2. Dukanipāto2. 二集
2. Dukanipāto2. 二集
1. Daḷhavaggo
1. 坚固品
151. Rājovādajātakaṃ (2-1-1)
151. 王教诫本生(2-1-1)
Daḷhaṃ daḷhassa khipati, balliko mudunā muduṃ;
坚固者以坚固投掷,弓箭手以柔软投柔软;
Sādhumpi sādhunā jeti, asādhumpi asādhunā;
善者亦以善者胜,不善者亦以不善者胜;
Etādiso ayaṃ rājā, maggā uyyāhi sārathi.
此王即是如此者,御者,从道路出发吧。
Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;
以无嗔胜嗔,以善者胜不善者;
Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ;
以布施胜悭吝者,以真实胜妄语者;
Etādiso ayaṃ rājā, maggā uyyāhi sārathīti.
此王即是如此者,御者,从道路出发吧。
Rājovādajātakaṃ paṭhamaṃ. · 王教诫本生 第一
152 Asamekkhitakammantaṃ, turitābhinipātinaṃ.
不审察业的、急速冲下的,
Sāni kammāni tappenti, uṇhaṃvajjhohitaṃ mukhe.
那些业烧灼他,如热物在被杀者口中。
Sīho ca sīhanādena, daddaraṃ abhinādayi;
狮子以狮子吼,对着洞穴吼叫;
Sutvā sīhassa nigghosaṃ, siṅgālo daddare vasaṃ;
听到狮子的吼声,豺狼住在洞穴中,
Bhīto santāsamāpādi, hadayañcassa apphalīti.
恐惧而得惊怖,其心破裂。
Siṅgālajātakaṃ dutiyaṃ. · 豺本生 第二
153. Sūkarajātakaṃ (2-1-3)
153. 猪本生(2-1-3)
Catuppado ahaṃ samma, tvampi samma catuppado;
我是四足者,朋友,你也是四足者,朋友;
Ehi samma nivattassu, kiṃ nu bhīto palāyasi.
来吧,朋友,回来吧,你为何恐惧而逃跑?
Asuci pūtilomosi, duggandho vāsi sūkara;
你是须跋、腐烂、多毛的,恶臭的猪;
Sace yujjhitukāmosi, jayaṃ samma dadāmi teti.
如果你想要战斗,我确实给予你胜利。
Sūkarajātakaṃ tatiyaṃ. · 猪本生 第三
154. Uragajātaka (2-1-4)
154. 龙本生(2-1-4)
Idhūragānaṃ pavaro paviṭṭho, selassa vaṇṇena pamokkhamicchaṃ;
这里诸龙中的最胜者已进入,希望以岩石的颜色得到解脱;
Brahmañca vaṇṇaṃ apacāyamāno, bubhukkhito no vitarāmi bhottuṃ.
尊重婆罗门的颜色,饥饿的我不越过去吃。
So brahmagutto cirameva jīva, dibyā ca te pātubhavantu bhakkhā;
那位受梵天守护者愿长久地活,愿天界的食物对你显现;
Yo brahmavaṇṇaṃ apacāyamāno, bubhukkhito no vitarāsi bhottunti.
你尊重婆罗门的颜色,饥饿的你不越过去吃。
Uragajātakaṃ catutthaṃ. · 蛇本生 第四
155. Bhaggajātakaṃ (2-1-5)
155. 跋伽本生(2-1-5)
Jīva vassasataṃ bhagga , aparāni ca vīsatiṃ ;
「活一百年吧,破碎者,再加二十年;
Mā maṃ pisācā khādantu, jīva tvaṃ sarado sataṃ.
愿饿鬼不吞食我,你活一百个雨季吧。」
Tvampi vassasataṃ jīva, aparāni ca vīsatiṃ;
「你也活一百年吧,再加二十年;
Visaṃ pisācā khādantu, jīva tvaṃ sarado satanti.
愿饿鬼吞食毒,你活一百个雨季吧。」
Bhaggajātakaṃ pañcamaṃ. · 跋嘎本生 第五
156. Alīnacittajātakaṃ (2-1-6)
156. 不怯弱心本生(2-1-6)
Alīnacittaṃ nissāya, pahaṭṭhā mahatī camū;
依靠不怯弱心,大军欢喜;
Kosalaṃ senāsantuṭṭhaṃ, jīvaggāhaṃ agāhayi.
国萨拉军队满足,捕获了活命者。
Evaṃ nissayasampanno, bhikkhu āraddhavīriyo;
如此具足依靠,比库精进勤奋;
Bhāvayaṃ kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā;
修习善法,为了达到离轭安稳;
Pāpuṇe anupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
他次第地达到一切结的灭尽。
Alīnacittajātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 不退心本生 第六
157. Guṇajātakaṃ (2-1-7)
157. 古那本生经 (2-1-7)
Yena kāmaṃ paṇāmeti, dhammo balavataṃ migī;
强力的鹿以法随意地礼敬,
Unnadantī vijānāhi, jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
狂吼者应知,从归依处生起恐怖。
Api cepi dubbalo mitto, mittadhammesu tiṭṭhati;
即使朋友虽弱,但住立于朋友之法;
So ñātako ca bandhu ca, so mitto so ca me sakhā;
他是亲戚、是亲属,他是朋友、他是我的同伴;
Dāṭhini mātimaññittho , siṅgālo mama pāṇadoti.
有牙者、轻视母者、豺狼是我的救命者。
Guṇajātakaṃ sattamaṃ. · 功德本生 第七
158. Suhanujātakaṃ (2-1-8)
158. 苏哈努本生(2-1-8)
Nayidaṃ visamasīlena, soṇena suhanū saha;
这不是恶戒者,与苏哈努一起的狗;
Suhanūpi tādisoyeva, yo soṇassa sagocaro.
苏哈努也是同样的,他是狗的同伴。
Pakkhandinā pagabbhena, niccaṃ sandānakhādinā;
以跳跃者、傲慢者,常啃食骨头者;
Sameti pāpaṃ pāpena, sameti asatā asanti.
恶与恶相遇,非善与非善相遇。
Suhanujātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 苏哈努本生 第八
159. Morajātakaṃ (2-1-9)
159. 孔雀本生(2-1-9)
Udetayaṃ cakkhumā ekarājā, harissavaṇṇo pathavippabhāso ;
具眼者、唯一之王已升起,金色、大地之光辉;
Taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ, tayājja guttā viharemu divasaṃ.
我礼敬彼金色、大地之光辉,今日受你守护,我们度过白昼。
Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme, te me namo te ca maṃ pālayantu;
那些通晓吠陀、一切法的婆罗门们,我礼敬他们,愿他们守护我;
Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā, namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā;
礼敬诸佛,礼敬菩提,礼敬诸解脱者,礼敬解脱;
Imaṃ so parittaṃ katvā, moro carati esanā.
作了此护卫后,孔雀行于觅食。
Apetayaṃ cakkhumā ekarājā, harissavaṇṇo pathavippabhāso;
具眼者、唯一之王已离去,金色、大地之光辉;
Taṃ taṃ nammassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ, tayājja guttā viharemu rattiṃ.
我礼敬彼金色、大地之光辉,今日受你守护,我们度过夜晚。
Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme, te me namo te ca maṃ pālayantu;
那些通晓吠陀、一切法的婆罗门们,我礼敬他们,愿他们守护我;
Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā, namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā;
礼敬诸佛,礼敬菩提,礼敬诸解脱者,礼敬解脱;
Imaṃ so parittaṃ katvā, moro vāsamakappayīti.
作了此护卫后,孔雀安住。
Morajātakaṃ navamaṃ. · 孔雀本生 第九
160. Vinīlajātakaṃ (2-1-10)
160. 维尼喇本生(2-1-10)
Evameva nūna rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ;
确实,良马们载着国王,韦德哈人,弥体喇城主;
Assā vahanti ājaññā, yathā haṃsā vinīlakaṃ.
如同天鹅载着维尼喇咖。
Vinīla duggaṃ bhajasi, abhūmiṃ tāta sevasi;
维尼喇,你亲近险境,亲爱的,你依止非处;
Gāmantakāni sevassu, etaṃ mātālayaṃ tavāti.
你应亲近村落边缘,这是你母亲的领域。
Vinīlajātakaṃ dasamaṃ. · 维尼喇本生 第十
Daḷhavaggo paṭhamo. · 坚固品 第一
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Varaballika daddara sūkarako, uragūttama pañcamabhaggavaro;
瓦喇巴利咖、达达喇、苏咖喇咖、乌喇咖最上、般迦瓦喇第五;
Mahatīcamu yāva siṅgālavaro, suhanuttama mora vinīlaṃ dasāti.
玛哈提迦牟、直至新喀喇瓦喇、苏哈努答玛、摩喇、维尼喇为十。
2. Santhavavaggo
2. 亲近品
161. Indasamānagottajātakaṃ (2-2-1)
161. 因陀沙马那果德玛本生经 (2-2-1)
Na santhavaṃ kāpurisena kayirā, ariyo anariyena pajānamatthaṃ;
不应与恶人亲近,圣者为了众人的利益不与非圣者亲近;
Cirānuvutthopi karoti pāpaṃ, gajo yathā indasamānagottaṃ.
即使长久须跋也会作恶,如象因陀沙马那果德玛。
Yaṃ tveva jaññā sadiso mamanti, sīlena paññāya sutena cāpi;
应知与我相似者,以戒、以慧、以多闻;
Teneva mettiṃ kayirātha saddhiṃ, sukho have sappurisena saṅgamoti.
应与他一起培育慈爱,与善人相交确实是乐。
Indasamānagottajātakaṃ paṭhamaṃ. · 因德萨马那果德本生 第一
162. Santhavajātakaṃ (2-2-2)
162. 亲近本生经 (2-2-2)
Na santhavasmā paramatthi pāpiyo, yo santhavo kāpurisena hoti;
没有比亲近更恶劣的,若与恶人亲近;
Santappito sappinā pāyasena , kicchākataṃ paṇṇakuṭiṃ adayhi .
以酥油、粥满足后,他烧毁了艰难建造的叶屋。
Na santhavasmā paramatthi seyyo, yo santhavo sappurisena hoti;
没有比与善人的交往更好的了,那与善人的交往;
Sīhassa byagghassa ca dīpino ca, sāmā mukhaṃ lehati santhavenāti.
狮子、老虎和豹,以交往舔舐(他人的)脸。
Santhavajātakaṃ dutiyaṃ. · 散他瓦本生 第二
163. Susīmajātakaṃ (2-2-3)
163. 苏西玛本生(2-2-3)
Kāḷā migā setadantā tavīme , parosataṃ hemajālābhichannā ;
这些黑色的鹿,白牙,超过一百,以金网覆盖;
Te te dadāmīti susīma brūsi, anussaraṃ pettipitāmahānaṃ.
苏西玛,你说『我给你这些』,忆念父亲和祖父们。
Kāḷā migā setadantā mamīme , parosataṃ hemajālābhicchannā;
这些黑色的鹿,白牙,是我的,超过一百,以金网覆盖;
Te te dadāmīti vadāmi māṇava, anussaraṃ pettipitāmahānanti.
学童,我说『我给你这些』,忆念父亲和祖父们。
Susīmajātakaṃ tatiyaṃ. · 苏西玛本生 第三
164. Gijjhajātakaṃ (2-2-4)
164. 鹫本生(2-2-4)
Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ, kuṇapāni avekkhati;
鹫能观察百由旬之远的尸体;
Kasmā jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhasi.
为何你触及罗网与陷阱,却不觉知。
Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye;
当人遭遇失败,生命将尽时;
Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhatīti.
那时即使触及罗网与陷阱,也不觉知。
Gijjhajātakaṃ catutthaṃ. · 鹫本生 第四
165. Nakulajātakaṃ (2-2-5)
165. 鼬本生(2-2-5)
Sandhiṃ katvā amittena, aṇḍajena jalābuja;
与卵生、水生的敌人结盟后,
Vivariya dāṭhaṃ sesi , kuto te bhayamāgataṃ.
你张开牙齿而睡,恐怖从何而来于你?
Saṅketheva amittasmiṃ, mittasmimpi na vissase;
即使对敌人也应怀疑,对朋友也不应信任;
Abhayā bhayamuppannaṃ, api mūlāni kantatīti .
从无畏中生起怖畏,甚至根本也被切断。
Nakulajātakaṃ pañcamaṃ. · 鼬本生 第五
166. Upasāḷakajātakaṃ (2-2-6)
166. 乌巴沙喇咖本生(2-2-6)
Upasāḷakanāmāni , sahassāni catuddasa;
名为乌巴沙喇咖的,有一万四千个;
Asmiṃ padese daḍḍhāni, natthi loke anāmataṃ.
在此地区被烧毁,世间没有无名者。
Yamhi saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo;
凡具有真实与法,不害、自制、调伏之处;
Etaṃ ariyā sevanti, etaṃ loke anāmatanti.
圣者们亲近此,此在世间为无名者。
Upasāḷakajātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 伍巴萨喇咖本生 第六
167. Samiddhijātakaṃ (2-2-7)
167. 沙玛内拉地本生(2-2-7)
Abhutvā bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi;
比库,你未食而行乞,你并非食后而行乞;
Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā.
比库,食后应行乞,莫让时机过去。
Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati;
我不知时机,时机被隐藏而不可见;
Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagāti.
因此我未食而行乞,莫让时机过我而去。
Samiddhijātakaṃ sattamaṃ. · 萨弥地本生 第七
168. Sakuṇagghijātakaṃ (2-2-8)
168. 鹰鹫本生(2-2-8)
Seno balasā patamāno, lāpaṃ gocaraṭhāyinaṃ;
鹰以力飞下,捕食寻觅食物者;
Sahasā ajjhappattova, maraṇaṃ tenupāgami.
突然袭击之,因此而遭遇死亡。
Sohaṃ nayena sampanno, pettike gocare rato;
我具足方法,乐于父祖的食处;
Apetasattu modāmi, sampassaṃ atthamattanoti.
我无怨敌而欢喜,见到自己的利益。
Sakuṇagghijātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 萨古那嘎本生 第八
169. Arakajātakaṃ (2-2-9)
169. 阿拉咖本生(2-2-9)
Yo ve mettena cittena, sabbalokānukampati;
凡以慈心,遍满一切世间而怜愍;
Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, appamāṇena sabbaso.
于上、下及横向,以无量心遍一切处。
Appamāṇaṃ hitaṃ cittaṃ, paripuṇṇaṃ subhāvitaṃ;
无量、有益之心,圆满、善修习;
Yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ, na taṃ tatrāvasissatīti.
凡有限量所作之业,在那里不会残留。
Arakajātakaṃ navamaṃ. · 阿拉咖本生 第九
170. Kakaṇṭakajātakaṃ (2-2-10)
170. 咖咖塔咖本生(2-2-10)
Nāyaṃ pure uṇṇamati , toraṇagge kakaṇṭako;
这咖咖塔咖以前不会在城门顶上鸣叫;
Mahosadha vijānāhi, kena thaddho kakaṇṭako.
大善慧啊,请了知,咖咖塔咖因何而傲慢。
Aladdhapubbaṃ laddhāna, aḍḍhamāsaṃ kakaṇṭako;
咖咖塔咖获得了半个月前未曾获得之物;
Atimaññati rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahanti.
他轻视国王,韦德哈的弥体喇城主。
Kakaṇṭakajātakaṃ dasamaṃ. · 咖咖恩德咖本生 第十
Santhavavaggo dutiyo. · 散他瓦品 第二
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Atha indasamāna sapaṇṇakuṭi, susimuttama gijjha jalābujako;
因陀罗相似者、有翼小屋者、苏西穆塔玛、鹫、水生者;
Upasāḷaka bhikkhu salāpavaro, atha mettavaro dasapuṇṇamatīti.
乌巴沙喇咖、比库、沙喇巴瓦喇,以及慈悲者、十圆满者。
3. Kalyāṇavaggo
3. 善品
171. Kalyāṇadhammajātakaṃ (2-3-1)
171. 善法本生(2-3-1)
Kalyāṇadhammoti yadā janinda, loke samaññaṃ anupāpuṇāti;
「善法者」,人中之王,当在世间获得此共称时;
Tasmā na hiyyetha naro sapañño, hiriyāpi santo dhuramādiyanti.
因此,有慧之人不应退缩,即使羞愧,也应承担重担。
Sāyaṃ samaññā idha majja pattā, kalyāṇadhammoti janinda loke;
「善法者」,此共称今日在此世间已获得,人中之王;
Tāhaṃ samekkhaṃ idha pabbajissaṃ, na hi matthi chando idha kāmabhogeti.
我观察此后,将在此出家,因为我对此欲乐享受无欲。
Kalyāṇadhammajātakaṃ paṭhamaṃ. · 善法本生 第一
172. Daddarajātakaṃ (2-3-2)
172. 达达拉本生(2-3-2)
Ko nu saddena mahatā, abhinādeti daddaraṃ;
谁以大声,鸣叫达达拉;
Taṃ sīhā nappaṭinadanti , ko nāmeso migādhibhū.
狮子们不回应它,这兽中之王究竟是谁。
Adhamo migajātānaṃ, siṅgālo tāta vassati;
兽类中最下劣者,亲爱的,是豺狼在吼叫;
Jātimassa jigucchantā, tuṇhī sīhā samacchareti.
厌恶其出生,沉默的狮子责备他。
Daddarajātakaṃ dutiyaṃ. · 达德拉本生 第二
173. Makkaṭajātakaṃ (2-3-3)
173. 猴本生(2-3-3)
Tāta māṇavako eso, tālamūlaṃ apassito;
亲爱的,这位学童,未见过多罗树根;
Agārakañcidaṃ atthi, handa demassagārakaṃ.
这里有某个小屋,来吧,让我们给他小屋。
Mā kho tvaṃ tāta pakkosi, dūseyya no agārakaṃ;
亲爱的,你不要召唤他,他会弄脏我们的小屋;
Netādisaṃ mukhaṃ hoti, brāhmaṇassa susīlinoti.
具善戒的婆罗门,不会有这样的面容。
Makkaṭajātakaṃ tatiyaṃ. · 猴本生 第三
174. Dubbhiyamakkaṭajātakaṃ (2-3-4)
174. 杜比亚猴本生(2-3-4)
Adamha te vāri pahūtarūpaṃ, ghammābhitattassa pipāsitassa;
我们给了你大量的水,给受热恼所逼、口渴的你;
So dāni pitvāna kiriṅkarosi , asaṅgamo pāpajanena seyyo.
他现在饮用后作何事?与恶人不交往更好。
Ko te suto vā diṭṭho vā, sīlavā nāma makkaṭo;
谁曾听闻或见过,名为持戒的猴子?
Idāni kho taṃ ohacchaṃ , esā asmāka dhammatāti.
现在你已被遮蔽,这是我们的法性。
Dubbhiyamakkaṭajātakaṃ catutthaṃ. · 杜比亚猴本生 第四
175. Ādiccupaṭṭhānajātakaṃ (2-3-5)
175. 日出礼敬本生(2-3-5)
Sabbesu kira bhūtesu, santi sīlasamāhitā;
据说在一切众生中,有持戒具定者;
Passa sākhāmigaṃ jammaṃ, ādiccamupatiṭṭhati.
看那树枝上的猴群,礼敬太阳。
Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha;
你们不了知其戒,不知而赞叹;
Aggihuttañca uhannaṃ , dve ca bhinnā kamaṇḍalūti.
火供与覆盖物,以及两个破裂的水瓶。
Ādiccupaṭṭhānajātakaṃ pañcamaṃ. · 日供养本生 第五
176. Kaḷāyamuṭṭhijātakaṃ (2-3-6)
176. 豌豆一把本生(2-3-6)
Bālo vatāyaṃ dumasākhagocaro, paññā janinda nayimassa vijjati;
这愚者确实是树枝间行者,人中之王啊,他没有智慧;
Kaḷāyamuṭṭhiṃ avakiriya kevalaṃ, ekaṃ kaḷāyaṃ patitaṃ gavesati.
撒下整把豌豆,却寻找落下的一粒豌豆。
Evameva mayaṃ rāja, ye caññe atilobhino;
大王,我们也是如此,以及其他极贪者;
Appena bahuṃ jiyyāma, kaḷāyeneva vānaroti.
以少失多,如猴子之于豌豆。
Kaḷāyamuṭṭhijātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 豆拳本生 第六
177. Tindukajātakaṃ (2-3-7)
177. 丁杜咖本生(2-3-7)
Dhanuhatthakalāpehi, nettiṃ savaradhāribhi;
以手持弓箭,以带箭的弓弦;
Samantā parikiṇṇamha, kathaṃ mokkho bhavissati.
我们被四面包围,如何能得解脱?
Appeva bahukiccānaṃ, attho jāyetha koci naṃ;
「或许对诸多事务者,会生起某种利益;
Atthi rukkhassa acchinnaṃ, khajjathaññeva tindukanti.
「有未被砍断的树,只是被啃食而已。」
Tindukajātakaṃ sattamaṃ. · 丁杜咖本生 第七
178. Kacchapajātakaṃ (2-3-8)
178. 龟本生(2-3-8)
Janittaṃ me bhavittaṃ me, iti paṅke avassayiṃ;
「『我将生,我将有』,如此我依止于泥;
Taṃ maṃ paṅko ajjhabhavi, yathā dubbalakaṃ tathā;
「那泥淹没了我,如同弱者一般;
Taṃ taṃ vadāmi bhaggava, suṇohi vacanaṃ mama.
「我对你说,尊者,请听我的话。
Gāme vā yadi vā raññe, sukhaṃ yatrādhigacchati;
「无论在村或在国,在那里获得快乐;
Taṃ janittaṃ bhavittañca, purisassa pajānato;
「对于了知的人,那就是生与有;
Yamhi jīve tamhi gacche, na niketahato siyāti.
在生命存在时应前往,不应成为执着家的人。
Kacchapajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
龟本生经 第八
179. Satadhammajātakaṃ (2-3-9)
179. 百法本生经 (2-3-9)
Tañca appañca ucchiṭṭhaṃ, tañca kicchena no adā;
那少量的残食,那以艰难才给予我们;
Sohaṃ brāhmaṇajātiko, yaṃ bhuttaṃ tampi uggataṃ.
我这婆罗门种姓者,所食之物也已吐出。
Evaṃ dhammaṃ niraṃkatvā , yo adhammena jīvati;
如此舍弃法而,以非法生活者;
Satadhammova lābhena, laddhenapi na nandatīti.
即使以百法之利得,得到了也不欢喜。
Satadhammajātakaṃ navamaṃ. · 百法本生 第九
180. Duddadajātakaṃ (2-3-10)
180. 难施本生经 (2-3-10)
Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;
对施与者而言难施,对作业者而言难作;
Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo.
非善人不随行,善人之法难随行。
Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati;
因此,善人与非善人,从此处的去处不同;
Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇāti .
非善人去地狱,善人以天界为归趣。
Duddadajātakaṃ dasamaṃ. · 难施本生 第十
Kalyāṇavaggo tatiyo. · 善品 第三
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Susamaññamigādhibhū māṇavako, vāripahūtarūpādiccupaṭṭhānā;
善等同、鹿主、学童、水、大量、色、太阳、现起;
Sakaḷāyasatindukapaṅka puna, satadhamma sududdadakena dasāti.
全部、铁、百、因陀咖、泥、再、善法、极难施,以此为十。
4. Asadisavaggo
4. 无比品
181. Asadisajātakaṃ (2-4-1)
181. 无比本生(2-4-1)
Dhanuggaho asadiso, rājaputto mahabbalo;
持弓者无比,王子大力者;
Dūrepātī akkhaṇavedhī, mahākāyappadālano.
远射者、穿孔者,大身破坏者。
Sabbāmitte raṇaṃ katvā, na ca kañci viheṭhayi;
与一切敌人作战后,却不伤害任何人;
Bhātaraṃ sotthiṃ katvāna, saṃyamaṃ ajjhupāgamīti.
使兄弟安稳后,他进入了自制。
Asadisajātakaṃ paṭhamaṃ. · 无比本生 第一
182. Saṅgāmāvacarajātakaṃ (2-4-2)
182. 战场本生(2-4-2)
Saṅgāmāvacaro sūro, balavā iti vissuto;
战场上的勇士,有力者,如此闻名;
Kiṃ nu toraṇamāsajja, paṭikkamasi kuñjara.
为何靠近城门后,你退却了,象王?
Omadda khippaṃ palighaṃ, esikāni ca abbaha ;
快速推倒门闩,拔出门栓;
Toraṇāni ca madditvā, khippaṃ pavisa kuñjarāti.
踏破门楼,快速进入,象王!
Saṅgāmāvacarajātakaṃ dutiyaṃ. · 战场行本生 第二
183. Vālodakajātakaṃ (2-4-3)
183. 瓦楼陀咖本生(2-4-3)
Vālodakaṃ apparasaṃ nihīnaṃ, pitvā mado jāyati gadrabhānaṃ;
饮了少味、低劣的瓦楼陀咖水,驴子们生起醉意;
Imañca pitvāna rasaṃ paṇītaṃ, mado na sañjāyati sindhavānaṃ.
但饮了这殊胜的美味,信度马们不生醉意。
Appaṃ pivitvāna nihīnajacco, so majjatī tena janinda puṭṭho ;
饮了少许,低劣种姓者,人中之王,他因此而醉;
Dhorayhasīlī ca kulamhi jāto, na majjatī aggarasaṃ pivitvāti.
但负重有力、生于良家者,饮了上味而不醉。
Vālodakajātakaṃ tatiyaṃ. · 瓦洛达咖本生 第三
184. Giridattajātakaṃ (2-4-4)
184. 吉利达答本生(2-4-4)
Dūsito giridattena , hayo sāmassa paṇḍavo;
被吉利达塔所染污,沙玛的骏马般度瓦;
Porāṇaṃ pakatiṃ hitvā, tassevānuvidhiyyati .
舍弃了原来的本性,只是随顺于他。
Sace ca tanujo poso, sikharākāra kappito;
如果一个身体瘦弱的人,被装扮成顶髻的样子;
Ānane naṃ gahetvāna, maṇḍale parivattaye;
抓住他的脸,在圆圈中转动;
Khippameva pahantvāna, tassevānuvidhiyyatīti.
很快地舍弃后,只是随顺于他。
Giridattajātakaṃ catutthaṃ. · 吉利达德本生第四
185. Anabhiratijātakaṃ (2-4-5)
185. 不乐本生经 (2-4-5)
Yathodake āvile appasanne, na passati sippikasambukañca;
犹如在浑浊不清的水中,看不见贝壳和螺;
Sakkharaṃ vālukaṃ macchagumbaṃ, evaṃ āvilamhi citte;
砾石、沙粒、鱼群,如此在浑浊的心中;
Na passati attadatthaṃ paratthaṃ.
他不见自利与他利。
Yathodake acche vippasanne, so passati sippikasambukañca;
犹如在清澈、澄净的水中,他见到贝壳与螺;
Sakkharaṃ vālukaṃ macchagumbaṃ, evaṃ anāvilamhi citte;
砾石、沙粒与鱼群,如是在不混浊的心中;
So passati attadatthaṃ paratthanti.
他见到自利与他利。
Anabhiratijātakaṃ pañcamaṃ. · 不喜乐本生第五
186. Dadhivāhanajātakaṃ (2-4-6)
186. 酸奶车本生(2-4-6)
Vaṇṇagandharasūpeto , amboyaṃ ahuvā pure;
这芒果先前具足色、香、味;
Tameva pūjaṃ labhamāno, kenambo kaṭukapphalo.
得到同样的供养,为何芒果成了苦果。
Pucimandaparivāro, ambo te dadhivāhana;
酸奶车啊,你的芒果被臭秽围绕;
Mūlaṃ mūlena saṃsaṭṭhaṃ, sākhā sākhā nisevare ;
根与根相连,枝与枝相依;
Asātasannivāsena, tenambo kaṭukapphaloti.
由于不悦的同住,因此芒果成为苦果。
Dadhivāhanajātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 达迪瓦哈纳本生第六
187. Catumaṭṭhajātakaṃ (2-4-7)
187. 四耳本生(2-4-7)
Ucce viṭabhimāruyha, mantayavho rahogatā;
登上高处的树枝,秘密地商议;
Nīce oruyha mantavho, migarājāpi sossati.
下到低处商议,狮子王也会听到。
Yaṃ suvaṇṇo suvaṇṇena , devo devena mantaye;
黄金与黄金商议,天人与天人商议;
Kiṃ tettha catumaṭṭhassa, bilaṃ pavisa jambukāti.
四耳在那里有何关系?豺狼啊,进入洞穴吧。
Catumaṭṭhajātakaṃ sattamaṃ. · 四马塔本生第七
188. Sīhakotthujātakaṃ (2-4-8)
188. 狮子与教授尸伽罗越(2-4-8)
Sīhaṅgulī sīhanakho, sīhapādapatiṭṭhito;
狮爪、狮牙,立于狮足之上;
So sīho sīhasaṅghamhi, eko nadati aññathā.
彼狮子在狮群中,独自异样地吼叫。
Mā tvaṃ nadi rājaputta, appasaddo vane vasa;
王子,你不要吼叫,应少声地住于林中;
Sarena kho taṃ jāneyyuṃ, na hi te pettiko saroti.
他们会以声音认出你,那确实不是你父系的声音。
Sīhakotthujātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 狮子骨本生第八
189. Sīhacammajātakaṃ (2-4-9)
189. 狮皮本生(2-4-9)
Netaṃ sīhassa naditaṃ, na byagghassa na dīpino;
这不是狮子的吼叫,不是虎的,也不是豹的;
Pāruto sīhacammena, jammo nadati gadrabho.
披着狮皮,驴子吼叫着。
Cirampi kho taṃ khādeyya, gadrabho haritaṃ yavaṃ;
驴子确实可以长久地吃青大麦;
Pāruto sīhacammena, ravamānova dūsayīti.
披着狮皮,却以吼叫而败露。
Sīhacammajātakaṃ navamaṃ. · 狮子皮本生第九
190. Sīlānisaṃsajātakaṃ (2-4-10)
190. 戒利益本生(2-4-10)
Passa saddhāya sīlassa, cāgassa ca ayaṃ phalaṃ;
看这信、戒、施的果报;
Nāgo nāvāya vaṇṇena, saddhaṃ vahatupāsakaṃ.
龙王以船的形色,载着具信的近事男。
Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
应与善人相处,应与善人交往;
Satañhi sannivāsena, sotthiṃ gacchati nhāpitoti.
因为与善人共住,理发师得以安全。
Sīlānisaṃsajātakaṃ dasamaṃ. · 戒利益本生第十
Asadisavaggo catuttho. · 无比品第四
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Dhanuggaha kuñjara apparaso, giridattamanāvilacittavaraṃ;
持弓者、象、无触者、吉利达塔、无浊心者、殊胜者;
Dadhivāhana jambūka sīhanakho, haritayava nāgavarena dasāti.
达地瓦哈那、阎浮咖、狮子爪、哈利答亚瓦、龙王瓦勒那,十个。
5. Ruhakavaggo
5. 卢哈咖品
191. Ruhakajātakaṃ (2-5-1)
191. 卢哈咖本生(2-5-1)
Api ruhaka chinnāpi, jiyā sandhīyate puna;
即使卢哈咖被切断,弓弦也能再次接合;
Sandhīyassu purāṇiyā, mā kodhassa vasaṃ gami.
愿你与旧弦接合,莫随顺愤怒。
Vijjamānesu vākesu , vijjamānesu kārisu;
当有诸弓时,当有诸制弓者时;
Aññaṃ jiyaṃ karissāmi, alaññeva purāṇiyāti.
我将制作另一弓弦,旧弦已不需要。
Ruhakajātakaṃ paṭhamaṃ. · 卢哈咖本生第一
192. Sirikāḷakaṇṇijātakaṃ (2-5-2)
192. 西利咖喇咖尼本生(2-5-2)
Itthī siyā rūpavatī, sā ca sīlavatī siyā;
女人可能美丽,她也可能具戒;
Puriso taṃ na iccheyya, saddahāsi mahosadha.
男人不应欲求她,你应信受,大药师。
Saddahāmi mahārāja, puriso dubbhago siyā;
我信受,大王,男人可能是不幸者;
Sirī ca kāḷakaṇṇī ca, na samenti kudācananti.
吉祥与黑耳女,任何时候都不会一致。
Sirikāḷakaṇṇijātakaṃ dutiyaṃ. · 西利咖喇咖尼本生第二
193. Cūḷapadumajātakaṃ (2-5-3)
193. 小莲华本生(2-5-3)
Ayameva sā ahamapi so anañño, ayameva so hatthacchinno anañño;
这正是她,我也正是他,不是别人,这正是他,被断手者,不是别人;
Yamāha ‘‘komārapatī mama’’nti, vajjhitthiyo natthi itthīsu saccaṃ.
她所说的「童子主是我的」,在女人中没有应被杀的女人,这是真实。
Imañca jammaṃ musalena hantvā, luddaṃ chavaṃ paradārūpaseviṃ;
以杵击杀这个出生者,残酷的尸体,亲近他人之妻者;
Imissā ca naṃ pāpapatibbatāya, jīvantiyā chindatha kaṇṇanāsanti.
当她还活着时,对这个恶女人,你们应切断她的耳鼻。
Cūḷapadumajātakaṃ tatiyaṃ. · 小莲花本生第三
194. Maṇicorajātakaṃ (2-5-4)
194. 摩尼盗本生(2-5-4)
Na santi devā pavasanti nūna, na hi nūna santi idha lokapālā;
诸天不存在,他们确实不住于此,确实没有世间的守护者在此;
Sahasā karontānamasaññatānaṃ, na hi nūna santī paṭisedhitāro.
对于突然行事的无制御者们,确实没有制止者。
Akāle vassatī tassa, kāle tassa na vassati;
非时对他降雨,当时对他不降雨;
Saggā ca cavati ṭhānā, nanu so tāvatā hatoti.
他从天界处堕落,难道他不是因此而被害吗?
Maṇicorajātakaṃ catutthaṃ. · 摩尼盗本生第四
195. Pabbatūpattharajātakaṃ (2-5-5)
195. 山麓本生(2-5-5)
Pabbatūpatthare ramme, jātā pokkharaṇī sivā;
在山麓可爱之处,生起了吉祥的莲池;
Taṃ siṅgālo apāpāyi , jānaṃ sīhena rakkhitaṃ.
豺狼远离了它,知道它受狮子保护。
Pivanti ce mahārāja, sāpadāni mahānadiṃ;
大王,如果有众生饮用大河连同其中的生物;
Na tena anadī hoti, khamassu yadi te piyāti.
河水并不因此而枯竭,如果你喜欢,请容忍吧。
Pabbatūpatthara jātakaṃ pañcamaṃ. · 山上供养本生第五
196. Valāhakassajātakaṃ (2-5-6)
196. 瓦喇哈咖本生(2-5-6)
Ye na kāhanti ovādaṃ, narā buddhena desitaṃ;
那些不奉行佛陀所教导的教诫的人们;
Byasanaṃ te gamissanti, rakkhasīhiva vāṇijā.
他们将遭遇灾难,如同商人们被罗刹女所害。
Ye ca kāhanti ovādaṃ, narā buddhena desitaṃ;
那些奉行佛陀所教导的教诫的人们;
Sotthiṃ pāraṃ gamissanti, valāheneva vāṇijāti.
他们将安全地到达彼岸,如同依靠瓦喇哈马的商人们。
Valāhakassa jātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 瓦喇哈咖萨本生第六
197. Mittāmittajātakaṃ (2-5-7)
197. 朋友与敌人本生(2-5-7)
Na naṃ umhayate disvā, na ca naṃ paṭinandati;
见到他不欢喜,也不欢迎他;
Cakkhūni cassa na dadāti, paṭilomañca vattati.
不给他眼神,且反向而行。
Ete bhavanti ākārā, amittasmiṃ patiṭṭhitā;
这些是特征,确立于敌人;
Yehi amittaṃ jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍitoti.
贤者以此应知敌人,通过见与闻。
Mittāmittajātakaṃ sattamaṃ. · 友敌本生第七
198. Rādhajātakaṃ (2-5-8)
198. 拉达本生(2-5-8)
Pavāsā āgato tāta, idāni nacirāgato;
亲爱的,从远行归来,现在不久前才到;
Kaccinnu tāta te mātā, na aññamupasevati.
亲爱的,你的母亲,是否没有亲近他人?
Na kho panetaṃ subhaṇaṃ, giraṃ saccupasaṃhitaṃ;
然而,须跋那,这不是与真实相应的言语;
Sayetha poṭṭhapādova, mummure upakūthitoti .
他应该像波他巴达那样躺着,被绑缚而被击打。
Rādhajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 拉达本生第八
199. Gahapatijātakaṃ (2-5-9)
199. 家主本生(2-5-9)
Ubhayaṃ me na khamati, ubhayaṃ me na ruccati;
两者我都不能忍受,两者我都不喜欢;
Yācāyaṃ koṭṭhamotiṇṇā, nāddasaṃ iti bhāsati.
在乞求中陷入困境,他说「我没有看见」。
Taṃ taṃ gāmapati brūmi, kadare appasmi jīvite;
村主,我对你说,对吝啬者、少命者;
Dve māse saṅgaraṃ katvā , maṃsaṃ jaraggavaṃ kisaṃ;
经过两个月的养育,肉变得衰老、瘦弱;
Appattakāle codesi, tampi mayhaṃ na ruccatīti.
在不适当的时候催促,那也不合我意。
Gahapatijātakaṃ navamaṃ. · 家主本生第九
200. Sādhusīlajātakaṃ (2-5-10)
200. 善戒本生经(2-5-10)
Sarīradabyaṃ vuḍḍhabyaṃ , sojaccaṃ sādhusīliyaṃ;
身体、年长、出生、种姓、善戒,
Brāhmaṇaṃ teva pucchāma, kannu tesaṃ vanimhase .
我们问婆罗门,你最尊重这些中的哪一个?
Attho atthi sarīrasmiṃ, vuḍḍhabyassa namo kare;
身体有利益,应礼敬年长者;
Attho atthi sujātasmiṃ, sīlaṃ asmāka ruccatīti.
善生有利益,戒为我们所喜。
Sādhusīlajātakaṃ dasamaṃ. · 善戒本生第十
Ruhakavaggo pañcamo. · 卢哈咖品第五
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Apiruhaka rūpavatī musalo, pavasanti sapañcamapokkharaṇī;
阿毕卢哈咖、美貌女、木杵、旅行者与第五莲池;
Atha muttimavāṇija umhayate, ciraāgata koṭṭha sarīra dasāti.
然后解脱、商人、热恼、久来者、库他、身体、十。
6. Nataṃdaḷhavaggo
6. 不坚固品
201. Bandhanāgārajātakaṃ (2-6-1)
201. 束缚屋本生经 (2-6-1)
Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca ;
智者说那不是坚固的束缚,那铁制的、木制的和草制的;
Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā.
对宝石耳环的深深染著,对儿子、妻子的期望。
Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ;
智者说这是坚固的束缚,向下牵引的、松弛的、难以解脱的;
Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyāti.
智者切断这个之后而离去,无期望,舍弃欲乐。
Bandhanāgārajātakaṃ paṭhamaṃ. · 囚屋本生第一
202. Keḷisīlajātakaṃ (2-6-2)
202. 游戏戒本生经 (2-6-2)
Haṃsā koñcā mayūrā ca, hatthayo pasadā migā;
天鹅、鹭鸶、孔雀,象、犀牛、鹿;
Sabbe sīhassa bhāyanti, natthi kāyasmi tulyatā.
一切众生皆畏惧狮子,无有身体与之相等者。
Evameva manussesu, daharo cepi paññavā;
如是,在人类当中,即使年幼,若有慧者;
So hi tattha mahā hoti, neva bālo sarīravāti.
他在那里确实是伟大的,并非愚者依靠身体。
Keḷisīlajātakaṃ dutiyaṃ. · 戏戒本生第二
203. Khaṇḍajātakaṃ (2-6-3)
203. 康达本生(2-6-3)
Virūpakkhehi me mettaṃ, mettaṃ erāpathehi me;
愿我对维卢巴卡有慈,愿我对伊拉巴他有慈;
Chabyāputtehi me mettaṃ, mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca.
愿我对洽比亚子有慈,愿我对康哈果答马咖有慈。
Apādakehi me mettaṃ, mettaṃ dvipādakehi me;
愿我对无足者有慈,愿我对二足者有慈;
Catuppadehi me mettaṃ, mettaṃ bahuppadehi me.
愿我对四足者有慈,愿我对多足者有慈。
Mā maṃ apādako hiṃsi, mā maṃ hiṃsi dvipādako;
愿无足者不伤害我,愿二足者不伤害我;
Mā maṃ catuppado hiṃsi, mā maṃ hiṃsi bahuppado.
愿四足者不伤害我,愿多足者不伤害我。
Sabbe sattā sabbe pāṇā, sabbe bhūtā ca kevalā;
一切有情、一切生类、一切众生,全部无余;
Sabbe bhadrāni passantu, mā kañci pāpamāgamā.
愿一切都见到吉祥,愿任何恶不降临。
Appamāṇo buddho, appamāṇo dhammo;
无量的佛,无量的法;
Appamāṇo saṅgho, pamāṇavantāni sarīsapāni ;
无量的僧伽,有限量的爬虫类;
Ahivicchikasatapadī, uṇṇanābhi sarabūmūsikā.
蛇、蝎、蜈蚣、蜘蛛、蜥蜴、老鼠。
Katā me rakkhā katā me parittā, paṭikkamantu bhūtāni;
我已作守护,我已作护卫,愿诸众生退去;
Sohaṃ namo bhagavato, namo sattannaṃ sammāsambuddhānanti.
我礼敬世尊,礼敬七位正等正觉者。
Khaṇḍajātakaṃ tatiyaṃ. · 坎达本生第三
204. Vīrakajātakaṃ (2-6-4)
204. 维拉咖本生(2-6-4)
Api vīraka passesi, sakuṇaṃ mañjubhāṇakaṃ;
维拉咖,你可曾见过那只鸟,那只说话悦耳的鸟;
Mayūragīvasaṅkāsaṃ, patiṃ mayhaṃ saviṭṭhakaṃ.
颈如孔雀般,是我的丈夫沙维他咖。
Udakathalacarassa pakkhino, niccaṃ āmakamacchabhojino;
那只在水中陆上行走的鸟,常以生鱼为食;
Tassānukaraṃ saviṭṭhako, sevāle paliguṇṭhito matoti.
沙维他咖模仿它,被水藻缠住而死。
Vīrakajātakaṃ catutthaṃ. · 威拉咖本生第四
205. Gaṅgeyyajātakaṃ (2-6-5)
205. 甘给亚本生(2-6-5)
Sobhati maccho gaṅgeyyo, atho sobhati yāmuno ;
甘给亚鱼美丽,亚穆那鱼也美丽;
Catuppadoyaṃ puriso, nigrodhaparimaṇḍalo;
此人四足,榕树般圆满;
Īsakāyata gīvo ca, sabbeva atirocati.
颈稍短,一切皆极光辉。
Yaṃ pucchito na taṃ akkhāsi , aññaṃ akkhāsi pucchito;
所问者不说,所问者说别的;
Attappasaṃsako poso, nāyaṃ asmāka ruccatīti.
此人自我赞叹,此人不为我们所喜。
Gaṅgeyyajātakaṃ pañcamaṃ. · 恒河耶本生第五
206. Kuruṅgamigajātakaṃ (2-6-6)
206. 库伦咖鹿本生(2-6-6)
Iṅgha vaddhamayaṃ pāsaṃ, chinda dantehi kacchapa;
来吧,龟啊,以齿切断这皮革之索;
Ahaṃ tathā karissāmi, yathā nehiti luddako.
我将如此作,使猎人不来此处。
Kacchapo pāvisī vāriṃ, kuruṅgo pāvisī vanaṃ;
龟入水中,库伦咖鹿入林中;
Satapatto dumaggamhā, dūre putte apānayīti.
从百叶树上,将儿子带到远方。
Kuruṅgamigajātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 库龙鹿本生第六
207. Assakajātakaṃ (2-6-7)
207. 阿萨咖本生(2-6-7)
Ayamassakarājena, deso vicarito mayā;
这阿萨咖王国,被我游行过;
Anukāmaya kāmena , piyena patinā saha.
随欲之欲,与亲爱的丈夫一起。
Navena sukhadukkhena, porāṇaṃ apidhīyati ;
以新的苦乐,旧的被覆盖;
Tasmā assakaraññāva, kīṭo piyataro mamāti.
因此,阿萨咖林,对我更为亲爱。
Assakajātakaṃ sattamaṃ. · 阿萨咖本生第七
208. Susumārajātakaṃ (2-6-8)
208. 苏苏马拉本生(2-6-8)
Alaṃ metehi ambehi, jambūhi panasehi ca;
我满足于这些芒果、阎浮果和波罗蜜果;
Yāni pāraṃ samuddassa, varaṃ mayhaṃ udumbaro.
大海彼岸的诸宝,对我来说优昙婆罗果更胜。
Mahatī vata te bondi, na ca paññā tadūpikā;
你的力量确实很大,但智慧却不相称;
Susumāra vañcito mesi, gaccha dāni yathāsukhanti.
你被鳄鱼所欺骗,现在随你的意愿去吧。
Susumārajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 苏苏玛拉本生第八
209. Kukkuṭajātakaṃ (2-6-9)
209. 鸡本生(2-6-9)
Diṭṭhā mayā vane rukkhā, assakaṇṇā vibhīṭakā ;
我在林中见过诸树,阿萨咖那树、维比答咖树;
Na tāni evaṃ sakkanti, yathā tvaṃ rukkha sakkasi.
它们都不能像你这样摇动,树啊,你却能如此摇动。
Purāṇakukkuṭo ayaṃ, bhetvā pañjaramāgato;
这是一只老鸡,破笼而来;
Kusalo vāḷapāsānaṃ, apakkamati bhāsatīti.
善巧于网罗之道,它边说边离去。
Kukkuṭa jātakaṃ navamaṃ. · 鸡本生第九
210. Kandagalakajātakaṃ (2-6-10)
210. 刺木本生(2-6-10)
Ambho ko nāma yaṃ rukkho, sinnapatto sakaṇṭako;
喂!那是什么树,叶子凋落且有刺;
Yattha ekappahārena, uttamaṅgaṃ vibhijjitaṃ .
在那里一击之下,头部被劈开。
Acāri vatāyaṃ vitudaṃ vanāni, kaṭṭhaṅgarukkhesu asārakesu;
他行于穿透诸林,在无坚实的木炭树中;
Athāsadā khadiraṃ jātasāraṃ , yatthabbhidā garuḷo uttamaṅganti.
然后他坐于已生坚实的刺槐,在那里金翅鸟的头部被劈开。
Kandagalaka jātakaṃ dasamaṃ. · 坎达嘎喇咖本生第十
Nataṃdaḷhavaggo chaṭṭho. · 不坚固品第六
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Daḷhabandhana haṃsavaro ca puna, virūpakkha saviṭṭhaka macchavaro;
坚缚、天鹅王以及再者,毗楼博叉、有污秽、鱼王;
Sakuruṅga saassaka ambavaro, puna kukkuṭako garuḷena dasāti.
有鹿、有马、芒果王,再者公鸡,与金翅鸟为十。
7. Bīraṇathambhavaggo
7. 柱草品
211. Somadattajātakaṃ (2-7-1)
211. 索玛达答本生(2-7-1)
Akāsi yoggaṃ dhuvamappamatto, saṃvaccharaṃ bīraṇathambhakasmiṃ;
不放逸者于柱草,一年中作了适当的恒常修习;
Byākāsi saññaṃ parisaṃ vigayha, na niyyamo tāyati appapaññaṃ.
进入众中宣说了标记,规则不保护少慧者。
Dvayaṃ yācanako tāta, somadatta nigacchati;
亲爱的,乞求者索玛达答前来,有两种情况;
Alābhaṃ dhanalābhaṃ vā, evaṃ dhammā hi yācanāti.
不得或得财,确实乞求之法就是如此。
Somadattajātakaṃ paṭhamaṃ. · 索玛达德本生第一
212. Ucchiṭṭhabhattajātakaṃ (2-7-2)
212. 残食本生(2-7-2)
Añño uparimo vaṇṇo, añño vaṇṇo ca heṭṭhimo;
上面的颜色是一种,下面的颜色又是另一种;
Brāhmaṇī tveva pucchāmi, kiṃ heṭṭhā kiñca uppari.
婆罗门女,我确实问你:什么在下?什么在上?
Ahaṃ naṭosmi bhaddante, bhikkhakosmi idhāgato;
尊者,我不是舞者,我是来到此处的比库;
Ayañhi koṭṭhamotiṇṇo, ayaṃ so yaṃ gavesasīti.
这确实是已越过的困境,这就是你所寻求的。
Ucchiṭṭhabhattajātakaṃ dutiyaṃ. · 残食本生第二
213. Bharujātakaṃ (2-7-3)
213. 婆卢本生(2-7-3)
Isīnamantaraṃ katvā, bharurājāti me sutaṃ;
我听闻:在诸仙人之间,有婆卢王;
Ucchinno saha raṭṭhehi , sarājā vibhavaṅgato.
他与诸国一起被灭,连同国王一起失去权势。
Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā;
因此,智者们不赞叹随欲而行;
Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccupasaṃhitanti.
应以无嗔恨之心说话,言语与真实相应。
Bharujātakaṃ tatiyaṃ. · 帕鲁本生第三
214. Puṇṇanadījātakaṃ (2-7-4)
214. 布那那地本生(2-7-4)
Puṇṇaṃ nadiṃ yena ca peyyamāhu, jātaṃ yavaṃ yena ca guyhamāhu;
他们说布那河是可饮的,他们说生长的大麦是隐秘的;
Dūraṃ gataṃ yena ca avhayanti, so tyāgato handa ca bhuñja brāhmaṇa.
他们说远去是呼唤,婆罗门,那已舍弃者,来吧,请享用。
Yato maṃ saratī rājā, vāyasampi pahetave;
从国王忆念我时起,即使是乌鸦也可派遣;
Haṃsā koñcā mayūrā ca , asatīyeva pāpiyāti.
天鹅、鹭鸶与孔雀,如同不存在般更恶劣。
Puṇṇanadījātakaṃ catutthaṃ. · 本纳纳帝本生第四
215. Kacchapajātakaṃ (2-7-5)
215. 龟本生(2-7-5)
Avadhī vata attānaṃ, kacchapo byāharaṃ giraṃ ;
龟确实杀害了自己,因说出言语;
Suggahītasmiṃ kaṭṭhasmiṃ, vācāya sakiyāvadhi.
在善持的木棒上,因言语而被萨咖杀害。
Etampi disvā naravīriyaseṭṭha, vācaṃ pamuñce kusalaṃ nātivelaṃ;
见此之后,人中精进最上者,应及时说出善语;
Passasi bahubhāṇena, kacchapaṃ byasanaṃ gatanti.
你看见多语者,龟遭遇灾难。
Kacchapajātakaṃ pañcamaṃ.
龟本生第五
216. Macchajātakaṃ (2-7-6)
216. 鱼本生(2-7-6)
Na māyamaggi tapati, na sūlo sādhutacchito;
诱饵之钩不烧我,善切之刺亦不烧;
Yañca maṃ maññate macchī, aññaṃ so ratiyā gato.
那认为我是鱼者,他去往其他的欢喜处。
So maṃ dahati rāgaggi, cittaṃ cūpatapeti maṃ;
贪欲之火烧我,心亦折磨我;
Jālino muñcathāyirā maṃ, na kāme haññate kvacīti.
持网者们,请放开我,我不会在任何地方被诸欲所害。
Macchajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
鱼本生第六
217. Seggujātakaṃ (2-7-7)
217. 塞古本生(2-7-7)
Sabbo loko attamano ahosi, akovidā gāmadhammassa seggu;
整个世界都欢喜,塞古不知村法;
Komāri ko nāma tavajja dhammo, yaṃ tvaṃ gahitā pavane parodasi.
少女啊,你今天的法是什么,你被捉住在森林中哭泣。
Yo dukkhaphuṭṭhāya bhaveyya tāṇaṃ, so me pitā dubbhi vane karoti;
对受苦者应是庇护的,我的父亲在森林中对我作恶;
Sā kassa kandāmi vanassa majjhe, yo tāyitā so sahasaṃ karotīti.
我在森林中向谁哭泣,那保护者突然作此事。
Seggujātakaṃ sattamaṃ. · 谢咕本生第七
218. Kūṭavāṇijajātakaṃ (2-7-8)
218. 欺诈商人本生(2-7-8)
Saṭhassa sāṭheyyamidaṃ sucintitaṃ, paccoḍḍitaṃ paṭikūṭassa kūṭaṃ;
狡诈者的狡诈是善思惟的,欺诈者的欺诈被抛弃;
Phālañce khādeyyuṃ mūsikā, kasmā kumāraṃ kulalā na hareyyuṃ.
「如果老鼠会吃犁,为何陶工们不会带走男孩?」
Kūṭassa hi santi kūṭakūṭā, bhavati cāpi nikatino nikatyā;
「因为欺诈者有欺诈的伎俩,而且也有诡计者的诡计;」
Dehi puttanaṭṭha phālanaṭṭhassa phālaṃ, mā te puttamahāsi phālanaṭṭhoti.
「把你儿子还给失去儿子者,把犁还给失去犁者,愿你的儿子不被失去犁者吃掉。」
Kūṭavāṇijajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 欺诈商人本生经 第八
219. Garahitajātakaṃ (2-7-9)
219. 责难本生经 (2-7-9)
Hiraññaṃ me suvaṇṇaṃ me, esā rattiṃ divā kathā;
「我的黄金,我的金子」,这是日夜的言谈;
Dummedhānaṃ manussānaṃ, ariyadhammaṃ apassataṃ.
对于愚痴的人们,看不见圣法者。
Dve dve gahapatayo gehe, eko tattha amassuko;
两两家主在家中,其中一位无嫉妒;
Lambatthano veṇikato, atho aṅkitakaṇṇako;
垂下的阴囊,编成辫子,而且耳朵有标记;
Kīto dhanena bahunā, so taṃ vitudate jananti.
以众多财富为乐者,他将那些分配给人们。
Garahitajātakaṃ navamaṃ. · 嘎拉希德本生第九
220. Dhammadhajajātakaṃ (2-7-10)
220. 法幢本生(2-7-10)
Sukhaṃ jīvitarūposi, raṭṭhā vivanamāgato;
你曾过着快乐的生活,从国土来到林野;
So ekako rukkhamūle , kapaṇo viya jhāyasi.
你独自在树下,如贫穷者般禅修。
Sukhaṃ jīvitarūposmi, raṭṭhā vivanamāgato;
我曾过着快乐的生活,从国土来到林野;
So ekako rukkhamūle, kapaṇo viya jhāyāmi;
我独自在树下,如贫穷者般禅修;
Sataṃ dhammaṃ anussaraṃti.
随念百种法。
Dhammadhajajātakaṃ dasamaṃ. · 法幢本生第十
Bīraṇathambhavaggo sattamo. · 比拉纳坦帕品第七
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Atha bīraṇathambhavaro ca naṭo, bharurājavaruttamapuṇṇanadī;
那时,彼拉那坦巴瓦拉舞者,以及婆卢王最胜的满河;
Bahubhāṇi aggipavane mūsikā, sahalambatthano kapaṇena dasāti.
在火风中有许多老鼠,与萨喇朗巴塔那一起,因贫穷而十。
8. Kāsāvavaggo
8. 袈裟品
221. Kāsāvajātakaṃ (2-8-1)
221. 袈裟本生(2-8-1)
Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati ;
无垢秽者若穿著袈裟衣,
Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.
不具调伏与真实,他不值得袈裟。
Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito;
然而已吐出垢秽者,善安住于诸戒,
Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahatīti.
具足调伏与真实,他确实值得袈裟。
Kāsāvajātakaṃ paṭhamaṃ. · 袈裟本生第一
222. Cūḷanandiyajātakaṃ (2-8-2)
222. 小难地亚本生(2-8-2)
Idaṃ tadācariyavaco, pārāsariyo yadabravi ;
这是那位老师所说之语,巴拉萨利亚所说:
Māsu tvaṃ akari pāpaṃ, yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape.
「愿你不造作恶业,你后来所作的,你将为之受苦。」
Yāni karoti puriso, tāni attani passati;
「人所造作的诸业,他自己将见到;
Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ;
「造善者见善,造恶者见恶;
Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalanti.
「播下何种种子,即收获何种果实。」
Cūḷanandiyajātakaṃ dutiyaṃ. · 小难帝亚本生第二
223. Puṭabhattajātakaṃ (2-8-3)
223. 布他跋答本生(2-8-3)
Name namantassa bhaje bhajantaṃ, kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ;
「应礼敬礼敬者,应亲近亲近者,应为做事者做事;
Nānatthakāmassa kareyya atthaṃ, asambhajantampi na sambhajeyya.
不应为欲求不同目标者做利益,即使不亲近者也不应亲近。
Caje cajantaṃ vanathaṃ na kayirā, apetacittena na sambhajeyya;
应舍弃舍弃者,不应造作束缚,不应以离心而亲近;
Dijo dumaṃ khīṇaphalanti ñatvā, aññaṃ samekkheyya mahā hi lokoti.
知道「树已果尽」后,应寻求其他,因为世间广大。
Puṭabhattajātakaṃ tatiyaṃ. · 布德帕德本生第三
224. Kumbhilajātakaṃ (2-8-4)
224. 鳄鱼本生(2-8-4)
Yassete caturo dhammā, vānarinda yathā tava;
猿王啊,凡具有这四法者,如你一样;
Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so ativattati.
真实、法、坚定、布施,他超越所见。
Yassa cete na vijjanti, guṇā paramabhaddakā;
凡不具有这些,最殊胜的德;
Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so nātivattatīti.
真实、法、坚定、布施,他不超越所见。
Kumbhilajātakaṃ catutthaṃ. · 鳄鱼本生第四
225. Khantivaṇṇajātakaṃ (2-8-5)
225. 堪忍肤色本生(2-8-5)
Atthi me puriso deva, sabbakiccesu byāvaṭo ;
天啊,我有一个人,在一切事务中勤勉;
Tassa cekoparādhatthi, tattha tvaṃ kinti maññasi.
如果他有过失,在那里你认为如何。
Amhākampatthi puriso, ediso idha vijjati;
我们也有一个人,这样的人在此被发现;
Dullabho aṅgasampanno, khantirasmāka ruccatīti.
难得具足诸支,堪忍为我们所喜。
Khantivaṇṇajātakaṃ pañcamaṃ. · 忍辱赞本生第五
226. Kosiyajātakaṃ (2-8-6)
226. 憍尸迦本生(2-8-6)
Kāle nikkhamanā sādhu, nākāle sādhu nikkhamo;
适时出离是善,非时出离不善;
Akālena hi nikkhamma, ekakampi bahujjano;
以非时而出离,即使一人也成众人;
Na kiñci atthaṃ joteti, dhaṅkasenāva kosiyaṃ.
不照亮任何利益,如同弓弦在弓上。
Dhīro ca vidhividhānaññū, paresaṃ vivarānugū;
而智者知晓方法与规则,追随他人的缺点;
Sabbāmitte vasīkatvā, kosiyova sukhī siyāti.
制伏一切朋友后,如弓弦般快乐。
Kosiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 国西亚本生第六
227. Gūthapāṇajātakaṃ (2-8-7)
227. 粪手本生(2-8-7)
Sūro sūrena saṅgamma, vikkantena pahārinā;
勇士与勇士相遇,以勇猛的攻击者;
Ehi nāga nivattassu, kiṃ nu bhīto palāyasi;
来吧,龙啊,回来吧,你为何恐惧而逃跑;
Passantu aṅgamagadhā, mama tuyhañca vikkamaṃ.
让盎嘎与马嘎达人看见,我与你的勇猛。
Na taṃ pādā vadhissāmi, na dantehi na soṇḍiyā;
我不会用脚杀你,不用牙齿也不用鼻子;
Mīḷhena taṃ vadhissāmi, pūti haññatu pūtināti.
「我将以矛杀他,让臭者以臭而被杀。」
Gūthapāṇajātakaṃ sattamaṃ. · 粪手本生第七
228. Kāmanītajātakaṃ (2-8-8)
228. 欲所引本生(2-8-8)
Tayo giriṃ antaraṃ kāmayāmi, pañcālā kuruyo kekake ca ;
「我欲求三座山之间的地方,般遮罗、库汝和给咖咖;
Tatuttariṃ brāhmaṇa kāmayāmi, tikiccha maṃ brāhmaṇa kāmanītaṃ.
婆罗门,我欲求比那更多的,婆罗门,请治疗我这被欲所引者。」
Kaṇhāhidaṭṭhassa karonti heke, amanussapaviṭṭhassa karonti paṇḍitā;
「有些人为被黑蛇所咬者治疗,智者为被非人附身者治疗;
Na kāmanītassa karoti koci, okkantasukkassa hi kā tikicchāti.
但无人为被欲所引者治疗,因为对精液已出者有何治疗呢?」
Kāmanītajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 欲引本生第八
229. Palāyitajātakaṃ (2-8-9)
229. 逃走本生(2-8-9)
Gajaggameghehi hayaggamālibhi, rathūmijātehi sarābhivassebhi ;
「以象群为先的云,以马群为先的阿利比,以车辆为波浪所生的沙拉比瓦些;
Tharuggahāvaṭṭa daḷhappahāribhi, parivāritā takkasilā samantato.
被坚固的强力击打者所围绕,塔咖西喇的人们从四周围绕。
Abhidhāvatha cūpadhāvatha ca , vividhā vināditā vadantibhi;
他们冲来又冲去,以各种方式发出声音、喧哗;
Vattatajja tumulo ghoso yathā, vijjulatā jaladharassa gajjatoti .
今日发生的喧闹声,犹如闪电的雷云轰鸣。
Palāyitajātakaṃ navamaṃ. · 逃走本生第九
230. Dutiyapalāyitajātakaṃ (2-8-10)
230. 第二逃走本生(2-8-10)
Dhajamaparimitaṃ anantapāraṃ, duppasahaṃdhaṅkehi sāgaraṃva ;
无量的、无边际的旗帜,难以用船只渡越,犹如大海;
Girimivaanilena duppasayho , duppasaho ahamajjatādisena.
犹如山岳难以被风所动摇,我今日难以被这样的人所动摇。
Mā bāliyaṃ vilapi na hissa tādisaṃ, viḍayhase na hi labhase nisedhakaṃ;
不要愚痴地哀泣,你不能战胜这样的人,你得不到阻止者;
Āsajjasi gajamiva ekacārinaṃ, yo taṃ padā naḷamiva pothayissatīti.
你遭遇了独行的象,他将以足踏碎你,犹如芦苇。
Dutiyapalāyitajātakaṃ dasamaṃ. · 第二逃走本生第十
Kāsāvavaggo aṭṭhamo. · 袈裟品第八
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Varavatthavaco dumakhīṇaphalaṃ, caturodhammavaraṃ purisuttama;
「最上衣语、杜马枯萎果、四法最上、最上人;
Dhaṅkamagadhā ca tayogirināma, gajaggavaro dhajavarena dasāti.
丹卡马嘎达、三瑜伽山名、最上象、以最上幢旗示现。」
9. Upāhanavaggo
9. 鞋品
231. Upāhanajātakaṃ (2-9-1)
231. 鞋本生(2-9-1)
Yathāpi kītā purisassupāhanā, sukhassa atthāya dukhaṃ udabbahe;
「犹如人的已制作之鞋,为了乐的利益而忍受苦;
Ghammābhitattā thalasā papīḷitā, tasseva pāde purisassa khādare.
被热所烧、被地面所压迫,在那人的脚下柔软。
Evameva yo dukkulīno anariyo, tammāka vijjañca sutañca ādiya;
如是,凡是恶行者、非圣者,取了我们的明与所闻;
Tameva so tattha sutena khādati, anariyo vuccati dupāhanūpamoti .
他就在那里以所听闻的为食,被称为非圣者,如同难以穿的鞋。
Upāhanajātakaṃ paṭhamaṃ. · 鞋本生第一
232. Vīṇāguṇajātakaṃ (2-9-2)
232. 琴弦本生(2-9-2)
Ekacintito yamattho, bālo apariṇāyako;
一心思惟某事,愚者不能理解;
Na hi khujjena vāmena, bhoti saṅgantumarahasi.
确实不应以弯曲、歪斜,来结合。
Purisūsabhaṃ maññamānā, ahaṃ khujjamakāmayiṃ;
自以为是最上之人,我使之弯曲;
Soyaṃ saṃkuṭito seti, chinnatanti yathā viṇāti .
他现在弯曲而卧,如同被切断的琴弦。
Vīṇāguṇajātakaṃ dutiyaṃ. · 琴弦本生第二
233. Vikaṇṇajātakaṃ (2-9-3)
233. 维咖那本生(2-9-3)
Kāmaṃ yahiṃ icchasi tena gaccha, viddhosi mammamhi vikaṇṇakena;
随你所欲往何处去,你以维咖那箭射穿了我;
Hatosi bhattena suvāditena , lolo ca macche anubandhamāno.
你被美味的食物所杀,贪婪地追逐着鱼。
Evampi lokāmisaṃ opatanto, vihaññatī cittavasānuvattī;
如此贪求世间之饵,随心所欲而行者受苦;
So haññati ñātisakhāna majjhe, macchānugo soriva suṃsumāroti .
他在亲友之中被杀,如同追逐鱼的鳄鱼。
Vikaṇṇajātakaṃ tatiyaṃ. · 维咖纳本生第三
234. Asitābhūjātakaṃ (2-9-4)
234. 阿西答布贾答咖(2-9-4)
Tvameva dānimakara , yaṃ kāmo byagamā tayi;
现在你自己做吧,你所欲求的已离你而去;
Soyaṃ appaṭisandhiko, kharachinnaṃva renukaṃ .
那是无法恢复的,如同被驴子切断的芦苇。
Atricchaṃ atilobhena, atilobhamadena ca;
由于过度的欲望、过度的贪婪、过度的贪婪之醉,
Evaṃ hāyati atthamhā, ahaṃva asitābhuyāti.
如此从利益中堕落,如同我阿西答布一样。
Asitābhūjātakaṃ catutthaṃ. · 阿西德阿布本生第四
235. Vacchanakhajātakaṃ (2-9-5)
235. 瓦恰那卡本生(2-9-5)
Sukhā gharā vacchanakha, sahiraññā sabhojanā;
瓦恰那卡之家是乐的,有黄金、有食物;
Yattha bhutvā pivitvā ca, sayeyyātha anussuko.
在那里吃了、喝了之后,你们可以无忧地躺卧。
Gharā nānīhamānassa, gharā nābhaṇato musā;
在家中不带来,在家中不说虚妄语;
Gharā nādinnadaṇḍassa, paresaṃ anikubbato ;
在家中不给予未给之杖,不对他人作恶;
Evaṃ chiddaṃ durabhisambhavaṃ , ko gharaṃ paṭipajjatīti.
如此无过失、难以达到的,谁能进入家呢?
Vacchanakhajātakaṃ pañcamaṃ.
瓦恰那卡本生第五
236. Bakajātakaṃ (2-9-6)
236. 鹭本生(2-9-6)
Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo kumudasannibho;
这只鸟确实美好,如莲花般明亮;
Vūpasantehi pakkhehi, mandamandova jhāyati.
以平静的翅膀,缓慢地禅修。
Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha;
你们不了解它的戒,不知道就赞叹;
Amhe dijo na pāleti, tena pakkhī na phandatīti.
这只鸟不守护明亮,因此鸟不动。
Bakajātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 鹭鸟本生第六
237. Sāketajātakaṃ (2-9-7)
237. 萨咖答本生(2-9-7)
Ko nu kho bhagavā hetu, ekacce idha puggale;
世尊以何因缘,对此处某些人;
Atīva hadayaṃ nibbāti, cittañcāpi pasīdati.
心极其平静,心也清净?
Pubbeva sannivāsena, paccuppannahitena vā;
是由于以前的共住,或是现在的利益?
Evaṃ taṃ jāyate pemaṃ, uppalaṃva yathodaketi.
如是生起那爱,如水中之青莲。
Sāketajātakaṃ sattamaṃ. · 沙盖德本生第七
238. Ekapadajātakaṃ (2-9-8)
238. 一足本生经 (2-9-8)
Iṅgha ekapadaṃ tāta, anekatthapadassitaṃ ;
来吧,亲爱的,说一足,显示多义之足;
Kiñci saṅgāhikaṃ brūsi, yenatthe sādhayemase.
请说某个摄益之语,以此我们能成就义利。
Dakkheyyekapadaṃ tāta, anekatthapadassitaṃ;
亲爱的,我将说一足,显示多义之足;
Tañca sīlena saññuttaṃ, khantiyā upapāditaṃ;
那与戒相应,以忍辱成就;
Alaṃ mitte sukhāpetuṃ, amittānaṃ dukhāya cāti.
足以令朋友快乐,令敌人痛苦。
Ekapadajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 一足本生第八
239. Haritamaṇḍūkajātakaṃ (2-9-9)
239. 绿蛙本生经 (2-9-9)
Āsīvisampi maṃ santaṃ, paviṭṭhaṃ kumināmukhaṃ;
即使我是毒蛇,进入蚁穴,
Ruccate haritāmātā, yaṃ maṃ khādanti macchakā.
绿母喜欢,鱼儿吞食我。
Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati;
人掠夺,只要对他有用;
Yadā caññe vilumpanti, so vilutto vilumpatīti .
当其他人掠夺时,被掠夺者也掠夺。
Haritamaṇḍūkajātakaṃ navamaṃ. · 绿蛙本生第九
240. Mahāpiṅgalajātakaṃ (2-9-10)
240. 大宾嘎喇本生(2-9-10)
Sabbo jano hiṃsito piṅgalena, tasmiṃ mate paccayā vedayanti;
所有人都被宾嘎喇伤害,他死后,他们感受到因缘;
Piyo nu te āsi akaṇhanetto, kasmā nu tvaṃ rodasi dvārapāla.
那黑眼者对你是亲爱的吗?守门者,你为何哭泣?
Na me piyo āsi akaṇhanetto, bhāyāmi paccāgamanāya tassa;
那黑眼者对我不是亲爱的,我害怕他再来。
Ito gato hiṃseyya maccurājaṃ, so hiṃsito āneyya puna idha.
从此去者会伤害死王,他被伤害后会再带回此处。
Daḍḍho vāhasahassehi, sitto ghaṭasatehi so;
他被千辆车烧焦,被百瓶浇灌;
Parikkhatā ca sā bhūmi, mā bhāyi nāgamissatīti.
那土地已被挖掘,不要害怕,他不会来。
Mahāpiṅgalajātakaṃ dasamaṃ. · 大棕色本生第十
Upāhanavaggo navamo. · 鞋品第九
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Varupāhana khujja vikaṇṇakako, asitābhuya pañcamavacchanakho;
瓦卢巴哈那、库加、维咖那咖咖,阿西答布亚、第五瓦差那科;
Dija pemavaruttamaekapadaṃ, kumināmukha piṅgalakena dasāti.
地加、贝马瓦卢答玛、诶咖巴当,库米那目卡、宾嘎喇咖那为十。
10. Siṅgālavaggo
10. 豺狼品
241. Sabbadāṭhijātakaṃ (2-10-1)
241. 萨拔达提本生(2-10-1)
Siṅgālo mānathaddho ca, parivārena atthiko;
豺狼因傲慢与骄傲,需要随从;
Pāpuṇi mahatiṃ bhūmiṃ, rājāsi sabbadāṭhinaṃ.
他获得了广大的领土,成为一切有牙者之王。
Evameva manussesu, yo hoti parivāravā;
同样地,在人类当中,凡是有随从者;
So hi tattha mahā hoti, siṅgālo viya dāṭhinanti.
他在那里确实是伟大的,如同有牙的豺狼。
Sabbadāṭhijātakaṃ paṭhamaṃ. · 萨巴达提本生第一
242. Sunakhajātakaṃ (2-10-2)
242. 狗本生(2-10-2)
Bālo vatāyaṃ sunakho, yo varattaṃ na khādati;
这只狗确实愚痴,它不吃被给予的食物;
Bandhanā ca pamuñceyya, asito ca gharaṃ vaje.
它会从束缚中解脱,未进食就回家。
Aṭṭhitaṃ me manasmiṃ me, atho me hadaye kataṃ;
这已立于我的意中,也已作于我的心中;
Kālañca paṭikaṅkhāmi, yāva passupatū jano .
我等待时机,直到人们看见。
Sunakhajātakaṃ dutiyaṃ. · 狗本生第二
243. Guttilajātakaṃ (2-10-3)
243. 古帝喇本生(2-10-3)
Sattatantiṃ sumadhuraṃ, rāmaṇeyyaṃ avācayiṃ;
我演奏七弦琴,极为甜美、悦意;
So maṃ raṅgamhi avheti, saraṇaṃ me hohi kosiya.
他在舞台上召唤我,国萨拉人啊,请作我的庇护。
Ahaṃ taṃ saraṇaṃ samma , ahamācariyapūjako;
我确实是你的庇护,我是尊敬导师者;
Na taṃ jayissati sisso, sissamācariya jessasīti.
弟子不会胜过你,弟子将胜过导师。
Guttilajātakaṃ tatiyaṃ. · 古提喇本生第三
244. Vigaticchajātakaṃ (2-10-4)
244. 无欲本生(2-10-4)
Yaṃ passati na taṃ icchati, yañca na passati taṃ kiricchati;
他所见的不欲求,他所不见的却欲求;
Maññāmi ciraṃ carissati, na hi taṃ lacchati yaṃ sa icchati.
我想他将长久游行,因为他不会得到他所想要的。
Yaṃ labhati na tena tussati, yañca pattheti laddhaṃ hīḷeti;
他所得到的不能令他满足,而他所希求的得到后又轻视;
Icchā hi anantagocarā, vigaticchāna namo karomaseti.
因为欲望的行境无边,我礼敬那些离欲者。
Vigaticcha jātakaṃ catutthaṃ. · 离欲本生第四
245. Mūlapariyāyajātakaṃ (2-10-5)
245. 根本法门本生(2-10-5)
Kālo ghasati bhūtāni, sabbāneva sahattanā;
时间吞食诸有情,一切连同自己;
Yo ca kālaghaso bhūto, sa bhūtapacaniṃ paci.
而那吞食时间的有情,他煮熟了有情的煮者。
Bahūni narasīsāni, lomasāni brahāni ca;
许多人头,有毛发的和无毛发的;
Gīvāsu paṭimukkāni, kocidevettha kaṇṇavāti.
在颈部被砍断,某些人在此有耳朵。
Mūlapariyāyajātakaṃ pañcamaṃ. · 根本法门本生第五
246. Bālovādajātakaṃ (2-10-6)
246. 巴洛瓦达本生(2-10-6)
Hantvā chetvā vadhitvā ca, deti dānaṃ asaññato;
杀害、切断、屠杀后,无自制者施与布施;
Edisaṃ bhattaṃ bhuñjamāno, sa pāpamupalimpati .
食用这样的食物者,他被恶所染污。
Puttadārampi ce hantvā, deti dānaṃ asaññato;
即使杀害妻儿后,无自制者施与布施;
Bhuñjamānopi sappañño, na pāpamupalimpatīti.
即使食用,有慧者不被恶所染污。
Bālovādajātakaṃ chaṭṭhaṃ. · 愚者教诫本生第六
247. Pādañjalījātakaṃ (2-10-7)
247. 巴丹加利本生(2-10-7)
Addhā pādañjalī sabbe, paññāya atirocati;
确实,巴丹加利以慧超越一切;
Tathā hi oṭṭhaṃ bhañjati, uttariṃ nūna passati.
因为他如此折断上唇,必定看见上方。
Nāyaṃ dhammaṃ adhammaṃ vā, atthānatthañca bujjhati;
他不了知法与非法,利与非利,
Aññatra oṭṭhanibbhogā, nāyaṃ jānāti kiñcananti.
除了唇舌的活动之外,他什么也不知道。
Pādañjalījātakaṃ sattamaṃ. · 合掌本生第七
248. Kiṃsukopamajātakaṃ (2-10-8)
248. 紧叔迦本生(2-10-8)
Sabbehi kiṃsuko diṭṭho, kiṃnvettha vicikicchatha;
紧叔迦树被所有人看见,你们为何在此怀疑?
Na hi sabbesu ṭhānesu, sārathī paripucchito.
因为御者并非在所有地方都被询问。
Evaṃ sabbehi ñāṇehi, yesaṃ dhammā ajānitā;
同样地,对于那些以一切智而法未被了知者,
Te ve dhammesu kaṅkhanti, kiṃsukasmiṃva bhātaroti.
他们确实在诸法上怀疑,如同在紧叔迦树上的兄弟们。
Kiṃsukopamajātakaṃ aṭṭhamaṃ. · 紫檀譬喻本生第八
249. Sālakajātakaṃ (2-10-9)
249. 沙喇咖本生(2-10-9)
Ekaputtako bhavissasi, tvañca no hessasi issaro kule;
你将成为独子,你将成为我们家族的主人;
Oroha dumasmā sālaka, ehi dāni gharakaṃ vajemase.
从娑罗树上下来吧,来,现在让我们回家去。
Nanu maṃ suhadayoti maññasi, yañca maṃ hanasi veḷuyaṭṭhiyā;
难道你不认为我是善心的吗?你用竹杖打我;
Pakkambavane ramāmase, gaccha tvaṃ gharakaṃ yathāsukhanti.
让我们在芒果林中嬉戏吧,你自己回家去,随你喜欢。
Sālakajātakaṃ navamaṃ. · 萨喇咖本生第九
250. Kapijātakaṃ (2-10-10)
250. 猴本生(2-10-10)
Ayaṃ isī upasamasaṃyame rato, sa tiṭṭhati sisirabhayena aṭṭito;
这位仙人乐于寂静与自制,他站立着,被寒冷的恐惧所逼迫;
Handa ayaṃ pavisatumaṃ agārakaṃ, vinetu sītaṃ darathañca kevalaṃ.
来吧,让他进入我的住处,驱除寒冷与一切苦恼。
Nāyaṃ isī upasamasaṃyame rato, kapī ayaṃ dumavarasākhagocaro;
这不是乐于寂静与自制的仙人,这是一只猴子,以树林中最好的树枝为行处;
So dūsako rosako cāpi jammo, sacevajemampi dūseyyagāranti .
他是污染者、愤怒者,也是卑劣者,如果他也污染这个住处的话。
Kapijātakaṃ dasamaṃ. · 猴本生第十
Siṅgālavaggo dasamo. · 豺品第十
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Atha rājā siṅgālavaro sunakho, tathā kosiya icchati kālaghaso;
于是,狮子王、狐狸、狗,以及鼬鼠希望时机吞食;
Atha dānavaroṭṭhapi sārathinā, punambavanañca sisirakapi dasāti.
于是,施者、公牛、御者,以及森林、猴子、凉爽者为十。
Atha vagguddānaṃ –
于是,品摄颂——
Daḷhañca vaggaṃ aparena santhavaṃ, kalyāṇavaggāsadiso ca rūhakaṃ;
坚固品与其次的亲密品,善品、如座、芦苇品;
Nataṃdaḷha bīraṇathambhakaṃ puna, kāsāvupāhana siṅgālakena dasāti.
舞者、坚固、勇者、柱子,再者,袈裟、鞋、狐狸为十。
Dukanipātaṃ niṭṭhitaṃ. · 二集完