55. Bhaddiyavaggo55. 跋地亚品
55. Bhaddiyavaggo55. 跋地亚品
1. Lakuṇḍabhaddiyattheraapadānaṃ1. 腊昆德跋地亚长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度穆答拉的胜者,于一切法中具眼,
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫之前,彼导师出现于世间。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, seṭṭhiputto mahaddhano;
「那时我在汉沙瓦帝城,是富有的长者之子,
Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ, saṅghārāmaṃ agacchahaṃ.
我步行游行时,前往僧团的园林。
‘‘Tadā so lokapajjoto, dhammaṃ desesi nāyako;
「那时彼世间之光,导师说法,
Mañjussarānaṃ pavaraṃ, sāvakaṃ abhikittayi.
赞叹具妙音者中的上首弟子。
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, kāraṃ katvā mahesino;
「听闻此后心生欢喜,对大仙人作供养,
Vanditvā satthuno pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
礼敬导师之足后,我期愿那个地位。
‘‘Tadā buddho viyākāsi, saṅghamajjhe vināyako;
「那时,佛陀、导师在僧团中宣说:」
‘Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
「『在未来世,你将获得那个心愿。」
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「『从现在起十万劫后,将有从欧咖咖族出生者;」
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
「果德玛是其姓,将成为世间的导师。」
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「『他的法的继承者,真正的法所生之子;」
Bhaddiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
「名为跋地亚,将是导师的弟子。』」
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作的业,以及意愿与誓愿;」
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
「舍弃人身后,我前往三十三天。」
‘‘Dvenavute ito kappe, phusso uppajji nāyako;
「从此九十二劫前,富沙导师出现;
Durāsado duppasaho, sabbalokuttamo jino.
难以接近、难以战胜,一切世间最上的胜者。
‘‘Caraṇena ca sampanno, brahā uju patāpavā;
具足德行,梵行者、正直者、有威力者;
Hitesī sabbasattānaṃ , bahuṃ mocesi bandhanā.
利益一切众生者,从束缚中解脱了许多众生。
‘‘Nandārāmavane tassa, ahosiṃ phussakokilo ;
在他的难达拉马林中,我是富沙杜鹃;
Gandhakuṭisamāsanne, ambarukkhe vasāmahaṃ.
在香殿附近,我住在芒果树上。
‘‘Tadā piṇḍāya gacchantaṃ, dakkhiṇeyyaṃ jinuttamaṃ;
那时,见到为了托钵而行走的、应受供养的、最上的胜者;
Disvā cittaṃ pasādetvā, mañjunābhinikūjahaṃ .
净信了心后,我以柔和的声音鸣叫。
‘‘Rājuyyānaṃ tadā gantvā, supakkaṃ kanakattacaṃ;
「那时前往王道,善熟的金色芒果,」
Ambapiṇḍaṃ gahetvāna, sambuddhassopanāmayiṃ.
「取了芒果团,供养正等正觉者。」
‘‘Tadā me cittamaññāya, mahākāruṇiko jino;
「那时大悲的胜者,了知我的心,」
Upaṭṭhākassa hatthato, pattaṃ paggaṇhi nāyako.
「导师从侍者手中,伸出钵。」
‘‘Adāsiṃ haṭṭhacittohaṃ , ambapiṇḍaṃ mahāmune;
「我以欢喜心,供养芒果团给大牟尼,」
Patte pakkhippa pakkhehi, pañjaliṃ katvāna mañjunā.
「以柔和合掌,将芒果团放入钵中。」
‘‘Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;
「以可爱的、值得听闻的、优美的声音,」
Vassanto buddhapūjatthaṃ, nīḷaṃ gantvā nipajjahaṃ.
「为了供养佛陀而下雨,我前往蓝色处躺卧。」
‘‘Tadā muditacittaṃ maṃ, buddhapemagatāsayaṃ;
「那时我心喜悦,意向充满对佛的爱;
Sakuṇagghi upāgantvā, ghātayī duṭṭhamānaso.
以鸟肉供养后,恶意者杀害了我。
‘‘Tato cutohaṃ tusite, anubhotvā mahāsukhaṃ;
「从那里死后我生于兜率天,享受大乐;
Manussayonimāgacchiṃ, tassa kammassa vāhasā.
我来到人趣,因那业的力量。
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,梵族的亲属,大名声者;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
名为咖沙巴,以姓氏而生,是说法者中的最胜者。
‘‘Sāsanaṃ jotayitvā so, abhibhuyya kutitthiye;
「他照耀教法,降伏了外道;
Vinayitvāna veneyye, nibbuto so sasāvako.
调御了应被调御者,他与声闻众般涅槃了。
‘‘Nibbute tamhi lokagge, pasannā janatā bahū;
「当彼世间顶般涅槃时,众多净信的人众;」
Pūjanatthāya buddhassa, thūpaṃ kubbanti satthuno.
「为了供养佛陀,为导师建造塔。」
‘‘‘Sattayojanikaṃ thūpaṃ, sattaratanabhūsitaṃ;
「『我们将为大仙建造七由旬高的塔,以七宝庄严』,他们如此商议。」
Karissāma mahesissa’, iccevaṃ mantayanti te.
「『我们将为大仙建造七由旬高的塔,以七宝庄严』,他们如此商议。」
‘‘Kikino kāsirājassa, tadā senāya nāyako;
「当时我是咖西王琪琪诺的军队统帅;」
Hutvāhaṃ appamāṇassa, pamāṇaṃ cetiye vadiṃ.
「我为无量者的塔说出了尺度。」
‘‘Tadā te mama vākyena, cetiyaṃ yojanuggataṃ;
「当时他们依我的话语,建造了一由旬高的塔;」
Akaṃsu naravīrassa, nānāratanabhūsitaṃ.
「为人中雄者建造了以种种宝庄严的塔。」
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿之力;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto seṭṭhikule ahaṃ;
「现在于最后有,我生于长者家;
Sāvatthiyaṃ puravare, iddhe phīte mahaddhane.
在沙瓦提城中,富裕、繁荣、大财富。
‘‘Purappavese sugataṃ, disvā vimhitamānaso;
「在城门入口处,见到善逝心惊奇;
Pabbajitvāna na ciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
出家后不久,我证得阿拉汉果。
‘‘Cetiyassa pamāṇaṃ yaṃ, akariṃ tena kammunā;
「我所造塔之量度,以那业之故;
Lakuṇḍakasarīrohaṃ, jāto paribhavāraho.
我身如拉昆荼咖,生来应受轻蔑。」
‘‘Sarena madhurenāhaṃ, pūjitvā isisattamaṃ;
「以美妙的声音,我礼敬最胜的仙人;
Mañjussarānaṃ bhikkhūnaṃ, aggattamanupāpuṇiṃ.
我达到了美妙声音的诸比库中的最上首位。
‘‘Phaladānena buddhassa, guṇānussaraṇena ca;
「以对佛陀的果施,以及随念功德;
Sāmaññaphalasampanno, viharāmi anāsavo.
我具足沙门果,无漏而住。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
「我的诸烦恼已被烧尽,一切有已被根除;
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
如龙象断除束缚,我无漏而住。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
「确实,我在最胜佛陀的面前,得到了善来;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
三明已达到,佛陀的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,佛陀的教诫已完成。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā lakuṇḍabhaddiyo thero imā gāthāyo · 如是具寿腊昆德跋地亚长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Lakuṇḍabhaddiyattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ. · 腊昆德跋地亚长老本事第一
2. Kaṅkhārevatattheraapadānaṃ2. 康卡雷瓦德长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度目答喇的胜利者,于一切法中具眼者;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫,彼导师出现。
‘‘Sīhahanu brahmagiro, haṃsadundubhinissano ;
「狮子颔、梵音声,天鹅鼓声;
Nāgavikkantagamano, candasūrādikappabho.
龙象行步,月日等光辉。
‘‘Mahāmatī mahāvīro, mahājhāyī mahābalo ;
「大慧者、大雄者,大禅定者、大力者;
Mahākāruṇiko nātho, mahātamapanūdano .
大悲者、亲族,大黑暗的破除者。
‘‘Sa kadāci tilokaggo, veneyyaṃ vinayaṃ bahuṃ ;
「那位三界至上者,某时调御众多应被调御者;
Dhammaṃ desesi sambuddho, sattāsayavidū muni.
正自觉者、牟尼、了知有情意乐者说法。
‘‘Jhāyiṃ jhānarataṃ vīraṃ, upasantaṃ anāvilaṃ;
「赞叹禅修者、乐于禅那的勇者、寂静者、无浊者,
Vaṇṇayanto parisatiṃ, tosesi janataṃ jino.
胜利者使大众欢喜。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo vedapāragū;
「那时我在汉沙瓦帝,是通达吠陀彼岸的婆罗门;
Dhammaṃ sutvāna mudito, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
听闻法后欢喜,我希求那地位。
‘‘Tadā jino viyākāsi, saṅghamajjhe vināyako;
「那时胜利者、调御者在僧团中记说;
‘Mudito hohi tvaṃ brahme, lacchase taṃ manorathaṃ.
「婆罗门,你应欢喜,你将得到你的心愿。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「『在十万劫后,生于沃咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「『他的法的继承者,真正的法所造者;
Revato nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
名为勒瓦德,将是导师的弟子』。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作的业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātohaṃ koliye pure;
「在最后有中,现在我生于库利城;
Khattiye kulasampanne, iddhe phīte mahaddhane.
于刹帝利种姓出生,富裕、繁荣、大财富。
‘‘Yadā kapilavatthusmiṃ, buddho dhammamadesayi;
当佛陀在咖毕拉瓦图,宣说法时;
Tadā pasanno sugate, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
那时对善逝净信,我出家为无家者。
‘‘Kaṅkhā me bahulā āsi, kappākappe tahiṃ tahiṃ;
我有许多疑惑,关于劫与劫,于此于彼;
Sabbaṃ taṃ vinayī buddho, desetvā dhammamuttamaṃ.
佛陀宣说最上法,灭除了一切那些。
‘‘Tatohaṃ tiṇṇasaṃsāro, sadā jhānasukhe rato;
从那时我已度轮回,常喜乐于禅那乐;
Viharāmi tadā buddho, maṃ disvā etadabravi.
我住时佛陀,见我后说此:
‘‘‘Yā kāci kaṅkhā idha vā huraṃ vā, sakavediyā vā paravediyā vā;
无论什么疑惑于此或于彼,自己所知或他人所知;
Ye jhāyino tā pajahanti sabbā, ātāpino brahmacariyaṃ carantā’.
「诸禅修者舍断一切,热诚者行梵行。」
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
「百千所作之业,于此处示我果报;」
Sumutto saravegova kilese jhāpayiṃ mama.
「如善解脱之箭速,我烧尽了诸烦恼。」
‘‘Tato jhānarataṃ disvā, buddho lokantagū muni;
「其时见乐于禅那者,佛陀世间边际行者、牟尼;」
Jhāyīnaṃ bhikkhūnaṃ aggo, paññāpeti mahāmati.
「大智者施设诸禅修比库中之第一。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实我的善来……(中略)……已作佛陀之教。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作佛陀之教。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero imā gāthāyo · 如是具寿康卡雷瓦德长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
「被说了。」
Kaṅkhārevatattherassāpadānaṃ dutiyaṃ. · 康卡雷瓦德长老本事第二
3. Sīvalittheraapadānaṃ3. 西瓦利长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度穆答拉的胜者,于一切法中具眼;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫之前,彼导师出现于世。
‘‘Sīlaṃ tassa asaṅkheyyaṃ, samādhi vajirūpamo;
「彼之戒无可计量,定如金刚;
Asaṅkheyyaṃ ñāṇavaraṃ, vimutti ca anopamā.
智无可计量,解脱无与伦比。
‘‘Manujāmaranāgānaṃ, brahmānañca samāgame;
「在人、阿玛拉、那伽,以及梵天的集会中;
Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe, dhammaṃ desesi nāyako.
在沙门婆罗门充满之处,导师说法。
‘‘Sasāvakaṃ mahālābhiṃ, puññavantaṃ jutindharaṃ;
「具弟子、大利益者,具福德、持光明者;」
Ṭhapesi etadaggamhi, parisāsu visārado.
他在诸众中无畏,将他安立于第一位。
‘‘Tadāhaṃ khattiyo āsiṃ, nagare haṃsasavhaye;
那时我是刹帝利,在名为汉萨瓦哈的城市;
Sutvā jinassa taṃ vākyaṃ, sāvakassa guṇaṃ bahuṃ.
听闻胜者的那些话语,以及弟子的众多功德。
‘‘Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayitvā sasāvakaṃ;
邀请七日,供养连同弟子众;
Mahādānaṃ daditvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
布施大施之后,我期望那个地位。
‘‘Tadā maṃ vinataṃ pāde, disvāna purisāsabho;
那时那位人中上首,见我恭敬礼足;
Sarena mahatā vīro , idaṃ vacanamabravi.
那位英雄以宏大的声音,说了这番话。
‘‘‘Tato jinassa vacanaṃ, sotukāmā mahājanā;
那时众多人想要听闻胜者的话语;
Devadānavagandhabbā, brahmāno ca mahiddhikā’.
天人、阿修罗、乾达婆,以及大神通的梵天。
‘‘Samaṇabrāhmaṇā ceva, namassiṃsu katañjalī;
沙门、婆罗门们,合掌礼敬:
‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama.
「礼敬您,人中上者!礼敬您,人中至上者!
‘‘‘Khattiyena mahādānaṃ, dinnaṃ sattāhikampi vo ;
刹帝利已行大布施,七日之施已给予您们;
Sotukāmā phalaṃ tassa, byākarohi mahāmune’.
我们欲闻其果报,请您宣说,大牟尼!」
‘‘Tato avoca bhagavā, ‘suṇātha mama bhāsitaṃ;
于是世尊说道:「请听我所说:
Appameyyamhi buddhamhi, sasaṅghamhi patiṭṭhitā .
对无量的佛陀,对已安立的僧团,
‘‘‘Dakkhiṇā tāya ko vattā, appameyyaphalā hi sā;
那布施谁能说尽?因为它是无量果报的。
Api ce sa mahābhogo, ṭhānaṃ pattheti uttamaṃ.
即使他是大富者,希求最上的地位。
‘‘‘Lābhī vipulalābhānaṃ, yathā bhikkhu sudassano;
「获得广大利养者,如比库善现;
Tathāhampi bhaveyyanti, lacchase taṃ anāgate.
我也愿如此成为」,你将在未来获得那个。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「百千劫之后,甘蔗族出身,
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「他的法的继承者,亲生的法所造,
Sīvali nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
名为西瓦利,将是导师的弟子」。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作的业,以及意愿的誓愿,」
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
舍弃人身后,我往生三十三天。
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī lokanāyako;
九十一劫前,维巴西世间导师,
Uppajji cārudassano, sabbadhammavipassako.
具妙相者出现,一切法的观察者。
‘‘Tadāhaṃ bandhumatiyaṃ, kulassaññatarassa ca;
那时我在班度马帝,某个家族中,
Dayito passito ceva, āsiṃ kammantavāvaṭo .
受喜爱被看见,我忙于事业。
‘‘Tadā aññataro pūgo, vipassissa mahesino;
那时某位富者,为维巴西大仙人,
Parivesaṃ akārayi, mahantamativissutaṃ.
举办了供养,盛大且极闻名。
‘‘Niṭṭhite ca mahādāne, daduṃ khajjakasañhitaṃ;
大布施完成时,施与副食等物,
Navaṃ dadhiṃ madhuñceva, vicinaṃ neva addasuṃ.
新鲜的酸奶和蜂蜜,他们没有找到。
‘‘Tadāhaṃ taṃ gahetvāna, navaṃ dadhiṃ madhumpi ca;
「那时我取了那新鲜的酸奶和蜂蜜;
Kammassāmigharaṃ gacchiṃ, tamesantā mamaddasuṃ.
我去了业主的家,他们寻找我看见了我。
‘‘Sahassamapi datvāna, nālabhiṃsu ca taṃ dvayaṃ;
「即使给了一千,他们也没有得到那两样;
Tatohaṃ evaṃ cintesiṃ, ‘netaṃ hessati orakaṃ.
然后我如此思惟:『这将不是平凡的。
‘‘‘Yathā ime janā sabbe, sakkaronti tathāgataṃ;
「『如同这些所有的人,恭敬如来;
Ahampi kāraṃ kassāmi, sasaṅghe lokanāyake’.
我也将对世间导师与僧团作供养』。
‘‘Tadāhamevaṃ cintetvā, dadhiṃ madhuñca ekato;
「那时我如此思惟后,将酸奶和蜂蜜一起;
Madditvā lokanāthassa, sasaṅghassa adāsahaṃ.
陶醉于世间导师及其僧团,我布施了。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
以那善作之业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Punāhaṃ bārāṇasiyaṃ, rājā hutvā mahāyaso;
再者,我在巴拉纳西,成为大名声之王;
Sattukassa tadā duṭṭho, dvārarodhamakārayiṃ.
当时对沙都咖怀恨,我令关闭城门。
‘‘Tadā tapassino ruddhā, ekāhaṃ rakkhitā ahuṃ;
当时诸苦行者被阻挡,一日被守护着;
Tato tassa vipākena, pāpatiṃ nirayaṃ bhusaṃ.
然后以那果报,我堕入地狱甚久。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jātohaṃ koliye pure;
而今在最后有中,我生于骨力城。
Suppavāsā ca me mātā, mahāli licchavī pitā.
苏巴瓦沙是我的母亲,大离吒毗是我的父亲。
‘‘Khattiye puññakammena, dvārarodhassa vāhasā;
以刹帝利的福业,作为守门者的力量;
Satta vassāni nivasiṃ, mātukucchimhi dukkhito.
我住了七年,在母胎中受苦。
‘‘Sattāhaṃ dvāramūḷhohaṃ, mahādukkhasamappito;
我在门口迷惑了七天,遭受极大的痛苦;
Mātā me chandadānena, evaṃ āsi sudukkhitā.
我的母亲以喜舍之施,如此极为痛苦。
‘‘Suvatthitohaṃ nikkhanto, buddhena anukampito;
我善安住地出生,受到佛陀的悲悯;
Nikkhantadivaseyeva, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
就在出生的那天,我出家成为无家者。
‘‘Upajjhā sāriputto me, moggallāno mahiddhiko;
沙利子是我的亲教师,摩嘎剌那是大神通者;
Kese oropayanto me, anusāsi mahāmati.
「当为我剃发时,大智者教诫我。」
‘‘Kesesu chijjamānesu, arahattamapāpuṇiṃ;
「当发被剪断时,我证得阿拉汉果;」
Devā nāgā manussā ca, paccaye upanenti me.
「天人、龙、人,向我供养资具。」
‘‘Padumuttaranāthañca, vipassiñca vināyakaṃ;
「我欢喜地以资具,特别供养莲华上尊者,以及维巴西导师。」
Yaṃ pūjayiṃ pamudito, paccayehi visesato.
「我欢喜地以资具,特别供养莲华上尊者,以及维巴西导师。」
‘‘Tato tesaṃ visesena, kammānaṃ vipuluttamaṃ;
「因此,由于那些业的殊胜与广大,我在一切处获得利养,在森林、村落、水中、陆地。」
Lābhaṃ labhāmi sabbattha, vane gāme jale thale.
「因此,由于那些业的殊胜与广大,我在一切处获得利养,在森林、村落、水中、陆地。」
‘‘Revataṃ dassanatthāya, yadā yāti vināyako;
「当导师为了见勒瓦答而前往时;」
Tiṃsabhikkhusahassehi, saha lokagganāyako.
与三万比库众一起,世间最上的导师。
‘‘Tadā devopaṇītehi, mamatthāya mahāmati;
「那时,大智者为了我的利益,诸天供养。
Paccayehi mahāvīro, sasaṅgho lokanāyako.
大雄、世间导师与僧团一起,受用资具。
‘‘Upaṭṭhito mayā buddho, gantvā revatamaddasa;
我须跋了佛陀,前往见了勒瓦答;从那里前往揭德林,他将我安立于此第一位。
Tato jetavanaṃ gantvā, etadagge ṭhapesi maṃ.
从那里前往揭德林,他将我安立于此第一位。
‘‘‘Lābhīnaṃ sīvali aggo, mama sissesu bhikkhavo’;
『在我的比库弟子中,西瓦利是得利养者中的第一』,利益一切世间的导师,在众会中赞扬我。
Sabbalokahito satthā, kittayī parisāsu maṃ.
利益一切世间的导师,在众会中赞扬我。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我已善来……乃至……已作佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sīvalithero imā gāthāyo · 如是具寿西瓦利长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Sīvalittherassāpadānaṃ tatiyaṃ. · 西瓦利长老本事第三
4. Vaṅgīsattheraapadānaṃ4. 旺基萨长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度穆答拉的胜利者,于一切法中具眼者;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫之前,彼导师出现于世。
‘‘Yathāpi sāgare ūmi, gagane viya tārakā;
「犹如海中之波浪,如虚空中之星辰;
Evaṃ pāvacanaṃ tassa, arahantehi cittitaṃ.
如是彼之言教,为诸阿拉汉所庄严。
‘‘Sadevāsuranāgehi, manujehi purakkhato;
「为诸天、阿苏罗、龙众,及人类所尊崇;」
Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe, janamajjhe jinuttamo.
在沙门婆罗门众中,在人群中,胜利者最胜。
‘‘Pabhāhi anurañjanto, loke lokantagū jino;
以光辉令人欢喜,胜利者是世间的世间终结者;
Vacanena vibodhento, veneyyapadumāni so.
以言语觉醒,他是应被调伏的莲花。
‘‘Vesārajjehi sampanno, catūhi purisuttamo;
具足四无畏,最胜人;
Pahīnabhayasārajjo, khemappatto visārado.
已断除恐惧与怯弱,已达安稳,无畏。
‘‘Āsabhaṃ pavaraṃ ṭhānaṃ, buddhabhūmiñca kevalaṃ;
最胜的、殊胜的境地,以及完全的佛地;
Paṭijānāti lokaggo, natthi sañcodako kvaci.
世间最上者宣称,无有任何责难者。
‘‘Sīhanādamasambhītaṃ, nadato tassa tādino;
那如是者发出无所畏惧的狮子吼;
Devo naro vā brahmā vā, paṭivattā na vijjati.
天人或梵天,无有能反驳者。
‘‘Desento pavaraṃ dhammaṃ, santārento sadevakaṃ;
「宣说殊胜法,令有天之众欢喜;
Dhammacakkaṃ pavatteti, parisāsu visārado.
转动法轮,于众中无所畏惧。
‘‘Paṭibhānavataṃ aggaṃ, sāvakaṃ sādhusammataṃ;
「辩才者中最上,弟子中善被认可者;
Guṇaṃ bahuṃ pakittetvā, etadagge ṭhapesi taṃ.
称赞众多功德后,将彼安立于此第一位。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo sādhusammato;
「那时我在汉萨瓦帝,婆罗门善被认可者;
Sabbavedavidū jāto, vāgīso vādisūdano.
生为通晓一切吠陀者,瓦基萨,论师之降伏者。
‘‘Upecca taṃ mahāvīraṃ, sutvāhaṃ dhammadesanaṃ;
「亲近彼大雄后,我听闻法的宣说;
Pītivaraṃ paṭilabhiṃ, sāvakassa guṇe rato.
我获得了喜悦的殊胜,乐于声闻的功德。
‘‘Nimantetvāva sugataṃ, sasaṅghaṃ lokanandanaṃ;
邀请了善逝,连同僧团,世间的欢喜者;
Sattāhaṃ bhojayitvāhaṃ, dussehacchādayiṃ tadā.
我供养了七天的食物,然后用衣服覆盖。
‘‘Nipacca sirasā pāde, katokāso katañjalī;
以头礼足,恭敬合掌;
Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, santhaviṃ jinamuttamaṃ.
欢喜地站在一边,我赞叹最胜的胜者。
‘‘‘Namo te vādimaddana , namo te isisattama ;
「礼敬您,论敌的调伏者,礼敬您,仙人中的最胜者;
Namo te sabbalokagga, namo te abhayaṅkara.
礼敬您,一切世间的最上者,礼敬您,无畏的施与者。
‘‘‘Namo te māramathana , namo te diṭṭhisūdana;
「礼敬您,魔的破坏者,礼敬您,邪见的摧毁者;」
Namo te santisukhada, namo te saraṇaṅkara.
礼敬您,寂静安乐的施予者,礼敬您,归依处的作者。
‘‘‘Anāthānaṃ bhavaṃ nātho, bhītānaṃ abhayappado;
您是无依者的依怙,是怖畏者的无畏施予者;
Vissāmabhūmi santānaṃ, saraṇaṃ saraṇesinaṃ’.
是寂静者的安息之地,是寻求归依者的归依处。
‘‘Evamādīhi sambuddhaṃ, santhavitvā mahāguṇaṃ;
以如此等等赞叹具大功德的正等正觉者后;
Avocaṃ vādisūdassa , gatiṃ pappomi bhikkhuno.
我对那位善说者比库说:'我将前往。'
‘‘Tadā avoca bhagavā, anantapaṭibhānavā;
那时,具无量辩才的世尊说:
‘Yo so buddhaṃ abhojesi, sattāhaṃ sahasāvakaṃ.
'那位供养佛陀及其弟子众七日者,
‘‘‘Guṇañca me pakittesi, pasanno sehi pāṇibhi;
以欢喜心向我宣说功德,以那些手;
Eso patthayate ṭhānaṃ, vādisūdassa bhikkhuno.
这是那位善于论辩的比库所期望的地位。
‘‘‘Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ;
「在未来世,你将获得那心愿;
Devamānusasampattiṃ, anubhotvā anappakaṃ.
享受不少的天人成就。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
百千劫之后,果德玛将出生于沃咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
他的法嗣,真正的法子,
Vaṅgīso nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
名叫旺义萨,将成为导师的弟子」。
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
听到这些后,他欢喜地终生供养胜者;
Paccayehi upaṭṭhāsiṃ, mettacitto tathāgataṃ.
我以诸资具供养慈心的如来。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
以那善作之业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tusitaṃ agamāsahaṃ.
舍弃人身后,我前往兜率天。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto vippakule ahaṃ;
现在于最后有中,我生于婆罗门族;
Paccājāto yadā āsiṃ, jātiyā sattavassiko.
当我再生时,生来即七岁。
‘‘Sabbavedavidū jāto, vādasatthavisārado;
生来通晓一切吠陀,精通论辩之术;
Vādissaro cittakathī, paravādappamaddano.
论辩之主,善说者,摧伏他论者。
‘‘Vaṅge jātoti vaṅgīso, vacane issaroti vā;
生于瓦嘎,故名瓦嘎沙;或因语言之主;
Vaṅgīso iti me nāmaṃ, abhavī lokasammataṃ.
「瓦吉萨」是我的名字,为世间所公认。
‘‘Yadāhaṃ viññutaṃ patto, ṭhito paṭhamayobbane;
「当我获得智慧时,住于初青年期;
Tadā rājagahe ramme, sāriputtamahaddasaṃ .
那时在可爱的王舍城,我见到了沙利子大德。
Pañcavīsatimaṃ bhāṇavāraṃ. · 第二十五诵品
‘‘Piṇḍāya vicarantaṃ taṃ, pattapāṇiṃ susaṃvutaṃ;
「我见他为了托钵而行,手持钵,善护持,
Alolakkhiṃ mitabhāṇiṃ, yugamattaṃ nidakkhitaṃ .
不左顾右盼,言语适度,只看一轭之地。
‘‘Taṃ disvā vimhito hutvā, avocaṃ mamanucchavaṃ ;
「见到他后,我感到惊讶,说出了我的师承;
Kaṇikāraṃva nicitaṃ , cittaṃ gāthāpadaṃ ahaṃ.
我诵出如同堆积的咖尼咖拉花般美妙的偈颂。
‘‘Ācikkhi so me satthāraṃ, sambuddhaṃ lokanāyakaṃ;
「他向我宣说了导师,正等正觉者、世间的引导者;
Tadā so paṇḍito vīro, uttariṃ samavoca me.
那时,那位智者、勇者,对我说了更上之法。
‘‘Virāgasaṃhitaṃ vākyaṃ, katvā duddasamuttamaṃ;
「说了含有离欲的言语,做了难见的最上之事;
Vicittapaṭibhānehi, tosito tena tādinā.
以种种辩才,被那位如如者所满足。
‘‘Nipacca sirasā pāde, ‘pabbājehī’ti maṃ bravi;
「以头礼足后,『请让我出家』,他对我说;
Tato maṃ sa mahāpañño, buddhaseṭṭhamupānayi.
然后,那位大慧者,带我去见佛陀最胜者。
‘‘Nipacca sirasā pāde, nisīdiṃ satthu santike;
「以头礼足后,我坐在导师近旁;
Mamāha vadataṃ seṭṭho, kacci vaṅgīsa jānāsi .
说者中最胜者对我说:『瓦吉沙,你知道吗?』
‘‘Kiñci sippanti tassāhaṃ, ‘jānāmī’ti ca abraviṃ;
「『什么技艺?』我对他说:『我知道』,我如此说;
Matasīsaṃ vanacchuddhaṃ, api bārasavassikaṃ;
死去的头颅,在森林中腐烂,即使是十二年的;
Tava vijjāvisesena, sace sakkosi vācaya .
以你的明咒特殊之力,如果你能够,请使之说话。
‘‘Āmoti me paṭiññāte, tīṇi sīsāni dassayi;
「当我答应『好』时,他显示了三个头颅;
Nirayanaradevesu, upapanne avācayiṃ.
在地狱、人间、天界中投生者,我都未能使之说话。
‘‘Tadā khīṇāsavasseva , sīsaṃ dassesi nāyako;
「那时,那位漏尽者导师显示了头颅;
Tatohaṃ vihatārabbho, pabbajjaṃ samayācisaṃ.
从那时起,我被击败了努力,请求出家。
‘‘Pabbajitvāna sugataṃ, santhavāmi tahiṃ tahiṃ;
「出家于善逝之后,我在各处亲近;
Tato maṃ kabbavittosi , ujjhāyantiha bhikkhavo.
因此,诸比库在此对我不满,你应当知道。」
‘‘Tato vīmaṃsanatthaṃ me, āha buddho vināyako;
「其后为了考察我,佛陀、导师对我说;
Takkikā panimā gāthā, ṭhānaso paṭibhanti taṃ.
「这些偈颂是思考的,它们以理由应答你。
‘‘Na kabbavittohaṃ vīra, ṭhānaso paṭibhanti maṃ;
「『我不是应作的,勇士,它们以理由应答我;
Tena hi dāni vaṅgīsa, ṭhānaso santhavāhi maṃ.
「那么现在,瓦吉沙,你以理由赞颂我。』
‘‘Tadāhaṃ santhaviṃ vīraṃ, gāthāhi isisattamaṃ;
「那时我以偈颂赞颂勇士、仙人中最胜者;
Ṭhānaso me tadā tuṭṭho, jino agge ṭhapesi maṃ.
「那时以理由满意我,胜者将我安立于首位。
‘‘Paṭibhānena cittena, aññesamatimaññahaṃ;
「以辩才、以心,我轻视其他人;
Pesale tena saṃviggo, arahattamapāpuṇiṃ.
「因此被善者所震动,我证得了阿拉汉果。」
‘‘‘Paṭibhānavataṃ aggo, añño koci na vijjati;
「在辩才者中为第一,没有其他任何人能比;诸比库应如此忆持,如这位比库旺义萨。」
Yathāyaṃ bhikkhu vaṅgīso, evaṃ dhāretha bhikkhavo’.
「诸比库应如此忆持,如这位比库旺义萨。」
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
「十万次所作之业,在此处向我显示果报;我如箭之速善解脱,烧尽了我的诸烦恼。」
Sumutto saravegova kilese jhāpayiṃ mama.
「我如箭之速善解脱,烧尽了我的诸烦恼。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实我得到了善来……(中略)……已作佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vaṅgīso thero imā gāthāyo · 如是据说,具寿旺基萨长老说此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Vaṅgīsattherassāpadānaṃ catutthaṃ. · 旺基萨长老譬喻第四
5. Nandakattheraapadānaṃ5. 难德咖长老譬喻
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度穆答喇的胜者,于一切法中具眼者;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫,彼导师出现于世。
‘‘Hitāya sabbasattānaṃ, sukhāya vadataṃ varo;
「为一切众生的利益,为乐说者中之最胜者;
Atthāya purisājañño, paṭipanno sadevake.
为利益人中之良驹,已行于天人世间。
‘‘Yasaggapatto sirimā, kittivaṇṇabhato jino;
「达到名声顶点、具吉祥的胜者,具功德与色相;
Pūjito sabbalokassa, disā sabbāsu vissuto.
受一切世间礼敬,于一切方向闻名。
‘‘Uttiṇṇavicikiccho so, vītivattakathaṃkatho;
「彼已超越疑惑,已度越犹豫;
Paripuṇṇamanasaṅkappo, patto sambodhimuttamaṃ.
圆满意向,证得无上正觉。」
‘‘Anuppannassa maggassa, uppādetā naruttamo;
「未生起之道的生起者,人中至上者;
Anakkhātañca akkhāsi, asañjātañca sañjanī.
未说之法的说者,未生之法的生者。
‘‘Maggaññū maggavidū ca, maggakkhāyī narāsabho;
「知道者、道智者,人中牛王是道的说者;
Maggassa kusalo satthā, sārathīnaṃ varuttamo .
道的善巧者、导师,御者中的最上者。
‘‘Tadā mahākāruṇiko, dhammaṃ desesi nāyako;
「那时大悲者、导师说法;
Nimugge kāmapaṅkamhi , samuddharati pāṇine.
救度沉没于欲泥中的众生。
‘‘Bhikkhunīnaṃ ovadane, sāvakaṃ seṭṭhasammataṃ;
「在教诫比库尼方面,被认为是弟子中最上者;
Vaṇṇayaṃ etadaggamhi, paññapesi mahāmuni.
在称赞此第一时,大牟尼施设了。」
‘‘Taṃ sutvāhaṃ pamudito, nimantetvā tathāgataṃ;
「听闻此事后,我欢喜,邀请如来;
Bhojayitvā sasaṅghaṃ taṃ, patthayiṃ ṭhānamuttamaṃ.
供养彼与僧团后,我祈愿最上之位。
‘‘Tadā pamudito nātho, maṃ avoca mahāisi;
「当时欢喜的怙主,大仙对我说;
‘Sukhī bhavassu dīghāvu , lacchase taṃ manorathaṃ.
『愿你长寿而幸福,你将获得心愿。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「『十万劫之后,生于欧咖咖族,
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,名为导师将出现于世。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「『彼法之继承者,真子由法所造,
Nandako nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
以难陀咖为名,将成为导师之声闻弟子』。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿之力;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto seṭṭhikule ahaṃ;
「现在于最后有,我生于长者家;
Sāvatthiyaṃ pure vare, iddhe phīte mahaddhane.
在沙瓦提殊胜城中,富裕、繁荣、大财富。
‘‘Purappavese sugataṃ, disvā vimhitamānaso;
「在城门处见到善逝,心生惊喜;
Jetārāmapaṭiggāhe, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
在揭德林接受后,我出家为无家者。
‘‘Nacireneva kālena, arahattamapāpuṇiṃ;
「不久之后,我证得阿拉汉果;
Tatohaṃ tiṇṇasaṃsāro, sāsito sabbadassinā.
从此我已渡轮回,受一切见者之教导。」
‘‘Bhikkhunīnaṃ dhammakathaṃ, paṭipucchākariṃ ahaṃ;
「我为诸比库尼说法,作答问者;
Sāsitā tā mayā sabbā, abhaviṃsu anāsavā.
她们全部被我教导,成为诸漏尽者。
‘‘Satāni pañcanūnāni, tadā tuṭṭho mahāhito;
「当时有五百减一之数,大利益者感到满足;
Bhikkhunīnaṃ ovadataṃ, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ.
教诫诸比库尼者,他安立我于第一位。
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
「十万所作之业,在此处向我显示果报;
Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ mama.
如善解脱之箭速,我烧尽了我的诸烦恼。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,对我来说是善来……对佛陀的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「无碍解有四种……乃至……已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā nandako thero imā gāthāyo · 如是据说,具寿难德咖长老说此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Nandakattherassāpadānaṃ pañcamaṃ. · 难德咖长老譬喻第五
6. Kāḷudāyittheraapadānaṃ6. 咖喇伍答夷长老譬喻
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度穆答喇的胜者,于一切法中具眼者;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫,彼导师出现于劫中。
‘‘Nāyakānaṃ varo satthā, guṇāguṇavidū jino;
「诸导师中的最胜导师,胜者知功德与非功德;
Kataññū katavedī ca, titthe yojeti pāṇine .
知恩者、知所作者,令众生安立于渡处。
‘‘Sabbaññutena ñāṇena, tulayitvā dayāsayo;
「具悲悯意者,以一切知智衡量后,
Deseti pavaraṃ dhammaṃ, anantaguṇasañcayo.
说最上之法,积集无量功德。」
‘‘Sa kadāci mahāvīro, anantajinasaṃsari ;
「彼大雄,无量胜者之行者,某时,
Deseti madhuraṃ dhammaṃ, catusaccūpasañhitaṃ.
宣说甘美之法,与四谛相应。
‘‘Sutvāna taṃ dhammavaraṃ, ādimajjhantasobhaṇaṃ;
听闻彼殊胜之法,初中后善妙,
Pāṇasatasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu.
十万有情,得法现观。
‘‘Ninnāditā tadā bhūmi, gajjiṃsu ca payodharā;
尔时大地震动,云层轰鸣,
Sādhukāraṃ pavattiṃsu, devabrahmanarāsurā.
天、梵天、人、阿修罗,发出善哉之声。
‘‘‘Aho kāruṇiko satthā, aho saddhammadesanā;
『啊!悲悯的导师,啊!正法的宣说,
Aho bhavasamuddamhi, nimugge uddharī jino’.
啊!在有海中沉溺者,胜者救度之』。」
‘‘Evaṃ pavedajātesu, sanarāmarabrahmasu;
「如此宣说之时,于有天、人、魔、梵天之中;
Kulappasādakānaggaṃ, sāvakaṃ vaṇṇayī jino.
胜利者赞叹令家族净信者中最上首的弟子。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātomaccakule ahuṃ;
「那时我生于汉沙瓦帝,生于人族家中;
Pāsādiko dassaniyo, pahūtadhanadhaññavā.
相貌端严可喜,拥有丰富的财富与谷物。
‘‘Haṃsārāmamupeccāhaṃ , vanditvā taṃ tathāgataṃ;
「我前往汉沙园,礼敬那位如来;
Suṇitvā madhuraṃ dhammaṃ, kāraṃ katvā ca tādino.
听闻甘美的法,并对那位如是者作供养。
‘‘Nipacca pādamūlehaṃ, imaṃ vacanamabraviṃ;
「我顶礼足下,说了这句话:
‘Kulappasādakānaggo, yo tayā santhuto mune.
『令家族净信者中最上首者,牟尼,你所赞叹的那位。
‘‘‘Tādiso homahaṃ vīra , buddhaseṭṭhassa sāsane’;
「愿我成为如此之人,在最胜佛的教法中」;
Tadā mahākāruṇiko, siñcanto vā matena maṃ.
那时,大悲者,以蜜水洒我,
‘‘Āha maṃ ‘putta uttiṭṭha, lacchase taṃ manorathaṃ;
对我说:「孩子,起来吧,你将获得你的愿望;
Kathaṃ nāma jine kāraṃ, katvāna viphalo siyā.
对胜者作了供养之后,怎么会无果呢?
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
从现在起十万劫后,生于欧咖咖族,
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
他的法的继承者,亲生的、由法所造的,
Udāyi nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
名为伍达夷,将成为导师的弟子」。
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
「听闻此后心欢喜,终其一生侍胜者;
Mettacitto paricariṃ, paccayehi vināyakaṃ.
以慈心须跋导师,供养诸资具。
‘‘Tena kammavipākena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以此业果报,及意愿志向;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我往三十三天。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, ramme kapilavatthave;
「于最后有中,在美丽的咖毕拉瓦图;
Jāto mahāmaccakule, suddhodanamahīpate .
生于大臣家族,净饭大王治下。
‘‘Tadā ajāyi siddhattho, ramme lumbinikānane;
「彼时悉达多诞生,在美丽的伦比尼园林;
Hitāya sabbalokassa, sukhāya ca narāsabho.
人中之牛为一切世间的利益与安乐而生。」
‘‘Tadaheva ahaṃ jāto, saha teneva vaḍḍhito;
「我生于同一日,与他一起成长;
Piyo sahāyo dayito, viyatto nītikovido.
亲爱的朋友、可爱者、贤明者、精通方便。
‘‘Ekūnatiṃso vayasā, nikkhamitvā agārato ;
「二十九岁时,从家出离;
Chabbassaṃ vītināmetvā, āsi buddho vināyako.
度过六年后,导师成为佛陀。
‘‘Jetvā sasenakaṃ māraṃ, khepayitvāna āsave;
「战胜有军的魔,驱除诸漏;
Bhavaṇṇavaṃ taritvāna, buddho āsi sadevake.
渡过有的洪流后,成为包括天界的佛陀。
‘‘Isivhayaṃ gamitvāna , vinetvā pañcavaggiye;
「前往仙人住处,调御五比库众;
Tato vinesi bhagavā, gantvā gantvā tahiṃ tahiṃ.
其后世尊前往各处,到处调御。」
‘‘Veneyye vinayanto so, saṅgaṇhanto sadevakaṃ;
「他调伏应被调伏者,摄受包括天人在内的众生;
Upecca magadhe giriṃ , viharittha tadā jino.
胜利者前往并住在马嘎达的山中。
‘‘Tadā suddhodanenāhaṃ, bhūmipālena pesito;
「那时我被国土守护者净饭王派遣;
Gantvā disvā dasabalaṃ, pabbajitvārahā ahuṃ.
前往见到十力者后,出家成为阿拉汉。
‘‘Tadā mahesiṃ yācitvā, pāpayiṃ kapilavhayaṃ;
「那时向大仙请求后,我带他回到咖毕拉瓦图;
Tato purāhaṃ gantvāna, pasādesiṃ mahākulaṃ.
然后我先前往,使大族欢喜。
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, maṃ mahāparisāya so ;
「胜利者对那功德感到满意,他在大众中;
Kulappasādakānaggaṃ, paññāpesi vināyako.
导师宣布我为使族人欢喜者中的第一。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我的到来是善来……(中略)……已作世尊的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kāḷudāyithero imā gāthāyo · 如是据说,具寿咖喇伍答夷长老说此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Kāḷudāyittherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ. · 咖喇伍答夷长老譬喻第六
7. Abhayattheraapadānaṃ7. 阿巴亚长老譬喻
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;
「名为巴度目答拉的胜者,于一切法中具眼;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
从此十万劫,彼导师出现于劫中。
‘‘Saraṇagamane kiñci, nivesesi tathāgato;
「如来安立某些于归依,
Kiñci sīle nivesesi, dasakammapathuttame.
安立某些于戒,于最上的十业道。」
‘‘Deti kassaci so vīro, sāmaññaphalamuttamaṃ;
「那位英雄给予某人最上的沙门果;
Samāpattī tathā aṭṭha, tisso vijjā pavacchati.
同样地,八等至、三明也被宣说。
‘‘Chaḷabhiññāsu yojesi, kiñci sattaṃ naruttamo;
「人中至上者使某些有情修习六神通;
Deti kassaci nātho so, catasso paṭisambhidā.
那位保护者给予某人四无碍解。
‘‘Bodhaneyyaṃ pajaṃ disvā, asaṅkheyyampi yojanaṃ ;
「见到应被觉悟的众生,即使无数由旬之远,
Khaṇena upagantvāna, vineti narasārathi.
刹那间前往,人御者调伏(他们)。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, ahosiṃ brāhmaṇatrajo;
「那时我在汉沙瓦帝,是婆罗门之子;
Pāragū sabbavedānaṃ, veyyākaraṇasammato.
通达一切吠陀,被认可为文法师。
‘‘Niruttiyā ca kusalo, nighaṇḍumhi visārado;
「精通语言学,通晓词汇集;
Padako keṭubhavidū, chandovicitikovido.
善知诗韵律,精于韵律学。
‘‘Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ, haṃsārāmamupeccahaṃ;
「我经行游行,前往鹅园时;
Addasaṃ varadaṃ seṭṭhaṃ, mahājanapurakkhataṃ.
见到最胜施者,为大众所尊敬。
‘‘Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, paccanīkamatī ahaṃ;
「他正在说无垢法,我前往彼处;
Upetvā tassa kalyāṇaṃ, sutvāna vimalaṃ ahaṃ .
亲近他的善说,听闻后我清净。
‘‘Byāhataṃ punaruttaṃ vā, apatthaṃ vā niratthakaṃ;
「矛盾或重复,无意义或无价值;
Nāddasaṃ tassa munino, tato pabbajito ahaṃ.
我未见彼牟尼有此,因此我出家。」
‘‘Nacireneva kālena, sabbasattavisārado;
「不久之后,对一切有情无畏;
Nipuṇo buddhavacane, ahosiṃ guṇisammato.
精通佛陀之语,我成为被认可的有德者。
‘‘Tadā catasso gāthāyo, ganthayitvā subyañjanā;
「那时,编成四偈,具足善巧文句;
Santhavitvā tilokaggaṃ, desayissaṃ dine dine.
赞叹三界之最上者,我日日宣说。
‘‘Virattosi mahāvīro, saṃsāre sabhaye vasaṃ;
「大雄已离染,于可怖的轮回中居住;
Karuṇāya na nibbāyi, tato kāruṇiko muni.
因悲悯而未般涅槃,因此牟尼是具悲者。
‘‘Puthujjano vayo santo, na kilesavaso ahu;
「凡夫虽已老去,却不为烦恼所控制;
Sampajāno satiyutto, tasmā eso acintiyo.
具正知、具念相应,因此此人不可思议。」
‘‘Dubbalāni kilesāni, yassāsayagatāni me;
「诸烦恼已微弱,它们已进入我的所依;
Ñāṇaggiparidaḍḍhāni, na khīyiṃsu tamabbhutaṃ.
被智火所焚烧,它们未能胜过那位稀有者。
‘‘Yo sabbalokassa garu, loko yassa tathā garu;
「他为一切世间所尊重,世间对他也如是尊重;
Tathāpi lokācariyo, loko tassānuvattako.
如是,世间的导师,世间是他的追随者。
‘‘Evamādīhi sambuddhaṃ, kittayaṃ dhammadesanaṃ;
「以如此等方式赞叹正自觉者,说法;
Yāvajīvaṃ karitvāna, gato saggaṃ tato cuto.
尽形寿作了之后,去了天界,从那里死去。
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ buddhamabhikittayiṃ;
「在十万劫中,我赞叹佛陀;
Duggatiṃ nābhijānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是赞叹的果报。」
‘‘Devaloke mahārajjaṃ, pādesiṃ kañcanagghiyaṃ ;
「在天界,我获得大王权,拥有金色的宫殿;
Cakkavattī mahārajjaṃ, bahusonubhaviṃ ahaṃ.
作为转轮王,我拥有大王权,我享有众多的荣耀。
‘‘Duve bhave pajāyāmi, devatte atha mānuse;
「我生于两种有,天界与人界;
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
我不知道其他的趣,这是称赞的果报。
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe;
「我生于两种族,刹帝利与婆罗门;
Nīce kule na jāyāmi, kittanāya idaṃ phalaṃ.
我不生于低贱的族,这是称赞的果报。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, giribbajapuruttame;
「现在在最后有,在最胜的王舍城,
Raññohaṃ bimbisārassa, putto nāmena cābhayo.
我是宾比萨拉王之子,名为阿巴亚。」
‘‘Pāpamittavasaṃ gantvā, nigaṇṭhena vimohito;
「去到恶友的控制下,被尼干陀所迷惑;
Pesito nāṭaputtena, buddhaseṭṭhamupeccahaṃ.
被那他子所派遣,我前往最胜佛陀处。
‘‘Pucchitvā nipuṇaṃ pañhaṃ, sutvā byākaraṇuttamaṃ;
「问了微妙的问题,听了最上的解答;
Pabbajitvāna naciraṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
出家后不久,我证得了阿拉汉果。
‘‘Kittayitvā jinavaraṃ, kittito homi sabbadā;
「赞叹了胜利者中的最胜者,我常被赞叹;
Sugandhadehavadano, āsiṃ sukhasamappito.
身体散发妙香,我充满了快乐。
‘‘Tikkhahāsalahupañño, mahāpañño tathevahaṃ;
「我具有敏锐的笑声和轻快的智慧,也是大智慧者;
Vicittapaṭibhāno ca, tassa kammassa vāhasā.
具有种种辩才,这是那业的果报。
‘‘Abhitthavitvā padumuttarāhaṃ, pasannacitto asamaṃ sayambhuṃ;
「我礼敬最上莲花,以净信心礼敬无等的自觉者;
Na gacchi kappāni apāyabhūmiṃ, sataṃ sahassāni balena tassa.
以彼之力,我十万劫不去恶趣地。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的善来确实……(中略)……世尊的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……世尊的教诫已完成。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā abhayo thero imā gāthāyo · 如是据说,具寿阿巴亚长老说此等偈
Abhāsitthāti.
礼敬已说。
Abhayattherassāpadānaṃ sattamaṃ. · 阿巴亚长老譬喻第七
8. Lomasakaṅgiyattheraapadānaṃ8. 罗玛萨康义长老譬喻
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,梵族大名声;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
以咖沙巴为姓,出生为说者中之最胜。」
‘‘Tadāhaṃ candano ceva, pabbajitvāna sāsane;
「那时我即旃檀,于教中出家;
Āpāṇakoṭikaṃ dhammaṃ, pūrayitvāna sāsane.
于教中圆满了阿巴那勾帝咖法。
‘‘Tato cutā santusitaṃ, upapannā ubho mayaṃ;
「从那里死后,我们两人生于兜率天;
Tattha dibbehi naccehi, gītehi vāditehi ca.
在那里以天界的舞蹈、歌唱与音乐,
‘‘Rūpādidasahaṅgehi, abhibhotvāna sesake;
「以色等十支,胜过其余者;
Yāvatāyuṃ vasitvāna, anubhotvā mahāsukhaṃ.
尽其寿命而住,享受大乐。
‘‘Tato cavitvā tidasaṃ, candano upapajjatha;
「从那里死后,旃檀生于三十三天;
Ahaṃ kapilavatthusmiṃ, ajāyiṃ sākiyatrajo.
我于咖毕拉瓦图,生为释迦族。」
‘‘Yadā udāyittherena, ajjhiṭṭho lokanāyako;
「当优陀夷长老请求世间导师时;」
Anukampiya sakyānaṃ, upesi kapilavhayaṃ.
「出于对萨咖族的悲悯,他前往名为咖毕喇的地方。」
‘‘Tadātimānino sakyā, na buddhassa guṇaññuno;
「当时那些傲慢的萨咖族人,不知佛陀的功德;」
Paṇamanti na sambuddhaṃ, jātithaddhā anādarā.
「因出生而傲慢、不恭敬,他们不礼敬正等正觉者。」
‘‘Tesaṃ saṅkappamaññāya, ākāse caṅkamī jino;
「胜者知道他们的想法,在空中行走;」
Pajjunno viya vassittha, pajjalittha yathā sikhī.
「如雨云般降雨,如火焰般燃烧。」
‘‘Dassetvā rūpamatulaṃ, puna antaradhāyatha;
「显示了无比的色身后,又隐没;」
Ekopi hutvā bahudhā, ahosi punarekako.
「从一个变成多个,又从多个变回一个。」
‘‘Andhakāraṃ pakāsañca, dassayitvā anekadhā;
「牟尼以种种方式,显示黑暗与光明;
Pāṭiheraṃ karitvāna, vinayī ñātake muni.
行神变之后,调伏了诸亲族。
‘‘Cātuddīpo mahāmegho, tāvadeva pavassatha;
「四方大云,即刻降雨;
Tadā hi jātakaṃ buddho, vessantaramadesayi.
那时佛陀教导了,韦散答拉本生。
‘‘Tadā te khattiyā sabbe, nihantvā jātijaṃ madaṃ;
「那时所有刹帝利,舍弃生来的骄慢;
Upesuṃ saraṇaṃ buddhaṃ, āha suddhodano tadā.
归依佛陀,净饭王那时说:
‘‘‘Idaṃ tatiyaṃ tava bhūripañña, pādāni vandāmi samantacakkhu;
「『具广慧者、遍眼者啊,这是你的第三次,我礼敬足;
Yadābhijāto pathavī pakampayī, yadā ca taṃ najjahi jambuchāyā’.
当你出生时大地震动,以及当你不离阎浮树荫时。』
‘‘Tadā buddhānubhāvaṃ taṃ, disvā vimhitamānaso;
「那时见到佛陀的威力,心生惊奇;
Pabbajitvāna tattheva, nivasiṃ mātupūjako.
就在那里出家,我住为母亲的礼敬者。
‘‘Candano devaputto maṃ, upagantvānupucchatha;
「旃檀那天子来到我处,询问;
Bhaddekarattassa tadā, saṅkhepavitthāraṃ nayaṃ.
那时一夜贤者的总说与详说之法。
‘‘Coditohaṃ tadā tena, upecca naranāyakaṃ;
「那时被他催促,我前往人中导师处;
Bhaddekarattaṃ sutvāna, saṃviggo vanamāmako.
听闻一夜贤者后,我这住林者生起悚惧。
‘‘Tadā mātaramapucchiṃ, vane vacchāmi ekako;
「那时我问母亲,我将独自前往林中;
Sukhumāloti me mātā, vārayī taṃ tadā vacaṃ.
我的母亲苏库玛喇,那时以那些话阻止我。
‘‘Kāsaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ ;
「咖沙草、古沙草、波塔吉喇草、乌西拉草、蔓草和芦苇,
Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhayaṃ.
我将以胸膛推开它们,增长远离。
‘‘Tadā vanaṃ paviṭṭhohaṃ, saritvā jinasāsanaṃ;
「那时我进入森林,忆念胜者的教诫,
Bhaddekarattaovādaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
贤善一夜的教诫,我证得了阿拉汉果。
‘‘‘Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
「『不应追逐过去,不应期待未来;
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
过去的已舍弃,未来的未到达。
‘‘‘Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
「『现在的法,于此处彼处观照,
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
不动摇、不震动,智者应增长它。』
‘‘‘Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
「今日即应勤奋,谁知明日有死亡?
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
确实我们与彼大军死神,无有和解。
‘‘‘Evaṃvihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
如此住、热诚者,日夜不懈怠,
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate muni’.
寂静牟尼说:彼确实为善一夜者。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
我的到来确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā lomasakaṅgiyo thero imā gāthāyo · 如是据说,具寿罗玛萨康义长老说此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Lomasakaṅgiyattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ. · 罗玛萨康义长老譬喻第八
9. Vanavacchattheraapadānaṃ9. 瓦那瓦差长老譬喻
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,婆罗门族大名声;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
名为咖沙巴的姓氏,出现了说法者中的最胜者。
‘‘Tadāhaṃ pabbajitvāna, tassa buddhassa sāsane;
「那时我出家,在那位佛陀的教法中;
Yāvajīvaṃ caritvāna, brahmacāraṃ tato cuto.
尽形寿行持梵行后,从那里死去。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作的业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我去到三十三天。
‘‘Tato cuto araññamhi, kapoto āsahaṃ tahiṃ;
「从那里死后在林中,我在那里成为鸽子;
Vasate guṇasampanno, bhikkhu jhānarato sadā.
住着具足德行,常乐禅那的比库。
‘‘Mettacitto kāruṇiko, sadā pamuditānano;
「具慈心、具悲心,常喜悦之面容;
Upekkhako mahāvīro, appamaññāsu kovido.
具舍心之大雄,善巧于诸无量。
‘‘Vinīvaraṇasaṅkappe, sabbasattahitāsaye;
「已离诸盖之思惟,意向一切有情之利益;
Visaṭṭho nacirenāsiṃ, tasmiṃ sugatasāvake.
不久我即亲近,彼胜者之声闻。
‘‘Upecca pādamūlamhi, nisinnassa tadāssame;
「来到足下,坐于彼之住所;
Kadāci sāmisaṃ deti, dhammaṃ desesi cekadā.
有时给予有味之食,有时说法。
‘‘Tadā vipulapemena, upāsitvā jinatrajaṃ;
「尔时以广大之爱,须跋胜者之子;
Tato cuto gato saggaṃ, pavāso sagharaṃ yathā.
从彼处死后往生天界,如雨云往有屋之处。
‘‘Saggā cuto manussesu, nibbatto puññakammunā;
「从天界死没于人间,因福业而生;
Agāraṃ chaḍḍayitvāna, pabbajiṃ bahuso ahaṃ.
舍弃家宅之后,我多次出家。
‘‘Samaṇo tāpaso vippo, paribbajo tathevahaṃ;
「我曾是沙门、苦行者、婆罗门、游方者;
Hutvā vasiṃ araññamhi, anekasataso ahaṃ.
住在林野,我曾数百次。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, ramme kapilavatthave;
「现在于最后有,在可爱的咖毕拉瓦图;
Vacchagotto dijo tassa, jāyāya ahamokkamiṃ.
我从瓦恰果答婆罗门的妻子出生。
‘‘Mātu me dohaḷo āsi, tirokucchigatassa me;
「当我在母胎中时,我母亲有渴望;
Jāyamānasamīpamhi, vanavāsāya nicchayo.
在我即将出生时,决意住于林野。」
‘‘Tato me ajanī mātā, ramaṇīye vanantare;
「然后我的母亲在悦意的林间生下了我;
Gabbhato nikkhamantaṃ maṃ, kāsāyena paṭiggahuṃ.
当我从胎中出来时,她用袈裟接住了我。
‘‘Tato kumāro siddhattho, jāto sakyakuladdhajo;
「然后悉达多王子,释迦族的幢旗出生了;
Tassa mitto piyo āsiṃ, saṃvisaṭṭho sumāniyo.
我是他亲爱的朋友,与他亲密交往,受到尊重。
‘‘Sattasārebhinikkhante, ohāya vipulaṃ yasaṃ;
「当他出离七宝时,舍弃广大的名声;
Ahampi pabbajitvāna, himavantamupāgamiṃ.
我也出家之后,前往雪山。
‘‘Vanālayaṃ bhāvanīyaṃ, kassapaṃ dhutavādikaṃ;
「住在林中修习的咖萨巴,宣说头陀行;
Disvā sutvā jinuppādaṃ, upesiṃ narasārathiṃ.
见到、听到胜利者的出现后,我前往人调御者处。
‘‘So me dhammamadesesi, sabbatthaṃ sampakāsayaṃ;
「他为我说法,一切处皆明了;
Tatohaṃ pabbajitvāna, vanameva punāgamaṃ .
从那之后我出家,再次前往森林。
‘‘Tatthāppamatto viharaṃ, chaḷabhiññā aphassayiṃ ;
「在那里我不放逸而住,证得了六神通;
Aho suladdhalābhomhi, sumittenānukampito.
啊!我善得利益,被善友所悲悯。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我无漏而住。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实我的到来是善来……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫」。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vanavaccho thero imā gāthāyo · 如是据说,具寿瓦那瓦差长老说此等偈
Abhāsitthāti.
阿巴西他(长老)之(偈)已说竟。
Vanavacchattherassāpadānaṃ navamaṃ. · 瓦那瓦差长老譬喻第九
10. Cūḷasugandhattheraapadānaṃ10. 朱腊苏甘德长老譬喻
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,婆罗门族,大名声者;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
名为咖沙巴姓氏者,出现为说法者中之最胜。
‘‘Anubyañjanasampanno, bāttiṃsavaralakkhaṇo;
「具足随形好,三十二相之最胜特征;
Byāmappabhāparivuto, raṃsijālasamotthaṭo.
被一寻光辉围绕,光网遍布。
‘‘Assāsetā yathā cando, sūriyova pabhaṅkaro;
「如月亮般令人清凉,如太阳般发光者;
Nibbāpetā yathā megho, sāgarova guṇākaro.
如云般令清凉,如大海般为功德之源。
‘‘Dharaṇīriva sīlena, himavāva samādhinā;
「以戒如大地,以定如雪山;
Ākāso viya paññāya, asaṅgo anilo yathā.
以慧如虚空,如风般无执着。」
‘‘Tadāhaṃ bārāṇasiyaṃ, upapanno mahākule;
「那时我生于巴拉纳西,出生在大族中;
Pahūtadhanadhaññasmiṃ, nānāratanasañcaye.
财富谷物丰盛,积聚种种珍宝。
‘‘Mahatā parivārena, nisinnaṃ lokanāyakaṃ;
「世间导师被大众围绕而坐;
Upecca dhammamassosiṃ, amataṃva manoharaṃ.
我前往听闻法,如甘露般令人心喜。
‘‘Dvattiṃsalakkhaṇadharo, sanakkhattova candimā;
「具足三十二相,如有星宿的月亮;
Anubyañjanasampanno, sālarājāva phullito.
圆满随形好,如盛开的娑罗王树。
‘‘Raṃsijālaparikkhitto, dittova kanakācalo;
「被光网围绕,如所见的金山;
Byāmappabhāparivuto, sataraṃsī divākaro.
被一寻光明环绕,如百光的日轮。」
‘‘Soṇṇānano jinavaro, samaṇīva siluccayo;
「胜利者具金色相,如沙门中戒蕴之聚;
Karuṇāpuṇṇahadayo, guṇena viya sāgaro.
悲心充满之心者,如大海以功德。
‘‘Lokavissutakitti ca, sinerūva naguttamo;
「世间遍知之名声,如须弥山为山中之最;
Yasasā vitthato vīro, ākāsasadiso muni.
以名誉广大之英雄,牟尼如虚空。
‘‘Asaṅgacitto sabbattha, anilo viya nāyako;
「于一切处无执着心,导师如风;
Patiṭṭhā sabbabhūtānaṃ, mahīva munisattamo.
一切众生之依处,如大地之牟尼最上者。
‘‘Anupalitto lokena, toyena padumaṃ yathā;
「不为世间所染污,如莲花以水;
Kuvādagacchadahano, aggikhandhova sobhasi .
烧尽邪见丛林者,如火聚般辉耀。」
‘‘Agadho viya sabbattha, kilesavisanāsako;
「如无深处于一切处,诸烦恼毒之破坏者;
Gandhamādanaselova, guṇagandhavibhūsito.
如香醉山,以功德香庄严。
‘‘Guṇānaṃ ākaro vīro, ratanānaṃva sāgaro;
「英雄为诸功德之源,如大海为诸宝;
Sindhūva vanarājīnaṃ, kilesamalahārako.
如河流于诸森林王,诸烦恼垢之去除者。
‘‘Vijayīva mahāyodho, mārasenāvamaddano;
「如胜利者大战士,魔军之摧破者;
Cakkavattīva so rājā, bojjhaṅgaratanissaro.
如彼转轮王,觉支宝之主。
‘‘Mahābhisakkasaṅkāso, dosabyādhitikicchako;
「如大医师,嗔恚病之医治者;
Sallakatto yathā vejjo, diṭṭhigaṇḍaviphālako.
如拔箭之医生,邪见肿瘤之切开者。」
‘‘So tadā lokapajjoto, sanarāmarasakkato;
「他那时是世间之光,受天人、魔、梵天所尊敬;
Parisāsu narādicco, dhammaṃ desayate jino.
人中之日,胜利者在众会中说法。
‘‘Dānaṃ datvā mahābhogo, sīlena sugatūpago;
「布施后成大富者,以戒接近善逝;
Bhāvanāya ca nibbāti, iccevamanusāsatha.
以修习而般涅槃,他如此教诫。
‘‘Desanaṃ taṃ mahassādaṃ, ādimajjhantasobhaṇaṃ;
「那极美味的说法,初、中、后善妙;
Suṇanti parisā sabbā, amataṃva mahārasaṃ.
一切众会听闻,如甘露大美味。
‘‘Sutvā sumadhuraṃ dhammaṃ, pasanno jinasāsane;
「听闻极甜美的法后,对胜利者的教法信乐;
Sugataṃ saraṇaṃ gantvā, yāvajīvaṃ namassahaṃ.
前往善逝为归依处,我终生礼敬。」
‘‘Munino gandhakuṭiyā, opuñjesiṃ tadā mahiṃ;
「当时我在牟尼的香室,堆积了土地;
Catujjātena gandhena, māse aṭṭha dinesvahaṃ.
以四种香,我在八个月的日子里。
‘‘Paṇidhāya sugandhattaṃ, sarīravissagandhino ;
「发愿善香性,身体无恶臭;
Tadā jino viyākāsi, sugandhatanulābhitaṃ.
当时胜者预言了,获得善香身。
‘‘‘Yo yaṃ gandhakuṭibhūmiṃ, gandhenopuñjate sakiṃ;
「『凡以香堆积,香室之地一次;
Tena kammavipākena, upapanno tahiṃ tahiṃ.
以那业果报,生于彼彼处。
‘‘‘Sugandhadeho sabbattha, bhavissati ayaṃ naro;
「『此人一切处,将有善香身;
Guṇagandhayutto hutvā, nibbāyissatināsavo’.
具足德香已,无漏者将涅槃』。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以彼善业,以及意愿的祈愿,
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto vippakule ahaṃ;
「现在于最后有,我生于婆罗门族;
Gabbhaṃ me vasato mātā, dehenāsi sugandhitā.
当我住于母胎时,母亲的身体变得芳香。
‘‘Yadā ca mātukucchimhā, nikkhamāmi tadā purī ;
「当我从母胎出来时,城市
Sāvatthisabbagandhehi, vāsitā viya vāyatha.
如同被沙瓦提城的一切香气所熏染。
‘‘Pupphavassañca surabhi, dibbagandhaṃ manoramaṃ;
「芳香的花雨,天界的香气,悦意的,
Dhūpāni ca mahagghāni, upavāyiṃsu tāvade.
以及昂贵的香,立即吹来。」
‘‘Devā ca sabbagandhehi, dhūpapupphehi taṃ gharaṃ;
「诸天以一切香、熏香与花,
Vāsayiṃsu sugandhena, yasmiṃ jāto ahaṃ ghare.
以妙香熏那房屋,我在那屋中出生。
‘‘Yadā ca taruṇo bhaddo, paṭhame yobbane ṭhito;
「当我年轻、贤善,住于最初的青年期时,
Tadā selaṃ saparisaṃ, vinetvā narasārathi.
那时人御者调伏了些喇与其眷属。
‘‘Tehi sabbehi parivuto , sāvatthipuramāgato;
「被他们全部围绕,来到沙瓦提城,
Tadā buddhānubhāvaṃ taṃ, disvā pabbajito ahaṃ.
那时见到佛陀的威力,我出家了。
‘‘Sīlaṃ samādhipaññañca, vimuttiñca anuttaraṃ;
「戒、定与慧,以及无上的解脱,
Bhāvetvā caturo dhamme, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ.
修习这四法后,我达到了诸漏尽。
‘‘Yadā pabbajito cāhaṃ, yadā ca arahā ahuṃ;
「当我出家时,当我成为阿拉汉时;
Nibbāyissaṃ yadā cāhaṃ, gandhavasso tadā ahu.
当我将般涅槃时,那时是香雨季。
‘‘Sarīragandho ca sadātiseti me, mahārahaṃ candanacampakuppalaṃ;
「我的身香常常超越大阿拉汉的栴檀、瞻波咖、优钵罗;
Tatheva gandhe itare ca sabbaso, pasayha vāyāmi tato tahiṃ tahiṃ.
如是,我胜过其他一切香,从那里到这里那里吹送。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实我的到来是善来……(中略)……世尊的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……世尊的教诫已完成。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā cūḷasugandho thero imā gāthāyo abhāsitthāti;
如是,据说具寿小苏甘达长老说了这些偈颂。
Cūḷasugandhattherassāpadānaṃ dasamaṃ. · 朱腊苏甘德长老譬喻第十
Bhaddiyavaggo pañcapaññāsamo. · 跋地亚品五十五
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Bhaddiyo revato thero, mahālābhī ca sīvalī;
跋地亚、勒瓦答长老,大得利者西瓦利;
Vaṅgīso nandako ceva, kāḷudāyī tathābhayo.
旺义索、难答咖,咖卢达夷及阿跋亚。
Lomaso vanavaccho ca, sugandho ceva dasamo;
罗马索、瓦那瓦洽,苏甘度为第十位;
Tīṇi gāthāsatā tattha, soḷasā ca taduttari.
于此有三百偈颂,其上另有十六偈。
Atha vagguddānaṃ –
于是品摄颂──
Kaṇikāravhayo vaggo, phalado tiṇadāyako;
咖尼咖拉阿跋亚品,法喇多、提那达亚咖;
Kaccāno bhaddiyo vaggo, gāthāyo gaṇitā cimā.
咖恰那、跋地亚品,诸偈颂已计算完。
Navagāthāsatānīha , caturāsītiyeva ca;
此处九百偈颂,以及八十四偈;
Sapaññāsaṃ pañcasataṃ, apadānā pakāsitā.
五百五十偈,譬喻已宣说。
Saha udānagāthāhi, chasahassāni hontimā;
连同自说偈颂,这些有六千偈;
Dvesatāni ca gāthānaṃ, aṭṭhārasa taduttari.
二百偈颂,其上加十八偈。