyassa sadisohamasmīti māno, seyyassa hīnohamasmīti māno , sadisassa seyyohamasmīti māno, sadisassa sadisohamasmīti māno, sadisassa hīnohamasmīti māno, hīnassa seyyohamasmīti māno, hīnassa sadisohamasmīti māno, hīnassa hīnohamasmīti māno. Dasavidhena māno – idhekacco mānaṃ janeti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā. Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṃ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa – ayaṃ vuccati māno. ti. Dhono māyañca mānañca pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvāti – māyañca mānañca pahāya dhono.
「慢」:一种慢——心的高举。二种慢——自赞慢、贬他慢。三种慢——「我胜」之慢、「我等」之慢、「我劣」之慢。四种慢——因利得而生慢,因名声而生慢,因赞誉而生慢,因乐而生慢。五种慢——「我得可意诸色」而生慢,「我得可意诸声……乃至……诸香……诸味……诸触」而生慢。六种慢——因眼具足而生慢,因耳具足……因鼻具足……因舌具足……因身具足……因意具足而生慢。七种慢——慢、过慢、慢过慢、卑慢、增上慢、我慢、邪慢。八种慢——因利得而生慢,因无利得而生卑慢,因名声而生慢,因无名声而生卑慢,因赞誉而生慢,因诽谤而生卑慢,因乐而生慢,因苦而生卑慢。九种慢——对胜者「我胜」之慢,对胜者「我等」之慢,对胜者「我劣」之慢,对等者「我胜」之慢,对等者「我等」之慢,对等者「我劣」之慢,对劣者「我胜」之慢,对劣者「我等」之慢,对劣者「我劣」之慢。十种慢——此处某人因种姓或因氏族或因家系或因肤色美丽或因财富或因学问或因业处或因技艺处或因明处或因多闻或因辩才或因某某事物而生慢。凡如此的慢、自慢、自慢性、高举、高举性、旗帜、傲慢、心的旗帜欲,此被称为慢。「舍断」。已洗净者舍断诈与慢,舍弃、除去、使之终结、使之不存在——「已洗净者舍断诈与慢」。
ti. ti dve upayā – taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca…pe… ayaṃ taṇhūpayo…pe… ayaṃ diṭṭhūpayo. Tassa taṇhūpayo pahīno , diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho. Taṇhūpayassa pahīnattā, diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayo puggalo kena rāgena gaccheyya, kena dosena gaccheyya, kena mohena gaccheyya, kena mānena gaccheyya, kāya diṭṭhiyā gaccheyya, kena uddhaccena gaccheyya, kāya vicikicchāya gaccheyya, kehi anusayehi gaccheyya – rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā. Te abhisaṅkhārā pahīnā. Abhisaṅkhārānaṃ pahīnattā gatiyo kena gaccheyya – nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā. So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṃ natthi, yena gaccheyyāti – sa kena gaccheyya anūpayo so.
「依」。有二依——渴爱依与见依……乃至……此为渴爱依……乃至……此为见依。他的渴爱依已被舍断,见依已被遣除。因渴爱依已被舍断,因见依已被遣除,无依之人以何贪而去,以何嗔而去,以何痴而去,以何慢而去,以何见而去,以何掉举而去,以何疑而去,以何随眠而去——染着或嗔恚或愚痴或系缚或执取或散乱或不确定或执着。那些行已被舍断。因诸行已被舍断,以何而去诸趣——地狱或畜生界或饿鬼界或人或天或色或无色或有想或无想或非想非非想。因不存在、缘不存在、理由不存在,以何而去——「无依者以何而去」。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Dhonassa hi natthi kuhiñci loke, pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu;
「对于已洗净者,于世间任何处,于有有中,虚构的见确实不存在;
Māyañca mānañca pahāya dhono, sa kena gaccheyya anūpayo so’’ti.
已洗净者舍断诈与慢,无依者以何而去。」
nti. ti dve upayā – taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca…pe… ayaṃ taṇhūpayo…pe… ayaṃ diṭṭhūpayo. Tassa taṇhūpayo appahīno, diṭṭhūpayo appaṭinissaṭṭho. Taṇhūpayassa appahīnattā , diṭṭhūpayassa appaṭinissaṭṭhattā dhammesu vādaṃ upeti – rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā. Te abhisaṅkhārā appahīnā. Abhisaṅkhārānaṃ appahīnattā gatiyā vādaṃ upeti. Nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā vādaṃ upeti upagacchati gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti – upayo hi dhammesu upeti vādaṃ.
有两种执取——渴爱执取和见执取……此为渴爱执取……此为见执取。他的渴爱执取未断,见执取未舍断。因渴爱执取未断故,因见执取未舍断故,他对诸法起论争——「染著」或「嗔恚」或「愚痴」或「系缚」或「执取」或「散乱」或「不确定」或「固执」。那些行未断。因诸行未断故,他对趣起论争——「地狱」或「畜生」或「饿鬼界」或「人」或「天」或「有色」或「无色」或「有想」或「无想」或「非想非非想」,他起论争、前往、执取、执著、坚持——因为执取者对诸法起论争。
ti. ti dve upayā – taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca…pe… ayaṃ taṇhūpayo…pe… ayaṃ diṭṭhūpayo. Tassa taṇhūpayo pahīno, diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho. Taṇhūpayassa pahīnattā, diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayaṃ puggalaṃ kena rāgena vadeyya, kena dosena vadeyya, kena mohena vadeyya, kena mānena vadeyya, kāya diṭṭhiyā vadeyya, kena uddhaccena vadeyya, kāya vicikicchāya vadeyya, kehi anusayehi vadeyya – rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā. Te abhisaṅkhārā pahīnā. Abhisaṅkhārānaṃ pahīnattā gatiyo kena vadeyya – nerayikoti vā…pe… nevasaññīnāsaññīti vā. So hetu natthi, paccayo natthi, kāraṇaṃ natthi, yena vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyyāti – anūpayaṃ kena kathaṃ vadeyya.
有两种执取——渴爱执取和见执取……此为渴爱执取……此为见执取。他的渴爱执取已断,见执取已舍断。因渴爱执取已断故,因见执取已舍断故,对无执取者,以何贪说,以何嗔说,以何痴说,以何慢说,以何见说,以何掉举说,以何疑说,以何随眠说——「染著」或「嗔恚」或「愚痴」或「系缚」或「执取」或「散乱」或「不确定」或「固执」。那些行已断。因诸行已断故,以何说诸趣——「地狱」或……「非想非非想」。无因、无缘、无理由,以何说、谈、言、显示、表达——对无执取者,以何、如何说。
ti. ti attānudiṭṭhi natthi. ti ucchedadiṭṭhi natthi. ti gahitaṃ natthi. ti muñcitabbaṃ natthi. Yassatthi gahitaṃ, tassatthi muñcitabbaṃ; yassatthi muñcitabbaṃ, tassatthi gahitaṃ. Gahaṇaṃ muñcanā samatikkanto arahā buddhiparihānivītivatto. So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso jātimaraṇasaṃsāro, natthi tassa punabbhavoti – attā nirattā na hi tassa atthi.
「我见」不存在。「断见」不存在。「所取」不存在。「应舍」不存在。对有所取者,有应舍;对有应舍者,有所取。阿拉汉已超越取与舍,已超越智慧的衰退。他已住立、已行梵行、已到彼岸、已到边际、已度生死轮回,他无再有——我无我,他确实无我。
nti tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni. So sabbadiṭṭhigataṃ idheva adhosi dhuni sandhuni niddhuni pajahi vinodesi byantiṃ akāsi anabhāvaṃ gamesīti – adhosi so diṭṭhimidheva sabbaṃ.
他的六十二见已断、已根除、已寂止、已止息、不能再生、已被智火烧尽。他在此处已破坏、已摧毁、已粉碎、已舍弃、已除去、已灭尽、已使之不存在一切见——他在此处已破坏一切见。
Tenāha bhagavā –
因此世尊说——
‘‘Upayo hi dhammesu upeti vādaṃ, anūpayaṃ kena kathaṃ vadeyya;
「因为执取者对诸法起论争,对无执取者,以何、如何说;
Attā nirattā na hi tassa atthi, adhosi so diṭṭhimidheva sabba’’nti.
我无我,他确实无我,他在此处已破坏一切见。」
Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddeso tatiyo. · 恶八偈经分别第三