8. Sobhitabuddhavaṃso · 8. 索毕德佛史义注
7. Revatabuddhavaṃsavaṇṇanā七、雷瓦达佛种姓注释
Sumanassa pana bhagavato aparabhāge sāsane cassa antarahite navutivassasahassāyukā manussā anukkamena parihāyitvā dasavassāyukā hutvā puna anukkamena vaḍḍhitvā asaṅkhyeyyāyukā hutvā puna parihāyamānā saṭṭhivassasahassāyukā ahesuṃ. Tadā revato nāma satthā udapādi. Sopi pāramiyo pūretvā anekaratanasamujjalitabhavane tusitabhavane nibbattitvā tato cavitvā sabbadhanadhaññavatisudhaññavatīnagare sabbālaṅkārasamalaṅkataamitaruciraparivāraparivutassa sirivibhavasamudayenākulassa sabbasamiddhivipulassa vipulassa nāma rañño kule sabbajananayanālipālisamākulāya samphullanayanakuvalayasassirikasiniddhavadanakamalākarasobhāsamujjalāya suruciramanoharaguṇagaṇavipulāya vipulāya nāma aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā dasannaṃ māsānaṃ accayena cittakūṭapabbatato suvaṇṇahaṃsarājā viya mātukucchito nikkhami.
世尊前世名须摩纳沙,于其法藏中曾承受九万岁无间断的人间寿命,随顺因缘圆满,如数十岁后复得增长,长至无量寿命,后又渐退,终至六万岁。彼时,有一名为雷瓦陀的圣者出世。雷瓦陀亦圆满波罗蜜,多方庄严净妙庄严天宫住处中,现于兜率天宫。继而辞归,入于富饶得宝纯净的来往城市中。此城庄严华美,遍施诸饰,光华烂然众宝环绕,荣华富贵如海,出身王族,拥戴全民,眼眸如莲如池,光辉煜煜。彼女为名第一大王后,承续於阙,历十二个月,忽然从智慧山顶如金天鹅出浴般飞出,优雅显现。
Tassa paṭisandhiyaṃ jātiyañca pāṭihāriyāni pubbe vuttanayāneva ahesuṃ. Sudassanaratanagghiāveḷanāmakā tayo cassa pāsādā ahesuṃ. Sudassanādevippamukhāni tettiṃsa itthisahassāni paccupaṭṭhitāni ahesuṃ. Tāhi parivuto so surayuvatīhi parivuto devakumāro viya chabbassasahassāni visayasukhamanubhavamāno agāraṃ ajjhāvasi. So sudassanāya nāma deviyā varuṇe nāma tanaye jāte cattāri nimittāni disvā nānāvirāgatanuvaravasananivasano āmukkamuttāhāramaṇikuṇḍalo varakeyūramakuṭakaṭakadharo paramasurabhigandhakusumasamalaṅkato paramarucirakaranikaro saradasamayarajanikaro viya tārāgaṇaparivuto viya cando tidasagaṇaparivuto viya dasasatanayano brahmagaṇaparivuto viya ca hāritamahābrahmā caturaṅginiyā mahatiyā senāya parivuto ājaññarathena mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā sabbābharaṇāni omuñcitvā bhaṇḍāgārikassa hatthe datvā jalajāmalāvikalanīlakuvalayadalasadisenātinisitenātitikhiṇenāsinā sakesamakuṭaṃ chinditvā ākāse khipi. Taṃ sakko devarājā suvaṇṇacaṅkoṭakena paṭiggahetvā tāvatiṃsabhavanaṃ netvā sinerumuddhani sattaratanamayaṃ cetiyaṃ akāsi.
其降生奇特殊胜,遵照前说如实而现。名为苏达撒那,甸纳塔瓦兰,三座宏伟宫殿,是其所依。苏达撒那为领袖,有三十三千女伴在侧。她环绕仙女少年,如三万六千人,同享世间乐趣,居于高楼。她为苏达撒那女神所生,名为瓦鲁纳之女。有四象瑞相现,住处繁华,芳色清新的佳妙装饰,佩戴宝石,香气浓郁,如月星群围绕,照耀如雾,十百眼目如婆罗门天众随从,其威德广大,既有大梵天护持,又受贤王护卫,身服四匹马驾战车,威武广布军队,与车夫乘鼓啸然出行。尽释诸宝器付与仓库长,手持载装水莲之花,蓝玉池水映照明净,其威势盖世。即被萨咖天帝以黄金宝盘接引,升入忉利天宫,安置于七宝构成的佛塔中。
Mahāpuriso pana devadattāni kāsāyāni paridahitvā pabbaji, ekā ca naṃ purisakoṭi anupabbaji. So tehi parivuto sattamāse padhānacariyaṃ caritvā visākhapuṇṇamāya aññatarāya sādhudeviyā nāma seṭṭhidhītāya dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā sālavane divāvihāraṃ vītināmetvā sāyanhasamaye aññatarenājīvakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā mattavaranāgagāmī nāgabodhiṃ padakkhiṇaṃ katvā tepaṇṇāsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhāya nisīditvā mārabalaṃ vidhamitvā sabbaññutaññāṇaṃ paṭivijjhitvā – ‘‘anekajātisaṃsāraṃ…pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ti (dha. pa. 153-154) udānaṃ udānesi. Tena vuttaṃ –
伟大之人,名为迭瓦达德,沐浸袈裟,出家游行。其间一男子众数十万,随同出家。此众七个月专心修行,至祇树给孤独园满二十八日月,得他名为善德女,基业门主所赠蜂蜜甜粥,日中修斋,暮时与另一比库共持八捆草,朝访那伽菩提,绕行三十三丈六尺草庐,确保足够草料备用,安坐于四正勤精进,破除魔障,证得圆满全知,全然了悟——曰:「众生经诸多生死轮回……破灭贪欲正中……」宣说出 禅那的兴起 (《德行经》中第153-154偈)。因此闻者如是称赞——
§1
1.
‘‘Sumanassa aparena, revato nāma nāyako;
「须摩纳沙前世之名,雷瓦陀为其领导;
Anupamo asadiso, atulo uttamo jino’’ti.
无可比拟,无人能及,非凡殊胜,至尊圣尊。」
Revato kira satthā bodhisamīpeyeva sattasattāhāni vītināmetvā dhammadesanatthaṃ brahmāyācanaṃ sampaṭicchitvā – ‘‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyya’’nti (dī. ni. 2.72; ma. ni. 1.284; 2.341; mahāva. 10) upadhārento attanā saha pabbajitabhikkhukoṭiyo aññe ca bahū devamanusse upanissayasampanne disvā ākāsena gantvā varuṇārāme otaritvā tehi parivuto gambhīraṃ nipuṇaṃ tiparivaṭṭaṃ appaṭivattiyaṃ aññena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattetvā bhikkhūnaṃ koṭi arahatte patiṭṭhāpesi. Tīsu maggaphalesu patiṭṭhitānaṃ gaṇanaparicchedo natthi. Tena vuttaṃ –
据说雷瓦陀圣者,刚成立七周时,于菩提近处静坐,获神祇请求宣讲法义:「我应先为谁说法?」其随时履行誓愿,随同出家比库多百万,受多天人护持,飞升天空至波罗奈仙境,现居宝塔内。于旋栴大池上建七宝舍利塔,广布光明无碍,转法轮,为比库建立百万阿拉汉道果无遗漏者。至于三法门之数,更无加增。其闻法者如是言——
§2
2.
‘‘Sopi dhammaṃ pakāsesi, brahmunā abhiyācito;
『你也当阐明法,未曾受婆罗门所问,』
Khandhadhātuvavatthānaṃ, appavattaṃ bhavābhave’’ti.
『如同五蕴、六界、十八界之所现,生死无间断。』
Tattha khandhadhātuvavatthānanti pañcannaṃ khandhānaṃ aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ nāmarūpavavatthānādivasena vibhāgakaraṇaṃ. Sabhāvalakkhaṇasāmaññalakkhaṇādivasena rūpārūpadhammapariggaho khandhadhātuvavatthānaṃ nāma. Atha vā pheṇapiṇḍūpamaṃ rūpaṃ parimaddanāsahanato chiddāvachiddādibhāvato ca udakapubbuḷakaṃ viya vedanā muhuttaramaṇīyabhāvato, marīcikā viya saññā vippalambhanato, kadalikkhandho viya saṅkhārā asārakato, māyā viya viññāṇaṃ vañcanakato’’ti evamādināpi nayena aniccānupassanādivasenapi khandhadhātuvavatthānaṃ veditabbaṃ (vibha. aṭṭha. 26 kamādivinicchayakathā). Appavattaṃ bhavābhaveti ettha bhavoti vaḍḍhi, abhavoti hāni. Bhavoti sassatadiṭṭhi , abhavoti ucchedadiṭṭhi. Bhavoti khuddakabhavo, abhavoti mahābhavo. Bhavoti kāmabhavo, abhavoti rūpārūpabhavoti evamādinā nayena bhavābhavānaṃ attho veditabbo (ma. ni. aṭṭha. 2.223; saṃ. ni. aṭṭha. 3.5.1080; udā. aṭṭha. 20). Tesaṃ bhavābhavānaṃ appavattihetubhūtaṃ dhammaṃ pakāsesīti attho. Atha vā bhavati anenāti bhavo, tīsu bhavesu uppattinimittaṃ kammādikaṃ. Upapattibhavo abhavo nāma. Ubhayattha nikantiyā pahānakaraṃ appavattaṃ dhammaṃ desesīti attho. Tassa pana revatabuddhassa tayova abhisamayā ahesuṃ. Paṭhamo panassa gaṇanapathaṃ vītivatto. Tena vuttaṃ –
此中五蕴、六界、十八界之所现,谓五蕴十八界依名色等而分别存在。以众会相、通相等而合成色法与非色法,称为五蕴六界之所现。又比如如泡沫般易破坏的色,其柔软易碎,断连不续,如水泡般暂时美好;想如彩霞,善于分离;行如泥团,空虚无实;识如幻,易被欺骗。诸如此类,以无常观察之理,应当认识五蕴六界之所现。生死无间断者,生为增长,死为减损。增长指有常住见,减损指有断灭见。增长指小生,减损指大生。增长指欲生,减损指色非色生。依此理应理解生死二义。此生死二义揭示缘起法中生灭之说。又所谓生起者,谓三界中生成之因,诸业等嗜好。生起生灭相反二义,若以灭断为依止,则称其无续。此义亦云:于此处说修行三阶段。此说出自佛陀雷瓦达尊者。其初阶段,称数目法已了。由此记载云:
§3
3.
‘‘Tassābhisamayā tīṇi, ahesuṃ dhammadesane;
『其所修三阶段,曾于法中现;
Gaṇanāya na vattabbo, paṭhamābhisamayo ahū’’ti.
数目不可言,初阶为第一。』
Tattha tīṇīti tayo, liṅgavipallāso kato, ayaṃ paṭhamo abhisamayo ahosi.
其中三者,谓初为标记差别,故称初阶段。
Athāparena samayena nagaruttare uttare nagare sabbārindamo arindamo nāma rājā ahosi. So kira bhagavantaṃ attano nagaramanuppattaṃ sutvā tīhi janakoṭīhi parivuto bhagavato paccuggamanaṃ katvā svātanāya nimantetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā tigāvutavitthataṃ dīpapūjaṃ katvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā nisīdi. Atha bhagavā tassa manonukūlaṃ vicittanayaṃ dhammaṃ desesi. Tattha devamanussānaṃ koṭisahassassa dutiyābhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
当时,在北方城市之北,有一位名为萨巴林陀摩的国王。他听说世尊来到自己的国都,用三千万的百姓环绕,伺候世尊起行。王为自己施主的名义,邀请佛陀与比库僧团住七日,在三十余个村落范围举行盛大的灯祭礼敬。世尊前来,他往佛所坐。随后,世尊开示符合王意的殊胜法义。此时天人和众生的数量计达亿万,这是第二次降临世间。有言道——
§4
4.
‘‘Yadā arindamaṃ rājaṃ, vinesi revato muni;
“当萨巴林陀摩国王去世时,雷瓦陀圣者出世;
Tadā koṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahū’’ti.
正是亿万人民中,第二次佛陀降世降临。”
Ayaṃ dutiyo abhisamayo. · 这是第二次现观。
Athāparena samayena revato satthā uttaranigamaṃ nāma upanissāya viharanto sattāhaṃ nirodhasamāpattiṃ samāpajjitvā nisīdi. Tadā kira uttaranigamavāsino manussā yāgubhattakhajjakabhesajjapānakādīni āharitvā bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhikkhū paripucchiṃsu – ‘‘kuhiṃ, bhante, bhagavā’’ti? Tato tesaṃ bhikkhū āhaṃsu – ‘‘bhagavā, āvuso, nirodhasamāpattiṃ samāpanno’’ti. Athātīte tasmiṃ sattāhe bhagavantaṃ nirodhasamāpattito vuṭṭhitaṃ saradasamaye sūriyo viya attano anūpamāya buddhasiriyā virocamānaṃ disvā nirodhasamāpattiyā guṇānisaṃsaṃ pucchiṃsu. Bhagavā ca tesaṃ nirodhasamāpattiyā guṇānisaṃsaṃ kathesi. Tadā devamanussānaṃ koṭisataṃ arahatte patiṭṭhāsi. Ayaṃ tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
当时,雷瓦陀尊者在北方乡村休息,经过七日入静定止。北方村落的居民带来牺牲与食物、药饼与饮料等供养比库僧团的盛大布施。比库们问:“尊者,佛陀驻留何处?”他们回答:“尊者,佛已入定静止。”过去七日中,佛在入定状态复苏。人们于秋天地点,看佛陀头顶普照,如日光辉,以禅定中的无上光辉照耀,且询问佛禅定的殊胜功德。世尊答说禅定功德。此时天人和众生亿万人中,阿拉汉的威仪庄严稳立,称为第三次降临世间。有言道——
§5
5.
‘‘Sattāhaṃ paṭisallānā, vuṭṭhahitvā narāsabho;
“七日闭关坐禅,超越凡人之首;
Koṭisataṃ naramarūnaṃ, vinesi uttame phale’’ti.
在亿万人中,其人具最高果德。”
Sudhaññavatīnagare paṭhamamahāpātimokkhuddese ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ arahantānaṃ gaṇanapathaṃ vītivattānaṃ paṭhamo sannipāto ahosi. Mekhalanagare koṭisatasahassasaṅkhātānaṃ ehibhikkhupabbajjāya pabbajitānaṃ arahantānaṃ dutiyo sannipāto ahosi. Revatassa pana bhagavato dhammacakkānuvattako varuṇo nāma aggasāvako paññavantānaṃ aggo ābādhiko ahosi. Tattha gilānapucchanatthāya sampattamahājanassa lakkhaṇattayaparidīpakaṃ dhammaṃ desetvā koṭisatasahassaṃ purisānaṃ ehibhikkhupabbajjāya pabbājetvā arahatte patiṭṭhāpetvā caturaṅginike sannipāte pātimokkhaṃ uddisi. Ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi. Tena vuttaṃ –
在苏达尼纳城,最初于大巴提摩迦的社群中,对于已出家修行的比库们中阿拉汉的清点名单被完全传述,形成第一个集会。在梅迦拉城,有数量达亿百万的已出家比库中阿拉汉的第二次集会举行。至于世尊的弟子雷瓦塔,作为宣讲佛法的主力,他乃智慧众生的领袖且毫无疾患。于此,为关怀疾病问题,他宣说利益广大民众的法义,指示亿万比库受用具足阿拉汉果位,并在建成含四部分的集会中宣布巴提摩迦戒律。这是第三次集会。对此曾说:
§6
6.
‘‘Sannipātā tayo āsuṃ, revatassa mahesino;
『曾有三次集会,乃是雷瓦塔大尊者主持;
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, suvimuttāna tādinaṃ.
集会限于已断尽烦恼、清净无染、彻底解脱的比库中。
§7
7.
‘‘Atikkantā gaṇanapathaṃ, paṭhamaṃ ye samāgatā;
首次集会超越众多清点名单之上者而聚集;
Koṭisatasahassānaṃ, dutiyo āsi samāgamo.
亿百万众人构成第二次集会。
§8
8.
‘‘Yopi paññāya asamo, tassa cakkānuvattako;
宣讲佛法者,即智慧无双者,是雷瓦塔尊者。
So tadā byādhito āsi, patto jīvitasaṃsayaṃ.
当时他病倒了,陷入对生命的怀疑。
§9
9.
‘‘Tassa gilānapucchāya, ye tadā upagatā munī;
“因那时病中的询问,诸位来到的圣者,
Koṭisatasahassā arahanto, tatiyo āsi samāgamo’’ti.
有亿万千数的阿拉汉,第三区集会。”
Tattha cakkānuvattakoti dhammacakkānuvattako. Patto jīvitasaṃsayanti ettha jīvite saṃsayaṃ jīvitasaṃsayaṃ, jīvitakkhayaṃ pāpuṇāti vā, na vā pāpuṇātīti evaṃ jīvitasaṃsayaṃ patto, byādhitassa balavabhāvena marati, na maratīti jīvite saṃsayaṃ pattoti attho. Ye tadā upagatā munīti iti dīghabhāve sati bhikkhūnaṃ upari hoti, rasse anussarena saddhiṃ varuṇassa upari hoti.
这里的“执持法轮”意指执持正法之轮。陷入生命怀疑,即疑虑生命是否还在、生命是否终结等;就是获得生命怀疑。因病势强盛者死,未死者寿命存续,即获得生命怀疑之意。所谓“诸位来到的圣者”,是指具长命的比库中存在,他们如波浪起伏一样连续,犹如云层汇聚于雨中。
Tadā amhākaṃ bodhisatto rammavatīnagare atidevo nāma brāhmaṇo hutvā brāhmaṇadhamme pāraṃ gato revataṃ sammāsambuddhaṃ disvā tassa dhammakathaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhāya silokasahassena dasabalaṃ kittetvā sahassagghanikena uttarāsaṅgena bhagavantaṃ pūjesi. Sopi naṃ buddho byākāsi – ‘‘ito kappasatasahassādhikānaṃ dvinnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake gotamo nāma buddho bhavissatī’’ti. Tena vuttaṃ –
当时我等未来佛在罗摩瓦提城,以名为亚提德佛的婆罗门,修持婆罗门法后,前往了正觉雷瓦达;见其,闻其法语,归依三宝,持行戒律,持一千光明,称赞十种勇力,披戴缟衣,庄严敬礼世尊。世尊亦为其说法:“未来将有一位佛,名为果德玛,将出现在二百多千无数劫之后。”对此说已宣说。
§10
10.
‘‘Ahaṃ tena samayena, atidevo nāma brāhmaṇo;
“当时,我即称为亚提德佛的婆罗门;
Upagantvā revataṃ buddhaṃ, saraṇaṃ tassa gañchahaṃ.
到达时,见到雷瓦达世尊,应当归依于他。
§11
11.
‘‘Tassa sīlaṃ samādhiñca, paññāguṇamanuttamaṃ;
他的戒行、禅定以及智慧功德,皆为无上至善;
Thomayitvā yathāthāmaṃ, uttarīyamadāsahaṃ.
恭敬地清净培养,并如实地升向上方。
§12
12.
‘‘Sopi maṃ buddho byākāsi, revato lokanāyako;
世尊亦曾为我而说,雷瓦达为世间之主;
Aparimeyyito kappe, ayaṃ buddho bhavissati.
无量劫中,此世尊当复出现。
§13
13.
‘Padhānaṃ padahitvāna…pe… hessāma sammukhā ima’’’nti. –
『努力勤修……如是……当于面前成就』──
Aṭṭha gāthā vitthāretabbā.
此当详解八偈。
§14
14.
‘‘Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
「听闻彼语,心更安稳;
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā.
我坚立胜进,走满十度波罗蜜。」
§15
15.
‘‘Tadāpi taṃ buddhadhammaṃ, saritvā anubrūhayiṃ;
「当时听法,深思其义;
Āharissāmi taṃ dhammaṃ, yaṃ mayhaṃ abhipatthita’’nti.
我当摄取,此为我所欲。」
Tattha saraṇaṃ tassa gañchahanti taṃ saraṇaṃ agañchiṃ ahaṃ, upayogatthe sāmivacanaṃ. Paññāguṇanti paññāsampattiṃ. Anuttamanti seṭṭhaṃ. ‘‘Paññāvimuttiguṇamuttama’’ntipi pāṭho, so uttānova. Thomayitvāti thometvā vaṇṇayitvā. Yathāthāmanti yathābalaṃ. Uttarīyanti uttarāsaṅgaṃ. Adāsahanti adāsiṃ ahaṃ. Buddhadhammanti buddhabhāvakaraṃ dhammaṃ, pāramīdhammanti attho. Saritvāti anussaritvā. Anubrūhayinti abhivaḍḍhesiṃ. Āharissāmīti ānayissāmi. Taṃ dhammanti taṃ buddhattaṃ. Yaṃ mayhaṃ abhipatthitanti yaṃ mayā abhipatthitaṃ buddhattaṃ, taṃ āharissāmīti attho.
『彼等皈依彼者』者,我皈依了彼皈依处也——此乃以所有格表达受格之义。『慧德』者,慧具足也。『无上』者,殊胜也。另有读本作『慧解脱德之无上』,其义甚为浅显。『赞叹已』者,称扬、称赞已也。『随力』者,随其能力也。『上衣』者,上衣也。『我给予』者,我给予了也。『佛法』者,能成就佛陀果位之法,其义为波罗蜜法也。『忆念已』者,随念已也。『增长』者,我增长了也。『我将取来』者,我将引来也。『彼法』者,彼佛陀果位也。『我所渴望者』者,我所渴望之佛陀果位,我将引取之——此为其义也。
Tassa pana revatassa bhagavato nagaraṃ sudhaññavatī nāma ahosi, pitā vipulo nāma khattiyo, mātā vipulā nāma, varuṇo ca brahmadevo ca dve aggasāvakā, sambhavo nāma upaṭṭhāko, bhaddā ca subhaddā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, sarīraṃ asītihatthubbedhaṃ ahosi, āyu saṭṭhivassasahassāni, sudassanā nāma aggamahesī, varuṇo nāma putto, ājaññarathena nikkhami.
彼时,那迦罗国名为苏陀尼瓦提之城,是世尊雷瓦塔所居之地。其父名为毗富罗,属于刹帝利阶层;其母名为毗富罗。梵天与湿婆天为两大首席弟子。其侍者名为三宝,主要女弟子有宝达与淑达两人。迦罗者,意为“觉悟”。其身高达三丈八尺,寿命六万岁。其妻名为苏达莎,系顶级王后;其子名为毗富罗,名号阿闼耶罗出家。
‘‘Tassa dehābhinikkhantaṃ, pabhājālamanuttaraṃ;
其身已舍离俗世,着袈裟作至上道衣,
Divā ceva tadā rattiṃ, niccaṃ pharati yojanaṃ.
白昼黑夜,恒常游行,行程量达一由旬。
‘‘Dhātuyo mama sabbāpi, vikirantūti so jino;
“诸元素皆由我而散布”,此为世尊宣说;
Adhiṭṭhāsi mahāvīro, sabbasattānukampako.
伟力震摄,博爱大悲,护护一切众生。
‘‘Mahānāgavanuyyāne, mahato nagarassa so;
“于伟大龙树林园,于宏广城邑之中,”
Pūjito naramarūhi, parinibbāyi revato’’ti.
“敬奉众生形象,已经圆寂的是雷瓦达。”
Tena vuttaṃ –
据此所说──
§16
16.
‘‘Nagaraṃ sudhaññavatī nāma, vipulo nāma khattiyo;
『有一城,名为善净华城,统治者名为比普罗;
Vipulā nāma janikā, revatassa mahesino.
其王后名为比普罗,是雷瓦达大王的夫人。』
§21
21.
‘‘Varuṇo brahmadevo ca, ahesuṃ aggasāvakā;
『天王瓦鲁那与梵天亦成为主要弟子;
Sambhavo nāmupaṭṭhāko, revatassa mahesino.
名为桑博哈瓦者,是雷瓦达大王的护卫。』
§22
22.
‘‘Bhaddā ceva subhaddā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
「优陀」与「善优陀」俱为首座随从;
Sopi buddho asamasamo, nāgamūle abujjhatha.
彼佛亦无等,未曾于龙根迷乱。
§23
23.
‘‘Padumo kuñjaro ceva, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
「波头摩」与象「窟卓」俱为首座护卫;
Sirimā ceva yasavatī, ahesuṃ aggupaṭṭhikā.
「尸利摩」与「耶萨瓦缇」俱为首座护持女众;
§24
24.
‘‘Uccattanena so buddho, asītihatthamuggato;
彼佛身高大挺,右手高举;
Obhāseti disā sabbā, indaketuva uggato.
普照四方,犹如天空中之月。
§25
25.
‘‘Tassa sarīre nibbattā, pabhāmālā anuttarā;
其身光辉无上,宛如光明之花;
Divā vā yadi vā rattiṃ, samantā pharati yojanaṃ.
昼夜皆照耀,普照方圆十余里。
§26
26.
‘‘Saṭṭhivassasahassāni , āyu vijjati tāvade;
寿命长达六万年,
Tāvatā diṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
其存在时光,拯救众多人民。
§27
27.
‘‘Dassayitvā buddhabalaṃ amataṃ loke pakāsayaṃ;
显现佛陀威力,普照不死世界;
Nibbāyi anupādāno, yathaggupādānasaṅkhayā.
涅槃无所依止,如法灭尽染着。
§28
28.
‘‘So ca kāyo ratananibho, so ca dhammo asādiso;
“此身如同宝石般珍贵,此法难以匹敌;
Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā’’ti.
一切烦恼皆已远离,难道众行皆为空虚吗?”
Tattha obhāsetīti pakāsayati. Uggatoti ussito. Pabhāmālāti pabhāvelā. Yathaggīti aggi viya. Upādānasaṅkhayāti indhanakkhayā. So ca kāyo ratananibhoti so ca tassa bhagavato kāyo suvaṇṇavaṇṇo. ‘‘Tañca kāyaṃ ratananibha’’ntipi pāṭho, liṅgavipallāsena vuttaṃ. Soyeva panassattho. Sesagāthāsu sabbattha uttānamevāti.
此处所明者,即为阐释其义。‘Uggata’谓兴起,‘Pabhāmālā’为光明时分,‘Yathaggi’乃如火焰,‘Upādānasaṅkhaya’即断除取者。谓此身如宝石般光耀,指世尊之身呈现金色光辉。又有云“此身如宝石”,是以语音变化而成,此乃传抄误差。唯此一解为正义。其他续句处,皆以上正升起解说。
Revatabuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā. · 雷瓦达佛种姓注释完毕。
Niṭṭhito pañcamo buddhavaṃso. · 第五佛种姓完毕。