三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏小部所行藏部1. 阿吉帝品

1. Akittivaggo1. 阿吉帝品

297 段 · CSCD 巴利原典
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Khuddakanikāye · 小部
Cariyāpiṭakapāḷi · 所行藏部
1. Akittivaggo1. 阿吉帝品
1. Akitticariyā1. 阿吉帝所行
‘‘Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;
「于十万劫与四阿僧祇劫,
Etthantare yaṃ caritaṃ, sabbaṃ taṃ bodhipācanaṃ.
于其间所行的一切,皆是菩提的资粮。
‘‘Atītakappe caritaṃ, ṭhapayitvā bhavābhave;
「舍弃过去劫所行的,于诸有中,
Imamhi kappe caritaṃ, pavakkhissaṃ suṇohi me.
我将宣说于此劫所行的,请听我说。
‘‘Yadā ahaṃ brahāraññe, suññe vipinakānane;
「当我于梵林中,于空旷的森林,
Ajjhogāhetvā viharāmi, akitti nāma tāpaso.
深入而住时,有一位名叫阿吉帝的苦行者。
‘‘Tadā maṃ tapatejena, santatto tidivābhibhū;
「当时,以苦行之力热恼我,三界之主,
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, bhikkhāya maṃ upāgami.
持婆罗门之相,为乞食而来到我处。
‘‘Pavanā ābhataṃ paṇṇaṃ, atelañca aloṇikaṃ;
「风吹来的叶子,无油且无盐;
Mama dvāre ṭhitaṃ disvā, sakaṭāhena ākiriṃ.
见其站在我门前,我用车轴击打。
‘‘Tassa datvānahaṃ paṇṇaṃ, nikkujjitvāna bhājanaṃ;
「给了他那叶子后,我翻倒了容器;
Punesanaṃ jahitvāna, pāvisiṃ paṇṇasālakaṃ.
舍弃了再乞求,我进入了叶屋。
‘‘Dutiyampi tatiyampi, upagañchi mamantikaṃ;
「第二次、第三次,他来到我跟前;
Akampito anolaggo, evamevamadāsahaṃ.
不动摇、不执著,我如此不给。
‘‘Na me tappaccayā atthi, sarīrasmiṃ vivaṇṇiyaṃ;
「我身体上没有因那个缘故而有变色;
Pītisukhena ratiyā, vītināmemi taṃ divaṃ.
以喜乐的喜悦,我度过了那一天。
‘‘Yadi māsampi dvemāsaṃ, dakkhiṇeyyaṃ varaṃ labhe;
「若一个月或两个月,我能得到殊胜的应供者;
Akampito anolīno, dadeyyaṃ dānamuttamaṃ.
不动摇、不颤抖,我将施予最上的布施。
‘‘Na tassa dānaṃ dadamāno, yasaṃ lābhañca patthayiṃ;
「施予那布施时,我不希求名声与利得;
Sabbaññutaṃ patthayāno, tāni kammāni ācari’’nti.
希求一切知智,我行作那些业。」
Akitticariyaṃ paṭhamaṃ. · 阿吉帝所行第一
2. Saṅkhacariyā2. 桑卡所行
‘‘Punāparaṃ yadā homi, brāhmaṇo saṅkhasavhayo;
「再者,当我是婆罗门,名为商咖的时候;
Mahāsamuddaṃ taritukāmo, upagacchāmi paṭṭanaṃ.
想要渡越大海,我前往港口。
‘‘Tatthaddasaṃ paṭipathe, sayambhuṃ aparājitaṃ;
「在那里的路上,我见到自生者、不败者;
Kantāraddhānaṃ paṭipannaṃ , tattāya kaṭhinabhūmiyā.
正行于旷野道路,在炎热、坚硬的地面上。
‘‘Tamahaṃ paṭipathe disvā, imamatthaṃ vicintayiṃ;
「我在路上见到他后,思惟了这个义理:
‘Idaṃ khettaṃ anuppattaṃ, puññakāmassa jantuno.
「这是已到达的田地,为欲求功德的众生。
‘‘‘Yathā kassako puriso, khettaṃ disvā mahāgamaṃ;
「『犹如农夫,见到大村的田地;
Tattha bījaṃ na ropeti, na so dhaññena atthiko.
「在那里不播种子,他不是谷物的需求者。
‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, disvā khettavaruttamaṃ;
「『如是我欲求功德,见到最上的福田;
Yadi tattha kāraṃ na karomi, nāhaṃ puññena atthiko.
「如果在那里不作业,我不是功德的需求者。
‘‘‘Yathā amacco muddikāmo, rañño antepure jane;
「『犹如大臣欲求印信,在国王内宫的人们中;
Na deti tesaṃ dhanadhaññaṃ, muddito parihāyati.
「不给予他们财物谷物,被印信者衰退。
‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, vipulaṃ disvāna dakkhiṇaṃ;
「如是我欲求福德,见到广大的布施;
Yadi tassa dānaṃ na dadāmi, parihāyissāmi puññato’.
若我不给予他布施,我将从福德退失。」
‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, orohitvā upāhanā;
「如是我思惟后,脱下鞋履;
Tassa pādāni vanditvā, adāsiṃ chattupāhanaṃ.
礼敬他的足后,我给予伞与鞋履。
‘‘Tenevāhaṃ sataguṇato, sukhumālo sukhedhito;
「因此我百倍地,柔软地、安乐地成长;
Api ca dānaṃ paripūrento, evaṃ tassa adāsaha’’nti.
而且圆满布施,如是我给予了他。」
Saṅkhacariyaṃ dutiyaṃ. · 桑卡所行第二
3. Kururājacariyā3. 古儒王所行
‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe puruttame;
「再者,当我在最胜的萨咖处;
Rājā dhanañcayo nāma, kusale dasahupāgato.
名为财积王,已达十种善事。
‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
「从咖林嘎国境域,诸婆罗门来到我处;
Āyācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
他们向我乞求象王,被认为是吉祥的檀那。
‘‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
『国土无雨,大饥荒,干旱严重;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, nīlaṃ añjanasavhayaṃ.
请施予最胜之象,尼喇,如眼药膏色者。
‘‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;
『当乞者来到我处时,拒绝对我不适合;
Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
愿我的誓愿不被破坏,我将施予巨大的象。』
‘‘Nāgaṃ gahetvā soṇḍāya, bhiṅgāre ratanāmaye;
以象鼻取象,在宝制的瓶中;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
以手洒水,我将象施予诸婆罗门。」
‘‘Tassa nāge padinnamhi, amaccā etadabravuṃ;
「当那象被牵出时,大臣们对此说道:
‘Kiṃ nu tuyhaṃ varaṃ nāgaṃ, yācakānaṃ padassasi.
『为何你将最胜象施予乞求者?
‘‘‘Dhaññaṃ maṅgalasampannaṃ, saṅgāmavijayuttamaṃ;
『吉祥具足圆满,战争中最胜利者,
Tasmiṃ nāge padinnamhi, kiṃ te rajjaṃ karissati.
当那象被牵出时,你的王国将如何?
‘‘‘Rajjampi me dade sabbaṃ, sarīraṃ dajjamattano;
『即使给我全部王国,给我自己的身体,
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā nāgaṃ adāsaha’’’nti.
一切知对我最亲爱,因此我施予了象。』」
Kururājacariyaṃ tatiyaṃ. · 古儒王所行第三
4. Mahāsudassanacariyā4. 大苏达萨那所行
‘‘Kusāvatimhi nagare, yadā āsiṃ mahīpati;
「在库沙瓦帝城,当我是地主时,
Mahāsudassano nāma, cakkavattī mahabbalo.
名为大善见,转轮王,大力者。
‘‘Tatthāhaṃ divase tikkhattuṃ, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ;
「在那里,我每天三次,到处宣告:」
‘Ko kiṃ icchati pattheti, kassa kiṃ dīyatū dhanaṃ.
「『谁希望什么、期望什么,应该给谁什么财物。」
‘‘‘Ko chātako ko tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;
「『谁饥饿、谁口渴,谁要花鬘、谁要涂香;」
Nānārattāni vatthāni, ko naggo paridahissati.
「种种颜色的衣服,谁赤裸应穿上。」
‘‘‘Ko pathe chattamādeti, kopāhanā mudū subhā’;
「『谁在路上取伞盖,谁要柔软美好的鞋履』;」
Iti sāyañca pāto ca, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ.
「如此,傍晚和早晨,我到处宣告。」
‘‘Na taṃ dasasu ṭhānesu, napi ṭhānasatesu vā;
「不是在十处,也不是在百处;」
Anekasataṭhānesu, paṭiyattaṃ yācake dhanaṃ.
「在数百处,为乞者准备财物。」
‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, yadi eti vanibbako;
「无论白天或夜晚,若有游方者来到,
Laddhā yadicchakaṃ bhogaṃ, pūrahatthova gacchati.
得到所欲求的资财,满手而去。
‘‘Evarūpaṃ mahādānaṃ, adāsiṃ yāvajīvikaṃ;
「如此的大布施,我终生施予,
Napāhaṃ dessaṃ dhanaṃ dammi, napi natthi nicayo mayi.
我不会说『我施财』,我也没有积聚。
‘‘Yathāpi āturo nāma, rogato parimuttiyā;
「譬如病人,为了从病中解脱,
Dhanena vejjaṃ tappetvā, rogato parimuccati.
以财物满足医师,从病中得解脱。
‘‘Tathevāhaṃ jānamāno, paripūretumasesato;
「同样地,我知道,为了圆满无余,
Ūnamanaṃ pūrayituṃ, demi dānaṃ vanibbake;
为了填补不足,我对游方者施予布施。
Nirālayo apaccāso, sambodhimanupattiyā’’ti.
无家、无依,为了证得正觉。
Mahāsudassanacariyaṃ catutthaṃ. · 大苏达萨那所行第四
5. Mahāgovindacariyā5. 大果文德所行
‘‘Punāparaṃ yadā homi, sattarājapurohito;
再者,当我是七王的国师时,
Pūjito naradevehi, mahāgovindabrāhmaṇo.
受人天礼敬的大果文达婆罗门。
‘‘Tadāhaṃ sattarajjesu, yaṃ me āsi upāyanaṃ;
那时我在七国中,凡是我所得的供养,
Tena demi mahādānaṃ, akkhobbhaṃ sāgarūpamaṃ.
以此我行大布施,不可动摇、如海一般。
‘‘Na me dessaṃ dhanaṃ dhaññaṃ, napi natthi nicayo mayi;
我不贪求国土、财富、谷物,我也没有积聚,
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā demi varaṃ dhana’’nti.
一切知者是我所爱,因此我施与最上的财富。
Mahāgovindacariyaṃ pañcamaṃ. · 大果文德所行第五
6. Nimirājacariyā6. 尼弥王所行
‘‘Punāparaṃ yadā homi, mithilāyaṃ puruttame;
再者,当我在弥体喇最胜城时,
Nimi nāma mahārājā, paṇḍito kusalatthiko.
名为尼弥的大王,是贤者,寻求善。
‘‘Tadāhaṃ māpayitvāna, catussālaṃ catummukhaṃ;
「那时我建造了四厅堂、四门。
Tattha dānaṃ pavattesiṃ, migapakkhinarādinaṃ.
在那里我施设布施,给鹿、鸟、人等。
‘‘Acchādanañca sayanaṃ, annaṃ pānañca bhojanaṃ;
「衣服、卧具、食物、饮料及餐食,
Abbocchinnaṃ karitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
使之不断绝,我施设大布施。
‘‘Yathāpi sevako sāmiṃ, dhanahetumupāgato;
「犹如仆人为了财富的缘故而亲近主人,
Kāyena vācā manasā, ārādhanīyamesati.
以身、语、意,寻求令其欢喜。
‘‘Tathevāhaṃ sabbabhave, pariyesissāmi bodhijaṃ;
「同样地,我在一切有中,将寻求菩提生者。
Dānena satte tappetvā, icchāmi bodhimuttama’’nti.
以布施满足众生后,我希求无上菩提。
Nimirājacariyaṃ chaṭṭhaṃ. · 尼弥王所行第六
7. Candakumāracariyā7. 旃德童子所行
‘‘Punāparaṃ yadā homi, ekarājassa atrajo;
再者,当我成为某位国王的儿子;
Nagare pupphavatiyā, kumāro candasavhayo.
在名为布帕瓦提的城市,王子名叫旃达。
‘‘Tadāhaṃ yajanā mutto, nikkhanto yaññavāṭato;
那时我从祭祀中解脱,从祭祀场出来;
Saṃvegaṃ janayitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
生起悚惧感后,我实行大布施。
‘‘Nāhaṃ pivāmi khādāmi, napi bhuñjāmi bhojanaṃ;
我不饮、不食,也不进用食物;
Dakkhiṇeyye adatvāna, api chappañcarattiyo.
在未施予应供者之前,即使五六夜。
‘‘Yathāpi vāṇijo nāma, katvāna bhaṇḍasañcayaṃ;
犹如名为商人者,积聚商品后;
Yattha lābho mahā hoti, tattha taṃ harati bhaṇḍakaṃ.
在那里利益大的地方,他就把那货物运到那里。
‘‘Tatheva sakabhuttāpi, pare dinnaṃ mahapphalaṃ;
同样地,即使自己受用,布施给他人果报大;
Tasmā parassa dātabbaṃ, satabhāgo bhavissati.
因此应该布施给他人,将成为百倍。
‘‘Etamatthavasaṃ ñatvā, demi dānaṃ bhavābhave;
知道这个义利之后,我在生生世世布施;
Na paṭikkamāmi dānato, sambodhimanupattiyā’’ti.
我不从布施退转,为了证得正觉。
Candakumāracariyaṃ sattamaṃ. · 旃德童子所行第七
8. Sivirājacariyā8. 西维王所行
‘‘Ariṭṭhasavhaye nagare, sivināmāsi khattiyo;
在阿利德哈萨瓦亚城,有一位名叫西维的刹帝利;
Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā.
坐在殊胜的宫殿中,那时我如此思惟。
‘‘‘Yaṃ kiñci mānusaṃ dānaṃ, adinnaṃ me na vijjati;
凡是人间的布施,没有我未布施的;
Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’.
「即使有人向我乞求眼睛,我也会不动摇地给予。」
‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko devānamissaro;
「知道我的意向后,诸天之主萨咖,
Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.
坐在天众中,说了这番话。
‘‘‘Nisajja pāsādavare, sivirājā mahiddhiko;
「『坐在殊胜的宫殿中,大威力的西维王,
Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.
思考着种种布施,他看不到不可施之物。
‘‘‘Tathaṃ nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ;
「『这是真实还是虚妄?来,让我考验他;
Muhuttaṃ āgameyyātha, yāva jānāmi taṃ manaṃ’.
请稍候片刻,直到我了知他的心。』
‘‘Pavedhamāno palitasiro, valigatto jarāturo;
「颤抖着,白发苍苍,皮肤起皱,为老所苦,
Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.
变成盲人的样子后,他前往国王处。
‘‘So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca;
「当时他举起左臂与右臂;
Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.
在头上合掌后,说了这番话。
‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana;
「『我向你乞求,大王,如法的国土增长者;
Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.
你乐于布施的名声,已传遍天人与人间。
‘‘‘Ubhopi nettā nayanā, andhā upahatā mama;
「『我的两只眼睛、眼球,都已盲了、损坏了;
Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpaya’.
请给我一只眼睛,你也用一只来过活』。
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;
「我听了他的话后,心中欢喜又悚惧;
Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.
合掌而生喜悦,我说了这句话。
‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato;
「现在我思惟之后,从宫殿来到这里;你知道我的心意,来乞求眼睛。
Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.
你知道我的心意,来乞求眼睛。
‘‘‘Aho me mānasaṃ siddhaṃ, saṅkappo paripūrito;
「啊!我的心愿成就了,意愿得到圆满;
Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake.
以前未曾布施的最上布施,今天我将施予乞者。
‘‘‘Ehi sivaka uṭṭhehi, mā dandhayi mā pavedhayi;
「来吧,西瓦咖,起来,不要迟疑,不要颤抖;
Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vaṇibbake’.
挖出两只眼睛,施予商人」。
‘‘Tato so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃ karo;
「于是,被我如此催促的西瓦咖,遵从我的话;
Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake.
拔出后给予了,如同给乞者棕榈果。
‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato;
「正在施与者、施与者,我具念于已施之施;
Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā.
心无有异,仅为了菩提之因。
‘‘Na me dessā ubho cakkhū, attā na me na dessiyo;
「我的两眼不是我的,我不是我的,也不是我的;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā cakkhuṃ adāsaha’’nti.
一切知对我而言是可爱的,因此我施与了眼」。
Sivirājacariyaṃ aṭṭhamaṃ. · 西维王所行第八
9. Vessantaracariyā9. 韦桑德拉所行
‘‘Yā me ahosi janikā, phussatī nāma khattiyā;
「我曾有的生母,名为普萨提的刹帝利女;
Sā atītāsu jātīsu, sakkassa mahesī piyā.
她在过去诸生中,是萨咖的可爱大后。
‘‘Tassā āyukkhayaṃ ñatvā, devindo etadabravi;
「知道她的寿命已尽,天帝如此说道;
‘Dadāmi te dasa vare, varabhadde yadicchasi’.
「我给你十个恩赐,恩赐之贤者,你想要什么。」
‘‘Evaṃ vuttā ca sā devī, sakkaṃ punidamabravi;
「如是所说,那位天女,又对萨咖说此;
‘Kiṃ nu me aparādhatthi, kiṃ nu dessā ahaṃ tava;
「我有什么过失?我对你有什么罪过?你从可爱的处所使我堕落,如风吹树木。」
Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’.
「如是所说,那位萨咖,又对她说此;
‘‘Evaṃ vutto ca so sakko, puna tassidamabravi;
「你既未作恶,你对我也非不可爱。
‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvaṃsi appiyā.
「「你的寿命只有这么多,死没时将会到来;
‘‘‘Ettakaṃyeva te āyu, cavanakālo bhavissati;
「接受我所给予的,十个最胜的恩赐。」
Paṭiggaṇha mayā dinne, vare dasa varuttame’.
「请接受我所给予的,十种最胜的恩惠。」
‘‘Sakkena sā dinnavarā, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;
「她被萨咖所赐予恩惠,满足、欢喜、喜悦;
Mamaṃ abbhantaraṃ katvā, phussatī dasa vare varī.
使我进入内部,殊胜者触及十种恩惠。
‘‘Tato cutā sā phussatī, khattiye upapajjatha;
「从那里死后,她触及,转生于刹帝利;
Jetuttaramhi nagare, sañjayena samāgami.
在揭都答喇城,与桑加亚相会。
‘‘Yadāhaṃ phussatiyā kucchiṃ, okkanto piyamātuyā;
「当我进入触及的子宫,亲爱母亲的;
Mama tejena me mātā, sadā dānaratā ahu.
以我的威力,我的母亲,常乐于布施。
‘‘Adhane āture jiṇṇe, yācake addhike jane;
「对贫穷者、病者、老者,乞者、旅行者、人们;
Samaṇe brāhmaṇe khīṇe, deti dānaṃ akiñcane.
对沙门、婆罗门、贫困者,她施予布施给无所有者。
‘‘Dasa māse dhārayitvāna, karonte puraṃ padakkhiṇaṃ;
「怀胎十个月后,当绕城而行时;
Vessānaṃ vīthiyā majjhe, janesi phussatī mamaṃ.
在商人街的中央,触碰我的母亲而生。
‘‘Na mayhaṃ mattikaṃ nāmaṃ, napi pettikasambhavaṃ;
「我的名字不是来自母亲,也不是来自父系;
Jātettha vessavīthiyā, tasmā vessantaro ahu.
因为生在那商人街,所以成为韦散答拉。
‘‘Yadāhaṃ dārako homi, jātiyā aṭṭhavassiko;
「当我还是孩童时,生来八岁;
Tadā nisajja pāsāde, dānaṃ dātuṃ vicintayiṃ.
那时坐在宫殿中,我思惟布施。
‘‘‘Hadayaṃ dadeyyaṃ cakkhuṃ, maṃsampi rudhirampi ca;
「『我应施予心脏、眼睛,以及肉和血;
Dadeyyaṃ kāyaṃ sāvetvā, yadi koci yācaye mamaṃ’.
我应施予身体连同生命,如果有人向我乞求』。
‘‘Sabhāvaṃ cintayantassa, akampitamasaṇṭhitaṃ;
「思惟自性时,不动摇、不动摇;
Akampi tattha pathavī, sineruvanavaṭaṃsakā.
大地在那里震动,须弥山王亦动摇。
‘‘Anvaddhamāse pannarase, puṇṇamāse uposathe;
「在半月的第十五日,满月的伍波萨他日;
Paccayaṃ nāgamāruyha, dānaṃ dātuṃ upāgamiṃ.
我登上象王巴咖亚,前去行布施。
‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā , brāhmaṇā upagañchu maṃ;
「咖林嘎国境内的婆罗门们来到我处;
Ayācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
他们向我乞求象王,那被认为是吉祥的达尼亚。
‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
「那国家无雨,大饥荒、大旱灾;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
请施予殊胜的象王,那全白的最上象。」
‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;
「我布施不动摇,婆罗门们向我乞求什么;
Santaṃ nappatigūhāmi , dāne me ramate mano.
我不隐藏所拥有的,我的心喜乐于布施。
‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;
「当乞求者来到我面前时,我不适合拒绝;
‘Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
『愿我的承诺不被破坏,我将布施广大的象。』
‘‘Nāgaṃ gahetvā soṇḍāya, bhiṅgāre ratanāmaye;
「以鼻抓住那象,在镶嵌宝石的瓶上;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
将水洒在手上,我将象布施给婆罗门们。
‘‘Punāparaṃ dadantassa, sabbasetaṃ gajuttamaṃ;
「再次布施时,那全白的最上象;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
那时大地震动,以须弥山为冠饰。
‘‘Tassa nāgassa dānena, sivayo kuddhā samāgatā;
「因为那龙的布施,西瓦尤们愤怒地聚集;
Pabbājesuṃ sakā raṭṭhā, ‘vaṅkaṃ gacchatu pabbataṃ’.
他们从自己的国土驱逐〔我〕:『让他去弯曲山』。
‘‘Tesaṃ nicchubhamānānaṃ, akampitthamasaṇṭhitaṃ;
「当他们驱逐时,不动摇、不动摇的〔我〕;
Mahādānaṃ pavattetuṃ, ekaṃ varamayācisaṃ.
为了进行大布施,我请求一个恩惠。
‘‘Yācitā sivayo sabbe, ekaṃ varamadaṃsu me;
「被请求的西瓦尤们全部给了我一个恩惠;
Sāvayitvā kaṇṇabheriṃ, mahādānaṃ dadāmahaṃ.
敲响耳鼓后,我施大布施。
‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
「于是在此处传出声音,喧闹、可怖、巨大;
Dānenimaṃ nīharanti, puna dānaṃ dadātayaṃ.
他们因布施而带走这个,这位〔龙〕再施布施。
‘‘Hatthiṃ asse rathe datvā, dāsiṃ dāsaṃ gavaṃ dhanaṃ;
「施与象、马、车,女奴、男奴、牛、财富;
Mahādānaṃ daditvāna, nagarā nikkhamiṃ tadā.
施与大布施之后,我于彼时从城出去。
‘‘Nikkhamitvāna nagarā, nivattitvā vilokite;
「从城出去之后,回头观看时;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
彼时大地亦震动,以须弥山为庄严。
‘‘Catuvāhiṃ rathaṃ datvā, ṭhatvā cātummahāpathe;
「施与四马车之后,站在四大路口;
Ekākiyo adutiyo, maddideviṃ idamabraviṃ.
独自一人无伴侣,我对玛地天女说此言。
‘‘‘Tvaṃ maddi kaṇhaṃ gaṇhāhi, lahukā esā kaniṭṭhikā;
「『你,玛地,牵取咖纳,她是轻的,是幼女;
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’.
我将牵取嘉离,因为他是重的,是兄长』。
‘‘Padumaṃ puṇḍarīkaṃva, maddī kaṇhājinaggahī;
「如青莲与白莲,我们持黑羚羊皮,
Ahaṃ suvaṇṇabimbaṃva, jāliṃ khattiyamaggahiṃ.
我如金色圆盘,我们娶了刹帝利女。
‘‘Abhijātā sukhumālā, khattiyā caturo janā;
「高贵出身、细嫩,刹帝利四人,
Visamaṃ samaṃ akkamantā, vaṅkaṃ gacchāma pabbataṃ.
越过不平与平地,我们前往弯曲山。
‘‘Ye keci manujā enti, anumagge paṭippathe;
「凡有任何人类行走,在小路、大道上,
Maggante paṭipucchāma, ‘kuhiṃ vaṅkanta pabbato’.
我们在路端询问:『弯曲山在何处?』
‘‘Te tattha amhe passitvā, karuṇaṃ giramudīrayuṃ;
「他们在那里见到我们,发出悲悯之语,
Dukkhaṃ te paṭivedenti, dūre vaṅkantapabbato.
他们向我们说苦:『弯曲山很远。』
‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume;
「若在林中见到,孩童们见有果之树;
Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.
为了那些果实,孩童们哭泣。
‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā vipulā dumā;
「见到孩童们哭泣,高大的树木被激发;
Sayamevoṇamitvāna, upagacchanti dārake.
自己弯下身来,接近孩童们。
‘‘Idaṃ acchariyaṃ disvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
「见到此稀有之事,令人惊奇、汗毛竖立;
Sāhukāraṃ pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.
玛地,一切肢体美好者,发出赞叹。
‘‘Accheraṃ vata lokasmiṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
「实在稀有于世间,令人惊奇、汗毛竖立;
Vessantarassa tejena, sayamevoṇatā dumā.
以韦桑答拉的威力,树木自己弯下。」
‘‘Saṅkhipiṃsu pathaṃ yakkhā, anukampāya dārake;
「诸亚卡缩短了道路,出于对孩童们的悲悯;
Nikkhantadivaseneva , cetaraṭṭhamupāgamuṃ.
在出发的当天,他们就到达了支提国。
‘‘Saṭṭhirājasahassāni, tadā vasanti mātule;
「当时六万王住在舅父处;
Sabbe pañjalikā hutvā, rodamānā upāgamuṃ.
他们全都合掌,哭泣着前来。
‘‘Tattha vattetvā sallāpaṃ, cetehi cetaputtehi;
「在那里与支提人及支提之子们交谈后;
Te tato nikkhamitvāna, vaṅkaṃ agamu pabbataṃ.
他们从那里出发,前往旺咖山。
‘‘Āmantayitvā devindo, vissakammaṃ mahiddhikaṃ;
「天帝召唤了大神通的维萨咖马;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpaya.
命令建造善作的、可爱的精舍、树叶屋。」
‘‘Sakkassa vacanaṃ sutvā, vissakammo mahiddhiko;
「听闻萨咖的话语,大神通的维萨咖马;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpayi.
善造美好的庵堂,建造了叶屋。
‘‘Ajjhogāhetvā pavanaṃ, appasaddaṃ nirākulaṃ;
「深入森林,少声无扰乱;
Caturo janā mayaṃ tattha, vasāma pabbatantare.
我们四人在那里,住在山间。
‘‘Ahañca maddidevī ca, jālī kaṇhājinā cubho;
「我与玛地天后,佳利、咖纳吉那、主布;
Aññamaññaṃ sokanudā, vasāma assame tadā.
彼此除去忧愁,那时住在庵堂。
‘‘Dārake anurakkhanto, asuñño homi assame;
「守护诸子,我在庵堂不空闲;
Maddī phalaṃ āharitvā, poseti sā tayo jane.
玛地取来果实,她养育三人。」
‘‘Pavane vasamānassa, addhiko maṃ upāgami;
「当我住在波瓦那时,阿地咖来到我处;
Āyāci puttake mayhaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
他向我乞求我的两个孩子、网和黑鹿皮衣。
‘‘Yācakaṃ upagataṃ disvā, hāso me upapajjatha;
「见到乞者来到时,笑容在我心中生起;
Ubho putte gahetvāna, adāsiṃ brāhmaṇe tadā.
我抓住两个儿子,当时就布施给那位婆罗门。
‘‘Sake putte cajantassa, jūjake brāhmaṇe yadā;
「当我舍弃自己的儿子们,给予朱佳咖婆罗门时;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
那时大地震动,以须弥山和森林为装饰的大地震动。
‘‘Punadeva sakko oruyha, hutvā brāhmaṇasannibho;
「萨咖再次下来,化作婆罗门的样子;
Āyāci maṃ maddideviṃ, sīlavantiṃ patibbataṃ.
他向我乞求玛地天女,那位具戒、忠于丈夫的女子。
‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakañjali pūriya;
「手持摩地,以水满掌;
Pasannamanasaṅkappo, tassa maddiṃ adāsahaṃ.
心意清净决意,我将摩地施与他。
‘‘Maddiyā dīyamānāya, gagane devā pamoditā;
「当摩地被施与时,天空中诸天欢喜;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
那时大地震动,须弥山王亦动摇。
‘‘Jāliṃ kaṇhājinaṃ dhītaṃ, maddideviṃ patibbataṃ;
「舍弃佳梨、黑鹿皮、女儿、摩地天后、贞洁妻,
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
我舍弃时未曾思虑,只为菩提之缘故。
‘‘Na me dessā ubho puttā, maddidevī na dessiyā;
「我不会施与两个儿子,不会施与摩地天后;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā piye adāsahaṃ.
一切知智于我最亲爱,因此我施与所爱。
‘‘Punāparaṃ brahāraññe, mātāpitusamāgame;
「再者,在大林中,父母相会时;
Karuṇaṃ paridevante, sallapante sukhaṃ dukhaṃ.
悲悯地哀泣,谈论苦乐。
‘‘Hirottappena garunā , ubhinnaṃ upasaṅkami;
以惭愧为重,我接近双亲;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
那时大地震动,须弥山林为饰。
‘‘Punāparaṃ brahāraññā, nikkhamitvā sañātibhi;
「再者,从大林出来,与亲族一起;
Pavisāmi puraṃ rammaṃ, jetuttaraṃ puruttamaṃ.
我进入可爱的城市,胜利殊胜的最上城。
‘‘Ratanāni satta vassiṃsu, mahāmegho pavassatha;
七宝雨降,大云降雨;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
那时大地震动,须弥山林为饰。
‘‘Acetanāyaṃ pathavī, aviññāya sukhaṃ dukhaṃ;
「这地无心识,不知乐与苦;
Sāpi dānabalā mayhaṃ, sattakkhattuṃ pakampathā’’ti.
她也因我的布施力,震动了七次。」
Vessantaracariyaṃ navamaṃ. · 韦桑德拉所行第九
10. Sasapaṇḍitacariyā10. 兔贤者所行
‘‘Punāparaṃ yadā homi, sasako pavanacārako;
「又当我是兔子时,行于风中;
Tiṇapaṇṇasākaphalabhakkho, paraheṭhanavivajjito.
食草、叶、菜、果,远离伤害他人。
‘‘Makkaṭo ca siṅgālo ca, suttapoto cahaṃ tadā;
「猴子、豺狼,以及鹦鹉,那时我,
Vasāma ekasāmantā, sāyaṃ pāto ca dissare .
我们住在一起,早晚相见。
‘‘Ahaṃ te anusāsāmi, kiriye kalyāṇapāpake;
「我教导你们,善恶之业;
‘Pāpāni parivajjetha, kalyāṇe abhinivissatha’.
『应避恶业,应专注于善业。』
‘‘Uposathamhi divase, candaṃ disvāna pūritaṃ;
「在伍波萨他日,见到圆满的月亮;
Etesaṃ tattha ācikkhiṃ, divaso ajjuposatho.
我在那里告诉他们,今天是伍波萨他日。
‘‘Dānāni paṭiyādetha, dakkhiṇeyyassa dātave;
「你们应准备布施,为了施予应施者;
Datvā dānaṃ dakkhiṇeyye, upavassathuposathaṃ.
施予布施给应施者后,应守伍波萨他斋戒。
‘‘Te me sādhūti vatvāna, yathāsatti yathābalaṃ;
「他们说『善哉』后,随力随能,
Dānāni paṭiyādetvā, dakkhiṇeyyaṃ gavesisuṃ .
准备了布施后,寻找应施者。
‘‘Ahaṃ nisajja cintesiṃ, dānaṃ dakkhiṇanucchavaṃ;
「我坐下思惟,布施与应施的优劣;
‘Yadihaṃ labhe dakkhiṇeyyaṃ, kiṃ me dānaṃ bhavissati.
『如果我在此得到应施者,我的布施将会是什么。
‘‘‘Na me atthi tilā muggā, māsā vā taṇḍulā ghataṃ;
「我没有胡麻、绿豆、豆类或米饭、酥油;
Ahaṃ tiṇena yāpemi, na sakkā tiṇa dātave.
我以草维生,不能给予草。
‘‘‘Yadi koci eti dakkhiṇeyyo, bhikkhāya mama santike;
「若有应供者为了乞食而来到我这里;
Dajjāhaṃ sakamattānaṃ, na so tuccho gamissati’.
我将给予我自己,他不会空手而去」。
‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko brāhmaṇavaṇṇinā;
「萨咖知道我的意向,以婆罗门的形相
Āsayaṃ me upāgacchi, dānavīmaṃsanāya me.
来到我面前,为了考验我的布施。
‘‘Tamahaṃ disvāna santuṭṭho, idaṃ vacanamabraviṃ;
「我见到他后感到满足,说了这句话:
‘Sādhu khosi anuppatto, ghāsahetu mamantike.
「善哉!你为了食物而来到我这里。
‘‘‘Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi te ahaṃ;
「我今天将给你从未给过的最胜布施;
Tuvaṃ sīlaguṇūpeto, ayuttaṃ te paraheṭhanaṃ.
你达上德,伤害他人对你不适合。
‘‘‘Ehi aggiṃ padīpehi, nānākaṭṭhe samānaya;
「来吧,点燃火,收集各种木柴;
Ahaṃ pacissamattānaṃ, pakkaṃ tvaṃ bhakkhayissasi’.
我将烹煮自己,你将食用已煮熟的。」
‘‘‘Sādhū’ti so haṭṭhamano, nānākaṭṭhe samānayi;
「善哉!」他欢喜地收集了各种木柴;
Mahantaṃ akāsi citakaṃ, katvā aṅgāragabbhakaṃ.
做了一个大火堆,使其成为炭火坑。
‘‘Aggiṃ tattha padīpesi, yathā so khippaṃ mahā bhave;
「他在那里点燃了火,以便它迅速变大;
Phoṭetvā rajagate gatte, ekamantaṃ upāvisiṃ.
拍打了沾满尘土的身体后,我在一旁坐下。
‘‘Yadā mahākaṭṭhapuñjo, āditto dhamadhamāyati ;
「当大木柴堆,燃烧炽盛时;
Taduppatitvā papatiṃ, majjhe jālasikhantare.
飞跃而起后落下,在火焰网中间。
‘‘Yathā sītodakaṃ nāma, paviṭṭhaṃ yassa kassaci;
「犹如名为冷水者,进入任何人;
Sameti darathapariḷāhaṃ, assādaṃ deti pīti ca.
平息热恼与烧热,给予美味与喜悦。
‘‘Tatheva jalitaṃ aggiṃ, paviṭṭhassa mamaṃ tadā;
「如是我进入,那时燃烧的火;
Sabbaṃ sameti darathaṃ, yathā sītodakaṃ viya.
一切热恼皆平息,如同冷水一般。
‘‘Chaviṃ cammaṃ maṃsaṃ nhāruṃ, aṭṭhiṃ hadayabandhanaṃ;
「皮肤、皮革、肉、筋,骨、心脏连结;
Kevalaṃ sakalaṃ kāyaṃ, brāhmaṇassa adāsaha’’nti.
整个完整的身体,我布施给婆罗门」。
Sasapaṇḍitacariyaṃ dasamaṃ. · 兔贤者所行第十
Akittivaggo paṭhamo. · 阿吉帝品第一
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Akittibrāhmaṇo saṅkho, kururājā dhanañcayo;
阿吉帝婆罗门、商柯、库汝王檀那加亚;
Mahāsudassano rājā, mahāgovindabrāhmaṇo.
大善见王、大果温达婆罗门。
Nimi candakumāro ca, sivi vessantaro saso;
尼弥、旃陀古马拉、西毗、韦桑答拉、沙索;
Ahameva tadā āsiṃ, yo te dānavare adā.
我当时就是那位给你布施之最胜者。
Ete dānaparikkhārā, ete dānassa pāramī;
这些是布施的资具,这些是布施的波罗蜜;
Jīvitaṃ yācake datvā, imaṃ pārami pūrayiṃ.
将生命施予乞者,我圆满了此波罗蜜。
Bhikkhāya upagataṃ disvā, sakattānaṃ pariccajiṃ;
见到为乞食而来者,我舍弃了自己的身体;
Dānena me samo natthi, esā me dānapāramīti.
「没有人能与我的布施相等,这是我的布施波罗蜜。」
Dānapāraminiddeso niṭṭhito. · 布施波罗蜜分别完