2. Ekūposathikavaggo2. 一伍波萨他品
2. Ekūposathikavaggo2. 一伍波萨他品
1. Ekūposathikātherīapadānaṃ1. 一伍波萨他者长老尼譬喻
‘‘Nagare bandhumatiyā, bandhumā nāma khattiyo;
「在邦度玛帝城,有一位名叫邦度玛的刹帝利;
Divase puṇṇamāya so, upavasi uposathaṃ.
在满月日,他受持了伍波萨他。
‘‘Ahaṃ tena samayena, kumbhadāsī ahaṃ tahiṃ;
「我在那时,是那里的一位水瓶女奴;
Disvā sarājakaṃ senaṃ, evāhaṃ cintayiṃ tadā.
见到国王与军队,我当时如此思惟。
‘Rājāpi rajjaṃ chaḍḍetvā, upavasi uposathaṃ;
『国王也舍弃王位,受持了伍波萨他;
Saphalaṃ nūna taṃ kammaṃ, janakāyo pamodito’.
那业确实有果,人们欢喜。』
‘‘Yoniso paccavekkhitvā, duggaccañca daliddataṃ ;
「如理省察后,恶趣与贫穷;
Mānasaṃ sampahaṃsitvā, upavasiṃ uposathaṃ.
令心欢喜后,我受持了伍波萨他。
‘‘Ahaṃ uposathaṃ katvā, sammāsambuddhasāsane;
「我在正等正觉者的教法中行伍波萨他,
Tena kammena sukatena, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
以那善作之业,我去到三十三天。
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, ubbhayojanamuggataṃ ;
「在那里,我的善作光辉,高达两由旬;
Kūṭāgāravarūpetaṃ, mahāsanasubhūsitaṃ.
装饰着重阁形状,庄严着大座。
‘‘Accharā satasahassā, upatiṭṭhanti maṃ sadā;
「十万天女常须跋我,
Aññe deve atikkamma, atirocāmi sabbadā.
超越其他诸天,我常胜过一切。
‘‘Catusaṭṭhi devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
「我为六十四位天王举行大祭祀,
Tesaṭṭhi cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
我为六十位转轮王举行大祭祀。
‘‘Suvaṇṇavaṇṇā hutvāna, bhavesu saṃsarāmahaṃ;
「成为金色之身后,我在诸有中轮回;
Sabbattha pavarā homi, uposathassidaṃ phalaṃ.
我在一切处都是最胜者,这是伍波萨他的果报。
‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, rathayānañca sīvikaṃ ;
「象乘、马乘、车乘以及轿舆,
Labhāmi sabbamevetaṃ, uposathassidaṃ phalaṃ.
我获得这一切,这是伍波萨他的果报。
‘‘Soṇṇamayaṃ rūpimayaṃ, athopi phalikāmayaṃ;
「金制的、银制的,以及水晶制的,
Lohitaṅgamayañceva, sabbaṃ paṭilabhāmahaṃ.
以及红宝石制的,我获得一切。
‘‘Koseyyakambaliyāni , khomakappāsikāni ca;
「憍赏耶毛毯、亚麻布、棉布,
Mahagghāni ca vatthāni, sabbaṃ paṭilabhāmahaṃ.
以及昂贵的衣服,我获得一切。
‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca;
「食物、饮料、副食物,以及衣服、卧坐处;
Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ.
我获得这一切,这是伍波萨他的果报。
‘‘Varagandhañca mālañca, cuṇṇakañca vilepanaṃ;
「殊胜的香、花鬘,以及香粉、涂油;
Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ.
我获得这一切,这是伍波萨他的果报。
‘‘Kūṭāgārañca pāsādaṃ, maṇḍapaṃ hammiyaṃ guhaṃ;
「重阁、宫殿,以及凉亭、楼阁、洞窟;
Sabbametaṃ paṭilabhe, uposathassidaṃ phalaṃ.
我获得这一切,这是伍波萨他的果报。
‘‘Jātiyā sattavassāhaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
「我七岁时,出家成为无家者;
Aḍḍhamāse asampatte, arahattamapāpuṇiṃ.
半月未满,我证得阿拉汉果。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
「我的诸烦恼已被烧尽,一切有已被根除;
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
一切漏已尽,现在没有再生。
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
从九十一劫以来,我当时所作的业;
Duggatiṃ nābhijānāmi, uposathassidaṃ phalaṃ.
我不知道恶趣,这是伍波萨他的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我的善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ ekūposathikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说一伍波萨他比库尼说了这些偈颂。
Ekūposathikātheriyāpadānaṃ paṭhamaṃ. · 一伍波萨他者长老尼譬喻第一
2. Saḷalapupphikātherīapadānaṃ2. 萨喇喇花者长老尼譬喻
‘‘Candabhāgānadītīre, ahosiṃ kinnarī tadā;
「在真陀跋嘎河岸边,那时我是紧那利女;
Addasāhaṃ devadevaṃ, caṅkamantaṃ narāsabhaṃ.
我见到天中之天,人中之牛——正在行走的。
‘‘Ocinitvāna saḷalaṃ, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
「采摘了沙喇喇花,我供养佛陀至上者;
Upasiṅghi mahāvīro, saḷalaṃ devagandhikaṃ.
大雄受用了,天香的沙喇喇花。
‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, vipassī lokanāyako;
「正等正觉者维巴西,世间导师接受后;
Upasiṅghi mahāvīro, pekkhamānāya me tadā.
大雄受用了,那时看着我。
‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, vanditvā dvipaduttamaṃ ;
「合掌后,礼敬两足尊;
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, tato pabbatamāruhiṃ.
使自己的心净信后,然后我登上山。」
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pupphamadadiṃ tadā;
「九十一劫前,当我供养花时;
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是供养佛的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的善来确实……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ saḷalapupphikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说沙喇喇花比库尼说了这些偈颂。
Saḷalapupphikātheriyāpadānaṃ dutiyaṃ. · 萨喇喇花者长老尼譬喻第二
3. Modakadāyikātherīapadānaṃ3. 糕点施与者长老尼譬喻
‘‘Nagare bandhumatiyā, kumbhadāsī ahosahaṃ;
「在盘头摩帝城,我是一位水瓶女仆;
Mama bhāgaṃ gahetvāna, gacchaṃ udakahārikā .
取了我的份后,我去作取水者。
‘‘Panthamhi samaṇaṃ disvā, santacittaṃ samāhataṃ;
「在路上见到沙门,心寂静、得定;
Pasannacittā sumanā, modake tīṇidāsahaṃ.
以净信心、善意,我供养了三个糕饼。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿、誓愿;
Ekanavutikappāni , vinipātaṃ nagacchahaṃ.
九十一劫中,我未去恶趣。
‘‘Sampatti taṃ karitvāna, sabbaṃ anubhaviṃ ahaṃ;
「作了那福德,我享受了一切;
Modake tīṇi datvāna, pattāhaṃ acalaṃ padaṃ.
供养了三个糕饼,我证得了不动之地。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,对我来说是善来……已作佛陀之教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ modakadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说摩达咖达衣咖比库尼说了这些偈颂。
Modakadāyikātheriyāpadānaṃ tatiyaṃ. · 糕点施与者长老尼譬喻第三
4. Ekāsanadāyikātherīapadānaṃ4. 一座施与者长老尼譬喻
‘‘Nagare haṃsavatiyā, ahosiṃ bālikā tadā;
「在汉沙瓦帝城,那时我是少女;
Mātā ca me pitā ceva, kammantaṃ agamaṃsu te.
我的母亲和父亲,他们从事工作。
‘‘Majjhanhikamhi sūriye, addasaṃ samaṇaṃ ahaṃ;
「在正午的太阳时,我看见沙门;
Vīthiyā anugacchantaṃ, āsanaṃ paññapesahaṃ.
在街道上行走,我铺设了座位。
‘‘Gonakāvikatikāhi , paññapetvā mamāsanaṃ;
「用牛毛毯和羊皮,铺设了我的座位;
Pasannacittā sumanā, idaṃ vacanamabraviṃ.
以净信心、喜悦,我说了这话语。」
‘‘‘Santattā kuthitā bhūmi, sūro majjhanhike ṭhito;
「大地被烧热,太阳站立在正午;
Mālutā ca na vāyanti, kālo cevettha mehiti .
风也不吹,此时正是下雨之时。
‘‘‘Paññattamāsanamidaṃ, tavatthāya mahāmuni;
「这座位已为大牟尼准备好,为了那个目的;
Anukampaṃ upādāya, nisīda mama āsane’.
出于悲悯,请坐在我的座位上」。
‘‘Nisīdi tattha samaṇo, sudanto suddhamānaso;
「那位沙门坐在那里,善调御、心清净;
Tassa pattaṃ gahetvāna, yathārandhaṃ adāsahaṃ.
拿着他的钵,我按照能力布施。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我去到三十三天」。
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, āsanena sunimmitaṃ;
「在那里,我的善业已成就,以座位善造作;
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
高六十由旬,宽三十由旬。
‘‘Soṇṇamayā maṇimayā, athopi phalikāmayā;
「金制的、宝石制的,以及水晶制的;
Lohitaṅgamayā ceva, pallaṅkā vividhā mama.
红宝石制的,我有种种卧榻。
‘‘Tūlikā vikatikāhi, kaṭṭissacittakāhi ca;
「以棉絮、以羊毛,以咖提沙织物;
Uddaekantalomī ca, pallaṅkā me susaṇṭhitā .
以乌达那毛,我的卧榻善安置。
‘‘Yadā icchāmi gamanaṃ, hāsakhiḍḍasamappitā;
「当我想要行走时,充满欢笑与嬉戏;
Saha pallaṅkaseṭṭhena, gacchāmi mama patthitaṃ.
与最胜卧榻一起,我去往我所愿之处。」
‘‘Asīti devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
「我为八十位天王,建造了大布施堂;
Sattati cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
为七十位转轮王,建造了大布施堂。
‘‘Bhavābhave saṃsarantī, mahābhogaṃ labhāmahaṃ;
「在有有中轮回时,我获得大财富;
Bhoge me ūnatā natthi, ekāsanassidaṃ phalaṃ .
我的财富无缺乏,这是一座之果。
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
「我轮回于两有中,天界与人界;
Aññe bhave na jānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
我不知其他有,这是一座之果。
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe;
「我出生于两族中,刹帝利与婆罗门;
Uccākulīnā sabbattha, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
一切处皆高贵族,这是一座之果。」
‘‘Domanassaṃ na jānāmi, cittasantāpanaṃ mama;
「我不知忧,我的心不热恼;
Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
我不知变色,这是独坐之果。
‘‘Dhātiyo maṃ upaṭṭhanti, khujjā celāpikā bahū;
「众多乳母须跋我,驼背者、持衣者众多;
Aṅkena aṅkaṃ gacchāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
我从一膝到另一膝而行,这是独坐之果。
‘‘Aññā nhāpenti bhojenti, aññā ramenti maṃ sadā;
「有些人为我沐浴、供食,有些人常使我欢喜;
Aññā gandhaṃ vilimpanti, ekāsanassidaṃ phalaṃ .
有些人为我涂香,这是独坐之果。
‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, suññāgāre vasantiyā;
「住在楼阁、树下,或空屋中,
Mama saṅkappamaññāya, pallaṅko upatiṭṭhati.
知我的意向,卧床即侍立。」
‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
「这是我的最后有,最后的生存在转起;
Ajjāpi rajjaṃ chaḍḍetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
今日舍弃王位后,我出家成为无家者。
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
「从百千劫以来,我当时所施之布施;
Duggatiṃ nābhijānāmi, ekāsanassidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是一座之施的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实于我是善来……(中略)……世尊的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……世尊的教诫已完成」。
Itthaṃ sudaṃ ekāsanadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,确实施一座者比库尼说了这些偈颂。
Ekāsanadāyikātheriyāpadānaṃ catutthaṃ. · 一座施与者长老尼譬喻第四
5. Pañcadīpadāyikātherīapadānaṃ5. 五灯施与者长老尼譬喻
‘‘Nagare haṃsavatiyā, cārikī āsahaṃ tadā;
「在汉萨瓦提城,当时我行游方;
Ārāmena ca ārāmaṃ , carāmi kusalatthikā.
从园到园,我行走,寻求善德。
‘‘Kāḷapakkhamhi divase, addasaṃ bodhimuttamaṃ;
「在黑分之日,我见到最上菩提树;
Tattha cittaṃ pasādetvā, bodhimūle nisīdahaṃ.
在那里净信心后,我坐于菩提树下。
‘‘Garucittaṃ upaṭṭhetvā, sire katvāna añjaliṃ;
「以恭敬心须跋,在头上合掌;
Somanassaṃ pavedetvā, evaṃ cintesi tāvade.
表达喜悦后,当时如此思惟。
‘‘‘Yadi buddho amitaguṇo, asamappaṭipuggalo;
『若佛陀具无量功德,无等无对之人;
Dassetu pāṭihīraṃ me, bodhi obhāsatu ayaṃ’.
愿示现神变于我,愿此菩提树放光』。
‘‘Saha āvajjite mayhaṃ, bodhi pajjali tāvade;
「当我作意之时,菩提即刻燃起;
Sabbasoṇṇamayā āsi, disā sabbā virocati.
一切皆成金色,诸方皆光耀。
‘‘Sattarattindivaṃ tattha, bodhimūle nisīdahaṃ;
「我在菩提树下,坐了七日七夜;
Sattame divase patte, dīpapūjaṃ akāsahaṃ.
到了第七日,我作了灯供养。
‘‘Āsanaṃ parivāretvā, pañca dīpāni pajjaluṃ;
「围绕座位,五盏灯燃起;
Yāva udeti sūriyo, dīpā me pajjaluṃ tadā.
直到太阳升起,那时我的灯燃着。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及思与愿,
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Tattha me sukataṃ byamhaṃ, pañcadīpāti vuccati;
「在那里,我所善作的梵行,被称为五灯;
Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
高六十由旬,宽三十由旬。
‘‘Asaṅkhiyāni dīpāni, parivāre jaliṃsu me;
「无数的灯,在周围为我燃烧;
Yāvatā devabhavanaṃ, dīpālokena jotati.
乃至天宫,以灯光照耀。
‘‘Parammukhā nisīditvā, yadi icchāmi passituṃ;
「背向而坐,若我想要看见;
Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, sabbaṃ passāmi cakkhunā.
上、下及横向,我以眼看见一切。
‘‘Yāvatā abhikaṅkhāmi, daṭṭhuṃ sugataduggate ;
「凡我希望,看见善趣恶趣;
Tattha āvaraṇaṃ natthi, rukkhesu pabbatesu vā.
在那里没有障碍,无论在树中或山中。」
‘‘Asīti devarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
「我为八十位天王,造作大施。」
Satānaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
「我为百位转轮王,造作大施。」
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
「无论我生于何胎,天界或人界,」
Dīpasatasahassāni, parivāre jalanti me.
「十万盏灯,在我周围燃烧。」
‘‘Devalokā cavitvāna, uppajjiṃ mātukucchiyaṃ;
「从天界死没后,我生于母胎中,」
Mātukucchigatā santī, akkhi me na nimīlati.
「当我住于母胎时,我的眼不闭合。」
‘‘Dīpasatasahassāni, puññakammasamaṅgitā;
「十万盏灯,具足善业,」
Jalanti sūtikāgehe, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
「在产房中燃烧,这是五灯之果报。」
‘‘Pacchime bhave sampatte, mānasaṃ vinivattayiṃ;
「已到达最后有,我使心转离;
Ajarāmataṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.
我触证不老不死、清凉、涅槃。
‘‘Jātiyā sattavassāhaṃ, arahattamapāpuṇiṃ;
「我七岁时,证得阿拉汉果;
Upasampādayī buddho, guṇamaññāya gotamo.
果德玛佛陀知我功德,为我授达上。
‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, suññāgāre vasantiyā;
「住在亭子、树下或空屋,
Sadā pajjalate dīpaṃ, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
灯常燃亮,这是五灯之果。
‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalā ahaṃ;
「我的天眼清净,我善巧于定;
Abhiññāpāramippattā, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
已到达神通彼岸,这是五灯之果。」
‘‘Sabbavositavosānā, katakiccā anāsavā;
「一切应作已作尽,已作所作,无诸漏;
Pañcadīpā mahāvīra, pāde vandāmi cakkhuma.
五灯大雄,具眼者,我礼拜足。
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dīpamadadiṃ tadā;
「从那时起百千劫,我施与那些灯;我不知有恶趣,此是五灯之果报。
Duggatiṃ nābhijānāmi, pañcadīpānidaṃ phalaṃ.
「我的烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「于我确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫」。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,确实施五灯比库尼说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ pañcadīpadāyikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说五灯施比库尼说了这些偈颂。
Pañcadīpadāyikātheriyāpadānaṃ pañcamaṃ. · 五灯施与者长老尼譬喻第五
6. Naḷamālikātherīapadānaṃ6. 芦苇花鬘者长老尼譬喻
‘‘Candabhāgānadītīre , ahosiṃ kinnarī tadā;
「在禅达巴嘎那地河岸,我那时是紧那利女;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ.
我见到离尘的佛陀,自然生者、不可战胜者。
‘‘Pasannacittā sumanā, vedajātā katañjalī;
「以净信心、喜悦,生起喜悦,合掌;
Naḷamālaṃ gahetvāna, sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
拿着芦苇花环,我供养了自然生者。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā kinnarīdehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃紧那利身后,我前往三十三天。
‘‘Chattiṃsadevarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
「我作了三十六位天王的大祭祀;
Manasā patthitaṃ mayhaṃ, nibbattati yathicchitaṃ.
我心中所愿求的,随意欲而生起。
‘‘Dasannaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
「我为十位转轮王,建造了大祭祀;
Ocitattāva hutvāna, saṃsarāmi bhavesvahaṃ.
从那里死去之后,我在诸有中轮回。
‘‘Kusalaṃ vijjate mayhaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
「我有善业,我出家成为无家者;
Pūjārahā ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane.
今日我在释迦子的教法中,值得供养。
‘‘Visuddhamanasā ajja, apetamanapāpikā;
「今日我心清净,离去了心的诸恶;
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
一切漏已尽,现在没有再生。
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;
「从九十四劫前,我供养了佛;
Duggatiṃ nābhijānāmi, naḷamālāyidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是芦苇花鬘的果报。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的到来确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ naḷamālikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说那喇嘛利咖比库尼说了这些偈颂。
Naḷamālikātheriyāpadānaṃ chaṭṭhaṃ. · 芦苇花鬘者长老尼譬喻第六
7. Mahāpajāpatigotamītherīapadānaṃ7. 玛哈巴嘉巴娣果德弥长老尼譬喻
‘‘Ekadā lokapajjoto, vesāliyaṃ mahāvane;
「一时,世间之光,在韦萨离的大林;」
Kūṭāgāre susālāyaṃ, vasate narasārathi.
「在重阁堂,在美丽的沙喇树林,人御者住。」
‘‘Tadā jinassa mātucchā, mahāgotami bhikkhunī;
「那时,胜者的姨母,摩诃果德弥比库尼;」
Tahiṃ kate pure ramme, vasī bhikkhunupassaye.
「在那里,在前面建造的可爱的比库尼住所,自在而住。」
‘‘Bhikkhunīhi vimuttāhi, satehi saha pañcahi;
「与五位具念的已解脱比库尼一起,
Rahogatāya tassevaṃ, citassāsi vitakkitaṃ.
他独处时,心中生起如此的思惟:
‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, sāvakaggayugassa vā;
「佛陀般涅槃,或最上弟子双,
Rāhulānandanandānaṃ, nāhaṃ lacchāmi passituṃ.
拉胡喇、阿难、难陀,我不能得见。
‘‘Buddhassa parinibbānā, sāvakaggayugassa vā;
「佛陀般涅槃后,或最上弟子双,
Mahākassapanandānaṃ, ānandarāhulāna ca.
大咖沙巴、难陀,阿难、拉胡喇。
‘‘Paṭikaccāyusaṅkhāraṃ , osajjitvāna nibbutiṃ;
「舍弃寿行后,放下而入涅槃,
Gaccheyyaṃ lokanāthena, anuññātā mahesinā.
我应随世间怙主,得大仙者允许而去。」
‘‘Tathā pañcasatānampi, bhikkhunīnaṃ vitakkitaṃ;
「五百位比库尼也如此思惟;
Āsi khemādikānampi, etadeva vitakkitaṃ.
凯玛等人也有此思惟。
‘‘Bhūmicālo tadā āsi, nāditā devadundubhī;
「当时发生地震,天鼓鸣响;
Upassayādhivatthāyo, devatā sokapīḷitā.
住处与住所的天人,被忧苦所逼迫。
‘‘Vilapantā sukaruṇaṃ , tatthassūni pavattayuṃ;
「她们极其悲伤地哀号,在那里流下眼泪;
Mittā bhikkhuniyo tāhi, upagantvāna gotamiṃ.
那些友好的比库尼们,前往果德弥处。
‘‘Nipacca sirasā pāde, idaṃ vacanamabravuṃ;
「以头礼足后,说了这番话:
‘Tattha toyalavāsittā, mayamayye rahogatā.
『在那里被泪水浸湿,我们私下里,尊母,
‘‘‘Sā calā calitā bhūmi, nāditā devadundubhī;
「大地震动、摇晃,天鼓鸣响;」
Paridevā ca suyyante, kimatthaṃ nūna gotamī’.
「且听闻悲泣声,果德玛,究竟为何?」
‘‘Tadā avoca sā sabbaṃ, yathāparivitakkitaṃ;
「那时她说出一切,如所思惟的;」
Tāyopi sabbā āhaṃsu, yathāparivitakkitaṃ.
「她们也全都说出,如所思惟的。」
‘‘‘Yadi te rucitaṃ ayye, nibbānaṃ paramaṃ sivaṃ;
「圣母,若您喜欢,涅槃是最上寂静;」
Nibbāyissāma sabbāpi, buddhānuññāya subbate.
「我们全都将般涅槃,善逝,在佛陀允许后。」
‘‘‘Mayaṃ sahāva nikkhantā, gharāpi ca bhavāpi ca;
「我们一起出离,从家与有;」
Sahāyeva gamissāma, nibbānaṃ padamuttamaṃ’.
「我们将一起前往,涅槃最上境地。」
‘‘‘Nibbānāya vajantīnaṃ, kiṃ vakkhāmī’ti sā vadaṃ;
「对于那些前往涅槃者,我该说什么呢?」她如此说着;
Saha sabbāhi niggañchi, bhikkhunīnilayā tadā.
当时她与所有比库尼一起从比库尼住所出来。
‘‘Upassaye yādhivatthā, devatā tā khamantu me;
「愿住在住所的诸天人原谅我;
Bhikkhunīnilayassedaṃ, pacchimaṃ dassanaṃ mama.
这是我最后一次见比库尼住所。
‘‘Na jarā maccu vā yattha, appiyehi samāgamo;
「在那里没有老、死,没有与不爱者相会;
Piyehi na viyogotthi, taṃ vajissaṃ asaṅkhataṃ.
没有与爱者别离,我将前往那无为。
‘‘Avītarāgā taṃ sutvā, vacanaṃ sugatorasā;
「未离贪者听闻那位善至者之精髓的话语后,
Sokaṭṭā parideviṃsu, aho no appapuññatā.
悲痛地哀泣:『啊!我们的福德少啊!』」
‘‘Bhikkhunīnilayo suñño, bhūto tāhi vinā ayaṃ;
「比库尼的住所空了,没有她们,这里已成空虚;
Pabhāte viya tārāyo, na dissanti jinorasā.
犹如黎明时的星辰,胜者的精华不再显现。
‘‘Nibbānaṃ gotamī yāti, satehi saha pañcahi;
「果德玛尼与五百人一起前往涅槃;
Nadīsatehiva saha, gaṅgā pañcahi sāgaraṃ.
犹如恒河与五条河流一起流入大海。
‘‘Rathiyāya vajantiyo , disvā saddhā upāsikā;
「诸有信的近事女,见她们行走在街道上;
Gharā nikkhamma pādesu, nipacca idamabravuṃ.
从家中出来,俯伏于足下,说了这些话。
‘‘‘Pasīdassu mahābhoge, anāthāyo vihāya no;
「『请怜悯我们这些大财富者,不要舍弃我们这些无依者;
Tayā na yuttā nibbātuṃ, icchaṭṭā vilapiṃsu tā’.
你不应该般涅槃,』她们如此希求而悲泣。
‘‘Tāsaṃ sokapahānatthaṃ, avoca madhuraṃ giraṃ;
「为了去除她们的忧愁,他说了甜美的话语;
‘Ruditena alaṃ puttā, hāsakāloyamajja vo.
『诸子啊,哭泣已足够了,今天对你们来说是欢笑的时候。
‘‘‘Pariññātaṃ mayā dukkhaṃ, dukkhahetu vivajjito;
『苦已被我遍知,苦因已被舍离;
Nirodho me sacchikato, maggo cāpi subhāvito.
灭已被我作证,道也已善修习。
Paṭhamaṃ bhāṇavāraṃ. · 第一诵品
‘‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
『导师已被我亲近,佛陀的教诫已完成;
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
重担已被放下,有的引导已被根除。
‘‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
『为了那个目的,我从在家出家成为非家;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
那个目的已被我达到,一切结缚的灭尽。
‘‘‘Buddho tassa ca saddhammo, anūno yāva tiṭṭhati;
「佛陀与其正法,完整无缺地存续;
Nibbātuṃ tāva kālo me, mā maṃ socatha puttikā.
现在正是我般涅槃的时候,诸子啊,不要为我悲伤。
‘‘‘Koṇḍaññānandanandādī , tiṭṭhanti rāhulo jino;
「憍陈如、阿难、难陀等,胜者拉胡喇仍住世;
Sukhito sahito saṅgho, hatadabbā ca titthiyā.
僧团安乐和合,外道已被降伏。
‘‘‘Okkākavaṃsassa yaso, ussito māramaddano;
「甘蔗王族的荣耀,魔军的征服者已高举;
Nanu sampati kālo me, nibbānatthāya puttikā.
诸子啊,现在岂不正是我为了涅槃的时候。
‘‘‘Cirappabhuti yaṃ mayhaṃ, patthitaṃ ajja sijjhate;
「我长久以来所期望的,今日得以成就;
Ānandabherikāloyaṃ, kiṃ vo assūhi puttikā.
这是欢喜之鼓声,诸子啊,何必流泪呢。
‘‘‘Sace mayi dayā atthi, yadi catthi kataññutā;
「若你们对我有慈悲,若你们有感恩之心;
Saddhammaṭṭhitiyā sabbā, karotha vīriyaṃ daḷhaṃ.
为了正法的住立,你们一切都应作坚固的精进。
‘‘‘Thīnaṃ adāsi pabbajjaṃ, sambuddho yācito mayā;
「正自觉者被我请求,给予了女众出家;
Tasmā yathāhaṃ nandissaṃ, tathā tamanutiṭṭhatha’.
因此,如我所喜悦的,你们应如是随行」。
‘‘Tā evamanusāsitvā, bhikkhunīhi purakkhatā;
如此教诫她们后,被诸比库尼围绕着;
Upecca buddhaṃ vanditvā, idaṃ vacanamabravi.
走近佛陀礼敬后,说了这句话。
‘‘‘Ahaṃ sugata te mātā, tvañca vīra pitā mama;
「我,善逝,是你的母亲,而你,勇者,是我的父亲;
Saddhammasukhada nātha, tayā jātāmhi gotama.
给予正法之乐的怙主,果德玛,我由你而生。
‘‘‘Saṃvaddhitoyaṃ sugata, rūpakāyo mayā tava;
「善逝,你的色身由我增长;
Anindito dhammakāyo , mama saṃvaddhito tayā.
无可指责的法身,我的由你增长。
‘‘‘Muhuttaṃ taṇhāsamaṇaṃ, khīraṃ tvaṃ pāyito mayā;
「片刻间,你被我以乳汁哺育,如同渴爱沙门;
Tayāhaṃ santamaccantaṃ, dhammakhīrañhi pāyitā.
我被你以法乳哺育,达到究竟寂静。
‘‘‘Bandhanārakkhane mayhaṃ, aṇaṇo tvaṃ mahāmune;
「大牟尼,在束缚与守护方面,你对我无债;
Puttakāmā thiyo yācaṃ, labhanti tādisaṃ sutaṃ.
欲求儿子的妇女们乞求,得到如是之子。
‘‘‘Mandhātādinarindānaṃ, yā mātā sā bhavaṇṇave;
「曼陀多等诸王之母,她们成为有的装饰;
Nimuggāhaṃ tayā putta, tāritā bhavasāgarā.
儿子,我沉溺于有海,被你救度。」
‘‘‘Rañño mātā mahesīti, sulabhaṃ nāmamitthinaṃ;
「『王之母为大后』,此名对女人易得;
Buddhamātāti yaṃ nāmaṃ, etaṃ paramadullabhaṃ.
『佛陀之母』之名,此为极难得。
‘‘‘Tañca laddhaṃ mahāvīra, paṇidhānaṃ mamaṃ tayā;
大雄者,我已得此,我对你的愿已
Aṇukaṃ vā mahantaṃ vā, taṃ sabbaṃ pūritaṃ mayā.
无论微小或巨大,我已全部圆满。
‘‘‘Parinibbātumicchāmi , vihāyemaṃ kaḷevaraṃ;
我欲般涅槃,舍弃此身躯;
Anujānāhi me vīra, dukkhantakara nāyaka.
请允许我,英雄、苦尽者、导师。
‘‘‘Cakkaṅkusadhajākiṇṇe, pāde kamalakomale;
请伸出你那具足轮、钩、旗帜相,如莲花般柔软的足;
Pasārehi paṇāmaṃ te, karissaṃ puttauttame .
我将礼敬你,最胜之子。」
‘‘‘Suvaṇṇarāsisaṅkāsaṃ, sarīraṃ kuru pākaṭaṃ;
「请显现如黄金堆般的身体,
Katvā dehaṃ sudiṭṭhaṃ te, santiṃ gacchāmi nāyaka’.
使身体清楚可见后,导师啊,我将去寂静。」
‘‘Dvattiṃsalakkhaṇūpetaṃ, suppabhālaṅkataṃ tanuṃ;
「具足三十二相、以极光明庄严的身体,
Sañjhāghanāva bālakkaṃ, mātucchaṃ dassayī jino.
如傍晚的云团般美丽,胜者向姨母显示。
‘‘Phullāravindasaṃkāse, taruṇādiccasappabhe;
「在如盛开莲花般、如初升太阳般光辉、
Cakkaṅkite pādatale, tato sā sirasā pati.
足底有轮相标记的足下,她以头礼敬。
‘‘‘Paṇamāmi narādicca, ādiccakulaketukaṃ;
「我礼敬人中之日、太阳族的旗帜;
Pacchime maraṇe mayhaṃ , na taṃ ikkhāmahaṃ puno.
在我最后的死亡时,我不愿再见到那个。」
‘‘‘Itthiyo nāma lokagga, sabbadosākarā matā;
「女人被称为世间之首,被认为是一切过失的造作者;
Yadi ko catthi doso me, khamassu karuṇākara.
如果我有任何过失,请宽恕,悲悯者。
‘‘‘Itthikānañca pabbajjaṃ, haṃ taṃ yāciṃ punappunaṃ;
「关于女人的出家,我一再地请求你;
Tattha ce atthi doso me, taṃ khamassu narāsabha.
如果在那方面我有过失,请宽恕,人中之牛。
‘‘‘Mayā bhikkhuniyo vīra, tavānuññāya sāsitā;
「勇者,比库尼们由我依你的允许而教导;
Tatra ce atthi dunnītaṃ, taṃ khamassu khamādhipa .
如果在那方面有不善引导之处,请宽恕,忍辱之王。
‘‘‘Akkhante nāma khantabbaṃ, kiṃ bhave guṇabhūsane;
「对于不可责备者确实应当忍耐,何况对于以德庄严者;
Kimuttaraṃ te vakkhāmi, nibbānāya vajantiyā.
对于正在前往涅槃的我,我还能对你说什么更高的话呢?」
‘‘‘Suddhe anūne mama bhikkhusaṅghe, lokā ito nissarituṃ khamante;
「我的比库僧团清净无缺,能够从此世出离;
Pabhātakāle byasanaṅgatānaṃ, disvāna niyyātiva candalekhā’.
在黎明时分,见到陷入灾难者,犹如月牙出离。」
‘‘‘Tadetarā bhikkhuniyo jinaggaṃ, tārāva candānugatā sumeruṃ;
「那些比库尼们围绕胜者,犹如星辰随月围绕须弥山;
Padakkhiṇaṃ kacca nipacca pāde, ṭhitā mukhantaṃ samudikkhamānā.
右绕后礼拜足,站立着仰望尊颜。
‘‘‘Na tittipubbaṃ tava dassanena, cakkhuṃ na sotaṃ tava bhāsitena;
「对您的见面从未满足,眼对您的言说从未满足;
Cittaṃ mamaṃ kevalamekameva, pappuyya taṃ dhammarasena titti.
唯独我的心,获得您后,以法味得到满足。
‘‘‘Nadato parisāyaṃ te, vāditabbapahārino;
「在您鸣响的大众中,击退应被击打者;
Ye te dakkhanti vadanaṃ, dhaññā te narapuṅgava.
那些将见到您面容的人有福了,人中牛王。」
‘‘‘Dīghaṅgulī tambanakhe, subhe āyatapaṇhike;
「长指、铜色指甲、美丽、修长的脚掌;
Ye pāde paṇamissanti , tepi dhaññā guṇandhara.
那些将礼敬足的人,他们也是有福的、持德者。
‘‘‘Madhurāni pahaṭṭhāni, dosagghāni hitāni ca;
「甜美的、令人欢喜的、无过失的、有益的;
Ye te vākyāni suyyanti, tepi dhaññā naruttama.
那些将听闻你的言语的人,他们也是有福的,人中至上者。
‘‘‘Dhaññāhaṃ te mahāvīra, pādapūjanatapparā ;
「我是有福的,大雄,专注于足礼;
Tiṇṇasaṃsārakantārā, suvākyena sirīmato’.
已渡轮回旷野,以吉祥者的善语。」
‘‘Tato sā anusāvetvā , bhikkhusaṅghampi subbatā;
然后她教诫之后,那位善戒者,
Rāhulānandanande ca, vanditvā idamabravi.
礼敬了比库僧团、拉胡喇、阿难陀和难陀之后,说了此语。
‘‘‘Āsīvisālayasame, rogāvāse kaḷevare;
「于如毒蛇住处、病舍之身躯;
Nibbindā dukkhasaṅghāṭe, jarāmaraṇagocare.
厌离于苦聚、老死之行境。
‘‘‘Nānākalimalākiṇṇe , parāyatte nirīhake;
「充满种种垢秽、依他而无力;
Tena nibbātumicchāmi, anumaññatha puttakā’.
因此我欲涅槃,诸子请允许」。
‘‘Nando rāhulabhaddo ca, vītasokā nirāsavā;
「难陀、拉胡喇跋陀,离忧无诸漏;
Ṭhitācalaṭṭhiti thirā, dhammatamanucintayuṃ.
住立不动之坚固,思惟法之义。
‘‘‘Dhiratthu saṅkhataṃ lolaṃ, asāraṃ kadalūpamaṃ;
「呵责有为之动摇,无实如芭蕉;
Māyāmarīcisadisaṃ, itaraṃ anavaṭṭhitaṃ.
如幻如阳焰相似,其余不安住。
‘‘‘Yattha nāma jinassāyaṃ, mātucchā buddhaposikā;
「在此,胜者的姨母,养育佛陀者;
Gotamī nidhanaṃ yāti, aniccaṃ sabbasaṅkhataṃ’.
果德玛去世,一切有为法无常」。
‘‘Ānando ca tadā sekho, sokaṭṭo jinavacchalo;
「阿难当时是有学,悲痛,胜者之子;
Tatthassūni karonto so, karuṇaṃ paridevati.
他在那里哭泣,悲伤地哀叹。
‘‘Hā santiṃ gotamī yāti, nūna buddhopi nibbutiṃ;
「啊!果德玛去寂静,佛陀也必定般涅槃;
Gacchati na cireneva, aggiriva nirindhano.
不久即将去,如无薪之火。
‘‘Evaṃ vilāpamānaṃ taṃ, ānandaṃ āha gotamī;
「如此悲叹的阿难,果德玛对他说;
Sutasāgaragambhīra , buddhopaṭṭhānatappara.
所闻如海深,专注于须跋佛陀。
‘‘‘Na yuttaṃ socituṃ putta, hāsakāle upaṭṭhite;
「儿子,当欢喜的时候到来时,不应该悲伤;
Tayā me saraṇaṃ putta, nibbānaṃ tamupāgataṃ.
儿子,你是我的归依处,我已到达涅槃。
‘‘‘Tayā tāta samajjhiṭṭho, pabbajjaṃ anujāni no;
「亲爱的,你已成就,允许我们出家;
Mā putta vimano hohi, saphalo te parissamo.
儿子,不要不悦,你的努力有果了。
‘‘‘Yaṃ na diṭṭhaṃ purāṇehi, titthikācariyehipi;
「那未曾被古人所见,也未被外道导师们所见;
Taṃ padaṃ sukumārīhi, sattavassāhi veditaṃ.
那境地被七岁的柔弱女子所证知。
‘‘‘Buddhasāsanapāleta, pacchimaṃ dassanaṃ tava;
「佛陀教法的守护者,这是你最后的见面;
Tattha gacchāmahaṃ putta, gato yattha na dissate.
儿子,我去那里,去到那不可见之处。」
‘‘‘Kadāci dhammaṃ desento, khipī lokagganāyako;
「有时说法时,世间顶导者迅速;
Tadāhaṃ āsīsavācaṃ, avocaṃ anukampikā.
那时我出于悲悯,说了祝愿之语。
‘‘‘Ciraṃ jīva mahāvīra, kappaṃ tiṭṭha mahāmune;
「『愿大雄长寿,愿大牟尼住一劫;
Sabbalokassa atthāya, bhavassu ajarāmaro.
为了一切世间的利益,愿您成为不老不死者。』
‘‘‘Taṃ tathāvādiniṃ buddho, mamaṃ so etadabravi;
「对如是说的我,佛陀对我说此:
‘Na hevaṃ vandiyā buddhā, yathā vandasi gotamī.
『果德玛!诸佛不应如此被礼敬,如你所礼敬的方式。
‘‘‘Kathaṃ carahi sabbaññū, vanditabbā tathāgatā;
「『那么,一切知者、如来应如何被礼敬?
Kathaṃ avandiyā buddhā, taṃ me akkhāhi pucchito.
诸佛如何不应被礼敬?被问时请告诉我。』
‘‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame;
「请看精进勇猛者、常行坚固努力者、和合的诸弟子,这是对诸佛的礼敬。
Samagge sāvake passa, etaṃ buddhānavandanaṃ.
请看精进勇猛者、常行坚固努力者、和合的诸弟子,这是对诸佛的礼敬。
‘‘‘Tato upassayaṃ gantvā, ekikāhaṃ vicintayiṃ;
然后前往住处,我独自思惟:
Samaggaparisaṃ nātho, rodhesi tibhavantago.
『三有的征服者、护持者,阻止了和合的众会。
‘‘‘Handāhaṃ parinibbissaṃ, mā vipattitamaddasaṃ;
来吧!我应般涅槃,莫见其衰败。』
Evāhaṃ cintayitvāna, disvāna isisattamaṃ.
我如此思惟后,见到仙人中最胜者,
‘‘‘Parinibbānakālaṃ me, ārocesiṃ vināyakaṃ;
我向导师告知我般涅槃的时候,
Tato so samanuññāsi, kālaṃ jānāhi gotamī.
然后他允许:『果德玛,你应知时。』」
‘‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的到来确实是善来……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘‘Thīnaṃ dhammābhisamaye, ye bālā vimatiṃ gatā;
「在女人现观法时,那些愚者生起疑惑;
Tesaṃ diṭṭhippahānatthaṃ, iddhiṃ dassehi gotamī’.
为了断除他们的见,果德弥,请示现神变」。
‘‘Tadā nipacca sambuddhaṃ, uppatitvāna ambaraṃ;
「那时礼敬正觉者后,果德弥升上虚空;
Iddhī anekā dassesi, buddhānuññāya gotamī.
以佛陀的允许,果德弥示现了种种神变。
‘‘Ekikā bahudhā āsi, bahukā cetikā tathā;
「一人成为多人,多人又成为一人;
Āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ, tirokuṭṭaṃ tironagaṃ.
显现与隐没,穿墙与穿山。
‘‘Asajjamānā agamā, bhūmiyampi nimujjatha;
「不受阻碍地前行,甚至潜入地中;
Abhijjamāne udake, agañchi mahiyā yathā.
在水中不沉没,如在地上行走一般。
‘‘Sakuṇīva tathākāse, pallaṅkena kamī tadā;
「如鸟在空中,以结跏趺坐而行;
Vasaṃ vattesi kāyena, yāva brahmanivesanaṃ.
以身自在,直至梵天界。
‘‘Sineruṃ daṇḍaṃ katvāna, chattaṃ katvā mahāmahiṃ;
「以须弥卢为杖,以大地为伞,
Samūlaṃ parivattetvā, dhārayaṃ caṅkamī nabhe.
连根旋转,持之在空中经行。
‘‘Chassūrodayakāleva, lokañcākāsi dhūmikaṃ;
「如六日出现之时,使世间充满烟雾;
Yugante viya lokaṃ sā, jālāmālākulaṃ akā.
她如劫末般遍覆世间,如网如鬘般纠缠。
‘‘Mucalindaṃ mahāselaṃ, merumūlanadantare ;
「穆咖林达大山,在须弥山根的森林之间;
Sāsapāriva sabbāni, ekenaggahi muṭṭhinā.
一切如芥子般,以一拳握取。
‘‘Aṅgulaggena chādesi, bhākaraṃ sanisākaraṃ;
「以指尖遮蔽,太阳连同月亮;
Candasūrasahassāni, āveḷamiva dhārayi.
数千个日月,如同卷起般持住。
‘‘Catusāgaratoyāni, dhārayī ekapāṇinā;
「四大海之水,以一掌持住;
Yugantajaladākāraṃ, mahāvassaṃ pavassatha.
如劫末火焰般,降下大雨。
‘‘Cakkavattiṃ saparisaṃ, māpayī sā nabhattale;
「转轮王与眷属,她使之消失在天空中;
Garuḷaṃ dviradaṃ sīhaṃ, vinadantaṃ padassayi.
她显示了金翅鸟、象、狮子,发出吼声。
‘‘Ekikā abhinimmitvā, appameyyaṃ bhikkhunīgaṇaṃ;
「化作一人后,又化作无量比库尼众;
Puna antaradhāpetvā, ekikā munimabravi.
再使之消失后,一人对牟尼说。
‘‘‘Mātucchā te mahāvīra, tava sāsanakārikā;
『大雄,你的姨母,你教法的奉行者;
Anuppattā sakaṃ atthaṃ, pāde vandāmi cakkhuma’.
已达成自己的目的,我礼敬具眼者的足』。
‘‘Dassetvā vividhā iddhī, orohitvā nabhattalā;
「显示了种种神变后,从空中降下;
Vanditvā lokapajjotaṃ, ekamantaṃ nisīdi sā.
礼敬世间之光后,她坐于一旁。
‘‘Sā vīsavassasatikā, jātiyāhaṃ mahāmune;
「大牟尼,我已一百二十岁了;
Alamettāvatā vīra, nibbāyissāmi nāyaka.
「英雄啊,这已足够,导师啊,我将般涅槃。」
‘‘Tadātivimhitā sabbā, parisā sā katañjalī;
「那时,那整个集会都极为惊讶,合掌恭敬;
Avocayye kathaṃ āsi, atuliddhiparakkamā.
「对不可思议者,如何能说,具无比神通威力者。」
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度穆答拉的胜利者,于一切法中具眼者;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
「从此十万劫之前,那位导师出现于世。」
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātāmaccakule ahuṃ;
「那时,我生于汉沙瓦帝城,生于大臣家族;
Sabbopakārasampanne, iddhe phīte mahaddhane.
「具足一切资具,富裕、繁荣、大财富。」
‘‘Kadāci pitunā saddhiṃ, dāsigaṇapurakkhatā;
「有一次,与父亲一起,由婢女群围绕着;」
Mahatā parivārena, taṃ upecca narāsabhaṃ.
以大众围绕,前往那人中之牛。
‘‘Vāsavaṃ viya vassantaṃ, dhammameghaṃ anāsavaṃ ;
「如同降雨的瓦沙瓦,无漏的法云;
Saradādiccasadisaṃ, raṃsijālasamujjalaṃ .
如同秋日之太阳,以光线之网辉耀。
‘‘Disvā cittaṃ pasādetvā, sutvā cassa subhāsitaṃ;
「见已净信心,听闻其善说;
Mātucchaṃ bhikkhuniṃ agge, ṭhapentaṃ naranāyakaṃ.
人中导师立母姨比库尼为第一。
‘‘Sutvā datvā mahādānaṃ, sattāhaṃ tassa tādino;
「听闻已施大布施,七日给那如是者;
Sasaṅghassa naraggassa, paccayāni bahūni ca.
给人中上首及其僧团,许多资具。
‘‘Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ;
「礼拜足下,我期望那地位;
Tato mahāparisatiṃ, avoca isisattamo.
然后,最胜仙人对大众说:
‘‘‘Yā sasaṅghaṃ abhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ;
「她供养了世间导师及其僧团七天;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
我将赞叹她,请听我所说。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
从现在起十万劫后,将有一位从欧咖咖族出生者;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
她将是他法的继承者,真正的法所生者;
Gotamī nāma nāmena, hessati satthu sāvikā.
名为果德弥,将成为导师的女弟子。
‘‘‘Tassa buddhassa mātucchā, jīvitāpādikā ayaṃ;
她是那位佛陀的姨母,是他生命的给予者;
Rattaññūnañca aggattaṃ, bhikkhunīnaṃ labhissati’.
「将获得世尊诸比库尼中,知夜者的第一位。」
‘‘Taṃ sutvāna pamoditvā , yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
「听闻此后心生欢喜,当时我终生供养胜者;
Paccayehi upaṭṭhitvā, tato kālaṅkatā ahaṃ.
「以资具须跋后,我从那里命终。
‘‘Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu;
「在三十三天诸天中,一切欲具足处,
Nibbattā dasahaṅgehi, aññe abhibhaviṃ ahaṃ.
「我以十支出生,我胜过其他诸天。
‘‘Rūpasaddehi gandhehi, rasehi phusanehi ca;
「以色、声、香、味、触,
Āyunāpi ca vaṇṇena, sukhena yasasāpi ca.
「以寿命、美貌、快乐、名声,
‘‘Tathevādhipateyyena, adhigayha virocahaṃ;
「同样地以主权,获得后我光辉显耀;
Ahosiṃ amarindassa, mahesī dayitā tahiṃ.
我曾是天帝的大后,在那里受宠爱。
‘‘Saṃsāre saṃsarantīhaṃ, kammavāyusameritā;
在轮回中流转,被业风所驱使;
Kāsissa rañño visaye, ajāyiṃ dāsagāmake.
在咖西王的领域,我生于奴隶村。
‘‘Pañcadāsasatānūnā, nivasanti tahiṃ tadā;
五百减十五人,那时住在那里;
Sabbesaṃ tattha yo jeṭṭho, tassa jāyā ahosahaṃ.
在那里所有人中最年长者,我是他的妻子。
‘‘Sayambhuno pañcasatā, gāmaṃ piṇḍāya pāvisuṃ;
自觉者的五百位,为了托钵进入村子;
Te disvāna ahaṃ tuṭṭhā, saha sabbāhi itthibhi .
见到他们我欢喜,与所有的妇女们一起。
‘‘Pūgā hutvāva sabbāyo , catumāse upaṭṭhahuṃ ;
所有人成群结队,供养了四个月;
Ticīvarāni datvāna, saṃsarimha sasāmikā.
布施三衣后,我们与丈夫一起轮回。
‘‘Tato cutā sabbāpi tā, tāvatiṃsagatā mayaṃ;
从那里死后,我们全部都去到三十三天;
Pacchime ca bhave dāni, jātā devadahe pure.
现在在最后有中,生于天帝城。
‘‘Pitā añjanasakko me, mātā mama sulakkhaṇā;
我父亲是安佳那萨咖,我母亲是苏喇卡那;
Tato kapilavatthusmiṃ, suddhodanagharaṃ gatā.
从那里去到咖毕拉瓦图,到了苏斗达那的家。
‘‘Sesā sakyakule jātā, sakyānaṃ gharamāgamuṃ;
其余的生于萨咖族,来到萨咖们的家;
Ahaṃ visiṭṭhā sabbāsaṃ, jinassāpādikā ahuṃ.
我是她们全部中最殊胜的,成为胜者的侍者。
‘‘Mama puttobhinikkhamma , buddho āsi vināyako;
我的儿子出家后,成为佛陀、导师;
Pacchāhaṃ pabbajitvāna, satehi saha pañcahi.
之后我出家,与五百人一起。
‘‘Sākiyānīhi dhīrāhi, saha santisukhaṃ phusiṃ;
与萨咖亚尼的贤者们一起,触及寂静之乐;
Ye tadā pubbajātiyaṃ, amhākaṃ āsu sāmino.
那些在前生时,曾是我们的主人。
‘‘Sahapuññassa kattāro, mahāsamayakārakā;
共同造福的行者们,大集会的造作者们;
Phusiṃsu arahattaṃ te, sugatenānukampitā.
他们触及阿拉汉果,受到善逝的悲悯。
‘‘Tadetarā bhikkhuniyo, āruhiṃsu nabhattalaṃ;
那些其他的比库尼们,登上了天空,
Saṃgatā viya tārāyo, virociṃsu mahiddhikā.
如同聚集的星辰,具大神通力地闪耀。
‘‘Iddhī anekā dassesuṃ, piḷandhavikatiṃ yathā;
她们展示了种种神通,如同毗兰陀瓦的变化;
Kammāro kanakasseva, kammaññassa susikkhito .
如铁匠精通金工之技艺。
‘‘Dassetvā pāṭihīrāni, vicittāni bahūni ca;
「展示了种种众多的神变,
Tosetvā vādipavaraṃ, muniṃ saparisaṃ tadā.
当时使那位辩论者中的最胜者、牟尼及其眷属满意。
‘‘Orohitvāna gaganā, vanditvā isisattamaṃ;
「从虚空降下,礼敬最胜仙人后,
Anuññātā naraggena, yathāṭhāne nisīdisuṃ.
得到人中至上者的允许,各自坐于适当的位置。
‘‘‘Ahonukampikā amhaṃ, sabbāsaṃ cira gotamī;
「『果德玛尼长久以来对我们所有人都有悲悯,
Vāsitā tava puññehi, pattā no āsavakkhayaṃ.
我们已依止你的功德,已得漏尽。
‘‘‘Kilesā jhāpitā amhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
「『我们的烦恼已被烧尽,一切有已被根除;
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāma anāsavā.
如龙断缚,我们住于无漏。
‘‘‘Svāgataṃ vata no āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
「于最胜佛之处,我们的到来确实是善来。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
三明已证得,世尊的教诫已完成。
‘‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱,
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
六神通已作证,世尊的教诫已完成。
‘‘‘Iddhīsu ca vasī homa, dibbāya sotadhātuyā;
「我们于诸神变得自在,于天耳界,
Cetopariyañāṇassa, vasī homa mahāmune.
于他心智,大牟尼,我们得自在。
‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāma, dibbacakkhu visodhitaṃ;
「我们知宿住,天眼已清净,
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
诸漏已尽,现在不再有再生。
‘‘‘Atthe dhamme ca nerutte, paṭibhāne ca vijjati;
于义、于法、于词、于辩才,
Ñāṇaṃ amhaṃ mahāvīra, uppannaṃ tava santike.
大雄,我们的智已在你面前生起。
‘‘‘Asmābhi pariciṇṇosi, mettacittāhi nāyaka;
导师,我们以慈心须跋你,
Anujānāhi sabbāsaṃ , nibbānāya mahāmune’.
大牟尼,请允许我们一切人般涅槃。
‘‘Nibbāyissāma iccevaṃ, kiṃ vakkhāmi vadantiyo;
她们说「我们将般涅槃」,我说什么呢?
Yassa dāni ca vo kālaṃ, maññathāti jinobravi.
胜者说:「现在你们认为是时候了。」
‘‘Gotamīādikā tāyo, tadā bhikkhuniyo jinaṃ;
果德弥等三位比库尼,那时向胜者
Vanditvā āsanā tamhā, vuṭṭhāya agamiṃsu tā.
礼敬之后,她们从那座位起立而去。
‘‘Mahatā janakāyena, saha lokagganāyako;
「与大众人群一起,世间最上的导师;
Anusaṃyāyī so vīro, mātucchaṃ yāvakoṭṭhakaṃ.
那位勇者随行,直到母舅的科他咖。
‘‘Tadā nipati pādesu, gotamī lokabandhuno;
「那时,果德玛尼倒在世间亲族的足下;
Saheva tāhi sabbāhi, pacchimaṃ pādavandanaṃ.
与她们所有人一起,最后的礼足。
‘‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, lokanāthassa dassanaṃ;
「『这是我对世间怙主的最后一次见面;
Na puno amatākāraṃ, passissāmi mukhaṃ tava.
我将不会再见到你的甘露色面容。
‘‘‘Na ca me vandanaṃ vīra, tava pāde sukomale;
「『勇者,我不会再礼敬你柔软的足;
Samphusissati lokagga, ajja gacchāmi nibbutiṃ’.
「我将触及世间之顶,今日我将趣向寂静。」
‘‘Rūpena kiṃ tavānena, diṭṭhe dhamme yathātathe;
「此色身对你有何用?在所见之法中如其真实;
Sabbaṃ saṅkhatamevetaṃ, anassāsikamittaraṃ.
一切这些都是有为法,是无依怙的。」
‘‘Sā saha tāhi gantvāna, bhikkhunupassayaṃ sakaṃ;
「她与她们一起前往,自己的比库尼住所;
Aḍḍhapallaṅkamābhujja, nisīdi paramāsane.
结半跏趺坐,坐于最上座。
‘‘Tadā upāsikā tattha, buddhasāsanavacchalā;
「那时,在那里的近事女们,热爱佛陀的教法;
Tassā pavattiṃ sutvāna, upesuṃ pādavandikā.
听闻她的事迹后,前来礼敬其足。
‘‘Karehi uraṃ pahantā, chinnamūlā yathā latā;
「以手击胸,如同根已断的藤蔓;」
Rodantā karuṇaṃ ravaṃ, sokaṭṭā bhūmipātitā.
悲痛地哭泣,发出悲伤的哀号,因忧愁而倒在地上。
‘‘Mā no saraṇade nāthe, vihāya gami nibbutiṃ;
「不要舍弃我们这些依靠者、怙主,而前往涅槃;
Nipatitvāna yācāma, sabbāyo sirasā mayaṃ.
我们以头顶礼拜,恳求一切方面。」
‘‘Yā padhānatamā tāsaṃ, saddhā paññā upāsikā;
「她们当中最精进者,具信、具慧的近事女;
Tassā sīsaṃ pamajjantī, idaṃ vacanamabravi.
抚摸她的头,说了这番话。
‘‘‘Alaṃ puttā visādena, mārapāsānuvattinā;
「够了,儿子们,不要悲伤,那是随顺魔索的;
Aniccaṃ saṅkhataṃ sabbaṃ, viyogantaṃ calācalaṃ’.
一切有为法皆无常,以别离为终,动摇不定。」
‘‘Tato sā tā visajjitvā, paṭhamaṃ jhānamuttamaṃ;
「然后她遣散她们,证得第一殊胜禅那;
Dutiyañca tatiyañca, samāpajji catutthakaṃ.
第二与第三,证入第四禅那。
‘‘Ākāsāyatanañceva, viññāṇāyatanaṃ tathā;
空无边处以及识无边处,
Ākiñcaṃ nevasaññañca, samāpajji yathākkamaṃ.
无所有处与非想非非想处,依次证入。
‘‘Paṭilomena jhānāni, samāpajjittha gotamī;
果德玛尼,以逆次第证入诸禅那,
Yāvatā paṭhamaṃ jhānaṃ, tato yāvacatutthakaṃ.
从第一禅那,直至第四禅那。
‘‘Tato vuṭṭhāya nibbāyi, dīpaccīva nirāsavā ;
从彼出定后般涅槃,如灯灭尽无诸漏;大地震动,天空闪电。
Bhūmicālo mahā āsi, nabhasā vijjutā pati.
大地震动,天空闪电。
‘‘Panāditā dundubhiyo, parideviṃsu devatā;
天鼓自鸣,诸天人悲泣。
Pupphavuṭṭhī ca gaganā, abhivassatha medaniṃ.
从天空降下花雨,遍洒大地。
‘‘Kampito merurājāpi, raṅgamajjhe yathā naṭo;
须弥山王也震动,犹如舞台中央的舞者;
Sokena cātidīnova viravo āsi sāgaro.
大海因悲伤而极度沮丧,发出悲鸣。
‘‘Devā nāgāsurā brahmā, saṃviggāhiṃsu taṅkhaṇe;
天人、龙、阿修罗、梵天,在那一刻都惊恐不安;
‘Aniccā vata saṅkhārā, yathāyaṃ vilayaṃ gatā’.
「诸行确实无常,如此(圣者)已趣向灭尽」。
‘‘Yā ce maṃ parivāriṃsu, satthu sāsanakārikā;
那些围绕着我的,导师教法的奉行者们;
Tāyopi anupādānā, dīpacci viya nibbutā.
她们也无执取,如灯熄灭般般涅槃了。
‘‘Hā yogā vippayogantā, hāniccaṃ sabbasaṅkhataṃ;
唉!结合以别离为终,唉!一切有为法皆无常;
Hā jīvitaṃ vināsantaṃ, iccāsi paridevanā.
「啊!生命正在消逝」,这是悲叹。
‘‘Tato devā ca brahmā ca, lokadhammānuvattanaṃ;
「那时,诸天人与梵天,随顺世间法;
Kālānurūpaṃ kubbanti, upetvā isisattamaṃ.
他们来到最胜仙人处,做适合时节之事。
‘‘Tadā āmantayī satthā, ānandaṃ sutasāgaraṃ ;
「那时,导师呼唤多闻之海的阿难:
‘Gacchānanda nivedehi, bhikkhūnaṃ mātu nibbutiṃ’.
『去吧,阿难,向诸比库宣告母亲的寂灭。』
‘‘Tadānando nirānando, assunā puṇṇalocano;
「那时,阿难无喜悦,双眼充满泪水;
Gaggarena sarenāha, ‘samāgacchantu bhikkhavo.
以哽咽的声音说:『诸比库,请集合。
‘‘‘Pubbadakkhiṇapacchāsu, uttarāya ca santike;
「『在东方、南方、西方,以及北方附近;』
Suṇantu bhāsitaṃ mayhaṃ, bhikkhavo sugatorasā.
诸比库,善逝之精华者,请听我所说。
‘‘‘Yā vaḍḍhayi payattena, sarīraṃ pacchimaṃ mune;
「以自己所准备的,养育了牟尼最后的身体,
Sā gotamī gatā santiṃ, tārāva sūriyodaye.
那果德玛已到达寂静,如星辰在日出时。
‘‘‘Buddhamātāti paññattiṃ , ṭhapayitvā gatāsamaṃ;
「舍弃『佛母』的名称,她已到达无等同者,
Na yattha pañcanettopi, gatiṃ dakkhati nāyako.
即使五眼者,导师也看不到她的去处。
‘‘‘Yassatthi sugate saddhā, yo ca piyo mahāmune;
「对善逝有信,对大牟尼是所爱者,
Buddhamātussa sakkāraṃ, karotu sugatoraso’.
善逝之精华者,应对佛母作恭敬。」
‘‘Sudūraṭṭhāpi taṃ sutvā, sīghamāgacchu bhikkhavo;
「即使在远处的诸比库,听到那个后,迅速地来了;
Keci buddhānubhāvena, keci iddhīsu kovidā.
有些以佛陀的威力,有些精通于神通。
‘‘Kūṭāgāravare ramme, sabbasoṇṇamaye subhe;
「在殊胜可爱的重阁中,全以黄金所造的美妙处;
Mañcakaṃ samāropesuṃ, yattha suttāsi gotamī.
他们安置了床榻,果德玛在那里躺卧。
‘‘Cattāro lokapālā te, aṃsehi samadhārayuṃ;
「那四位世间守护者,以肩膀支撑着;
Sesā sakkādikā devā, kūṭāgāre samaggahuṃ.
其余萨咖等诸天人,在重阁中聚集。
‘‘Kūṭāgārāni sabbāni, āsuṃ pañcasatānipi;
「所有的重阁,有五百座;
Saradādiccavaṇṇāni, vissakammakatāni hi.
如秋日太阳之色,确实是毗首甘马所造。
‘‘Sabbā tāpi bhikkhuniyo, āsuṃ mañcesu sāyitā;
「所有那些比库尼,都躺卧在床榻上;
Devānaṃ khandhamāruḷhā, niyyanti anupubbaso.
诸天人登上肩舆,依次出发。
‘‘Sabbaso chāditaṃ āsi, vitānena nabhattalaṃ;
「整个天空完全被遮蔽,被天幕所覆盖;
Satārā candasūrā ca, lañchitā kanakāmayā.
有星辰、月亮和太阳,以金色标记。
‘‘Paṭākā ussitānekā, vitatā pupphakañcukā;
「竖立着众多旗帜,展开着花饰的帷幕;
Ogatākāsapadumā , mahiyā pupphamuggataṃ.
虚空中降下莲花,大地上涌现花朵。
‘‘Dassanti candasūriyā, pajjalanti ca tārakā;
「月亮和太阳显现,星辰闪耀;
Majjhaṃ gatopi cādicco, na tāpesi sasī yathā.
即使太阳到了中天,也不像月亮那样发热。
‘‘Devā dibbehi gandhehi, mālehi surabhīhi ca;
「诸天人以天界的香料,以及芬芳的花鬘;
Vāditehi ca naccehi, saṅgītīhi ca pūjayuṃ.
以乐器、舞蹈和歌唱供养。
‘‘Nāgāsurā ca brahmāno, yathāsatti yathābalaṃ;
「诸龙、阿苏罗和梵天们,随其力量、随其能力,
Pūjayiṃsu ca niyyantiṃ, nibbutaṃ buddhamātaraṃ.
供养了出离者,已般涅槃的佛陀之母。
‘‘Sabbāyo purato nītā, nibbutā sugatorasā;
「所有的善逝之妹被引领在前,已般涅槃;
Gotamī niyyate pacchā, sakkatā buddhaposikā.
果德玛被尊敬地引领在后,佛陀的养母。
‘‘Purato devamanujā, sanāgāsurabrahmakā;
「天人与人在前,连同诸龙、阿苏罗、梵天;
Pacchā sasāvako buddho, pūjatthaṃ yāti mātuyā.
佛陀与弟子们在后,为了供养母亲而行。
‘‘Buddhassa parinibbānaṃ, nedisaṃ āsi yādisaṃ;
「佛陀的般涅槃,不像这样;
Gotamīparinibbānaṃ, atevacchariyaṃ ahu.
果德弥般涅槃,极为稀有。
‘‘Buddho buddhassa nibbāne , nopaṭiyādi bhikkhavo;
「诸比库,佛陀不参加佛陀的涅槃;
Buddho gotaminibbāne, sāriputtādikā tathā .
佛陀不参加果德弥的涅槃,沙利子等亦如是。
‘‘Citakāni karitvāna, sabbagandhamayāni te;
「他们造作火葬堆,全部以香料制成;
Gandhacuṇṇapakiṇṇāni, jhāpayiṃsu ca tā tahiṃ.
散布香粉,在那里焚烧它们。
‘‘Sesabhāgāni ḍayhiṃsu, aṭṭhī sesāni sabbaso;
「其余部分烧尽,骨头完全剩余;
Ānando ca tadāvoca, saṃvegajanakaṃ vaco.
阿难陀于彼时说出,引发悚惧之语。
‘‘‘Gotamī nidhanaṃ yātā, ḍayhañcassā sarīrakaṃ;
「『果德弥已去世,她的身体被焚烧;」
Saṅketaṃ buddhanibbānaṃ, na cirena bhavissati’.
「佛陀的般涅槃,不久将会到来」。
‘‘Tato gotamidhātūni, tassā pattagatāni so;
「然后,果德玛的遗骨,已到达他那里;
Upanāmesi nāthassa, ānando buddhacodito.
阿难陀受佛陀的激励,将它们呈献给怙主。
‘‘Pāṇinā tāni paggayha, avoca isisattamo;
「以手接过那些,最上的仙人说道;
‘Mahato sāravantassa, yathā rukkhassa tiṭṭhato.
「如同一棵伟大的、有坚实心材的、站立的树。
‘‘‘Yo so mahattaro khandho, palujjeyya aniccatā;
「「那最大的树干,会因无常而倒下;
Tathā bhikkhunisaṅghassa, gotamī parinibbutā.
「如是,比库尼僧团的,果德玛已般涅槃。
‘‘‘Aho acchariyaṃ mayhaṃ , nibbutāyapi mātuyā;
「「啊!对我而言真是稀有,即使母亲已般涅槃;
Sarīramattasesāya, natthi sokapariddavo .
仅余身体,无有悲伤与悲叹。
‘‘‘Na sociyā paresaṃ sā, tiṇṇasaṃsārasāgarā;
「她不应被他人悲伤,已渡轮回之海;
Parivajjitasantāpā, sītibhūtā sunibbutā.
远离热恼,清凉,善般涅槃。
‘‘‘Paṇḍitāsi mahāpaññā, puthupaññā tatheva ca;
「她是贤者,大慧者,广慧者;
Rattaññū bhikkhunīnaṃ sā, evaṃ dhāretha bhikkhavo.
她是比库尼众中的长老,诸比库应如是忆持。
‘‘‘Iddhīsu ca vasī āsi, dibbāya sotadhātuyā;
「她于诸神通得自在,于天耳界;
Cetopariyañāṇassa, vasī āsi ca gotamī.
于他心智,果德玛比库尼得自在。
‘‘‘Pubbenivāsamaññāsi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
「她知宿住,天眼已清净;
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi tassā punabbhavo.
一切漏已尽,她没有再生。
‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
于义、法、词、辩才,以及如此,
Parisuddhaṃ ahu ñāṇaṃ, tasmā socaniyā na sā.
她的智清净,因此她不应被悲伤。
‘‘‘Ayoghanahatasseva, jalato jātavedassa;
犹如被铁块击打的,燃烧的火焰,
Anupubbūpasantassa, yathā na ñāyate gati.
逐渐平息,不知其去处。
‘‘‘Evaṃ sammā vimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ;
如此,正确解脱者,已渡欲缚之瀑流者,
Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukhaṃ.
无法指示其去处,已达不动之乐者。
‘‘‘Attadīpā tato hotha, satipaṭṭhānagocarā;
因此,你们应以自己为岛,以须跋为行境,
Bhāvetvā sattabojjhaṅge, dukkhassantaṃ karissatha’’’.
修习七觉支后,你们将作苦的终结。
Itthaṃ sudaṃ mahāpajāpatigotamī imā gāthāyo abhāsitthāti.
据说摩诃巴阇波提果德弥如此说了这些偈颂。
Mahāpajāpatigotamītheriyāpadānaṃ sattamaṃ. · 玛哈巴嘉巴娣果德弥长老尼譬喻第七
8. Khemātherīapadānaṃ8. 堪玛长老尼譬喻
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
名为巴度穆答拉的胜者,于一切法中具眼者;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫中,彼导师出现。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ ;
那时我生于汉沙瓦帝城,生于长者家族;
Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.
种种宝珠光辉照耀,具足大安乐。
‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ;
亲近彼大雄后,我听闻法的开示;
Tato jātappasādāhaṃ, upemi saraṇaṃ jinaṃ.
从那时生起净信的我,归依胜者。
‘‘Mātaraṃ pitaraṃ cāhaṃ, āyācitvā vināyakaṃ;
「我请求母亲与父亲,以及导师;
Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayiṃ sahasāvakaṃ.
邀请七日,供养具眷属者。
‘‘Atikkante ca sattāhe, mahāpaññānamuttamaṃ;
「七日过后,人御者
Bhikkhuniṃ etadaggamhi, ṭhapesi narasārathi.
将大慧无上者,安立于比库尼第一位。
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, puno tassa mahesino;
「听闻此事后,我欢喜,再次对那大仙
Kāraṃ katvāna taṃ ṭhānaṃ, paṇipacca paṇīdahiṃ.
作供养,渴望那地位,我发愿。
‘‘Tato mama jino āha, ‘sijjhataṃ paṇidhī tava;
「然后胜利者对我说:『愿你的愿望成就;
Sasaṅghe me kataṃ kāraṃ, appameyyaphalaṃ tayā.
你对我与僧团所作的供养,果报无量。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「从十万劫前,生于欧咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
名为果德玛的姓氏,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
「他的法的继承者,嫡子由法所造;
Etadaggamanuppattā, khemā nāma bhavissati’.
已达此最上,名为堪玛将成为」。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作的业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpagā ahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Tato cutā yāmamagaṃ, tatohaṃ tusitaṃ gatā;
「从那里死后去夜摩天,从那里我去兜率天;
Tato ca nimmānaratiṃ, vasavattipuraṃ tato.
从那里去化乐天,从那里去他化自在天城。
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā;
「无论我生于何处,皆因彼业之力;
Tattha tattheva rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
我于彼彼处,为诸王行大祭祀。
‘‘Tato cutā manussatte, rājūnaṃ cakkavattinaṃ;
「从彼处死后,于人间转轮王中;
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
及诸地方王中,我行大祭祀。
‘‘Sampattiṃ anubhotvāna, devesu manujesu ca;
「享受成就,于诸天与人中;
Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṃsariṃ.
于一切处得安乐,我于多劫中轮回。
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī lokanāyako;
「于九十一劫前,维巴西世间导师;
Uppajji cārudassano , sabbadhammavipassako.
出现,具妙相,一切法的观察者。
‘‘Tamahaṃ lokanāyakaṃ, upetvā narasārathiṃ;
「我前往彼世间导师、人御者,
Dhammaṃ bhaṇitaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
听闻所说之法后,出家为无家者。
‘‘Dasavassasahassāni , tassa vīrassa sāsane;
「于彼勇者之教中一万年,
Brahmacariyaṃ caritvāna, yuttayogā bahussutā.
行梵行后,精勤瑜伽、多闻。
‘‘Paccayākārakusalā, catusaccavisāradā;
「善巧于缘与作,于四谛无畏,
Nipuṇā cittakathikā, satthusāsanakārikā.
精通心之说者,奉行导师之教。
‘‘Tato cutāhaṃ tusitaṃ, upapannā yasassinī;
「从彼处死后,我生于兜率天,有名声,
Abhibhomi tahiṃ aññe, brahmacārīphalenahaṃ.
我以梵行果,于彼处胜过其他诸天。」
‘‘Yattha yatthūpapannāhaṃ, mahābhogā mahaddhanā;
「无论我生于何处,皆大财富、大富有;
Medhāvinī sīlavatī , vinītaparisāpi ca.
有慧、具戒,且眷属调伏。
‘‘Bhavāmi tena kammena, yogena jinasāsane;
「以彼业故,以瑜伽故,于胜者教中;
Sabbā sampattiyo mayhaṃ, sulabhā manaso piyā.
我的一切成就,易得且为心所喜。
‘‘Yopi me bhavate bhattā, yattha yattha gatāyapi;
「无论何处,无论我去何方,无论谁成为我的丈夫;
Vimāneti na maṃ koci, paṭipattibalena me.
无人轻慢我,以我的行道力故。
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「于此贤劫中,梵族大名声者;
Nāmena koṇāgamano, uppajji vadataṃ varo.
名为果那嘎马那,诸说者中之最胜者出现。
‘‘Tadā hi bārāṇasiyaṃ, susamiddhakulappajā ;
「那时在巴拉纳西,出生于极繁荣的家族;
Dhanañjānī sumedhā ca, ahampi ca tayo janā.
檀那佳尼、苏美达,以及我,三个人。
‘‘Saṅghārāmamadāsimha, dānasahāyikā pure ;
「我们在以前作布施的伴侣,供养了僧园;
Saṅghassa ca vihārampi , uddissa kārikā mayaṃ.
我们也为僧团建造了精舍。
‘‘Tato cutā mayaṃ sabbā, tāvatiṃsūpagā ahuṃ;
「从那里死后,我们全部都往生到三十三天;
Yasasā aggataṃ pattā, manussesu tatheva ca.
在人间也同样地,以名声达到最上。
‘‘Imasmiṃyeva kappamhi, brahmabandhu mahāyaso;
「就在这个劫中,有大名声的梵族亲戚,
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
以果德玛为姓,名为咖沙巴,诸说者中的最胜者出现了。
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
「大仙的侍者,当时是人中之王;
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
名为咖西王奇奇,在巴拉纳西最胜城中。
‘‘Tassāsiṃ jeṭṭhikā dhītā, samaṇī iti vissutā;
「我是他的长女,以沙马尼闻名;
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
听闻胜者之法后,我赞同出家。
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
「父亲不允许我们,当时我们住在家中;
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
二万五千年,我们不懈怠地行持。
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
「童女梵行,王女安乐养育;
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.
乐于须跋佛陀,七位女儿欢喜。
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
「沙马尼与沙马那古答,比库尼与比库达亚咖;
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
昙玛与苏昙玛,第七位是僧伽达亚咖。
‘‘Ahaṃ uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca kuṇḍalā;
「我与乌巴喇瓦那,巴答佳喇与昆达喇;
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
奇沙果答弥、昙玛定那,韦沙卡是第七位。
‘‘Kadāci so narādicco, dhammaṃ desesi abbhutaṃ;
「某时那人中之日,说了稀有之法;
Mahānidānasuttantaṃ, sutvā taṃ pariyāpuṇiṃ.
听闻了大因缘经,我学习了它。
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那些善作之业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。」
‘‘Pacchime ca bhave dāni, sākalāya puruttame;
「现在于最后有,在萨咖喇亚城,我是玛达王的女儿,可意、可爱、可喜。
Rañño maddassa dhītāmhi, manāpā dayitā piyā.
我刚出生时,那城中有安稳,因此我的名字叫『堪玛』,由功德而生起。
‘‘Saha me jātamattamhi, khemaṃ tamhi pure ahu;
当我到达青春年华,以色貌美丽庄严,那时父亲把我,给予频毗沙拉王。
Tato khemāti nāmaṃ me, guṇato upapajjatha.
我是他的爱妻,喜乐于色相与装饰,说色相之过失者,我不亲近大悲者。
‘‘Yadāhaṃ yobbanaṃ pattā, rūpalāvaññabhūsitā ;
当我到达青春年华,以色貌美丽庄严,那时父亲把我,给予频毗沙拉王。
Tadā adāsi maṃ tāto, bimbisārassa rājino.
我是他的爱妻,喜乐于色相与装饰,说色相之过失者,我不亲近大悲者。
‘‘Tassāhaṃ suppiyā āsiṃ, rūpake lāyane ratā;
我是他的爱妻,喜乐于色相与装饰,说色相之过失者,我不亲近大悲者。
Rūpānaṃ dosavādīti, na upesiṃ mahādayaṃ.
我是他的爱妻,喜乐于色相与装饰,说色相之过失者,我不亲近大悲者。
‘‘Bimbisāro tadā rājā, mamānuggahabuddhiyā;
「当时频毗沙罗王,以随喜我之心;
Vaṇṇayitvā veḷuvanaṃ, gāyake gāpayī mamaṃ.
赞叹竹林后,令歌者歌唱我。
‘‘Rammaṃ veḷuvanaṃ yena, na diṭṭhaṃ sugatālayaṃ;
「由于可爱的竹林,未见善逝之住处;
Na tena nandanaṃ diṭṭhaṃ, iti maññāmase mayaṃ.
由于那个,未见欢喜园,我们如此认为。
‘‘Yena veḷuvanaṃ diṭṭhaṃ, naranandananandanaṃ;
「由于见到竹林,人中欢喜者之欢喜园;
Sudiṭṭhaṃ nandanaṃ tena, amarindasunandanaṃ.
由于那个,善见欢喜园,天帝之善欢喜园。
‘‘Vihāya nandanaṃ devā, otaritvā mahītalaṃ ;
「诸天舍弃欢喜园,下降到大地;
Rammaṃ veḷuvanaṃ disvā, na tappanti suvimhitā.
见到可爱的竹林后,善安住者不满足。」
‘‘Rājapuññena nibbattaṃ, buddhapuññena bhūsitaṃ;
「由王之福而生起,以佛之福而庄严;
Ko vattā tassa nissesaṃ, vanassa guṇasañcayaṃ.
谁能完全述说,那森林的功德积聚。
‘‘Taṃ sutvā vanasamiddhaṃ, mama sotamanoharaṃ;
「听闻那森林的繁盛,悦我耳意;
Daṭṭhukāmā tamuyyānaṃ, rañño ārocayiṃ tadā.
欲见那园林,我当时禀告国王。
‘‘Mahatā parivārena, tadā ca so mahīpati;
「那时那大地之主,带着大随从;
Maṃ pesesi tamuyyānaṃ, dassanāya samussukaṃ.
派遣我前往那园林,热切地去观看。
‘‘Gaccha passa mahābhoge, vanaṃ nettarasāyanaṃ;
「去看那大财富的森林,眼之所乐;
Yaṃ sadā bhāti siriyā, sugatābhānurañjitaṃ.
它常以吉祥辉耀,为善逝之光所照耀。
‘‘Yadā ca piṇḍāya muni, giribbajapuruttamaṃ;
「当牟尼为了托钵,进入王舍城这最胜之城时;
Paviṭṭhohaṃ tadāyeva, vanaṃ daṭṭhumupāgamiṃ.
就在那时,我前往观看森林。
‘‘Tadā taṃ phullavipinaṃ, nānābhamarakūjitaṃ;
「那时那花开的森林,有种种蜜蜂鸣叫;
Kokilāgītasahitaṃ, mayūragaṇanaccitaṃ.
伴随着杜鹃的歌唱,有孔雀群舞蹈。
‘‘Appasaddamanākiṇṇaṃ, nānācaṅkamabhūsitaṃ;
「少声音、不拥挤,以种种经行处庄严;
Kuṭimaṇḍapasaṅkiṇṇaṃ, yogīvaravirājitaṃ.
遍布小屋和凉亭,有殊胜瑜伽者辉耀。
‘‘Vicarantī amaññissaṃ, saphalaṃ nayanaṃ mama;
「我想:『我游行,我的眼见有果报;』
Tatthāpi taruṇaṃ bhikkhuṃ, yuttaṃ disvā vicintayiṃ.
在那里,见到一位年轻比库精勤,我思惟。
‘‘‘Īdise vipine ramme, ṭhitoyaṃ navayobbane;
「在如此可爱的林中,他站立着,正值青春年少;
Vasantamiva kantena, rūpena ca samanvito.
具足悦意的容貌,犹如春天一般。
‘‘‘Nisinno rukkhamūlamhi, muṇḍo saṅghāṭipāruto;
剃发、披着桑喀帝,坐在树根下;
Jhāyate vatayaṃ bhikkhu, hitvā visayajaṃ ratiṃ.
这位比库正在禅修,舍弃了由欲境而生的喜乐。
‘‘‘Nanu nāma gahaṭṭhena, kāmaṃ bhutvā yathāsukhaṃ;
难道不应该作为在家人,随意享受诸欲之乐;
Pacchā jiṇṇena dhammoyaṃ, caritabbo subhaddako’.
之后在年老时,才修习这善妙的法吗?」
‘‘Suññakanti viditvāna, gandhagehaṃ jinālayaṃ;
「知道『空无』之后,我前往胜者之住所——香殿;
Upetvā jinamaddakkhaṃ, udayantaṃva bhākaraṃ.
见到胜者,犹如见到升起的太阳。
‘‘Ekakaṃ sukhamāsīnaṃ, bījamānaṃ varitthiyā;
「独自安坐享受快乐,以优越性播种;
Disvānevaṃ vicintesiṃ, nāyaṃ lūkho narāsabho.
见此我如是思惟:『此非粗鄙之人中牛王。』
‘‘Sā kaññā kanakābhāsā, padumānanalocanā;
「那少女金色光辉,莲花脸庞眼如莲;
Bimboṭṭhī kundadasanā, manonettarasāyanā.
频婆果唇齿如茉莉,心意引导之甘露。
‘‘Hemadolābhasavanā , kalikākārasutthanī ;
「金色摇篮般声音,花蕾形态之乳房;
Vedimajjhāva sussoṇī , rambhoru cārubhūsanā.
如祭坛中央之腰肢,芭蕉树般大腿,美丽装饰。
‘‘Rattaṃsakupasaṃbyānā, nīlamaṭṭhanivāsanā;
「红色衣服所缠绕,青色上衣为下裳;
Atappaneyyarūpena, hāsabhāvasamanvitā .
以无可比拟之色相,具足微笑之状态。」
‘‘Disvā tamevaṃ cintesiṃ, ahoyamabhirūpinī;
「见到她后,我如此思惟:『啊!这位真是美丽!』
Na mayānena nettena, diṭṭhapubbā kudācanaṃ.
我从未用这双眼,在任何时候见过她。
‘‘Tato jarābhibhūtā sā, vivaṇṇā vikatānanā;
然后,她被老所征服,变色、容貌变坏,
Bhinnadantā setasirā, salālā vadanāsuci.
牙齿破损、头发灰白,口中流涎、脸上有痣。
‘‘Saṅkhittakaṇṇā setakkhī, lambāsubhapayodharā;
耳朵萎缩、眼睛灰白,乳房下垂而松弛,
Valivitatasabbaṅgī, sirāvitatadehinī.
全身布满皱纹,身体筋脉暴露。
‘‘Nataṅgā daṇḍadutiyā, upphāsulikatā kisā;
身体弯曲、以杖为伴,身体浮肿而瘦削,
Pavedhamānā patitā, nissasantī muhuṃ muhuṃ.
颤抖着倒下,一次又一次地喘息。
‘‘Tato me āsi saṃvego, abbhuto lomahaṃsano;
「从那时起,我生起了悚惧,令人惊奇的毛骨悚然;
Dhiratthu rūpaṃ asuciṃ, ramante yattha bālisā.
呸!须跋的色身,愚人们在此欢喜。
‘‘Tadā mahākāruṇiko, disvā saṃviggamānasaṃ;
「那时,大悲者,见到我心悚惧,
Udaggacitto sugato, imā gāthā abhāsatha.
善逝心意高扬,说了这些偈颂:
‘‘‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, passa kheme samussayaṃ;
「『看这病苦、须跋、腐臭,在平安处的积聚;
Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhinanditaṃ.
流出、漏出,为愚人们所喜爱。
‘‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;
「『以须跋修习心,专一、善等持;
Sati kāyagatā tyatthu, nibbidā bahulā bhava.
你应有身至念,多修厌离。
‘‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ;
「如此这个,如这个此;」
Ajjhattañca bahiddhā ca, kāye chandaṃ virājaya.
「于内及于外,于身离欲。」
‘‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;
「修习无相,断除慢随眠;」
Tato mānābhisamayā, upasantā carissasi.
「然后通过现观慢,你将寂静而行。」
‘‘‘Ye rāgarattānupatanti sotaṃ, sayaṃ kataṃ makkaṭakova jālaṃ;
「那些染于贪者堕入流,如蜘蛛堕入自作之网;」
Etampi chetvāna paribbajanti, na pekkhino kāmasukhaṃ pahāya’.
「断除此后游方者,舍弃欲乐而不顾。」
‘‘Tato kallitacittaṃ maṃ, ñatvāna narasārathi;
「然后人御者,知我心已净;」
Mahānidānaṃ desesi, suttantaṃ vinayāya me.
「为调伏我,为我说大因缘经。」
‘‘Sutvā suttantaseṭṭhaṃ taṃ, pubbasaññamanussariṃ;
「听闻了那最胜经,忆念先前的记忆;
Tattha ṭhitāvahaṃ santī, dhammacakkhuṃ visodhayiṃ.
我住立于彼处,寂静,清净法眼。
‘‘Nipatitvā mahesissa, pādamūlamhi tāvade;
「礼拜大仙之后,即刻于足下;
Accayaṃ desanatthāya, idaṃ vacanamabraviṃ.
为了说法,我说了这句话。
‘‘‘Namo te sabbadassāvī, namo te karuṇākara;
「『礼敬您,一切见者,礼敬您,悲悯之源;
Namo te tiṇṇasaṃsāra, namo te amataṃ dada.
礼敬您,已度轮回者,礼敬您,施予不死者。
‘‘‘Diṭṭhigahanapakkhandā , kāmarāgavimohitā;
「『陷入见稠林者,为欲贪所迷惑者;
Tayā sammā upāyena, vinītā vinaye ratā.
被您以正确方法,调御,乐于律中。』
‘‘‘Adassanena vibhogā , tādisānaṃ mahesinaṃ;
「由于不见如此诸大仙人而分离,
Anubhonti mahādukkhaṃ, sattā saṃsārasāgare.
众生在轮回之海中经历大苦。
‘‘‘Yadāhaṃ lokasaraṇaṃ, araṇaṃ araṇantaguṃ ;
「当我见到世间的皈依处、无烦恼者、到达无烦恼者,
Nāddasāmi adūraṭṭhaṃ, desayāmi tamaccayaṃ.
不远处站立时,我宣说那过失。
‘‘‘Mahāhitaṃ varadadaṃ, ahitoti visaṅkitā;
「大利益者、施予最胜者,被怀疑为无利益者;
Nopesiṃ rūpaniratā, desayāmi tamaccayaṃ’.
耽着于色者不前往,我宣说那过失。」
‘‘Tadā madhuranigghoso, mahākāruṇiko jino;
「那时,甜美音声、大悲的胜者,
Avoca tiṭṭha khemeti, siñcanto amatena maṃ.
说道「住于安稳」,以甘露灌洒我。
‘‘Tadā paṇamya sirasā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
「那时,我以头礼敬,并作右绕;
Gantvā disvā narapatiṃ, idaṃ vacanamabraviṃ.
去见国王后,我说了这番话。
‘‘‘Aho sammā upāyo te, cintitoyamarindama;
「『啊!王啊,你的方法确实正确,你所思考的,调御者中的调御者;
Vanadassanakāmāya, diṭṭho nibbānato muni.
为了想见林,从涅槃来的牟尼被见到了。
‘‘‘Yadi te ruccate rāja , sāsane tassa tādino;
「『大王,如果你同意,在那位如来的教法中;
Pabbajissāmi rūpehaṃ, nibbinnā munivāṇinā’ .
我将从这色身出家,厌离于牟尼之语』。
Dutiyaṃ bhāṇavāraṃ. · 第二诵品
‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, tadāha sa mahīpati;
「合掌后,那位大地之主说道;
‘Anujānāmi te bhadde, pabbajjā tava sijjhatu’.
『贤女,我允许你,愿你的出家成就』。
‘‘Pabbajitvā tadā cāhaṃ, addhamāse upaṭṭhite;
「出家之后,当半个月过去时;
Dīpodayañca bhedañca, disvā saṃviggamānasā.
见到灯的升起与破灭,心生惊惧。
‘‘Nibbinnā sabbasaṅkhāre, paccayākārakovidā;
「对一切诸行厌离,善巧于缘与行相;
Caturoghe atikkamma, arahattamapāpuṇiṃ.
超越四暴流,我证得了阿拉汉果。
‘‘Iddhīsu ca vasī āsiṃ, dibbāya sotadhātuyā;
「我于诸神通得自在,于天耳界;
Cetopariyañāṇassa, vasī cāpi bhavāmahaṃ.
于他心智,我也成为自在者。
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
「我知宿住,天眼已清净;
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
一切诸漏已尽,现在不再有后有。」
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
「于义、法、词、辩才,以及如此,
Parisuddhaṃ mama ñāṇaṃ, uppannaṃ buddhasāsane.
我的智清净,已生起于佛陀的教法中。
‘‘Kusalāhaṃ visuddhīsu, kathāvatthuvisāradā;
「我善巧于诸清净,于论事有自信,
Abhidhammanayaññū ca, vasippattāmhi sāsane.
通晓阿毗达摩的方法,我已得自在于教法中。
‘‘Tato toraṇavatthusmiṃ, raññā kosalasāminā;
「其后,在多拉那瓦土,被库沙喇国的国王,
Pucchitā nipuṇe pañhe, byākarontī yathātathaṃ.
问及深奥的诸问题,如实地解答。
‘‘Tadā sa rājā sugataṃ, upasaṅkamma pucchatha;
「那时,那位国王前往善逝处询问,
Tatheva buddho byākāsi, yathā te byākatā mayā.
佛陀如此解答,正如我所解答的那样。」
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
「胜者对那些功德感到满意,将我安立于此最上;
Mahāpaññānamaggāti, bhikkhunīnaṃ naruttamo.
人中至上者称我为比库尼众中大慧者。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的到来确实是善来……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ khemā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说凯玛比库尼说了这些偈颂。
Khemātheriyāpadānaṃ aṭṭhamaṃ. · 堪玛长老尼譬喻第八
9. Uppalavaṇṇātherīapadānaṃ9. 伍巴喇瓦那长老尼譬喻
‘‘Bhikkhunī uppalavaṇṇā, iddhiyā pāramiṃ gatā;
「比库尼乌巴拉瓦娜,已到达神通的彼岸;
Vanditvā satthuno pāde, idaṃ vacanamabravi.
礼敬导师足后,说了此语。
‘‘‘Nitthiṇṇā jātisaṃsāraṃ , pattāhaṃ acalaṃ padaṃ;
「我已渡越生死轮回,已达不动之境;
Sabbadukkhaṃ mayā khīṇaṃ, ārocemi mahāmuni.
一切苦已被我灭尽,我向大牟尼宣告。
‘‘‘Yāvatā parisā atthi, pasannā jinasāsane;
「凡有诸会众,对胜者教法有信心;
Yassā ca meparādhotthi, khamantu jinasammukhā.
若我对谁有过失,请于胜者面前宽恕。
‘‘‘Saṃsāre saṃsarantiyā , khalitaṃ me sace bhave;
「在轮回中流转时,若我有过失;
Ārocemi mahāvīra, aparādhaṃ khamassu taṃ .
我向大雄宣告,请宽恕那过失。
‘‘‘Iddhiñcāpi nidassehi, mama sāsanakārike;
「也请向我的教法奉行者显示神通;
Catasso parisā ajja, kaṅkhaṃ chindāhi yāvatā.
今日请断除四众会的疑惑。」
‘‘‘Dhītā tuyhaṃ mahāvīra, paññavanta jutindhara;
「大雄啊,你的女儿,具慧者、持光者;
Bahuñca dukkaraṃ kammaṃ, kataṃ me atidukkaraṃ.
我已作了许多难行之业,极难行之业。
‘‘‘Uppalasseva me vaṇṇo, nāmenuppalanāmikā;
「我的容色如优钵罗,名为优钵罗名者;
Sāvikā te mahāvīra, pāde vandāmi cakkhuma.
大雄啊,我是你的女弟子,具眼者,我礼敬你的足。
‘‘‘Rāhulo ca ahañceva, nekajātisate bahū;
「拉胡喇和我,在许多百生中,
Ekasmiṃ sambhave jātā, samānachandamānasā.
生于同一生有中,意乐相同、心意相同。
‘‘‘Nibbatti ekato hoti, jātiyāpi ca ekato ;
「生起在一处,出生也在一处;
Pacchime bhave sampatte, ubhopi nānāsambhavā.
到达最后有时,两者都是不同生有。
‘‘‘Putto ca rāhulo nāma, dhītā uppalasavhayā;
「名为拉胡喇的儿子,名为优波罗色的女儿;
Passa vīra mamaṃ iddhiṃ, balaṃ dassemi satthuno.
勇士啊,看我的神通,我向导师展示力量。
‘‘‘Mahāsamudde caturo, pakkhipi hatthapātiyaṃ;
「将四大海,投入手掌中;
Telaṃ hatthagatañceva, khiḍḍo komārako yathā.
手中的油,如同游戏的小孩。
‘‘‘Ubbattayitvā pathaviṃ, pakkhipi hatthapātiyaṃ;
「翻起大地,投入手掌中;
Cittaṃ muñjaṃ yathā nāma, luñci komārako yuvā.
如同年轻的小孩,拔起芦苇草。
‘‘‘Cakkavāḷasamaṃ pāṇiṃ, chādayitvāna matthake;
「以等同轮围山的手掌,覆盖头顶;
Vassāpetvāna phusitaṃ, nānāvaṇṇaṃ punappunaṃ.
一次又一次地降下,各种颜色的细雨。
‘‘‘Bhūmiṃ udukkhalaṃ katvā, dhaññaṃ katvāna sakkharaṃ;
「以大地作臼,以须弥山作杵;
Sineruṃ musalaṃ katvā, maddi komārikā yathā.
将谷物作成沙石,如少女般舂捣。
‘‘‘Dhītāhaṃ buddhaseṭṭhassa, nāmenuppalasavhayā;
「我是佛陀至上者之女,名为乌巴喇色;
Abhiññāsu vasībhūtā, tava sāsanakārikā.
于诸神通得自在,奉行你的教诫。
‘‘‘Nānāvikubbanaṃ katvā, dassetvā lokanāyakaṃ;
「作种种神变后,向世间导师展示;
Nāmagottañca sāvetvā , pāde vandāmi cakkhuma.
告知名与姓后,我礼敬具眼者之足。
‘‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
「我于诸神通得自在,于天耳界;
Cetopariyañāṇassa, vasī homi mahāmune.
于他心智,我得自在,大牟尼。」
‘‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
「我知宿住,天眼已清净;
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
一切漏已尽,现在不再有后有。
‘‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
「于义、法、词、辩才,以及如此,
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, sabhāvena mahesino.
我的智清净无垢,大仙的自性。
‘‘‘Purimānaṃ jinaggānaṃ, saṅgamaṃ te nidassitaṃ ;
「过去诸胜者的集会,已向你显示;
Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ, tuyhatthāya mahāmuni.
我有很多权力,大牟尼,为了你的利益。
‘‘‘Yaṃ mayā pūritaṃ kammaṃ, kusalaṃ sara me muni;
「牟尼,请忆念我所圆满的业,善的,
Tavatthāya mahāvīra, puññaṃ upacitaṃ mayā.
大雄,为了你的利益,福德已被我积集。」
‘‘‘Abhabbaṭṭhāne vajjetvā, vārayantī anācaraṃ;
「除了须跋之处,阻止不当行为;
Tavatthāya mahāvīra, cattaṃ me jīvituttamaṃ.
为了那个目的,大雄,我舍弃了最上的生命。
‘‘‘Dasakoṭisahassāni , adāsiṃ mama jīvitaṃ;
「十万亿次,我舍弃了我的生命;
Pariccattā ca me homi, tavatthāya mahāmuni.
我已舍弃,为了你的目的,大牟尼。
‘‘‘Tadātivimhitā sabbā, sirasāva katañjalī;
「那时所有人都极为惊讶,以头合掌;
Avocayye kathaṃ āsi, atuliddhiparakkamā’.
无法言说的事发生了,具无比神通威力者」。
‘‘Satasahassito kappe, nāgakaññā ahaṃ tadā;
「十万劫前,我那时是龙女;
Vimalā nāma nāmena, kaññānaṃ sādhusammatā.
名为维玛喇,被诸女认可为善者。
‘‘Mahorago mahānāgo, pasanno jinasāsane;
「大龙王摩诃罗伽,对胜者教法具信,
Padumuttaraṃ mahātejaṃ, nimantesi sasāvakaṃ.
邀请大威德的巴度穆答喇,连同诸弟子。
‘‘Ratanamayaṃ maṇḍapaṃ, pallaṅkaṃ ratanāmayaṃ;
「宝石所成的殿堂,宝石所成的卧榻;
Ratanaṃ vālukākiṇṇaṃ, upabhogaṃ ratanāmayaṃ.
宝石遍布的沙地,宝石所成的受用物。
‘‘Maggañca paṭiyādesi, ratanaddhajabhūsitaṃ;
「他准备了道路,以宝幢装饰;
Paccuggantvāna sambuddhaṃ, vajjanto tūriyehi so.
前往迎接正自觉者,以乐器演奏。
‘‘Parisāhi ca catūhi , parivuto lokanāyako;
「世间导师被四众围绕,
Mahoragassa bhavane, nisīdi paramāsane.
在摩诃罗伽的住处,坐于最上座。
‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, bhojanañca mahārahaṃ;
「食物、饮料、副食、主食与大价值之物,
Varaṃ varañca pādāsi, nāgarājā mahāyasaṃ.
龙王以殊胜之物供养大名声者。
‘‘Bhuñjitvāna sambuddho, pattaṃ dhovitvā yoniso;
正自觉者受用后,如理洗钵,
Anumodanīyaṃkāsi, nāgakaññā mahiddhikā.
大神通的龙女作随喜。
‘‘Sabbaññuṃ phullitaṃ disvā, nāgakaññā mahāyasaṃ;
龙女见到一切知者欢喜、大名声者,
Pasannaṃ satthuno cittaṃ, sunibandhañca mānasaṃ.
导师之心清净,心意善系缚。
‘‘Mamañca cittamaññāya, jalajuttamanāmako;
知我之心,名为水生最上者,
Tasmiṃ khaṇe mahāvīro, bhikkhuniṃ dassayiddhiyā.
大雄于彼刻以神通示现比库尼。
‘‘Iddhī anekā dassesi, bhikkhunī sā visāradā;
「彼比库尼具信心,示现了种种神变;
Pamoditā vedajātā, satthāraṃ idamabravi .
欢喜地了知诸受,她对导师说此语。
‘‘‘Addasāhaṃ imaṃ iddhiṃ, sumanaṃ itarāyapi;
『我见此神变,苏玛那及其他人;
Kathaṃ ahosi sā vīra, iddhiyā suvisāradā’.
那位英雄如何成就,于神变极具信心』。
‘‘‘Orasā mukhato jātā, dhītā mama mahiddhikā;
『从口所生的亲生女,我的大神变之女;
Mamānusāsanikarā, iddhiyā suvisāradā’.
依我教诫而行者,于神变极具信心』。
‘‘Buddhassa vacanaṃ sutvā, evaṃ patthesahaṃ tadā ;
听闻佛陀之言语,我于彼时如是愿;
Ahampi tādisā homi, iddhiyā suvisāradā.
我亦成为如是者,于神变极具信心。
‘‘Pamoditāhaṃ sumanā, patthe uttamamānasā ;
「我欢喜、善意,以最上之心期望:
Anāgatamhi addhāne, īdisā homi nāyaka.
在未来之时,我成为如此之导师。
‘‘Maṇimayamhi pallaṅke, maṇḍapamhi pabhassare;
「在宝石所成之卧床上,在光辉之楼阁中,
Annapānena tappetvā, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
以食与饮令满足后,世间导师与僧团。
‘‘Nāgānaṃ pavaraṃ pupphaṃ, aruṇaṃ nāma uppalaṃ;
「龙象中最胜之花,名为阿鲁那之睡莲;
Vaṇṇaṃ me īdisaṃ hotu, pūjesiṃ lokanāyakaṃ.
愿我之色如此,我供养了世间导师。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以彼善作之业,以思与愿之力,
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Tato cutāhaṃ manuje, upapannā sayambhuno;
「从彼处死后,我生于人中,生为自生者;
Uppalehi paṭicchannaṃ, piṇḍapātamadāsahaṃ.
以莲花覆盖,我供养了团食。
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
「从此九十一劫,名为维巴西的导师;
Uppajji cārudassano, sabbadhammesu cakkhumā.
生起具妙相者,于一切法中具眼者。
‘‘Seṭṭhidhītā tadā hutvā, bārāṇasipuruttame;
「当时成为长者女,在巴拉纳西最胜城;
Nimantetvāna sambuddhaṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
邀请了正觉者,与僧团的世间导师。
‘‘Mahādānaṃ daditvāna, uppalehi vināyakaṃ;
「施与大布施后,以莲花供养导师;
Pūjayitvā cetasāva , vaṇṇasobhaṃ apatthayiṃ.
以心礼敬后,我期愿色的光辉。
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,婆罗门族大名声者;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
名为咖沙巴的姓氏,出现了说法者中的最胜者。
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
「大仙人的侍者,当时是人中之王;
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
名为其其的咖西王,在巴拉纳西城中最胜。
‘‘Tassāsiṃ dutiyā dhītā, samaṇaguttasavhayā;
「我是他的第二个女儿,名为沙马那古答;
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
听闻胜者的法后,我欢喜出家。
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
「父亲不允许我们,当时我们住在家中;
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
二万年间,我们不懈怠地行持。
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
「童女梵行,王女安乐养育;
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā sattadhītaro.
乐于奉侍佛陀,七女欢喜。
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā ;
「沙马尼、沙马那古答,比库尼、比库达伊咖;
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā .
昙马、苏昙马,第七桑喀达伊咖。
‘‘Ahaṃ khemā ca sappaññā, paṭācārā ca kuṇḍalā;
「我、堪玛与萨巴娜,巴答佳拉与衮荼喇;
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
奇沙果答弥、昙马丁那,韦沙卡为第七。
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那些善业,以及思与愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。」
‘‘Tato cutā manussesu, upapannā mahākule;
「从彼处死后,生于人间,生于大族;
Pītaṃ maṭṭhaṃ varaṃ dussaṃ, adaṃ arahato ahaṃ.
我供养了饮料、酥油、上等衣服给阿拉汉。
‘‘Tato cutāriṭṭhapure, jātā vippakule ahaṃ;
「从彼处死后,我生于阿利塔城,生于婆罗门族;
Dhītā tiriṭivacchassa, ummādantī manoharā.
我是提利提瓦恰的女儿,名叫乌玛丹提,令人喜悦。
‘‘Tato cutā janapade, kule aññatare ahaṃ;
「从彼处死后,我生于某个村落的某个家族;
Pasūtā nātiphītamhi, sāliṃ gopemahaṃ tadā.
我生于不太富裕的家庭,那时我守护稻谷。
‘‘Disvā paccekasambuddhaṃ, pañcalājāsatānihaṃ;
「见到独觉佛后,我供养了五百件衣服;
Datvā padumacchannāni, pañca puttasatānihaṃ.
供养了五百个儿子,覆盖着莲花。
‘‘Patthayiṃ tepi patthesuṃ, madhuṃ datvā sayambhuno;
「他们也祈愿,给了自生者蜜后;」
Tato cutā araññehaṃ, ajāyiṃ padumodare.
「从那里死后,我在林中,生于莲花胎中。」
‘‘Kāsirañño mahesīhaṃ, hutvā sakkatapūjitā;
「我成为咖西王的王后,受到恭敬供养;」
Ajaniṃ rājaputtānaṃ, anūnaṃ satapañcakaṃ.
「我生了王子们,不少于一百零五个。」
‘‘Yadā te yobbanappattā, kīḷantā jalakīḷitaṃ;
「当他们到达青年时,游戏水中游戏;」
Disvā opattapadumaṃ, āsuṃ paccekanāyakā.
「见到落下的莲花,他们成为辟支佛导师。」
‘‘Sāhaṃ tehi vinābhūtā, sutavīrehi sokinī ;
「我与那些善勇者分离,忧愁;」
Cutā isigilipasse, gāmakamhi ajāyihaṃ.
「从仙吉利山侧死后,我生于村落中。」
‘‘Yadā buddhā sutamatī, sutānaṃ bhattunopi ca ;
「当诸佛、善慧者、以及诸弟子的施主们;
Yāguṃ ādāya gacchantī, aṭṭha paccekanāyake.
我拿着粥前往八位辟支佛首领处。
‘‘Bhikkhāya gāmaṃ gacchante, disvā putte anussariṃ;
「见到诸子为了乞食前往村落时,我忆念诸子;
Khīradhārā viniggacchi, tadā me puttapemasā.
乳汁之流从我流出,那时因我对诸子的爱。
‘‘Tato tesaṃ adaṃ yāguṃ, pasannā sehi pāṇibhi;
「然后我以自己的手,以净信心将粥施予他们;
Tato cutāhaṃ tidasaṃ, nandanaṃ upapajjahaṃ.
从那里死后,我往生到三十三天的难陀那园。
‘‘Anubhotvā sukhaṃ dukkhaṃ, saṃsaritvā bhavābhave;
「经历了乐与苦,在诸有中轮回;
Tavatthāya mahāvīra, pariccattañca jīvitaṃ.
大雄者,为了那个目的,生命也已被舍弃。」
‘‘Evaṃ bahuvidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā;
「如此多种的苦,以及多种的成就;
Pacchime bhave sampatte, jātā sāvatthiyaṃ pure.
到达最后有时,生于沙瓦提城中。
‘‘Mahādhanaseṭṭhikule, sukhite sajjite tathā;
「在大富长者家族中,安乐、具足,
Nānāratanapajjote, sabbakāmasamiddhine.
种种宝珠光辉,一切欲望圆满。
‘‘Sakkatā pūjitā ceva, mānitāpacitā tathā;
「被恭敬、被供养,被尊重、被礼敬,
Rūpasīrimanuppattā , kulesu atisakkatā .
获得色、吉祥、美貌,在诸家族中极受恭敬。
‘‘Atīva patthitā cāsiṃ, rūpabhogasirīhi ca;
「我极为被渴求,以色、财富、吉祥,
Patthitā seṭṭhiputtehi, anekehi satehipi.
被长者之子们渴求,甚至数百人。
‘‘Agāraṃ pajahitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
「舍弃家后,我出家为无家者;
Aḍḍhamāse asampatte, catusaccamapāpuṇiṃ.
未满半个月,我证得四谛。
‘‘Iddhiyā abhinimmitvā, caturassaṃ rathaṃ ahaṃ;
以神通变化,我造四方车;
Buddhassa pāde vandissaṃ, lokanāthassa tādino.
我将礼敬佛陀足,彼如是的世间怙主。
‘‘‘Supupphitaggaṃ upagamma pādapaṃ , ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle;
『来到花盛开顶的树下,你独自一人站在沙喇树根;
Na cāpi te dutiyo atthi koci , bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakānaṃ’.
你没有第二人,愚者,你不怕恶棍们吗?』
‘‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ , samāgatā edisakā bhaveyyuṃ;
『即使百千个恶棍,像这样的聚集而来;
Lomaṃ na iñje na sampavedhe, kiṃ me tuvaṃ māra karissaseko .
我毛发不动也不战栗,魔啊,你独自能对我做什么?』
‘‘‘Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te;
「我将隐身,或者进入你的腹中;
Bhamukantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi.
即使我站在你的眉间,你也看不见我。」
‘‘‘Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā;
「我已调伏心,神足已善修习;
Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso.
我已解脱一切束缚,朋友,我不怖畏你。」
‘‘‘Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā;
「诸欲如矛如戟,是砍伐诸蕴者;
Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, aratī dāni sā mama.
你所说的欲乐,现在对我是不乐。」
‘‘‘Sabbattha vihatā nandī, tamokhandho padālito;
「一切处的喜已被破坏,无明之蕴已被粉碎;
Evaṃ jānāhi pāpima, nihato tvamasi antaka’.
如此你应知道,邪恶者,你已被击败,终结者。」
‘‘Jino tamhi guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
「胜者对那些功德感到满意,将我安立于最上首;
Aggā iddhimatīnanti, parisāsu vināyako.
在诸众会中,导师(宣称我为)『神通第一』。
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
「我已亲近须跋导师,已完成佛陀的教诫;
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
已卸下沉重的负担,已根除导向有的(烦恼)。
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
「为了那个目的,我从在家出家成为非家;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
那个目的我已达到,一切结缚的灭尽。
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
「衣、钵食、资具、坐卧处,
Khaṇena upanāmenti, sahassāni samantato.
刹那间从四方呈献来数千(份)。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā;
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的到来确实是善来……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ uppalavaṇṇā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说优波喇瓦那比库尼说了这些偈颂。
Uppalavaṇṇātheriyāpadānaṃ navamaṃ. · 伍巴喇瓦那长老尼譬喻第九
10. Paṭācārātherīapadānaṃ10. 巴答佳拉长老尼譬喻
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
「名为巴度穆答喇的胜者,一切法的到彼岸者;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫中,那位导师出现。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ;
「那时我在汉萨瓦帝,生于长者家族;
Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.
种种宝石光辉照耀,具足大乐。」
‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ;
「亲近彼大雄,我听闻法的开示;
Tato jātapasādāhaṃ, upesiṃ saraṇaṃ jinaṃ.
从那时生起净信的我,亲近胜者为归依。
‘‘Tato vinayadhārīnaṃ, aggaṃ vaṇṇesi nāyako;
「从那时持律者中,导师赞叹第一者;
Bhikkhuniṃ lajjiniṃ tādiṃ, kappākappavisāradaṃ.
比库尼具惭愧如是者,于应作不应作善巧。
‘‘Tadā muditacittāhaṃ, taṃ ṭhānamabhikaṅkhinī;
「那时喜悦心的我,希求那地位;
Nimantetvā dasabalaṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
邀请十力具足者,与僧团的世间导师。
‘‘Bhojayitvāna sattāhaṃ, daditvāva ticīvaraṃ ;
「供养食物七日,施与三衣;
Nipacca sirasā pāde, idaṃ vacanamabraviṃ.
以头礼足后,我说此语。
‘‘‘Yā tayā vaṇṇitā vīra, ito aṭṭhamake muni;
「勇者啊!你所称赞的,从此第八劫的牟尼;
Tādisāhaṃ bhavissāmi, yadi sijjhati nāyaka’.
我将成为那样的人,如果成就了,导师啊!」
‘‘Tadā avoca maṃ satthā, ‘bhadde mā bhāyi assasa;
「那时导师对我说:『贤女,不要害怕,安心吧!
Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
在未来世,你将获得那个心愿。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
从此百千劫之后,生于沃咖咖族,
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
名为果德玛的种姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
他的法的继承者,亲生的法所造,
Paṭācārāti nāmena, hessati satthu sāvikā’.
名为巴答佳拉,将成为导师的女弟子。」』
‘‘Tadāhaṃ muditā hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
「那时我欢喜,终生须跋胜者;
Mettacittā paricariṃ, sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ.
以慈心须跋世间导师与僧团。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿与志愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,梵族大名声者;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
名为咖沙巴,以姓氏而生,是说法者中的最胜者。
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
「大仙人的侍者,当时是人中之王;
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
名为奇奇的咖西王,在巴拉纳西最上之城。
‘‘Tassāsiṃ tatiyā dhītā, bhikkhunī iti vissutā;
「我是他的第三个女儿,以比库尼而闻名;
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
听闻胜者之法后,我赞同出家。
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
「父亲不允许我们,那时我们仍在家;
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
二万年间,我们不懈怠地行持。
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
「童女梵行,王女安乐养育;
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā sattadhītaro.
乐于奉侍佛陀,七个女儿欢喜。
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
「沙马尼、沙马那古答,比库尼、比库达伊咖;
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
昙马、苏昙马,第七位僧伽达伊咖。」
‘‘Ahaṃ uppalavaṇṇā ca, khemā bhaddā ca bhikkhunī;
「我与莲华色、谶摩、跋陀比库尼;
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
奇沙果答弥、昙摩提那、韦沙卡为第七。
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那些善作之业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātā seṭṭhikule ahaṃ;
「现在于最后有,我生于长者家;
Sāvatthiyaṃ puravare, iddhe phīte mahaddhane.
在沙瓦提城中,富裕、繁荣、大财富。
‘‘Yadā ca yobbanūpetā, vitakkavasagā ahaṃ;
「当我到达青春期时,我为寻思所控制;
Naraṃ jārapatiṃ disvā, tena saddhiṃ agacchahaṃ.
见到一个通奸的男子后,我与他一起去了。
‘‘Ekaputtapasūtāhaṃ , dutiyo kucchiyā mamaṃ;
「我生了一个儿子,第二个在我腹中;
Tadāhaṃ mātāpitaro, okkhāmīti sunicchitā.
那时我决定,要回到父母家。
‘‘Nārocesiṃ patiṃ mayhaṃ, tadā tamhi pavāsite;
「我没有告诉我的丈夫,当时他外出;
Ekikā niggatā gehā, gantuṃ sāvatthimuttamaṃ.
我独自离开家,前往殊胜的沙瓦提。
‘‘Tato me sāmi āgantvā, sambhāvesi pathe mamaṃ;
「然后我的丈夫来了,在路上遇见我;
Tadā me kammajā vātā, uppannā atidāruṇā.
那时我业生的风,生起极其剧烈。」
‘‘Uṭṭhito ca mahāmegho, pasūtisamaye mama;
「当我生产之时,大云升起,
Dabbatthāya tadā gantvā, sāmi sappena mārito.
主人为了柴薪而前往那里,被蛇咬死。」
‘‘Tadā vijātadukkhena, anāthā kapaṇā ahaṃ;
「那时,我因生产之苦,无依无靠、贫穷可怜;
Kunnadiṃ pūritaṃ disvā, gacchantī sakulālayaṃ.
看见昆那地河水满溢,前往有亲族的家。
‘‘Bālaṃ ādāya atariṃ, pārakūle ca ekakaṃ;
「我抱着婴儿渡过,在彼岸放下一个;
Sāyetvā bālakaṃ puttaṃ, itaraṃ taraṇāyahaṃ.
让幼儿子躺下后,我为了渡另一个。
‘‘Nivattā ukkuso hāsi, taruṇaṃ vilapantakaṃ;
「回来时有呼喊声,幼儿正在哭泣;
Itarañca vahī soto, sāhaṃ sokasamappitā.
另一个被水流冲走,我充满忧愁。
‘‘Sāvatthinagaraṃ gantvā, assosiṃ sajane mate;
「前往沙瓦提城,听闻亲族死亡;
Tadā avocaṃ sokaṭṭā, mahāsokasamappitā.
那时我因忧愁所逼,充满大忧愁而说。
‘‘Ubho puttā kālaṅkatā, panthe mayhaṃ patī mato;
「两个儿子已死亡,我的丈夫死在路上;
Mātā pitā ca bhātā ca, ekacitamhi ḍayhare.
母亲、父亲和兄弟,在一个火葬场被焚烧。
‘‘Tadā kisā ca paṇḍu ca, anāthā dīnamānasā;
「那时我瘦弱、苍白,无依无靠、心意沮丧;
Ito tato bhamantīhaṃ , addasaṃ narasārathiṃ.
我从这里到那里游荡,见到了人中御者。
‘‘Tato avoca maṃ satthā, ‘putte mā soci assasa;
「然后导师对我说:『不要为儿子悲伤,安心吧;
Attānaṃ te gavesassu, kiṃ niratthaṃ vihaññasi.
你应寻求自己,为何徒然烦恼?
‘‘‘Na santi puttā tāṇāya, na ñātī napi bandhavā;
「『儿子们不是庇护,亲戚也不是,亲属也不是;
Antakenādhipannassa, natthi ñātīsu tāṇatā’.
对于被死神所压迫者,在亲族中没有庇护。』
‘‘Taṃ sutvā munino vākyaṃ, paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ;
「听闻牟尼之语后,我证得了初果;
Pabbajitvāna naciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
出家后不久,我证得了阿拉汉果。
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
「我于诸神通得自在,于天耳界;
Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā.
我了知他人之心,是导师教法的实行者。
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
「我了知宿住,天眼已清净;
Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā.
灭尽一切诸漏后,我清净、极清净。
‘‘Tatohaṃ vinayaṃ sabbaṃ, santike sabbadassino;
「然后我于一切见者面前,
Uggahiṃ sabbavitthāraṃ, byāhariñca yathātathaṃ.
学习了一切律的全部详说,以及如实的分别论。
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
「胜者对彼功德满意,将我安立于最上首;
Aggā vinayadhārīnaṃ, paṭācārāva ekikā.
持律者中之最上,如巴答佳拉唯一。
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
「我已亲近导师,已作佛陀之教诫;
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
已卸重担,已根除有之结缚。
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
「为了那个目的,从在家出家成为非家;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
我已达成那个目的,一切结之灭尽。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavā.
「我的诸烦恼已被烧尽……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实对我来说是善来……已作佛陀之教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「无碍解有四种……乃至……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ paṭācārā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说巴答佳拉比库尼说了这些偈颂。
Paṭācārātheriyāpadānaṃ dasamaṃ. · 巴答佳拉长老尼譬喻第十
Ekūposathikavaggo dutiyo. · 一伍波萨他品第二
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Ekūposathikā ceva, saḷalā cātha modakā;
一伍波萨他者以及,沙喇喇与摩达咖;
Ekāsanā pañcadīpā, naḷamālī ca gotamī.
一坐者、五灯,那喇马利与果德玛。
Khemā uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca bhikkhunī;
克玛、优波喇瓦那,以及巴答佳拉比库尼;
Gāthā satāni pañceva, nava cāpi taduttari.
偈颂五百,以及九,超过那些。