三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏小部本生(下)21. 八十集

21. Asītinipāto21. 八十集

1066 段 · CSCD 巴利原典
21. Asītinipāto21. 八十集
533. Cūḷahaṃsajātakaṃ (1)
533. 小天鹅本生(1)
‘‘Sumukha anupacinantā, pakkamanti vihaṅgamā;
「苏目卡不思虑,诸鸟飞去;
Gaccha tuvampi mā kaṅkhi, natthi baddhe sahāyatā’’.
你也去吧,莫犹豫,被缚者无伴侣。」
‘‘Gacche vāhaṃ na vā gacche, na tena amaro siyaṃ;
「我去或不去,我不会因此不死;
Sukhitaṃ taṃ upāsitvā, dukkhitaṃ taṃ kathaṃ jahe.
依止彼安乐者,如何舍弃彼受苦者。
‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā;
「与你一起死,或无你而生;
Tadeva maraṇaṃ seyyo, yañce jīve tayā vinā.
那死亡更好,若我无你而活。
‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ taṃ evaṃ gataṃ jahe;
「大王,这不是法,舍弃如此境遇者;
Yā gati tuyhaṃ sā mayhaṃ, ruccate vihagādhipa.
「你的去处即是我的去处,鸟王啊,我喜欢。」
‘‘Kā nu pāsena baddhassa , gati aññā mahānasā;
「对于被网所缚者,除了大厨房外,还有什么其他去处?」
Sā kathaṃ cetayānassa, muttassa tava ruccati.
「对于如此思惟者,对于已解脱的你,那如何会喜欢?」
‘‘Kaṃ vā tvaṃ passase atthaṃ, mama tuyhañca pakkhima;
「或者你看到什么利益,对于我和你的,」
Ñātīnaṃ vāvasiṭṭhānaṃ, ubhinnaṃ jīvitakkhaye.
「对于亲族中剩余者,当两者生命灭尽时?」
‘‘Yaṃ na kañcanadepiñcha , andhena tamasā gataṃ;
「那不是金色羽毛者,被盲目黑暗所去;」
Tādise sañcajaṃ pāṇaṃ, kamatthamabhijotaye’’.
「对于如此生起的生命,为何目的而照亮?」
‘‘Kathaṃ nu patataṃ seṭṭha, dhamme atthaṃ na bujjhasi ;
「为何你,殊胜者,对于堕落者,在法中不了知利益?」
Dhammo apacito santo, atthaṃ dasseti pāṇinaṃ.
法被尊崇而寂静,为众生显示利益。
‘‘Sohaṃ dhammaṃ apekkhāno, dhammā catthaṃ samuṭṭhitaṃ;
「我期待法,法与利益已生起;
Bhattiñca tayi sampassaṃ, nāvakaṅkhāmi jīvitaṃ’’.
见到对你的信爱,我不贪求生命」。
‘‘Addhā eso sataṃ dhammo, yo mitto mittamāpade;
「确实这是善人之法,即朋友在危难时帮助朋友;
Na caje jīvitassāpi, hetudhammamanussaraṃ.
即使舍弃生命,也不舍弃忆念因法。
‘‘Svāyaṃ dhammo ca te ciṇṇo, bhatti ca viditā mayi;
「这法已被你实践,对我的信爱已被了知;
Kāmaṃ karassu mayhetaṃ, gacchevānumato mayā’’.
请随意对我做这事,得我允许后离去吧」。
‘‘Api tvevaṃ gate kāle, yaṃ khaṇḍaṃ ñātinaṃ mayā;
「即使在这样的时刻,我对亲族的义务;
Tayā taṃ buddhisampannaṃ , assa paramasaṃvutaṃ.
由你那具足智慧者,他是最极调伏者。
‘‘Iccevaṃ mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ;
「如此商议着的,圣者们以圣者的生活;
Paccadissatha nesādo, āturānamivantako.
猎人出现在他们面前,如同死神对病人。
‘‘Te sattumabhisañcikkha, dīgharattaṃ hitā dijā;
「他们认出长久以来对天人有益的敌人;
Tuṇhīmāsittha ubhayo, na sañcalesumāsanā .
两者都保持沉默,不从座位移动。
‘‘Dhataraṭṭhe ca disvāna, samuḍḍente tato tato;
「在看见持国从各处升起后;
Abhikkamatha vegena, dijasattu dijādhipe.
天人之敌,天人之主,迅速前进。
‘‘So ca vegenabhikkamma, āsajja parame dije;
「他迅速前进,接近最上的天人;
Paccakamittha nesādo, baddhā iti vicintayaṃ.
猎人在此处思惟:「已被缚」。
‘‘Ekaṃva baddhamāsīnaṃ, abaddhañca punāparaṃ;
「一只被缚而坐,另一只未被缚;
Āsajja baddhamāsīnaṃ, pekkhamānamadīnavaṃ.
依附被缚而坐者,看不见过患。
‘‘Tato so vimatoyeva, paṇḍare ajjhabhāsatha;
「于是他极为困惑,对白鹅说道;
Pavaḍḍhakāye āsīne, dijasaṅghagaṇādhipe.
对坐在增长身体者、鸟群之主。
‘‘Yaṃ nu pāsena mahatā, baddho na kurute disaṃ;
「为何被大网所缚者不飞往方向;
Atha kasmā abaddho tvaṃ, balī pakkhi na gacchasi.
而你未被缚,强壮的鸟,为何不离去。
‘‘Kinnu tyāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi;
「这只鸟是什么,已解脱却须跋被缚者;
Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’.
「舍弃后,诸鸟飞去,为何你独自被留下?」
‘‘Rājā me so dijāmitta, sakhā pāṇasamo ca me;
「他是我的王、我的朋友,也是我生命相等的同伴;
Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ.
我绝不会舍弃他,直到时节的终结。
‘‘Kathaṃ panāyaṃ vihaṅgo, nāddasa pāsamoḍḍitaṃ;
「但这只鸟如何没有看见张开的罗网?
Padañhetaṃ mahantānaṃ, boddhumarahanti āpadaṃ.
这确实是伟大者们的足迹,应当觉知危难。
‘‘Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye;
「当失败来临时,人在生命终结之时;
Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati.
那时即使触及罗网与陷阱,也不觉知。
‘‘Api tveva mahāpañña, pāsā bahuvidhā tatā ;
「然而,大智者啊,陷阱有多种方式张设;
Guyhamāsajja bajjhanti, athevaṃ jīvitakkhaye’’.
他们秘密地相会后被绑缚,如此在命终时'。
‘‘Api nāyaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsassa sukhudrayo;
'难道这与你共住不是快乐吗?
Api no anumaññāsi, api no jīvitaṃ dade’’.
难道他不允许我们,难道他不给我们生命'。
‘‘Na ceva me tvaṃ baddhosi, napi icchāmi te vadhaṃ;
'你既不被我绑缚,我也不希望你被杀;
Kāmaṃ khippamito gantvā, jīva tvaṃ anigho ciraṃ’’.
你可以迅速从这里离去,愿你长久无恼地生活'。
‘‘Nevāhametamicchāmi , aññatretassa jīvitā;
'我不希望这个,除了他的生命之外;
Sace ekena tuṭṭhosi, muñcetaṃ mañca bhakkhaya.
如果你满足于一个,就释放这个而吃掉我。
‘‘Ārohapariṇāhena, tulyāsmā vayasā ubho;
'以身长和围度来说,我们两者的年龄相等;
Na te lābhena jīvatthi , etena niminā tuvaṃ.
你不应以利得而活命,以此为你的标志。
‘‘Tadiṅgha samapekkhassu , hotu giddhi tavamhasu ;
在此,你应当平等观察,愿你有贪欲。
Maṃ pubbe bandha pāsena, pacchā muñca dijādhipaṃ.
先以索缚我,后释放天王。
‘‘Tāvadeva ca te lābho, katāssa yācanāya ca;
那时你将有利得,因为已作了请求。
Mitti ca dhataraṭṭhehi, yāvajīvāya te siyā’’.
与持国天们的友谊,将终生属于你。
‘‘Passantu no mahāsaṅghā, tayā muttaṃ ito gataṃ;
让大众看见,被你释放从此处离去。
Mittāmaccā ca bhaccā ca, puttadārā ca bandhavā.
朋友、大臣、亲族、妻儿与眷属。
‘‘Na ca te tādisā mittā, bahūnaṃ idha vijjati;
像这样的朋友,在此世间众人中不易得。
Yathā tvaṃ dhataraṭṭhassa, pāṇasādhāraṇo sakhā.
如你是塔他拉塔的共命之友,
‘‘So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo;
「我释放你的同伴,让国王成为你的随从;愿你速去,在亲族中发光。」
Kāmaṃ khippamito gantvā, ñātimajjhe virocatha’’.
「愿你速去,在亲族中发光。」
‘‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo;
「他因主人的释放而满意,对主人恭敬;瓦咖嘎鸟说出悦耳之语。」
Ajjhabhāsatha vakkaṅgo , vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.
「瓦咖嘎鸟说出悦耳之语。」
‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;
「愿猎人南达与一切亲族欢喜,如我今日见天王被释放而欢喜。」
Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ’’.
「如我今日见天王被释放而欢喜。」
‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;
「来,我教导你,使你也能获得;」
Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati.
「你得利了,塔塔拉塔,不会看到任何恶事。」
‘‘Khippamantepuraṃ netvā , rañño dassehi no ubho;
「快速带入内宫,让我们两者都给国王看;
Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.
在未被束缚、处于自然状态时,在两方面都站立的事务。」
‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;
「大王塔塔拉塔,这些是天鹅之主;
Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.
这位确实是天鹅之王,这位是更胜的军主。」
‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;
「人主见到这位天鹅王后,无疑地;
Patīto sumano vitto , bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.
信受、喜悦、满意,将给你很多财富。」
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, kammunā upapādayi;
「听了他的那些话后,以行动实现了;」
Khippamantepuraṃ gantvā, rañño haṃse adassayi;
迅速前往内宫,向国王展示诸鹅;
Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.
未被束缚,处于自然状态,两侧站立着侍从。
‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;
「大王,这些是持国者,诸鹅之主;
Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro’’.
这位是诸鹅之王,这位是将军。」
‘‘Kathaṃ panime vihaṅgā , tava hatthattamāgatā ;
「但这些飞禽如何来到你手中;
Kathaṃ luddo mahantānaṃ, issare idha ajjhagā’’.
猎人如何在此捕获这些大者、主宰者?」
‘‘Vihitā santime pāsā, pallalesu janādhipa;
「人主啊,在池塘中设置了罗网;
Yaṃ yadāyatanaṃ maññe, dijānaṃ pāṇarodhanaṃ.
我认为那是任何住处,都是飞禽生命的障碍。」
‘‘Tādisaṃ pāsamāsajja, haṃsarājā abajjhatha;
「鹅王遇到这样的罗网,被缚住了;
Taṃ abaddho upāsīno, mamāyaṃ ajjhabhāsatha.
他未被缚住而坐在旁边,对我说了这些话。
‘‘Sudukkaraṃ anariyehi, dahate bhāvamuttamaṃ;
「非圣者们难以做到,燃起最上的心境;
Bhatturatthe parakkanto, dhammayutto vihaṅgamo.
为了主人的利益而努力,如法而行的飞禽。
‘‘Attanāyaṃ cajitvāna, jīvitaṃ jīvitāraho;
「这位值得活命者,舍弃了自己的生命;
Anutthunanto āsīno, bhattu yācittha jīvitaṃ.
他坐着不抱怨,为主人乞求生命。
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamahamajjhagā;
「听了他的那些话,我获得了净信;
Tato naṃ pāmuciṃ pāsā, anuññāsiṃ sukhena ca.
然后我从罗网中释放了他,并允许他安乐地离去。
‘‘‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo;
「他被信赖、被释放,对主人恭敬;弯曲者说话,说令耳悦之语。
Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.
「猎人啊,愿你与一切亲族一起欢喜;如我今日见到鸟王被释放而欢喜。
‘‘‘Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi;
「来,我教导你,使你也能获得;这对你是利益,持国者将不见任何恶。
Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ.
「速速带入内宫,向国王展示我们两者;在未被束缚、恢复原状、双方都安住之事上。
‘‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase;
「来,我教导你,使你也能获得;
Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati.
「这对你是利益,持国者将不见任何恶。
‘‘‘Khippamantepuraṃ netvā , rañño dassehi no ubho;
「速速带入内宫,向国王展示我们两者;
Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite.
「在未被束缚、恢复原状、双方都安住之事上。
‘‘‘Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime;
「陛下,这些是以天鹅为首领的天鹅;这确实是天鹅之王,这是更胜的将军。」
Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro.
「这确实是天鹅之王,这是更胜的将军。」
‘‘‘Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo;
「人主见到这位天鹅王,必定会欢喜、满意、富有,将给你很多财富。」
Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’.
「人主见到这位天鹅王,必定会欢喜、满意、富有,将给你很多财富。」
‘‘Evametassa vacanā, ānītāme ubho mayā;
「依照他的话,我把你们两位带来了;确实在此,你们两位都被我认可了。」
Ettheva hi ime āsuṃ , ubho anumatā mayā.
「确实在此,你们两位都被我认可了。」
‘‘Soyaṃ evaṃ gato pakkhī, dijo paramadhammiko;
「这只如此行的鸟,是高贵的、具最上法的;对于像我这样的猎人,你们应当生起柔软心。」
Mādisassa hi luddassa, janayeyyātha maddavaṃ.
「对于像我这样的猎人,你们应当生起柔软心。」
‘‘Upāyanañca te deva, nāññaṃ passāmi edisaṃ;
「天人啊,我看不到其他像这样的依靠;
Sabbasākuṇikāgāme, taṃ passa manujādhipa’’.
在一切鸟类的聚落中,请看那位人中之王。」
‘‘Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, pīṭhe sovaṇṇaye subhe;
「看见国王坐在美好的金座上,
Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ.
弯颈者对他说话,说着悦耳的言语。
‘‘Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
「尊者是否安乐?尊者是否无病?
Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’.
这个国家是否繁荣?你是否如法地统治人民?」
‘‘Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ;
「鹅啊,我确实安乐,鹅啊,我也无病;
Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ’’ .
这个国家也繁荣,我如法地统治人民。」
‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati;
「尊者的大臣们中,是否没有任何过失?」
Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.
「他们在那些事务中,是否不贪求生命?」
‘‘Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati;
「确实,我的大臣们中,没有任何过失;」
Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.
「确实,他们在我的事务中,不贪求生命。」
‘‘Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
「你的妻子是否与你相称,听话、说话可爱,」
Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’.
「具足子女、容貌、名声,随顺你的意愿?」
‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
「确实,我的妻子与我相称,听话、说话可爱,」
Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’.
「具足子女、容貌、名声,随顺我的意愿。」
‘‘Bhavantaṃ kacci nu mahā-sattuhatthattataṃ gato;
「尊者是否落入大敌之手?
Dukkhamāpajji vipulaṃ, tasmiṃ paṭhamamāpade.
在那第一步时,遭遇了广大的苦。
‘‘Kacci yantāpatitvāna, daṇḍena samapothayi;
「是否用绳索捆绑后,用棍棒击打?
Evametesaṃ jammānaṃ, pātikaṃ bhavati tāvade’’.
这些生类的报应,就是如此。」
‘‘Khemamāsi mahārāja, evamāpadiyā sati ;
「大王,当有这样的灾难时,是安稳的;
Na cāyaṃ kiñci rasmāsu, sattūva samapajjatha.
在绳索中,他没有遭遇任何敌人。
‘‘Paccagamittha nesādo, pubbeva ajjhabhāsatha;
「渔夫回来了,之前就说过;
Tadāyaṃ sumukhoyeva, paṇḍito paccabhāsatha.
那时这位善面者,贤者回答说。
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamayamajjhagā;
「听闻他的话语后,我获得了净信;
Tato maṃ pāmucī pāsā, anuññāsi sukhena ca.
然后他解开我的束缚,并愉快地允许了。
‘‘Idañca sumukheneva, etadatthāya cintitaṃ;
「这件事也被善面者所思考,为了这个目的;
Bhoto sakāsegamanaṃ , etassa dhanamicchatā’’.
前往尊者处,是为了希求他的财富」。
‘‘Svāgatañcevidaṃ bhavataṃ, patīto casmi dassanā;
「善来!这对诸位来说,我也因见面而满意;
Eso cāpi bahuṃ vittaṃ, labhataṃ yāvadicchati’’ .
这位也获得许多财富,随其所欲」。
‘‘Santappayitvā nesādaṃ, bhogehi manujādhipo;
「人主以财富使他们满足后;
Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṃ, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ’’.
对瓦咖嘎说了悦耳的话语」。
‘‘Yaṃ khalu dhammamādhīnaṃ, vaso vattati kiñcanaṃ;
「凡依法而住的任何权力,
Sabbatthissariyaṃ tava , taṃ pasāsa yadicchatha.
你的一切自在权,若你愿意,请施予。
‘‘Dānatthaṃ upabhottuṃ vā, yaṃ caññaṃ upakappati;
「为了布施或受用,以及其他所准备的,
Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ vissajāmi vo’’.
这财富我给予你们,我放弃自在权给你们」。
‘‘Yathā ca myāyaṃ sumukho, ajjhabhāseyya paṇḍito;
「如同这位善面者、智者,
Kāmasā buddhisampanno, taṃ myāssa paramappiyaṃ’’.
具足智慧者,对我如此说,那对我是最亲爱的」。
‘‘Ahaṃ khalu mahārāja, nāgarājārivantaraṃ;
「大王,我确实如龙王般,
Paṭivattuṃ na sakkomi, na me so vinayo siyā.
无法回报,那不是我的律仪。
‘‘Amhākañceva so seṭṭho, tvañca uttamasattavo;
「他是我们的最胜者,你是最上的有情;
Bhūmipālo manussindo, pūjā bahūhi hetuhi.
人中之王、地主,因众多理由应受供养。
‘‘Tesaṃ ubhinnaṃ bhaṇataṃ, vattamāne vinicchaye;
「当他们两者正在说话时,在进行判决时;
Nantaraṃ paṭivattabbaṃ, pessena manujādhipa’’.
人主啊,不应以使者来中断。」
‘‘Dhammena kira nesādo, paṇḍito aṇḍajo iti;
「据说猎人以法,是贤者、卵生者;
Na heva akatattassa, nayo etādiso siyā.
对于未作者,不应有这样的方法。
‘‘Evaṃ aggapakatimā, evaṃ uttamasattavo;
「如此最上本性者,如此最上有情者;
Yāvatatthi mayā diṭṭhā, nāññaṃ passāmi edisaṃ.
凡我所见者中,我不见其他如此者。」
‘‘Tuṭṭhosmi vo pakatiyā, vākyena madhurena ca;
「我对你们的本性感到满意,以及你们甜美的言语;
Eso cāpi mamacchando, ciraṃ passeyya vo ubho’’.
这也是我的愿望,愿长久见到你们两位。」
‘‘Yaṃ kiccaṃ parame mitte, katamasmāsu taṃ tayā;
「对至高的朋友应做的义务,你已对我们做了;
Pattā nissaṃsayaṃ tyāmhā , bhattirasmāsu yā tava.
我们已从你那里获得无疑的利益,你对我们的信爱。
‘‘Aduñca nūna sumahā, ñātisaṅghassa mantaraṃ;
「确实,亲族众中的间隔极大;
Adassanena asmākaṃ , dukkhaṃ bahūsu pakkhisu.
由于不见我们,在许多方面有苦。
‘‘Tesaṃ sokavighātāya, tayā anumatā mayaṃ;
「为了消除他们的忧愁,我们得到你的允许;
Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ passemurindama .
右绕你之后,我们将去见亲族,因陀罗中的因陀罗。」
‘‘Addhāhaṃ vipulaṃ pītiṃ, bhavataṃ vindāmi dassanā;
「确实我从见到诸位尊者,获得广大的喜悦;
Eso cāpi mahā attho, ñātivissāsanā siyā’’.
这也是大利益,应有对亲族的信赖。」
‘‘Idaṃ vatvā dhataraṭṭho , haṃsarājā narādhipaṃ;
说此之后,鹅王塔他拉塔,向人主,
Uttamaṃ javamanvāya , ñātisaṅghaṃ upāgamuṃ.
以最上的速度前进,前往亲族群。
‘‘Te aroge anuppatte, disvāna parame dije;
他们无病地到达,见到最上的天空;
Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha.
诸鹅发出鸣叫声,生起广大的声音。
‘‘Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā;
他们被已解脱的主人所释放,恭敬主人,
Samantā parikiriṃsu , aṇḍajā laddhapaccayā’’.
卵生者获得资具,遍满散布。
‘‘Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā;
「如此具有朋友的利益,一切都成为吉祥;
Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.
犹如白鹅持国者,来到亲族众。」
Cūḷa haṃsajātakaṃ paṭhamaṃ. · 朱腊汉萨本生第一
534. Mahāhaṃsajātakaṃ (2)
534. 大鹅本生(2)
‘‘Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā;
「这些鹅飞去,曲颈者因恐怖而惊慌;
Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṃ sumukha pakkama.
哈利答与金色者,善面者,你随意飞去吧。
‘‘Ohāya maṃ ñātigaṇā, ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ;
「舍弃我这一个落入罗网者,亲族众
Anapekkhamānā gacchanti, kiṃ eko avahīyasi.
不顾念地离去,为何你一个人被拖累。
‘‘Pateva patataṃ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā;
「飞者中最胜者,被缚者没有同伴;
Mā anīghāya hāpesi, kāmaṃ sumukha pakkama’’.
「莫为无恼者而毁灭,欲者善面者请离去。」
‘‘Nāhaṃ dukkhaparetopi , dhataraṭṭha tuvaṃ jahe;
「我即使遭受痛苦,持国者,也不舍弃你;
Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me, tayā saddhiṃ bhavissati.
我的生或死,将与你一起。
‘‘Nāhaṃ dukkhaparetopi, dhataraṭṭha tuvaṃ jahe;
「我即使遭受痛苦,持国者,也不舍弃你;
Na maṃ anariyasaṃyutte, kamme yojetumarahasi.
你不应使我从事与非圣者相应的业。
‘‘Sakumāro sakhā tyasmi, sacitte casmi te ṭhito;
「我是与王子为友者,我住立于你的心中;
Ñāto senāpati tyāhaṃ, haṃsānaṃ pavaruttama.
我是亲族的将军,诸鹅中的最胜者。
‘‘Kathaṃ ahaṃ vikatthissaṃ , ñātimajjhe ito gato;
「我从此处离去后,如何能在亲族中间夸耀;」
Taṃ hitvā patataṃ seṭṭha, kiṃ te vakkhāmito gato;
「舍弃他而落下,最胜者啊,我从这里去了要说什么呢?
Idha pāṇaṃ cajissāmi, nānariyaṃ kattumussahe’’.
我将在此舍弃生命,不能做非圣者之事。」
‘‘Eso hi dhammo sumukha, yaṃ tvaṃ ariyapathe ṭhito;
「善面者啊,这确实是法,你住立于圣道;
Yo bhattāraṃ sakhāraṃ maṃ, na pariccattumussahe.
你不能舍弃我这个主人、朋友。
‘‘Tañhi me pekkhamānassa, bhayaṃ natveva jāyati;
「看着你,我确实不会生起恐怖;
Adhigacchasi tvaṃ mayhaṃ, evaṃ bhūtassa jīvitaṃ’’.
你这样的存在,我获得了生命。」
‘‘Iccevaṃ mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ;
「如此商议的这些圣者,具有圣者之行,
Daṇḍamādāya nesādo, āpatī turito bhusaṃ.
猎人手持棍棒,急速地大声靠近。」
‘‘Tamāpatantaṃ disvāna, sumukho atibrūhayi ;
「见到他落下,善面大声说;
Aṭṭhāsi purato rañño, haṃso vissāsayaṃ byadhaṃ .
「鹅王站在国王面前,使猎人安心。
‘‘Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā;
「尊贵者,不要害怕落下者,像这样的人不会害怕;
Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ;
「我将运用方便,相应于法的适当方法;
Tena pariyāpadānena , khippaṃ pāsā pamokkhasi’’.
「以那个分别论,你将迅速从罗网中解脱。」
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, sumukhassa subhāsitaṃ;
「听到他的话语,善面的善说;
Pahaṭṭhalomo nesādo, añjalissa paṇāmayi.
「猎人毛发竖立欢喜,合掌礼敬。
‘‘Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, bhāsanto mānusiṃ dijo;
「我未曾听闻或见过,说着人类的语言;
Ariyaṃ bruvāno vakkaṅgo, cajanto mānusiṃ giraṃ.
鹤说圣者之语,舍弃人类的言语。
‘‘Kinnu tāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi;
「为何你这天人被束缚,自由者却须跋被缚者;
Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi’’.
舍弃鸟群而去,为何你独自被留下?」
‘‘Rājā me so dijāmitta, senāpaccassa kārayiṃ;
「那位天人之友是我的王,我为将军之故;
Tamāpade pariccattuṃ, nussahe vihagādhipaṃ.
我不能舍弃那位鸟王,而去到别处。
‘‘Mahāgaṇāya bhattā me, mā eko byasanaṃ agā;
「他是大众的主人,愿他一人不遭灾难;
Tathā taṃ samma nesāda, bhattāyaṃ abhito rame’’.
猎人啊,如是正确地引导,愿主人在周围欢喜。」
‘‘Ariyavattasi vakkaṅga, yo piṇḍamapacāyasi;
「鹤啊,你行圣者之行,因为你不轻视食物;」
Cajāmi te taṃ bhattāraṃ, gacchathūbho yathāsukhaṃ’’.
「我放弃你那位主人,你们随意而去吧。」
‘‘Sace attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ;
「如果以自己的努力,放弃了天鹅鸟群;
Paṭigaṇhāma te samma, etaṃ abhayadakkhiṇaṃ.
朋友,我们接受你这无畏的布施。
‘‘No ce attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ;
「但如果不是以自己的努力,放弃了天鹅鸟群;
Anissaro muñcamamhe, theyyaṃ kayirāsi luddaka’’.
我们无权被释放,猎人,你将造作盗窃。」
‘‘Yassa tvaṃ bhatako rañño, kāmaṃ tasseva pāpaya;
「你是哪位国王的雇工,就随意向他报告;
Tattha saṃyamano rājā, yathābhiññaṃ karissati’’.
在那里,国王将约束,按他所知而行。」
‘‘Iccevaṃ vutto nesādo, hemavaṇṇe harittace;
「如此被说后,那位渔夫,对金色、绿色的;
Ubho hatthehi saṅgayha , pañjare ajjhavodahi.
以双手捉取后,放入笼中。
‘‘Te pañjaragate pakkhī, ubho bhassaravaṇṇine;
「那些在笼中的鸟,两只声音美妙、色彩鲜艳的;
Sumukhaṃ dhataraṭṭhañca, luddo ādāya pakkami’’.
善面与德塔拉塔,猎人取走后离去」。
‘‘Harīyamāno dhataraṭṭho, sumukhaṃ etadabravi;
「被带走的德塔拉塔,对善面说此言;
Bāḷhaṃ bhāyāmi sumukha, sāmāya lakkhaṇūruyā;
善面啊,我极为恐惧,因为沙玛的相貌特征;
Asmākaṃ vadhamaññāya, athattānaṃ vadhissati.
知道我们的死亡后,她将杀死自己。
‘‘Pākahaṃsā ca sumukha, suhemā hemasuttacā;
「善面啊,熟鹅与善金、金线鸟;
Koñcī samuddatīreva, kapaṇā nūna rucchati’’.
海岸边的鹭鸶,可怜者必定会悲伤」。
‘‘Evaṃ mahanto lokassa, appameyyo mahāgaṇī;
「如此伟大的世间,无量的大众;
Ekitthimanusoceyya, nayidaṃ paññavatāmiva.
为一女人而悲伤,这不像有慧者所为。
‘‘Vātova gandhamādeti, ubhayaṃ chekapāpakaṃ;
「犹如风带来香气,两者皆切断恶;
Bālo āmakapakkaṃva, lolo andhova āmisaṃ.
愚者如生熟之物,贪者如盲者贪食。
‘‘Avinicchayaññu atthesu, mandova paṭibhāsi maṃ;
「于诸义不能辨别,如愚者般对我说;
Kiccākiccaṃ na jānāsi, sampatto kālapariyāyaṃ.
你不知应作与不应作,已到了时节因缘。
‘‘Aḍḍhummatto udīresi, yo seyyā maññasitthiyo;
「半醉者说出,认为自己更胜;
Bahusādhāraṇā hetā, soṇḍānaṃva surāgharaṃ.
这些是许多共同的,如酒店之于醉汉。」
‘‘Māyā cesā marīcī ca, soko rogo cupaddavo;
「这是幻术、海市蜃楼,愁、病和灾祸;
Kharā ca bandhanā cetā, maccupāsā guhāsayā ;
粗糙的束缚,死亡之索,隐藏在洞穴中;
Tāsu yo vissase poso, so naresu narādhamo’’.
凡信赖她们的人,他是人中最下劣的人。」
‘‘Yaṃ vuddhehi upaññātaṃ, ko taṃ ninditumarahati;
「被长老们所教导的,谁能诽谤它呢?
Mahābhūtitthiyo nāma, lokasmiṃ udapajjisuṃ.
名为大元素女性,在世间出现了。
‘‘Khiḍḍā paṇihitā tyāsu, rati tyāsu patiṭṭhitā;
「游戏置于她们中,喜乐建立于她们中;
Bījāni tyāsu rūhanti, yadidaṃ sattā pajāyare;
种子在她们中生长,即此众生、诸生类;
Tāsu ko nibbide poso, pāṇamāsajja pāṇibhi .
谁会对她们厌离呢?以手触碰生命。
‘‘Tvameva nañño sumukha, thīnaṃ atthesu yuñjasi;
「善面者!你确实是另一位,你致力于女人的利益;
Tassa tyajja bhaye jāte, bhītena jāyate mati.
今天对他生起恐怖时,由恐惧而生起意念。
‘‘Sabbo hi saṃsayaṃ patto, bhayaṃ bhīru titikkhati;
「因为所有人都陷入疑惑,胆怯者忍受恐怖;
Paṇḍitā ca mahantāno , atthe yuñjanti duyyuje.
而贤智者、大人物们,在困难时致力于利益。
‘‘Etadatthāya rājāno, sūramicchanti mantinaṃ;
「为了这个目的,诸王寻求勇敢的谋臣;
Paṭibāhati yaṃ sūro, āpadaṃ attapariyāyaṃ.
勇者能击退危难,保护自己。
‘‘Mā no ajja vikantiṃsu, rañño sūdā mahānase;
「愿今天国王大厨房的厨师们不要切割我们;
Tathā hi vaṇṇo pattānaṃ, phalaṃ veḷuṃva taṃ vadhi.
因为如此,已得者的颜色,如竹果那样增长。」
‘‘Muttopi na icchi uḍḍetuṃ , sayaṃ bandhaṃ upāgami;
「虽已被释放,他不愿飞去,自己走向束缚;
Sopajja saṃsayaṃ patto, atthaṃ gaṇhāhi mā mukhaṃ’’.
他已陷入疑惑,应把握义理而非外表。」
‘‘So taṃ yogaṃ payuñjassu, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ ;
「你应运用那轭,相应于法的适当之轭;
Tava pariyāpadānena, mama pāṇesanaṃ cara’’.
以你的保护,为我的生命而行。」
‘‘Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā;
「最胜者,勿惧堕落,像这样的人不会恐惧;
Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ ;
我将运用那轭,相应于法的适当之轭;
Mama pariyāpadānena, khippaṃ pāsā pamokkhasi’’.
以我的保护,你将迅速从罗网中解脱。」
‘‘So luddo haṃsakājena , rājadvāraṃ upāgami;
「那猎人带着鹅王,前往王宫;
Paṭivedetha maṃ rañño, dhataraṭṭhāyamāgato’’.
「请向王禀告,我来见陀多拉他王。」
‘‘Te disvā puññasaṃkāse, ubho lakkhaṇasammate ;
「见到那两位具福德相,两者都被认为具足诸相;
Khalu saṃyamano rājā, amacce ajjhabhāsatha.
王确实自制,对大臣们说:
‘‘Detha luddassa vatthāni, annaṃ pānañca bhojanaṃ;
「给猎人衣服、食物、饮料和食品;
Kāmaṃ karo hiraññassa, yāvanto esa icchati’’.
随意给予金钱,给予他所希望的一切。」
‘‘Disvā luddaṃ pasannattaṃ, kāsirājā tadabravi;
「见到猎人已净信,咖西王对他说:
Yadyāyaṃ samma khemaka, puṇṇā haṃsehi tiṭṭhati.
「朋友,凯马咖啊,若这些天鹅充满而住,
‘‘Kathaṃ rucimajjhagataṃ, pāsahattho upāgami;
「如何手持罗网者能接近已得欢喜者?」
Okiṇṇaṃ ñātisaṅghehi, nimmajjhimaṃ kathaṃ gahi’’.
被亲族群所围绕,如何获得中道?」
‘‘Ajja me sattamā ratti, adanāni upāsato ;
「今天是我第七夜,断食而近住;
Padametassa anvesaṃ, appamatto ghaṭassito.
寻求他的足迹,不放逸,依靠瓶。
‘‘Athassa padamaddakkhiṃ, carato adanesanaṃ;
「然后我看见他的足迹,行走而不寻食;
Tatthāhaṃ odahiṃ pāsaṃ, evaṃ taṃ dijamaggahiṃ’’.
在那里我设下罗网,如此捕获那鸟。」
‘‘Ludda dve ime sakuṇā, atha ekoti bhāsasi;
「猎人,这些是两只鸟,然而你说是一只;
Cittaṃ nu te vipariyattaṃ , adu kinnu jigīsasi’’ .
你的心是否颠倒了,或者你究竟想要什么?」
‘‘Yassa lohitakā tālā, tapanīyanibhā subhā;
「凡是有血红色的棕榈树,美好如熔金;
Uraṃ saṃhacca tiṭṭhanti, so me bandhaṃ upāgami.
「胸部紧缩而站立,他来到我的束缚。」
‘‘Athāyaṃ bhassaro pakkhī, abaddho baddhamāturaṃ;
「然而这只光辉的鸟,未被束缚却为被束缚者忧苦;」
Ariyaṃ bruvāno aṭṭhāsi, cajanto mānusiṃ giraṃ’’.
「说着圣者之语而站立,舍弃人类的言语。」
‘‘Atha kiṃ dāni sumukha, hanuṃ saṃhacca tiṭṭhasi;
「那么,善面者,为何现在紧闭下颚而站立;」
Adu me parisaṃ patto, bhayā bhīto na bhāsasi’’.
「你来到我的众会,因恐惧而害怕不说话。」
‘‘Nāhaṃ kāsipati bhīto, ogayha parisaṃ tava;
「咖西巴帝,我不是害怕你,进入你的众会;」
Nāhaṃ bhayā na bhāsissaṃ, vākyaṃ atthamhi tādise’’.
「我不会因恐惧而不说话,在这样的义利中的言语。」
‘‘Na te abhisaraṃ passe, na rathe napi pattike;
「我看不到你的军队,无论在战车上或步兵;」
Nāssa cammaṃ va kīṭaṃ vā, vammite ca dhanuggahe.
他没有皮革或虫子,也没有呕吐物和弓把。
‘‘Na hiraññaṃ suvaṇṇaṃ vā, nagaraṃ vā sumāpitaṃ;
「不是金银,也不是建造好的城市;
Okiṇṇaparikhaṃ duggaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ;
有护城河环绕的堡垒,有坚固的塔楼和城垛;
Yattha paviṭṭho sumukha, bhāyitabbaṃ na bhāyasi’’.
善面者啊,你进入那里,不应害怕却害怕了。」
‘‘Na me abhisarenattho, nagarena dhanena vā;
「我不需要城市或财富来攻击;
Apathena pathaṃ yāma, antalikkhecarā mayaṃ.
我们从非道走向道,我们是空行者。
‘‘Sutā ca paṇḍitā tyamhā, nipuṇā atthacintakā ;
「我们听闻你是贤者,精通、善思义理;
Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sacce cassa patiṭṭhito.
请说有义之语,他确实安立于真实。」
‘‘Kiñca tuyhaṃ asaccassa, anariyassa karissati;
「对你这个不真实的、非圣的人,将会怎样?
Musāvādissa luddassa, bhaṇitampi subhāsitaṃ’’.
妄语者、贪婪者,即使所说的是善说。」
‘‘Taṃ brāhmaṇānaṃ vacanā, imaṃ khemamakārayi ;
「那些婆罗门的话语,使这个成为无安稳;
Abhayañca tayā ghuṭṭhaṃ, imāyo dasadhā disā.
而你所宣称的无畏,在这十方。
‘‘Ogayha te pokkharaṇiṃ, vippasannodakaṃ suciṃ;
「潜入你的莲池,清净、水清澈,
Pahūtaṃ cādanaṃ tattha, ahiṃsā cettha pakkhinaṃ.
那里有丰富的食物,这里对鸟类无害。
‘‘Idaṃ sutvāna nigghosaṃ, āgatamha tavantike;
「听到这个宣告后,我们来到你的面前;
Te te bandhasma pāsena, etaṃ te bhāsitaṃ musā.
你用绳索捆绑我们,这是你所说的妄语。」
‘‘Musāvādaṃ purakkhatvā, icchālobhañca pāpakaṃ;
「以妄语为先导,以及恶的欲贪;
Ubho sandhimatikkamma, asātaṃ upapajjati’’.
越过两者的界限,他投生于不悦之处」。
‘‘Nāparajjhāma sumukha, napi lobhāva maggahiṃ;
「善面者,我们不犯罪,也不取贪;
Sutā ca paṇḍitātyattha, nipuṇā atthacintakā.
听闻了智者所说的义理,善巧思惟义理者。
‘‘Appevatthavatiṃ vācaṃ, byāhareyyuṃ idhāgatā;
「来到此处者,应说少义利的语言;
Tathā taṃ samma nesādo, vutto sumukha maggahi’’.
善面者,如是正确地取那个,已被说示」。
‘‘Neva bhītā kāsipati, upanītasmi jīvite;
「咖西巴帝既不恐惧,也不被生命所引导;
Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sampattā kālapariyāyaṃ.
说有义利的语言,已达到适当的时机」。
‘‘Yo migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā;
「以鹿猎鹿者,或以鸟猎鸟者;
Sutena vā sutaṃ kiṇyā , kiṃ anariyataraṃ tato.
或以学童买学童者,有何比此更非圣?
‘‘Yo cāriyarudaṃ bhāse, anariyadhammavassito ;
「凡说圣者之过者,住于非圣法者;
Ubho so dhaṃsate lokā, idha ceva parattha ca.
他毁坏两世间,于此世及来世。
‘‘Na majjetha yasaṃ patto, na byādhe pattasaṃsayaṃ;
「得名声者勿陶醉,于病中勿生疑惑;
Vāyametheva kiccesu, saṃvare vivarāni ca.
应于诸事中精勤,及于律仪之漏洞。
‘‘Ye vuddhā abbhatikkantā , sampattā kālapariyāyaṃ;
「那些已老、已过去、已到达时节者,
Idha dhammaṃ caritvāna, evaṃte tidivaṃ gatā.
于此行法后,如是他们去往三十三天。」
‘‘Idaṃ sutvā kāsipati, dhammamattani pālaya;
「听闻此事后,咖西巴帝,你应守护自己的法;
Dhataraṭṭhañca muñcāhi, haṃsānaṃ pavaruttamaṃ’’.
应释放塔他拉塔,那鹅群中的最胜者。」
‘‘Āharantudakaṃ pajjaṃ, āsanañca mahārahaṃ;
「请带来饮水和洗足水,以及大王座;
Pañjarato pamokkhāmi, dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ.
我将从笼中释放,那有名望的塔他拉塔。
‘‘Tañca senāpatiṃ dhīraṃ, nipuṇaṃ atthacintakaṃ;
「那位贤明的将军,精通利益的思考者;
Yo sukhe sukhito raññe , dukkhite hoti dukkhito.
当国王快乐时他快乐,当国王痛苦时他痛苦。
‘‘Ediso kho arahati, piṇḍamasnātu bhattuno;
「这样的人确实值得,食用施食者的团食;
Yathāyaṃ sumukho rañño, pāṇasādhāraṇo sakhā’’.
如同这位国王的善友,与生命共同的朋友。」
‘‘Pīṭhañca sabbasovaṇṇaṃ, aṭṭhapādaṃ manoramaṃ;
「全金制的椅子,八足悦意的,
Maṭṭhaṃ kāsikamatthannaṃ , dhataraṭṭho upāvisi.
铺着咖西咖布的软垫,塔塔拉塔坐上了。
‘‘Kocchañca sabbasovaṇṇaṃ, veyyagghaparisibbitaṃ;
「全金制的卧榻,虎皮覆盖的,
Sumukho ajjhupāvekkhi, dhataraṭṭhassanantarā .
苏穆卡观察后,紧接着塔塔拉塔之后。
‘‘Tesaṃ kañcanapattehi, puthū ādāya kāsiyo;
「他们用金盘,盛着各种咖西咖布,
Haṃsānaṃ abhihāresuṃ, aggarañño pavāsitaṃ’’.
献给天鹅们,由上首王所派遣的。」
‘‘Disvā abhihaṭaṃ aggaṃ, kāsirājena pesitaṃ;
「见到所献上的上品,由咖西王所派遣的,
Kusalo khattadhammānaṃ, tato pucchi anantarā.
精通刹帝利法的,紧接着问道。
‘‘Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
「尊者是否安乐?尊者是否无病?
Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi’’.
这个国家是否繁荣?你是否以法来统治人民?」
‘‘Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ;
「鹅啊,我确实安乐,鹅啊,我也无病;
Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammenaṃ manusāsahaṃ.
这个国家也繁荣,我以法来统治人民。
‘‘Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati;
尊者的大臣们之中,是否没有任何过失?
Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.
他们在你的事务中,是否不贪求生命?」
‘‘Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati;
「我的大臣们之中,也没有任何过失;
Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ’’.
他们在我的事务中,也不贪求生命。」
‘‘Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
「你的妻子是否与你相称,听话、说可爱语;
Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā’’.
具足子、色、名声,随顺你的意愿?」
‘‘Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
「确实我的妻子与我相称,听话、说可爱语;
Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā’’.
具足子、色、名声,随顺我的意愿。」
‘‘Kacci raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ;
「你的国家是否不受压迫,无任何灾难;
Asāhasena dhammena, samena manusāsasi’’.
你是否以法、以平等,不用暴力来统治人民?」
‘‘Atho raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ;
「确实我的国家不受压迫,无任何灾难;
Asāhasena dhammena, samena manusāsahaṃ’’.
我以法、以平等,不用暴力来统治人民。」
‘‘Kacci santo apacitā, asanto parivajjitā;
「希望善人已被尊敬,恶人已被避离;
No ce dhammaṃ niraṃkatvā, adhammamanuvattasi’’.
希望你没有舍弃法,而随行非法。」
‘‘Santo ca me apacitā, asanto parivajjitā;
「善人确实已被我尊敬,恶人已被避离;
Dhammamevānuvattāmi, adhammo me niraṅkato’’.
我只随行法,非法已被我舍弃。」
‘‘Kacci nānāgataṃ dīghaṃ, samavekkhasi khattiya;
「希望你观察未来的长久,刹帝利;
Kacci matto madanīye, paralokaṃ na santasi’’.
希望你在令醉之物中有节制,不畏惧来世。」
‘‘Nāhaṃ anāgataṃ dīghaṃ, samavekkhāmi pakkhima;
「我不观察未来的长久,帕克希玛;
Ṭhito dasasu dhammesu, paralokaṃ na santase .
安住于十法者,不畏惧来世。」
‘‘Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ;
「布施、戒、舍离,正直、柔和、苦行;
Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantiñca avirodhanaṃ.
无嗔、无害,以及忍耐与不对抗。
‘‘Iccete kusale dhamme, ṭhite passāmi attani;
「如此这些善法,我见已住立于自己;
Tato me jāyate pīti, somanassañcanappakaṃ.
由此我生起喜悦,以及不少的悦意。
‘‘Sumukho ca acintetvā, visajji pharusaṃ giraṃ;
「善面者不加思考,发出粗恶的言语;
Bhāvadosamanaññāya, asmākāyaṃ vihaṅgamo.
不了知修习的过失,这只鸟对我们。
‘‘So kuddho pharusaṃ vācaṃ, nicchāresi ayoniso;
「他愤怒地不如理地,发出粗恶的言语;
Yānasmāsu na vijjanti, nayidaṃ paññavatāmiva’’.
那些在我们当中不存在的,这不像有慧者所为」。
‘‘Atthi me taṃ atisāraṃ, vegena manujādhipa;
「我有那腹泻,人主啊,以急速;
Dhataraṭṭhe ca baddhasmiṃ, dukkhaṃ me vipulaṃ ahu.
当陀他拉咤被缚时,我有广大的苦。
‘‘Tvaṃ no pitāva puttānaṃ, bhūtānaṃ dharaṇīriva;
「你对我们如父对子,如大地对诸有情;
Asmākaṃ adhipannānaṃ, khamassu rājakuñjara’’.
对我们已犯过者,请宽恕,王中象。」
‘‘Etaṃ te anumodāma, yaṃ bhāvaṃ na nigūhasi;
「我们随喜此,你不隐藏心意;
Khilaṃ pabhindasi pakkhi, ujukosi vihaṅgama’’.
你破除了荒地,鸟啊,你正直了,飞禽啊。」
‘‘Yaṃ kiñci ratanaṃ atthi, kāsirāja nivesane;
「凡任何宝物存在,在咖西王的住处;
Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū.
银与黄金,以及众多珍珠、琉璃。
‘‘Maṇayo saṅkhamuttañca, vatthakaṃ haricandanaṃ;
「宝石、珍珠、衣服、黄檀香木,
Ajinaṃ dantabhaṇḍañca, lohaṃ kāḷāyasaṃ bahuṃ;
兽皮、象牙制品、铜、大量的黑铁,
Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ vissajāmi vo’’.
我将此财富给予你们,我将统治权交给你们。」
‘‘Addhā apacitā tyamhā, sakkatā ca rathesabha;
「确实,我们被你尊敬,车中之牛,也被尊重,
Dhammesu vattamānānaṃ, tvaṃ no ācariyo bhava.
对于行于诸法者,你应成为我们的导师。
‘‘Ācariya samanuññātā, tayā anumatā mayaṃ;
「被导师允许,被你认可的我们,
Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ passemurindama’’ .
向你作右绕后,我们将去见亲族,人中之牛。」
‘‘Sabbarattiṃ cintayitvā, mantayitvā yathātathaṃ;
「整夜思考后,如实地商议,
Kāsirājā anuññāsi, haṃsānaṃ pavaruttamaṃ’’.
咖西王允许了,那些天鹅中的最上首者。
‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyuggamanaṃ pati;
然后在夜晚过去时,朝向太阳升起之处;
Pekkhato kāsirājassa, bhavanā te vigāhisuṃ’’.
当咖西王观看时,它们进入了那些住处。
‘‘Te aroge anuppatte, disvāna parame dije;
当它们无病地到达,见到最上的湖泊;
Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha.
天鹅们发出鸣叫声,产生了巨大的声音。
‘‘Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā;
它们被已释放的主人所放下,恭敬主人;
Samantā parikiriṃsu, aṇḍajā laddhapaccayā’’.
卵生者获得了资具,在周围散布。
‘‘Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā;
如此,对于具有朋友者的利益,一切都是吉祥的;
Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamu’’nti.
如天鹅般持国者,前往亲族众。
Mahāhaṃsajātakaṃ dutiyaṃ. · 玛哈汉萨本生第二
535. Sudhābhojanajātakaṃ (3)
535. 善食本生(3)
‘‘Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi, na cāpi me sannicayo ca atthi ;
「我既不买也不卖,也没有积蓄;
Sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ, patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ’’.
这少许的粗劣食物,钵中饭是芦苇制的,难以消化。」
‘‘Appamhā appakaṃ dajjā, anumajjhato majjhakaṃ;
「从少者应施少,从中等者应施中等;
Bahumhā bahukaṃ dajjā, adānaṃ nupapajjati .
从多者应施多,不施不相应。
‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;
「我对你说,憍尸耶,应施与布施并受用;
Ariyamaggaṃ samārūha , nekāsī labhate sukhaṃ’’.
登上圣道者,不止一次获得快乐。」
‘‘Moghañcassa hutaṃ hoti, moghañcāpi samīhitaṃ;
「他的供养是徒劳的,他的努力也是徒劳的;
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ.
当客人坐在那里时,他独自享用食物。
‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;
「因此我对你说,憍尸耶,布施诸施物并享用;
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.
登上圣道,非一人者获得安乐」。
‘‘Saccañcassa hutaṃ hoti, saccañcāpi samīhitaṃ;
「他的供养是真实的,他的努力也是真实的;
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ.
当客人坐在那里时,非一人者享用食物。
‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;
「因此我对你说,憍尸耶,布施诸施物并享用;
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.
登上圣道,非一人者获得安乐」。
‘‘Sarañca juhati poso, bahukāya gayāya ca;
「人祭祀湖泊,以及多身的牛;
Doṇe timbarutitthasmiṃ, sīghasote mahāvahe.
在多那的亭巴卢渡口,急流的大河中。
‘‘Atra cassa hutaṃ hoti, atra cassa samīhitaṃ;
「在此他已祭祀,在此他已努力;
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ.
当客人坐着时,他独自享用食物。
‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;
「我对你说,憍尸亚,施与布施并享用;
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.
登上圣道,独食者不得安乐」。
‘‘Baḷisañhi so nigilati , dīghasuttaṃ sabandhanaṃ;
「他吞下带钩之饵,长线连着束缚;
Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ.
当客人坐着时,他独自享用食物。
‘‘Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca;
「我对你说,憍尸亚,施与布施并享用;
Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ’’.
登上圣道,不嫉妒者获得安乐」。
‘‘Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, ayañca vo sunakho kissa hetu;
「这些婆罗门确实有殊胜的容色,而你们的这只狗是什么缘故;
Uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati, akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe’’.
变化出高低不同的色相,请告诉我们,婆罗门们,你们究竟是谁」。
‘‘Cando ca sūriyo ca ubho idhāgatā, ayaṃ pana mātali devasārathi;
「月与日两者来到此处,这位是玛答离天车御者;
Sakkohamasmi tidasānamindo, eso ca kho pañcasikhoti vuccati.
我是萨咖,三十三天之主,而这位被称为般遮西卡。
‘‘Pāṇissarā mudiṅgā ca , murajālambarāni ca;
「手鼓、木鼓、腰鼓、铙钹,
Suttamenaṃ pabodhenti, paṭibuddho ca nandati’’.
以音乐唤醒他,醒来后他欢喜」。
‘‘Ye kecime maccharino kadariyā, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ;
「凡是那些悭吝、吝啬、辱骂沙门婆罗门者,
Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti’’.
于此处舍弃身体后,身坏命终,前往地狱。」
‘‘Ye kecime suggatimāsamānā , dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge;
「凡是那些期望善趣、住立于法、自制、布施者,
Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti’’.
于此处舍弃身体后,身坏命终,前往善趣。」
‘‘Tvaṃ nosi ñāti purimāsu jātisu, so maccharī rosako pāpadhammo;
「你在过去生中不是亲族,那悭吝、易怒、恶法者;
Taveva atthāya idhāgatamhā, mā pāpadhammo nirayaṃ gamittha’’ .
我们为了你的利益而来此,莫让恶法使你前往地狱。」
‘‘Addhā hi maṃ vo hitakāmā, yaṃ maṃ samanusāsatha;
「确实你们是为我的利益而欲,因此你们教诫我;
Sohaṃ tathā karissāmi, sabbaṃ vuttaṃ hitesibhi.
我将如是而行,一切由利益寻求者所说之语。」
‘‘Esāhamajjeva upāramāmi, na cāpihaṃ kiñci kareyya pāpaṃ;
「我今日即停止,我不会再做任何恶事;
Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, na cāpidatvā udakaṃ pivāmi .
我没有任何不可施之物,我不会施后再饮水。
‘‘Evañca me dadato sabbakālaṃ , bhogā ime vāsava khīyissanti;
「如此我一切时施与,沃沙瓦啊,这些财富将会耗尽;
Tato ahaṃ pabbajissāmi sakka, hitvāna kāmāni yathodhikāni’’.
萨咖啊,那时我将出家,舍弃诸欲如其所有」。
‘‘Naguttame girivare gandhamādane, modanti tā devavarābhipālitā;
「在最胜山、山中之最、香醉山,那些天中之尊所守护的天女们欢喜;
Athāgamā isivaro sabbalokagū, supupphitaṃ dumavarasākhamādiya.
那时,仙人之主、遍知一切世间者来到,取了盛开的树中之最的枝条。
‘‘Suciṃ sugandhaṃ tidasehi sakkataṃ, pupphuttamaṃ amaravarehi sevitaṃ;
「清净的、芳香的、为三十三天所尊敬的,最胜之花、为不死天尊所亲近的;
Aladdha maccehi va dānavehi vā, aññatra devehi tadārahaṃ hidaṃ .
人类或阿修罗所不能得的,除了天人之外,这确实是应得的。
‘‘Tato catasso kanakattacūpamā, uṭṭhāya nāriyo pamadādhipā muniṃ;
「然后,四位如金柱般的女子,众女之主起立(对)牟尼(说);
Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, iccabravuṃ nāradadeva brāhmaṇaṃ.
「希望、信、吉祥,然后惭,如此对那拉达天婆罗门说:」
‘‘Sace anuddiṭṭhaṃ tayā mahāmuni, pupphaṃ imaṃ pārichattassa brahme;
「大牟尼,如果你在梵天界未曾给予这巴利恰答树之花;
Dadāhi no sabbā gati te ijjhatu, tuvampi no hohi yatheva vāsavo.
「请给予我们,愿你一切所行成就,你也应成为我们的(主),如同瓦沙瓦(萨咖)一样。」
‘‘Taṃ yācamānābhisamekkha nārado, iccabravī saṃkalahaṃ udīrayi;
「那拉达观察她们的祈求,如此说而引起争论;
Na mayhamatthatthi imehi koci naṃ, yāyeva vo seyyasi sā piḷandhatha’’ .
「我对这些没有任何需要,你们当中谁最好,就给她吧。」
‘‘Tvaṃ nottamevābhisamekkha nārada, yassicchasi tassā anuppavecchasu;
「那拉达,你不应如此观察,你应给予你所希望的那位;
Yassā hi no nārada tvaṃ padassasi, sāyeva no hehiti seṭṭhasammatā’’.
「那拉达,你给予我们当中的谁,她就会成为我们当中被认为最胜的。」
‘‘Akallametaṃ vacanaṃ sugatte, ko brāhmaṇo saṃkalahaṃ udīraye;
「在善逝处,这话不适当,哪位婆罗门会引起争论;
Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha, sace na jānātha idhuttamādhamaṃ’’.
去问众生之主吧,如果你们不知道这里的最上与最下。」
‘‘Tā nāradena paramappakopitā, udīritā vaṇṇamadena mattā;
「她们被那拉达极度激怒,因容色之慢而醉,被激起;
Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, pucchiṃsu bhūtādhipaṃ kā nu seyyasi’’.
去到千眼者萨咖处,问众生之主:『谁是最胜者?』」
‘‘Tā disvā āyattamanā purindado, iccabravī devavaro katañjalī;
「见到她们心意依赖,天中之尊萨咖合掌说道;
Sabbāva vo hotha sugatte sādisī, ko neva bhadde kalahaṃ udīrayi’’.
『你们全都像善逝一样,贤女们,谁不会引起争论。』
‘‘Yo sabbalokaccarito mahāmuni, dhamme ṭhito nārado saccanikkamo;
「那位超越一切世间的大牟尼,住立于法的那拉达,真实精进者;
So nobravi girivare gandhamādane, gantvāna bhūtādhipameva pucchatha;
他告诉我们:『去到山中之最的甘达马达那山,去问众生之主;』
Sace na jānātha idhuttamādhamaṃ’’.
如果你们不知道此处的最上与最下。」
‘‘Asu brahāraññacaro mahāmuni, nādatvā bhattaṃ varagatte bhuñjati;
「那位住在婆罗门林的大牟尼,不乞食而食用最上身体;
Viceyya dānāni dadāti kosiyo, yassā hi so dassati sāva seyyasi’’.
国萨拉王审察后布施诸供养,他施给谁,那就是最胜者。」
‘‘Asū hi yo sammati dakkhiṇaṃ disaṃ, gaṅgāya tīre himavantapassani ;
「那位被认为在南方,在恒河岸边、喜马拉雅山侧;
Sa kosiyo dullabhapānabhojano, tassa sudhaṃ pāpaya devasārathi’’.
那位国萨拉王难得饮食者,天车御者,请将甘露带给他。」
‘‘Sa mātalī devavarena pesito, sahassayuttaṃ abhiruyha sandanaṃ;
「那位马德利被天中之天所派遣,登上千马所驾的车辆;
Sukhippameva upagamma assamaṃ, adissamāno munino sudhaṃ adā’’.
迅速地前往沙门处,不被牟尼所见而给予甘露。」
‘‘Udaggihuttaṃ upatiṭṭhato hi me, pabhaṅkaraṃ lokatamonuduttamaṃ;
「当我举起供物时,那位破除世间黑暗的最上光明者;
Sabbāni bhūtāni adhicca vāsavo, ko neva me pāṇisu kiṃ sudhodahi.
「征服一切众生的萨咖,谁在我手中?为何如此清净?」
‘‘Saṅkhūpamaṃ setamatulyadassanaṃ, suciṃ sugandhaṃ piyarūpamabbhutaṃ;
「如螺般洁白、无与伦比的外观,清净、芳香、可爱形色、稀有;
Adiṭṭhapubbaṃ mama jātu cakkhubhi , kā devatā pāṇisu kiṃ sudhodahi’’.
「我的眼从未见过这样的东西,是什么天人在我手中?为何如此清净?」
‘‘Ahaṃ mahindena mahesi pesito, sudhābhihāsiṃ turito mahāmuni;
「我是被大萨咖大仙所派遣的,急速带来甘露食,大牟尼;
Jānāsi maṃ mātali devasārathi, bhuñjassu bhattuttama mābhivārayi .
「你认识我,玛答离天车御者,请享用最上食物,不要拒绝。
‘‘Bhuttā ca sā dvādasa hanti pāpake, khudaṃ pipāsaṃ aratiṃ daraklamaṃ ;
「食用它后,十二种恶即被消除:饥、渴、不乐、疲劳、
Kodhūpanāhañca vivādapesuṇaṃ, sītuṇhatandiñca rasuttamaṃ idaṃ’’.
「忿怒、覆恼、争论、谗言、寒、热、懈怠,这是最上味。」
‘‘Na kappatī mātali mayha bhuñjituṃ, pubbe adatvā iti me vatuttamaṃ;
「玛答离,我不适合享用,在未先施予之前,这是我的最上誓言;
Na cāpi ekāsnamarīyapūjitaṃ , asaṃvibhāgī ca sukhaṃ na vindati’’.
不食用圣者所赞叹的独食,不分享者不得安乐。
‘‘Thīghātakā ye cime pāradārikā, mittadduno ye ca sapanti subbate;
「那些杀害妇女者、通奸者、背叛朋友者以及诅咒善行者;
Sabbe ca te maccharipañcamādhamā, tasmā adatvā udakampi nāsniye .
所有这些人以及第五种吝啬的卑劣者,因此即使是水也不应不施而食用。
‘‘So hitthiyā vā purisassa vā pana, dassāmi dānaṃ vidusampavaṇṇitaṃ;
「无论对妇女或男子,我将施予智者所称赞的布施;
Saddhā vadaññū idha vītamaccharā, bhavanti hete sucisaccasammatā’’ .
具信、慷慨、于此无吝啬者,他们被认为是清净、真实、正直的。」
‘‘Ato matā devavarena pesitā, kaññā catasso kanakattacūpamā;
「因此,由天中之尊所派遣的四位少女,如金色般美丽,已死去;
Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī , taṃ assamaṃ āgamu yattha kosiyo.
希望、信、吉祥以及惭,她们来到了国萨拉所在的那座隐居处。
‘‘Tā disvā sabbo paramappamodito , subhena vaṇṇena sikhārivaggino;
「见到她们,所有人都极为欢喜,以殊胜的容色,如火焰般;
Kaññā catasso caturo catuddisā, iccabravī mātalino ca sammukhā.
四位少女来自四方,玛答利诺当面如此说。
‘‘Purimaṃ disaṃ kā tvaṃ pabhāsi devate, alaṅkatā tāravarāva osadhī;
「天女,你照耀东方,如装饰的星中之星药草;
Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā.
我问你,金色蔓藤般身姿者,请告诉我,你是哪位天女。
‘‘Sirāha devīmanujebhi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā;
「我是被人们礼敬的吉祥天女,常亲近无恶敌者;
Sudhāvivādena tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya.
为了与你辩论而来到三十三天,请以你的胜慧将我分配给善者。
‘‘Yassāhamicchāmi sudhaṃ mahāmuni, so sabbakāmehi naro pamodati;
「我所希望给予吉祥的大牟尼,那人以一切欲而欢喜;
Sirīti maṃ jānahi jūhatuttama, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’.
最胜供养者,请知我为吉祥,请以你的胜慧将我分配给善者。」
‘‘Sippena vijjācaraṇena buddhiyā, narā upetā paguṇā sakammunā ;
「以技艺、明、行、智慧,人们具足、精通自己的业;
Tayā vihīnā na labhanti kiñcanaṃ , tayidaṃ na sādhu yadidaṃ tayā kataṃ.
离了你,他们一无所得,这由你所做的并不善。
‘‘Passāmi posaṃ alasaṃ mahagghasaṃ, sudukkulīnampi arūpimaṃ naraṃ;
「我看见懒惰、贪婪、极为肮脏、丑陋无形的男子;
Tayānugutto siri jātimāmapi , peseti dāsaṃ viya bhogavā sukhī.
受你保护,即使是卑贱出身者,富有者也快乐地如奴仆般差遣他。
‘‘Taṃ taṃ asaccaṃ avibhajjaseviniṃ, jānāmi mūḷhaṃ vidurānupātiniṃ;
「我知道那不真实、不加分别论而追随的愚痴者,追随愚者;
Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’.
这样的人不值得座位和水,何况是食物?去吧!你不合我意。」
‘‘Kā sukkadāṭhā paṭimukkakuṇḍalā, cittaṅgadā kambuvimaṭṭhadhārinī;
「谁是白齿、戴着耳环、涂着彩绘、穿着贝壳磨光的衣服;
Osittavaṇṇaṃ paridayha sobhasi, kusaggirattaṃ apiḷayha mañjariṃ.
你披着洒过的颜色而美丽,如同握着草尖染红的花束。
‘‘Migīva bhantā saracāpadhārinā, virādhitā mandamiva udikkhasi;
「如同被持弓箭者惊吓的母鹿,你缓慢地向上看,如同被射中;」
Ko te dutīyo idha mandalocane, na bhāyasi ekikā kānane vane’’.
「圆眼者啊!谁是你在此的第二者?你不害怕独自一人在林野森林中吗?」
‘‘Na me dutīyo idha matthi kosiya, masakkasārappabhavamhi devatā;
「憍尸迦啊!我在此没有第二者,我是从自己的努力而生起的天人;
Āsā sudhāsāya tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’.
「我以希望甘露的希望来到你的天界,请你以甘露、以殊胜的智慧分给我。」
‘‘Āsāya yanti vāṇijā dhanesino, nāvaṃ samāruyha parenti aṇṇave;
「求财的商人们以希望而去,登上船只后航行于大海;
Te tattha sīdanti athopi ekadā, jīnādhanā enti vinaṭṭhapābhatā.
「他们在那里沉没,或者有时失去财富而回来,失去了旅费。
‘‘Āsāya khettāni kasanti kassakā, vapanti bījāni karontupāyaso;
「农夫们以希望而耕田,播种种子,努力工作;
Ītīnipātena avuṭṭhitāya vā, na kiñci vindanti tato phalāgamaṃ.
「由于灾害或不下雨,他们从那里得不到任何果实的收获。
‘‘Athattakārāni karonti bhattusu, āsaṃ purakkhatvā narā sukhesino;
「然后,求乐的男子们以希望为先导,为丈夫们做利益之事;
Te bhatturatthā atigāḷhitā puna, disā panassanti aladdha kiñcanaṃ.
他们为了丈夫而过度执着,再次四处寻找,却一无所获。
‘‘Hitvāna dhaññañca dhanañca ñātake, āsāya saggādhimanā sukhesino;
「舍弃谷物、财富和亲族,希求天界,心意向上,寻求快乐;
Tapanti lūkhampi tapaṃ cirantaraṃ, kumaggamāruyha parenti duggatiṃ.
长久修习粗苦的苦行,攀登邪道,走向恶趣。
‘‘Āsā visaṃvādikasammatā ime, āse sudhāsaṃ vinayassu attani;
「这些希望被认为是虚妄欺诳的,你应在自己内心中去除对希望的渴望;
Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’.
不值得那样的希望之水,何来清净?去吧,你不合我意」。
‘‘Daddallamānā yasasā yasassinī, jighaññanāmavhayanaṃ disaṃ pati;
「以名声而自豪的有名声者,厌恶被称为丑陋之名,朝向方位;
Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā’’.
我问你,金色藤蔓般身躯者,请告诉我,你是哪位天人?」
‘‘Saddhāha devīmanujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā;
「我确实是被人天礼敬的天女,常常亲近无恶敌者;
Sudhāvivādena tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya’’.
「为了净化的论议,我来到三十三天,请以净化分享我最上的智慧。」
‘‘Dānaṃ damaṃ cāgamathopi saṃyamaṃ, ādāya saddhāya karonti hekadā;
「取布施、调伏、舍施以及自制,有些人以信而行;
Theyyaṃ musā kūṭamathopi pesuṇaṃ, karonti heke puna viccutā tayā.
「有些人行偷盗、妄语、欺诳以及两舌,他们已从那(净化)堕落。
‘‘Bhariyāsu poso sadisīsu pekkhavā , sīlūpapannāsu patibbatāsupi;
「男子应观察妻子们是否相称,是否具戒、忠贞;
Vinetvāna chandaṃ kulitthiyāsupi , karoti saddhaṃ puna kumbhadāsiyā.
「即使对家族的女人们调伏了欲,他对女奴又生起信心。
‘‘Tvameva saddhe paradārasevinī, pāpaṃ karosi kusalampi riñcasi;
「你自己虽有信心,却须跋他人之夫,你造恶且舍弃善;
Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi’’.
「像你这样的人不值得(供养)座位与水,何况净化?去吧!你不合我意。」
‘‘Jighaññarattiṃ aruṇasmimūhate, yā dissati uttamarūpavaṇṇinī;
「当厌恶的夜晚过去,曙光升起时,所见到的具有最上色相者;
Tathūpamā maṃ paṭibhāsi devate, ācikkha me tvaṃ katamāsi accharā.
「天女,你以如此譬喻对我说,请你告诉我,你是哪位天女?」
‘‘Kālā nidāgheriva aggijāriva , anileritā lohitapattamālinī;
「犹如夏季的黑云,犹如火焰,被风吹动,有红色花环,」
Kā tiṭṭhasi mandamigāvalokayaṃ , bhāsesamānāva giraṃ na muñcasi’’.
「你站着以温和的鹿眼看着,像是要说话却不出声。」
‘‘Hirāha devīmanujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā;
「我名为希拉,被天人与人们所礼敬,常亲近无恶敌者,」
Sudhāvivādena tavantimāgatā, sāhaṃ na sakkomi sudhampi yācituṃ;
「为了甘露的论议而来到你面前,我甚至不能乞求甘露,」
Kopīnarūpā viya yācanitthiyā’’.
「就像乞讨的女人穿着破布一样。」
‘‘Dhammena ñāyena sugatte lacchasi, eso hi dhammo na hi yācanā sudhā;
「以法、以正理,你将从善逝处获得,这确实是法,而非乞求甘露;」
Taṃ taṃ ayācantimahaṃ nimantaye, sudhāya yañcicchasi tampi dammi te.
「我邀请那不乞求的你,无论你想要什么甘露,我都给你。」
‘‘Sā tvaṃ mayā ajja sakamhi assame, nimantitā kañcanavelliviggahe;
「今日我在自己的隐居处,邀请你,金色藤蔓般的身躯;
Tuvañhi me sabbarasehi pūjiyā, taṃ pūjayitvāna sudhampi asniye’’.
你确实被我以一切美味供养,供养你之后,我将饮用甘露。」
‘‘Sā kosiyenānumatā jutīmatā, addhā hiri rammaṃ pāvisi yassamaṃ;
「她被具光辉的憍尸耶允许,确实怀着惭愧进入了那令人欢喜的隐居处;
Udakavantaṃ phalamariyapūjitaṃ, apāpasattūpanisevitaṃ sadā.
有水的、有果的、圣者所供养的,常被无恶敌者所亲近的。
‘‘Rukkhaggahānā bahukettha pupphitā, ambā piyālā panasā ca kiṃsukā;
「此处许多树顶开花,芒果、酸枣、波罗蜜和紫矿;
Sobhañjanā loddamathopi padmakā, kekā ca bhaṅgā tilakā supupphitā.
美丽的、罗达玛和钵昙摩,孔雀、榕树、胡麻树善开花。
‘‘Sālā karerī bahukettha jambuyo, assatthanigrodhamadhukavetasā ;
「娑罗、迦梨罗,此处许多阎浮,菩提树、榕树、摩度迦和韦答沙;
Uddālakā pāṭali sinduvārakā , manuññagandhā mucalindaketakā.
优昙钵罗、波吒利、信度瓦拉咖,芳香的、穆佳林达和计答咖。
‘‘Hareṇukā veḷukā keṇu tindukā, sāmākanīvāramathopi cīnakā;
「哈勒努咖、韦卢咖、给努、丁度咖、沙马咖、尼瓦拉、玛托比、吉那咖;
Mocā kadalī bahukettha sāliyo, pavīhayo ābhūjino ca taṇḍulā.
摩咖、咖达离、许多稻谷在此处,巴维哈约、阿布吉诺及谷粒。
‘‘Tassevuttarapassena , jātā pokkharaṇī sivā;
「就在其北侧,生有吉祥的莲池;
Akakkasā apabbhārā, sādhu appaṭigandhikā.
无泥泞、无砾石,善、无恶臭。
‘‘Tattha macchā sanniratā, khemino bahubhojanā;
「在那里,鱼类喜乐,安稳、食物丰富;
Siṅgū savaṅkā saṃkulā , satavaṅkā ca rohitā;
辛古、沙旺咖、桑库拉、沙达旺咖及罗希达;
Āḷigaggarakākiṇṇā, pāṭhīnā kākamacchakā.
充满阿离咖、咖拉咖、巴提那、咖咖马恰咖。
‘‘Tattha pakkhī sanniratā, khemino bahubhojanā;
「在那里,鸟类喜乐,安稳、食物丰富;
Haṃsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā;
天鹅、鹭鸶、孔雀,以及赤雁、鸡,
Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā.
众多杂色的孔雀、顶冠鸟、命命鸟。
‘‘Tattha pānāya māyanti, nānā migagaṇā bahū;
「在那里为了饮水而鸣叫,众多各种兽群;
Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.
狮子、老虎、野猪,以及熊、豹、鬣狗。
‘‘Palāsādā gavajā ca, mahiṃsā rohitā rurū;
从树叶而来的牛、野牛,以及水牛、鹿、麋鹿,
Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā;
羚羊、野猪,以及成群的美丽野猪;
Kadalimigā bahukettha, biḷārā sasakaṇṇikā .
在这里有众多香蕉鹿、猫、兔耳兽。
‘‘Chamāgirī pupphavicitrasanthatā, dijābhighuṭṭhā dijasaṅghasevitā’’.
「大地之山以花朵杂色铺展,为天人所拥抱、为天人众所亲近」。
‘‘Sā suttacā nīladumābhilambitā, vijju mahāmegharivānupajjatha;
「她如线般细长,悬挂于尼喇杜玛树,如闪电伴随大云河而来;
Tassā susambandhasiraṃ kusāmayaṃ, suciṃ sugandhaṃ ajinūpasevitaṃ;
她那善结合的头,由库沙草所成,清净、芳香,为鹿皮所须跋;
Atricca kocchaṃ hirimetadabravi, ‘nisīda kalyāṇi sukhayidamāsanaṃ’.
阿提利吉咖对她说此语:'请坐,善女,此座安乐'。
‘‘Tassā tadā kocchagatāya kosiyo, yadicchamānāya jaṭājinandharo ;
「当她坐在咖对她,持发结与鹿皮者,随其所欲;
Navehi pattehi sayaṃ sahūdakaṃ, sudhābhihāsī turito mahāmuni.
大牟尼以新叶自备水,迅速地以清净之笑容供养。
‘‘Sā taṃ paṭiggayha ubhohi pāṇibhi, iccabravi attamanā jaṭādharaṃ;
「她以双手接受彼,心满意足地对持发结者如此说;
‘Handāhaṃ etarahi pūjitā tayā, gaccheyyaṃ brahme tidivaṃ jitāvinī’.
'来吧,我现在已被你供养,我应前往三十三天,已战胜者'。
‘‘Sā kosiyenānumatā jutīmatā, udīritā vaṇṇamadena mattā;
「她被具光辉的咖西亚所允许,因容色之醉而陶醉地被激励;
Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, ayaṃ sudhā vāsava dehi me jayaṃ.
前往千眼者之处,「韦沙瓦,请将此苏达赐予我作为胜利品。」
‘‘Tamena sakkopi tadā apūjayi, sahindadevā surakaññamuttamaṃ;
「当时萨咖也礼敬他,连同因陀罗天众,礼敬最胜的天女;
Sā pañjalī devamanussapūjitā, navamhi kocchamhi yadā upāvisi’’.
她合掌,受天人人所礼敬,当她进入第九个胎藏时。」
‘‘Tameva saṃsī punadeva mātaliṃ, sahassanetto tidasānamindo;
「千眼者、三十三天之因陀罗,再次忆念马答利;
Gantvāna vākyaṃ mama brūhi kosiyaṃ, āsāya saddhā siriyā ca kosiya;
前往对憍尸耶说此语:『憍尸耶,依于信与吉祥,
Hirī sudhaṃ kena malattha hetunā.
苏达以何因缘获得惭?』
‘‘Taṃ su vatthaṃ udatārayī rathaṃ, daddallamānaṃ upakāriyasādisaṃ .
「他确实驾驶那车辆渡过,摇晃着,适合帮助。
Jambonadīsaṃ tapaneyyasannibhaṃ , alaṅkataṃ kañcanacittasannibhaṃ.
如阎浮那提金,如精炼金,装饰着如金心。」
‘‘Suvaṇṇacandettha bahū nipātitā, hatthī gavassā kikibyagghadīpiyo ;
「在此有许多金制的月亮被投下,有象、牛、马、豹、虎、狮;
Eṇeyyakā laṅghamayettha pakkhino , migettha veḷuriyamayā yudhā yutā.
有羚羊,在此有飞鸟跳跃,在此有鹿配备着琉璃制的武器。
‘‘Tatthassarājaharayo ayojayuṃ, dasasatāni susunāgasādise;
「在那里,帝王的骏马被驾上,一千匹,如善那伽般;
Alaṅkate kañcanajāluracchade, āveḷine saddagame asaṅgite.
装饰着金网覆盖,包裹着,善于行走,无碍。
‘‘Taṃ yānaseṭṭhaṃ abhiruyha mātali, disā imāyo abhinādayittha;
「马达利登上那最胜的车乘,使这些方向欢喜;
Nabhañca selañca vanappatiniñca , sasāgaraṃ pabyadhayittha mediniṃ.
使虚空、山、森林、树木,以及有海洋的大地震动。
‘‘Sa khippameva upagamma assamaṃ, pāvāramekaṃsakato katañjalī;
「他迅速地前往住所,披上衣、偏袒一肩、合掌;
Bahussutaṃ vuddhaṃ vinītavantaṃ, iccabravī mātali devabrāhmaṇaṃ.
马达利如此对那位多闻的、长老的、具戒行的天人婆罗门说。
‘‘Indassa vākyaṃ nisāmehi kosiya, dūto ahaṃ pucchati taṃ purindado;
「憍尸迦,请听因陀罗的话语,我是使者,布拉因达达问你;
Āsāya saddhā siriyā ca kosiya, hirī sudhaṃ kena malattha hetunā’’.
憍尸迦,依靠信、吉祥,憍尸迦,以何因缘获得惭与善法」。
‘‘Andhā sirī maṃ paṭibhāti mātali, saddhā aniccā pana devasārathi;
「玛答离,吉祥对我显现为盲目,天车御者,信是无常的;
Āsā visaṃvādikasammatā hi me, hirī ca ariyamhi guṇe patiṭṭhitā’’.
希望确实被我认为是欺诳的,惭则安立于圣者的德中」。
‘‘Kumāriyo yācimā gottarakkhitā, jiṇṇā ca yā yā ca sabhattuitthiyo;
「守护家族的少女们,以及年老的和有夫的妇女们;
Tā chandarāgaṃ purisesu uggataṃ, hiriyā nivārenti sacittamattano.
她们以惭制止自己心中对男子生起的欲贪。
‘‘Saṅgāmasīse sarasattisaṃyute, parājitānaṃ patataṃ palāyinaṃ;
「在战场前线,配备刀剑与箭矢处,战败者倒下逃跑时;
Hiriyā nivattanti jahitva jīvitaṃ, te sampaṭicchanti punā hirīmanā.
他们以惭舍弃生命而返回,那些有惭者再次接受战斗」。
‘‘Velā yathā sāgaravegavārinī, hirāya hi pāpajanaṃ nivārinī;
「犹如海洋波浪之岸,惭确实能防止恶人;
Taṃ sabbaloke hirimariyapūjitaṃ, indassa taṃ vedaya devasārathi’’.
那在一切世间受惭与圣者尊敬的,天之御者,请你知道那是因陀罗的。」
‘‘Ko te imaṃ kosiya diṭṭhimodahi, brahmā mahindo atha vā pajāpati;
「憍尸耶,谁给你这见解的喜悦?是梵天、大因陀罗,还是生主?
Hirāya devesu hi seṭṭhasammatā, dhītā mahindassa mahesi jāyatha’’.
惭在诸天中确实被认为是最胜的,大因陀罗的女儿,大妃,请你生起。」
‘‘Handehi dāni tidivaṃ apakkama , rathaṃ samāruyha mamāyitaṃ imaṃ ;
「现在请你离去三十三天,登上战车,这是我的命令;
Indo ca taṃ indasagotta kaṅkhati, ajjeva tvaṃ indasahabyataṃ vaja’’.
因陀罗族的因陀罗也渴望你,今天你就去因陀罗的同伴处。」
‘‘Evaṃ visujjhanti apāpakammino, atho suciṇṇassa phalaṃ na nassati;
「如此无恶业者得清净,而且善行之果不会失坏;
Ye keci maddakkhu sudhāya bhojanaṃ, sabbeva te indasahabyataṃ gatā’’.
凡是以净食供养我的任何人,他们全都去了因陀罗的同伴处。」
‘‘Hirī uppalavaṇṇāsi, kosiyo dānapati bhikkhu;
「惭是优波喇瓦那,拘尸耶是施主比库;
Anuruddho pañcasikho, ānando āsi mātali.
阿奴卢塔是般遮尸咖,阿难是马他利。
‘‘Sūriyo kassapo bhikkhu, moggallānosi candimā;
「苏利亚是咖沙巴比库,摩嘎剌那是旃地玛;
Nārado sāriputtosi, sambuddho āsi vāsavo’’ti.
那拉达是沙利子,正等正觉者是瓦沙瓦。」
Sudhābhojanajātakaṃ tatiyaṃ. · 苏达波迦那本生第三
536. Kuṇālajātakaṃ (4)
536. 拘那罗本生(4)
Evamakkhāyati, evamanusūyati . Sabbosadhadharaṇidhare nekapupphamālyavitate gaja-gavaja mahiṃsa-ruru-camara-pasada-khagga-gokaṇṇa-sīha-byaggha-dīpi-accha-koka-taraccha-uddāra-kadalimiga- biḷāra-sasa-kaṇṇikānucariteākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhanāgakulakareṇu -saṅghādhivuṭṭhe issamiga- sākhamiga-sarabhamiga-eṇīmiga-vātamiga-pasadamiga-purisālu -kimpurisa-yakkha-rakkhasanisevite amajjavamañjarīdhara-pahaṭṭha -pupphaphusitaggā nekapādapagaṇavitatekurara-cakora-vāraṇa-mayūra-parabhata- jīvañjīvaka-celāvakā-bhiṅkāra-karavīkamattavihaṅgagaṇa-satata sampaghuṭṭheañjana-manosilā-haritāla- hiṅgulakahema-rajatakanakānekadhātusatavinaddhapaṭimaṇḍitappadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe nāma sakuṇo paṭivasati ativiya citto ativiya cittapattacchadano.
如是述说,如是传说。在持一切药草的大地上,遍布着众多花鬘,充满着象、野牛、水牛、鹿、牦牛、犀牛、剑羚、牛耳鹿、狮子、虎、豹、熊、狼、豺、优秀的、芭蕉鹿、猫、兔、耳鹿所行走的,遍满着黑色圆圈的大野猪、龙象群、象王的尘土所覆盖的,被鹿群、树栖鹿、沙罗婆鹿、雌鹿、风鹿、犀鹿、人猿、金毗罗、亚卡、罗刹所亲近的,持着芒果花串的、盛开的花朵所触及的顶端,遍布着众多树木群的,被鹧鸪、鹧鸪、鹤、孔雀、鹦鹉、命命鸟、鹦鹉、鸲鹆、迦罗频伽等众多鸟群所恒常鸣叫的,以眼药、雌黄、雄黄、朱砂、金、银、黄金等众多矿物百种所连结装饰的地方,诸位贤友,在如是可爱的丛林中,住着一只名叫拘那罗的鸟,极其美丽,极其美丽的羽翼覆盖。
Tasseva khalu, bho, kuṇālassa sakuṇassa aḍḍhuḍḍhāni itthisahassāni paricārikā dijakaññāyo. Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’’ti .
诸位贤友,那拘那罗鸟有一千五百只雌鸟作为侍从,是鸟女。诸位贤友,于是两只鸟女用嘴衔着木棍,让那拘那罗鸟坐在中间而飞起——「不要让拘那罗鸟在旅途的道路上疲劳困倦。」
Pañcasatā dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti – ‘‘sacāyaṃ kuṇālo sakuṇo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmāti.
五百只鸟女从下方从下方飞起——「若这拘那罗鸟从座位上掉落,我们将用翅膀接住他。」
Pañcasatā dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ātapo paritāpesī’’ti .
五百天女在上方飞翔——「愿热恼不折磨那只库那喇鸟」。
Pañcasatā pañcasatā dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’’ti.
五百天女在两侧飞翔——「愿寒冷、炎热、草、尘土、风或露水不侵袭那只库那喇鸟」。
Pañcasatā dijakaññāyo purato purato uḍḍenti – ‘‘mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kaṭhalena vā pāṇinā vā ( ) leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṃ adaṃsu. Māyaṃ kuṇālo sakuṇo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgamesī’’ti .
五百天女在前方飞翔——「愿牧牛者、牧畜者、割草者、砍柴者或林中作业者不以木棍、木片、手、石块、棍棒、刀剑或碎石击打那只库那喇鸟。愿这只库那喇鸟不与藤蔓、树木、树枝、柱子、岩石或强壮的鸟类相撞」。
Pañcasatā dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo – ‘‘māyaṃ kuṇālo sakuṇo āsane pariyukkaṇṭhī’’ti.
五百天女在后方飞翔,以柔和、温柔、悦耳、甜美的言语说——「愿这只库那喇鸟不因座位而疲倦」。
Pañcasatā dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo – ‘‘māyaṃ kuṇālo sakuṇo khudāya parikilamitthā’’ti.
五百天女向各方飞翔,带来各种树木的不同果实——「愿这只库那喇鸟不因饥饿而疲惫」。
Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ārāmeneva ārāmaṃ uyyāneneva uyyānaṃ nadītittheneva nadītitthaṃ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ ambavaneneva ambavanaṃ jambuvaneneva jambuvanaṃ labujavaneneva labujavanaṃ nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti ratitthāya .
然后,尊者,那些天女迅速地将那只库那喇鸟从园林带到园林,从游园带到游园,从河岸带到河岸,从山峰带到山峰,从芒果林带到芒果林,从阎浮林带到阎浮林,从面包果林带到面包果林,从椰子林带到椰子林,为了欢乐。
Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ apasādeti – ‘‘nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’’ti.
然后,尊者,那只库那喇鸟整日被那些天女围绕,如此责备她们——「你们这些贱女人灭亡吧,你们这些贱女人毁灭吧,盗贼、恶劣、无念、轻浮、不报恩德、如风般随意而行者」。
Tasseva khalu, bho, himavato pabbatarājassa puratthimadisābhāge susukhumasunipuṇagirippabhava – haritupayantiyo.
确实,尊者,在那喜马拉雅山王的东方,有极其细微精妙的山脉——绿色延伸。
Uppala paduma kumuda naḷina satapatta sogandhika mandālaka sampativirūḷhasucigandha manuññamāvakappadese .
在优波罗、波头摩、拘牟陀、奈利那、百叶莲、苏干地咖、曼达喇咖等完全生长、清净芬芳、令人愉悦的水池之处。
Kuravaka-mucalinda-ketaka-vedisa-vañjula -punnāgabakula-tilaka-piyaka-hasanasāla-saḷalacampaka asoka-nāgarukkha-tirīṭi-bhujapatta-lodda-candanoghavanekāḷāgaru-padmaka-piyaṅgu-devadārukacocagahane kakudhakuṭajaaṅkola-kaccikāra -kaṇikāra-kaṇṇikāra-kanavera-koraṇḍaka-koviḷāra-kiṃsuka-yodhika vanamallika -manaṅgaṇa-manavajja-bhaṇḍi-surucira-bhaginimālāmalyadhare jātisumanamadhugandhika- dhanutakkāri tālīsa-tagaramusīrakoṭṭha-kacchavitate atimuttakasaṃkusumitalatāvitatapaṭimaṇḍitappadese haṃsa-pilava-kādamba-kāraṇḍavābhinadite vijjādhara-siddha -samaṇa-tāpasagaṇādhivuṭṭhe varadeva-yakkha-rakkhasa-dānava-gandhabba-kinnaramahoragānuciṇṇappadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe nāma phussakokilo paṭivasati ativiya madhuragiro vilāsitanayano mattakkho .
在拘喇瓦咖、目真邻陀、计答咖、韦地沙、万朱喇、奔那咖、瓦咖喇、帝喇咖、比亚咖、哈沙那沙喇、沙喇喇占巴咖、阿首咖、那咖树、帝利帝、布佳巴答、罗达、旃檀、乌咖瓦那、诸多沉香、巴达马咖、比央古、提婆达鲁、咖乔咖哈那、咖咖度咖、咖咖咖佳、安咖喇、咖吉咖喇、咖尼咖喇、咖那尼咖喇、咖那韦喇、咖喇达咖、咖维喇喇、金苏咖、约地咖、瓦那马利咖、马南咖那、马那瓦佳、班地、苏鲁吉喇、巴吉尼马喇、马利亚达喇、佳帝苏马那、马度甘地咖、达奴答咖利、答利沙、答咖喇、目西喇、咖咖、咖吉瓦、帝答帖、阿帝目答咖、桑咖苏米答、喇答瓦、帝答帖、巴帝曼地答之处,被天鹅、比喇瓦、咖丹巴、咖喇达瓦所欢呼,被持明者、成就者、沙门、苦行者众所居住,被殊胜天人、亚卡、罗刹、阿修罗、乾达婆、紧那罗、大蟒蛇所常行之处,在如此可爱的丛林中,尊者,名为普那目咖的伍波萨他咖咖喇鸟住在那里,声音极为甘美,眼睛妩媚,醉眼朦胧。
Tasseva khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aḍḍhuḍḍhāni itthisatāni paricārikā dijakaññāyo. Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’’ti.
尊者,那位普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟有一百五十位女性侍者,即天女。尊者,于是两位天女用嘴衔着木棍,让那位普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟坐在中间而飞起——「不要让普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟在旅途中疲劳或烦恼」。
Paññāsa dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti – ‘‘sacāyaṃ puṇṇamukho phussakokilo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmā’’ti.
五十位天女从下方飞起——「如果这位普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟从座位上掉下来,我们将用翅膀接住他」。
Paññāsa dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ ātapo paritāpesī’’ti.
五十位天女从上方飞起——「不要让日光炙烤普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟」。
Paññāsa paññāsa dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’’ti.
五十五十位天女从两侧飞起——「不要让寒冷、炎热、草、尘土、风或露水触及普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟」。
Paññāsa dijakaññāyo purato purato uḍḍenti – ‘‘mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kathalāya vā pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṃ adaṃsu. Māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgāmesī’’ti.
五十位天女从前方飞起——「不要让牧牛者、牧畜者、割草者、砍柴者或林中工作者用木棍、石块、手、土块、棒、刀或碎石击打普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟。不要让这位普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟与藤蔓、树木、树枝、柱子、岩石或强壮的鸟类战斗」。
Paññāsa dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo – ‘‘māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo āsane pariyukkaṇṭhī’’ti.
五十位天女从后方飞起,用柔和、温柔、悦耳、甘美的话语说——「不要让这位普那目咖伍波萨他咖咖喇鸟在座位上感到厌倦」。
Paññāsa dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo – ‘‘māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo khudāya parikilamitthā’’ti.
五十只雌鸟飞向各方,带回各种树木的不同果实,说:「愿满口伍波萨他鸟不因饥饿而疲惫。」
Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ ārāmeneva ārāmaṃ uyyāneneva uyyānaṃ nadītittheneva nadītitthaṃ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ ambavaneneva ambavanaṃ jambuvaneneva jambuvanaṃ labujavaneneva labujavanaṃ nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti ratitthāya.
那时,尊者,那些雌鸟迅速地从园到园、从花园到花园、从河岸到河岸、从山峰到山峰、从芒果林到芒果林、从阎浮林到阎浮林、从面包果林到面包果林、从椰子林到椰子林,为了欢乐而接近那满口伍波萨他鸟。
Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ pasaṃsati – ‘‘sādhu, sādhu, bhaginiyo, etaṃ kho, bhaginiyo, tumhākaṃ patirūpaṃ kuladhītānaṃ, yaṃ tumhe bhattāraṃ paricareyyāthā’’ti.
那时,尊者,满口伍波萨他鸟整日被那些雌鸟围绕,如此赞叹:「善哉,善哉,姊妹们!姊妹们,这确实适合你们良家女,即你们应当须跋丈夫。」
Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami. Addasaṃsu kho kuṇālassa sakuṇassa paricārikā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ dūratova āgacchantaṃ; disvāna yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavocuṃ – ‘‘ayaṃ, samma puṇṇamukha, kuṇālo sakuṇo ativiya pharuso ativiya pharusavāco, appevanāma tavampi āgamma piyavācaṃ labheyyāmā’’ti. ‘‘Appevanāma, bhaginiyo’’ti vatvā yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kuṇālena sakuṇena saddhiṃ paṭisammoditvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho puṇṇamukho phussakokilo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ etadavoca – ‘‘kissa tvaṃ, samma kuṇāla, itthīnaṃ sujātānaṃ kuladhītānaṃ sammāpaṭipannānaṃ micchāpaṭipanno’si ? Amanāpabhāṇīnampi kira, samma kuṇāla, itthīnaṃ manāpabhāṇinā bhavitabbaṃ, kimaṅga pana manāpabhāṇīna’’nti!
那时,尊者,满口伍波萨他鸟前往孔雀鸟处。孔雀鸟的侍女雌鸟们从远处看见那满口伍波萨他鸟前来;看见后,她们前往满口伍波萨他鸟处;前往后,对那满口伍波萨他鸟如此说:「朋友满口,这孔雀鸟极其粗暴、极其粗恶语,或许通过你的到来,我们也能得到可爱语。」说了「或许,姊妹们」后,他前往孔雀鸟处;前往后,与孔雀鸟互相问候,坐于一旁。坐于一旁的满口伍波萨他鸟对那孔雀鸟如此说:「朋友孔雀,为何你对善生良家女、正行的女人们邪行?朋友孔雀,据说即使对不可爱语的女人也应说可爱语,何况对可爱语者!」
Evaṃ vutte, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ evaṃ apasādesi – ‘‘nassa tvaṃ, samma jamma vasala, vinassa tvaṃ, samma jamma vasala, ko nu tayā viyatto jāyājinenā’’ti. Evaṃ apasādito ca pana puṇṇamukho phussakokilo tatoyeva paṭinivatti.
如此说时,孔雀鸟如此诽谤那满口伍波萨他鸟:「愿你灭亡,朋友亲戚贱民!愿你消失,朋友亲戚贱民!谁被你这妻子的征服者所征服?」如此被诽谤后,满口伍波萨他鸟即从那里返回。
Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aparena samayena nacirasseva kharo ābādho uppajji lohitapakkhandikā. Bāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā . Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa paricārikānaṃ dijakaññānaṃ etadahosi – ‘‘ābādhiko kho ayaṃ puṇṇamukho phussakokilo, appevanāma imamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’’ti ekaṃ adutiyaṃ ohāya yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo dūratova āgacchantiyo, disvāna tā dijakaññāyo etadavoca – ‘‘kahaṃ pana tumhaṃ vasaliyo bhattā’’ti? ‘‘Ābādhiko kho, samma kuṇāla, puṇṇamukho phussakokilo appevanāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’’ti. Evaṃ vutte, kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo evaṃ apasādesi – ‘‘nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo, coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’’ti; vatvā yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavoca – ‘‘haṃ, samma, puṇṇamukhā’’ti. ‘‘Haṃ, samma, kuṇālā’’ti.
那时,尊者,满口伍波萨他鸟不久之后生起严重的疾病——血痢。强烈的、致命的受生起。那时,尊者,满口伍波萨他鸟的侍女雌鸟们生起此念:「这满口伍波萨他鸟病了,或许他能从此病中痊愈。」她们舍弃一切,独自前往孔雀鸟处。孔雀鸟从远处看见那些雌鸟前来;看见后,对那些雌鸟如此说:「你们这些贱民的丈夫在哪里?」「朋友孔雀,满口伍波萨他鸟病了,或许他能从那病中痊愈。」如此说时,孔雀鸟如此诽谤那些雌鸟:「愿你们灭亡,贱民们!愿你们消失,贱民们!盗贼、欺诈者、不忠者、轻心者、对所作不报恩者、如风般随意而行者!」说后,前往满口伍波萨他鸟处;前往后,对那满口伍波萨他鸟如此说:「是的,朋友满口。」「是的,朋友孔雀。」
Atha khalu, bho kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ pakkhehi ca mukhatuṇḍakena ca pariggahetvā vuṭṭhāpetvā nānābhesajjāni pāyāpesi. Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa so ābādho paṭippassambhīti. Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ gilānavuṭṭhitaṃ aciravuṭṭhitaṃ gelaññā etadavoca –
那时,尊者,孔雀鸟用翅膀和嘴喙抓住那满口伍波萨他鸟,扶起他,给他服用各种药物。那时,尊者,满口伍波萨他鸟的那病平息了。那时,尊者,孔雀鸟对那病愈、刚愈、脱离病苦的满口伍波萨他鸟如此说:
‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kaṇhā dvepitikā pañcapatikāya chaṭṭhe purise cittaṃ paṭibandhantiyā, yadidaṃ kabandhe pīṭhasappimhīti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
「朋友满口,我见过黑色的双足者,在五个丈夫之后,对第六个男子系心,即在树干、床座、酥油中。而且在此有更进一步的话——」
‘‘Athajjuno nakulo bhīmaseno , yudhiṭṭhilo sahadevo ca rājā;
「阿诸那、那库喇、比玛些那、尤地提喇、沙哈德瓦王,
Ete patī pañca matticca nārī, akāsi khujjavāmanakena pāpa’’nti.
这五位是丈夫,但那女人与驼背侏儒造了恶。」
‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, saccatapāpī nāma samaṇī susānamajjhe vasantī catutthabhattaṃ pariṇāmayamānā surādhuttakena pāpamakāsi.
「满面,我见过名叫萨咖答巴比的沙门尼,住在墓地中间,行第四食,她与酒徒赌徒造了恶。
‘‘Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kākavatī nāma devī samuddamajjhe vasantī bhariyā venateyyassa naṭakuverena pāpamakāsi.
满面,我见过名叫咖咖瓦提的天女,住在海中,是韦那德亚之妻,她与舞者库韦喇造了恶。
Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kuruṅgadevī nāma lomasuddarī eḷikakumāraṃ kāmayamānā chaḷaṅgakumāradhanantevāsinā pāpamakāsi.
满面,我见过名叫库伦嘎德维的天女,罗马苏达利,欲求伊利咖王子,与查朗嘎王子的弓箭师造了恶。
Evañhetaṃ mayā ñātaṃ, brahmadattassa mātaraṃ ohāya kosalarājaṃ pañcālacaṇḍena pāpamakāsi.
我如此知道,舍弃梵授的母亲,与憍萨喇王、般遮罗旃荼造了恶。
‘‘Etā ca aññā ca akaṃsu pāpaṃ, tasmāhamitthīnaṃ na vissase nappasaṃse;
这些及其他女人造了恶,因此我不信任女人,不赞叹女人;
Mahī yathā jagati samānarattā, vasundharā itarītarāpatiṭṭhā ;
犹如大地在世间同样染着,持地者依止于各种各样的众生;
Sabbasahā aphandanā akuppā, tathitthiyo tāyo na vissase naro.
一切忍耐、不动摇、不可动摇,对于这样的三种女人,男子不应信赖。
‘‘Sīho yathā lohitamaṃsabhojano, vāḷamigo pañcāvudho suruddho;
犹如狮子食血肉者,野兽具五武器善战斗;
Pasayhakhādī parahiṃsane rato, tathitthiyo tāyo na vissase naro.
强力吞食者、乐于伤害他人,对于这样的三种女人,男子不应信赖。
‘‘Na khalu , samma puṇṇamukha, vesiyo nāriyo gamaniyo, na hetā bandhakiyo nāma, vadhikāyo nāma etāyo, yadidaṃ vesiyo nāriyo gamaniyo’’ti.
「朋友布那穆卡,确实,妓女不应前往,她们不是所谓的束缚者、杀害者,即这些应前往的妓女。」
‘‘Coro viya veṇikatā, madirāva diddhā vāṇijo viya vācāsanthutiyo, issasiṅghamiva viparivattāyo , uragāmiva dujivhāyo, sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppūrā rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo, sikhīriva sabbabhakkhā, nadīriva sabbavāhī, anilo viya yenakāmaṃcarā, neru viya avisesakarā, visarukkho viya niccaphalitāyo’’ti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
「犹如盗贼般编发者,犹如醉酒般,犹如商人般甜言蜜语者,犹如嫉妒之角般反复无常者,犹如蛇般双舌者,犹如深渊般隐藏者,犹如深坑般难以填满者,犹如罗刹女般难以满足者,犹如阎魔般必定夺取者,犹如孔雀般吞食一切者,犹如河流般冲走一切者,犹如风般随欲而行者,犹如须弥山般无差别者,犹如毒树般常结果者。」在此更有偈颂——
‘‘Yathā coro yathā diddho, vāṇijova vikatthanī;
「犹如盗贼、犹如醉者,犹如商人般夸耀;
Issasiṅghamiva parivattā , dujivhā urago viya.
犹如嫉妒之角般反复无常,犹如蛇般双舌。
‘‘Sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppurā;
「犹如深渊般隐藏,犹如深坑般难以填满;
Rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo.
如罗刹女般难以取悦,如阎魔般必定夺取。
‘‘Yathā sikhī nadī vāto, nerunāva samāgatā.
「如孔雀、河流、风,如聚集的尼卢树。
Visarukkho viya niccaphalā, nāsayanti ghare bhogaṃ;
如毒树般常结果实,她们毁坏家中的财富;
Ratanantakaritthiyo’’ti .
女人是财富的终结者。」
‘‘Cattārimāni, samma puṇṇamukha, yāni (vatthūni kicce jāte anatthacarāni bhavanti; tāni) parakule na vāsetabbāni – goṇaṃ dhenuṃ yānaṃ bhariyā. Cattāri etāni paṇḍito dhanāni gharā na vippavāsaye.
「朋友布那穆卡,这四种(事物在事情发生时会成为不利的),不应寄放在他人家中——公牛、母牛、车乘、妻子。智者不应让这四种财富离开家。
‘Goṇaṃ dhenuñca yānañca, bhariyaṃ ñātikule na vāsaye;
「不应将公牛、母牛、车乘,以及妻子寄放在亲族家中;
Bhañjanti rathaṃ ayānakā, ativāhena hananti puṅgavaṃ;
不善驾驭者会损坏车乘,过度驱使会害死公牛;
Dohena hananti vacchakaṃ, bhariyā ñātikule padussatī’’’ti.
过度挤奶会害死小牛,妻子在亲族家中会变坏。」」
‘‘Cha imāni, samma puṇṇamukha, yāni (vatthūni) kicce jāte anatthacarāni bhavanti –
「朋友布那目卡,这六种(事物),当事情发生时,会成为无益的——
‘Aguṇaṃ dhanu ñātikule ca bhariyā, pāraṃ nāvā akkhabhaggañca yānaṃ;
「无弦之弓与亲族中的妻子,彼岸之船与破轴之车;
Dūre mitto pāpasahāyako ca, kicce jāte anatthacarāni bhava’’’nti.
「远方之友与恶友,当事情发生时,会成为无益的。」
‘‘Aṭṭhahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti. Daliddatā, āturatā, jiṇṇatā, surāsoṇḍatā, muddhatā, pamattatā, sabbakiccesu anuvattanatā, sabbadhanaanuppadānena – imehi khalu, samma puṇṇamukha, aṭṭhahi ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
「朋友布那目卡,确实以八种情况,妻子会轻视丈夫。贫穷、疾病、衰老、嗜酒、愚钝、放逸、不顺从一切事务、不给予一切财物——朋友布那目卡,确实以这八种情况,妻子会轻视丈夫。而且在此有更进一步的偈颂——
‘Daliddaṃ āturañcāpi, jiṇṇakaṃ surasoṇḍakaṃ;
「贫穷者、病者、衰老者、嗜酒者;
Pamattaṃ muddhapattañca, sabbakiccesu hāpanaṃ;
「放逸者、愚钝者、在一切事务中失败者;
Sabbakāmappadānena , avajānāti sāmika’’’nti.
「以给予一切所欲之物,她轻视丈夫。」
‘‘Navahi khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī padosamāharati. Ārāmagamanasīlā ca hoti, uyyānagamanasīlā ca hoti, nadītitthagamanasīlā ca hoti, ñātikulagamanasīlā ca hoti, parakulagamanasīlā ca hoti, ādāsadussamaṇḍanānuyogamanuyuttasīlā ca hoti, majjapāyinī ca hoti, nillokanasīlā ca hoti, sadvāraṭhāyinī ca hoti – imehi khalu, samma puṇṇamukha, navahi ṭhānehi itthī padosamāharatīti. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
「朋友布那目卡,确实以九种情况,妻子会招致过失。她习惯去园林,习惯去公园,习惯去河边渡口,习惯去亲族家,习惯去他人家,习惯从事镜子与衣服装饰,习惯饮酒,习惯观看,习惯站在门口——朋友布那目卡,确实以这九种情况,妻子会招致过失。而且在此有更进一步的偈颂——
‘Ārāmasīlā ca uyyānaṃ, nadī ñāti parakulaṃ;
「园林、公园、河流、亲戚、他人之家;
Ādāsadussamaṇḍanamanuyuttā, yā citthī majjapāyinī.
「沉迷于镜子、衣服、装饰,她是贪酒者、饮酒者。
‘Yā ca nillokanasīlā, yā ca sadvāraṭhāyinī;
「她是喜好观看者,她是常站门口者;
Navahetehi ṭhānehi, padosamāharanti itthiyo’’’ti.
「以这九种原因、处所,女人们带来过失。」
‘‘Cattālīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati . Vijambhati, vinamati, vilasati, vilajjati, nakhena nakhaṃ ghaṭṭeti, pādena pādaṃ akkamati, kaṭṭhena pathaviṃ vilikhati , dārakaṃ ullaṅghati ullaṅghāpeti , kīḷati kīḷāpeti, cumbati cumbāpeti, bhuñjati bhuñjāpeti, dadāti, yācati, katamanukaroti, uccaṃ bhāsati, nīcaṃ bhāsati, aviccaṃ bhāsati, viviccaṃ bhāsati, naccena gītena vāditena rodanena vilasitena vibhūsitena jagghati, pekkhati, kaṭiṃ cāleti, guyhabhaṇḍakaṃ sañcāleti, ūruṃ vivarati, ūruṃ pidahati, thanaṃ dasseti, kacchaṃ dasseti, nābhiṃ dasseti, akkhiṃ nikhanati, bhamukaṃ ukkhipati, oṭṭhaṃ upalikhati , jivhaṃ nillāleti, dussaṃ muñcati, dussaṃ paṭibandhati, sirasaṃ muñcati, sirasaṃ bandhati – imehi khalu, samma puṇṇamukha, cattālīsāya ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati.
「朋友布那目卡,确实以四十种处所,女人诱惑男人。她打呵欠、弯腰、嬉戏、羞怯、以指甲摩擦指甲、以脚踩脚、以棍在地上划、跨过小孩、让人跨过、玩耍、让人玩耍、亲吻、让人亲吻、吃、让人吃、给予、乞求、模仿、说高话、说低话、说不离话、说离话、以舞蹈、歌唱、演奏、哭泣、嬉戏、装饰而笑、观看、摇动腰部、摇动私处、露出大腿、遮住大腿、显示乳房、显示腋窝、显示肚脐、眨眼、扬眉、舔嘴唇、伸舌头、松开衣服、系紧衣服、松开头发、束起头发——朋友布那目卡,确实以这四十种处所,女人诱惑男人。
‘‘Pañcavīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati. Sāmikassa pavāsaṃ vaṇṇeti, pavuṭṭhaṃ na sarati, āgataṃ nābhinandati, avaṇṇaṃ tassa bhaṇati, vaṇṇaṃ tassa na bhaṇati, anatthaṃ tassa carati, atthaṃ tassa na carati, akiccaṃ tassa karoti, kiccaṃ tassa na karoti, paridahitvā sayati, parammukhī nipajjati, parivattakajātā kho pana hoti kuṅkumiyajātā, dīghaṃ assasati, dukkhaṃ vedayati, uccārapassāvaṃ abhiṇhaṃ gacchati, vilomamācarati, parapurisasaddaṃ sutvā kaṇṇasotaṃ vivaramodahati , nihatabhogā kho pana hoti, paṭivissakehi santhavaṃ karoti, nikkhantapādā kho pana hoti, visikhānucārinī aticārinī kho pana hoti, niccaṃ sāmike agāravā paduṭṭhamanasaṅkappā, abhiṇhaṃ dvāre tiṭṭhati, kacchāni aṅgāni thanāni dasseti, disodisaṃ gantvā pekkhati – imehi khalu, samma puṇṇamukha, pañcavīsāya ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati. Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ –
「朋友布那目卡,确实以二十五种处所,应知女人是心怀恶意的。她赞叹丈夫外出,不记得已外出者,不欢迎归来者,说他的坏话,不说他的好话,为他做不利之事,不为他做有利之事,不为他做应做之事,为他做不应做之事,烧热后睡觉,背对着躺下,她变成翻来覆去者、变成涂香者,长叹息,感受痛苦,频繁去大小便,行为反常,听到其他男人的声音就张开耳孔,她是隐藏财物者,与密探交往,她是外出者、跟随箭者、越轨者,对丈夫常不恭敬、心怀恶意,常站在门口,显示腋窝、肢体、乳房,到处去观看——朋友布那目卡,确实以这二十五种处所,应知女人是心怀恶意的。而且在此有进一步的话——
‘Pavāsaṃ tassa vaṇṇeti, gataṃ tassa na socati ;
「她赞叹他外出,不为他的离去而悲伤;
Disvāna patimāgataṃ nābhinandati;
「见到他归来,不欢迎;
Bhattāravaṇṇaṃ na kadāci bhāsati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
她从不说丈夫的好话,这些是已被激怒者的特征。
‘Anatthaṃ tassa carati asaññatā, atthañca hāpeti akiccakārinī;
「她不自制地做对他无益之事,使利益受损,不做应做之事;
Paridahitvā sayati parammukhī, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
她怀着怨恨背向而卧,这些是已被激怒者的特征。
‘Parivattajātā ca bhavati kuṅkumī, dīghañca assasati dukkhavedinī;
「她变得弯曲如钩,长长地叹息,感受痛苦;
Uccārapassāvamabhiṇhaṃ gacchati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
她频繁地去大小便处,这些是已被激怒者的特征。
‘‘Vilomamācarati akiccakārinī, saddaṃ nisāmeti parassa bhāsato;
「她不做应做之事而行相反之事,她倾听他人的言语;
Nihatabhogā ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
她毁坏财富而与人交往,这些是已被激怒者的特征。
‘Kicchena laddhaṃ kasirābhataṃ dhanaṃ, vittaṃ vināseti dukkhena sambhataṃ;
「她毁坏那辛苦获得、由劳作带来的财富,毁坏那以痛苦积聚的财产;
Paṭivissakehi ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
她与秘密者交往,这些是已堕落者的特征。
‘Nikkhantapādā visikhānucārinī, niccañca sāmimhi paduṭṭhamānasā;
「她脚步外出,追随箭道,对丈夫常怀恶意之心;
Aticārinī hoti apetagāravā , ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
她是越轨者,失去恭敬,这些是已堕落者的特征。
‘Abhikkhaṇaṃ tiṭṭhati dvāramūle, thanāni kacchāni ca dassayantī;
「她常站在门口,显露乳房与腋下;
Disodisaṃ pekkhati bhantacittā, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
她心迷乱地四处张望,这些是已堕落者的特征。
‘Sabbā nadī vaṅkagatī , sabbe kaṭṭhamayā vanā;
「一切河流弯曲而行,一切森林由木所成;
Sabbitthiyo kare pāpaṃ, labhamāne nivātake.
一切女人作恶,若得到隐蔽处。
‘Sace labhetha khaṇaṃ vā raho vā, nivātakaṃ vāpi labhetha tādisaṃ;
「若她得到片刻或秘密,或得到如此的隐蔽处;
Sabbāva itthī kayiruṃ nu pāpaṃ, aññaṃ alattha pīṭhasappināpi saddhiṃ.
所有的女人都会造恶吗?另一个也得到了床板蛇。
‘‘Narānamārāmakarāsu nārisu, anekacittāsu aniggahāsu ca;
「对于男人们喜爱的、心意众多的、不受控制的女人们;
Sabbattha nāpītikarāpi ce siyā , na vissase titthasamā hi nāriyo’’ti.
即使到处都不令人喜悦,也不应信任,因为女人们如渡口。」
‘Yaṃ ve disvā kaṇḍarīkinnarānaṃ , sabbitthiyo na ramanti agāre;
「见到坎达利紧那拉们之后,所有的女人都不喜欢住在家中;
Taṃ tādisaṃ maccaṃ cajitvā bhariyā, aññaṃ disvā purisaṃ pīṭhasappiṃ.
那样的凡夫舍弃妻子之后,见到另一个男人床板蛇。
‘Bakassa ca bāvarikassa rañño, accantakāmānugatassa bhariyā;
「跋咖王和巴瓦利王,极度随顺欲的妻子;
Avācarī paṭṭhavasānugassa , kaṃ vāpi itthī nāticare tadaññaṃ.
她行于随从衣服者,女人会不越过那个其他的谁呢?
‘Piṅgiyānī sabbalokissarassa, rañño piyā brahmadattassa bhariyā;
「宾吉亚尼是一切世间之主,梵授王所爱的妻子;
Avācarī paṭṭhavasānugassa, taṃ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī.
他行于初禅的边际,那位欲欲的女子也未得到他。
‘Luddhānaṃ lahucittānaṃ, akataññūna dubbhinaṃ;
「贪婪者、轻心者、忘恩者、恶慧者;
Nādevasatto puriso, thīnaṃ saddhātumarahati.
「不被天神所喜的人,不应信任女人。
‘Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ, na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā;
「她们不知已作与应作,不知母亲、父亲或兄弟;
Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṃ vajanti.
「非圣者、越法者,她们随自己心的控制而行。
‘Cirānuvuṭṭhampi piyaṃ manāpaṃ, anukampakaṃ pāṇasamampi bhattuṃ ;
「即使长久须跋的、可爱的、可意的、怜愍的、等同生命的丈夫;
Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi.
「当有事务时她们舍弃他,因此我不信任女人。
‘Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa, kannappakannaṃ yathā rukkhachāyā;
「女人的心犹如猿猴,时时变动犹如树影;
Calācalaṃ hadayamitthiyānaṃ, cakkassa nemi viya parivattati.
女人们动摇的心,如车轮的轮辋般转动。
‘Yadā tā passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ;
「当她们观察、审视时,看见男子可取的容貌、财富;
Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṃ, kambojakā jalajeneva assaṃ.
她们以柔软的言语引诱他,如甘菩遮人以水生物引诱马。
‘Yadā na passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ;
「当她们观察、审视时,未看见男子可取的容貌、财富;
Samantato naṃ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ.
她们从各方面回避他,如已渡河者舍弃渡船。
‘Silesūpamāṃ sikhiriva sabbabhakkhā, tikkhamāyā nadīriva sīghasotā;
「如石磨般,如孔雀般吞食一切,如湍急河流般锋利迅速;
Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca.
她们亲近可爱与不可爱者,如船往来此岸与彼岸。
‘Na tā ekassa na dvinnaṃ, āpaṇova pasārito;
「她们不属于一人,不属于二人,如展开的市场;
Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṃ jālena bādhaye .
若有人认为「她们是我的」,犹如以网捕风。
‘Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṃ sabhā papā;
「犹如河流、道路、饮水处、集会所、酒馆;
Evaṃ lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati .
世间的女人也是如此,她们没有界限。
‘Ghatāsanasamā etā, kaṇhasappasirūpamā;
「她们如同坐在瓶上,如同黑蛇的形状;
Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ.
犹如外面有草的母牛,她们一次又一次地接近最胜者。
‘Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇhasappaṃ, muddhābhisittaṃ pamadā ca sabbā;
「坐在瓶上的象、黑蛇、灌顶的国王,以及一切放逸女;
Ete naro niccayato bhajetha, tesaṃ have dubbidu sabbabhāvo .
人应当常常远离这些,实在难以了知她们的一切本性。
‘Naccantavaṇṇā na bahūnaṃ kantā, na dakkhiṇā pamadā sevitabbā;
「放逸女不是永恒美丽的,不是众人所喜爱的,不是贤善的,不应亲近;
Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbā’’’.
不为他人之妻,不为财富之因,这五种女人不应亲近。
Atha khalu, bho, ānando gijjharājā kuṇālassa sakuṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
那时,尊者,阿难陀鹫王知道了库那喇鸟从头到尾的谈话后,在那时刻说了这些偈颂——
‘‘Puṇṇampi cemaṃ pathaviṃ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya;
「即使以财富给予这满地,男子被认可的女人;
Laddhā khaṇaṃ atimaññeyya tampi, tāsaṃ vasaṃ asatīnaṃ na gacche.
得到片刻也会轻视她,不应受那些不真实者的控制。
‘‘Uṭṭhāhakaṃ cepi alīnavuttiṃ, komārabhattāraṃ piyaṃ manāpaṃ;
「即使是勤奋的、不懈怠行为的、养育孩子的丈夫、可爱的、可意的;
Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi.
在家务中她们也会舍弃他,因此我不信任女人们。
‘‘Na vissase icchati manti poso, na vissase rodati me sakāse;
「不要信任,男子想『她爱我』,不要信任,她在我面前哭泣;
Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca.
她们亲近可爱的和不可爱的,如同船只往来此岸与彼岸。」
‘‘Na vissase sākhapurāṇasanthataṃ, na vissase mittapurāṇacoraṃ;
「不应信赖枝叶旧友的聚集,不应信赖朋友旧友之盗贼;
Na vissase rājānaṃ sakhā mamanti, na vissase itthi dasanna mātaraṃ.
不应信赖国王『他是我的朋友』,不应信赖女人,即使是十个儿子的母亲。
‘‘Na vissase rāmakarāsu nārisu, accantasīlāsu asaññatāsu;
「不应信赖可爱的女人们,即使极具戒行却不自制;
Accantapemānugatassa bhariyā, na vissase titthasamā hi nāriyo.
即使是极度爱恋所随的妻子,不应信赖,因为女人们如渡口一般。
‘‘Haneyyuṃ chindeyyuṃ chedāpeyyumpi , kaṇṭhepi chetvā rudhiraṃ piveyyuṃ;
「她们会杀害、会切断、会令切断,甚至切断喉咙后会饮血;
Mā dīnakāmāsu asaññatāsu, bhāvaṃ kare gaṅgatitthūpamāsu.
对于贪欲卑劣、不自制的,如恒河渡口般的女人们,不应生起信赖。
‘‘Musā tāsaṃ yathā saccaṃ, saccaṃ tāsaṃ yathā musā;
「对她们而言,虚妄如同真实,真实如同虚妄;
Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ.
如同母牛贪求外面的草,她们一再地贪求更好的。」
‘‘Gatenetā palobhenti, pekkhitena mhitena ca;
「她们以步态、以眼神、以微笑诱惑,
Athopi dunnivatthena, mañjunā bhaṇitena ca.
又以不良的衣着、以柔和的言语。
‘‘Coriyo kathinā hetā, vāḷā ca lapasakkharā;
「她们是盗贼、顽固、恶毒且巧言令色;
Na tā kiñci na jānanti, yaṃ manussesu vañcanaṃ.
她们对人们中的欺骗无所不知。
‘‘Asā lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati;
「世间的女人名为无厌,她们没有界限;
Sārattā ca pagabbhā ca, sikhī sabbaghaso yathā.
她们贪染且放肆,如孔雀吞食一切。
‘‘Natthitthīnaṃ piyo nāma, appiyopi na vijjati;
「女人没有所谓的可爱者,也找不到不可爱者;
Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca.
她们亲近可爱与不可爱者,如船往来此岸与彼岸。
‘‘Natthitthīnaṃ piyo nāma, appiyopi na vijjati;
「对于那些无所有者,没有所谓的可爱,也找不到不可爱;
Dhanattā paṭivallanti, latāva dumanissitā.
因为财富,他们才回来,如藤蔓依附于树。
‘‘Hatthibandhaṃ assabandhaṃ, gopurisañca maṇḍalaṃ ;
「象队、马队、牛群和人群的圆阵;
Chavaḍāhakaṃ pupphachaḍḍakaṃ, sadhanamanupatanti nāriyo.
抬尸者、撒花者,妇女们都跟随着财富。
‘‘Kulaputtampi jahanti akiñcanaṃ, chavakasamasadisampi ;
「她们甚至舍弃无一物的族姓子,如同尸体一般;
Anugacchanti anupatanti, dhanahetu hi nāriyo’’ti .
她们跟随、追随,因为财富的缘故,妇女们如此。」
Atha khalu, bho, nārado devabrāhmaṇo ānandassa gijjharājassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
那时,尊者,那拉达天梵志知道了阿难达鹫王从头到尾的话语后,在那时说了这些偈颂——
‘‘Cattārome na pūrenti, te me suṇātha bhāsato;
「这四者不会满足,请听我所说;
Samuddo brāhmaṇo rājā, itthī cāpi dijampati.
婆罗门、国王、妻子以及征服者,
‘‘Saritā sāgaraṃ yanti, yā kāci pathavissitā;
「诸河流向大海,凡是依于大地的,
Tā samuddaṃ na pūrenti, ūnattā hi na pūrati.
它们不能充满大海,因为不足故不能充满。
‘‘Brāhmaṇo ca adhīyāna, vedamakkhānapañcamaṃ;
「婆罗门学习吠陀,连同第五的咒术,
Bhiyyopi sutamiccheyya, ūnattā hi na pūrati.
还想要更多的所闻,因为不足故不能充满。
‘‘Rājā ca pathaviṃ sabbaṃ, sasamuddaṃ sapabbataṃ;
「国王征服整个大地,连同海洋与山岳,
Ajjhāvasaṃ vijinitvā, anantaratanocitaṃ;
统治后,充满无尽的财宝,
Pāraṃ samuddaṃ pattheti, ūnattā hi na pūrati.
还渴望海的彼岸,因为不足故不能充满。」
‘‘Ekamekāya itthiyā, aṭṭhaṭṭha patino siyā;
「每一位女人,可有八位丈夫;
Sūrā ca balavanto ca, sabbakāmarasāharā;
勇敢且强壮者,享尽一切欲乐味;
Kareyya navame chandaṃ, ūnattā hi na pūrati.
对第九位生欲念,因不足故不满足。
‘‘Sabbitthiyo sikhiriva sabbabhakkhā, sabbitthiyo nadīriva sabbavāhī;
「一切女人如孔雀般一切食,一切女人如河流般一切流;
Sabbitthiyo kaṇṭakānaṃva sākhā, sabbitthiyo dhanahetu vajanti.
一切女人如荆棘之枝,一切女人因财富而行。
‘‘Vātañca jālena naro parāmase, osiñcaye sāgaramekapāṇinā;
「人以网捕风,以一手浇灌大海;
Sakena hatthena kareyya ghosaṃ , yo sabbabhāvaṃ pamadāsu osaje.
以自己的手制造声音,若人于放逸女中舍弃一切有。
‘‘Corīnaṃ bahubuddhīnaṃ, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ;
「盗贼女多智慧者,于彼等中真实极难得;
Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gataṃ.
「女人的本性难以了知,如同鱼在水中。
‘‘Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā;
「她们无怒、柔和言语,难以满足,如同河流;
Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye.
知道她们会沉溺,应从远处回避。
‘‘Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā;
「她们是漩涡、大幻术,破坏梵行;
Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye.
知道她们会沉溺,应从远处回避。
‘‘Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā;
「那些以欲或以财须跋她们的人,
Jātavedova saṇṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti na’’nti.
如同火焰的住处,她们迅速不烧尽。」
Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo nāradassa devabrāhmaṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
那时,尊者,库那喇鸟了知那拉达天梵天从头至中至尾的话语后,于那时说了这些偈颂——
‘‘Sallape nisitakhaggapāṇinā, paṇḍito api pisācadosinā;
「即使是智者,也不应与手持利剑的恶魔般的女人交谈;
Uggatejamuragampi āside, eko ekāya pamadāya nālape .
即使是具大威力的龙,也应独自安住,不应与一个放逸的女人交谈。
‘‘Lokacittamathanā hi nāriyo, naccagītabhaṇitamhitāvudhā;
「诸女人确实扰乱世间之心,以歌舞言说为武器;
Bādhayanti anupaṭṭhitassatiṃ , dīpe rakkhasigaṇova vāṇije.
她们折磨失念者,如同岛上的亚卡群折磨商人。
‘‘Natthi tāsaṃ vinayo na saṃvaro, majjamaṃsaniratā asaññatā;
「她们没有调御,没有律仪,沉溺于酒肉,无自制;
Tā gilanti purisassa pābhataṃ, sāgareva makaraṃ timiṅgalo .
她们吞食男子的财富,如同大海中的帝弥伽罗吞食鳄鱼。
‘‘Pañcakāmaguṇasātagocarā, uddhatā aniyatā asaññatā;
「她们以五欲功德为乐境,傲慢、不稳定、无自制;
Osaranti pamadā pamādinaṃ, loṇatoyavatiyaṃva āpakā.
放逸的女人们降临于放逸者,如同盐水降入低地。」
‘‘Yaṃ naraṃ upalapenti nāriyo, chandasā va ratiyā dhanena vā;
「无论女人们以欲、以爱、或以财富来亲近男子;
Jātavedasadisampi tādisaṃ, rāgadosavadhiyo dahanti naṃ.
如同火神一般的那样的人,贪欲与嗔恨的杀手们烧毁他。
‘‘Aḍḍhaṃ ñatvā purisaṃ mahaddhanaṃ, osaranti sadhanā sahattanā;
「知道富有的男子有财富,有财富的女人们带着自己的财产靠近;
Rattacittamativeṭhayanti naṃ, sāla māluvalatāva kānane.
她们过度缠绕染着心的他,如同森林中的沙喇树上的藤蔓。
‘‘Tā upenti vividhena chandasā, citrabimbamukhiyo alaṅkatā;
「那些画像般面容的装饰者们,以种种欲望亲近;
Uhasanti pahasanti nāriyo, sambarova satamāyakovidā.
女人们微笑、大笑,如同精通百种幻术的舞者。
‘‘Jātarūpamaṇimuttabhūsitā, sakkatā patikulesu nāriyo;
「以生金、宝石、珍珠装饰的女人们,在夫家受到尊敬;
Rakkhitā aticaranti sāmikaṃ, dānavaṃva hadayantarassitā .
虽被守护,她们却背叛主人,如同内心被箭刺穿的妖女。
‘‘Tejavāpi hi naro vicakkhaṇo, sakkato bahujanassa pūjito;
「即使是有威力、有智慧的人,受众人尊敬、礼敬;
Nārinaṃ vasagato na bhāsati, rāhunā upahatova candimā.
他若受女人控制则不能说话,如同月亮被拉胡喇所侵害。
‘‘Yaṃ kareyya kupito diso disaṃ, duṭṭhacitto vasamāgataṃ ariṃ ;
「愤怒者对已落入自己控制的敌人,会从一方到另一方做什么,
Tena bhiyyo byasanaṃ nigacchati, nārinaṃ vasagato apekkhavā.
心怀恶意的他会遭受更大的灾难,若受女人控制而有所期待。
‘‘Kesalūnanakhachinnatajjitā, pādapāṇikasadaṇḍatāḷitā;
「她们拔发、剪指甲、鞭打,被脚、手、棍棒击打;
Hīnamevupagatā hi nāriyo, tā ramanti kuṇapeva makkhikā.
女人们确实已陷入卑劣,她们如苍蝇喜爱尸体般欢喜。
‘‘Tā kulesu visikhantaresu vā, rājadhāninigamesu vā puna ;
「她们在家族中、在十字路口,或在王都、村镇;
Oḍḍitaṃ namucipāsavākaraṃ , cakkhumā parivajje sukhatthiko.
有眼者若欲求安乐,应避开那被抛出的死主之罗网、诱饵制造者。
‘‘Ossajitva kusalaṃ tapoguṇaṃ, yo anariyacaritāni mācari;
「舍弃善德与苦行功德,行非圣行者,
Devatāhi nirayaṃ nimissati, chedagāmimaṇiyaṃva vāṇijo.
将从诸天人堕入地狱,如商人失去宝石而走向破产。
‘‘So idha garahito parattha ca, dummatī upahato sakammunā;
「他在此世被呵责,在来世亦然,恶慧者被自己的业所害;
Gacchatī aniyato gaḷāgaḷaṃ, duṭṭhagadrabharathova uppathe.
无定者前往咽喉之处,如恶驴所拉的车在道路上。
‘‘So upeti nirayaṃ patāpanaṃ, sattisimbalivanañca āyasaṃ;
「他前往炽热地狱,以及铁刺林;
Āvasitvā tiracchānayoniyaṃ, petarājavisayaṃ na muñcati .
住于畜生趣后,不脱离饿鬼王的领域。
‘‘Dibyakhiḍḍaratiyoṃ ca nandane, cakkavatticaritañca mānuse;
「天界的游戏乐与欢喜园,以及人间的转轮王行,
Nāsayanti pamadā pamādinaṃ, duggatiñca paṭipādayanti naṃ.
放逸者因放逸而使之消失,并使他趣向恶趣。」
‘‘Dibyakhiḍḍaratiyo na dullabhā, cakkavatticaritañca mānuse;
「天界的游戏之乐不难得,以及在人间的转轮王行;
Soṇṇabyamhanilayā ca accharā, ye caranti pamadāhanatthikā.
金色梵天界的天女们,对于那些行于放逸之害者。
‘‘Kāmadhātusamatikkamā gati, rūpadhātuyā bhāvo na dullabho;
超越欲界的趣处,色界的存在不难得;
Vītarāgavisayūpapattiyā, ye caranti pamadāhanatthikā.
离贪境界的再生,对于那些行于放逸之害者。
‘‘Sabbadukkhasamatikkamaṃ sivaṃ, accantamacalitaṃ asaṅkhataṃ;
超越一切苦的寂静,究竟不动的无为;
Nibbutehi sucihī na dullabhaṃ, ye caranti pamadāhanatthikā’’ti.
对于已涅槃的清净者们不难得,那些行于放逸之害者。」
‘‘Kuṇālohaṃ tadā āsiṃ, udāyī phussakokilo;
「我那时是库那喇,伍达夷是普萨咖、果吉喇;
Ānando gijjharājāsi, sāriputto ca nārado;
阿难是鹫王,沙利子是那拉达;
Parisā buddhaparisā, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.
「众是佛众,你们应如此受持本生。」
Kuṇālajātakaṃ catutthaṃ. · 古纳喇本生第四
537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)
537. 大苏答索玛本生(5)
‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni;
「为何你,厨师,做这样的事,做这些极可怕的业;你这愚痴者杀害女人和男人,为了肉的缘故,为了财富的原因。」
Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu dhanassa kāraṇā’’.
「不是为了自己的缘故,不是为了财富的原因,不是为了儿子、妻子、朋友、亲戚;我的主人是世尊、地主,他吃这样的肉,尊者。」
‘‘Naṃ attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ;
「如果你为了主人的利益而从事,做这些极可怕的业;
Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’.
「如果你为了主人的利益而从事,做这些极可怕的业;
‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni;
「如果你为了主人的利益而从事,做这些极可怕的业;
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’.
「清晨到达内宫后,你应该在国王面前对我说那件事。」
‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ bhāsasi kāḷahatthi;
「尊者,我将如你所说而行,咖喇哈提;
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe taṃ’’.
明早进入内宫后,我将在国王面前对你说那件事」。
Tato ratyā vivasāne , sūriyuggamanaṃ pati;
然后,当夜晚过去,朝向日出之时;
Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami;
咖喇取了美味后,前往国王处;
Upasaṅkamma rājānaṃ, idaṃ vacanamabravi.
前往国王处后,说了这番话。
‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā;
「大王,据说确实如此,厨师被你派遣;
Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’.
他杀害男女,而你食用肉」。
‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā;
「确实如此,咖喇,厨师被我派遣;」
Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’.
「为我做事者,你为何责骂他?」
‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā;
「阿难陀贪着味道,吃掉了所有的鱼;
Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato.
当众人都吃完了,他自己被吃而死。
‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto , bālo yadī āyati nāvabujjhati;
「如此放逸、染着味贪,愚者若不觉知未来,
Vidhamma putte caji ñātake ca, parivattiya attānaññeva khādati.
舍弃了合法的儿子和亲族,轮回后只吃自己。
‘‘Idaṃ te sutvāna vigetu chando, mā bhakkhayī rāja manussamaṃsaṃ;
「听了这些,愿欲望离去,大王,莫食人肉;
Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa suññamakāsi raṭṭhaṃ’’.
两足之主,莫使这国土如同只有水一般,成为空无一人。」
‘‘Sujāto nāma nāmena, oraso tassa atrajo ;
「名为苏佳答者,是他的亲生儿子;
Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye.
「因未得阎浮果,他在那渴望中死去。」
‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
「如是,我,咖喇,食用了最上味的食物;」
Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
「若未得人肉,我想我将失去生命。」
‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye;
「学童,你相貌端正,生于安乐的家族;」
Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’.
「亲爱的,你不应该食用不应食之物。」
‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā maṃ tvaṃ nivāraye;
「这是诸味中的一种,为何你阻止我?」
Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ.
「我将前往那里,在那里我将得到这样的东西。」
‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike;
「我将堕落,我不会听从你的话;」
Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’.
「婆罗门!我见到他,你不欢喜。」
‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava;
「学童!我们确实还会得到其他继承者、儿子;」
Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’.
「但愿你出生后就灭亡,我不愿听闻你所到达之处。」
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
「大王!两足之王!你也如此听我说;」
Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’.
「他们将从国土驱逐你,如同驱逐象鼻般的学童。」
‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako;
「名叫善生者,是已修习自我者的弟子;」
Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi.
「他虽然希求天界,但他不吃也不喝。」
‘‘Kusaggenudakamādāya , samudde udakaṃ mine;
「以吉祥草尖取水,在海中取水给鱼;」
Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike.
如此人间的诸欲,与天界诸欲相近。
‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
「如此,我,咖喇,食用了最上味的食物;
Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
未得人肉,我想我将失去生命。」
‘‘Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā;
「正如那些持国天的天鹅,行于虚空;
Abhuttaparibhogena , sabbe abbhatthataṃ gatā.
因未食用的食物,全都陷入困境。
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
「如此,大王,两足之尊,请听我说;
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’.
大王,你食用了不应食之物,因此他们驱逐你。」
‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho ;
「我对你说『住下』,而你却径直离去;
Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini;
「你站立着,我也站立着」,你这样说,梵行者;
Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ .
「这对沙门是合适的,你认为我的剑是生锈的」。
‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi;
「大王,我安住于正法中,我不改变名与姓;
Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ.
世间称不安住者为盗贼,从此处死后堕入恶趣、地狱。
‘‘Sace tvaṃ saddahasi rāja, sutaṃ gaṇhāhi khattiya ;
「大王,如果你相信,刹帝利,接受所闻;
Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’.
以此行祭祀后,你将如此往生天界」。
‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi , atha kena atthena idhānupatto;
「你的出生地在哪个国家,又为了什么目的来到这里;
Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’.
婆罗门,请告诉我这个意义,你想要什么,我今天给你所求之物」。
‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā;
「大地之主啊!这四偈,意义甚深,如同殊胜之海;
Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’.
我为了你的利益而来到此处,请听这些与最上义相应的偈颂。」
‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭṭhānacintino;
「具慧的智者们、多闻者、多处思惟者,他们确实不会哭泣;
Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti.
因为这对人们来说是最上的灯明,即贤者们成为驱除悲伤者。
‘‘Attānaṃ ñātī udāhu puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;
「你是为自己、还是为儿子妻子、为谷物、财富、银、金而悲伤?
Kimeva tvaṃ sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’.
商队之主苏答索马啊!你究竟为何而悲伤?我们想听听你的话。」
‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;
「我既不为自己悲伤,也不为儿子妻子、财富或国家而悲伤;
Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassānutappe.
我为善人们所行持的古老之法的混乱而悲伤,婆罗门啊!」
‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
「我与婆罗门结交,他住在自己的国家,处于统治地位;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
为了婆罗门的利益,我将守护真实,再回到那结交。」
‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto;
「我不相信这个,快乐的人从死亡之口解脱了,
Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi.
会再回到敌人的手中,最胜的商船主啊,他确实没有来到我这里。
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
「你从人食者的手中解脱了,去到自己的住所,随欲而行;
Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’.
大王,你获得了甜蜜、可爱的生命,为何你来到我这里?」
‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ garahito pāpadhammo;
「具清净戒者宁可选择死亡,不要受责备的恶法者的生命;
Na hi taṃ naraṃ tāyati duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya.
确实那个人不会被恶趣所折磨,为了他的缘故,我会说虚妄。」
‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ;
「即使风吹动山岳,月亮和太阳坠落于地;
Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ.
一切河流逆流而行,但我不会对大王说妄语。
‘‘Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā;
「虚空会裂开,海洋会干涸,大地会在劫坏时毁灭;
Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ .
须弥山会连根拔起,但我不会对大王说妄语。」
‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi;
「我手持剑与矛,我也对你发誓;
Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
从你那里被释放,成为无债者,我将守护真实而回来。」
‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
「那婆罗门在自己的国家,处于统治地位时,对你所作的承诺;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’.
以婆罗门的誓言,守护那承诺的真实而回来。」
‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
「婆罗门对我所作的约定,他住立于自己国家的统治权中;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
我将以婆罗门的祝福,守护真实,再回忆那约定。」
‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca;
「他从人群之手获释后,前往那位婆罗门处,对他说此;
Suṇoma gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’.
「婆罗门,我们听闻那些偈颂,一百零八首,那些我所听闻的,确实是为了利益。」
‘‘Sakideva sutasoma, sabbhi hoti samāgamo;
「苏答索玛,仅一次与善人相会;
Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.
那相会保护他,与非善人多次相会则不然。
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应当与善人相会,应当与善人建立亲密;
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.
了知善人的正法后,会变得更好而非更坏。」
‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
「装饰华丽的王车确实会老朽,身体也会趋向老朽;
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
但善人之法不会趋向老朽,诸善人确实向善人们宣说。
‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;
「虚空遥远,大地遥远,他们说大海的彼岸遥远;
Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo asatañca rāja’’.
大王,他们说比那更遥远的,是善人之法与非善人之法。
‘‘Sahassiyā imā gāthā, nahimā gāthā satārahā;
「这些是千偈,这些不是一百十七偈;
Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.
婆罗门,你快取四千吧。
‘‘Āsītiyā nāvutiyā ca gāthā, satārahā cāpi bhaveyya gāthā;
「八十加九十偈,也会是一百十七偈;
Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi gāthā’’.
苏答索玛,你自己应当知道,哪里有名为千偈的偈颂?」
‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ sappurisā bhajeyyuṃ;
「我希望自己增长所闻,善人们应亲近我,认为『他是寂静者』;
Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena.
我如大海对待诸河流,亲爱的,我不会因善说而满足。
‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova nadīhi;
「如火燃烧草木,不会满足,如大海对待诸河流;
Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena.
王中之尊,贤者们也是如此,听闻善说而不满足。
‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ janinda;
「人中之主,当我听闻自己奴仆的,有义理的偈颂时;
Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi titti’’.
我恭敬地倾听它,亲爱的,因为我对诸法没有满足」。
‘‘Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ;
「这是你的国土,有财富,有军队,有寿命,具足一切欲乐;
Kiṃ kāmahetu paribhāsasimaṃ , gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ .
为何你因欲而辱骂我?我将前往男子众的使者处」。
‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca;
「这些象兵、车兵、步兵,为了自我保护而存在;
Assāruhā ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’.
骑兵和持弓者,我们派遣军队,杀死敌人」。
‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ;
「波利沙多做了极难做之事,抓住我的生命后又释放了我;
Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’.
忆念那样的先前所作,人中之王啊,我如何能对他不利?」
‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca;
「礼敬父母后,教诫城市和军队;
Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’.
他是真实语者,守护真实,前往波利沙多所在之处」。
‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
「我与婆罗门结下约定,他住在自己的国家统治权中;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
为了履行与婆罗门的约定,守护真实,我再次来到」。
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
「让他祭祀祭祀,让他吃我的肉,波利沙达!」
‘‘Na hāyate khāditaṃ mayhaṃ pacchā, citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva ;
「我的被吃之物不会损失,这火葬堆仍然冒着烟;
Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma gāthāyo satārahāyo’’.
在无烟处煮熟、善煮之物,我们听闻具百阿拉汉的偈颂。」
‘‘Adhammiko tvaṃ porisādakāsi , raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu;
「你是非法者,波利沙达咖西,为了腹部的缘故而被国家供养;
Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti.
这些偈颂宣说法,法与非法在何处相遇?」
‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino;
「对于非法的、残忍的、常以血为手的人;
Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’.
没有真实,何来法?你将用所闻做什么?」
‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu;
「无论谁为了肉而猎鹿,或者为了杀人而杀人;
Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’.
「他们两者死后都是平等的,为何你说我非法?」
‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā;
「五种五爪动物可食,为刹帝利所知;
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’.
「大王,你食用了不可食者,因此你是非法者。」
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
「你从人食者手中被释放,前往自己的宫殿随欲而行;
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’.
「你又来到敌人手中,大王,你不善巧于刹帝利法。」
‘‘Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti;
「那些善巧于刹帝利法者,大多会成为地狱众生;
Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
「因此我舍弃刹帝利法,守护真谛而再来此;
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
「人食者,请你祭祀供养,食用我吧。」
‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca;
「宫殿住处、大地牛群、欲乐、女人、迦尸衣与栴檀;
Sabbaṃ tahiṃ labhasi sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’.
一切这些你在那里以和平获得,你见到真谛有何利益?」
‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ;
「凡在大地上存在的任何诸味,真谛是诸味中最胜者;
Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’.
住立于真谛的沙门与婆罗门们,渡越生死之彼岸。」
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
「你从波利沙陀之手解脱,前往自己的宫殿,欲求诸欲;
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda;
你又来到敌人之手,人主啊,你确实没有死亡之怖畏;
Alīnacitto asi saccavādī’’.
你是不怯弱之心者,是真实语者。」
‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
「我已作了种种形式的善行,已施行了广大且受赞叹的诸祭祀;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
来世之道已清净,住立于法者,谁畏惧死亡?
‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
「我已作了种种善行,已施了广大、受赞叹的祭祀;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
我将无悔地前往来世,请施予祭祀,给我这群众。
‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
「我已须跋父母,我的统治权如法受赞叹;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
来世之道已清净,住立于法者,谁畏惧死亡?
‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
「我已须跋父母,我的统治权如法受赞叹;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
我将无悔地前往来世,请施予祭祀,给我这群众。
‘‘Ñātīsu mittesu katā me kārā , dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
「我已对亲族、朋友作了应作之事,我的统治权如法受赞叹;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
「来世之道已清净,住于法者何惧死亡。」
‘‘Ñātīsuṃ mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
「我已对亲族与朋友尽了义务,我以法获得了值得称赞的权势;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
「我将无悔地前往来世,请给我祭祀,请给我人众。」
‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
「我已多次布施给众多之人,沙门婆罗门已得满足;
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
「来世之道已清净,住于法者何惧死亡。」
‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
「我已多次布施给众多之人,沙门婆罗门已得满足;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’.
「我将无悔地前往来世,请给我祭祀,请给我人众。」
‘‘Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya, āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ;
「人知是毒则不应服用,如同燃烧、威力强大的眼镜蛇之毒;」
Muddhāpi tassa viphaleyya sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya’’.
若有人伤害如此说真实语者,他的头将裂成七份。
‘‘Sutvā dhammaṃ vijānanti, narā kalyāṇapāpakaṃ;
「听闻法后,人们了知善与恶;
Api gāthā suṇitvāna, dhamme me ramate mano’’.
听闻偈颂后,我的心喜乐于法。」
‘‘Sakideva mahārāja , sabbhi hoti samāgamo;
「大王,与善士相会仅一次;
Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.
那相会保护他,与善士多次相会并非不善。
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应当与善士相聚,应当与善士建立友谊;
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.
了知善士的正法后,会变得更好而非更坏。
‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
「装饰精美的王车确实会老朽,身体也会走向衰老;
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
善人之法不至老朽,寂静者确实向善人们宣说。
‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;
「虚空遥远,大地遥远,大海彼岸他们说遥远;
Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo asatañca rāja’’.
比那更遥远,他们说,善人之法与恶人之法,大王。」
‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā tuyha janinda sutvā;
「这些偈颂有义理、善措辞、善说,人中之王,听了你的;
Ānandi vitto sumano patīto, cattāri te samma vare dadāmi’’.
欢喜、富有、意乐、满意,我正确地给你四个恩赐。」
‘‘Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ , hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ;
「你自己了知死亡,利与不利以及堕落与天界;
Giddho rase duccarite niviṭṭho, kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma.
贪著于味、住于恶行,你这恶法者,将给什么恩赐。
‘‘Ahañca taṃ dehi varanti vajjaṃ, tvañcāpi datvāna avākareyya;
「我给你恩赐,请避免过失,而你给了之后也应避免;」
Sandiṭṭhikaṃ kalahamimaṃ vivādaṃ, ko paṇḍito jānamupabbajeyya’’.
「这是现见的争吵与诤论,哪位智者会知道而出家呢?」
‘‘Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;
「众生不应给予那个恩赐,给予之后又会后悔;
Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.
「确实,朋友,不动摇地给予恩赐,即使舍弃生命也要给予。」
‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ , paññassa paññāṇavatā sameti;
「圣者与圣者结交友谊,智者与具慧者结交;
Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ , etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmi’’.
「愿见他百年无病,我选择这第一个恩赐。」
‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti;
「圣者与圣者结交友谊,智者与具慧者结交;
Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmi’’.
「你见我百年无病,我给予这第一个恩赐。」
‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;
「那些在此地的刹帝利、地主、灌顶者、已立名号者;
Na tādise bhūmipatī adesi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmi’’.
「如此的国王我不给予,这是我所求的第二个恩赐。」
‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;
「凡在此的刹帝利地主们,灌顶的、已立名号的;
Na tādise bhūmipatī ademi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmi’’.
如此的国王我不给予,这是我所给的第二个恩赐。」
‘‘Parosataṃ khattiyā te gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;
「数百的刹帝利被捕获,被剑刺、泪流满面地哭泣;
Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmi’’.
请在他们自己的国土上安置他们,这是我所求的第三个恩赐。」
‘‘Parosataṃ khattiyā me gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;
「数百的刹帝利被我捕获,被剑刺、泪流满面地哭泣;
Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi , etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmi’’.
我在他们自己的国土上安置他们,这是我所给的第三个恩赐。」
‘‘Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā bhayā hi, puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā;
「你的国土破碎,因恐怖而受苦,众多的人进入了洞穴;
Manussamaṃsaṃ viramehi rāja, etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmi’’.
「大王,请你戒除人肉,我祈求这第四个恩赐。」
‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho;
「确实,那食物是我所喜爱的,为了它我才进入森林;
Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ, aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassu’’.
我怎能从此戒除呢?请你祈求另一个第四个恩赐吧。」
‘‘Naṃ ve piyaṃ meti janinda tādiso, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati;
「人主啊,像这样的人不会去爱,他舍弃自己而追求所爱之物;
Attāva seyyo paramā ca seyyo, labbhā piyā ocitatthena pacchā’’.
自己才是最好的、最殊胜的,以后可以用适当的方法获得所爱之物。」
‘‘Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ, sutasoma vijānahi;
「人肉是我所喜爱的,苏答索马,你要知道;
Namhi sakkā nivāretuṃ, aññaṃ varaṃ samma varassu’’.
我无法被阻止,请你正确地祈求另一个恩赐吧。」
‘‘Yo ve piyaṃ meti piyānurakkhī , attaṃ niraṃkacca piyāni sevati;
「凡是去爱的人、守护所爱者,他舍弃自己而追求所爱之物;
Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ , teneva so hoti dukkhī parattha.
饮了混杂毒的饮料,因此他在来世成为痛苦者。
‘‘Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā, kicchenapi sevati ariyadhamme ;
凡于此处经思量后舍弃诸可爱者,即使艰难地奉行圣法;
Dukkhitova pitvāna yathosadhāni, teneva so hoti sukhī parattha’’.
如饮药般痛苦,因此他在来世成为快乐者。
‘‘Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca, manāpiye kāmaguṇe ca pañca;
我舍弃了父亲与母亲,以及可意的五种欲功德;
Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmi’’.
为此因缘我进入林中,你说给我什么恩赐呢?
‘‘Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;
智者不说两样的话语,善人们只是真实的承诺;
Varassu samma iti maṃ avoca, iccabravī tvaṃ na hi te sameti’’.
你对我说『朋友,请选恩赐』,如此你所说的与你不相应。
‘‘Apuññalābhaṃ ayasaṃ akittiṃ, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ;
无福利得、无名声、无称赞、众多恶、恶行、烦恼;
Manussamaṃsassa kate upāgā, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyaṃ.
「人肉已做成供品,我应给你什么胜赐呢?」
‘‘Naṃ taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;
「那生类不应给予那胜赐,给了之后会后悔;
Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.
朋友,胜赐确实不动摇,即使舍弃生命也应给予。」
‘‘Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;
「善人舍弃生命也不舍弃法,善人确实是真实承诺者;
Datvā varaṃ khippamavākarohi, etena sampajja surājaseṭṭha.
给予胜赐后迅速后悔,以此成就天王之最胜。
‘‘Caje dhanaṃ aṅgavarassa hetu , aṅgaṃ caje jīvitaṃ rakkhamāno;
「为了肢体之胜者的缘故舍弃财富,为了守护生命舍弃肢体;
Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’.
忆念法的人舍弃肢体、财富、生命以及一切。」
‘‘Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo;
「因为人了知法,那些善人为他除去疑惑;
Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na tena mittiṃ jirayetha pañño.
那对他来说是洲、是归依处,智者不应因此而轻视友谊。
‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho;
「确实,他是我所喜爱的、所钟爱的,为了他的缘故我进入了森林;
Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, etampi te samma varaṃ dadāmi.
如果你向我请求这件事,我也给你这个恰当的恩惠。
‘‘Satthā ca me hosi sakhā ca mesi, vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ;
「你是我的老师,也是我的朋友,朋友,我也听从了你的话;
Tuvampi me samma karohi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.
朋友,你也请听从我的话,我们两人一起去解救他吧」。
‘‘Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi, vacanampi me samma tuvaṃ akāsi;
「我是你的老师,也是你的朋友,朋友,你也听从了我的话;
Ahampi te samma karomi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.
朋友,我也听从你的话,我们两人一起去解救他吧」。
‘‘Kammāsapādenaṃ viheṭhitattha , talāvutā assumukhā rudantā;
「甘马沙巴德那在那里受到伤害,被网缠住,泪流满面地哭泣;
Na jātu dubbhetha imassa rañño, saccappaṭiññaṃ me paṭissuṇātha’’.
「绝不要欺骗这位国王,你们要对我承诺真实的誓言。」
‘‘Kammāsapādena viheṭhitamhā, talāvutā assumukhā rudantā;
「我们被甘马沙巴德所恼害,被驱赶,泪流满面地哭泣;
Na jātu dubbhema imassa rañño, saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāma’’.
我们绝不欺骗这位国王,我们对你承诺真实的誓言。」
‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;
「如同父亲或母亲,怜悯众生,希望众生利益;
Evameva vo hotu ayañca rājā, tumhe ca vo hotha yatheva puttā’’.
愿这位国王对你们也是如此,而你们对他也如同儿子一样。」
‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;
「如同父亲或母亲,怜悯众生,希望众生利益;
Evameva no hotu ayañca rājā, mayampi hessāma yatheva puttā’’.
愿这位国王对我们也是如此,我们也将如同儿子一样。」
‘‘Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ, sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ;
「四足兽和鸟的肉,煮熟、烹调得好、制作得好、完成得好;
Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna, hitvā katheko ramasī araññe.
「如萨咖般享用甘露,为何独自一人乐于林野?
‘‘Tā khattiyā vallivilākamajjhā, alaṅkatā samparivārayitvā;
「那些刹帝利女,在藤蔓花丛中,装饰围绕着;
Indaṃva devesu pamodayiṃsu, hitvā katheko ramasī araññe.
「如萨咖在诸天中般令人欢喜,为何独自一人乐于林野?
‘‘Tambūpadhāne bahugoṇakamhi, subhamhi sabbassayanamhi saṅge ;
「在铺设鼓乐之处,多有牛皮之处,美好的一切卧具聚集之处;
Seyyassa majjhamhi sukhaṃ sayitvā, hitvā katheko ramasī araññe.
「在卧榻中间安乐地躺卧,为何独自一人乐于林野?
‘‘Pāṇissaraṃ kumbhathūṇaṃ nisīthe, athopi ve nippurisampi tūriyaṃ;
「在深夜有手鼓声、腰鼓声,以及无人的乐器声;
Bahuṃ sugītañca suvāditañca, hitvā katheko ramasī araññe.
「许多善歌与善奏,为何独自一人乐于林野?
‘‘Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ, migājinūpetapuraṃ surammaṃ;
「园林具足、花鬘丰富、鹿皮覆盖的城市极为可爱;
Hayehi nāgehi rathehupetaṃ, hitvā katheko ramasī araññe’’.
「舍弃马、象、车乘而来,为何你独自在林中欢喜?」
‘‘Kāḷapakkhe yathā cando, hāyateva suve suve;
「如黑分之月,日日减损;
Kāḷapakkhūpamo rāja, asataṃ hoti samāgamo.
大王,如黑分月,与恶人相会。
‘‘Yathāhaṃ rasakamāgamma, sūdaṃ kāpurisādhamaṃ ;
「如我遇到拉萨咖,厨师、卑劣之人;
Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ, yena gacchāmi duggatiṃ.
我造作恶业,因此我将趣向恶趣。
‘‘Sukkapakkhe yathā cando, vaḍḍhateva suve suve;
「如白分之月,日日增长;
Sukkapakkhūpamo rāja, sataṃ hoti samāgamo.
大王,如白分月,与善人相会。
‘‘Yathāhaṃ tuvamāgamma, sutasoma vijānahi;
「如我遇到你,须答索马,请了知;
Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ, yena gacchāmi suggatiṃ.
我应作善业,依此我去往善趣。
‘‘Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ , anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ;
人主啊!犹如落在陆地上的水,不能依靠,不能久住;
Evampi hoti asataṃ samāgamo, anaddhaneyyo udakaṃ thaleva.
如是,与恶人的交往也是如此,不能依靠,如同陆地上的水。
‘‘Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha ;
人主啊!人中雄狮啊!犹如落在池中的水,能够久住;
Evampi ve hoti sataṃ samāgamo, ciraṭṭhitīko udakaṃ sareva.
如是,与善人的交往确实也是如此,能够久住,如同池中的水。
‘‘Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo, yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti;
与善人的交往是无损的,只要住在一起就是如此;因为与恶人的交往迅速消逝,因此善人之法远离恶人。
Khippañhi veti asataṃ samāgamo, tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’.
因为与恶人的交往迅速消逝,因此善人之法远离恶人。
‘‘Na so rājā yo ajeyyaṃ jināti, na so sakhā yo sakhāraṃ jināti;
不是那位征服不应征服者的国王,不是那位征服朋友的朋友;
Na sā bhariyā yā patino na vibheti, na te puttā ye na bharanti jiṇṇaṃ.
她不是妻子,若她不敬畏丈夫;他们不是儿子,若他们不奉养年老者。
‘‘Na sā sabhā yattha na santi santo, na te santo ye na bhaṇanti dhammaṃ;
那不是集会,若其中没有善人;他们不是善人,若他们不说法。
Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo.
舍断贪、嗔与痴,说法者才是善人。
‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ;
不说话时,人们不知道,智者与愚者混杂在一起。
Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ.
但说话时,人们就知道,他正在教导不死之句。
‘‘Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ;
应当说法、阐明法,应当高举仙人之幢。
Subhāsitaddhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti.
善说是仙人之幢,因为法是仙人之幢。
Mahāsutasomajātakaṃ pañcamaṃ. · 玛哈苏德索玛本生第五
Asītinipātaṃ niṭṭhitaṃ. · 八十集完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Sumukho pana haṃsavaro ca mahā, sudhabhojaniko ca paro pavaro;
善面者、鹅王、大者、善食者、他者、最胜者;
Sakuṇāladijādhipativhayano, sutasomavaruttamasavhayanoti.
被称为鸟王之主者,被称为子、苏玛、最上者。