三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页义注经藏义注小部义注29. 界分别论义注

29. Dhātubhājanīyakathā · 29. 界分别论义注

44 段 · CSCD 巴利原典
28. Buddhapakiṇṇakakathā28. 佛杂说
§1-18
1-18.
一至十八。
‘‘Aparimeyyito kappe, caturo āsuṃ vināyakā’’tiādikā aṭṭhārasagāthā saṅgītikārakehi ṭhapitā nigamanagāthāti veditabbā. Sesagāthāsu sabbattha pākaṭamevāti.
应当知,称为「无量劫中有四位护持者」等之十八赞歌,是由歌唱者在结语颂中所立定的。其余颂句,处处显然明白。
Vemattakathā差别说
Imasmiṃ pana sakalepi buddhavaṃse niddiṭṭhānaṃ pañcavīsatiyā buddhānaṃ aṭṭha vemattāni veditabbāni. Katamāni aṭṭha? Āyuvemattaṃ, pamāṇavemattaṃ, kulavemattaṃ, padhānavemattaṃ, rasmivemattaṃ, yānavemattaṃ, bodhivemattaṃ, pallaṅkavemattanti.
于此,整个佛系中所显现十九位佛中,共计二十五位佛的八种寿命量应当明了。何为八种?所谓寿命量、体长量、族属量、威仪量、光明量、交通量、觉悟量、寝具量。
Tattha āyuvemattaṃ nāma keci dīghāyukā honti keci appāyukā. Tathā hi dīpaṅkaro koṇḍañño anomadassī padumo padumuttaro atthadassī dhammadassī siddhattho tissoti ime nava buddhā vassasatasahassāyukā ahesuṃ. Maṅgalo sumano sobhito nārado sumedho sujāto piyadassī phussoti ime aṭṭha buddhā navutivassasahassāyukā ahesuṃ. Revato vessabhū cāti ime dve buddhā saṭṭhivassasahassāyukā ahesuṃ. Vipassī bhagavā asītivassasahassāyukā ahosi. Sikhī kakusandho koṇāgamano kassapoti ime cattāro buddhā yathākkamena sattaticattālīsatiṃsavīsavassasahassāyukā ahesuṃ. Amhākaṃ pana bhagavato vassasataṃ āyuppamāṇaṃ ahosi. Upacitapuññasambhārānaṃ dīghāyukasaṃvattaniyakammasamupetānampi buddhānaṃ yugavasena āyuppamāṇaṃ appamāṇaṃ ahosi. Ayaṃ pañcavīsatiyā buddhānaṃ āyuvemattaṃ nāma.
其中寿命量者,有的寿长,亦有寿短。譬如:提婆旃仰、拘尼、阿陀摩痴、波多摩、波多摩多罗、阿陀达摩、悉达多、提婆诃沙这九位佛,寿命以千百千岁计。莽伽罗、苏摩诺、输毗多、那罗陀、苏摩多、须伽陀、比耶陀视这八位佛,寿命以九十千岁计。雷瓦陀、韦沙浮这两位佛,寿命以六十千岁计。毗婆尸佛寿命为八十千岁。悉奇、拘拘曼陀、拘那迦摩那、咖萨巴这四位佛的寿命分别为七十三千、四十三千、三十三千、二十三千岁。至于我们世尊的寿命,则为一百岁。由于其善业聚集及寿命增长之因,佛的寿命量世代相续,以致寿命量无量无边。这即是二十五佛的寿命量名。
Pamāṇavemattaṃ nāma keci dīghā honti keci rassā. Tathā hi dīpaṅkara-revata-piyadassī-atthadassī-dhammadassī-vipassībuddhānaṃ asītihatthubbedhaṃ sarīrappamāṇaṃ ahosi. Koṇḍañña-maṅgala-nārada-sumedhānaṃ aṭṭhāsītihatthubbedho kāyo ahosi. Sumanassa navutihatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi. Sobhita-anomadassī-paduma-padumuttara-phussabuddhānaṃ aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi. Sujāto paṇṇāsahatthubbedhasarīro ahosi. Siddhattha-tissa-vessabhuno saṭṭhihatthubbedhā ahesuṃ. Sikhī sattatihatthubbedho ahosi. Kakusandha-koṇāgamana-kassapā yathākkamena cattālīsatiṃsavīsatihatthubbedhā ahesuṃ. Amhākaṃ bhagavā aṭṭhārasahatthubbedho ahosi. Ayaṃ pañcavīsatiyā buddhānaṃ pamāṇavemattaṃ nāma.
体长量者,有的长,有的短。譬如提婆旃仰、雷瓦陀、比耶陀、阿陀摩痴、波多摩、毗婆尸、毗婆尸诸佛的体高均为八十肘。拘尼、莽伽罗、那罗陀、苏摩多诸佛,体高八十四肘。输毗多佛体长九十肘。须毗陀、阿陀达摩、波多摩多罗、须沙佛等共有八十五肘长。须伽陀佛体长五十肘。悉达多、提婆诃沙、韦沙浮佛体长六十肘。悉奇佛七十肘。拘拘曼陀佛体长四十三肘。拘那迦摩那、咖萨巴佛体长分别为四十四肘、二十二肘。至于我们世尊所具体长,则为一十八肘。此即为二十五佛的体长量名。
Kulavemattaṃ nāma keci khattiyakule nibbattiṃsu keci brāhmaṇakule. Tathā hi kakusandhakoṇāgamanakassapasammāsambuddhā brāhmaṇakule nibbattiṃsu. Dīpaṅkarādigotamabuddhapariyantā dvāvīsati buddhā khattiyakuleyeva nibbattiṃsu. Ayaṃ pañcavīsatiyā buddhānaṃ kulavemattaṃ nāma.
族属量者,有的生于士族,有的生于婆罗门族。譬如拘那迦摩那、咖萨巴、正觉诸佛出生于婆罗门族。提婆旃仰等诸佛中,自提婆旃仰至果德玛共二十五佛,皆出自士族。此即为二十五佛的族属量名。
Padhānavemattaṃ nāma dīpaṅkara-koṇḍañña-sumana-anomadassī-sujātasiddhattha-kakusandhānaṃ dasamāsikā padhānacariyā. Maṅgala-sumedhatissa sikhīnaṃ aṭṭhamāsikā. Revatassa sattamāsikā. Sobhitassa cattāro māsā. Padumaatthadassī vipassīnaṃ aḍḍhamāsikā. Nārada-padumuttara-dhammadassī-kassapānaṃ sattāhāni . Piyadassī-phussa-vessabhū koṇāgamanānaṃ chamāsikā. Amhākaṃ buddhassa chabbassāni padhānacariyā ahosi. Ayaṃ padhānavemattaṃ nāma.
所说的行程境域者,是指迦旃延、须摩那、阿那摩达希、苏伽陀、悉达多、迦拘孙陀十月的行程过程。吉祥苏美达提萨第八个月的头陀行程。雷瓦达第七个月的。须毗提四个月的。莲花义见者与毗婆尸五个月的。那罗陀、莲花、优多罗、法见者、咖萨巴七个星期的。毗耶陀尸、弗沙、毗萨婆、迦摩诃那之六个月的行程。我们佛陀的六个月的行程境域就是这些。这便是行程境域所称。
Rasmivemattaṃ nāma maṅgalassa kira sammāsambuddhassa sarīrasmi dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi. Padumuttarabuddhassa dvādasayojanikā ahosi. Vipassissa bhagavato sattayojanikā ahosi. Sikhissa tiyojanappamāṇā. Kakusandhassa dasayojanikā. Amhākaṃ bhagavato samantato byāmappamāṇā. Sesānaṃ aniyatā ahosi. Ayaṃ rasmivemattaṃ nāma ajjhāsayapaṭibaddhaṃ, yo yattakaṃ icchati, tassa sarīrappabhā tattakaṃ pharati, paṭividdhaguṇe pana kassaci vemattaṃ nāma natthi. Ayaṃ rasmivemattaṃ nāma.
光明境域者,谓吉祥正觉世尊于其身中流布有一万世界之光。莲花佛时期广大十二由旬。毗婆尸佛为七由旬。苏毗提佛则三由旬。迦拘孙陀佛十由旬。我佛涂满周遍无量。其余诸佛大小不定。此光明境域是依愿而转的,凡是众生所欲,则其躯体之光即照耀此地,应有之物,未尝有任何不周的。如是这光明境域名称。
Yānavemattaṃ nāma keci hatthiyānena keci assayānena keci rathapada-pāsāda-sivikādīsu aññatarena nikkhamanti. Tathā hi dīpaṅkara-sumana-sumedha-phussa-sikhī-koṇāgamanā hatthiyānena nikkhamiṃsu. Koṇḍañña-revata-paduma-piyadassī-vipassī-kakusandhā rathayānena. Maṅgala-sujāta-atthadassī-tissa-gotamā assayānena. Anomadassīsiddhatthavessabhuno sivikāyānena. Nārado padasā nikkhami. Sobhita-padumuttara-dhammadassī-kassapā pāsādena nikkhamiṃsu. Ayaṃ yānavemattaṃ nāma.
车境域者,谓若干乘象车、卧车、战车、宝楼、随车伺役等器乘而出行。如迦旃延、须摩那、苏美达、弗沙、苏毗提、苏毗提之佛等乘象车出行。迦拘孙陀、雷瓦达、莲花、毗耶陀、毗耶陀、咖萨巴、果德玛乘战车行。吉祥、苏伽陀、苏迦陀、苏吉哒、迦摩呾摩等乘卧车。阿那摩达希、悉达多、弗沙、毗婆尸乘宝楼车。那罗陀乘步行。须毗提、莲花、优多罗、法见、咖萨巴乘楼台车出行。此即为车境域。
Bodhivemattaṃ nāma dīpaṅkarassa bhagavato kapītanarukkho bodhi; koṇḍaññassa bhagavato sālakalyāṇirukkho , maṅgala-sumana-revata-sobhitānaṃ nāgarukkho, anomadassissa ajjunarukkho, padumanāradānaṃ mahāsoṇarukkho, padumuttarassa salalarukkho, sumedhassa nīpo, sujātassa veḷu, piyadassino kakudho, atthadassissa campakarukkho, dhammadassissa rattakuravakarukkho, siddhatthassa kaṇikārarukkho, tissassa asanarukkho, phussassa āmalakarukkho, vipassissa pāṭalirukkho, sikhissa puṇḍarīkarukkho, vessabhussa sālarukkho, kakusandhassa sirīsarukkho, koṇāgamanassa udumbararukkho, kassapassa nigrodho, gotamassa assatthoti ayaṃ bodhivemattaṃ nāma.
觉树境域者,是指迦旃延世尊所证悟之金刚树;具寿世尊之娑罗吉祥树;吉祥、须摩那、雷瓦达、须毗提、须陀、安努罗达诸如来之龙华树;阿那摩达世尊之阿旬树;莲花世尊之沙罗树;苏美达世尊之尼波树;苏伽陀世尊之维卢树;毗耶陀世尊之颈树;优多罗世尊之冠树;悉达世尊之檀花树;法见世尊之红枣树;悉达多世尊之佳莲树;弗沙世尊之莎梨树;毗婆尸世尊之波陀梨树;苏毗提世尊之须迦利树;迦拘孙陀世尊之水棠树;雷瓦达世尊之拓木巴树;咖萨巴世尊之菩提树;果德玛世尊之阿沙树,这些即是觉树境域。
Pallaṅkavemattaṃ nāma dīpaṅkara-revata-piyadassī-atthadassī-dhammadassī-vipassīnaṃ tepaṇṇāsahatthapallaṅkā ahesuṃ; koṇḍañña-maṅgala-nārada-sumedhānaṃ sattapaṇṇāsahatthā; sumanassa saṭṭhihattho pallaṅko ahosi; sobhita-anomadassī-paduma-padumuttara-phussānaṃ aṭṭhattiṃsahatthā, sujātassa dvattiṃsahattho, siddhattha-tissa-vessabhūnaṃ cattālīsahatthā, sikhissa dvattiṃsahattho , kakusandhassa chabbīsatihattho, koṇāgamanassa vīsatihattho, kassapassa pannarasahattho, gotamassa cuddasahattho pallaṅko ahosi. Ayaṃ pallaṅkavemattaṃ nāma. Imāni aṭṭha vemattāni nāma.
床境域者,谓迦旃延、雷瓦达、毗耶陀、优多罗、法见、毗婆尸、毗婆尸七佛之三十五床;须摩那、吉祥、那罗陀、苏美达四佛之七十五床;苏摩那世尊有六十床;须毗提、阿那摩达、莲花、莲花莲花、弗沙三十八床;苏伽陀二十二床;悉达多、吉祥、须毗提、毗婆尸、毗婆尸四十二床;弗沙二十二床;迦拘孙陀三十六床;雷瓦达二十床;咖萨巴十五床;果德玛十三床,这些即是床境域。此即八重境域名称。
Avijahitaṭṭhānakathā不舍处说
Sabbabuddhānaṃ pana cattāri avijahitaṭṭhānāni nāma honti. Sabbabuddhānañhi bodhipallaṅko avijahito ekasmiṃyeva ṭhāne hoti. Dhammacakkappavattanaṃ isipatane migadāye avijahitameva hoti. Devorohaṇakāle saṅkassanagaradvāre paṭhamakkapādaṭṭhānaṃ avijahitameva hoti. Jetavane gandhakuṭiyā cattāri mañcapādaṭṭhānāni avijahitāneva honti. Vihāro pana khuddakopi mahantopi hoti. Vihāro na vijahatiyeva, nagaraṃ pana vijahati.
诸佛均有四处不被侵犯的地方。诸佛觉树卧床不被侵犯之处皆作为统一一处。法轮初转音猗阇耶鹿野苑即为不被侵犯处。天升升天时,拘萨那城门处第一脚踏处亦为不被侵犯之处。揭多林之香积庵所安置之四脚床皆为不被侵犯之处。住处有大小不同。住处本身不被侵犯,但城邑则被侵犯。
Sahajātapariccheda-nakkhattaparicchedakathā俱生分与星宿分说
Aparaṃ pana amhākaṃyeva bhagavato sahajātaparicchedañca nakkhattaparicchedañca dīpesuṃ. Amhākaṃ sabbaññubodhisattena kira saddhiṃ rāhulamātā ānandatthero channo kaṇḍako assarājā nidhikumbho mahābodhi kāḷudāyīti imāni satta sahajātāni. Ayaṃ sahajātaparicchedo. Mahāpuriso pana uttarāsāḷhanakkhatteneva mātukucchiṃ okkami, mahābhinikkhamanaṃ nikkhami, dhammacakkaṃ pavattesi, yamakapāṭihāriyaṃ akāsi. Visākhanakkhattena jāto ca abhisambuddho ca parinibbuto ca. Māghanakkhattena tassa sāvakasannipāto ca āyusaṅkhāravosajjanañca ahosi. Assayujanakkhattena devorohaṇaṃ. Ayaṃ nakkhattaparicchedoti.
又有关于我们世尊同胎弟兄的教法区分及星宿区分。我们这七位被称为全知者,一同护持着罗睺罗的母亲、阿难长老、查含陀迦王、阿萨罗王、尼提瓶、摩诃菩提、迦楼达伊这七位同胎弟兄。这即是同胎弟兄教法的区分。至于大人,则生于北方宫星,进入母胎,出生,出家,转动法轮,显现双重奇迹。生于毗沙卡星,成为遍知佛,涅槃。生于摩诃星时,其弟子众及寿命增长等发生。生于阿萨瑜贞星时,升天。此即星宿的区分。
Sadhammatākathā正法说
Idāni pana sabbesaṃ buddhānaṃ sādhāraṇadhammataṃ pakāsayissāma. Sabbabuddhānaṃ samattiṃsavidhā dhammatā. Seyyathidaṃ – pacchimabhavikabodhisattassa sampajānassa mātukucchiokkamanaṃ, mātukucchiyaṃ pallaṅkena nisīditvā bahimukholokanaṃ, ṭhitāya bodhisattamātuyā vijāyanaṃ, araññeyeva mātukucchito nikkhamanaṃ, kañcanapaṭṭesu patiṭṭhitapādānaṃ uttarābhimukhānaṃ sattapadavītihārānaṃ gantvā catuddisaṃ oloketvā sīhanādanadanaṃ, cattāri nimittāni disvā jātamattaputtānaṃ mahāsattānaṃ mahābhinikkhamanaṃ, arahaddhajamādāya pabbajitvā sabbaheṭṭhimena paricchedena sattāhaṃ padhānacariyā, sambodhiṃ pāpuṇanadivase pāyāsabhojanaṃ, tiṇasanthare nisīditvā sabbaññutaññāṇādhigamo, ānāpānassatikammaṭṭhānaparikammaṃ, mārabalaviddhaṃsanaṃ, bodhipallaṅkeyeva tisso vijjā ādiṃ katvā asādhāraṇañāṇādiguṇapaṭilābho, sattasattāhaṃ bodhisamīpeyeva vītināmanaṃ, mahābrahmuno dhammadesanatthāya āyācanaṃ, isipatane migadāye dhammacakkappavattanaṃ, māghapuṇṇamāya caturaṅgikasannipāte pātimokkhuddeso, jetavanaṭṭhāne nibaddhavāso, sāvatthinagaradvāre yamakapāṭihāriyakaraṇaṃ, tāvatiṃsabhavane abhidhammadesanā, saṅkassanagaradvāre devalokato otaraṇaṃ satataṃ phalasamāpattisamāpajjanaṃ, dvīsu vāresu veneyyajanāvalokanaṃ, uppanne vatthumhi sikkhāpadapaññāpanaṃ uppannāya aṭṭhuppattiyā jātakakathanaṃ, ñātisamāgame buddhavaṃsakathanaṃ, āgantukehi bhikkhūhi paṭisanthārakaraṇaṃ, nimantitānaṃ vuṭṭhavassānaṃ anāpucchā agamanaṃ, divase divase purebhattapacchābhattapaṭhamamajjhimapacchimayāmakiccakaraṇaṃ, parinibbānadivase maṃsarasabhojanaṃ, catuvīsatikoṭisatasahassasamāpattiyo samāpajjitvā parinibbānanti imā samattiṃsa sabbabuddhānaṃ dhammatāti.
现在将阐明所有佛的普遍法义。所有佛的共同法则,是诸佛共证的法:譬如说,过去世一个菩萨明了母胎入胎之事,坐卧以外朝视,立于菩萨之母处,进入森林母胎而出,脚踏于金座之上,向北面行走七步,环顾四方,发狮子吼。见四种相,觉悟其为大丈夫后出生,怀持阿拉汉心,出家,七周主修行,成佛当日食米粥,卧于三草垫上,证得无上智慧,修行入出息念,降伏魔军,安心卧于菩提座,成就三明起始,非常智慧与法力,四十周仍降魔,向梵天祈请说法,应教以佛法,在仙人堕处鹿野苑转法轮,于摩诃月满日说出清净巴提摩卡戒,住于祇树给孤独园,住在舍卫城门,显现双重奇迹,在忉利天宫说阿毗达摩,在舍卫城门神界出口经常受果报并获安稳者。两个月内观察维那,阐述戒律,常常讲诵八十品经集,亲戚聚会讲佛系谱,来访比库聚集,邀请过雨雨季无问而去,每日作饭后依次分段勤作,涅槃日吃肉,二十四亿五千万成就而涅槃。这即为诸佛共同教法。
Anantarāyikadhammakathā非障碍法论
Sabbabuddhānaṃ cattāro anantarāyikā dhammā. Katame cattāro? Buddhānaṃ uddissa abhihaṭānaṃ catunnaṃ paccayānaṃ na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Buddhānaṃ āyuno na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘aṭṭhānametaṃ anavakāso, yaṃ parūpakkamena tathāgataṃ jīvitā voropeyyā’’ti (cūḷava. 342). Buddhānaṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇānaṃ asītiyā anubyañjanānañca na sakkā kenaci antarāyo kātuṃ. Buddharaṃsīnaṃ na sakkā kenaci antarāyo kātunti. Ime cattāro anantarāyikā dhammā nāmāti.
诸佛的四种无碍法。何等为四?诸佛成就无障碍的四个条件,没有任何障碍:一者寿命场所无妨碍,二者寿命无碍,(言曰)“此地无限,若他生命以毒害如来亦不能害”,三者佛身具三十二相及八十种细相不受障碍,四者佛佛光辉亦无任何障碍。这四为无碍法。
Nigamanakathā结论
Ettāvatā gatā siddhiṃ, buddhavaṃsassa vaṇṇanā;
到此为止,成就已毕,佛系传述完毕;
Suvaṇṇapadaviññātavicittanayasobhitā.
光辉灿烂透彻,富有黄金色泽之极致;
Porāṇaṭṭhakathāmaggaṃ, pāḷiatthappakāsakaṃ;
古老注疏之总纲,巴利文义的揭示者;
Ādāyeva katā buddha-vaṃsassaṭṭhakathā mayā.
我即以此作成佛世系注疏。
Papañcatthaṃ vivajjetvā, madhuratthassa sabbaso;
抛弃纷纭义理,完全发扬甘美义理;
Sampakāsanato tasmā, madhuratthappakāsinī.
由此展现甘美义理的光明。
Kāvīrajalasampāta-paripūtamahītale;
在河水汇合之处、满布泥土的大地上;
Kāvīrapaṭṭane ramme, nānānārinarākule.
在河岸旁的幽静之地、众多男子杂处之所;
Kārite kaṇhadāsena, saṇhavācena sādhunā;
由黑奴所作,以简练善言表达。
Vihāre vividhākāra-cārupākāragopure.
精舍建有多种结构,俱以美丽的楼阁装饰。
Chāyāsalilasampanne, dassanīye manorame;
亭榭掩映,水榭环绕,清幽宜人,令人赏心悦目;
Hatadujjanasambādhe, pavivekasukhe sive.
远离恶人之所,独处静谧之乐而安然住持。
Tattha pācīnapāsāda-tale paramasītale;
其处南楼之下,极为凉爽幽静;
Vasatā buddhavaṃsassa, mayā saṃvaṇṇanā katā.
此乃我所撰述的佛系起居居所记载。
Yathā buddhavaṃsassa saṃvaṇṇanāyaṃ, gatā sādhu siddhiṃ vinā antarāyaṃ;
如佛系所述,若未遇障碍,福德圆满如愿成就。
Tathā dhammayuttā janānaṃ vitakkā, vināvantarāyena siddhiṃ vajantu.
如此,依教法而相应的人们的念头,不受邪障所破,愿能成就。
Imaṃ buddhavaṃsassa saṃvaṇṇanaṃ me, karontena yaṃ patthitaṃ puññajātaṃ;
我所诵持的这一传承佛族的记述,是有善根的修行者所广行。
Sadā tassa devānubhāvena loko, dhuvaṃ santamaccantamatthaṃ payātaṃ.
愿这世界常被神天的加持环绕,永远和安稳安乐及真实之道同在。
Vinassantu rogā manussesu sabbe, pavassantu devāpi vassantakāle;
愿诸人间众生疾病皆除,愿天人亦在雨季时得安泰。
Sukhaṃ hotu niccaṃ varaṃ nārakāpi, pisācāpayātā pipāsā bhavantu.
愿诸众常得安乐幸福,即使是地狱众生,也常得解渴降苦。
Surā accharānaṃ gaṇādīhi saddhiṃ, ciraṃ devaloke sukhaṃ cānubhontu;
愿与天神及众众神族同欢,共享天界久远圆满的安乐。
Ciraṃ ṭhātu dhammo munindassa loke, sukhaṃ lokapālā mahiṃ pālayantu.
愿法长久住于世尊——这圣者的世界,愿世间护持者安乐地守护大地。
Garūhi gītanāmena, buddhadattoti vissuto;
称颂此书名为《佛陀赐法》,广为流传;
Thero katvā aṭṭhakathaṃ, madhuratthavilāsiniṃ.
长老作此注疏,旨在展现其甘美的含义与妙理。
Potthakaṃ ṭhapayitvemaṃ, parampare hitāvahaṃ;
此册已被辑成,继承传承,利益众生;
Aciraṭṭhitabhāvena, aho maccuvasaṃ gato.
但因久经存放,唉,已趋于破败毁坏。
Iti bhāṇavāravasena chabbīsatibhāṇavārā, ganthavasena pañcasatādhikachasahassaganthā, akkharavasena tisahassādhikāni dvesatasahassakkharāni.
如是以言语篇章计有三十六章,以篇章计约五百余卷书,以字数计三千余卷,二十五万余字。
Antarāyaṃ vinā esā, yathā niṭṭhaṃ upāgatā;
若无障碍者,则如同完全到达彼岸;
Tathā sijjhantu saṅkappā, sattānaṃ dhammanissitāti.
斯时,众生所依法之心意,自当熄灭。
Iti madhuratthavilāsinī nāma · 如是名为《义味甘美》
Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā niṭṭhitā. · 《佛史注疏》完毕。