14. Pakiṇṇakanipāto14. 杂集
14. Pakiṇṇakanipāto14. 杂集
484. Sālikedārajātakaṃ (1)
484. 沙利克达拉本生(1)
Sampannaṃ sālikedāraṃ, suvā bhuñjanti kosiya;
鹦鹉们成群地享用成熟的沙利克达拉稻田;
Paṭivedemi te brahme, na ne vāretumussahe.
婆罗门,我告诉你,我无法阻止它们。
Eko ca tattha sakuṇo, yo nesaṃ sabbasundaro;
其中有一只鸟,是它们当中最美丽的;
Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchati.
随意享用稻谷后,用嘴叼着离去。
Oḍḍentu vāḷapāsāni, yathā vajjhetha so dijo;
应当张设罗网陷阱,以便捕捉那只鸟;
Jīvañca naṃ gahetvāna, ānayehi mamantike.
活捉它后,带到我面前来。
Ete bhutvā pivitvā ca , pakkamanti vihaṅgamā;
这些飞鸟在吃喝之后,便飞走了;
Eko baddhosmi pāsena, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā.
「我独自被罗网所缚,我造了什么恶业?」
Udaraṃ nūna aññesaṃ, suva accodaraṃ tava;
「其他人的腹部确实(小),但你的腹部今天过大;」
Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchasi.
「随意吃了稻谷后,你用嘴叼着离去。」
Koṭṭhaṃ nu tattha pūresi, suva veraṃ nu te mayā;
「你是否在那里填满了仓库?鹦鹉啊,你对我有怨恨吗?」
Puṭṭho me samma akkhāhi, kuhiṃ sāliṃ nidāhasi .
「被问到时,请如实告诉我,你把稻谷藏在哪里?」
Na me veraṃ tayā saddhiṃ, koṭṭho mayhaṃ na vijjati;
「我对你没有怨恨,我没有仓库;」
Iṇaṃ muñcāmiṇaṃ dammi, sampatto koṭasimbaliṃ;
「我偿还债务,我给予债务,到达了木棉树;」
Nidhimpi tattha nidahāmi, evaṃ jānāhi kosiya.
「我也在那里藏宝藏,猫头鹰啊,你应当如此知道。」
Kīdisaṃ te iṇadānaṃ, iṇamokkho ca kīdiso;
你的负债是什么样的,债务的解脱又是什么样的;
Nidhinidhānamakkhāhi , atha pāsā pamokkhasi.
请告诉我宝藏的储藏,然后你将从罗网中解脱。
Ajātapakkhā taruṇā, puttakā mayha kosiya;
我的幼小的鸮鸟子,羽翼未生;
Te maṃ bhatā bharissanti, tasmā tesaṃ iṇaṃ dade.
他们将由我养育,因此我给他们负债。
Mātā pitā ca me vuddhā, jiṇṇakā gatayobbanā;
我的母亲和父亲已老,衰老,青春已逝;
Tesaṃ tuṇḍena hātūna, muñce pubbakataṃ iṇaṃ.
以口喂养他们,偿还过去所作的债。
Aññepi tattha sakuṇā, khīṇapakkhā sudubbalā;
还有其他在那里的鸟,羽翼已尽,极其虚弱;
Tesaṃ puññatthiko dammi, taṃ nidhiṃ āhu paṇḍitā.
我为了福德而施予他们,智者称那为宝藏。
Īdisaṃ me iṇadānaṃ, iṇamokkho ca īdiso;
这是我的负债,这是我的债务解脱;
Nidhinidhānamakkhāmi , evaṃ jānāhi kosiya.
我宣说宝藏的安置,憍尸迦,你应如此了知。
Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko;
这只鸟确实是善良的,是天人,是最具法性的;
Ekaccesu manussesu, ayaṃ dhammo na vijjati.
在某些人中,这种法不存在。
Bhuñja sāliṃ yathākāmaṃ, saha sabbehi ñātibhi;
随意享用稻米,与所有亲族一起;
Punāpi suva passemu, piyaṃ me tava dassanaṃ.
明天我们再见,你的会面对我是可爱的。
Bhuttañca pītañca tavassamamhi , rattiñca no kosiya te sakāse;
憍尸迦,我们在你处吃了、喝了,在你处过夜;
Nikkhittadaṇḍesu dadāhi dānaṃ, jiṇṇe ca mātāpitaro bharassu.
对已舍弃刀杖者施予布施,应赡养年老的父母。
Lakkhī vata me udapādi ajja, yo addasāsiṃ pavaraṃ dijānaṃ;
今天我的吉祥确实生起了，因为我见到了最胜的两足尊；
Suvassa sutvāna subhāsitāni, kāhāmi puññāni anappakāni.
听闻了他的善说之后，我将作不少的福德。
So kosiyo attamano udaggo, annañca pānañcabhisaṅkharitvā ;
那位国萨拉人心意欢喜、兴奋，准备了食物和饮料；
Annena pānena pasannacitto, santappayi samaṇabrāhmaṇe cāti.
以清净心用食物和饮料供养沙门婆罗门们。
Sālikedārajātakaṃ paṭhamaṃ. · 沙利盖达拉本生第一
485. Candakinnarījātakaṃ (2)
485. 月亮紧那罗本生(2)
Upanīyatidaṃ maññe, cande lohitamaddane;
我想这将被带到月亮，在血红的月亮中；
Ajja jahāmi jīvitaṃ, pāṇā me cande nirujjhanti.
今天我将舍弃生命，我的生命在月亮中灭尽。
Osīdi me dukkhaṃ hadayaṃ, me ḍayhate nitammāmi;
我的苦已沉淀，我的心在燃烧，我在煎熬；
Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi.
你的旃地悲伤着,不是因为其他的悲伤。
Tiṇamiva vanamiva milāyāmi , nadī aparipuṇṇāva sussāmi;
我如草、如林般枯萎,我如未满的河流般干涸;
Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi.
你的旃地悲伤着,不是因为其他的悲伤。
Vassamiva sare pāde , imāni assūni vattare mayhaṃ;
如雨季落入池中,我的这些泪水流下;
Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi.
你的旃地悲伤着,不是因为其他的悲伤。
Pāpo khosi rājaputta, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā;
你是恶的,王子,你以恶女夺走我所爱的丈夫;
Vijjhasi vanamūlasmiṃ, soyaṃ viddho chamā seti.
你在林根处射杀他,他被射中倒卧在地。
Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava mātā;
愿王子你的母亲解除我这心中的悲伤;
Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya.
当我看着那亚卡时，我心中的忧愁。
Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā;
王子，愿你的妻子解除我这心中的忧愁；
Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya.
当我看着那亚卡时，我心中的忧愁。
Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava mātā;
王子，愿你的母亲不要见到儿子，不要见到丈夫；
Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi .
因为那杀害亚卡者，实为我的欲望所致，虽然他并无过失。
Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava jāyā;
王子，愿你的妻子不要见到儿子，不要见到丈夫；
Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi.
因为那杀害亚卡者，实为我的欲望所致，虽然他并无过失。
Mā tvaṃ cande rodi, mā soci vanatimiramattakkhi;
你不要为月亮哭泣，不要悲伤，森林黑暗之眼；
Mama tvaṃ hehisi bhariyā, rājakule pūjitā nārībhi .
你是我的妻子,在王族中受尊敬的女人。
Api nūnahaṃ marissaṃ, nāhaṃ rājaputta tava hessaṃ;
我宁可死去,王子啊,我不会是你的;
Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi.
因为你为了我的欲望,杀害了无辜的紧那罗。
Api bhīruke api jīvitukāmike, kimpurisi gaccha himavantaṃ;
紧那罗啊,即使胆怯,即使想要活命,你去喜马拉雅山吧;
Tālīsatagarabhojanā, aññe taṃ migā ramissanti.
以多罗叶、沉香为食,其他的鹿将与你嬉戏。
Te pabbatā tā ca kandarā, tā ca giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti ;
那些山峰、那些山洞、那些山窟依然存在;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里见不到你,紧那罗啊,我将如何生活。
Te paṇṇasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā;
那些以树叶覆盖的可爱之处,被野兽所游行;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ .
在那里看不到你，人夫啊，我如何耕作？
Te pupphasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā;
那些以花覆盖的可爱之处，被野兽所游行；
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里看不到你，人夫啊，我如何耕作？
Acchā savanti girivana nadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo;
清澈的山林河流流淌着，水流中遍布花朵；
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里看不到你，人夫啊，我如何耕作？
Nīlāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni ;
喜马拉雅山的青色山峰，值得观看；
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里看不到你，人夫啊，我如何耕作？
Pītāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
喜马拉雅山的黄色山峰，值得观看；
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里不见他,人夫啊,我如何能耕作。
Tambāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
铜色的雪山山峰,值得观看;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里不见他,人夫啊,我如何能耕作。
Tuṅgāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
高耸的雪山山峰,值得观看;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里不见他,人夫啊,我如何能耕作。
Setāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
白色的雪山山峰,值得观看;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里不见他,人夫啊,我如何能耕作。
Citrāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni;
杂色的雪山山峰,值得观看;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里未见到他,我该如何向金翅鸟人诉说。
Yakkhagaṇasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne;
在亚卡众所须跋、药草所覆盖的香醉山;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里未见到他,我该如何向金翅鸟人诉说。
Kimpurisasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne;
在金翅鸟人所须跋、药草所覆盖的香醉山;
Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ.
在那里未见到他,我该如何向金翅鸟人诉说。
Vande te ayirabrahme , yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā;
我礼敬你,阿伊拉梵天,你以甘露灌顶我所期望的丈夫;
Amatena abhisiñci, samāgatāsmi piyatamena.
我已与最亲爱者相会。
Vicarāma dāni girivana nadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo;
现在让我们游行于山林河流,花朵遍洒的溪流;
Nānādumavasanāyo , piyaṃvadā aññamaññassāti.
住于种种树林，彼此互相说可爱语。
Candakinnarījātakaṃ dutiyaṃ. · 禅德紧那莉本生第二
486. Mahāukkusajātakaṃ (3)
486. 大猫头鹰本生（3）
Ukkā cilācā bandhanti dīpe , pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti;
猫头鹰们在岛上绑缚旗帜，众人希望吃我；
Mittaṃ sahāyañca vadehi senaka, ācikkha ñātibyasanaṃ dijānaṃ.
请说出朋友与同伴，些那咖，告知亲族的灾难给鸟王。
Dijo dijānaṃ pavarosi pakkhima , ukkusarāja saraṇaṃ taṃ upema ;
鸟王是鸟中最胜者，猫头鹰王，我们归依那个庇护所；
Pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti, luddā cilācā bhava me sukhāya.
众人希望吃我，凶残的猫头鹰们，请为我的安乐。
Mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā, kāle akāle sukhamesamānā ;
贤者们在适时与非时寻求安乐时，结交朋友与同伴；
Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ.
些那咖，我为你做这件事，因为圣者为圣者做应做之事。
Yaṃ hoti kiccaṃ anukampakena, ariyassa ariyena kataṃ tayīdaṃ ;
凡是有悲悯者应做的事,圣者的圣者已为你做了;
Attānurakkhī bhava mā adayhi , lacchāma putte tayi jīvamāne.
你应守护自己,不要放逸,愿我们在你活着时得到儿子。
Taveva rakkhāvaraṇaṃ karonto, sarīrabhedāpi na santasāmi;
为你做守护与保护,即使身坏我也不恐惧;
Karonti heke sakhīnaṃ sakhāro, pāṇaṃ cajantā satamesa dhammo.
有些人为朋友做朋友之事,舍弃生命,这是百倍之法。
Sudukkaraṃ kammamakāsi , aṇḍajāyaṃ vihaṅgamo;
这卵生的飞禽做了极难做之业;
Atthāya kuraro putte, aḍḍharatte anāgate.
鹰为了儿子的利益,在未来的半夜。
Cutāpi heke khalitā sakammunā, mittānukampāya patiṭṭhahanti;
有些人虽已死去、因自己的业而堕落,但为了朋友的悲悯而站立;
Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, atthaṃ caretho mama vāricara .
我的儿子们,我已到达去处,水行者啊,请为我做利益。
Dhanena dhaññena ca attanā ca, mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā;
贤者们以财富、谷物及自己，结交朋友与同伴；
Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ.
些那咖，我为你做这件事，因为圣者为圣者做应做之事。
Appossukko tāta tuvaṃ nisīda, putto pitu carati atthacariyaṃ;
亲爱的，你无忧地坐着，儿子为父亲行利益之行；
Ahaṃ carissāmi tavetamatthaṃ, senassa putte paritāyamāno.
我将为你做这件事，怜悯些那的儿子们。
Addhā hi tāta satamesa dhammo, putto pitu yaṃ care atthacariyaṃ;
亲爱的，这确实是百倍之法：儿子为父亲行利益之行；
Appeva maṃ disvāna pavaḍḍhakāyaṃ, senassa puttā na viheṭhayeyyuṃ.
或许些那的儿子们见到我身体增长，就不会伤害我。
Pasū manussā migavīraseṭṭha , bhayaṭṭitā seṭṭhamupabbajanti;
畜生、人类、兽中雄狮之最胜者，因恐怖而出家依止最胜者；
Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, tvaṃ nosi rājā bhava me sukhāya.
我的儿子们在这里，我已到达归宿，你不是国王，愿你为我的安乐。
Karomi te senaka etamatthaṃ, āyāmi te taṃ disataṃ vadhāya;
些那咖,我为你做这件事,我来到你这里,为了杀死那些敌人;
Kathañhi viññū pahu sampajāno, na vāyame attajanassa guttiyā.
有智慧者、有能力者、正知者,怎能不努力保护自己的亲人呢?
Mittañca kayirātha suhadayañca , ayirañca kayirātha sukhāgamāya;
应当结交朋友和善心者,应当结交为了获得快乐;
Nivatthakocova sarebhihantvā, modāma puttehi samaṅgibhūtā.
如同穿着铠甲用箭射杀敌人,我们与儿子们团聚而欢喜。
Sakamittassa kammena, sahāyassāpalāyino;
由于自己朋友的业,由于同伴的不逃离;
Kūjantamupakūjanti , lomasā hadayaṅgamaṃ.
他们对着哀号者回应哀号,毛发竖立,令人心动。
Mittaṃ sahāyaṃ adhigamma paṇḍito, so bhuñjatī putta pasuṃ dhanaṃ vā;
贤智者获得朋友、同伴后,他享用儿子、牲畜或财富;
Ahañca puttā ca patī ca mayhaṃ, mittānukampāya samaṅgibhūtā.
我和我的儿子们和丈夫,由于朋友的悲悯而团聚。
Rājavatā sūravatā ca attho, sampannasakhissa bhavanti hete;
拥有王族与勇士是有益的,这些属于具足朋友者;
So mittavā yasavā uggatatto, asmiṃdhaloke modati kāmakāmī.
他具朋友、具名声、已升起,在此世间,欲求诸欲者欢喜。
Karaṇīyāni mittāni, daliddenāpi senaka;
应作的是诸朋友,即使对贫穷者,塞那咖;
Passa mittānukampāya, samaggamhā sañātake .
看!因朋友的悲悯,亲族和合。
Sūrena balavantena, yo mitte kurute dijo;
以勇敢、有力量,谁使朋友们光辉;
Evaṃ so sukhito hoti, yathāhaṃ tvañca senakāti.
如此他是快乐的,如我与你,塞那咖。
Mahāukkusajātakaṃ tatiyaṃ. · 大伍咖萨本生第三
487. Uddālakajātakaṃ (4)
487. 伍达喇咖本生(4)
Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, dummakkharūpā ye mantaṃ jappanti ;
穿粗鹿皮、结发、泥齿,恶劣外貌者,他们念诵真言;
Kaccinnu te mānusake payoge, idaṃ vidū parimuttā apāyā.
「大王,你是否知道这些人间的努力,已从恶趣解脱?」
Pāpāni kammāni karetha rāja, bahussuto ce na careyya dhammaṃ;
「大王,即使多闻,若不行法,则造作诸恶业;」
Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā.
「即使通晓千吠陀,若未达行,也不能依此从苦解脱。」
Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā;
「即使通晓千吠陀,若未达行,也不能依此从苦解脱;」
Maññāmi vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ.
「我认为诸吠陀无果,唯有具足自制的行才是真实。」
Na heva vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ;
「诸吠陀并非无果,具足自制的行确实是真实;」
Kittiñhi pappoti adhicca vede, santiṃ puṇāti caraṇena danto.
「因为通达诸吠陀而获得名声,调伏者以行净化而得寂静。」
Bhaccā mātā pitā bandhū, yena jāto sayeva so;
「母亲、父亲、亲族都应被尊敬,因为他由此而生;」
Uddālako ahaṃ bhoto , sottiyākulavaṃsako .
尊者,我是伍达喇咖,出身于索提亚族。
Kathaṃ bho brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī;
尊者,如何成为婆罗门?如何成为完全者?
Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccati.
如何般涅槃?住于法者被称为什么?
Niraṃkatvā aggimādāya brāhmaṇo, āpo siñcaṃ yajaṃ usseti yūpaṃ;
婆罗门取火后,洒水、祭祀、竖立祭柱;
Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu.
如此作的婆罗门成为安稳者,他们以此使住于法者满足。
Na suddhi secanenatthi, nāpi kevalī brāhmaṇo;
非以洒水而有清净,婆罗门也非完全者;
Na khantī nāpi soraccaṃ, nāpi so parinibbuto.
非以忍耐也非以柔和,他也非般涅槃者。
Kathaṃ so brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī;
如何他成为婆罗门?如何成为完全者?
Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccati.
如何是般涅槃?住于法者如何称说?
Akhettabandhū amamo nirāso, nillobhapāpo bhavalobhakhīṇo;
无田地束缚、无我慢、无希求,贪欲之恶已尽、有贪已尽;
Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu.
如此作的婆罗门成为安稳者,他们称住于法者为无我慢者。
Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā;
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗、补羯娑,
Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā;
一切皆柔顺、调伏,一切皆般涅槃,
Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, atthi seyyotha pāpiyo.
对一切已清凉者,有更胜或更劣吗?
Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā;
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗、补羯娑,
Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā;
一切皆柔顺、调伏,一切皆般涅槃,
Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo.
对一切已清凉者，没有更好或更坏。
Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā;
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗、补羯娑；
Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā.
一切都柔顺调伏，一切都已般涅槃。
Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo;
对一切已清凉者，没有更好或更坏；
Panatthaṃ carasi brahmaññaṃ, sottiyākulavaṃsataṃ.
你为了他人的利益而行梵行，为了刹帝利家族的传承。
Nānārattehi vatthehi, vimānaṃ bhavati chāditaṃ;
宫殿被各种颜色的衣服所覆盖；
Na tesaṃ chāyā vatthānaṃ, so rāgo anupajjatha.
那些衣服的颜色不会染着它，那贪欲不会生起。
Evameva manussesu, yadā sujjhanti māṇavā;
同样地，在人类中，当学童们清净时；
Te sajātiṃ pamuñcanti , dhammamaññāya subbatāti.
他们了知法后，舍断同类，具善戒。
Uddālakajātakaṃ catutthaṃ. · 伍达拉咖本生第四
488. Bhisajātakaṃ (5)
488. 医药本生(5)
Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, bhariyañca so idha labhataṃ manāpaṃ;
马、牛、银、金，以及在此处所获得的可意妻子；
Puttehi dārehi samaṅgi hotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
愿他与儿子、妻子一起，婆罗门，你曾是医药。
Mālañca so kāsikacandanañca, dhāretu puttassa bahū bhavantu;
愿他佩戴花鬘与咖西咖檀香，愿儿子众多；
Kāmesu tibbaṃ kurutaṃ apekkhaṃ, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
对诸欲作强烈的期望，婆罗门，你曾是医药。
Pahūtadhañño kasimā yasassī, putte gihī dhanimā sabbakāme;
谷物丰富的耕作者，有名声，在家者有儿子，富有，一切欲望；
Vayaṃ apassaṃ gharamāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
我们看见他住在家中，婆罗门，你曾是医药。
So khattiyo hotu pasayhakārī, rājābhirājā balavā yasassī;
愿他成为刹帝利，行使强力者，王中之王，有力者，有名声者；
Sa cāturantaṃ mahimāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
愿他统治四方大地，婆罗门啊，愿你所害怕的成为他。
So brāhmaṇo hotu avītarāgo, muhuttanakkhattapathesu yutto;
愿他成为婆罗门，未离贪者，精通时刻星宿之道者；
Pūjetu naṃ raṭṭhapatī yasassī, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
愿有名声的国主礼敬他，婆罗门啊，愿你所害怕的成为他。
Ajjhāyakaṃ sabbasamantavedaṃ , tapassīnaṃ maññatu sabbaloko;
愿一切世间认为他是诵习者、通晓一切吠陀者、苦行者；
Pūjentu naṃ jānapadā samecca, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
愿诸国人共同礼敬他，婆罗门啊，愿你所害怕的成为他。
Catussadaṃ gāmavaraṃ samiddhaṃ, dinnañhi so bhuñjatu vāsavena;
愿他享用由瓦沙瓦所给予的繁荣的四方村庄；
Avītarāgo maraṇaṃ upetu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
愿他未离贪而遭遇死亡，婆罗门啊，愿你所害怕的成为他。
So gāmaṇī hotu sahāyamajjhe, naccehi gītehi pamodamāno;
让他成为村长,在同伴中间,以舞蹈与歌唱而欢喜;
So rājato byasana mālattha kiñci, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
让他从国王那里获得某些灾难,婆罗门啊,那曾是你的恐怖。
Yaṃ ekarājā pathaviṃ vijetvā, itthīsahassāna ṭhapetu aggaṃ;
征服大地的独一国王,建立千名女子的首位;
Sīmantinīnaṃ pavarā bhavātu, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi.
让她成为王后们中的最胜者,婆罗门啊,那曾是你的恐怖。
Isīnañhi sā sabbasamāgatānaṃ, bhuñjeyya sāduṃ avikampamānā;
对于那些聚集一切的仙人们,她应不动摇地享用美味;
Carātu lābhena vikatthamānā, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi.
让她以利得而夸耀地行走,婆罗门啊,那曾是你的恐怖。
Āvāsiko hotu mahāvihāre, navakammiko hotu gajaṅgalāyaṃ ;
让他成为大寺的住者,成为嘎姜嘎喇的新建者;
Ālokasandhiṃ divasaṃ karotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
让他日日制造光明之孔,婆罗门啊,那曾是你的恐怖。
So bajjhatū pāsasatehi chabbhi , rammā vanā niyyatu rājadhāniṃ ;
愿他被六百条绳索捆绑，从可爱的森林被带到王都；
Tuttehi so haññatu pācanehi, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
愿他被满意的烹煮物所杀，婆罗门啊，那个曾经可怕的人。
Alakkamālī tipukaṇṇaviddho, laṭṭhīhato sappamukhaṃ upetu;
额上有标记、耳朵被穿孔，被棍棒击打，愿他面对蛇口；
Sakacchabandho visikhaṃ carātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
愿他被绑住大腿，拖着箭而行，婆罗门啊，那个曾经可怕的人。
Yo ve anaṭṭhaṃva naṭṭhanti cāha, kāmeva so labhataṃ bhuñjatañca ;
凡是说「无利益」为「有利益」者，愿他随意获得、享用；
Agāramajjhe maraṇaṃ upetu, yo vā bhonto saṅkati kañcideva .
愿他在家中遭遇死亡，或者诸位尊者，无论谁怀疑任何事。
Yadesamānā vicaranti loke, iṭṭhañca kantañca bahūnametaṃ;
凡是在世间寻求而游行的，这对许多人来说是可爱的、可意的；
Piyaṃ manuññaṃ cidha jīvaloke, kasmā isayo nappasaṃsanti kāme.
在此生命世间是可爱的、令人愉悦的，为何诸仙人不赞叹诸欲？
Kāmesu ve haññare bajjhare ca, kāmesu dukkhañca bhayañca jātaṃ;
诸欲实为杀戮者、束缚者,苦与怖畏生于诸欲;
Kāmesu bhūtādhipatī pamattā, pāpāni kammāni karonti mohā.
诸有情以欲为主而放逸,因痴而造作诸恶业。
Te pāpadhammā pasavetva pāpaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti;
彼等恶法者行恶法,身坏后堕入地狱;
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā isayo nappasaṃsanti kāme.
见诸欲功德中的过患,因此诸仙人不赞叹诸欲。
Vīmaṃsamāno isino bhisāni, tīre gahetvāna thale nidhesiṃ;
仙人审察后,在岸边取了莲藕,置于陆地;
Suddhā apāpā isayo vasanti, etāni te brahmacārī bhisāni.
清净无恶的诸仙人住于此,这些是你的梵行莲藕。
Na te naṭā no pana kīḷaneyyā, na bandhavā no pana te sahāyā;
他们非舞者,亦非可戏者,非亲族,亦非你的同伴;
Kismiṃ vupatthambha sahassanetta, isīhi tvaṃ kīḷasi devarāja.
千眼者啊,你依靠什么与诸仙人戏耍,天王?
Ācariyo mesi pitā ca mayhaṃ, esā patiṭṭhā khalitassa brahme;
他是我的导师和父亲，梵天啊，这是跌倒者的依靠；
Ekāparādhaṃ khama bhūripañña, na paṇḍitā kodhabalā bhavanti.
大慧者啊，请宽恕一次过失，智者不会成为忿怒之力所制。
Suvāsitaṃ isinaṃ ekarattaṃ, yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiddasāma;
我们看见了仙人们善住的一夜，那是我们向众生主所显示的住处；
Sabbeva bhonto sumanā bhavantu, yaṃ brāhmaṇo paccupādī bhisāni.
愿诸位尊者都成为善意者，因为婆罗门已供养了药物。
Ahañca sāriputto ca, moggallāno ca kassapo;
我和沙利子、摩嘎喇那和咖沙巴；
Anuruddho puṇṇo ānando, tadāsuṃ satta bhātaro.
阿奴卢度、本那、阿难陀，当时是七位兄弟。
Bhaginī uppalavaṇṇā ca, dāsī khujjuttarā tadā;
姊妹是乌巴喇瓦那，当时的婢女是库久答拉；
Citto gahapati dāso, yakkho sātāgiro tadā.
近事男是吉答，当时的奴仆是亚卡沙答其罗。
Pālileyyo tadā nāgo, madhudo seṭṭhavānaro;
巴利雷亚是当时的龙,马度是最上的猿猴;
Kāḷudāyī tadā sakko, evaṃ dhāretha jātakanti.
咖喇伍达义是当时的萨咖,你们应如此忆持本生。
Bhisajātakaṃ pañcamaṃ. · 毕萨本生第五
489. Surucijātakaṃ (6)
489. 苏鲁吉本生(6)
Mahesī surucino bhariyā, ānītā paṭhamaṃ ahaṃ;
大王苏鲁吉的妻子,我是最初被迎娶的;
Dasa vassasahassāni, yaṃ maṃ surucimānayi.
一万年间,苏鲁吉尊重我。
Sāhaṃ brāhmaṇa rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ;
婆罗门啊,我对于韦德哈王、弥体喇城主;
Nābhijānāmi kāyena, vācāya uda cetasā;
我不知道以身、以语或以意;
Suruciṃ atimaññittha , āvi vā yadi vā raho.
轻慢了苏鲁吉,无论公开或隐密。
Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise;
以此真实语，愿儿子出生，圣者；
Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā.
若我说妄语，愿我的头裂成七分。
Bhattu mama sassu mātā, pitā cāpi ca sassuro;
我丈夫的母亲是我的婆婆，父亲也是我的公公；
Te maṃ brahme vinetāro, yāva aṭṭhaṃsu jīvitaṃ.
他们是我的梵天、教导者，只要他们活着。
Sāhaṃ ahiṃsāratinī, kāmasā dhammacārinī ;
我喜乐不害，依法而行，
Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsiṃ, rattindivamatanditā.
我恭敬地须跋他们，日夜不懈怠。
Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise;
以此真实语，愿儿子出生，圣者；
Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā.
若我说妄语，愿我的头裂成七分。
Soḷasitthisahassāni, sahabhariyāni brāhmaṇa;
婆罗门,十六万六千位连同妻子们;
Tāsu issā vā kodho vā, nāhu mayhaṃ kudācanaṃ.
对她们,我从未有过嫉妒或愤怒。
Hitena tāsaṃ nandāmi, na ca me kāci appiyā;
我以利益使她们欢喜,没有任何一位对我不可爱;
Attānaṃvānukampāmi, sadā sabbā sapattiyo.
我怜悯自己,所有共妻者总是如此。
Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise;
以此真实语,愿儿子出生;
Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā.
若我说妄语,愿我的头裂成七片。
Dāse kammakare pesse , ye caññe anujīvino;
奴仆、工人、使者,以及其他依靠我生活的人;
Pesemi sahadhammena, sadā pamuditindriyā.
我以如法方式使唤他们,总是诸根喜悦。
Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise;
以此真实语，愿儿子生于我！
Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā.
若我说妄语，愿我头裂成七分。
Samaṇe brāhmaṇe cāpi, aññe cāpi vanibbake;
对沙门、婆罗门，以及其他游方者，
Tappemi annapānena, sadā payatapāṇinī.
我以恭敬之手，常以食物与饮料供养。
Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise;
以此真实语，愿儿子生于我！
Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā.
若我说妄语，愿我头裂成七分。
Cātuddasiṃ pañcaddasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ;
十四日、十五日，以及半月的第八日，
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ ;
以及神变半月，具足八支，
Uposathaṃ upavasāmi , sadā sīlesu saṃvutā.
我守伍波萨他,常护持于诸戒。
Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise;
以此真实语,愿儿子生于我!
Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā.
若我说妄语,愿头裂成七分。
Sabbeva te dhammaguṇā, rājaputti yasassini;
王女具名声者!一切那些法德,
Saṃvijjanti tayi bhadde, ye tvaṃ kittesi attani.
善女!你所称说于自己的,都存在于你。
Khattiyo jātisampanno, abhijāto yasassimā;
刹帝利种姓具足,出身高贵具名声,
Dhammarājā videhānaṃ, putto uppajjate tava .
韦德哈人的法王,你的儿子将出生。
Dummī rajojalladharo, aghe vehāyasaṃ ṭhito;
愚者持尘垢污秽,站立于前面的虚空中;
Manuññaṃ bhāsase vācaṃ, yaṃ mayhaṃ hadayaṅgamaṃ.
你说令人喜悦的话语,那是我心所喜的。
Devatānusi saggamhā, isi vāsi mahiddhiko;
天人从天界来,仙人或大神通者;
Ko vāsi tvaṃ anuppatto, attānaṃ me pavedaya.
你是谁已来到,请向我说明你自己。
Yaṃ devasaṅghā vandanti, sudhammāyaṃ samāgatā;
诸天众所礼敬的,在善法堂集会的;
Sohaṃ sakko sahassakkho, āgatosmi tavantike.
我是萨咖千眼者,已来到你的面前。
Itthiyo jīvalokasmiṃ, yā hoti samacārinī ;
在生命世间的女人,她是同行者;
Medhāvinī sīlavatī, sassudevā patibbatā.
有慧、持戒,恭敬姑婆、忠于丈夫。
Tādisāya sumedhāya, sucikammāya nāriyā;
对这样有慧、净业的女人;
Devā dassanamāyanti, mānusiyā amānusā.
诸天人、人类、非人，都来看见。
Tvañca bhadde suciṇṇena, pubbe sucaritena ca;
贤女你以善行，以及过去的善行，
Idha rājakule jātā, sabbakāmasamiddhinī.
今生于王族，一切欲望圆满。
Ayañca te rājaputti, ubhayattha kaṭaggaho;
王女你这两者，都已得到把握：
Devalokūpapattī ca, kittī ca idha jīvite.
天界的往生，以及今生的名声。
Ciraṃ sumedhe sukhinī, dhammamattani pālaya;
善慧者，长久安乐吧，护持法于自己；
Esāhaṃ tidivaṃ yāmi, piyaṃ me tava dassananti.
我现在去三十三天，见你对我是可爱的。
Surucijātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 苏儒吉本生第六
490. Pañcuposathikajātakaṃ (7)
490. 五伍波萨他本生（7）
Appossukko dāni tuvaṃ kapota, vihaṅgama na tava bhojanattho;
鸽子啊!你现在无事,飞禽啊!不是你的食物时;
Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko kapota .
忍受饥与渴,鸽子啊!为何你守伍波萨他?
Ahaṃ pure giddhigato kapotiyā, asmiṃ padesasmimubho ramāma;
我以前对鸽妻贪著,我们两者在此处欢乐;
Athaggahī sākuṇiko kapotiṃ, akāmako tāya vinā ahosiṃ.
然后猎鸟者捉住了鸽妻,我不愿与她分离。
Nānābhavā vippayogena tassā, manomayaṃ vedana vedayāmi ;
由于与她不同生而别离,我感受意所成的受;
Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, rāgo mamaṃ mā punarāgamāsi.
因此我守护伍波萨他,愿贪不再来到我。
Anujjugāmī uragā dujivha , dāṭhāvudho ghoravisosi sappa;
行不正直的蛇,双舌者,牙齿为武器,恐怖毒液的蛇;
Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu dīgha .
忍受饥与渴,长者啊!为何你守伍波萨他?
Usabho ahū balavā gāmikassa, calakkakū vaṇṇabalūpapanno;
村主有一头公牛，强壮有力，四足健全，具足色力；
So maṃ akkami taṃ kupito aḍaṃsi, dukkhābhituṇṇo maraṇaṃ upāgā .
它辱骂我，我愤怒地咬了它，被苦所逼迫，它走向死亡。
Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kanditvā roditvā apakkamiṃsu;
于是人们从村中出来，哭泣悲叹后离去；
Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, kodho mamaṃ mā punarāgamāsi.
因此我守持伍波萨他，愿愤怒不再来到我这里。
Matāna maṃsāni bahū susāne, manuññarūpaṃ tava bhojane taṃ;
墓地有许多死者的肉，那是你可意的食物；
Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko siṅgāla .
忍受饥渴，为何你守伍波萨他呢，豺狼？
Pavisi kucchiṃ mahato gajassa, kuṇape rato hatthimaṃsesu giddho ;
进入大象的腹中，喜爱腐尸，贪求象肉；
Uṇho ca vāto tikhiṇā ca rasmiyo, te sosayuṃ tassa karīsamaggaṃ.
热风和猛烈的日光，它们干涸了那象的粪道。
Kiso ca paṇḍū ca ahaṃ bhadante, na me ahū nikkhamanāya maggo;
「尊者,我瘦弱且苍白,我没有出去的道路;
Mahā ca megho sahasā pavassi, so temayī tassa karīsamaggaṃ.
大云突然降雨,它湿润了那粪便之路。
Tato ahaṃ nikkhamisaṃ bhadante, cando yathā rāhumukhā pamutto;
尊者,然后我出去了,如同月亮从罗睺口中解脱;
Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, lobho mamaṃ mā punarāgamāsi.
因此我守持伍波萨他,愿贪欲不再来到我这里。
Vammīkathūpasmiṃ kipillikāni, nippothayanto tuvaṃ pure carāsi;
在蚁丘堆上的蚂蚁们,你以前行走时踩踏它们;
Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu accha .
忍受饥渴,为何你今天是守伍波萨他者呢?
Sakaṃ niketaṃ atihīḷayāno , atricchatā mallagāmaṃ agacchiṃ;
轻视自己的住处,因贪欲我去了摩罗村;
Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kodaṇḍakena paripothayiṃsu maṃ.
然后人们从村中出来,用弓杖击打我。
So bhinnasīso ruhiramakkhitaṅgo, paccāgamāsiṃ sakaṃ niketaṃ;
他头破血流、身体沾满血污，回到了自己的住处；
Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, atricchatā mā punarāgamāsi.
因此我守持伍波萨他，愿贪欲不再来到我这里。
Yaṃ no apucchittha tuvaṃ bhadante, sabbeva byākarimha yathā pajānaṃ;
尊者，你所问我们的，我们都已如实回答了；
Mayampi pucchāma tuvaṃ bhadante, kasmā bhavaṃposathiko nu brahme.
尊者，我们也问你，为何尊者守持伍波萨他呢，婆罗门？
Anūpalitto mama assamamhi, paccekabuddho muhuttaṃ nisīdi;
在我的隐居处，一位独觉佛未受邀请而坐了片刻；
So maṃ avedī gatimāgatiñca, nāmañca gottaṃ caraṇañca sabbaṃ.
他告知我去处与不去处，以及名、姓、种姓和一切行相。
Evampahaṃ vandi na tassa pāde, na cāpi naṃ mānagatena pucchiṃ;
如是我礼敬他的足，但我并未以慢心问他；
Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, māno mamaṃ mā punarāgamāsīti.
因此我守持伍波萨他，愿我慢不再来到我这里。
Pañcuposathikajātakaṃ sattamaṃ. · 五伍波萨他本生第七
491. Mahāmorajātakaṃ (8)
491. 大孔雀本生(8)
Sace hi tyāhaṃ dhanahetu gāhito, mā maṃ vadhī jīvagāhaṃ gahetvā;
「如果你为了财富而捕捉我,不要杀我,活捉我;
Rañño ca maṃ samma upantikaṃ nehi, maññe dhanaṃ lacchasinapparūpaṃ.
好好地把我带到国王面前,我想你将获得不少的财富。」
Na me ayaṃ tuyha vadhāya ajja, samāhito cāpadhure khurappo;
「今天我这支箭不是为了杀你而搭在弓上的;
Pāsañca tyāhaṃ adhipātayissaṃ, yathāsukhaṃ gacchatu morarājā.
我将放下这个罗网,让孔雀王随意地去吧。」
Yaṃ satta vassāni mamānubandhi, rattindivaṃ khuppipāsaṃ sahanto;
「你七年来追随着我,日夜忍受饥渴;
Atha kissa maṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā.
那么为何你想把已被罗网束缚的我从束缚中释放呢?」
Pāṇātipātā virato nusajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ;
「你持续地离杀生,已给予一切众生无畏;」
Yaṃ maṃ tuvaṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā.
你希望将我从罗网中解脱出来，使我从束缚中获得释放。
Pāṇātipātā viratassa brūhi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti;
请告诉我，离杀生者，对一切众生施予无畏者；
Pucchāmi taṃ morarājetamatthaṃ, ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so.
我问你这个问题，孔雀王啊，他从此处死后，获得什么快乐？
Pāṇātipātā viratassa brūmi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti;
我告诉你，离杀生者，对一切众生施予无畏者；
Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ, saggañca so yāti sarīrabhedā.
在现法中即获得称赞，身坏后他往生天界。
Na santi devā iti āhu eke, idheva jīvo vibhavaṃ upeti;
有些人说「没有天人」，生命就在此处达到断灭；
Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca vadanti dānaṃ;
他们说善业恶业没有果报，布施只是被设定的施予；
Tesaṃ vaco arahataṃ saddahāno, tasmā ahaṃ sakuṇe bādhayāmi.
我相信那些阿拉汉的话，因此，鸟儿啊，我折磨你。
Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe;
月与日两者极易见，在虚空中行走照耀；
Imassa lokassa parassa vā te, kathaṃ nu te āhu manussaloke.
它们属于此世或彼世，在人间世界如何称呼它们？
Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe;
月与日两者极易见，在虚空中行走照耀；
Parassa lokassa na te imassa, devāti te āhu manussaloke.
它们不属于此世而属彼世，在人间世界称呼它们为天人。
Ettheva te nīhatā hīnavādā, ahetukā ye na vadanti kammaṃ;
在此，那些劣说者、无因论者，不说业的人，已被击败；
Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattaṃ ye ca vadanti dānaṃ.
同样，那些说善作恶作之果报，以及说布施是为了施设给予的人。
Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavedaṃ , kathañhi dānaṃ aphalaṃ bhaveyya ;
确实，你的这个言说是真实的，布施如何会无果报呢？
Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca kathaṃ bhaveyya.
同样，善作恶作之果报，以及为了施设而给予，如何会存在呢？
Kathaṃkaro kintikaro kimācaraṃ, kiṃ sevamāno kena tapoguṇena;
「应如何作、应思何事、应行何行,应亲近什么、以何苦行之德;
Akkhāhi me morarājetamatthaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ.
请为我说此义,孔雀王啊,使我不堕地狱。」
Ye keci atthi samaṇā pathabyā, kāsāyavatthā anagāriyā te;
「凡在大地上的沙门们,身着袈裟衣的出家者们;
Pātova piṇḍāya caranti kāle, vikālacariyā viratā hi santo.
他们于清晨时分行乞食,他们这些寂静者确实远离非时食。
Te tattha kālenupasaṅkamitvā, pucchāhi yaṃ te manaso piyaṃ siyā;
你于适当时候前往他们那里,询问你心中所喜爱的;
Te te pavakkhanti yathāpajānaṃ, imassa lokassa parassa catthaṃ.
他们将如其所知为你说,此世与彼世的利益。」
Tacaṃva jiṇṇaṃ urago purāṇaṃ, paṇḍūpalāsaṃ harito dumova;
「犹如蛇脱旧皮,犹如绿树脱落黄叶;
Esappahīno mama luddabhāvo, jahāmahaṃ luddakabhāvamajja.
我已舍弃此猎人性,今日我舍弃猎人之性。」
Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā, satāninekāni nivesanasmiṃ;
以及那些被我捆绑的鸟儿们，在住处有数百数千只；
Tesampahaṃ jīvitamajja dammi, mokkhañca te pattā sakaṃ niketaṃ.
今天我给予它们生命，它们获得解脱，回到自己的住处。
Luddo carī pāsahattho araññe, bādhetu morādhipatiṃ yasassiṃ;
猎人手持罗网在林中游行，愿他伤害那有名声的孔雀王；
Bandhitvā morādhipatiṃ yasassiṃ, dukkhā sa pamucci yathāhaṃ pamuttoti.
捆绑那有名声的孔雀王后，他从苦中解脱，如同我得解脱。
Mahāmorajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 大孔雀本生第八
492. Tacchasūkarajātakaṃ (9)
492. 塔恰苏咖拉本生（9）
Yadesamānā vicarimha, pabbatāni vanāni ca;
当我们寻找而游行时，遍历诸山与诸林；
Anvesaṃ vicariṃ ñātī, teme adhigatā mayā.
我寻找游行亲族，他们已被我找到。
Bahuñcidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako;
这根与果确实很多，这食物也不少；
Rammā cimā girīnajjo , phāsuvāso bhavissati.
这些山与河令人愉悦，住处将会舒适。
Idhevāhaṃ vasissāmi, saha sabbehi ñātibhi;
我将住在此处，与所有亲族一起；
Appossukko nirāsaṅkī, asoko akutobhayo.
无忧、无畏惧、无愁、无恐怖。
Aññampi leṇaṃ pariyesa, sattu no idha vijjati;
也寻找其他洞穴，我们的敌人在此存在；
So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varaṃ.
他杀害野猪，一次又一次地来到此处。
Ko numhākaṃ idha sattu, ko ñātī susamāgate;
谁是我们在此的敌人，谁是善来的亲族；
Duppadhaṃse padhaṃseti, taṃ me akkhātha pucchitā.
难以征服者征服之，被问及时请告诉我。
Uddhaggarājī migarājā, balī dāṭhāvudho migo;
直立的王、兽王，强力的、以牙为武器的兽；
So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varaṃ.
他杀害猪群，来到此处，一个接一个地杀最好的。
Na no dāṭhā na vijjanti , balaṃ kāye samohitaṃ;
我们没有牙齿，身体的力量已迷乱；
Sabbe samaggā hutvāna, vasaṃ kāhāma ekakaṃ.
我们全体团结一致，对一个（敌人）施展力量。
Hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ, vācaṃ bhāsasi tacchaka;
猎人啊！你说的话令人心悦、耳乐；
Yopi yuddhe palāyeyya, tampi pacchā hanāmase.
即使在战斗中逃跑者，我们也会在后面杀死他。
Pāṇātipātā virato nu ajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ;
今日你已离杀生，你已对一切众生给予无畏；
Dāṭhā nu te migavadhāya na santi, yo saṅghapatto kapaṇova jhāyasi.
你没有用于杀鹿的牙齿，你像贫穷者一样到达僧团而禅修。
Na me dāṭhā na vijjanti, balaṃ kāye samohitaṃ;
我没有牙齿，身体的力量已迷乱；
Ñātī ca disvāna sāmaggī ekato, tasmā ca jhāyāmi vanamhi ekako.
见到亲族和合一处，因此我独自在林中禅修。
Imassudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu;
这些人先前各自往四方八面，恐惧所迫，到处寻找庇护所；
Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajja te mayā.
他们现在聚集一处而住，在那里他们难以被我战胜。
Pariṇāyakasampannā, sahitā ekavādino;
具足领导者，团结一致，说同样的话；
Te maṃ samaggā hiṃseyyuṃ, tasmā nesaṃ na patthaye .
他们和合可能伤害我，因此我不希望他们。
Ekova indo asure jināti, ekova seno hanti dije pasayha;
独自的因陀罗战胜阿修罗，独自的军队以力征服敌人；
Ekova byaggho migasaṅghapatto, varaṃ varaṃ hanti balañhi tādisaṃ.
独自的老虎到达兽群，杀害最胜者，因为这样的力量。
Na heva indo na seno, napi byaggho migādhipo;
既非因陀罗，亦非军队，也非老虎兽王；
Samagge sahite ñātī, na byagghe kurute vase.
和合团结的亲族，不会被虎所制伏。
Kumbhīlakā sakuṇakā, saṅghino gaṇacārino;
鳄鱼与鸟类，成群结队而行；
Sammodamānā ekajjhaṃ, uppatanti ḍayanti ca.
欢喜地聚集一处，飞起又降落。
Tesañca ḍayamānānaṃ, ekettha apasakkati ;
当它们降落时，其中一只离群；
Tañca seno nitāḷeti, veyyagghiyeva sā gati.
军队便攻击它，那确实是危险的境地。
Ussāhito jaṭilena, luddenāmisacakkhunā;
被结发者所怂恿，被贪求利养者所欺骗；
Dāṭhī dāṭhīsu pakkhandi, maññamāno yathā pure.
达提冲向诸达提，以为如同从前一样。
Sādhu sambahulā ñātī, api rukkhā araññajā;
善哉！众多亲族，即使是森林中的树木；
Sūkarehi samaggehi, byaggho ekāyane hato.
由和合的猪群,老虎在独路上被杀。
Brāhmaṇañceva byagghañca, ubho hantvāna sūkarā.
婆罗门与老虎,猪群杀了两者。
Ānandino pamuditā, mahānādaṃ panādisuṃ.
欢喜、喜悦,发出大声。
Te su udumbaramūlasmiṃ, sūkarā susamāgatā;
他们在优昙婆罗树根处,猪群善聚集;
Tacchakaṃ abhisiñciṃsu, ‘‘tvaṃ no rājāsi issaro’’ti.
他们灌顶皮匠,「你是我们的王、主宰」。
Tacchasūkarajātakaṃ navamaṃ. · 答差苏咖拉本生第九
493. Mahāvāṇijajātakaṃ (10)
493. 大商主本生(10)
Vāṇijā samitiṃ katvā, nānāraṭṭhato āgatā;
商人们作集会,从各国来到;
Dhanāharā pakkamiṃsu, ekaṃ katvāna gāmaṇiṃ.
持财者出发,作了一位村长。
Te taṃ kantāramāgamma, appabhakkhaṃ anodakaṃ;
他们抵达那片旷野，无食物、无水；
Mahānigrodhamaddakkhuṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ.
他们看见一棵大榕树，有清凉的树荫，令人喜悦。
Te ca tattha nisīditvā, tassa rukkhassa chāyayā ;
他们在那里坐下，在那棵树的树荫下；
Vāṇijā samacintesuṃ, bālā mohena pārutā.
商人们思量，愚痴者被愚痴所覆。
Allāyate ayaṃ rukkho, api vārīva sandati;
「这棵树湿润，好像水在流动；
Iṅghassa purimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā.
来吧，商人们，让我们砍断它前面的树枝。」
Sā ca chinnāva pagghari, acchaṃ vāriṃ anāvilaṃ;
那树枝被砍断后，清净的水、不混浊的水涌出；
Te tattha nhatvā pivitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā.
商人们在那里沐浴、饮用，随其所欲。
Dutiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā;
第二次他们思量,愚者被愚痴所覆;
Iṅghassa dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā.
「商人们,让我们砍下这棵树的右枝。」
Sā ca chinnāva pagghari, sālimaṃsodanaṃ bahuṃ;
那枝被砍下后即流出,大量的沙利米饭;
Appodavaṇṇe kummāse, siṅgiṃ vidalasūpiyo .
阿波达色的团食,以及角豆汤。
Te tattha bhutvā khāditvā , yāvaticchiṃsu vāṇijā;
商人们在那里吃喝,随其所欲;
Tatiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā;
第三次他们思量,愚者被愚痴所覆;
Iṅghassa pacchimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā.
「商人们,让我们砍下这棵树的后枝。」
Sā ca chinnāva pagghari, nāriyo samalaṅkatā;
那枝被砍下后即流出,装饰庄严的女人们;
Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
穿着各色衣服与装饰，戴着珍珠与宝石耳环。
Api su vāṇijā ekā, nāriyo paṇṇavīsati;
确实有二十五位女子，商人们的妻子；
Samantā parivāriṃsu , tassa rukkhassa chāyayā .
她们围绕着那棵树的树荫四周。
Te tāhi paricāretvā , yāvaticchiṃsu vāṇijā;
商人们被她们服侍后，随其所欲；
Catutthaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā;
愚痴者被无明所覆，思量第四件事；
Iṅghassa uttaraṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā.
「来吧，商人们，让我们砍断它的上枝。」
Sā ca chinnāva pagghari, muttā veḷuriyā bahū;
那枝被砍断后即流出，众多的珍珠与琉璃；
Rajataṃ jātarūpañca, kuttiyo paṭiyāni ca.
以及银、黄金、宝石与珊瑚。
Kāsikāni ca vatthāni, uddiyāni ca kambalā ;
咖西咖的衣服和腰带、毛毯,
Te tattha bhāre bandhitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā.
商人们在那里捆绑重担,随他们所欲。
Pañcamaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā;
第五次,愚痴者被无明所覆,他们思量:
Iṅghassa mūle chindāma, api bhiyyo labhāmase.
「来吧,让我们砍断它的根,或许我们能得到更多。」
Athuṭṭhahi satthavāho, yācamāno katañjalī;
于是商队长站起来,合掌恳求:
Nigrodho kiṃ parajjhati , vāṇijā bhaddamatthu te.
「尼拘律树有何过失?商人们,愿你们幸福!
Vāridā purimā sākhā, annapānañca dakkhiṇā;
东边的枝给予水,南边的枝给予食物和饮料,
Nāridā pacchimā sākhā, sabbakāme ca uttarā;
西边的枝给予女人,北边的枝给予一切所欲。」
Nigrodho kiṃ parajjhati, vāṇijā bhaddamatthu te.
「尼俱律树有何过失?愿商人们幸福吉祥。
Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;
在树荫下坐或卧的那棵树,
Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
不应折断它的树枝,背叛朋友者实为恶人。
Te ca tassānādiyitvā , ekassa vacanaṃ bahū;
他们不听从那位(树神)的话,众多人听从一人之言,
Nisitāhi kuṭhārīhi , mūlato naṃ upakkamuṃ.
用锋利的斧头,从根部砍伐它。
Tato nāgā nikkhamiṃsu, sannaddhā paṇṇavīsati;
于是龙众出来,武装的二十五位,
Dhanuggahānaṃ tisatā, chasahassā ca vammino.
持弓者三百,持盾者六千。
Ete hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvitaṃ;
你们杀他们、捆绑他们,不要放过他们的性命!」
Ṭhapetvā satthavāhaṃva, sabbe bhasmaṃ karotha ne.
除了商主之外，他们全都化为灰烬。
Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;
因此，贤智之人，见到自己的利益，
Lobhassa na vasaṃ gacche, haneyyārisakaṃ manaṃ.
不应随贪欲而转，应舍断如此之心。
Eva mādīnavaṃ ñatvā, taṇhā dukkhassa sambhavaṃ;
如此知道过患，渴爱是苦的集起，
Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbajeti.
离渴爱、无执取、具念的比库游行。
Mahāvāṇijajātakaṃ dasamaṃ. · 大商人本生第十
494. Sādhinajātakaṃ (11)
494. 萨地那本生（11）
Abbhuto vata lokasmiṃ, uppajji lomahaṃsano;
世间确实出现了稀有之事，令人毛骨悚然，
Dibbo ratho pāturahu, vedehassa yasassino.
天车显现给有名望的韦德哈。
Devaputto mahiddhiko, mātali devasārathi;
大神通的天子,天人的御者马答利;
Nimantayittha rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ.
邀请国王,韦德哈人、弥体喇城主。
Ehimaṃ rathamāruyha, rājaseṭṭha disampati;
来吧!登上这辆车,王中之最、地之主;
Devā dassanakāmā te, tāvatiṃsā saindakā;
诸天人渴望见你,三十三天连同因陀罗;
Saramānā hi te devā, sudhammāyaṃ samacchare.
诸天人忆念你,在善法堂集会。
Tato ca rājā sādhino , vedeho mithilaggaho ;
于是善良的国王,韦德哈人、弥体喇城主;
Sahassayuttamāruyha , agā devāna santike;
登上千马所驾之车,前往诸天人之处;
Taṃ devā paṭinandiṃsu, disvā rājānamāgataṃ.
诸天人欢喜迎接,见到国王已到来。
Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;
「大王,欢迎你,你来得正好;
Nisīda dāni rājīsi , devarājassa santike.
王啊,现在请坐在天王萨咖的近旁。」
Sakkopi paṭinandittha, vedehaṃ mithilaggahaṃ;
萨咖也欢喜地邀请韦德哈的弥体喇城主;
Nimantayittha kāmehi, āsanena ca vāsavo.
瓦沙瓦以诸欲和座位邀请他。
Sādhu khosi anuppatto, āvāsaṃ vasavattinaṃ;
「善哉,你已来到瓦沙瓦提们的住处;
Vasa devesu rājīsi, sabbakāmasamiddhisu;
王啊,请住在诸天中,一切欲满足之处;
Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse.
在三十三天中,享受非人的诸欲。」
Ahaṃ pure saggagato ramāmi, naccehi gītehi ca vāditehi;
「我以前去天界时欢喜,以舞蹈、歌唱和音乐;
So dāni ajja na ramāmi sagge, āyuṃ nu khīṇo maraṇaṃ nu santike;
「现在今日我不乐于天界，寿命已尽耶？死亡已近耶？
Udāhu mūḷhosmi janindaseṭṭha.
或者我已迷惑，人中之王、最胜者？」
Na tāyu khīṇaṃ maraṇañca dūre, na cāpi mūḷho naravīraseṭṭha;
「寿命未尽，死亡尚远，你也未迷惑，人中勇士、最胜者；
Tuyhañca puññāni parittakāni, yesaṃ vipākaṃ idha vedayittho .
然而你的福德微少，你在此处受用其果报。
Vasa devānubhāvena, rājaseṭṭha disampati;
以天之威力而住，王中最胜者、地之主；
Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse.
在三十三天诸天中，享受非人的诸欲。
Yathā yācitakaṃ yānaṃ, yathā yācitakaṃ dhanaṃ;
如同乞求而得的车乘，如同乞求而得的财富；
Evaṃ sampadamevetaṃ, yaṃ parato dānapaccayā.
如是此成就，是从他人、以布施为缘而得。」
Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayā;
我不希望这个,即从他人的布施因缘而得;
Sayaṃkatāni puññāni, taṃ me āveṇikaṃ dhanaṃ.
自己所作的功德,那才是我的特有财富。
Sohaṃ gantvā manussesu, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ;
我去到人间后,将作很多善业;
Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca;
以布施、正行、自制与调伏,
Yaṃ katvā sukhito hoti, na ca pacchānutappati.
作了这些后得到快乐,事后也不追悔。
Imāni tāni khettāni, imaṃ nikkhaṃ sukuṇḍalaṃ;
这些田地,这些金币与耳环;
Imā tā haritānūpā, imā najjo savantiyo.
这些绿色的水边地,这些流动的河流。
Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākapakūjitā ;
这些可爱的莲池,有鸳鸯鸣叫;
Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;
被曼陀罗花所覆盖,以及莲花、睡莲;
Yassimāni mamāyiṃsu, kiṃ nu te disataṃ gatā.
那些曾属于我的,现在它们到哪里去了呢?
Tānīdha khettāni so bhūmibhāgo, teyeva ārāmavanupacārā ;
那些田地、那片土地,那些园林、树林的近处;
Tameva mayhaṃ janataṃ apassato, suññaṃva me nārada khāyate disā.
看不见那些属于我的人众,那拉达啊,诸方对我来说显得空虚。
Diṭṭhā mayā vimānāni, obhāsentā catuddisā;
我见到诸天宫,照耀着四方;
Sammukhā devarājassa, tidasānañca sammukhā.
在天王面前,在三十三天众面前。
Vutthaṃ me bhavanaṃ dibyaṃ , bhuttā kāmā amānusā;
我住过天界的住所,享受过非人的诸欲;
Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu.
在三十三天的诸天中,一切欲望皆成就。
Sohaṃ etādisaṃ hitvā, puññāyamhi idhāgato;
我舍弃了如此之物，为了福德来到此处；
Dhammameva carissāmi, nāhaṃ rajjena atthiko.
我将只行法，我不希求王权。
Adaṇḍāvacaraṃ maggaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;
无杖无刀之道，正等正觉者所说之道；
Taṃ maggaṃ paṭipajjissaṃ, yena gacchanti subbatāti.
我将行于彼道，善行者由此而去。
Sādhinajātakaṃ ekādasamaṃ. · 萨迪那本生第十一
495. Dasabrāhmaṇajātakaṃ (12)
495. 十婆罗门本生经 (12)
Rājā avoca vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo;
王对维度拉说，乐法的尤地提喇；
Brāhmaṇe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
维度拉，寻找婆罗门，具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲邪行之法者，他们可受用我的食物；
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们应当正确地看待福田,在那里布施有大果报。
Dullabhā brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā;
天人们啊,具戒、多闻的婆罗门难得,
Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ.
他们远离淫欲法,那些人应受用食物。
Dasa khalu mahārāja, yā tā brāhmaṇajātiyo;
大王啊,确实有十种婆罗门种姓,
Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayaṃ , vitthārena suṇohi me.
请你详细地听我分别论、分析它们。
Pasibbake gahetvāna, puṇṇe mūlassa saṃvute;
取来袋子,装满树根,
Osadhikāyo ganthenti, nhāpayanti japanti ca.
他们结扎药草,为人沐浴并念诵咒语。
Tikicchakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王啊,他们如同医师,这些人也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,他们已被告知,在这样的灾难中。
Apetā te ca brahmaññā,
他们已失去婆罗门性,
(Iti rājā korabyo)
(如是,果拉比亚王)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
维度拉,寻找其他具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者,他们将受用我的食物;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们将正确地施与布施,在那里所施有大果报。
Kiṅkiṇikāyo gahetvā , ghosenti puratopi te;
拿着铃铛,他们在城中宣告;
Pesanānipi gacchanti, rathacariyāsu sikkhare.
他们也去送信,在车术中受训。
Paricārakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王,那些如侍从般的人,他们也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,他们已被说明,我们陷入这样的困境。
Apetā te ca brahmaññā,
他们已离弃了梵行,
(Iti rājā korabyo)
(如是,果拉比亚王)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
韦度拉,你去寻找其他具戒、多闻的人。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者,他们可以享用我的食物;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们应当正确地看待应施之处,在那里所施有大果报。
Kamaṇḍaluṃ gahetvāna, vaṅkadaṇḍañca brāhmaṇā;
诸婆罗门手持水瓶和弯杖;
Paccupessanti rājāno, gāmesu nigamesu ca;
诸王将在村落与城镇中迎接他们;
Nādinne vuṭṭhahissāma, gāmamhi vā vanamhi vā .
在村中或林中,我们不会在未施之处停留。
Niggāhakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王,那些如惩罚者一般的,他们也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,他们已被说明,我们应归依于这样的人。
Apetā te ca brahmaññā,
他们已远离梵行,
(Iti rājā korabyo)
(如是,王果德玛)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
另外寻找其他有德者,具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者,他们应受用我的食物;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们将正确地施予布施,在那里所施有大果报。
Parūḷhakacchanakhalomā , paṅkadantā rajassirā;
腋毛、体毛丛生,牙齿污垢、头发尘垢;
Okiṇṇā rajareṇūhi, yācakā vicaranti te.
满身尘垢,那些乞食者到处游行。
Khāṇughātasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王,他们如同树桩,他们也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,他们已被说明,我们不应礼敬那样的人。
Apetā te ca brahmaññā,
他们已离婆罗门性，
(Iti rājā korabyo)
（如是阔拉比亚王说）
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门；
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
维度拉，寻找其他具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者，愿他们享用我的食物；
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我将正确地施与布施，在那里所施有大果报。
Harītakaṃ āmalakaṃ, ambaṃ jambuṃ vibhītakaṃ ;
诃梨勒果、余甘子果、芒果、阎浮果、毗醯勒果；
Labujaṃ dantapoṇāni, beluvā badarāni ca.
面包果、牙木、木瓜果和枣果。
Rājāyatanaṃ ucchu-puṭaṃ, dhūmanettaṃ madhu-añjanaṃ;
王族的甘蔗汁、烟管、蜂蜜眼药;
Uccāvacāni paṇiyāni, vipaṇenti janādhipa.
各种高低的商品,人主啊,他们在贸易。
Vāṇijakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王啊,那些国王如同商人,他们也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王啊,他们已被说明,我们陷入这样的境地。
Apetā te ca brahmaññā,
他们已远离婆罗门性,
(Iti rājā korabyo)
(如是,果拉比亚王)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
韦度拉啊,你应寻找其他具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
远离淫欲法者，他们受用我的食物；
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们将正确地施与布施，在那里所施与的有大果报。
Kasi-vāṇijjaṃ kārenti, posayanti ajeḷake;
他们从事耕作与贸易，养育山羊与绵羊；
Kumāriyo pavecchanti, vivāhantāvahanti ca.
他们嫁出女儿，并娶妻带回家。
Samā ambaṭṭhavessehi, tepi vuccanti brāhmaṇā;
他们与安跋德与韦沙相同，他们也被称为婆罗门；
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王，他们已被说明，我们陷入那样的境地。
Apetā te ca brahmaññā,
他们已远离梵行，
(Iti rājā korabyo)
（如是库拉比亚王）
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门；
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
寻找其他有智慧者，具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者，愿他们享用我的食物；
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们将正确地施与布施，在那里所施的有大果报。
Nikkhittabhikkhaṃ bhuñjanti, gāmesveke purohitā;
有些祭司在诸村享用所放置的食物；
Bahū te paripucchanti, aṇḍacchedā nilañchakā .
许多人询问他们，那些断卵者、无垢者。
Pasūpi tattha haññanti, mahiṃsā sūkarā ajā;
在那里，诸畜生也被杀，水牛、猪、山羊；
Goghātakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王，那些杀牛者，他们也被称为婆罗门；
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,在这样的情况下,他们已被告知。
Apetā te brahmaññā,
他们已失去婆罗门性,
(Iti rājā korabyo)
(如是,果拉比亚王)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
维度拉,另寻他人,具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者,他们将受用我的食物;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我将正确地施与布施,在那里所施有大果报。
Asicammaṃ gahetvāna, khaggaṃ paggayha brāhmaṇā;
婆罗门们取了盾与皮甲,举起刀剑;
Vessapathesu tiṭṭhanti, satthaṃ abbāhayantipi.
他们站在妓院门口,也拔出刀剑。
Samā gopanisādehi, tepi vuccanti brāhmaṇā;
他们与牧牛人、猎人同坐,这些人也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,他们已被宣说,我们落入这样的境地。
Apetā te brahmaññā,
他们已远离婆罗门法,
(Iti rājā korabyo)
(如是,库拉比亚王)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
维度拉,你应寻找其他具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
他们离欲法,可以享用我的食物;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们应当正确地看待布施,在何处所施能得大果报。
Araññe kuṭikaṃ katvā, kūṭāni kārayanti te;
他们在林野建造小屋,建造尖顶屋;
Sasabiḷāre bādhenti, āgodhā macchakacchapaṃ.
他们用陷阱捕捉,用鱼钩捕捉鱼和龟。
Te luddakasamā rāja , tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王,他们如同猎人,他们也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,他们已被说明,我们陷入这样的境地。
Apetā te brahmaññā,
他们已远离婆罗门法,
(Iti rājā korabyo)
(如是,果拉比亚王说)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
另有些人寻求,具戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者,愿他们享用我的食物;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我们将正确地施与布施,在那里所施得大果报。
Aññe dhanassa kāmā hi, heṭṭhāmañce pasakkitā ;
另有些人确实贪求财富,在下面的床上受尊敬;
Rājāno upari nhāyanti, somayāge upaṭṭhite.
诸王在上面沐浴,当苏摩祭供奉时。
Malamajjakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā;
大王,那些涂油沐浴者,他们也被称为婆罗门;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,他们已被说明,我们归依于这样的人。
Apetā te brahmaññā,
你们已离婆罗门性,
(Iti rājā korabyo)
(如此,国王说道)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
他们不被称为婆罗门;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
维度喇,你去寻找其他有戒、多闻者。
Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
离欲法者,他们将受用我的食物;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我将正确地施与布施,在那里所施的有大果报。
Atthi kho brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā;
天啊,婆罗门,确实有具戒、多闻者;
Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ.
离欲法者,他们将受用你的食物。
Ekañca bhattaṃ bhuñjanti, na ca majjaṃ pivanti te;
他们受用一餐食,他们不饮酒;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
大王,已对你说了,在这样的灾难中。
Ete kho brāhmaṇā vidhura, sīlavanto bahussutā;
韦度拉,这些婆罗门具戒、多闻;
Ete vidhura pariyesa, khippañca ne nimantayāti.
韦度拉,你去寻找他们,并迅速邀请他们。
Dasabrāhmaṇajātakaṃ dvādasamaṃ. · 十婆罗门本生第十二
496. Bhikkhāparamparajātakaṃ (13)
496. 比库巴拉巴拉本生(13)
Sukhumālarūpaṃ disvā , raṭṭhā vivanamāgataṃ;
见到从国土来到林中的微妙色身者;
Kūṭāgāravarūpetaṃ, mahāsayanamupāsitaṃ .
这如重阁般的,使用大卧具者。
Tassa te pemakenāhaṃ, adāsiṃ vaḍḍhamodanaṃ ;
我因对他的爱,给了增长饭;
Sālīnaṃ vicitaṃ bhattaṃ, suciṃ maṃsūpasecanaṃ.
稻米的杂色食物,清净的肉汁浇灌。
Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, brāhmaṇassa adāsayi ;
你接受了那食物后，却给了婆罗门；
Attānaṃ anasitvāna, koyaṃ dhammo namatthu te.
自己未食用，这是什么法？我礼敬你。
Ācariyo brāhmaṇo mayhaṃ, kiccākiccesu byāvaṭo ;
婆罗门是我的导师，在应作与不应作之事上善巧；
Garu ca āmantanīyo ca, dātumarahāmi bhojanaṃ.
他是应尊重的、应恭敬的，我应该给他食物。
Brāhmaṇaṃ dāni pucchāmi, gotamaṃ rājapūjitaṃ;
现在我问果德玛，受国王礼敬者；
Rājā te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ.
国王给你食物，清净的肉汁饭，
Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, isissa bhojanaṃ adā;
你接受了那食物后，却给了仙人食物；
Akhettaññūsi dānassa, koyaṃ dhammo namatthu te.
你不知布施的福田，这是什么法？我礼敬你。
Bharāmi putta dāre ca, gharesu gadhito ahaṃ;
我养育儿子与妻子,我执着于家宅;
Bhuñje mānusake kāme, anusāsāmi rājino.
我享受人间的诸欲,我教诫诸王。
Āraññikassa isino, cirarattaṃ tapassino;
对于住林野的仙人,长久修苦行者;
Vuḍḍhassa bhāvitattassa, dātumarahāmi bhojanaṃ.
对于年长的、已修习者,我应当给予食物。
Isiñca dāni pucchāmi, kisaṃ dhamanisanthataṃ;
我现在问仙人,瘦削、筋脉显露;
Parūḷhakacchanakhalomaṃ, paṅkadantaṃ rajassiraṃ.
毛发指甲长,牙齿污垢、头满尘土。
Eko araññe viharasi , nāvakaṅkhasi jīvitaṃ;
你独自住在林野,你不期望生活;
Bhikkhu kena tayā seyyo, yassa tvaṃ bhojanaṃ adā.
比库,谁比你更好,你给了他食物?
Khaṇantālukalambāni , bilālitakkalāni ca ;
挖掘块茎、球根,以及从洞穴中取出的东西;
Dhunaṃ sāmākanīvāraṃ, saṅghāriyaṃ pasāriyaṃ .
摇落沙马咖草、尼瓦拉草,收集、铺开。
Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, badarāmalakāni ca;
蔬菜、莲藕、蜂蜜、肉,枣子、余甘子;
Tāni āharitvā bhuñjāmi, atthi me so pariggaho.
取来这些后我食用,我有这样的资具。
Pacanto apacantassa, amamassa sakiñcano ;
为不煮者而煮,为无我所者而有我所;
Anādānassa sādāno, dātumarahāmi bhojanaṃ.
为不取者而取,我应当布施食物。
Bhikkhuñca dāni pucchāmi, tuṇhīmāsīna subbataṃ;
现在我问比库,沉默坐着的善戒者;
Isi te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ.
仙人为你准备了食物,清净的肉汁浇饭。
Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, tuṇhī bhuñjasi ekako;
你接受了那食物后,默然独自食用;
Nāññaṃ kañci nimantesi, koyaṃ dhammo namatthu te.
你不邀请任何其他人,这是什么法?我不赞同你。
Na pacāmi na pācemi, na chindāmi na chedaye;
我不煮也不使人煮,我不杀也不使人杀;
Taṃ maṃ akiñcanaṃ ñatvā, sabbapāpehi ārataṃ.
知道我是无所有者,远离一切恶。
Vāmena bhikkhamādāya, dakkhiṇena kamaṇḍaluṃ;
左手接受乞食,右手拿着水瓶;
Isi me bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ.
仙人给了我食物,清净的肉汁浇饭。
Ete hi dātumarahanti, samamā sapariggahā;
这些沙门及其随从确实值得布施;
Paccanīkamahaṃ maññe, yo dātāraṃ nimantaye.
我认为邀请施者是对立的。
Atthāya vata me ajja, idhāgacchi rathesabho;
「今天对我确实有利益，牛王来到了这里；
Sohaṃ ajja pajānāmi , yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
我今天了知，布施于何处有大果报。
Raṭṭhesu giddhā rājāno, kiccākiccesu brāhmaṇā;
诸王贪着于国土，诸婆罗门贪着于应作与不应作之事；
Isī mūlaphale giddhā, vippamuttā ca bhikkhavoti.
诸仙人贪着于根与果，而诸比库则已解脱。」
Bhikkhāparamparajātakaṃ terasamaṃ. · 比库巴兰巴拉本生第十三
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Suva kinnara mukka kharājinaso, bhisajāta mahesi kapotavaro;
「鹦鹉、紧那罗、猴、黑羚羊、医者、大仙、鸽王；
Atha mora satacchaka vāṇijako, atha rāja sabrāhmaṇa bhikkhaparanti.
然后孔雀、百眼、商人，然后国王、婆罗门与比库。」
Pakiṇṇakanipātaṃ niṭṭhitaṃ. · 杂集完