16. Tiṃsanipāto16. 三十集
16. Tiṃsanipāto16. 三十集
511. Kiṃchandajātakaṃ (1)
511. 欲何本生经(1)
Kiṃchando kimadhippāyo, eko sammasi ghammani;
「何欲何所求,独自在热中思量;
Kiṃ patthayāno kiṃ esaṃ, kena atthena brāhmaṇa.
希求何物寻求何物,婆罗门,为何目的。」
Yathā mahā vāridharo, kumbho supariṇāhavā ;
「犹如大水器,瓶具善周围;
Tathūpamaṃ ambapakkaṃ, vaṇṇagandharasuttamaṃ.
如是相似之芒果熟,色香味最上。
Taṃ vuyhamānaṃ sotena, disvānāmalamajjhime;
见其被流水冲走,于水中央;
Pāṇīhi naṃ gahetvāna, agyāyatanamāhariṃ.
以手取之,我带至火处。
Tato kadalipattesu, nikkhipitvā sayaṃ ahaṃ;
然后置于芭蕉叶上,我自己」
Satthena naṃ vikappetvā, khuppipāsaṃ ahāsi me.
用刀切开它后,它使我饥渴。
Sohaṃ apetadaratho, byantībhūto dukhakkhamo;
我已失去喜悦,变得痛苦,能忍受苦。
Assādaṃ nādhigacchāmi, phalesvaññesu kesuci .
我在其他任何果实中都找不到美味。
Sosetvā nūna maraṇaṃ, taṃ mamaṃ āvahissati;
干渴必将带给我死亡。
Ambaṃ yassa phalaṃ sādu, madhuraggaṃ manoramaṃ;
那芒果的果实甘美,极其甜蜜,令人喜悦。
Yamuddhariṃ vuyhamānaṃ, udadhismā mahaṇṇave.
我从大海洋中被冲走时捞起了它。
Akkhātaṃ te mayā sabbaṃ, yasmā upavasāmahaṃ;
我已向你说明一切,因此我禁食。
Rammaṃ pati nisinnosmi, puthulomāyutā puthu.
我坐在可爱的丈夫旁,与众多长毛者一起。
Tvañca kho meva akkhāhi, attānamapalāyini;
你确实应当说明自己,不要逃避;
Kā vā tvamasi kalyāṇi, kissa vā tvaṃ sumajjhime.
美丽者,你是谁?或者,善腰者,你属于谁?
Ruppapaṭṭapalimaṭṭhīva , byagghīva girisānujā;
犹如涂抹了金银的铜板,犹如山中的母虎;
Yā santi nāriyo devesu, devānaṃ paricārikā.
那些在天界的女子,诸天的侍女们。
Yā ca manussalokasmiṃ, rūpenānvāgatitthiyo;
以及在人间世界,那些具足美色的女子们;
Rūpena te sadisī natthi, devesu gandhabbamanussaloke ;
在天界、乾达婆界、人间世界,没有与你容色相似者;
Puṭṭhāsi me cārupubbaṅgi, brūhi nāmañca bandhave.
美妙肢体者,你被我问及,请说出名字和亲属。
Yaṃ tvaṃ pati nisinnosi, rammaṃ brāhmaṇa kosikiṃ;
你为何独自坐在这令人欢喜的国萨拉婆罗门地?
Sāhaṃ bhusālayā vutthā, varavārivahoghasā.
我从布沙喇耶升起,具有殊胜水流之洪流。
Nānādumagaṇākiṇṇā, bahukā girikandarā;
遍布各种树群,众多山洞;
Mameva pamukhā honti, abhisandanti pāvuse.
它们以我为首,在雨季时流注。
Atho bahū vanatodā, nīlavārivahindharā;
又有众多森林池,具有青色水流;
Bahukā nāgavittodā, abhisandanti vārinā.
众多龙象池,以水流注。
Tā ambajambulabujā, nīpā tālā cudumbarā ;
那些芒果、阎浮、喇布迦、尼巴、多喇、朱杜巴喇;
Bahūni phalajātāni, āvahanti abhiṇhaso.
众多果实种类,时常带来。
Yaṃ kiñci ubhato tīre, phalaṃ patati ambuni;
凡是两岸的,果实落入水中;
Asaṃsayaṃ taṃ sotassa, phalaṃ hoti vasānugaṃ.
无疑地,那是流的果报,随其意欲而来。
Etadaññāya medhāvi, puthupañña suṇohi me;
智者了知此,具广慧者,请听我说;
Mā rocaya mabhisaṅgaṃ, paṭisedha janādhipa.
勿喜爱执着,人主,应制止。
Na vāhaṃ vaḍḍhavaṃ maññe, yaṃ tvaṃ raṭṭhābhivaḍḍhana;
我不认为那是增长,你所谓的国土增长;
Āceyyamāno rājisi, maraṇaṃ abhikaṅkhasi.
王啊,被教诫时,你却希求死亡。
Tassa jānanti pitaro, gandhabbā ca sadevakā;
他的父辈们知道,乾达婆们与诸天也知道;
Ye cāpi isayo loke, saññatattā tapassino;
以及世间的诸仙人,自制的苦行者们;
Asaṃsayaṃ tepi jānanti, paṭṭhabhūtā yasassino.
无疑地,他们也知道,那些已确立的有名声者。
Evaṃ viditvā vidū sabbadhammaṃ, viddhaṃsanaṃ cavanaṃ jīvitassa;
如此了知者,智者知一切法,生命的破坏与死亡;
Na cīyatī tassa narassa pāpaṃ, sace na ceteti vadhāya tassa.
若他不为杀害那人而思,那人的恶业不会增长。
Isipūgasamaññāte, evaṃ lokyā viditā sati ;
在被称为仙人群的地方,如此世间所知的念;
Anariyaparisambhāse, pāpakammaṃ jigīsasi .
在非圣者的集会中,你欲胜过恶业。
Sace ahaṃ marissāmi, tīre te puthusussoṇi;
若我将死,在岸边你有广大的名声;
Asaṃsayaṃ taṃ asiloko, mayi pete āgamissati.
无疑地,恶名将会,在我死后来到你身上。
Tasmā hi pāpakaṃ kammaṃ, rakkhasseva sumajjhime;
因此,恶业,应当守护如善中道;
Mā taṃ sabbo jano pacchā, pakuṭṭhāyi mayi mate.
莫让一切人在后,在我死后责难你。
Aññātametaṃ avisayhasāhi, attānamambañca dadāmi te taṃ;
「这已被知,你无法胜过,我将自己和这些给你;
So duccaje kāmaguṇe pahāya, santiñca dhammañca adhiṭṭhitosi.
舍弃难舍的诸欲功德,你已确立于寂静与法。
Yo hitvā pubbasaññogaṃ, pacchā saṃyojane ṭhito;
舍弃前结后,又住于后结;
Adhammañceva carati, pāpañcassa pavaḍḍhati.
行非法,其恶增长。
Ehi taṃ pāpayissāmi, kāmaṃ appossuko bhava;
来,我将使你堕落,你可随欲无所事事;
Upānayāmi sītasmiṃ, viharāhi anussuko.
我将带你到清凉处,你可无忧而住。
Taṃ puppharasamattebhi, vakkaṅgehi arindama;
敌人的征服者啊,以那些花蜜般的、曲肢的;
Koñcā mayūrā diviyā, kolaṭṭhimadhusāḷikā;
天界的孔雀、鹤鹭、蜜蜂;」
Kūjitā haṃsapūgehi, kokilettha pabodhare.
被鹅群鸣叫,杜鹃在此处唤醒。
Ambettha vippasākhaggā , palālakhalasannibhā;
芒果树枝头花盛开,如同谷壳堆积。
Kosambasaḷalā nīpā, pakkatālavilambino.
拘赏弥树枝叶茂盛,成熟的棕榈果下垂。
Mālī tiriṭī kāyūrī, aṅgadī candanussado ;
戴花环者、戴项链者、戴臂环者、戴手镯者、涂抹檀香者;
Rattiṃ tvaṃ paricāresi, divā vedesi vedanaṃ.
你夜晚受须跋,白天感受痛苦。
Soḷasitthisahassāni, yā temā paricārikā;
十六万六千,那些侍女们;
Evaṃ mahānubhāvosi, abbhuto lomahaṃsano.
如此大威力者,令人惊奇、令人毛骨悚然。
Kiṃ kammamakarī pubbe, pāpaṃ attadukhāvahaṃ;
你以前造了什么业,带来自己痛苦的恶业;
Yaṃ karitvā manussesu, piṭṭhimaṃsāni khādasi.
你做了什么,在人间,你吃背肉。
Ajjhenāni paṭiggayha, kāmesu gadhito ahaṃ;
接受了内脏,我被贪欲所缚;
Acariṃ dīghamaddhānaṃ, paresaṃ ahitāyahaṃ.
我长久以来,为他人的不利而行。
Yo piṭṭhimaṃsiko hoti, evaṃ ukkacca khādati;
凡是吃背肉者,如此挖取而吃;
Yathāhaṃ ajja khādāmi, piṭṭhimaṃsāni attanoti.
如我今日所吃的,自己的背肉。
Kiṃchandajātakaṃ paṭhamaṃ. · 紧禅德本生第一
512. Kumbhajātakaṃ (2)
512. 瓶生本生(2)
Ko pāturāsī tidivā nabhamhi, obhāsayaṃ saṃvariṃ candimāva;
谁在三十三天的天空中出现,如月亮照耀夜晚般照耀;
Gattehi te rasmiyo niccharanti, sateratā vijjurivantalikkhe.
从你的身体放出光芒,如虚空中的闪电般百倍。
So chinnavātaṃ kamasī aghamhi, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca;
你在苦中断除了风道,你行于空中并站立;
Iddhī nu te vatthukatā subhāvitā, anaddhagūnaṃ api devatānaṃ.
你的神通是否已善修习、基于事物?即使对于未被征服的诸天人。
Vehāyasaṃ gammamāgamma tiṭṭhasi, kumbhaṃ kiṇāthāti yametamatthaṃ;
你行于空中、来到后站立,「买这个水瓶」——这是什么意思?
Ko vā tuvaṃ kissa vā tāya kumbho, akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ.
你是谁?或者这水瓶是谁的?婆罗门,请告诉我这个意思。
Na sappikumbho napi telakumbho, na phāṇitassa na madhussa kumbho;
既非酥油瓶,也非油瓶,既非糖浆瓶,也非蜂蜜瓶;
Kumbhassa vajjāni anappakāni, dose bahū kumbhagate suṇātha.
水瓶的过失并非少数,水瓶中有许多过失,请听。
Gaḷeyya yaṃ pitvā pate papātaṃ, sobbhaṃ guhaṃ candaniyoḷigallaṃ;
饮后会腐烂、堕入恶趣、洞窟、旃陀罗的污秽坑;
Bahumpi bhuñjeyya abhojaneyyaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
会吃很多不应吃的,请买这个装满那些的水瓶。
Yaṃ pitvā cittasmimanesamāno, āhiṇḍatī goriva bhakkhasārī ;
饮了它之后,心中不安,如寻食之牛般徘徊;
Anāthamāno upagāyati naccati ca, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
无依无靠地歌唱与跳舞,请买下她这满瓶之物。
Yaṃ ve pivitvā acelova naggo, careyya gāme visikhantarāni;
饮了它之后,如裸形者般赤身裸体,在村中街巷间游荡;
Sammūḷhacitto ativelasāyī, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
心识迷乱,过度睡眠,请买下她这满瓶之物。
Yaṃ pitvā uṭṭhāya pavedhamāno, sīsañca bāhuñca pacālayanto;
饮了它之后,起身颤抖,摇晃头部与手臂;
So naccatī dārukaṭallakova, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
他如木偶般跳舞,请买下她这满瓶之物。
Yaṃ ve pivitvā aggidaḍḍhā sayanti, atho sigālehipi khāditāse;
饮了它之后,被火焚烧而躺卧,或被豺狼所啖食;
Bandhaṃ vadhaṃ bhogajāniñcupenti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
遭受束缚、杀戮,失去财富与亲族,请买下她这满瓶之物。
Yaṃ pitvā bhāseyya ābhāsaneyyaṃ, sabhāyamāsīno apetavattho;
饮了它之后,他会说不该说的话,坐在集会中,失去威仪;
Sammakkhito vantagato byasanno, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
被轻蔑、被呕吐、遭毁灭,为了那个,请买这满瓶。
Yaṃ ve pivitvā ukkaṭṭho āvilakkho, mameva sabbā pathavīti maññe ;
饮了它之后,傲慢、混乱,我想「整个大地都是我的」;
Na me samo cāturantopi rājā, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
「四方的国王也不如我」,为了那个,请买这满瓶。
Mānātimānā kalahāni pesuṇī, dubbaṇṇinī naggayinī palāyinī;
慢与过慢、争吵、谗言,恶口、裸行、逃亡;
Corāna dhuttāna gatī niketo, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
盗贼与恶棍的去处与住所,为了那个,请买这满瓶。
Iddhāni phītāni kulāni assu, anekasāhassadhanāni loke;
世间有繁荣兴盛的家族,拥有数千财富;
Ucchinnadāyajjakatānimāya, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
因这个而断绝了布施与祭祀,为了那个,请买这满瓶。
Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, khettaṃ gavaṃ yattha vināsayanti;
谷物、财富、银、金,田地、牛群,在那里被毁坏;
Ucchedanī vittavataṃ kulānaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
富有家族的断灭者,请购买她的这个满瓶。
Yaṃ ve pitvā dittarūpova poso, akkosati mātaraṃ pitarañca;
饮了它之后,那人变得丑陋,辱骂母亲和父亲;
Sassumpi gaṇheyya athopi suṇhaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
也会抓住婆婆和媳妇,请购买她的这个满瓶。
Yaṃ ve pitvā dittarūpāva nārī, akkosati sasuraṃ sāmikañca;
饮了它之后,那女人变得丑陋,辱骂公公和丈夫;
Dāsampi gaṇhe paricārakampi, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
也会抓住奴仆和侍者,请购买她的这个满瓶。
Yaṃ ve pivitvāna haneyya poso, dhamme ṭhitaṃ samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā;
饮了它之后,那人会杀害住于法的沙门或婆罗门;
Gacche apāyampi tatonidānaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
也会因此而堕入恶趣,请购买她的这个满瓶。
Yaṃ ve pivitvā duccaritaṃ caranti, kāyena vācāya ca cetasā ca;
饮了那个之后,他们以身、以语、以意行恶行;
Nirayaṃ vajanti duccaritaṃ caritvā, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
行了恶行之后,他们去地狱,为那个买这满瓶吧。
Yaṃ yācamānā na labhanti pubbe, bahuṃ hiraññampi pariccajantā;
以前乞求也得不到的,即使舍弃许多金钱;
So taṃ pivitvā alikaṃ bhaṇāti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
饮了那个之后,他说虚妄语,为那个买这满瓶吧。
Yaṃ ve pitvā pesane pesiyanto, accāyike karaṇīyamhi jāte;
饮了那个之后,被派遣去传信时,在紧急的事务发生时;
Atthampi so nappajānāti vutto, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
即使被告知,他也不了知义理,为那个买这满瓶吧。
Hirīmanāpi ahirīkabhāvaṃ, pātuṃ karonti madanāya mattā;
有惭者也因醉而陶醉,显现无惭的状态;
Dhīrāpi santā bahukaṃ bhaṇanti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
贤智者也多言,为那个买这满瓶吧。
Yaṃ ve pitvā ekathūpā sayanti, anāsakā thaṇḍiladukkhaseyyaṃ;
饮了它之后,他们躺在一堆,不进食,睡在地上受苦;
Dubbaṇṇiyaṃ āyasakyañcupenti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
他们遭受恶色与恶名,请购买那满瓮。
Yaṃ ve pitvā pattakhandhā sayanti, gāvo kuṭahatāva na hi vāruṇiyā;
饮了它之后,他们肩膀倒下而躺,如被棍棒击打的牛,确实不是瓦卢尼酒;
Vego narena susahoriva , tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
冲动对人来说难以克服,请购买那满瓮。
Yaṃ manussā vivajjenti, sappaṃ ghoravisaṃ miva ;
人们避开它,如同避开有可怕毒的蛇;
Taṃ loke visasamānaṃ, ko naro pātumarahati.
它在世间被视为毒,哪个人应该饮用它。
Yaṃ ve pitvā andhakaveṇḍaputtā, samuddatīre paricārayantā ;
饮了它之后,安达咖韦达的儿子们,在海岸边须跋时;
Upakkamuṃ musalehaññamaññaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha.
他们开始用杵互相击打,请购买那满瓮。
Yaṃ ve pitvā pubbadevā pamattā, tidivā cutā sassatiyā samāya;
饮了那个之后,先前的诸天人放逸了,从三十三天死去,在轮回中;
Taṃ tādisaṃ majjamimaṃ niratthakaṃ, jānaṃ mahārāja kathaṃ piveyya.
知道这样的酒是无益的,大王啊,怎么会饮呢?
Nayimasmiṃ kumbhasmiṃ dadhi vā madhu vā, evaṃ abhiññāya kiṇāhi rāja;
这个瓶中没有酪或蜜,如此了知后,大王,请购买;
Evañhimaṃ kumbhagatā mayā te, akkhātarūpaṃ tava sabbamitta.
如此,这个瓶中所含的,我已为你说明了,你的一切朋友。
Na me pitā vā athavāpi mātā, etādisā yādisako tuvaṃsi;
我的父亲或母亲,都不如你这样;
Hitānukampī paramatthakāmo, sohaṃ karissaṃ vacanaṃ tavajja.
怜悯利益、希求最上义利者,我今天将奉行你的言教。
Dadāmi te gāmavarāni pañca, dāsīsataṃ satta gavaṃ satāni;
我给你五个最胜的村落,一百个女奴,七百头牛;
Ājaññayutte ca rathe dasa ime, ācariyo hosi mamatthakāmo.
以及这十辆套着良马的车,请成为我的希求利益的导师。
Taveva dāsīsatamatthu rāja, gāmā ca gāvo ca taveva hontu;
大王,愿你拥有百名女仆,愿村庄和牛群都属于你;
Ājaññayuttā ca rathā taveva, sakkohamasmī tidasānamindo.
愿驾驭良马的车乘都属于你,我能够成为三十三天的因陀罗。
Maṃsodanaṃ sappipāyāsaṃ bhuñja, khādassu ca tvaṃ madhumāsapūve;
请享用肉饭、酥油粥,请你食用蜜糖和肉馅饼;
Evaṃ tuvaṃ dhammarato janinda, anindito saggamupehi ṭhānanti.
如此,你这人中之王,乐于法,无可指责地前往天界之处。
Kumbhajātakaṃ dutiyaṃ. · 贡巴本生第二
513. Jayaddisajātakaṃ (3)
513. 佳亚地萨本生(3)
Cirassaṃ vata me udapādi ajja, bhakkho mahā sattamibhattakāle;
今日对我而言,确实很久之后才生起,在第七餐时的大食物;
Kutosi ko vāsi tadiṅgha brūhi, ācikkha jātiṃ vidito yathāsi.
你从哪里来?你是谁?请在此说明,如你所知,告知你的出生。
Pañcālarājā migavaṃ paviṭṭho, jayaddiso nāma yadissuto te;
般遮罗国王进入鹿林,名为佳亚地萨,如你所听闻的;
Carāmi kacchāni vanāni cāhaṃ, pasadaṃ imaṃ khāda mamajja muñca.
「我游行于咖差与诸森林,今日请你放弃这信乐,给我吧。」
Seneva tvaṃ paṇasi sassamāno , mamesa bhakkho pasado yaṃ vadesi;
「你自己发誓说『我将给予』,你所说的这信乐是我的食物;」
Taṃ khādiyāna pasadaṃ jighaññaṃ , khādissaṃ pacchā na vilāpakālo.
「吃了那可憎的信乐之后,我将在后面吃,不是哀泣的时候。」
Na catthi mokkho mama nikkayena , gantvāna paccāgamanāya paṇhe;
「我没有以买卖而得解脱,去了之后,为了回来的誓言;」
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ.
「那混合物给予婆罗门,守护真实,我将再回来。」
Kiṃ kammajātaṃ anutappate tvaṃ , pattaṃ samīpaṃ maraṇassa rāja;
「大王,你后悔什么业所生之事,已到达死亡的近处;」
Ācikkha me taṃ api sakkuṇemu, anujānituṃ āgamanāya paṇhe.
「请告诉我那个,我们也能够允许回来的誓言。」
Katā mayā brāhmaṇassa dhanāsā, taṃ saṅkaraṃ paṭimukkaṃ na muttaṃ;
「我对婆罗门作了财富的希求,那混合物已给出而未释放;」
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ.
为了给予婆罗门那混合物,守护真实,我将再回来。
Yā te katā brāhmaṇassa dhanāsā, taṃ saṅkaraṃ paṭimukkaṃ na muttaṃ;
你对婆罗门的财富所作的贪欲,那混合物已释放但未解脱;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu.
为了给予婆罗门那混合物,守护真实,你应再回来。
Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
他从波利沙德的手中得到解脱,随欲前往自己的宫殿;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, āmantayī puttamalīnasattaṃ .
为了给予婆罗门那混合物,他召唤了污秽心的儿子。
Ajjeva rajjaṃ abhisiñcayassu, dhammaṃ cara sesu paresu cāpi;
今天就灌顶你为王,对自己和他人都行法;
Adhammakāro ca te māhu raṭṭhe, gacchāmahaṃ porisādassa ñatte .
愿你的国家中没有行非法者,我将前往波利沙德的命令处。
Kiṃ kamma kubbaṃ tava deva pāva , nārādhayī taṃ tadicchāmi sotuṃ;
天神啊,你作了什么业而到达,我想听闻那不能使你满足之事;
Yamajja rajjamhi udassaye tuvaṃ, rajjampi niccheyyaṃ tayā vināhaṃ.
你今天在王国中所指示的,没有你我也将舍弃王国。
Na kammunā vā vacasā va tāta, aparādhitohaṃ tuviyaṃ sarāmi;
亲爱的,我记得我未曾以业或以语对你犯过错;
Sandhiñca katvā purisādakena, saccānurakkhī punāhaṃ gamissaṃ.
与食人者订立协议后,守护真实,我将再回来。
Ahaṃ gamissāmi idheva hohi, natthi tato jīvato vippamokkho;
我将前往,你就留在这里,从那里活着回来是须跋的;
Sace tuvaṃ gacchasiyeva rāja, ahampi gacchāmi ubho na homa.
大王,如果你真的要去,我也将前往,我们两人都不留下。
Addhā hi tāta satānesa dhammo, maraṇā ca me dukkhataraṃ tadassa;
亲爱的,这确实是善人之法,那对我比死亡更痛苦;
Kammāsapādo taṃ yadā pacitvā, pasayha khāde bhidā rukkhasūle.
当甘马沙巴达煮熟后,强行吃掉,刺穿树桩。
Pāṇena te pāṇamahaṃ nimissaṃ, mā tvaṃ agā porisādassa ñatte;
我将以生命换你的生命,你不要去食人者的住处;
Etañca te pāṇamahaṃ nimissaṃ, tasmā mataṃ jīvitassa vaṇṇemi .
「我将放弃这个生命给你,因此我赞叹死胜于生。」
Tato have dhitimā rājaputto, vanditvā mātu ca pitu ca pāde;
于是,那位具慧的王子,礼敬母亲与父亲的足;
Dukhinissa mātā nipatā pathabyā, pitāssa paggayha bhujāni kandati.
悲伤的母亲倒在地上,父亲举起双臂哭泣。
Taṃ gacchantaṃ tāva pitā viditvā, parammukho vandati pañjalīko;
父亲知道他正要离去,面向他,合掌礼敬;
Somo ca rājā varuṇo ca rājā, pajāpatī candimā sūriyo ca;
「索玛王、瓦鲁那王、生主、月天、日天,
Etehi gutto purisādakamhā, anuññāto sotthi paccehi tāta.
愿你受这些(天神)保护,免于食人亚卡,得到允许,平安归来,亲爱的!」
Yaṃ daṇḍakirañño gatassa mātā, rāmassakāsi sotthānaṃ suguttā;
「当持杖王离去时,他的母亲拉玛为他善加守护而作的平安祝福;
Taṃ te ahaṃ sotthānaṃ karomi, etena saccena sarantu devā;
我为你作那平安祝福,以此真实语,愿诸天守护!」
Anuññāto sotthi paccehi putta.
「已被允许,儿子,你平安地回去吧。」
Āvī raho vāpī manopadosaṃ, nāhaṃ sare jātu malīnasatte;
「无论公开或隐秘,我不记得对有情有过意恶;」
Etena saccena sarantu devā, anuññāto sotthi paccehi bhātika .
「以此真实,愿诸天守护,已被允许,兄弟,你平安地回去吧。」
Yasmā ca me anadhimanosi sāmi, na cāpi me manasā appiyosi;
「因为我未曾轻慢主人,也未曾以意不喜欢你;」
Etena saccena sarantu devā, anuññāto sotthi paccehi sāmi.
「以此真实,愿诸天守护,已被允许,主人,你平安地回去吧。」
Brahā ujū cārumukho kutosi, na maṃ pajānāsi vane vasantaṃ;
「婆罗门,正直、美貌者,你是谁?你不认识住在林中的我;」
Luddaṃ maṃ ñatvā ‘‘purisādako’’ti, ko sotthi mājānamidhā’vajeyya.
「知道我是猎人,是『食人者』,谁会在此期望从我这里得到平安?」
Jānāmi ludda purisādako tvaṃ, na taṃ na jānāmi vane vasantaṃ;
「猎人,我知道你是食人者,我并非不认识住在林中的你;」
Ahañca puttosmi jayaddisassa, mamajja khāda pituno pamokkhā.
「我是嘉亚地沙的儿子,今天我从父亲的束缚中解脱。」
Jānāmi puttoti jayaddisassa, tathā hi vo mukhavaṇṇo ubhinnaṃ;
「我知道你是嘉亚地沙的儿子,因为你们两人的面容相似;」
Sudukkaraññeva kataṃ tavedaṃ, yo mattumicche pituno pamokkhā.
「你所做的确实极难做到,你愿意为了母亲而从父亲的束缚中解脱。」
Na dukkaraṃ kiñci mahettha maññe, yo mattumicche pituno pamokkhā;
「对于愿意为了母亲而从父亲的束缚中解脱的人,我不认为这里有任何难事;」
Mātu ca hetu paraloka gantvā , sukhena saggena ca sampayutto.
「为了母亲的缘故而前往他世,并与安乐的天界相应。」
Ahañca kho attano pāpakiriyaṃ, āvī raho vāpi sare na jātu;
「而我对于自己的恶行,无论公开或隐秘,我永远不会忘记;」
Saṅkhātajātīmaraṇohamasmi, yatheva me idha tathā parattha.
「我是已知生死的人,如同我在此处,在彼处也是如此。」
Khādajja maṃ dāni mahānubhāva, karassu kiccāni imaṃ sarīraṃ;
「大威力者,现在就吃我吧,对这个身体做你该做的事;」
Rukkhassa vā te papatāmi aggā, chādayamāno mayhaṃ tvamadesi maṃsaṃ.
「你从树顶跌落下来,我遮护你,给了你我的肉。」
Idañca te ruccati rājaputta, cajesi pāṇaṃ pituno pamokkhā;
「王子,这令你欢喜,你为了父亲的解脱而舍弃生命;」
Tasmā hi so tvaṃ taramānarūpo, sambhañja kaṭṭhāni jalehi aggiṃ.
「因此,你应该赶快,折断木柴,用水浇灭火。」
Tato have dhitimā rājaputto, dāruṃ samāhatvā mahantamaggiṃ;
「于是,那位有智慧的王子,收集木柴,点燃大火;」
Sandīpayitvā paṭivedayittha, ādīpito dāni mahāyamaggi .
「点燃后告知:『现在大供养火已点燃。』」
Khādajja maṃ dāni pasayhakārī, kiṃ maṃ muhuṃ pekkhasi haṭṭhalomo;
「现在就吃我吧,强制者,为何你一再看着我,毛发竖立?」
Tathā tathā tuyhamahaṃ karomi, yathā yathā maṃ chādayamāno adesi.
「我将如你所愿地为你做,正如我遮护你时所给予的。」
Ko tādisaṃ arahati khāditāye, dhamme ṭhitaṃ saccavādiṃ vadaññuṃ;
「谁配得上吃这样的人——住于法、说真实语、慷慨施予者?」
Muddhāpi tassa viphaleyya sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya.
若有人伤害如此说真实语者,他的头将裂成七片。
Idañhi so brāhmaṇaṃ maññamāno, saso avāsesi sake sarīre;
这位婆罗门如此想:「兔子在自己的身体上留下了痕迹。」
Teneva so candimā devaputto, sasatthuto kāmaduhajja yakkha.
因此,月天子,亚卡啊,今日你应赞叹那只兔子,它能满足愿望。
Cando yathā rāhumukhā pamutto, virocate pannaraseva bhāṇumā ;
犹如月亮从罗睺口中解脱,在十五日如太阳般照耀;
Evaṃ tuvaṃ porisādā pamutto, viroca kapile mahānubhāva;
如是,你从人群中解脱,在咖毕喇照耀吧,大威力者;
Āmodayaṃ pitaraṃ mātarañca, sabbo ca te nandatu ñātipakkho.
令父亲与母亲欢喜,愿你所有的亲族都欢喜。
Tato have dhitimā rājaputto, katañjalī pariyāya porisādaṃ;
于是,那位有智慧的王子合掌围绕人群;
Anuññāto sotthi sukhī arogo, paccāgamā kapilamalīnasattā .
得到允许后,平安、快乐、无病地返回了咖毕喇城。
Taṃ negamā jānapadā ca sabbe, hatthārohā rathikā pattikā ca;
城镇与乡村的所有人,骑象者、车兵与步兵,
Namassamānā pañjalikā upāgamuṃ, namatthu te dukkarakārakosīti.
合掌礼敬而来,「礼敬您,行难行者!」
Jayaddisajātakaṃ tatiyaṃ. · 嘉亚地萨本生第三
514. Chaddantajātakaṃ (4)
514. 六牙象本生(4)
Kiṃ nu socasinuccaṅgi, paṇḍūsi varavaṇṇini;
为何您悲伤、消瘦,肤色苍白,具妙色者;您憔悴了,广眼者,如被践踏的花环。
Milāyasi visālakkhi, mālāva parimadditā.
为何您悲伤、消瘦,肤色苍白,具妙色者;您憔悴了,广眼者,如被践踏的花环。
Dohaḷo me mahārāja, supinantenupajjhagā ;
大王,我有渴望,因梦而生起;我的渴望,并非容易得到之形色。
Na so sulabharūpova, yādiso mama dohaḷo.
大王,我有渴望,因梦而生起;我的渴望,并非容易得到之形色。
Ye keci mānusā kāmā, idha lokasmi nandane;
凡此世间人间的诸欲,在此世间的欢乐园中,
Sabbe te pacurā mayhaṃ, ahaṃ te dammi dohaḷaṃ.
「所有这些对我来说都很丰富,我给你满足你的愿望。」
Luddā deva samāyantu, ye keci vijite tava;
「愿猎人们都聚集,所有在你的领土中的;」
Etesaṃ ahamakkhissaṃ, yādiso mama dohaḷo.
「我将向他们宣告,我的愿望是什么样的。」
Ime te luddakā devi, katahatthā visāradā;
「天后,这些是你的猎人们,手艺娴熟、技艺精湛;」
Vanaññū ca migaññū ca, mamatthe cattajīvitā.
「他们熟悉森林、熟悉野兽,为了我的利益而舍弃生命。」
Luddaputtā nisāmetha, yāvantettha samāgatā;
「猎人之子们,请听,所有在此聚集的;」
Chabbisāṇaṃ gajaṃ setaṃ, addasaṃ supine ahaṃ;
「我在梦中见到,一头白色的六牙象;」
Tassa dantehi me attho, alābhe natthi jīvitaṃ.
「我需要它的牙,若得不到就没有生命。」
Na no pitūnaṃ na pitāmahānaṃ, diṭṭho suto kuñjaro chabbisāṇo;
我们的父亲们和祖父们,未曾见过、听过六牙象;
Yamaddasā supine rājaputtī, akkhāhi no yādiso hatthināgo.
王女在梦中所见,请告诉我们那象王是什么样的。
Disā catasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyo;
四方、四隅方,上、下,这十方;
Katamaṃ disaṃ tiṭṭhati nāgarājā, yamaddasā supine chabbisāṇaṃ.
象王住在哪一方,王女在梦中所见的六牙象。
Ito ujuṃ uttariyaṃ disāyaṃ, atikkamma so sattagirī brahante;
从这里笔直向北方,越过那七座高大的山;
Suvaṇṇapasso nāma girī uḷāro, supupphito kimpurisānuciṇṇo.
有一座名为金盘的殊胜山,开满美花,金翅鸟众所游行。
Āruyha selaṃ bhavanaṃ kinnarānaṃ, olokaya pabbatapādamūlaṃ;
登上那座山,紧那罗的住处,向下看山麓;
Atha dakkhasī meghasamānavaṇṇaṃ, nigrodharājaṃ atha sahassapādaṃ .
然后你将见到云色的榕树王,以及千足者。
Tatthacchatī kuñjaro chabbisāṇo, sabbaseto duppasaho parebhi;
在那里住着六牙象,全身白色,他者难以制伏;
Rakkhanti naṃ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino.
八千龙象守护着他,具有毒牙,能击退风速的攻击。
Tiṭṭhanti te tumūlaṃ passasantā, kuppanti vātassapi eritassa;
他们站立着,呼吸粗重,即使被风吹动也会愤怒;
Manussabhūtaṃ pana tattha disvā, bhasmaṃ kareyyuṃ nāssa rajopi tassa.
然而在那里见到人形者,他们会将其化为灰烬,连他的尘埃也不剩。
Bahū hime rājakulamhi santi, piḷandhanā jātarūpassa devī;
在王族中有许多这些,天后的金制耳环;
Muttāmaṇīveḷuriyāmayā ca, kiṃ kāhasi dantapiḷandhanena;
还有珍珠、宝石、琉璃制成的,你要象牙耳环做什么;
Māretukāmā kuñjaraṃ chabbisāṇaṃ, udāhu ghātessasi luddaputte.
你是想杀死六牙象,还是要杀害猎人之子?
Sā issitā dukkhitā casmi ludda, uddhañca sussāmi anussarantī;
她嫉妒、痛苦,我是猎人,我会上吊而死,因为思念着;
Karohi me luddaka etamatthaṃ, dassāmi te gāmavarāni pañca.
「猎人,请为我做这件事,我将给你五个最好的村庄。」
Katthacchatī katthamupeti ṭhānaṃ, vīthissa kā nhāna gatassa hoti;
「他在哪里吃草?他去到哪个地方?当那位象王去沐浴时,他的道路是什么?」
Kathañhi so nhāyati nāgarājā, kathaṃ vijānemu gatiṃ gajassa.
「那位龙王如何沐浴?我们如何能知道那头象的去处?」
Tattheva sā pokkharaṇī adūre , rammā sutitthā ca mahodikā ca;
「就在那里,离此不远,有一个莲池,美妙、有好的渡口、水量丰富;」
Sampupphitā bhamaragaṇānuciṇṇā , ettha hi so nhāyati nāgarājā.
「盛开着花朵,蜂群常来,那位龙王就在那里沐浴。」
Sīsaṃ nahātuppala mālabhārī, sabbaseto puṇḍarīkattacaṅgī;
「头上戴着青莲花鬘,全身洁白,身体如白莲;」
Āmodamāno gacchati sanniketaṃ, purakkhatvā mahesiṃ sabbabhaddaṃ.
「散发着香气,他前往住处,恭敬地走在大仙、一切吉祥者之前。」
Tattheva so uggahetvāna vākyaṃ, ādāya tūṇiñca dhanuñca luddo;
「就在那里,他听取了这番话,拿起箭筒和弓,那位猎人;」
Vituriyati sattagirī brahante, suvaṇṇapassaṃ nāma giriṃ uḷāraṃ.
七山震动,那座名为苏瓦那巴沙的殊胜大山。
Āruyha selaṃ bhavanaṃ kinnarānaṃ, olokayī pabbatapādamūlaṃ;
登上岩石,紧那罗的住处,他俯视山麓之根;
Tatthaddasā meghasamānavaṇṇaṃ, nigrodharājaṃ aṭṭhasahassapādaṃ.
在那里,他看见如云之色的榕树王,有八千根。
Tatthaddasā kuñjaraṃ chabbisāṇaṃ, sabbasetaṃ duppasahaṃ parebhi;
在那里,他看见六牙象,全身白色,他者难以抗拒;
Rakkhanti naṃ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino.
八千龙守护着他,有象牙般的牙齿,能击退风速之攻击。
Tatthaddasā pokkharaṇiṃ adūre, rammaṃ sutitthañca mahodikañca;
在那里,他看见不远处的莲池,可爱的、有美好渡口的、有大水的;
Sampupphitaṃ bhamaragaṇānuciṇṇaṃ, yattha hi so nhāyati nāgarājā.
盛开着花,蜂群环绕,那龙王在那里沐浴。
Disvāna nāgassa gatiṃ ṭhitiñca, vīthissa yā nhānagatassa hoti;
见到龙的行动与住立,以及他前往沐浴时的道路;
Opātamāgacchi anariyarūpo, payojito cittavasānugāya.
他来到了,非圣的形态,被心的随眠所驱使。
Khaṇitvāna kāsuṃ phalakehi chādayi, attānamodhāya dhanuñca luddo;
猎人挖掘了陷阱,用木板覆盖,隐藏自己和弓;
Passāgataṃ puthusallena nāgaṃ, samappayī dukkaṭakammakārī.
以宽箭射来到近处的龙象,作恶业者献上了。
Viddho ca nāgo koñcamanādi ghoraṃ, sabbe ca nāgā ninnaduṃ ghorarūpaṃ;
被射中的龙象发出可怕的号叫,所有的龙象都发出可怕形态的声音;
Tiṇañca kaṭṭhañca raṇaṃ karontā, dhāviṃsu te aṭṭhadisā samantato.
制造草和木的战争,他们向八方四处奔跑。
Vadhissametanti parāmasanto, kāsāvamaddakkhi dhajaṃ isīnaṃ;
思量着「将杀我」,他看见了仙人们的袈裟幢旗;
Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā, arahaddhajo sabbhi avajjharūpo.
被苦所触者生起了想:「阿拉汉的幢旗对一切众生是无害的形态。」
Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati ;
无垢秽者将穿着袈裟衣;
Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.
离于调御与真实,他不值得袈裟。
Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito;
凡已吐出诸垢秽,善安住于诸戒中;
Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati.
具足调御与真实,他确实值得袈裟。
Samappito puthusallena nāgo, aduṭṭhacitto luddakamajjhabhāsi;
龙被粗箭所射中,无嗔恨心对猎人说:
Kimatthayaṃ kissa vā samma hetu, mamaṃ vadhī kassa vāyaṃ payogo.
「为何目的或何因,朋友,杀我?这是谁的行为?」
Kāsissa rañño mahesī bhadante, sā pūjitā rājakule subhaddā;
「尊者,咖西王的王后,她在王族中受尊敬,名叫须跋达;
Taṃ addasā sā ca mamaṃ asaṃsi, dantehi atthoti ca maṃ avoca.
她见到我,对我说:『我需要象牙』,她如此对我说。」
Bahū hi me dantayugā uḷārā, ye me pitūnañca pitāmahānaṃ;
「我有许多殊胜的象牙对,那些属于我父亲们和祖父们的;
Jānāti sā kodhanā rājaputtī, vadhatthikā veramakāsi bālā.
那位易怒的王女知道了,愚痴的她想要杀害而不满。
Uṭṭhehi tvaṃ ludda kharaṃ gahetvā, dante ime chinda purā marāmi;
「猎人,你起来拿着斧头,在我死前砍断这些牙齿;」
Vajjāsi taṃ kodhanaṃ rājaputtiṃ, ‘‘nāgo hato handa imassa dantā’’.
他去见那位易怒的王女,「象已被杀,来吧,这是它的牙齿」。
Uṭṭhāya so luddo kharaṃ gahetvā, chetvāna dantāni gajuttamassa;
那位猎人起来拿着斧头,砍断了那头最上象的牙齿;
Vaggū subhe appaṭime pathabyā, ādāya pakkāmi tato hi khippaṃ.
在黎明时分,拿着那对地上无双的美妙牙齿,他迅速地从那里离开。
Bhayaṭṭitā nāgavadhena aṭṭā, ye te nāgā aṭṭha disā vidhāvuṃ;
那些象因恐惧而苦恼,因象王被杀而痛苦,向八方奔逃;
Adisvāna posaṃ gajapaccamittaṃ, paccāgamuṃ yena so nāgarājā.
没有看见那位养育者、象的朋友,他们返回到那位象王所在之处。
Te tattha kanditvā roditvāna nāgā, sīse sake paṃsukaṃ okiritvā;
那些象在那里哭泣、悲泣,把尘土撒在自己的头上;
Agamaṃsu te sabbe sakaṃ niketaṃ, purakkhatvā mahesiṃ sabbabhaddaṃ.
他们全部到达了自己的住处,恭敬那位一切吉祥的大仙。
Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā;
取了那最上象的牙,那猎人带着那对世上无比的美妙牙,
Suvaṇṇarājīhi samantamodare, so luddako kāsipuraṃ upāgami;
以及那遍满腹部的金线,前往咖西城。
Upanesi so rājakaññāya dante, nāgo hato handa imassa dantā.
他将那些牙献给王女:「象已被杀,看!这是它的牙。」
Disvāna dantāni gajuttamassa, bhattuppiyassa purimāya jātiyā;
见到那最上象的牙——前生所爱丈夫的牙,
Tattheva tassā hadayaṃ aphāli, teneva sā kālamakāsi bālā.
她的心当场破裂,那愚痴女就在那时命终了。
Sambodhipatto sa mahānubhāvo, sitaṃ akāsi parisāya majjhe;
那位已证正觉、大威力者,在众会中说法,
Pucchiṃsu bhikkhū suvimuttacittā, nākāraṇe pātukaronti buddhā.
心善解脱的诸比库问道:「诸佛不会无因显现。」
Yamaddasātha dahariṃ kumāriṃ, kāsāyavatthaṃ anagāriyaṃ carantiṃ;
你们所见的那位年轻少女,身着袈裟衣,行出家生活;
Sā kho tadā rājakaññā ahosi, ahaṃ tadā nāgarājā ahosiṃ.
她当时是王女,我当时是龙王。
Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā;
取走那最上象的牙,在世间上无比、无双、殊胜的晨曦时分;
Yo luddako kāsipuraṃ upāgami, so kho tadā devadatto ahosi.
那位前往咖西城的猎人,他当时是迭瓦达德。
Anāvasūraṃ cirarattasaṃsitaṃ, uccāvacaṃ caritamidaṃ purāṇaṃ;
这古老的行为,无间断地、长夜积累的、高低不等的;
Vītaddaro vītasoko visallo, sayaṃ abhiññāya abhāsi buddho.
离贪、离忧、无箭的佛陀,自己证知后宣说。
Ahaṃ vo tena kālena, ahosiṃ tattha bhikkhavo;
诸比库,我在那个时候,当时在那里;
Nāgarājā tadā homi , evaṃ dhāretha jātakanti.
我当时是龙王,你们应如此忆持本生。
Chaddantajātakaṃ catutthaṃ. · 六牙象本生第四
515. Sambhavajātakaṃ (5)
515. 生起本生经(5)
Rajjañca paṭipannāsma, ādhipaccaṃ sucīrata;
我们已获得王位,长久地拥有主权;
Mahattaṃ pattumicchāmi, vijetuṃ pathaviṃ imaṃ.
我希望达到伟大,征服这大地。
Dhammena no adhammena, adhammo me na ruccati;
以法而非以非法,非法不为我所喜;
Kiccova dhammo carito, rañño hoti sucīrata.
应当行持法,这对长久统治的国王是应做之事。
Idha cevāninditā yena, pecca yena aninditā;
婆罗门,以此在此世不受责难,以此在来世不受责难;
Yasaṃ devamanussesu, yena pappomu brāhmaṇa.
婆罗门,以此我们能获得天人与人中的名声。
Yohaṃ atthañca dhammañca, kattumicchāmi brāhmaṇa;
婆罗门,我希望实践利益与法;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, brāhmaṇakkhāhi pucchito.
婆罗门们问你义与法,
Nāññatra vidhurā rāja, etadakkhātumarahati;
除了韦度拉王之外,没有其他人有资格说明;
Yaṃ tvaṃ atthañca dhammañca, kattumicchasi khattiya.
刹帝利啊,你想要做的义与法。
Ehi kho pahito gaccha, vidhurassa upantikaṃ;
来吧,被派遣的人,去韦度拉的近处;
Nikkhañcimaṃ suvaṇṇassa, haraṃ gaccha sucīrata;
带着这黄金的项链,善行者啊,去吧;
Abhihāraṃ imaṃ dajjā, atthadhammānusiṭṭhiyā.
为了义与法的教导,应给予这供养。
Svādhippāgā bhāradvājo, vidhurassa upantikaṃ;
婆罗堕阇即刻前往韦度拉的近处;
Tamaddasa mahābrahmā, asamānaṃ sake ghare.
大梵天在自己家中看见他,无与伦比。
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
我是王所派遣的使者,来自名声显赫的库汝国;
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
「他询问利益与法」,尤帝提喇如是说;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, vidhurakkhāhi pucchito.
你被维度喇问及那利益与法。
Gaṅgaṃ me pidahissanti, na taṃ sakkomi brāhmaṇa;
他们将为我堵住恒河,我不能做到,婆罗门;
Apidhetuṃ mahāsindhuṃ, taṃ kathaṃ so bhavissati.
堵住大河,那如何能成就。
Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito;
被问及利益与法,我不能向你说明;
Bhadrakāro ca me putto, oraso mama atrajo;
跋德喇咖喇是我的儿子,我的亲生子、嫡子;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa.
你去问他利益与法,婆罗门。
Svādhippāgā bhāradvājo, bhadrakārassupantikaṃ ;
善来的婆罗堕阇,前往跋陀罗咖拉的近处;
Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmani.
大梵天看见他,坐在住处中。
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
我是有名的国王科拉比亚派遣的使者;
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
「询问义与法」,尤地提喇如是说;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, bhadrakāra pabrūhi me.
跋陀罗咖拉,请你为我说那义与法。
Maṃsakājaṃ avahāya, godhaṃ anupatāmahaṃ;
舍弃肉身,我追随蜥蜴;
Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito.
被问及义与法,我不能为你说明。
Sañcayo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata;
我有一位名叫桑加亚的弟弟,他是我的幼弟,善行者;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa.
婆罗门,你去问他义与法。
Svādhippāgā bhāradvājo, sañcayassa upantikaṃ;
于是巴拉德瓦迦前往桑佳亚的近处;
Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmani .
他看见大梵天坐在自己的住处。
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
我是有名望的国王果拉比亚派遣的使者;
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
「尤地提喇询问义与法」,如此说道;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sañcayakkhāhi pucchito.
桑佳亚,你被问及义与法。
Sadā maṃ gilate maccu, sāyaṃ pāto sucīrata;
死亡总是吞噬我,早晚都是如此,善行者;
Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito.
被问及义与法,我不能对你说明。
Sambhavo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata;
名为桑拔沃的是我的弟弟,是我的幼弟,品行善良;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa.
婆罗门,你去问他义与法。
Abbhuto vata bho dhammo, nāyaṃ asmāka ruccati;
尊者,法实在稀有,这不合我们的意;
Tayo janā pitāputtā, tesu paññāya no vidū.
父子三人,他们以慧不知我们。
Na taṃ sakkotha akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchitā;
被问义与法时,他们不能说明;
Kathaṃ nu daharo jaññā, atthaṃ dhammañca pucchito.
被问义与法时,年幼者如何能知?
Mā naṃ daharoti uññāsi , apucchitvāna sambhavaṃ;
不要轻视他为年幼者,不问桑拔沃;
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
婆罗门,问了桑拔沃后,应知义与法。
Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā;
犹如清净的月亮,行于虚空界;
Sabbe tārāgaṇe loke, ābhāya atirocati.
以光辉胜过世间一切星宿群。
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
如是此年轻者,以慧相应而生;
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
不要轻视他年轻,未询问其出身;
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
询问出身后应知,义与法,婆罗门。
Yathāpi rammako māso, gimhānaṃ hoti brāhmaṇa;
犹如可爱的月份,于夏季,婆罗门;
Atevaññehi māsehi, dumapupphehi sobhati.
以树花庄严,胜过其他诸月份。
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
如是此年轻者,以慧相应而生;
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
不要轻视他为年少者,不询问出身;
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
婆罗门,询问出身后应知,义与法。
Yathāpi himavā brahme, pabbato gandhamādano;
譬如雪山,梵天,山王干陀马陀那;
Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo;
为种种树木所覆盖,大神众之住处;
Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca.
以诸天药草,照耀诸方并散发香气。
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
如是虽形貌年少,以慧瑜伽而有出身;
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
不要轻视他为年少者,不询问出身;
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
婆罗门,询问出身后应知,义与法。
Yathāpi pāvako brahme, accimālī yasassimā;
婆罗门!犹如火焰,具有光辉、具有名声;
Jalamāno vane gacche , analo kaṇhavattanī.
燃烧着在森林中行进,火焰呈黑色旋转。
Ghatāsano dhūmaketu, uttamāhevanandaho;
坐于罐中,烟为标帜,在最上战场中欢喜;
Nisīthe pabbataggasmiṃ, pahūtedho virocati.
在午夜时,在山顶上,有充足燃料而发光。
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
同样地,虽然年轻,以慧相应而生起;
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
不要轻视他为年轻者,不询问其出身;
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
询问出身后应知,义与法,婆罗门。
Javena bhadraṃ jānanti, balibaddañca vāhiye;
以速度知道吉祥,以负轭而知驾车;
Dohena dhenuṃ jānanti, bhāsamānañca paṇḍitaṃ.
通过挤奶而知道母牛,通过说话而知道智者。
Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo;
如此,虽然年幼,但通过慧的修习而成就;
Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ;
不要轻视他为年幼者,不询问其出身;
Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa.
询问出身后应知,义与法,婆罗门。
Svādhippāgā bhāradvājo, sambhavassa upantikaṃ;
于是婆罗堕阇走近出身者;
Tamaddasa mahābrahmā, kīḷamānaṃ bahīpure.
大梵天看见他在城外游戏。
Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino;
我是国王派遣的使者,名声显赫的果拉比亚的;
‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo;
「他询问义与法」,尤地提喇如是说;
Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sambhavakkhāhi pucchito.
你被问及义与法的起源时,
Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā;
我确实会如善巧者那样告诉你;
Rājā ca kho taṃ jānāti, yadi kāhati vā na vā.
而且王也会知道你是否能做到。
‘‘Ajja suve’’ti saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata;
被王问及时,善思者啊,不应以「今天或明天」来迟疑;
Mā katvā avasī rājā, atthe jāte yudhiṭṭhilo.
王在事情发生时不应犹豫不决,犹如战士。
Ajjhattaññeva saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata;
被王问及时,善思者啊,应在内心深思;
Kummaggaṃ na niveseyya, yathā mūḷho acetaso .
不应引入邪道,如愚痴无心者那样。
Attānaṃ nātivatteyya, adhammaṃ na samācare;
不应违背自己,不应行非法;
Atitthe nappatāreyya, anatthe na yuto siyā.
不应渡非渡处,不应与无利益者结合。
Yo ca etāni ṭhānāni, kattuṃ jānāti khattiyo;
若刹帝利知道,如何做这些事;
Sadā so vaḍḍhate rājā, sukkapakkheva candimā.
那位国王常增长,如白分月亮。
Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati;
他为亲族所爱,在朋友中闪耀;
Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatīti.
身坏后,有慧者,他往生天界。
Sambhavajātakaṃ pañcamaṃ. · 桑帕瓦本生第五
516. Mahākapijātakaṃ (6)
516. 大猴本生(6)
Bārāṇasyaṃ ahū rājā, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
在巴拉纳西有国王,咖西国的增长者;
Mittāmaccaparibyūḷho, agamāsi migājinaṃ .
被朋友大臣围绕,前往鹿林。
Tattha brāhmaṇamaddakkhi, setaṃ citraṃ kilāsinaṃ;
在那里,他看见一位婆罗门,白色、杂色、患癞病;
Viddhastaṃ koviḷāraṃva, kisaṃ dhamanisanthataṃ.
如被刺穿的柯维喇拉树,瘦弱、筋脉纠结。
Paramakāruññataṃ pattaṃ, disvā kicchagataṃ naraṃ;
达到极度悲悯,见到那位陷于苦难的人;
Avaca byamhito rājā, ‘‘yakkhānaṃ katamo nusi.
国王惊恐地说:「你是哪一种亚卡?
‘‘Hatthapādā ca te setā, tato setataraṃ siro;
「你的手足是白色的,头比那更白;
Gattaṃ kammāsavaṇṇaṃ te, kilāsabahulo casi.
你的身体是杂色的,你患有很多癞病。
‘‘Vaṭṭanāvaḷi saṅkāsā, piṭṭhi te ninnatunnatā;
「你的背部如圆形的藤环,凹凸不平;
Kāḷapabbāva te aṅgā, nāññaṃ passāmi edisaṃ.
你的肢体如黑色的节,我未见过其他像这样的。」
‘‘Ugghaṭṭapādo tasito, kiso dhamanisanthato;
「脚掌凸起、干渴、瘦削、筋脉纠结;」
Chāto ātattarūposi , kutosi kattha gacchasi.
「你形体憔悴、色泽焦黑,你从何处来、将往何处去?」
‘‘Duddasī appakārosi, dubbaṇṇo bhīmadassano;
「「你难以看见、少作为、丑陋、面貌可怖;」
Janetti yāpi te mātā, na taṃ iccheyya passituṃ.
「即使是生你的母亲,也不愿见到你。」
‘‘Kiṃ kammamakaraṃ pubbe, kaṃ avajjhaṃ aghātayi;
「「我以前造了什么业?伤害了什么无辜者?」
Kibbisaṃ yaṃ karitvāna, idaṃ dukkhaṃ upāgami’’.
「造了什么罪恶,而遭受这样的痛苦?」」
Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā;
「「我确实将告诉你,如同善巧者一般;」
Saccavādiñhi lokasmiṃ, pasaṃsantīdha paṇḍitā.
「在此世间,智者们赞叹说真实语者。」
Eko caraṃ gogaveso, mūḷho accasariṃ vane;
独自行走寻找牛群,我愚痴地在林中走失;
Araññe irīṇe vivane, nānākuñjarasevite.
在旷野、荒地、森林中,为各种象群所游行之处。
Vāḷamigānucarite, vippanaṭṭhosmi kānane;
在野兽所行之处,我在林中迷失了;
Acariṃ tattha sattāhaṃ, khuppipāsa samappito.
我在那里行走了七天,为饥渴所逼迫。
Tattha tindukamaddakkhiṃ, visamaṭṭhaṃ bubhukkhito;
在那里我看见了丁杜咖果树,饥饿地站在不平之地;
Papātamabhilambantaṃ, sampannaphaladhārinaṃ.
它垂下枝条,具有成熟的果实。
Vātassitāni bhakkhesiṃ, tāni rucciṃsu me bhusaṃ;
我吃了风吹落的果实,那些果实使我非常喜悦;
Atitto rukkhamārūhiṃ , tattha hessāmi āsito.
不满足地我爬上了树,我将在那里得到依靠。
Ekaṃ me bhakkhitaṃ āsi, dutiyaṃ abhipatthitaṃ;
我吃了一个,渴望第二个;
Tato sā bhañjatha sākhā, chinnā pharasunā viya.
然后那树枝折断了,如同被斧头砍断一般。
Sohaṃ sahāva sākhāhi, uddhaṃpādo avaṃsiro;
我与树枝一起,头下脚上;
Appatiṭṭhe anālambe, giriduggasmi pāpataṃ.
无依无靠,坠落在险峻的山崖。
Yasmā ca vāri gambhīraṃ, tasmā na samapajjisaṃ ;
因为水很深,所以我没有受伤;
Tattha sesiṃ nirānando, anūnā dasa rattiyo.
我在那里无喜地停留了整整十夜。
Athettha kapi māgañchi , gonaṅgulo darīcaro;
然后有一只猿猴来到那里,一只住在山洞的山羊足;
Sākhāhi sākhaṃ vicaranto, khādamāno dumapphalaṃ.
它从树枝到树枝地游走,吃着树果。
So maṃ disvā kisaṃ paṇḍuṃ, kāruññamakaraṃ mayi;
他见我瘦弱苍白,对我生起悲悯;
Ambho ko nāma so ettha, evaṃ dukkhena aṭṭito.
「喂!那在此处者是谁,如此被苦所逼迫。
Manusso amanusso vā, attānaṃ me pavedaya;
是人或非人,请向我表明你自己。」
Tassañjaliṃ paṇāmetvā, idaṃ vacanamabraviṃ.
向他合掌礼敬后,我说了这话:
Manussohaṃ byasampatto , sā me natthi ito gati;
「我是遭遇不幸的人,我从此处无去处;
Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, tvañca me saraṇaṃ bhava.
我对你们说,愿你们吉祥,请你成为我的归依处。」
Garuṃ silaṃ gahetvāna, vicarī pabbate kapi;
猿猴取了重石,在山上游行;
Silāya yoggaṃ katvāna, nisabho etadabravi.
用石头做好轭后,公牛说了这话。
Ehi me piṭṭhimāruyha, gīvaṃ gaṇhāhi bāhubhi;
「来,爬上我的背,用双臂抓住我的颈」
Ahaṃ taṃ uddharissāmi, giriduggata vegasā.
「我将快速地把你从山险处救起。」
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, vānarindassa sirīmato;
听到那位具吉祥的猿王的话语,
Piṭṭhimāruyha dhīrassa, gīvaṃ bāhāhi aggahiṃ.
我爬上那坚固者的背,用双臂抓住他的颈。
So maṃ tato samuṭṭhāsi, tejassī balavā kapi;
那位有威力、有力的猿从那里站起,
Vihaññamāno kicchena, giriduggata vegasā.
虽然痛苦、困难,却快速地从山险处救起我。
Uddharitvāna maṃ santo, nisabho etadabravi;
那位寂静的无畏者救起我后,对我说此话:
Iṅgha maṃ samma rakkhassu, passupissaṃ muhuttakaṃ.
「来,好好保护我,我将小睡片刻。」
Sīhā byagghā ca dīpī ca, acchakokataracchayo;
狮子、老虎、豹,熊、鬣狗、豺狼,
Te maṃ pamattaṃ hiṃseyyuṃ, te tvaṃ disvā nivāraya .
它们会伤害放逸的我,你见到它们时请阻止。
Evaṃ me parittātūna , passupi so muhuttakaṃ;
如此,我受到保护,他也看了一会儿,
Tadāhaṃ pāpikaṃ diṭṭhiṃ, paṭilacchiṃ ayoniso.
那时我获得了邪恶的见解,不如理地。
Bhakkho ayaṃ manussānaṃ, yathā caññe vane migā;
这是人类的食物,如同林中的其他野兽,
Yaṃ nūnimaṃ vadhitvāna, chāto khādeyya vānaraṃ.
何不杀了这个,猴子可以吃烤肉。
Asito ca gamissāmi, maṃsamādāya sambalaṃ;
我将带着肉作为干粮而去,
Kantāraṃ nittharissāmi, pātheyyaṃ me bhavissati.
我将渡过旷野,这将是我的旅粮。
Tato silaṃ gahetvāna, matthakaṃ sannitāḷayiṃ;
然后拿起石头,击打(他的)头顶;
Mama gatta kilantassa, pahāro dubbalo ahu.
我身体疲惫,打击力量微弱。
So ca vegenudappatto, kapi ruhira makkhito;
他被猛力击中,猴子沾满鲜血;
Assupuṇṇehi nettehi, rodanto maṃ udikkhati.
以充满泪水的眼睛,哭泣着看着我。
Māyyomaṃ kari bhaddante, tvañca nāmedisaṃ kari;
「尊者,我不应做此事,你也不应做这样的事;
Tvañca kho nāma dīghāvu , aññe vāretumarahasi.
你确实是长寿者,应该阻止其他人。
Aho vata re purisa, tāva dukkarakāraka;
啊!人啊,你做了如此难做之事;
Edisā visamā duggā, papātā uddhato mayā.
我已越过如此险恶、难行的悬崖峭壁。」
Ānīto paralokāva, dubbheyyaṃ maṃ amaññatha;
「你被带到他世,你认为我难以欺骗;
Taṃ tena pāpadhammena, pāpaṃ pāpena cintitaṃ.
以那恶法,恶被恶所思惟。
Mā heva tvaṃ adhammaṭṭha, vedanaṃ kaṭukaṃ phusi;
愿你这非法住者,触到苦的感受;
Mā heva pāpakammaṃ taṃ, phalaṃ veḷuṃva taṃ vadhi.
愿那恶业,如竹实杀你。
Tayime natthi vissāso, pāpadhamma asaññata ;
对你这些无信赖者,恶法无制御者;
Ehi me piṭṭhito gaccha, dissamānova santike.
来,从我后面走,在近处可见。
Muttosi hatthā vāḷānaṃ, pattosi mānusiṃ padaṃ;
你从野兽之手解脱,你得到人的状态;
Esa maggo adhammaṭṭha, tena gaccha yathāsukhaṃ.
这是道路,非法住者,以此道随意而行。」
Idaṃ vatvā giricaro, rahade pakkhalya matthakaṃ;
说此之后,山行者在池中洗了头;
Assūni sampamajjitvā, tato pabbatamāruhi.
擦干眼泪后,然后登上山。
Sohaṃ tenābhisattosmi, pariḷāhena aṭṭito;
我被他所诅咒,受热恼所逼迫;
Ḍayhamānena gattena, vāriṃ pātuṃ upāgamiṃ.
以燃烧的身体,我前往饮水。
Agginā viya santatto, rahado ruhiramakkhito;
如被火烧灼,池水涂满血;
Pubbalohitasaṅkāso, sabbo me samapajjatha.
如先前血的颜色,全部对我显现。
Yāvanto udabindūni, kāyasmiṃ nipatiṃsu me;
凡有多少水滴,落在我的身上;
Tāvanto gaṇḍa jāyetha, addhabeluvasādisā.
就有那么多脓疮生起,如半个贝卢瓦果。
Pabhinnā pagghariṃsu me, kuṇapā pubbalohitā;
我的脓血流出、涌现,尸体腐烂流血;
Yena yeneva gacchāmi, gāmesu nigamesu ca.
无论我去何处,在村落与城镇中。
Daṇḍahatthā nivārenti, itthiyo purisā ca maṃ;
手持棍棒者阻止我,女人与男人们;
Okkitā pūtigandhena, māssu orena āgamā .
被恶臭所覆盖,「不要靠近我们」。
Etādisaṃ idaṃ dukkhaṃ, satta vassāni dāni me;
如此这般的苦,现在已有七年;
Anubhomi sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano.
我体验自己的业,以前自己所作的恶行。
Taṃ vo vadāmi bhaddante , yāvantettha samāgatā;
我对你们说,尊者们,所有在此聚集者;
Māssu mittāna dubbhittho, mittadubbho hi pāpako.
不要对朋友不善,对朋友不善者确实是恶的。
Kuṭṭhī kilāsī bhavati, yo mittānidha dubbhati ;
于此诽谤朋友者,会成为麻疯病患者、白癜风患者;
Kāyassa bhedā mittaddu , nirayaṃ sopapajjatīti .
身坏之后,诽谤朋友者会投生到地狱。
Mahākapijātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 大猴本生第六
517. Dakarakkhasajātakaṃ (7)
517. 达咖拉卡沙本生(7)
Sace vo vuyhamānānaṃ, sattannaṃ udakaṇṇave;
假如你们七人在水中漂流时,
Manussabalimesāno, nāvaṃ gaṇheyya rakkhaso;
寻求人肉祭品的亚卡抓住船只,
Anupubbaṃ kathaṃ datvā, muñcesi dakarakkhasā .
达咖拉卡沙依次询问后,会释放谁?
Mātaraṃ paṭhamaṃ dajjaṃ, bhariyaṃ datvāna bhātaraṃ;
首先应给母亲,给了妻子后给兄弟;
Tato sahāyaṃ datvāna, pañcamaṃ dajjaṃ brāhmaṇaṃ;
然后给了朋友后,第五个应给婆罗门;
Chaṭṭhāhaṃ dajjamattānaṃ, neva dajjaṃ mahosadhaṃ.
第六,我应该献出自己,不应献出摩诃萨他。
Posetā te janettī ca, dīgharattānukampikā;
养育你的生母,长夜怜愍者;
Chabbhī tayi padussati , paṇḍitā atthadassinī;
她会对你六次发怒,贤者见义者;
Aññaṃ upanisaṃ katvā, vadhā taṃ parimocayi.
作了另一个方便,从杀戮中救出你。
Taṃ tādisiṃ pāṇadadiṃ, orasaṃ gabbhadhāriniṃ ;
那样的施予生命者,亲生的怀胎者;
Mātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino .
母亲以何过失,你应献给亚卡守护者。
Daharā viyalaṅkāraṃ, dhāreti apiḷandhanaṃ;
年轻的妻子穿戴装饰,佩戴花环;
Dovārike anīkaṭṭhe, ativelaṃ pajagghati .
在门卫、军队驻扎处,过度地游荡。
Athopi paṭirājūnaṃ, sayaṃ dūtāni sāsati;
然而,对于敌对的诸王,他亲自派遣使者;
Mātaraṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino.
以那个过失,我应将母亲交给刽子手。
Itthigumbassa pavarā, accantaṃ piyabhāṇinī ;
女众中的最胜者,极其善说爱语;
Anuggatā sīlavatī, chāyāva anapāyinī.
随顺、具戒,如影随形般不离。
Akkodhanā puññavatī , paṇḍitā atthadassinī;
不嗔、具福德,贤智、见利益;
Ubbariṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino.
以何过失,你将伍巴莉交给刽子手?
Khiḍḍāratisamāpannaṃ, anatthavasamāgataṃ;
沉溺于嬉戏之乐,陷入无义之中;
Sā maṃ sakāna puttānaṃ, ayācaṃ yācate dhanaṃ.
她为自己的诸子,向我索求不应求的财富。
Sohaṃ dadāmi sāratto , bahuṃ uccāvacaṃ dhanaṃ;
我贪染执着,施与许多高低不等的财富;
Suduccajaṃ cajitvāna, pacchā socāmi dummano;
舍弃了极难舍弃之物后,我后悔忧恼;
Ubbariṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino.
因那过失而更甚,我应施与守护施者。
Yenocitā janapadā , ānītā ca paṭiggahaṃ;
由他所征服的诸国土,以及带来的礼物;
Ābhataṃ pararajjebhi, abhiṭṭhāya bahuṃ dhanaṃ.
从他国带来的,祈求了许多财富。
Dhanuggahānaṃ pavaraṃ, sūraṃ tikhiṇamantinaṃ;
持弓者中的最胜者,勇士、锐利智慧者;
Bhātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino.
因何过失,你应施与兄弟守护施者。
Yenocitā janapadā, ānītā ca paṭiggahaṃ;
由他所征服的诸国土,以及带来的礼物;
Ābhataṃ pararajjebhi, abhiṭṭhāya bahuṃ dhanaṃ.
从他国带来了许多财富。
Dhanuggahānaṃ pavaro, sūro tikhiṇamanti ca ;
持弓者中的最胜者,勇敢且锐利的心;
Mayāyaṃ sukhito rājā, atimaññati dārako.
这位国王因我而快乐,那孩子却轻视。
Upaṭṭhānampi me ayye, na so eti yathā pure;
贤女,他不像以前那样来须跋我;
Bhātaraṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino.
因那过失,我应将兄弟交给刽子手。
Ekarattena ubhayo, tvañceva dhanusekha ca ;
一夜之间,你和那持弓者两人;
Ubho jātettha pañcālā, sahāyā susamāvayā.
两人都在此生为般遮罗人,是善结合的朋友。
Cariyā taṃ anubandhittho , ekadukkhasukho tava;
行为跟随着你,与你同苦同乐;
Ussukko te divārattiṃ, sabbakiccesu byāvaṭo;
日夜勤勉,于一切事务中忙碌;
Sahāyaṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino.
以何过失,我应将友人交给强盗守护者。
Cariyā maṃ ayaṃ ayye, pajagghittho mayā saha;
贤女,此行为与我一起被嘲笑;
Ajjāpi tena vaṇṇena, ativelaṃ pajagghati.
今日亦以那种方式,过度地被嘲笑。
Ubbariyāpihaṃ ayye, mantayāmi rahogato;
贤女,我在此秘密地劝告伍巴离;
Anāmanto pavisati, pubbe appaṭivedito.
未经通报即进入,先前未被告知。
Laddhadvāro katokāso, ahirikaṃ anādaraṃ;
得门已作机会,无惭无敬;
Sahāyaṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino.
以那过失,我应将友人交给强盗守护者。
Kusalo sabbanimittānaṃ, rutaññū āgatāgamo;
善巧于一切相,博学多闻,通达已来与未来;
Uppāte supine yutto, niyyāne ca pavesane.
精通征兆与梦,善于出入之事。
Paṭṭho bhūmantalikkhasmiṃ, nakkhattapadakovido;
精通地上与空中的吉祥,通晓星宿与足迹;
Brāhmaṇaṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino.
以何过失,你将婆罗门交给守卫者?
Parisāyampi me ayye, ummīlitvā udikkhati;
大人,他在集会中也睁眼注视我;
Tasmā accabhamuṃ luddaṃ, dajjāhaṃ dakarakkhino.
因此,我将那粗鄙者交给守卫者。
Sasamuddapariyāyaṃ , mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ;
你统治这大地,连同海洋,以海为环饰;
Vasundharaṃ āvasasi, amaccaparivārito.
你居住于大地,为大臣众所围绕。
Cāturanto mahāraṭṭho, vijitāvī mahabbalo;
四方大国,征服者、大力者,
Pathabyā ekarājāsi, yaso te vipulaṃ gato.
你是大地的唯一统治者,你的名声广大传扬。
Soḷasitthisahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā;
十六万六千,戴着珍珠耳环,
Nānājanapadā nārī, devakaññūpamā subhā.
来自各国的女子,美丽如天女。
Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, sabbakāmasamiddhinaṃ;
如此一切支分具足,一切欲望成就,
Sukhitānaṃ piyaṃ dīghaṃ, jīvitaṃ āhu khattiya.
刹帝利说:幸福者的可爱长久生命。
Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;
那么你以何种理由,或者以何因缘,
Paṇḍitaṃ anurakkhanto, pāṇaṃ cajasi duccajaṃ.
护持智者,舍弃难舍的生命?
Yatopi āgato ayye, mama hatthaṃ mahosadho;
尊贵的夫人,自从摩诃萨埵来到我手下,
Nābhijānāmi dhīrassa, anumattampi dukkaṭaṃ.
我不知道这位智者有任何哪怕最小的恶行。
Sace ca kismici kāle, maraṇaṃ me pure siyā;
如果在某个时候,我的死亡先来临,
So me putte paputte ca, sukhāpeyya mahosadho.
摩诃萨埵会让我的儿子和孙子们安乐。
Anāgataṃ paccuppannaṃ, sabbamatthampi passati ;
他见到未来、现在,以及一切利益,
Anāparādhakammantaṃ, na dajjaṃ dakarakkhino.
我不会把无过失的工作者交给刽子手。
Idaṃ suṇātha pañcālā, cūḷaneyyassa bhāsitaṃ;
般遮罗人啊,听这位丘喇内亚所说的话,
Paṇḍitaṃ anurakkhanto, pāṇaṃ cajati duccajaṃ.
为了保护贤者,他舍弃了难舍的生命。
Mātu bhariyāya bhātucca, sakhino brāhmaṇassa ca;
母亲、妻子、兄弟,以及朋友婆罗门,
Attano cāpi pañcālo, channaṃ cajati jīvitaṃ.
还有自己的般遮罗,舍弃了六人的生命。
Evaṃ mahatthikā paññā, nipuṇā sādhucintinī;
如此大义的慧,微妙而善思惟;
Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya cāti.
为了现法的利益,以及来世的安乐。
Dakarakkhasajātakaṃ sattamaṃ. · 答咖拉卡萨本生第七
518. Paṇḍaranāgarājajātakaṃ (8)
518. 般荼罗那嘎拉佳本生(8)
Vikiṇṇavācaṃ aniguyha mantaṃ, asaññataṃ aparicakkhitāraṃ ;
散乱的言语、不隐秘的密谋,不自制、不谨慎者;
Bhayaṃ tamanveti sayaṃ abodhaṃ, nāgaṃ yathā paṇḍarakaṃ supaṇṇo .
恐怖随逐那自己不觉者,如金翅鸟追逐般荼罗咖龙。
Yo guyhamantaṃ parirakkhaneyyaṃ, mohā naro saṃsati hāsamāno ;
应当守护秘密密谋的人,因愚痴而嬉笑流转;
Taṃ bhinnamantaṃ bhayamanveti khippaṃ, nāgaṃ yathā paṇḍarakaṃ supaṇṇo.
那破碎的心迅速被恐惧追随,如同金翅鸟追逐白龙。
Nānumitto garuṃ atthaṃ, guyhaṃ veditumarahati;
非友不应知晓重大之事、秘密之事;
Sumitto ca asambuddhaṃ, sambuddhaṃ vā anattha vā.
善友虽未觉知,或已觉知,或非利益。
Vissāsamāpajjimahaṃ acelaṃ , samaṇo ayaṃ sammato bhāvitatto;
我对裸行者生起信赖,「此沙门受尊敬、已修习自我」;
Tassāhamakkhiṃ vivariṃ guyhamatthaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi.
我向他揭示、开显秘密之事,过去之事已逝,我可怜地哭泣。
Tassāhaṃ paramaṃ brahme guyhaṃ, vācañhi maṃ nāsakkhiṃ saṃyametuṃ;
梵天啊,我向他揭示了最高秘密,因为我无法抑制言语;
Tappakkhato hi bhayamāgataṃ mamaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi.
从那方面,恐惧来到我这里,过去之事已逝,我可怜地哭泣。
Yo ve naro suhadaṃ maññamāno, guyhamatthaṃ saṃsati dukkulīne;
凡是认为「善友」之人,将秘密之事传给恶行者;
Dosā bhayā athavā rāgarattā , pallatthito bālo asaṃsayaṃ so.
因嗔恨、恐惧或因贪染,那愚者确实是堕落者。
Tirokkhavāco asataṃ paviṭṭho, yo saṅgatīsu mudīreti vākyaṃ;
进入非善者之中,在集会中说出恶言者,
Āsīviso dummukhotyāhu taṃ naraṃ, ārā ārā saṃyame tādisamhā.
人们称那人为「毒蛇、恶口者」,应远离、远离这样的自制者。
Annaṃ pānaṃ kāsika candanañca, manāpitthiyo mālamucchādanañca;
食物、饮料、迦尸衣、旃檀,可意的女人、花鬘与涂香,
Ohāya gacchāmase sabbakāme, supaṇṇa pāṇūpagatāva tyamhā.
舍弃一切欲后我们将离去,我们如同落入妙翅鸟手中的生命。
Ko nīdha tiṇṇaṃ garahaṃ upeti, asmiṃdha loke pāṇabhū nāgarāja;
在此世间,谁会遭受这三者的责难呢?龙王啊,
Samaṇo supaṇṇo atha vā tvameva, kiṃ kāraṇā paṇḍarakaggahīto.
是沙门、妙翅鸟,还是你自己?为何缘故被白发者所执取?
Samaṇoti me sammatatto ahosi, piyo ca me manasā bhāvitatto;
因为被认为是沙门,我才被认同;因为以心修习,我才被喜爱;
Tassāhamakkhiṃ vivariṃ guyhamatthaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi.
我为他揭开了秘密、隐藏的义理,过去的义理,我可怜地哭泣。
Na catthi satto amaro pathabyā, paññāvidhā natthi na ninditabbā;
地上没有不死的有情,没有不应受责备的慧之分类;
Saccena dhammena dhitiyā damena, alabbhamabyāharatī naro idha.
以真实、以法、以坚固、以调伏,人在此世不能获得而说。
Mātāpitā paramā bandhavānaṃ, nāssa tatiyo anukampakatthi;
母亲与父亲是亲族中最上的,没有第三个怜愍者;
Tesampi guyhaṃ paramaṃ na saṃse, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno.
即使对他们,我也不说最上的秘密,顾虑到咒语的泄露。
Mātāpitā bhaginī bhātaro ca, sahāyā vā yassa honti sapakkhā;
母亲、父亲、姐妹、兄弟,或者朋友,无论谁是他的同伴;
Tesampi guyhaṃ paramaṃ na saṃse, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno.
即使对他们,我也不说最上的秘密,顾虑到咒语的泄露。
Bhariyā ce purisaṃ vajjā, komārī piyabhāṇinī;
如果妻子追随丈夫,年轻的、说可爱语的;
Puttarūpayasūpetā , ñātisaṅghapurakkhatā, tassāpi guyhaṃ paramaṃ na saṃse;
具足子女、财富与荣耀,以亲族众为首,对她的秘密、最上之事也不应说;
Mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno.
恐惧谋议的泄露。
Na guyhamatthaṃ vivareyya, rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ;
不应泄露秘密之事,应守护它如同宝藏;
Na hi pātukato sādhu, guyho attho pajānatā.
因为对于智者,秘密之事被公开确实不善。
Thiyā guyhaṃ na saṃseyya, amittassa ca paṇḍito;
贤智者不应向女人说秘密,也不应向敌人说;
Yo cāmisena saṃhīro, hadayattheno ca yo naro.
以及那些被肉所诱惑的人,以及那些内心贪婪的人。
Guyhamatthaṃ asambuddhaṃ, sambodhayati yo naro;
那个人将未被理解的秘密之事,向人揭示;
Mantabhedabhayā tassa, dāsabhūto titikkhati.
由于恐惧谋议的泄露,他如同奴隶般忍受。
Yāvanto purisassatthaṃ, guyhaṃ jānanti mantinaṃ;
凡是知道人的利益、秘密的谋士有多少,
Tāvanto tassa ubbegā, tasmā guyhaṃ na vissaje.
他的焦虑就有那么多,因此不应泄露秘密。
Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ, rattiṃ giraṃ nātivelaṃ pamuñce;
白天应远离而说秘密,夜晚不应过时发出言语;
Upassutikā hi suṇanti mantaṃ, tasmā manto khippamupeti bhedaṃ.
因为窃听者会听到密谋,因此密谋很快就会遭到破坏。
Yathāpi assa nagaraṃ mahantaṃ, advārakaṃ āyasaṃ bhaddasālaṃ;
犹如有一座大城,无门、铁制、坚固的沙拉木,
Samantakhātāparikhāupetaṃ, evampi me te idha guyhamantā.
四周具备挖掘的护城河,我的这些秘密密谋也是如此。
Ye guyhamantā avikiṇṇavācā, daḷhā sadatthesu narā dujivha ;
那些秘密密谋、不散乱言语、坚固于自己利益的人、难以欺骗的人;
Ārā amittā byavajanti tehi, āsīvisā vā riva sattusaṅghā .
敌人远离他们而逃避,犹如毒蛇群逃避敌对者群。
Hitvā gharaṃ pabbajito acelo, naggo muṇḍo carati ghāsahetu;
舍弃家后出家,无衣者,裸形、剃发,为了食团而行;
Tamhi nu kho vivariṃ guyhamatthaṃ, atthā ca dhammā ca apaggatamhā .
对于他,隐秘之义已开显,义与法已远离。
Kathaṃkaro hoti supaṇṇarāja, kiṃsīlo kena vatena vattaṃ;
金翅鸟王如何作为,以何戒、以何行而行;
Samaṇo caraṃ hitvā mamāyitāni, kathaṃkaro saggamupeti ṭhānaṃ.
沙门行,舍弃我所物,如何作为而到达天界之处。
Hiriyā titikkhāya damenupeto , akkodhano pesuṇiyaṃ pahāya;
具备惭、忍辱、调伏,无嗔,舍弃谗言;
Samaṇo caraṃ hitvā mamāyitāni, evaṃkaro saggamupeti ṭhānaṃ.
沙门行,舍弃我所物,如此作为而到达天界之处。
Mātāva puttaṃ taruṇaṃ tanujjaṃ , samphassatā sabbagattaṃ phareti;
如母亲对幼小、柔弱的儿子,以触摸遍满全身;
Evampi me tvaṃ pāturahu dijinda, mātāva puttaṃ anukampamāno.
如此,请你对我显现,天中之帝,如母亲怜愍儿子。
Handajja tvaṃ muñca vadhā dujivha, tayo hi puttā na hi añño atthi;
「今日请你从束缚中释放两舌者,因为有三个儿子而没有其他;
Antevāsī dinnako atrajo ca, rajjassu puttaññataro me ahosi.
弟子、养子和亲生子,愿我的儿子中的一位成为王。」
Icceva vākyaṃ visajjī supaṇṇo, bhumyaṃ patiṭṭhāya dijo dujivhaṃ;
如此说了这话语,妙翅鸟站在地上释放了两舌者;
Muttajja tvaṃ sabbabhayātivatto, thalūdake hohi mayābhigutto.
「今日你已从一切怖畏中解脱,在陆地和水中你受我保护。」
Ātaṅkinaṃ yathā kusalo bhisakko, pipāsitānaṃ rahadova sīto;
「如善巧的医师对病人,如清凉的湖对口渴者;
Vesmaṃ yathā himasītaṭṭitānaṃ , evampi te saraṇamahaṃ bhavāmi.
如房屋对遭受寒冷折磨者,我也如此成为你的归依处。」
Sandhiṃ katvā amittena, aṇḍajena jalābuja;
「与敌人——卵生者、水生者——和解后,
Vivariya dāṭhaṃ sesi, kuto taṃ bhayamāgataṃ.
张开牙齿而睡,什么怖畏来到你?」
Saṅketheva amittasmiṃ, mittasmimpi na vissase;
即使对敌人也应怀疑,对朋友也不应信赖;
Abhayā bhayamuppannaṃ, api mūlāni kantati.
从无畏中生起怖畏,甚至连根也会被切断。
Kathaṃ nu vissase tyamhi, yenāsi kalaho kato;
如何能信赖那个与我发生争执的人?
Niccayattena ṭhātabbaṃ, so disabbhi na rajjati.
应当以坚定而住,他不喜欢任何方向。
Vissāsaye na ca taṃ vissayeyya, asaṅkito saṅkito ca bhaveyya;
不应信赖他,也不应使他信赖,应当无疑虑而成为有疑虑者;
Tathā tathā viññū parakkameyya, yathā yathā bhāvaṃ paro na jaññā.
智者应当如此如此地努力,使他人不知道自己的状态。
Te devavaṇṇā sukhumālarūpā, ubho samā sujayā puññakhandhā ;
那些具天色、微妙形色的两者,同等善胜、福德之聚;
Upāgamuṃ karampiyaṃ acelaṃ, missībhūtā assavāhāva nāgā.
他们前往那位可爱的裸行者处,混合在一起,如同驾车的良马。
Tato have paṇḍarako acelaṃ, sayamevupāgamma idaṃ avoca;
那时,般达拉咖裸行者自己前来,对他说了这些:
Muttajjahaṃ sabbabhayātivatto, na hi nūna tuyhaṃ manaso piyamhā.
「我已解脱,已超越一切怖畏,我确实不是你心中所喜爱的。」
Piyo hi me āsi supaṇṇarājā, asaṃsayaṃ paṇḍarakena saccaṃ;
「金翅鸟王确实是我所喜爱的,般达拉咖所说的是真实无疑的;」
So rāgarattova akāsimetaṃ, pāpakammaṃ sampajāno na mohā.
「他染于贪欲而做了这件事,正知地做了恶业,并非出于痴。」
Na me piyaṃ appiyaṃ vāpi hoti, sampassato lokamimaṃ parañca;
「对我而言,既无喜爱也无不喜爱,我遍观此世间与彼世间;」
Susaññatānañhi viyañjanena, asaññato lokamimaṃ carāsi.
「你以善调伏者的外相,却不调伏地行于此世间。」
Ariyāvakāsosi anariyovāsi , asaññato saññatasannikāso;
「你像圣者的空处却是非圣者,不调伏却似调伏者;」
Kaṇhābhijātikosi anariyarūpo, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ acāri.
「你是黑暗种姓、非圣者之形,行了许多恶业、恶行。」
Aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi, dubbhī ca pisuṇo casi;
你对无嗔者怀恶意,你是怀恶意者且是离间者;
Etena saccavajjena, muddhā te phalatu sattadhā.
以此真实语,愿你的头裂成七片。
Tasmā hi mittānaṃ na dubbhitabbaṃ, mittadubbhā pāpiyo natthi añño;
因此,不应对朋友怀恶意,没有比对朋友怀恶意者更恶的人;
Āsittasatto nihato pathabyā, indassa vākyena hi saṃvaro hatoti.
依附于剑者被杀倒在地上,因萨咖的言语,自制被破坏。
Paṇḍaranāgarājajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 般达拉龙王本生第八
519. Sambulājātakaṃ (9)
519. 三布喇本生(9)
Kā vedhamānā girikandarāyaṃ, ekā tuvaṃ tiṭṭhasi saṃhitūru ;
在山洞中颤抖的是谁,你独自站立,双腿并拢;
Puṭṭhāsi me pāṇipameyyamajjhe, akkhāhi me nāmañca bandhave ca.
在可手量之水中,你被我问及,请告诉我你的名字和亲属。
Obhāsayaṃ vanaṃ rammaṃ, sīhabyagghanisevitaṃ;
照耀着可爱的森林,狮子与虎所居住之处;
Kā vā tvamasi kalyāṇi, kassa vā tvaṃ sumajjhime;
「你是谁,美丽的女子?你是谁的,腰肢纤细者?」
Abhivādemi taṃ bhadde, dānavāhaṃ namatthu te.
「我礼敬你,贤善者,天人啊,我礼敬你。」
Yo putto kāsirājassa, sotthisenoti taṃ vidū;
「那位咖西王的儿子,人们知道他为索提些那;」
Tassāhaṃ sambulā bhariyā, evaṃ jānāhi dānava;
「我是他的妻子三布喇,天人啊,你应当如此知道;」
Abhivādemi taṃ bhante , sambulāhaṃ namatthu te.
「我礼敬你,尊者,我三布喇礼敬你。」
Vedehaputto bhaddante, vane vasati āturo;
「贤善的尊者,韦德哈的儿子病苦地住在林中;」
Tamahaṃ rogasammattaṃ, ekā ekaṃ upaṭṭhahaṃ .
「我独自一人侍候那位被病苦所折磨者。」
Ahañca vanamuñchāya, madhumaṃsaṃ migābilaṃ ;
「我从林中采集蜂蜜、肉和兽穴;」
Yadā harāmi taṃ bhakkho, tassa nūnajja nādhati .
当我拿取时,那食物今天确实不会消化。
Kiṃ vane rājaputtena, āturena karissasi;
在林中有何用,以病弱的王子;
Sambule pariciṇṇena, ahaṃ bhattā bhavāmi te.
以在战场上久经考验者,我成为你的丈夫。
Sokaṭṭāya durattāya, kiṃ rūpaṃ vijjate mama;
为忧苦所逼、为恶所逼者,我有何容色存在;
Aññaṃ pariyesa bhaddante, abhirūpataraṃ mayā.
尊者,请寻求另一位比我更美丽者。
Ehimaṃ girimāruyha, bhariyā me catussatā;
来吧,登上此山,我有四百位妻子;
Tāsaṃ tvaṃ pavarā hohi, sabbakāmasamiddhinī.
你当成为她们中最胜者,一切欲望圆满者。
Nūna tārakavaṇṇābhe , yaṃ kiñci manasicchasi;
确实,星色容颜者,凡你心中所思之任何事;
Sabbaṃ taṃ pacuraṃ mayhaṃ, ramassvajja mayā saha.
「那一切对我来说都很丰富,今天请与我一起欢乐。
No ce tuvaṃ maheseyyaṃ, sambule kārayissasi;
如果你不愿意与我一起寻求,我将使你成为混合物;
Alaṃ tvaṃ pātarāsāya, paṇhe bhakkhā bhavissasi.
你适合作为早餐,早晨你将成为食物。」
Tañca sattajaṭo luddo, kaḷāro purisādako;
那个有七发髻的猎人,凶残的食人者;
Vane nāthaṃ apassantiṃ, sambulaṃ aggahī bhuje.
在林中看不到保护者的她,他抓住了她的手臂。
Adhipannā pisācena, luddenāmisacakkhunā;
被那个贪肉眼的猎人、亚卡所压制;
Sā ca sattuvasampattā, patimevānusocati.
她落入敌人的控制之下,却只悲伤丈夫。
Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, yaṃ maṃ khādeyya rakkhaso;
「对我来说这并非如此痛苦,即使亚卡吃我;
Yañca me ayyaputtassa, mano hessati aññathā.
若尊贵之子的心意将会不同,
Na santi devā pavasanti nūna, na hi nūna santi idha lokapālā;
诸天不存在,他们确实不住,确实此世间没有守护者;
Sahasā karontānamasaññatānaṃ, na hi nūna santi paṭisedhitāro.
对于突然行事者、无自制者,确实没有阻止者。
Itthīnamesā pavarā yasassinī, santā samā aggirivuggatejā;
这位女子是最胜的、有名声的,寂静的、平等的、如火山般威光的;
Tañce tuvaṃ rakkhasādesi kaññaṃ, muddhā ca hi sattadhā te phaleyya;
若你以罗刹之身接近那位少女,你的头确实将裂成七片;
Mā tvaṃ dahī muñca patibbatāya .
你不要烧毁,放开那位守贞者。
Sā ca assamamāgacchi, pamuttā purisādakā;
她从那些男子中被释放,来到了寺院;
Nīḷaṃ paḷinaṃ sakuṇīva , gatasiṅgaṃva ālayaṃ.
如鸟脱离陷阱与泥沼,如鹿归于住处。
Sā tattha paridevesi, rājaputtī yasassinī;
那位有名声的王女,在那里悲泣;
Sambulā utumattakkhā, vane nāthaṃ apassantī .
桑布喇正值青春年华,在林中不见保护者。
Samaṇe brāhmaṇe vande, sampannacaraṇe ise;
「我礼敬沙门、婆罗门,具足德行的仙人们;
Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā.
不见王子,我皈依你们。」
Vande sīhe ca byagghe ca, ye ca aññe vane migā;
「我礼敬狮子、老虎,以及其他林中的野兽们;
Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā.
不见王子,我皈依你们。」
Tiṇā latāni osadhyo, pabbatāni vanāni ca;
「草、藤蔓、药草,山岳、森林;
Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā.
不见王子,我皈依你们。」
Vande indīvarīsāmaṃ, rattiṃ nakkhattamāliniṃ;
我礼敬青莲花色者,夜晚星鬘庄严者;
Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā.
不见王子,我已归依于你。
Vande bhāgīrathiṃ gaṅgaṃ, savantīnaṃ paṭiggahaṃ;
我礼敬跋祇罗提恒河,诸河流之受者;
Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā.
不见王子,我已归依于你。
Vande ahaṃ pabbatarājaseṭṭhaṃ, himavantaṃ siluccayaṃ;
我礼敬山王中最胜者,雪山,岩石之聚;
Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā.
不见王子,我已归依于你。
Atisāyaṃ vatāgacchi, rājaputti yasassini;
王女,有名声者,你确实已来到极处;
Kena nujja samāgacchi , ko te piyataro mayā.
现在你与谁相会?谁比我更为你所爱?
Idaṃ khohaṃ tadāvocaṃ , gahitā tena sattunā;
我当时这样说:「我被那敌人捉住;
Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, yaṃ maṃ khādeyya rakkhaso;
这对我并非如此痛苦,如同罗刹吞食我;
Yañca me ayyaputtassa, mano hessati aññathā.
而是我对圣子的心,将会变成不同。」
Corīnaṃ bahubuddhīnaṃ, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ;
对于多智的盗贼女们,在她们那里真实极难得;
Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gataṃ.
女人的本性难以了知,如同鱼在水中行。
Tathā maṃ saccaṃ pāletu, pālayissati ce mamaṃ;
愿真实守护我,如果她将守护我;
Yathāhaṃ nābhijānāmi, aññaṃ piyataraṃ tayā;
如同我不知道,有比你更可爱的其他人;
Etena saccavajjena, byādhi te vūpasammatu.
以此真实语,愿你的病痛止息。」
Ye kuñjarā sattasatā uḷārā, rakkhanti rattindivamuyyutāvudhā;
七百头优良的象,日夜持武器守护;
Dhanuggahānañca satāni soḷasa, kathaṃvidhe passasi bhadde sattavo.
以及一千六百名持弓者,贤善者!你如何看待这些勇士?
Alaṅkatāyo padumuttarattacā, virāgitā passati haṃsagaggarā;
她们装饰着,穿着最上等的莲花色衣,无染着,看那些天鹅般的颈项;
Tāsaṃ suṇitvā mitagītavāditaṃ , na dāni me tāta tathā yathā pure.
听闻她们适度的歌唱与演奏,亲爱的!现在对我来说不再像以前那样了。
Suvaṇṇasaṃkaccadharā suviggahā, alaṅkatā mānusiyaccharūpamā;
持金饰者,身体美好,装饰着,如人间天女之容貌;
Senopiyā tāta aninditaṅgiyo, khattiyakaññā paṭilobhayanti naṃ.
亲爱的!军队中那些无可指责肢体的刹帝利女,诱惑着他。
Sace ahaṃ tāta tathā yathā pure, patiṃ tamuñchāya punā vane bhare;
亲爱的!如果我像以前那样,舍弃那位丈夫,再次住在森林中;
Sammānaye maṃ na ca maṃ vimānaye, itopi me tāta tato varaṃ siyā.
他尊敬我而不轻视我,亲爱的!这对我来说比那更好。
Yamannapāne vipulasmi ohite, nārī vimaṭṭhābharaṇā alaṅkatā;
当食物与饮料被大量供给时,女人若被装饰品所迷惑而装扮;
Sabbaṅgupetā patino ca appiyā, abajjha tassā maraṇaṃ tato varaṃ.
具足一切肢体却不为丈夫所喜爱,不如她的死亡更好。
Api ce daliddā kapaṇā anāḷhiyā, kaṭādutīyā patino ca sā piyā;
即使贫穷、困苦、无财富,穿着破布衣,若她为丈夫所喜爱;
Sabbaṅgupetāyapi appiyāya, ayameva seyyā kapaṇāpi yā piyā .
即使对具足一切肢体却不被喜爱的女人,这贫穷但被喜爱的女人才是更好的。
Sudullabhitthī purisassa yā hitā, bhattitthiyā dullabho yo hito ca;
对男人来说,有益的女人极难获得,对女人来说,有益的男人也难获得;
Hitā ca te sīlavatī ca bhariyā, janinda dhammaṃ cara sambulāya.
你有益且具戒的妻子,人中之王啊,为了正自觉者请行法。
Sace tuvaṃ vipule laddhabhoge, issāvatiṇṇā maraṇaṃ upesi;
如果你获得广大的财富,却因嫉妒而走向死亡;
Ahañca te bhadde imā rājakaññā , sabbe te vacanakarā bhavāmāti.
善女啊,我和这些王女们,都将听从你的话语。
Sambulājātakaṃ navamaṃ. · 桑布拉本生第九
520. Gandhatindukajātakaṃ (10)
520. 甘达提杜咖本生(10)
Appamādo amataṃ padaṃ , pamādo maccuno padaṃ;
不放逸是不死之道,放逸是死亡之道;
Appamattā na mīyanti, ye pamattā yathā matā.
不放逸者不死,放逸者如同已死。
Madā pamādo jāyetha, pamādā jāyate khayo;
从醉生放逸,从放逸生衰败;
Khayā padosā jāyanti, mā pamādo bharatūsabha .
从衰败生过失,婆罗多牛王,莫放逸。
Bahū hi khattiyā jīnā, atthaṃ raṭṭhaṃ pamādino;
确实许多刹帝利王因放逸而失去利益与国家;
Athopi gāmino gāmā, anagārā agārino.
村民失去村落,在家者失去家。
Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana;
放逸的刹帝利,在国中增长国家;
Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.
一切财富都会消失,大王,这被称为你的灾祸。
Nesa dhammo mahārāja, ativelaṃ pamajjasi;
这不是法,大王,你过度放逸了;
Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ, corā viddhaṃsayanti naṃ.
繁荣兴盛的国土,盗贼们正在破坏它。
Na te puttā bhavissanti, na hiraññaṃ na dhāniyaṃ ;
你将不会有儿子们,不会有金银,也不会有谷物;
Raṭṭhe viluppamānamhi, sabbabhogehi jiyyasi.
当国家被掠夺时,你将失去一切财富。
Sabbabhogā parijiṇṇaṃ, rājānaṃ vāpi khattiyaṃ ;
一切财富都已衰败,大王或者刹帝利;
Ñātimittā suhajjā ca, na taṃ maññanti māniyaṃ .
亲戚、朋友和善友们,都不认为那是值得尊敬的。
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
象兵、军队中的精锐、车兵、步兵;
Tamevamupajīvantā, na taṃ maññanti māniyaṃ.
如此依靠他而生活者,不认为他值得尊敬。
Asaṃvihitakammantaṃ, bālaṃ dummantimantinaṃ;
业务未善安排者,愚痴、恶慧的思考者;
Sirī jahati dummedhaṃ, jiṇṇaṃva urago tacaṃ.
吉祥舍弃劣慧者,如蛇舍弃老旧的皮。
Susaṃvihitakammantaṃ , kāluṭṭhāyiṃ atanditaṃ;
业务善安排者,适时起身、不懈怠者;
Sabbe bhogābhivaḍḍhanti, gāvo sausabhāmiva.
一切财富增长,如母牛有良好的公牛。
Upassutiṃ mahārāja, raṭṭhe janapade cara;
大王,在国土、乡村中行走,亲近(民众);
Tattha disvā ca sutvā ca, tato taṃ paṭipajjasi.
在那里见到和听到之后,你应实行那(善法)。
Evaṃ vedetu pañcālo, saṅgāme saramappito ;
如此,般遮罗应知,在战场上被箭射中;
Yathāhamajja vedemi, kaṇṭakena samappito.
如我今日所感受的,被刺所刺穿。
Jiṇṇo dubbalacakkhūsi, na rūpaṃ sādhu passasi;
你已老迈、眼力衰弱,不能善见色法;
Kiṃ tattha brahmadattassa, yaṃ taṃ maggeyya kaṇṭako .
对于梵授王来说,那根应被寻找的刺有何意义呢?
Bahvettha brahmadattassa, sohaṃ maggasmi brāhmaṇa;
对于梵授王来说,这里有很多,婆罗门啊,我在寻找;
Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā.
国土无保护,被非法之力所害。
Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā;
夜间盗贼吞食,白天官吏吞食;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano.
在邪王的国家中,有很多非法之人。
Etādise bhaye jāte , bhayaṭṭā tāta māṇavā;
当这样的怖畏生起时,亲爱的学童啊,因怖畏而恐惧;
Nillenakāni kubbanti, vane āhatva kaṇṭakaṃ.
他们在林中砍伐荆棘,制作蓝色之物。
Kadāssu nāmayaṃ rājā, brahmadatto marissati;
何时这位国王,果德玛将死去;
Yassa raṭṭhamhi jiyyanti, appatikā kumārikā.
在其国中,无保护者的少女们衰老。
Dubbhāsitañhi te jammi, anatthapadakovide;
女婿啊,你说了恶语,不善巧于义理之语;
Kuhiṃ rājā kumārīnaṃ, bhattāraṃ pariyesati.
国王何处为少女们,寻求丈夫。
Na me dubbhāsitaṃ brahme, kovidatthapadā ahaṃ;
梵天啊,我未说恶语,我善巧于义理;
Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā.
国土无保护,被非法之力所害。
Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā;
夜间盗贼吞食,白天官吏吞食;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano;
在国中,库答王的,许多不如法之人;
Dujjīve dubbhare dāre, kuto bhattā kumāriyo.
难以生活、难以养活妻子,何况丈夫与少女们。
Evaṃ sayatu pañcālo, saṅgāme sattiyā hato;
愿般遮罗如此躺卧,在战斗中被矛所杀;
Yathāyaṃ kapaṇo seti, hato phālena sāliyo.
如同这可怜者躺卧,沙利亚被犁所杀。
Adhammena tuvaṃ jamma, brahmadattassa kujjhasi;
你以非法出生,对梵授王发怒;
Yo tvaṃ sapasi rājānaṃ, aparajjhitvāna attano .
你诅咒国王,自己却无过失。
Dhammena brahmadattassa, ahaṃ kujjhāmi brāhmaṇa;
婆罗门,我以法对梵授王发怒;
Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā.
国土未受保护,被非法之力所害。
Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā;
夜间盗贼吃,白天蚊虻吃;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano.
在邪恶国王的国家里,有许多非法之人。
Sā nūna puna re pakkā, vikāle bhattamāhari;
她确实又煮熟了,在非时送来食物;
Bhattahāriṃ apekkhanto, hato phālena sāliyo.
期待送食者,稻谷被犁头所毁。
Evaṃ haññatu pañcālo, saṅgāme asinā hato ;
愿班加喇如此被杀,在战场上被刀剑所杀;
Yathāhamajja pahato, khīrañca me pavaṭṭitaṃ.
如同我今天被击打,我的乳汁流出。
Yaṃ pasu khīraṃ chaḍḍeti, pasupālaṃ vihiṃsati ;
当牲畜抛弃乳汁时,伤害了牧牛人;
Kiṃ tattha brahmadattassa, yaṃ no garahate bhavaṃ.
梵授在那里有何关系,为何尊者责备我们。
Gārayho brahme pañcālo, brahmadattassa rājino;
梵天!般遮罗应受责备,梵授王的
Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā.
诸国土不受保护,被非法力所害。
Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā;
夜间盗贼啃食,白天饥饿者啃食;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano.
在伪王的国土中,有许多非法之人。
Caṇḍā aṭanakā gāvī, yaṃ pure na duhāmase;
凶暴、不驯的母牛,我们以前不挤奶;
Taṃ dāni ajja dohāma, khīrakāmehupaddutā.
现在今日我们挤奶,被欲求乳者所逼迫。
Evaṃ kandatu pañcālo, viputto vippasukkhatu;
如此般遮罗哭泣吧,被驱逐、完全干枯吧;
Yathāyaṃ kapaṇā gāvī, viputtā paridhāvati.
如同这可怜的母牛,被驱逐而到处奔走。
Yaṃ pasu pasupālassa, sambhameyya raveyya vā;
无论牲畜对牧牛者做出冲撞或吼叫,
Ko nīdha aparādhatthi, brahmadattassa rājino.
在此有何过失,梵与王果德玛?
Aparādho mahābrahme, brahmadattassa rājino;
大梵天,梵与王果德玛有过失;
Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā.
国土未受保护,被非法之力所害。
Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā;
夜间盗贼啃食,白天鸟雀啃食;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano;
在虚伪王的国家,有许多非法之人;
Kathaṃ no asikosatthā, khīrapā haññate pajā.
如何我们持剑鞘者、饮乳者的人民被杀害。
Evaṃ khajjatu pañcālo, hato yuddhe saputtako;
愿般遮罗如此被啃食,在战争中与儿子一起被杀;
Yathāhamajja khajjāmi, gāmikehi araññajo.
「如今日我被村民所食,森林所生者。」
Na sabbabhūtesu vidhenti rakkhaṃ, rājāno maṇḍūka manussaloke;
「诸王在人间世界不对一切众生施设保护,摩楼咖们;」
Nettāvatā rājā adhammacārī, yaṃ tādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkā.
「若王是行非法者,不仅如此,乌鸦们会给予如此者生命。」
Adhammarūpo vata brahmacārī, anuppiyaṃ bhāsasi khattiyassa;
「非法之相的梵行者啊,你对刹帝利说不喜之语;」
Viluppamānāya puthuppajāya, pūjesi rājaṃ paramappamādaṃ .
「对被灭尽的众生,你礼敬王为最大的放逸。」
Sace imaṃ brahme surajjakaṃ siyā, phītaṃ raṭṭhaṃ muditaṃ vippasannaṃ;
「若此国有善王,繁荣的国土,喜悦、清净;」
Bhutvā baliṃ aggapiṇḍañca kākā, na mādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkāti.
「乌鸦们食用供物与最上食团后,不会给予如我者生命。」
Gandhatindukajātakaṃ dasamaṃ. · 甘德提度咖本生第十
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Kiṃchanda kumbha jayaddisa chaddanta, atha paṇḍitasambhava sirakapi;
什么是欲、库巴、佳亚地沙、查丹他,以及班地他桑巴瓦、西拉咖比;
Dakarakkhasa paṇḍaranāgavaro, atha sambula tindukadevasutoti.
达咖拉卡沙、班达拉那伽瓦拉,以及桑布喇、丁杜咖天子。
Tiṃsanipātaṃ niṭṭhitaṃ. · 三十集完
Jātakapāḷiyā paṭhamo bhāgo niṭṭhito. · 本生部第一分完