三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏小部譬喻经(下)54. 咖吒亚那品

54. Kaccāyanavaggo54. 咖吒亚那品

712 段 · CSCD 巴利原典
54. Kaccāyanavaggo54. 咖吒亚那品
1. Mahākaccāyanattheraapadānaṃ1. 玛哈咖吒亚那长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, anejo ajitaṃ jayo;
「名为巴度穆答喇的胜者,无恼者、不败的胜利者;
Satasahasse kappānaṃ, ito uppajji nāyako.
在十万劫之前,从此处生起的导师。
‘‘Vīro kamalapattakkho, sasaṅkavimalānano;
「英雄,莲花瓣眼者,有月般清净的面容;
Kanakācalasaṅkāso , ravidittisamappabho.
如金山般的外观,具有如日光般的光辉。
‘‘Sattanettamanohārī, varalakkhaṇabhūsito;
「须跋网令人心喜,以殊胜相好庄严;
Sabbavākyapathātīto, manujāmarasakkato.
超越一切言说之道,为人天所尊敬。
‘‘Sambuddho bodhayaṃ satte, vāgīso madhurassaro;
「正等正觉者觉悟诸有情,善语者、甘美之声;
Karuṇānibandhasantāno, parisāsu visārado.
悲悯相续之流,于众中善巧。」
‘‘Deseti madhuraṃ dhammaṃ, catusaccūpasaṃhitaṃ;
「他宣说甜美之法,与四谛相应;
Nimugge mohapaṅkamhi, samuddharati pāṇine.
沉没于痴泥中者,他救拔诸有情。
‘‘Tadā ekacaro hutvā, tāpaso himavālayo;
「当时独自一人,苦行者住于雪山;
Nabhasā mānusaṃ lokaṃ, gacchanto jinamaddasaṃ.
经由空中往人间世界,去见胜者。
‘‘Upecca santikaṃ tassa, assosiṃ dhammadesanaṃ;
「亲近彼之面前,我听闻法之宣说;
Vaṇṇayantassa vīrassa, sāvakassa mahāguṇaṃ.
勇者赞叹其声闻弟子之大功德。
‘‘Saṅkhittena mayā vuttaṃ, vitthārena pakāsayaṃ;
「我以简略而说,以详细而阐明;
Parisaṃ mañca toseti, yathā kaccāyano ayaṃ.
令大众与我满足,如同这位咖吒亚那一般。
‘‘‘Nāhaṃ evamidhekaccaṃ , aññaṃ passāmi sāvakaṃ;
「我在此不见任何其他的声闻,
Tasmātadagge esaggo, evaṃ dhāretha bhikkhavo’.
因此他是第一,诸比库应当如此忆持」。
‘‘Tadāhaṃ vimhito hutvā, sutvā vākyaṃ manoramaṃ;
「那时我听闻了令心欢喜的言语后,感到惊奇;
Himavantaṃ gamitvāna, āhitvā pupphasañcayaṃ.
前往雪山,采集了花束。
‘‘Pūjetvā lokasaraṇaṃ, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ;
「供养了世间的归依处后,我期望那个地位;
Tadā mamāsayaṃ ñatvā, byākāsi sa raṇañjaho.
那时那位战胜者知道了我的意愿,作了记说。
‘‘‘Passathetaṃ isivaraṃ, niddhantakanakattacaṃ;
「『你们看这位仙人之最,已除去金色皮肤,
Uddhaggalomaṃ pīṇaṃsaṃ, acalaṃ pañjaliṃ ṭhitaṃ.
毛发竖立,肩膀丰满,不动地合掌而立。』
‘‘‘Hāsaṃ supuṇṇanayanaṃ, buddhavaṇṇagatāsayaṃ;
「笑容满面、眼目圆满,心意趣向佛之色相;
Dhammajaṃ uggahadayaṃ , amatāsittasannibhaṃ’.
心中领受法所生者,犹如洒以甘露之相。」
‘‘Kaccānassa guṇaṃ sutvā, taṃ ṭhānaṃ patthayaṃ ṭhito;
「听闻咖吒亚那之德,他住立渴望彼位;
Anāgatamhi addhāne, gotamassa mahāmune.
在未来世,于果德玛大牟尼处。
‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「彼之法嗣,嫡子由法所造,
Kaccāno nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
名为咖吒亚那者,将成为导师之声闻。
‘‘Bahussuto mahāñāṇī, adhippāyavidū mune;
「多闻、大智,通达意趣之牟尼;
Pāpuṇissati taṃ ṭhānaṃ, yathāyaṃ byākato mayā.
将证得彼位,如我所记说。」
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
「从那时起一百千劫,我所造的业;
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是供养佛的果报。
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
「我轮回于两种有,天界与人界;
Aññaṃ gatiṃ na gacchāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不去其他趣,这是供养佛的果报。
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe;
「我出生于两种家族,刹帝利与婆罗门;
Nīce kule na jāyāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不生于卑贱家族,这是供养佛的果报。
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto ujjeniyaṃ pure ;
「现在于最后有,我生于伍揭尼城;
Pajjotassa ca caṇḍassa, purohitadijādhino .
作为巴久塔王与残暴者的王师之子。
‘‘Putto tiriṭivacchassa , nipuṇo vedapāragū;
「提利提瓦恰的儿子,精通吠陀的智者;
Mātā ca candimā nāma, kaccānohaṃ varattaco.
母亲名为詹地玛,我是咖恰那,具优良肤色。
‘‘Vīmaṃsanatthaṃ buddhassa, bhūmipālena pesito;
「为了考察佛陀,被地主派遣;
Disvā mokkhapuradvāraṃ, nāyakaṃ guṇasañcayaṃ.
见到解脱城门,导师功德积聚。
‘‘Sutvā ca vimalaṃ vākyaṃ, gatipaṅkavisosanaṃ;
「听闻清净之语,干涸诸趣泥沼;
Pāpuṇiṃ amataṃ santaṃ, sesehi saha sattahi.
我与其余七人,证得不死寂静。
‘‘Adhippāyavidū jāto, sugatassa mahāmate;
「善逝大智者啊,我已知晓意趣;
Ṭhapito etadagge ca, susamiddhamanoratho.
被安立于此第一,心愿完全成就。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
「我的诸烦恼已被烧尽,一切有已被根除;
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
如龙象断除束缚,我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
「我来到我的佛陀面前,确实是善来;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我来到我的佛陀面前,确实是善来;三明已证得,佛陀的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,佛陀的教诫已完成」。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākaccāyano thero imā gāthāyo · 如是具寿玛哈咖吒亚那长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Mahākaccāyanattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ. · 玛哈咖吒亚那长老本事第一
2. Vakkalittheraapadānaṃ2. 瓦咖利长老本事
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;
「从此十万劫之前,出现了一位导师;
Anomanāmo amito, nāmena padumuttaro.
无上之名无量者,以名而言莲华上。
‘‘Padumākāravadano, padumāmalasucchavī;
「莲华色之面容者,莲华无垢净肤者;
Lokenānupalittova toyena padumaṃ yathā.
如莲华不为水染,彼于世间亦不染。
‘‘Vīro padumapattakkho, kanto ca padumaṃ yathā;
「勇者莲华瓣眼者,可爱如同莲华者;
Padumuttaragandhova, tasmā so padumuttaro.
如莲华上妙香者,是故彼为莲华上。
‘‘Lokajeṭṭho ca nimmāno, andhānaṃ nayanūpamo;
「世间最胜且无慢,如盲者眼之譬喻;
Santaveso guṇanidhi, karuṇāmatisāgaro.
寂静威仪功德藏,悲悯极大之海洋。
‘‘Sa kadāci mahāvīro, brahmāsurasuraccito;
「彼大雄者于一时,为梵天、阿苏罗、天人所礼敬;
Sadevamanujākiṇṇe, janamajjhe jinuttamo .
在充满天人与人的众人当中,最胜的胜利者。
‘‘Vadanena sugandhena, madhurena rutena ca;
以芳香的言语,以及甜美的声音,
Rañjayaṃ parisaṃ sabbaṃ, santhavī sāvakaṃ sakaṃ.
使整个大众欢喜,安慰自己的弟子。
‘‘Saddhādhimutto sumati, mama dassanalālaso ;
信乐意解、善意者,渴望见我;
Natthi etādiso añño, yathāyaṃ bhikkhu vakkali.
没有其他像这样的人,如这位瓦咖利比库。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, nagare brāhmaṇatrajo;
那时我在汉沙瓦帝城,是婆罗门之子;
Hutvā sutvā ca taṃ vākyaṃ, taṃ ṭhānamabhirocayiṃ.
听闻了那些话后,我赞同那个立场。
‘‘Sasāvakaṃ taṃ vimalaṃ, nimantetvā tathāgataṃ;
邀请了那位清净者与其弟子们,那位如来;
Sattāhaṃ bhojayitvāna, dussehacchādayiṃ tadā.
供养七日后,我以衣服覆盖他。
‘‘Nipacca sirasā tassa, anantaguṇasāgare;
「以头顶礼彼无量功德之海,
Nimuggo pītisampuṇṇo, idaṃ vacanamabraviṃ.
我充满喜悦,沉浸其中,说此语:
‘‘‘Yo so tayā santhavito, ito sattamake muni ;
『那位被你交往的牟尼,从此七日后,
Bhikkhu saddhāvataṃ aggo, tādiso homahaṃ mune’.
是具信者中最上的比库,愿我成为如是者,牟尼』。
‘‘Evaṃ vutte mahāvīro, anāvaraṇadassano;
「如是所说时,大雄、无障碍见者,
Imaṃ vākyaṃ udīresi, parisāya mahāmuni.
大牟尼对大众说出此语:
‘‘‘Passathetaṃ māṇavakaṃ, pītamaṭṭhanivāsanaṃ;
『你们看这位学童,穿着黄色内衣,'
Hemayaññopacitaṅgaṃ , jananettamanoharaṃ.
黄金所成的肢体,令生母的眼与心喜悦。
‘‘‘Eso anāgataddhāne, gotamassa mahesino;
「这位在未来世,果德玛大仙人;
Aggo saddhādhimuttānaṃ, sāvakoyaṃ bhavissati.
信胜解者中的第一,将成为弟子。
‘‘‘Devabhūto manusso vā, sabbasantāpavajjito;
「无论成为天人或人,离一切热恼;
Sabbabhogaparibyūḷho, sukhito saṃsarissati.
具足一切财富,快乐地轮回。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「百千劫之后,甘蔗族的出生;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「他的法的继承者,嫡子由法所造;」
Vakkali nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
「名为瓦咖利者,将成为导师的弟子。」
‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那业的殊胜,以及意愿的力量;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
「舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaranto bhavābhave;
「在一切处得到快乐,在有与有之间轮回;
Sāvatthiyaṃ pure jāto, kule aññatare ahaṃ.
「我生于沙瓦提城,在某个家族中。
‘‘Nonītasukhumālaṃ maṃ, jātapallavakomalaṃ;
「我被养育得柔软细嫩,如同刚生的嫩芽般柔软;
Mandaṃ uttānasayanaṃ, pisācabhayatajjitā.
「柔弱地仰卧而眠,被非人的恐怖所惊吓。
‘‘Pādamūle mahesissa, sāyesuṃ dīnamānasā;
「心意沮丧的他们,躺在大仙的足下;
Imaṃ dadāma te nātha, saraṇaṃ hohi nāyaka.
「我们将此给予你,主人,请成为我们的归依处,导师。」
‘‘Tadā paṭiggahi so maṃ, bhītānaṃ saraṇo muni;
「那时,那位牟尼接受了我,成为恐惧者们的归依处;
Jālinā cakkaṅkitena , mudukomalapāṇinā.
以网纹标记的、柔软细嫩的手。」
‘‘Tadā pabhuti tenāhaṃ, arakkheyyena rakkhito;
「从那时起,我被那位应守护者所守护;
Sabbaveravinimutto , sukhena parivuddhito.
从一切怨敌中解脱,以安乐而成长。」
‘‘Sugatena vinā bhūto, ukkaṇṭhāmi muhuttakaṃ;
「离开善逝而存在,我片刻也感到焦虑;
Jātiyā sattavassohaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
七岁时,我出家成为无家者。」
‘‘Sabbapāramisambhūtaṃ, nīlakkhinayanaṃ varaṃ;
「具足一切波罗蜜、有青莲花眼的殊胜者;」
Rūpaṃ sabbasubhākiṇṇaṃ, atitto viharāmahaṃ .
色遍满一切美好,我住于不满足。
‘‘Buddharūparatiṃ ñatvā, tadā ovadi maṃ jino;
「知道我对佛陀色身的喜爱,胜利者那时教诫我:
‘Alaṃ vakkali kiṃ rūpe, ramase bālanandite.
『够了,瓦咖利!为何你欢喜于色身,愚者所喜悦的?
‘‘‘Yo hi passati saddhammaṃ, so maṃ passati paṇḍito;
「『凡见正法者,贤智者见我;不见正法者,即使见我也不见我。
Apassamāno saddhammaṃ, maṃ passampi na passati.
不见正法者,即使见我也不见我。
‘‘‘Anantādīnavo kāyo, visarukkhasamūpamo;
「『身体有无边的过患,如同毒树;是一切疾病的住处,纯粹是苦的聚集。
Āvāso sabbarogānaṃ, puñjo dukkhassa kevalo.
是一切疾病的住处,纯粹是苦的聚集。
‘‘‘Nibbindiya tato rūpe, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
「『因此厌离于色,诸蕴的生灭,』
Passa upakkilesānaṃ, sukhenantaṃ gamissati’.
「看见诸烦恼的过患后,他将安乐地到达终点。」
‘‘Evaṃ tenānusiṭṭhohaṃ, nāyakena hitesinā;
「我如此被那位利益者、导师所教诫;
Gijjhakūṭaṃ samāruyha, jhāyāmi girikandare.
登上鹫峰山,我在山洞中禅修。
‘‘Ṭhito pabbatapādamhi, assāsayi mahāmuni;
「站在山脚下,大牟尼呼吸;
Vakkalīti jino vācaṃ, taṃ sutvā mudito ahaṃ.
胜者说『瓦咖离』之语,听到那个,我欢喜。
‘‘Pakkhandiṃ selapabbhāre, anekasataporise;
「我跳下岩石悬崖,数百人高;
Tadā buddhānubhāvena, sukheneva mahiṃ gato.
那时,以佛陀的威力,我安乐地到达地面。
‘‘Punopi dhammaṃ deseti, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
「他再次说法,诸蕴的生灭;
Tamahaṃ dhammamaññāya, arahattamapāpuṇiṃ.
了知彼法后,我证得了阿拉汉果。
‘‘Sumahāparisamajjhe , tadā maṃ caraṇantago;
在大众会中,那时行足者
Aggaṃ saddhādhimuttānaṃ, paññapesi mahāmati.
大智者宣说我为信胜解者中的第一。
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
从那时起一百千劫,我所作的业
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是供养佛的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
对我来说确实是善来……(中略)……世尊的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……(中略)……世尊的教诫已完成。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vakkalitthero imā gāthāyo · 如是具寿瓦咖利长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
被说
Vakkalittherassāpadānaṃ dutiyaṃ. · 瓦咖利长老本事第二
3. Mahākappinattheraapadānaṃ3. 玛哈咖毕那长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
「名为巴度目答喇的胜者,一切法的到彼岸者;」
Udito ajaṭākāse , ravīva saradambare.
「在无云的虚空中升起,犹如秋天晴空中的太阳。」
‘‘Vacanābhāya bodheti, veneyyapadumāni so;
「他以语光明觉悟应被调伏的莲花众;」
Kilesapaṅkaṃ soseti, matiraṃsīhi nāyako.
「导师以慧光芒干涸烦恼之泥。」
‘‘Titthiyānaṃ yase hanti, khajjotābhā yathā ravi;
「他摧毁外道的名声,犹如太阳摧毁萤火虫的光;」
Saccatthābhaṃ pakāseti, ratanaṃva divākaro.
「他显示真谛义之光,犹如日轮显示宝石。」
‘‘Guṇānaṃ āyatibhūto, ratanānaṃva sāgaro;
「他是诸德的聚集处,犹如大海是诸宝石的聚集处;」
Pajjunnoriva bhūtāni, dhammameghena vassati.
如云降雨于众生,以法云而降法雨。
‘‘Akkhadasso tadā āsiṃ, nagare haṃsasavhaye;
「那时我是阿卡达沙,在名为汉沙瓦哈的城市;
Upecca dhammamassosiṃ, jalajuttamanāmino.
我前往听闻了法,名为加喇朱答的法。
‘‘Ovādakassa bhikkhūnaṃ, sāvakassa katāvino;
「对诸比库的教诫者,已作所作的弟子;
Guṇaṃ pakāsayantassa, tappayantassa me manaṃ.
显示功德者,令我心满足者。
‘‘Sutvā patīto sumano, nimantetvā tathāgataṃ;
「听闻后信受、心喜,邀请如来;
Sasissaṃ bhojayitvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
连同僧团供养食物后,我期望那地位。
‘‘Tadā haṃsasamabhāgo, haṃsadundubhinissano ;
「那时与汉沙相等者,汉沙鼓声响起;
Passathetaṃ mahāmattaṃ, vinicchayavisāradaṃ.
「请看这位大臣,精通判决、善巧决断。」
‘‘Patitaṃ pādamūle me, samuggatatanūruhaṃ;
「他倒在我的足下,身体毛发竖立;」
Jīmūtavaṇṇaṃ pīṇaṃsaṃ, pasannanayanānanaṃ.
「肤色如云,身体丰满,面容眼目清净。」
‘‘Parivārena mahatā, rājayuttaṃ mahāyasaṃ;
「有大随从围绕,具王者威仪,大名声;」
Eso katāvino ṭhānaṃ, pattheti muditāsayo.
「这位已作善业者,以喜悦之心祈求地位。」
‘‘‘Iminā paṇipātena, cāgena paṇidhīhi ca ;
「以此布施、舍施及誓愿;」
Kappasatasahassāni, nupapajjati duggatiṃ.
「百千劫中,不生于恶趣。」
‘‘‘Devesu devasobhaggaṃ, manussesu mahantataṃ;
「在诸天中得天之殊胜,在人中得大威势;」
Anubhotvāna sesena , nibbānaṃ pāpuṇissati.
受用之后以剩余,将证得涅槃。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「百千劫之后,甘蔗族出生者;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
果德玛为姓者,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「彼之法的继承者,嫡子由法所造;
Kappino nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
咖宾诺为名者,将是导师的弟子」。
‘‘Tatohaṃ sukataṃ kāraṃ, katvāna jinasāsane;
「然后我在胜者教中,作了善业之后;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tusitaṃ agamāsahaṃ.
舍弃人身,我去到了兜率天。
‘‘Devamānusarajjāni, sataso anusāsiya;
「教诫了数百次的天与人王;
Bārāṇasiyamāsanne, jāto keniyajātiyaṃ.
在巴拉纳西附近,生于刹帝利种姓。
‘‘Sahassaparivārena , sapajāpatiko ahaṃ;
「我有千人眷属,连同妻儿;
Pañca paccekabuddhānaṃ, satāni samupaṭṭhahiṃ.
我供养了五百位辟支佛。
‘‘Temāsaṃ bhojayitvāna, pacchādamha ticīvaraṃ;
「供养他们食物三个月后,我们又供养三衣;
Tato cutā mayaṃ sabbe, ahumha tidasūpagā.
从那里死后,我们全都往生三十三天。
‘‘Puno sabbe manussattaṃ, agamimha tato cutā;
「再次从那里死后,我们全都来到人间;
Kukkuṭamhi pure jātā, himavantassa passato.
我们先前生为鸡,在雪山附近。
‘‘Kappino nāmahaṃ āsiṃ, rājaputto mahāyaso;
「我名为咖毕诺,是大名声的王子;」
Sesāmaccakule jātā, mameva parivārayuṃ.
其余生于大臣家族者,皆围绕于我。
‘‘Mahārajjasukhaṃ patto, sabbakāmasamiddhimā;
「获得大王国之乐,一切欲望皆成就;
Vāṇijehi samakkhātaṃ, buddhuppādamahaṃ suṇiṃ.
我从商人们所说,听闻佛陀出现。
‘‘‘Buddho loke samuppanno, asamo ekapuggalo;
「『佛陀出现于世间,无与伦比之一人;
So pakāseti saddhammaṃ, amataṃ sukhamuttamaṃ.
他宣说正法,不死、最上乐。
‘‘‘Suyuttā tassa sissā ca, sumuttā ca anāsavā’;
他的弟子们善相应,善解脱且无漏』;
‘‘Sutvā nesaṃ suvacanaṃ, sakkaritvāna vāṇije.
「听闻他们的善语后,恭敬那些商人。
‘‘Pahāya rajjaṃ sāmacco, nikkhamiṃ buddhamāmako;
「舍弃王国与大臣,我渴望佛陀而出家;
Nadiṃ disvā mahācandaṃ, pūritaṃ samatittikaṃ.
见到大急流河,水满至岸边。
‘‘Appatiṭṭhaṃ anālambaṃ, duttaraṃ sīghavāhiniṃ;
「无立足处、无攀缘处,难以渡越、水流湍急;
Guṇaṃ saritvā buddhassa, sotthinā samatikkamiṃ.
忆念佛陀的功德,我安全地渡过了。
‘‘‘Bhavasotaṃ sace buddho, tiṇṇo lokantagū vidū ;
「『若佛陀已渡有流,已到世间边际的智者;
Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu.
以此真实语,愿我的前行成功。
‘‘‘Yadi santigamo maggo, mokkho caccantikaṃ sukhaṃ;
「『若寂静是所行之道,解脱是究竟之乐;
Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu.
以此真实语,愿我的前行成功。
‘‘‘Saṅgho ce tiṇṇakantāro, puññakkhetto anuttaro;
「『若僧团已渡险难,是无上的福田;」
Etena saccavajjena, gamanaṃ me samijjhatu’.
以此真实语,愿我的前行成功。
‘‘Saha kate saccavare, maggā apagataṃ jalaṃ;
当真实语说出时,道路上的水退去了;
Tato sukhena uttiṇṇo, nadītīre manorame.
然后我轻松地渡过,到达悦意的河岸。
‘‘Nisinnaṃ addasaṃ buddhaṃ, udentaṃva pabhaṅkaraṃ;
我看见坐着的佛陀,如同升起的光明者;
Jalantaṃ hemaselaṃva, dīparukkhaṃva jotitaṃ.
如同燃烧的金山,如同点亮的灯树。
‘‘Sasiṃva tārāsahitaṃ, sāvakehi purakkhataṃ;
如同伴随群星的月亮,被弟子们围绕着;
Vāsavaṃ viya vassantaṃ, desanājaladantaraṃ .
如同降雨的萨咖,在说法的雨中。
‘‘Vanditvāna sahāmacco, ekamantamupāvisiṃ;
与大臣一起礼敬后,我坐在一边;
Tato no āsayaṃ ñatvā, buddho dhammamadesayi.
然后,知道我们的意向后,佛陀为我们说法。
‘‘Sutvāna dhammaṃ vimalaṃ, avocumha mayaṃ jinaṃ;
「听闻清净的法后,我们对胜者说:
‘Pabbājehi mahāvīra, nibbindāmha mayaṃ bhave’.
『大雄,请让我们出家,我们厌离于有。』
‘‘‘Svakkhāto bhikkhave dhammo, dukkhantakaraṇāya vo;
「『诸比库,法已善说,为了你们灭尽苦,
Caratha brahmacariyaṃ’, iccāha munisattamo.
行梵行吧』,最上牟尼如此说。
‘‘Saha vācāya sabbepi, bhikkhuvesadharā mayaṃ;
「随着话语,我们全部都持比库相,
Ahumha upasampannā, sotāpannā ca sāsane.
我们成为达上者,在教法中成为入流者。
‘‘Tato jetavanaṃ gantvā, anusāsi vināyako;
「然后,导师前往揭德林,教诫;
Anusiṭṭho jinenāhaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
我被胜者教诫,证得了阿拉汉果。
‘‘Tato bhikkhusahassāni , anusāsimahaṃ tadā;
那时我教诫了数千比库;
Mamānusāsanakarā, tepi āsuṃ anāsavā.
依我教诫而行者,他们也成为无漏者。
‘‘Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ;
胜者对那功德感到满意,将我安立于此第一;
Bhikkhuovādakānaggo, kappinoti mahājane.
在大众中宣称:『咖宾是教诫比库中第一者』。
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
十万劫前所作之业,在此处向我显示果报;
Pamutto saravegova, kilese jhāpayiṃ mama.
如箭脱离弓弦般解脱,我烧尽了我的诸烦恼。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我确实得到善来……乃至……已作佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākappino thero imā gāthāyo · 如是具寿玛哈咖毕那长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Mahākappinattherassāpadānaṃ tatiyaṃ. · 玛哈咖毕那长老本事第三
4. Dabbamallaputtattheraapadānaṃ4. 答巴马喇子长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
「名为巴度穆答拉的胜者,一切世间的知者、牟尼;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
从此十万劫,具眼者出现于劫中。
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
「教诫者、令知者,一切有情的救度者;
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
善巧说法的佛陀,救度了众多人众。
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
「随念者、悲愍者,一切有情的利益者;
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi .
所有来到的外道,他使之安立于五戒。
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
如此,〔那城〕无有混乱,空无外道;由阿拉汉们所庄严,由那些自在的如是者们〔所庄严〕。
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
由阿拉汉们所庄严,由那些自在的如是者们〔所庄严〕。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
那位大牟尼出现了一百四十八劫;如黄金山般,具足三十二种殊胜相。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
如黄金山般,具足三十二种殊胜相。
‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
寿命有十万年之久;住世那么长的时间,他度化了众多的人众。
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
住世那么长的时间,他度化了众多的人众。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, seṭṭhiputto mahāyaso;
那时,我在汉沙瓦底城,是大名声的长者之子。
Upetvā lokapajjotaṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
亲近世间之光明者后,我听闻了法的开示。
‘‘Senāsanāni bhikkhūnaṃ, paññāpentaṃ sasāvakaṃ;
「为诸比库指定住处,与弟子们一起;
Kittayantassa vacanaṃ, suṇitvā mudito ahaṃ.
听闻赞叹者的言语后,我心生欢喜。
‘‘Adhikāraṃ sasaṅghassa, katvā tassa mahesino;
「对那位大仙人与僧团作了供养后;
Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
以头礼拜其足,我期望那个位置。
‘‘Tadāha sa mahāvīro, mama kammaṃ pakittayaṃ;
「那时,那位大雄宣说了我的业:
‘Yo sasaṅghamabhojesi, sattāhaṃ lokanāyakaṃ.
『他供养了世间导师与僧团七日。
‘‘‘Soyaṃ kamalapattakkho, sīhaṃso kanakattaco;
「『这位莲花瓣眼者、狮子肩者、金色皮肤者;
Mama pādamūle nipati , patthayaṃ ṭhānamuttamaṃ.
他顶礼我足,祈求最上之位。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「经过十万劫后,从欧咖咖族出生;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
名为果德玛,以姓氏而称,将成为世间的导师。
‘‘‘Sāvako tassa buddhassa, dabbo nāmena vissuto;
「那位佛陀的弟子,以达巴之名而闻名;
Senāsanapaññāpako, aggo hessatiyaṃ tadā’.
住所的指定者,那时他将是第一。」
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
「百次三次,我作天王;
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
我曾一百次,成为转轮王。
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
「广大的地方王国,从数量上无法计算;
Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā.
我在一切处都快乐,因为那业的力量。
‘‘Ekanavutito kappe, vipassī nāma nāyako;
「从九十一劫前,名叫维巴西的导师;
Uppajji cārudassano , sabbadhammavipassako.
出现了具妙相者,一切法的观察者。
‘‘Duṭṭhacitto upavadiṃ, sāvakaṃ tassa tādino;
「我以恶心诽谤,那位如是者的弟子;
Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, suddhoti ca vijāniya.
一切漏已尽者,应知是清净的。
‘‘Tasseva naravīrassa, sāvakānaṃ mahesinaṃ;
「那位人中雄者的,诸大仙弟子们;
Salākañca gahetvāna , khīrodanamadāsahaṃ.
拿取了筹签后,我给予了乳粥。
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,梵族的大名声者;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
以咖沙巴为姓,出生为说法者中的最胜者。
‘‘Sāsanaṃ jotayitvāna, abhibhuyya kutitthiye;
「照耀了教法后,战胜了外道;
Vineyye vinayitvāva, nibbuto so sasāvako.
调伏了应被调伏者后,他与弟子们般涅槃了。
‘‘Sasisse nibbute nāthe, atthamentamhi sāsane;
「当导师与弟子般涅槃后,教法到达终结时;
Devā kandiṃsu saṃviggā, muttakesā rudammukhā.
诸天人悲伤地哭泣,披散头发,哭泣着脸。
‘‘Nibbāyissati dhammakkho, na passissāma subbate;
「法轮将灭尽,我们将不再见到善行者;」
Na suṇissāma saddhammaṃ, aho no appapuññatā.
我们将不得闻正法,唉,我们的少福!
‘‘Tadāyaṃ pathavī sabbā, acalā sā calācalā ;
那时这大地全部,不动者动摇震动;
Sāgaro ca sasokova, vinadī karuṇaṃ giraṃ.
海洋与诸河流,发出悲哀之声。
‘‘Catuddisā dundubhiyo, nādayiṃsu amānusā;
四方的天鼓,非人们敲响;
Samantato asaniyo, phaliṃsu ca bhayāvahā.
四周的雷电,闪击且带来恐怖。
‘‘Ukkā patiṃsu nabhasā, dhūmaketu ca dissati;
流星从空中坠落,彗星也出现;
Sadhūmā jālavaṭṭā ca , raviṃsu karuṇaṃ migā.
有烟的火焰旋转,诸兽发出悲鸣。
‘‘Uppāde dāruṇe disvā, sāsanatthaṅgasūcake;
见到可怖的征兆,预示教法的灭尽;
Saṃviggā bhikkhavo satta, cintayimha mayaṃ tadā.
七位比库惊恐不安,我们当时思考:
‘‘Sāsanena vināmhākaṃ, jīvitena alaṃ mayaṃ;
「没有教法对我们而言,我们的生命已足够;
Pavisitvā mahāraññaṃ, yuñjāma jinasāsanaṃ.
进入大林后,我们应修习胜者的教法。」
‘‘Addasamha tadāraññe, ubbiddhaṃ selamuttamaṃ;
「我们当时在那林中,看见一座高耸的最胜岩石;
Nisseṇiyā tamāruyha, nisseṇiṃ pātayimhase.
攀登那梯阶后,我们推倒了梯阶。」
‘‘Tadā ovadi no thero, buddhuppādo sudullabho;
「当时长老教诫我们:『佛陀出世极难得;
Saddhātidullabhā laddhā, thokaṃ sesañca sāsanaṃ.
已获得极难得的信,教法所余亦少。
‘‘Nipatanti khaṇātītā, anante dukkhasāgare;
「超过刹那者堕落,于无边的苦海中;」
Tasmā payogo kattabbo, yāva ṭhāti mune mataṃ .
因此应当努力,只要牟尼的教法还住立。
‘‘Arahā āsi so thero, anāgāmī tadānugo;
那位长老是阿拉汉,那位随行者是阿那含;
Susīlā itare yuttā, devalokaṃ agamhase.
其余具戒者相应,我们去了天界。
‘‘Nibbuto tiṇṇasaṃsāro, suddhāvāse ca ekako;
般涅槃者已度轮回,一位在净居天;
Ahañca pakkusāti ca, sabhiyo bāhiyo tathā.
我和巴库沙,以及沙比亚、巴希亚也是如此。
‘‘Kumārakassapo ceva, tattha tatthūpagā mayaṃ;
库马拉咖沙巴也,我们去了那里那里;
Saṃsārabandhanā muttā, gotamenānukampitā.
从轮回束缚解脱,受到果德玛的怜悯。
‘‘Mallesu kusinārāyaṃ, jāto gabbheva me sato;
在马喇人的库西那拉,我生来就有念。
Mātā matā citāruḷhā, tato nippatito ahaṃ.
「母亲醉酒登上火葬堆,我从那里掉落下来。」
‘‘Patito dabbapuñjamhi, tato dabboti vissuto;
「掉落在柴堆中,因此被称为答巴;凭借梵行之力,我七岁时得解脱。」
Brahmacārībalenāhaṃ, vimutto sattavassiko.
「凭借梵行之力,我七岁时得解脱。」
‘‘Khīrodanabalenāhaṃ , pañcahaṅgehupāgato;
「凭借乳粥之力,我获得五神通;以漏尽之说,被恶人多次指责。」
Khīṇāsavopavādena, pāpehi bahucodito.
「以漏尽之说,被恶人多次指责。」
‘‘Ubho puññañca pāpañca, vītivattomhi dānihaṃ;
「福与恶两者,我现在已超越;证得最上寂静,我住于无漏。」
Patvāna paramaṃ santiṃ, viharāmi anāsavo.
「证得最上寂静,我住于无漏。」
‘‘Senāsanaṃ paññāpayiṃ, hāsayitvāna subbate;
「我分配住处,使善行者欢喜;」
Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṃ.
胜者对那些功德感到满意,将我安立为第一。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
我的到来确实是善来……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……已作世尊的教诫。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbamallaputto thero imā gāthāyo · 如是具寿答巴马喇子长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
说已。
Dabbamallaputtattherassāpadānaṃ catutthaṃ. · 答巴马喇子长老本事第四
5. Kumārakassapattheraapadānaṃ5. 咖萨巴童子长老本事
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;
从此十万劫之前,导师出现;
Sabbalokahito vīro, padumuttaranāmako.
利益一切世间的英雄,名为巴度穆答拉。
‘‘Tadāhaṃ brāhmaṇo hutvā, vissuto vedapāragū;
那时我是婆罗门,著名的通达吠陀者;
Divāvihāraṃ vicaraṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
游行日间住处时,我见到世间导师。
‘‘Catusaccaṃ pakāsentaṃ, bodhayantaṃ sadevakaṃ;
「宣说四谛,觉悟有天之众;
Vicittakathikānaggaṃ, vaṇṇayantaṃ mahājane.
赞叹种种说法之最上者,于大众中。
‘‘Tadā muditacittohaṃ, nimantetvā tathāgataṃ;
「那时我以喜悦之心,邀请如来;
Nānārattehi vatthehi, alaṅkaritvāna maṇḍapaṃ.
以种种色的衣布,装饰了讲堂。
‘‘Nānāratanapajjotaṃ, sasaṅghaṃ bhojayiṃ tahiṃ;
「以种种宝光明,在那里供养僧团;
Bhojayitvāna sattāhaṃ, nānaggarasabhojanaṃ.
供养七日后,以种种上味食物。
‘‘Nānācittehi pupphehi, pūjayitvā sasāvakaṃ ;
「以种种心意之花,供养与诸弟子;
Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ ahaṃ.
礼拜足下后,我愿求那个位置。
‘‘Tadā munivaro āha, karuṇekarasāsayo ;
那时,牟尼中的最胜者,唯一具有悲悯的教导者说:
‘Passathetaṃ dijavaraṃ, padumānanalocanaṃ.
「看这位天人中的最胜者,莲花面、莲花眼,
‘‘‘Pītipāmojjabahulaṃ, samuggatatanūruhaṃ;
「充满喜悦与欢喜,身毛竖立,
Hāsamhitavisālakkhaṃ, mama sāsanalālasaṃ.
「具有笑容与广大的相,热衷于我的教法。
‘‘‘Patitaṃ pādamūle me, ekāvatthasumānasaṃ ;
「他礼拜我的足下,心意专一,
Esa pattheti taṃ ṭhānaṃ, vicittakathikattanaṃ .
「他愿求那个位置——种种说法者之位。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「从现在起十万劫后,将出生于奥咖咖族;」
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
名为果德玛者,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
他的法的继承者,亲生的、由法所造的,
Kumārakassapo nāma, hessati satthu sāvako.
名为库马拉咖沙巴者,将成为导师的弟子。
‘‘‘Vicittapupphadussānaṃ , ratanānañca vāhasā;
在种种花衣与诸宝的运载者中,
Vicittakathikānaṃ so, aggataṃ pāpuṇissati’.
在种种说法者中,他将达到最上。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
以那善作的业,以意愿与誓愿,
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Paribbhamaṃ bhavābhave , raṅgamajjhe yathā naṭo;
在诸有中轮回,犹如舞台中央的舞者。
Sākhamigatrajo hutvā, migiyā kucchimokkamiṃ.
成为住于树枝的鹿,我从母鹿的腹中出来。
‘‘Tadā mayi kucchigate, vajjhavāro upaṭṭhito;
「当时我在腹中,屠场已准备好;
Sākhena cattā me mātā, nigrodhaṃ saraṇaṃ gatā.
我母被树枝所切割,前往尼拘律树作为归依处。
‘‘Tena sā migarājena, maraṇā parimocitā;
「因此她被那鹿王,从死亡中解脱;
Pariccajitvā sapāṇaṃ , mamevaṃ ovadī tadā.
舍弃自己的生命,当时如此教诫我。
‘‘‘Nigrodhameva seveyya, na sākhamupasaṃvase;
「『应当亲近尼拘律树,不应住于树枝;
Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo, yañce sākhamhi jīvitaṃ’.
死于尼拘律树较好,胜过活于树枝上』。
‘‘Tenānusiṭṭhā migayūthapena, ahañca mātā ca tathetare ca ;
「被那鹿群之主如此教诫,我和母亲以及其他诸鹿;
Āgamma rammaṃ tusitādhivāsaṃ, gatā pavāsaṃ sagharaṃ yatheva.
前往令人欢喜的兜率天住处,如同前往有家的客居之地。
‘‘Puno kassapavīrassa, atthamentamhi sāsane;
在咖沙巴英雄的教法灭尽时,
Āruyha selasikharaṃ, yuñjitvā jinasāsanaṃ.
登上山峰顶,修习胜者的教法。
‘‘Idānāhaṃ rājagahe, jāto seṭṭhikule ahuṃ;
现在我在王舍城,生于长者家族,
Āpannasattā me mātā, pabbaji anagāriyaṃ.
我母亲怀孕了,出家成为无家者。
‘‘Sagabbhaṃ taṃ viditvāna, devadattamupānayuṃ;
知道她怀孕后,他们带她去见天授,
So avoca ‘vināsetha, pāpikaṃ bhikkhuniṃ imaṃ’.
他说:'杀掉这个邪恶的比库尼。'
‘‘Idānipi munindena, jinena anukampitā;
现在也被牟尼之主、胜者所悲悯,
Sukhinī ajanī mayhaṃ, mātā bhikkhunupassaye.
我的母亲在比库尼住所生下我,她是幸福的。
‘‘Taṃ viditvā mahīpālo, kosalo maṃ aposayi;
知道这件事后,国萨拉国的大王抚养了我;
Kumāraparihārena, nāmenāhañca kassapo.
以王子的待遇,我的名字叫咖沙巴。
‘‘Mahākassapamāgamma, ahaṃ kumārakassapo;
因为大咖沙巴,我成为库马拉咖沙巴;
Vammikasadisaṃ kāyaṃ, sutvā buddhena desitaṃ.
听闻世尊所说的如蚁垤般的身体。
‘‘Tato cittaṃ vimucci me, anupādāya sabbaso;
从那时起,我的心完全无取而解脱;
Pāyāsiṃ damayitvāhaṃ, etadaggamapāpuṇiṃ.
我调伏了巴亚西,达到了这最上。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……我无漏而住。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我已善来...乃至...已作佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解...乃至...已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kumārakassapo thero imā gāthāyo · 如是具寿咖萨巴童子长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Kumārakassapattherassāpadānaṃ pañcamaṃ. · 咖萨巴童子长老本事第五
Catuvīsatimaṃ bhāṇavāraṃ. · 第二十四诵品
6. Bāhiyattheraapadānaṃ6. 巴希亚长老本事
‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;
「从此十万劫之前,导师出现;
Mahappabho tilokaggo, nāmena padumuttaro.
大威力者、三界之顶,名为莲花上。
‘‘Khippābhiññassa bhikkhussa, guṇaṃ kittayato mune;
「对于速得神通的比库,称赞牟尼的功德;
Sutvā udaggacittohaṃ, kāraṃ katvā mahesino.
听闻后我心极喜悦,对大仙人作礼敬。
‘‘Datvā sattāhikaṃ dānaṃ, sasissassa mune ahaṃ;
「布施七日的布施,我对有弟子的牟尼;
Abhivādiya sambuddhaṃ, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ tadā.
礼敬正自觉者,当时我祈求那个地位。
‘‘Tato maṃ byākari buddho, ‘etaṃ passatha brāhmaṇaṃ;
「那时佛陀为我授记:『看这位婆罗门,
Patitaṃ pādamūle me, cariyaṃ paccavekkhaṇaṃ .
倒在我的足下,省察[自己的]行。
‘‘‘Hemayaññopacitaṅgaṃ , avadātatanuttacaṃ;
『[他的]肢体以金色祭祀积聚,极白极细,
Palambabimbatamboṭṭhaṃ, setatiṇhasamaṃ dijaṃ.
垂下的频婆果唇,白而锐利整齐的牙齿。
‘‘‘Guṇathāmabahutaraṃ, samuggatatanūruhaṃ;
『德力极多,体毛已脱落,
Guṇoghāyatanībhūtaṃ, pītisamphullitānanaṃ.
成为德流的住处,喜悦充满的面容。
‘‘‘Eso patthayate ṭhānaṃ, khippābhiññassa bhikkhuno;
『这位比库祈求地位,速证神通,』
Anāgate mahāvīro, gotamo nāma hessati.
未来有大雄,名为果德玛。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
彼法之继承者,嫡子由法所造,
Bāhiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
名为巴希亚,将是导师之声闻。
‘‘Tadā hi tuṭṭho vuṭṭhāya, yāvajīvaṃ mahāmune;
当时满足而起,终生,大牟尼,
Kāraṃ katvā cuto saggaṃ, agaṃ sabhavanaṃ yathā.
作供养后命终,去天界,如自己的家。
‘‘Devabhūto manusso vā, sukhito tassa kammuno;
成为天人或人,因彼业而快乐,
Vāhasā saṃsaritvāna, sampattimanubhomahaṃ.
多次轮回后,我享受成就。
‘‘Puna kassapavīrassa, atthamentamhi sāsane;
再于咖沙巴大雄,我在教中求义利。
Āruyha selasikharaṃ, yuñjitvā jinasāsanaṃ.
登上山峰顶,修习胜者教。
‘‘Visuddhasīlo sappañño, jinasāsanakārako;
「戒清净具慧,实行胜者教;
Tato cutā pañca janā, devalokaṃ agamhase.
从彼处死后五人,前往天人界。
‘‘Tatohaṃ bāhiyo jāto, bhārukacche puruttame;
「其后我生为巴希亚,在巴鲁咖车最胜城;
Tato nāvāya pakkhando , sāgaraṃ appasiddhiyaṃ .
其后乘船出发,往大海求不成就。
‘‘Tato nāvā abhijjittha, gantvāna katipāhakaṃ;
「其后船破裂,航行数日后;
Tadā bhīsanake ghore, patito makarākare.
当时在可怖恐怖中,堕入鳄鱼口。
‘‘Tadāhaṃ vāyamitvāna, santaritvā mahodadhiṃ;
「当时我努力,横渡大海;
Suppādapaṭṭanavaraṃ , sampatto mandavedhito .
已达到极善之门,被缓慢地穿透。
‘‘Dārucīraṃ nivāsetvā, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ;
「穿着树皮衣后,我为了托钵进入村落;
Tadāha so jano tuṭṭho, arahāyamidhāgato.
那时那些人欢喜地说:『阿拉汉来到此处。』
‘‘Imaṃ annena pānena, vatthena sayanena ca;
「『以此食物、饮料、衣服、卧具,
Bhesajjena ca sakkatvā, hessāma sukhitā mayaṃ.
以及药物恭敬供养后,我们将会快乐。』
‘‘Paccayānaṃ tadā lābhī, tehi sakkatapūjito;
「那时我获得诸资具,被他们恭敬供养;
Arahāhanti saṅkappaṃ, uppādesiṃ ayoniso.
我不如理地生起『我是阿拉汉』的想法。
‘‘Tato me cittamaññāya, codayī pubbadevatā;
「那时,知道我的心后,先前的天人呵责我;
‘Na tvaṃ upāyamaggaññū, kuto tvaṃ arahā bhave’.
「你不知通达之道,你如何能成为阿拉汉?」
‘‘Codito tāya saṃviggo, tadāhaṃ paripucchi taṃ;
「被她如此责备而惊惧,我当时询问她:」
‘Ke vā ete kuhiṃ loke, arahanto naruttamā.
「在世间何处,有那些阿拉汉、人中至上者?」
‘‘‘Sāvatthiyaṃ kosalamandire jino, pahūtapañño varabhūrimedhaso;
「在沙瓦提的国萨拉宫殿,有胜利者,具足广大智慧、殊胜广大慧者;」
So sakyaputto arahā anāsavo, deseti dhammaṃ arahattapattiyā.
「彼释迦子是阿拉汉、无漏者,教导通达阿拉汉果之法。」
‘‘‘Tadassa sutvā vacanaṃ supīṇito , nidhiṃva laddhā kapaṇoti vimhito;
「听闻他的言语后,我极为欢喜,如贫者得宝藏般惊喜;」
Udaggacitto arahattamuttamaṃ, sudassanaṃ daṭṭhumanantagocaraṃ.
「心意高昂,为见最上阿拉汉果、善见者、无边行境者。」
‘‘‘Tadā tato nikkhamitvāna satthuno , sadā jinaṃ passāmi vimalānanaṃ ;
「当时从那里出发后,我常见胜利者、清净面容的导师;」
Upecca rammaṃ vijitavhayaṃ vanaṃ, dije apucchiṃ kuhiṃ lokanandano.
我前往那征服恐怖的、可爱的林园,询问天人们:「世间的喜悦者在何处?」
‘‘‘Tato avocuṃ naradevavandito, puraṃ paviṭṭho asanesanāya so;
那些被人天礼敬者如此告诉我:「他为了乞食已进入城市;
Sasova khippaṃ munidassanussuko, upecca vandāhi tamaggapuggalaṃ’.
你应迅速地、渴望见到牟尼者,前往礼敬那最上人。」
‘‘Tatohaṃ tuvaṭaṃ gantvā, sāvatthiṃ puramuttamaṃ;
于是我迅速前往那最胜城市沙瓦提;
Vicarantaṃ tamaddakkhiṃ, piṇḍatthaṃ apihāgidhaṃ.
我看见他为了钵食而行走,无贪无欲。
‘‘Pattapāṇiṃ alolakkhaṃ, pācayantaṃ pītākaraṃ ;
手持钵,眼不斜视,行走时令人喜悦;
Sirīnilayasaṅkāsaṃ, ravidittiharānanaṃ.
如吉祥的住处,面容如太阳般光辉夺目。
‘‘Taṃ samecca nipaccāhaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ;
我接近他后,向他说了这句话:
‘Kupathe vippanaṭṭhassa, saraṇaṃ hohi gotama.
「对于在恶道中迷失者,果德玛,请成为归依处。」
‘‘‘Pāṇasantāraṇatthāya , piṇḍāya vicarāmahaṃ;
「为了救度众生,我为了托钵而游行;现在不是说法的时候。」牟尼中最上者如是说。
Na te dhammakathākālo, iccāha munisattamo’.
「现在不是说法的时候。」牟尼中最上者如是说。
‘‘Tadā punappunaṃ buddhaṃ, āyāciṃ dhammalālaso;
「那时我一再地请求佛陀,渴望法;
Yo me dhammamadesesi, gambhīraṃ suññataṃ padaṃ.
他为我说法,甚深的空性之境。」
‘‘Tassa dhammaṃ suṇitvāna, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ;
「听闻了他的法之后,我达到了诸漏尽;
Parikkhīṇāyuko santo, aho satthānukampako.
寿命已尽的寂静者,啊,导师的悲悯!」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我无漏而住。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我已善来……乃至……已作世尊之教。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「四无碍解……乃至……已作世尊之教。」
‘‘Evaṃ thero viyākāsi, bāhiyo dārucīriyo;
「如是长老已分别论,巴希亚·达卢吉利亚;
Saṅkārakūṭe patito, bhūtāviṭṭhāya gāviyā.
倒于粪堆中,被鬼附身的母牛所伤。
‘‘Attano pubbacariyaṃ, kittayitvā mahāmati;
「大智者宣说自己的前行后,
Parinibbāyi so thero , sāvatthiyaṃ puruttame.
彼长老般涅槃,在沙瓦提最胜城中。
‘‘Nagarā nikkhamanto taṃ, disvāna isisattamo;
「从城出来时,见到彼,仙人中最胜者;
Dārucīradharaṃ dhīraṃ, bāhiyaṃ bāhitāgamaṃ.
持树皮衣的贤者,巴希亚,已除烦恼者。」
‘‘Bhūmiyaṃ patitaṃ dantaṃ, indaketūva pātitaṃ;
「如同因陀罗幢被推倒,牙齿落在地上,
Gatāyuṃ sukkhakilesaṃ , jinasāsanakārakaṃ.
命终、干枯烦恼、实行胜者教诫者。
‘‘Tato āmantayī satthā, sāvake sāsane rate;
「于是导师召唤乐于教诫的诸弟子:
‘Gaṇhatha netvā jhāpetha, tanuṃ sabrahmacārino.
『诸梵行者,取去火化身体。
‘‘‘Thūpaṃ karotha pūjetha, nibbuto so mahāmati;
『建塔供养,彼大慧者已般涅槃;
Khippābhiññānamesaggo, sāvako me vacokaro.
速得神通、最上、我的弟子、奉行我语者。
‘‘‘Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasañhitā;
『即使有千偈,由无义句所组成;
Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.
一句偈句更胜,听闻后得寂静。』
‘‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;
「在那里,水与地,火、风不能到达;
Na tattha sukkā jotanti, ādicco na pakāsati.
在那里,诸星不照耀,太阳不照明。
‘‘‘Na tattha candimā bhāti, tamo tattha na vijjati;
在那里,月亮不照耀,在那里,黑暗不存在。
Yadā ca attanā vedi, munimonena brāhmaṇo.
当婆罗门牟尼,以寂默者之身自证时,
‘‘‘Atha rūpā arūpā ca, sukhadukkhā vimuccati’;
那时,他从色与无色,从乐与苦中解脱。」
Iccevaṃ abhaṇī nātho, tilokasaraṇo muni’’.
如此,三界皈依处的牟尼、怙主说了此。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bāhiyo thero imā gāthāyo · 如是具寿巴希亚长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Bāhiyattherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ. · 巴希亚长老本事第六
7. Mahākoṭṭhikattheraapadānaṃ7. 玛哈果提咖长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
「名为莲华上的胜者,一切世间知者、牟尼;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
在十万劫之前,具眼者出现。
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
「教诫者、令知者、一切众生的救度者;
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
善巧说法的佛陀,救度了众多人众。
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
「随念者、悲愍者、一切众生的利益者;
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
使所有来到的外道,安立于五戒。
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
「如此无有混乱,空无外道,
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
充满阿拉汉,已成自在的如是者。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
「那位大牟尼出现了一百零八个宝。
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
如金色般辉耀,具足三十二相。
‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade;
寿命有十万年,住世如此之久;
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
住世如此长时,度化众多人群。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo vedapāragū;
那时我在汉沙瓦提城,是通达吠陀的婆罗门;
Upecca sabbalokaggaṃ , assosiṃ dhammadesanaṃ.
前往一切世间之顶,听闻法的开示。
‘‘Tadā so sāvakaṃ vīro, pabhinnamatigocaraṃ;
那时彼英雄将弟子,具有卓越的智慧行境;
Atthe dhamme nirutte ca, paṭibhāne ca kovidaṃ.
于义、于法、于所说、于辩才皆善巧者,
‘‘Ṭhapesi etadaggamhi, taṃ sutvā mudito ahaṃ;
安立于此第一位,听闻此后我欢喜;
Sasāvakaṃ jinavaraṃ, sattāhaṃ bhojayiṃ tadā.
那时我供养了七天,那位具弟子的胜利者中最胜者。
‘‘Dussehacchādayitvāna , sasissaṃ buddhisāgaraṃ ;
以衣覆盖后,连同弟子们一起供养智慧之海;
Nipacca pādamūlamhi, taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ ahaṃ.
礼拜于足下后,我祈愿那个位置。
‘‘Tato avoca lokaggo, ‘passathetaṃ dijuttamaṃ;
然后世间最上者说:『看这位最上的二足尊!
Vinataṃ pādamūle me, kamalodarasappabhaṃ.
恭敬地礼拜在我的足下,如莲花茎般光辉。
‘‘‘Buddhaseṭṭhassa bhikkhussa, ṭhānaṃ patthayate ayaṃ;
这位比库祈愿佛陀最胜者的位置;
Tāya saddhāya cāgena, saddhammassavanena ca.
以那信、布施,以及听闻正法,
‘‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaritvā bhavābhave;
在一切处成为安乐者后,在有与有之间轮回;
Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
在未来的时期,你将获得那个心愿。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
在十万劫之后,生于沃咖咖族,
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
他的法的继承者,真正的法所造之子,
Koṭṭhiko nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
名为阿哥帝咖,将成为导师的弟子。
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
听到那个之后,变得欢喜,从那时起终生,
Mettacitto paricariṃ, sato paññāsamāhito.
以慈心须跋胜者,具念、慧与定。
‘‘Tena kammavipākena, cetanāpaṇidhīhi ca;
由于那个业的果报,以及思与愿,
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
我三百次,作了天王;
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
我五百次,成为转轮王。
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
地方王权广大,从数量上无法计算;
Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā.
我在一切处都快乐,因为那业的力量。
‘‘Duve bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;
我在两有中轮回,天界与人界;
Aññaṃ gatiṃ na gacchāmi, suciṇṇassa idaṃ phalaṃ.
我不去其他趣,这是善行的果报。
‘‘Duve kule pajāyāmi, khattiye atha brāhmaṇe;
我出生于两种族,刹帝利与婆罗门;
‘‘Nīce kule na jāyāmi, suciṇṇassa idaṃ phalaṃ.
「我不生于卑贱家族,这是善行的果报。
‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
「在最后有达到时,我成为梵族亲属;
Sāvatthiyaṃ vippakule, paccājāto mahaddhane.
在沙瓦提的婆罗门家族中,再生于大富之家。
‘‘Mātā candavatī nāma, pitā me assalāyano;
「母亲名为旃陀瓦帝,我的父亲是阿沙喇亚那;
Yadā me pitaraṃ buddho, vinayī sabbasuddhiyā.
当佛陀以一切清净,调御了我的父亲。
‘‘Tadā pasanno sugate, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
「那时对善逝净信,我出家为无家者;
Moggallāno ācariyo, upajjhā sārisambhavo.
摩嘎剌那是老师,沙利子是邬波驮耶。
‘‘Kesesu chijjamānesu, diṭṭhi chinnā samūlikā;
「当发被剪断时,见连根被断除;
Nivāsento ca kāsāvaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
穿着袈裟时,我证得了阿拉汉果。
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne ca me mati;
「在义、法、词、辩才方面,我的智慧
Pabhinnā tena lokaggo, etadagge ṭhapesi maṃ.
已通达,因此世间至上者将我安立于此第一位。
‘‘Asandiṭṭhaṃ viyākāsiṃ, upatissena pucchito;
「我对未见之事作了分别论,被伍巴帝沙所问;
Paṭisambhidāsu tenāhaṃ, aggo sambuddhasāsane.
因此在正自觉者的教法中,我于诸无碍解为第一。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我的到来是善来……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko thero imā gāthāyo · 如是具寿玛哈果提咖长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
被说了。
Mahākoṭṭhikattherassāpadānaṃ sattamaṃ. · 玛哈果提咖长老本事第七
8. Uruveḷakassapattheraapadānaṃ8. 伍卢韦喇咖萨巴长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
「名为巴杜穆答拉的胜者,一切世间知者、牟尼;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
从此十万劫,具眼者出现于劫中。
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
「教诫者、令知者,一切有情的度脱者;
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
善巧说法的佛陀,度脱了众多人众。
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
「随念者、悲愍者,一切有情的利益者;
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
使所有来到的外道,安立于五戒。
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
「如是无扰乱,且空无外道;」
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
被诸阿拉汉、已成自在者、如是者所赞叹。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
「那位大牟尼出现了,价值一百五十个宝石,
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
如同金色,具足三十二种殊胜相。
‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
「寿命有十万年之久,
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
住世那么长的时间,他度化了众多人众。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyā, brāhmaṇo sādhusammato;
「那时我在汉萨瓦帝城,是一位被认为善良的婆罗门,
Upecca lokapajjotaṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
我前往世间之光明者处,听闻了法的开示。
‘‘Tadā mahāparisatiṃ, mahāparisasāvakaṃ;
「那时有大众会,大众会的弟子们,
Ṭhapentaṃ etadaggamhi, sutvāna mudito ahaṃ.
「在最上首安置他,听闻后我欢喜。」
‘‘Mahatā parivārena, nimantetvā mahājinaṃ;
「以大众围绕,邀请大胜者;」
Brāhmaṇānaṃ sahassena, sahadānamadāsahaṃ.
「与一千婆罗门,一起我施与布施。」
‘‘Mahādānaṃ daditvāna, abhivādiya nāyakaṃ;
「施与大布施后,礼敬导师;」
Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, idaṃ vacanamabraviṃ.
「欢喜地站在一边,我说此语。」
‘‘‘Tayi saddhāya me vīra, adhikāraguṇena ca;
「『英雄,以对你的信,以及功德的资格;」
Parisā mahatī hotu, nibbattassa tahiṃ tahiṃ’.
「愿有大众,在那里那里出生时』。」
‘‘Tadā avoca parisaṃ, gajagajjitasussaro;
「那时以如象吼的美妙声,对众人说;」
Karavīkaruto satthā, ‘etaṃ passatha brāhmaṇaṃ.
导师从咖拉威咖树下说:「看这位婆罗门。
‘‘‘Hemavaṇṇaṃ mahābāhuṃ, kamalānanalocanaṃ;
「金色的、大臂的、莲花面目的、
Udaggatanujaṃ haṭṭhaṃ, saddhavantaṃ guṇe mama.
「身体挺直的、欢喜的、对我的功德有信的。
‘‘‘Esa patthayate ṭhānaṃ , sīhaghosassa bhikkhuno;
「他希求狮子吼比库的地位;
Anāgatamhi addhāne, lacchase taṃ manorathaṃ.
「在未来世,你将获得那个心愿。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
「十万劫之后,甘蔗王族出生的、
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
「果德玛种姓名的导师将出现于世间。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「你将是他法的继承者、亲生子、由法所造的、
Kassapo nāma gottena, hessati satthu sāvako’.
「名为咖沙巴的姓氏,将是导师的弟子」。
‘‘Ito dvenavute kappe, ahu satthā anuttaro;
「从此九十二劫前,有无上的导师;
Anūpamo asadiso, phusso lokagganāyako.
无比的、无等的、普萨,世间最上的引导者。
‘‘So ca sabbaṃ tamaṃ hantvā, vijaṭetvā mahājaṭaṃ;
「他破除一切黑暗,解开大结;
Vassate amataṃ vuṭṭhiṃ, tappayanto sadevakaṃ.
降下甘露雨,令含天人界满足。
‘‘Tadā hi bārāṇasiyaṃ, rājā paccā ahumhase;
「那时在巴拉纳西,我们曾是国王;
Bhātaromha tayo sabbe, saṃvisaṭṭhāva rājino.
我们三兄弟全部,都是亲密的诸王。
‘‘Vīraṅgarūpā balino, saṅgāme aparājitā;
「英勇的身形、强壮,在战斗中不败;
Tadā kupitapaccanto , amhe āha mahīpati.
那时边境叛乱,国王对我们说:
‘‘‘Etha gantvāna paccantaṃ, sodhetvā aṭṭavībalaṃ;
「你们前往边境,清剿森林中的敌军;
Khemaṃ vijiritaṃ katvā, puna dethāti bhāsatha’.
使之安全平定后,再来报告」。
‘‘Tato mayaṃ avocumha, yadi deyyāsi nāyakaṃ;
于是我们说:「若您给予领导者,
Upaṭṭhānāya amhākaṃ, sādhayissāma vo tato.
供我们须跋,我们将为您成办此事」。
‘‘Tato mayaṃ laddhavarā, bhūmipālena pesitā;
于是我们获得恩准,被国王派遣;
Nikkhittasatthaṃ paccantaṃ, katvā punarupacca taṃ.
平定了放下武器的边境后,再次回到他那里。
‘‘Yācitvā satthupaṭṭhānaṃ, rājānaṃ lokanāyakaṃ;
我们向国王、世间的导师请求须跋导师;
Munivīraṃ labhitvāna, yāvajīvaṃ yajimha taṃ.
获得了牟尼英雄之后,我们尽形寿供养他。
‘‘Mahagghāni ca vatthāni, paṇītāni rasāni ca;
昂贵的衣服,以及美妙的食物;
Senāsanāni rammāni, bhesajjāni hitāni ca.
可爱的住所,以及有益的药品。
‘‘Datvā sasaṅghamunino , dhammenuppāditāni no;
如法地获得后,供养牟尼与僧团;我们具戒、慈悲,心专注于修习。
Sīlavanto kāruṇikā, bhāvanāyuttamānasā.
具戒、慈悲,心专注于修习。
‘‘Saddhā paricaritvāna, mettacittena nāyakaṃ;
以信心、以慈心须跋导师;
Nibbute tamhi lokagge, pūjaṃ katvā yathābalaṃ.
当那位世间至上者般涅槃后,我们随力作了供养。
‘‘Tato cutā santusitaṃ , gatā tattha mahāsukhaṃ;
从那里死后,我们去到兜率天,获得了大乐;
Anubhūtā mayaṃ sabbe, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我们全都已体验,此乃供养佛之果。
‘‘Māyākāro yathā raṅge , dassesi vikatiṃ bahuṃ;
「犹如幻术师在戏场,示现种种变化;
Tathā bhave bhamantohaṃ , videhādhipatī ahuṃ.
如是我在诸有中流转,曾为韦提诃国王。
‘‘Guṇāceḷassa vākyena, micchādiṭṭhigatāsayo;
「因古那杰喇之言,心怀邪见之意向;
Narakaṃ maggamārūḷho, rucāya mama dhītuyā.
因我女儿卢佳,登上通往地狱之道。
‘‘Ovādaṃ nādiyitvāna, brahmunā nāradenahaṃ;
「我未听从劝诫,梵天那拉达之劝;
Bahudhā saṃsito santo, diṭṭhiṃ hitvāna pāpikaṃ.
长久轮回之后,舍弃邪恶之见。
‘‘Pūrayitvā visesena, dasa kammapathānihaṃ;
「我以殊胜方式,圆满十业道;」
Hitvāna dehamagamiṃ, saggaṃ sabhavanaṃ yathā.
舍弃了不去的身体,如同天界连同宫殿。
‘‘Pacchime bhave sampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
「在最后有中,我是梵族亲属;
Bārāṇasiyaṃ phītāyaṃ, jāto vippamahākule.
在繁荣的巴拉纳西,生于婆罗门大族。
‘‘Maccubyādhijarā bhīto, ogāhetvā mahāvanaṃ ;
「畏惧死、病、老,深入大林;
Nibbānaṃ padamesanto, jaṭilesu paribbajiṃ.
寻求涅槃之足迹,我在结发行者中游方。
‘‘Tadā dve bhātaro mayhaṃ, pabbajiṃsu mayā saha;
「那时我的两位兄弟,与我一同出家;
Uruveḷāyaṃ māpetvā, assamaṃ nivasiṃ ahaṃ.
在伍卢韦喇建造了住所,我住在那里。
‘‘Kassapo nāma gottena, uruveḷanivāsiko ;
「以咖沙巴为姓,住在伍卢韦喇;
Tato me āsi paññatti, uruveḷakassapo iti.
从那时起,我有了「伍卢韦喇咖沙巴」这个称呼。
‘‘Nadīsakāse bhātā me, nadīkassapasavhayo;
「我的兄弟住在河边,名叫那地咖沙巴;
Āsī sakāsanāmena, gayāyaṃ gayākassapo.
以住处为名,在嘎亚有嘎亚咖沙巴。
‘‘Dve satāni kaniṭṭhassa, tīṇi majjhassa bhātuno;
「最小的兄弟有二百,中间的兄弟有三百;
Mama pañca satānūnā, sissā sabbe mamānugā.
我有五百减一,弟子们都是我的随从。
‘‘Tadā upecca maṃ buddho, katvāna vividhāni me ;
「那时佛陀来到我处,为我作了种种
Pāṭihīrāni lokaggo, vinesi narasārathi.
神变,世间至上者、调御丈夫调伏了我。
‘‘Sahassaparivārena, ahosiṃ ehibhikkhuko;
「与千人眷属一起,我成了『来吧,比库』;
Teheva saha sabbehi, arahattamapāpuṇiṃ.
与他们一起,我证得了阿拉汉果。
‘‘Te cevaññe ca bahavo, sissā maṃ parivārayuṃ;
他们以及其他许多弟子围绕着我;
Sāsituñca samatthohaṃ, tato maṃ isisattamo.
我有能力教导,因此仙人中最胜者
‘‘Mahāparisabhāvasmiṃ , etadagge ṭhapesi maṃ;
在大众集会中,将我安立于此第一位;
Aho buddhe kataṃ kāraṃ, saphalaṃ me ajāyatha.
啊!对佛陀所作的善业,对我成为有果报的了。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……我无漏而住。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
确实,对我来说是善来……佛陀的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……佛陀的教诫已完成。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uruveḷakassapo thero imā gāthāyo · 如是具寿伍卢韦喇咖萨巴长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
被说了。
Uruveḷakassapattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ. · 伍卢韦喇咖萨巴长老本事第八
9. Rādhattheraapadānaṃ9. 拉德长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
「名为巴杜穆答罗的胜者,一切世间解的牟尼;
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
从此十万劫,具眼者出现于劫中。
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
「教诫者、令知者,一切有情的救度者;
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
善巧说法的佛陀,救度了众多人众。
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
「怜愍者、悲愍者,一切有情的利益者;
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
使所有来到的外道,安立于五戒中。
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
「如是无混乱,且空无外道;」
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
被诸阿拉汉、已成自在者、如是者所赞叹。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ, uggato so mahāmuni;
「那位大牟尼出现了,价值一百千的宝石,
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
如同金色,具足三十二种殊胜相。
‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade;
「寿命有十万年之久,
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
他住世那么久,度化了众多人众。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, brāhmaṇo mantapāragū;
「那时我在汉沙瓦帝,是一位通达咒文的婆罗门,
Upecca taṃ naravaraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ.
前往那位人中至上者处,听闻法的开示。
‘‘Paññapentaṃ mahāvīraṃ, parisāsu visāradaṃ;
「在诸大众中,宣说的大雄、无畏者,
Paṭibhāneyyakaṃ bhikkhuṃ, etadagge vināyakaṃ.
辩才的比库,这是调御者中的第一。
‘‘Tadāhaṃ kāraṃ katvāna, sasaṅghe lokanāyake;
「那时我对世间导师及其僧团作了供养;
Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānaṃ abhipatthayiṃ.
以头礼足后,我祈愿那个地位。
‘‘Tato maṃ bhagavā āha, siṅgīnikkhasamappabho;
「然后世尊以狮子般的威力,
Sarena rajanīyena, kilesamalahārinā.
以悦耳的声音,能除去烦恼垢秽,对我说:
‘‘‘Sukhī bhavassu dīghāyu, sijjhatu paṇidhī tava;
『愿你幸福长寿,愿你的誓愿成就;
Sasaṅghe me kataṃ kāraṃ, atīva vipulaṃ tayā.
你对我及僧团所作的供养,极为广大。
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
『从现在起十万劫后,将出生于奥咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
「名为果德玛者,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「『他的法之继承者,嫡子由法所造,
Rādhoti nāmadheyyena, hessati satthu sāvako.
名号为拉塔者,将成为导师的弟子。
‘‘‘Sa te hetuguṇe tuṭṭho, sakyaputto narāsabho ;
「『释迦之子、人中牛王,对你的因德满意,
Paṭibhāneyyakānaggaṃ, paññapessati nāyako’.
那位领导者将宣说为应辩第一。』
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, yāvajīvaṃ tadā jinaṃ;
「听闻那个后变得欢喜,那时终生,
Mettacitto paricariṃ, sato paññāsamāhito.
以慈心须跋胜者,具念、慧、定。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作之业,以及意愿、誓愿,
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Satānaṃ tīṇikkhattuñca, devarajjamakārayiṃ;
我三百次,作了天王;
Satānaṃ pañcakkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ.
我五百次,成为转轮王。
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
地方王权广大,从数量上无法计算;
Sabbattha sukhito āsiṃ, tassa kammassa vāhasā.
我在一切处都快乐,因为那业的力量。
‘‘Pacchime bhave sampatte, giribbajapuruttame;
在最后有到来时,在最胜的王舍城;
Jāto vippakule niddhe, vikalacchādanāsane.
我生于富裕的婆罗门家族,缺乏衣食。
‘‘Kaṭacchubhikkhaṃ pādāsiṃ, sāriputtassa tādino;
我供养了一钵粗食,给如是的沙利子。
Yadā jiṇṇo ca vuddho ca, tadārāmamupāgamiṃ.
当我年老又衰迈时,我前往那园林。
‘‘Pabbajati na maṃ koci , jiṇṇadubbalathāmakaṃ;
「没有人让我出家,因为我年老衰弱无力;
Tena dīno vivaṇṇaṅgo , soko cāsiṃ tadā ahaṃ.
因此我悲伤、面容憔悴,那时我充满忧愁。
‘‘Disvā mahākāruṇiko, mamamāha mahāmuni;
「具大悲者、大牟尼见到我后,对我说:
‘Kimatthaṃ puttasokaṭṭo, brūhi te cittajaṃ rujaṃ’.
『为何你被子之忧所苦?请说出你心中的痛苦。』
‘‘‘Pabbajjaṃ na labhe vīra, svākkhāte tava sāsane;
「『英雄啊!我无法在你善说的教法中获得出家;
Tena sokena dīnosmi, saraṇaṃ hohi nāyaka’.
因此我悲伤困苦,导师啊!请成为我的皈依处。』
‘‘Tadā bhikkhū samānetvā, apucchi munisattamo;
「那时,最上牟尼召集诸比库后,询问道:
‘Imassa adhikāraṃ ye, saranti byāharantu te’.
「凡忆念此事者,请说出来。」
‘‘Sāriputto tadāvoca, ‘kāramassa sarāmahaṃ;
「沙利子当时说:『我忆念他的恩德;
Kaṭacchubhikkhaṃ dāpesi, piṇḍāya carato mama’.
当我行乞食时,他施与我一钵粥。』
‘‘‘Sādhu sādhu kataññūsi, sāriputta imaṃ tuvaṃ;
「『善哉!善哉!沙利子,你是知恩者;
Pabbājehi dijaṃ vuḍḍhaṃ, hessatājāniyo ayaṃ’.
请为这位年长的婆罗门出家,他将成为良驹。』
‘‘Tato alatthaṃ pabbajjaṃ, kammavācopasampadaṃ;
「于是我获得了出家,得到了甘马受达上;
Na cireneva kālena, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ.
不久之后,我证得了诸漏尽。
‘‘Sakkaccaṃ munino vākyaṃ, suṇāmi mudito yato;
「因为我恭敬地听闻牟尼的话语,心生欢喜;
Paṭibhāneyyakānaggaṃ, tato maṃ ṭhapayī jino.
「辩才第一者,胜者安立我于彼。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的善来确实……(中略)……世尊的教诫已完成。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……世尊的教诫已完成。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā rādho thero imā gāthāyo · 如是具寿拉德长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Rādhattherassāpadānaṃ navamaṃ. · 拉德长老本事第九
10. Mogharājattheraapadānaṃ10. 摩嘎拉迦长老本事
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbalokavidū muni;
「名为巴度目答拉的胜者,遍知一切世间的牟尼;」
Ito satasahassamhi, kappe uppajji cakkhumā.
「从此十万劫,具眼者出现于劫中。」
‘‘Ovādako viññāpako, tārako sabbapāṇinaṃ;
「教诫者、令知者、一切有情的救度者;」
Desanākusalo buddho, tāresi janataṃ bahuṃ.
善巧说法的佛陀,度脱了众多人众。
‘‘Anukampako kāruṇiko, hitesī sabbapāṇinaṃ;
「怜愍者、悲愍者,一切有息者的利益者;
Sampatte titthiye sabbe, pañcasīle patiṭṭhapi.
使所有来到的外道,安立于五戒。
‘‘Evaṃ nirākulaṃ āsi, suññataṃ titthiyehi ca;
「如此无有混乱,空无外道,
Vicittaṃ arahantehi, vasībhūtehi tādibhi.
以诸阿拉汉庄严,以诸自在的如是者。
‘‘Ratanānaṭṭhapaññāsaṃ , uggato so mahāmuni;
「彼大牟尼出现了一百四十八个宝,
Kañcanagghiyasaṅkāso, bāttiṃsavaralakkhaṇo.
如金色般,具三十二种殊胜相。
‘‘Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
「寿命有十万年之久;
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
他住立于此,度脱了众多人众。
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, kule aññatare ahuṃ;
「那时我在汉沙瓦帝,住于某一家族;
Parakammāyane yutto, natthi me kiñci saṃdhanaṃ.
致力于为他人工作,我没有任何积蓄。
‘‘Paṭikkamanasālāyaṃ, vasanto katabhūmiyaṃ;
「住在已完成地基的回廊堂中,
Aggiṃ ujjālayiṃ tattha, daḷhaṃ kaṇhāsi sā hī.
我在那里点燃火,那火燃烧得很旺,变得很黑。
‘‘Tadā parisatiṃ nātho, catusaccapakāsako;
「那时护佑者,四谛的宣说者,
Sāvakaṃ sampakittesi, lūkhacīvaradhārakaṃ.
赞叹了一位弟子,一位穿着粗糙衣的持者。
‘‘Tassa tamhi guṇe tuṭṭho, paṇipacca tathāgataṃ;
「对他的那些功德感到满意,礼敬如来之后,
Lūkhacīvaradhāraggaṃ, patthayiṃ ṭhānamuttamaṃ.
希求粗衣持者中第一的地位。
‘‘Tadā avoca bhagavā, sāvake padumuttaro;
当时世尊,如莲花般殊胜者,对诸弟子说:
‘Passathetaṃ purisakaṃ, kucelaṃ tanudehakaṃ.
「你们看这位男子,穿着粗衣,身体瘦弱。
‘‘‘Pītippasannavadanaṃ , saddhādhanasamanvitaṃ ;
「面容因喜悦而明净,具足信财;
Udaggatanujaṃ haṭṭhaṃ, acalaṃ sālapiṇḍitaṃ.
身体轻快,欢喜,不动摇,如娑罗树般坚固。
‘‘‘Eso pattheti taṃ ṭhānaṃ, saccasenassa bhikkhuno;
「这位真实军比库,希求那个地位;
Lūkhacīvaradhārissa, tassa vaṇṇasitāsayo .
持粗衣者,他的意愿是赞叹。」
‘‘Taṃ sutvā mudito hutvā, nipacca sirasā jinaṃ;
听到那些话后,他变得欢喜,以头礼敬胜利者;
Yāvajīvaṃ subhaṃ kammaṃ, karitvā jinasāsane.
尽一生行善业,于胜者教中。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
以彼善作之业,及思与愿,
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
舍弃人身后,我往生三十三天。
‘‘Paṭikkamanasālāyaṃ, bhūmidāhakakammunā;
在忏悔堂中,以烧地之业,
Samasahassaṃ niraye, adayhiṃ vedanāṭṭito.
于地狱中一千年,我受烧灼之苦。
‘‘Tena kammāvasesena, pañca jātisatānihaṃ;
以彼业之残余,我于此五百世,
Manusso kulajo hutvā, jātiyā lakkhaṇaṅkito.
生为人,出身良家,生来具相好。
‘‘Pañca jātisatāneva, kuṭṭharogasamappito;
又五百世,遭受麻风病。
Mahādukkhaṃ anubhaviṃ, tassa kammassa vāhasā.
我经历了大苦,因为那业的缘故。
‘‘Imasmiṃ bhaddake kappe, upariṭṭhaṃ yasassinaṃ;
在这贤劫中,在上方的名声者;
Piṇḍapātena tappesiṃ, pasannamānaso ahaṃ.
我以钵食供养,我以清净心。
‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca;
以那业的殊胜,以及意愿的誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我去到三十三天。
‘‘Pacchime bhave sampatte, ajāyiṃ khattiye kule;
到达最后有时,我生于刹帝利家族;
Pituno accayenāhaṃ, mahārajjasamappito.
父亲去世后,我被授予大王位。
‘‘Kuṭṭharogādhibhūtohaṃ, na ratiṃ na sukhaṃ labhe;
我被麻风病所困,不得乐不得安乐;
Moghaṃ rajjaṃ sukhaṃ yasmā, mogharājā tato ahaṃ.
因为王国是虚妄的快乐,因此我是摩嘎王。
‘‘Kāyassa dosaṃ disvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
见到身体的过患后,我出家成为无家者;
Bāvarissa dijaggassa, sissattaṃ ajjhupāgamiṃ.
我前往婆瓦利婆罗门处,成为其弟子。
‘‘Mahatā parivārena, upecca naranāyakaṃ;
带着大众围绕,前往人中导师处;
Apucchiṃ nipuṇaṃ pañhaṃ, taṃ vīraṃ vādisūdanaṃ.
我向那位勇者、论敌降伏者请问微妙的问题。
‘‘‘Ayaṃ loko paro loko, brahmaloko sadevako;
「此世、他世、梵天界及诸天界;
Diṭṭhiṃ no nābhijānāmi, gotamassa yasassino.
我不了知果德玛名声者的见解。
‘‘‘Evābhikkantadassāviṃ , atthi pañhena āgamaṃ;
「我以问题来到具有如此殊胜见者处;」
Kathaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’.
「如何观察世间,死王不得见?」
‘‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato;
「摩伽罗阇,应以空观察世间,常具正念;
Attānudiṭṭhiṃ uhacca, evaṃ maccutaro siyā.
除去我见,如此则能超越死。
‘‘‘Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’;
如此观察世间者,死王不得见。」
Iti maṃ abhaṇi buddho, sabbarogatikicchako.
如是佛陀对我说,一切病的医疗者。
‘‘Saha gāthāvasānena, kesamassuvivajjito;
随着偈颂结束,除去须发;
Kāsāvavatthavasano, āsiṃ bhikkhu tathārahā.
着袈裟衣,我成为比库、阿拉汉。
‘‘Saṅghikesu vihāresu, na vasiṃ rogapīḷito;
在僧团的住处,我不住,为病所逼;
Mā vihāro padussīti, vātarogehi pīḷito .
「勿使住处破败」,我被风病所逼迫。
‘‘Saṅkārakūṭā āhitvā, susānā rathikāhi ca;
「从垃圾堆取来,从墓地和大路上;
Tato saṅghāṭiṃ karitvā, dhārayiṃ lūkhacīvaraṃ.
然后做成桑喀帝,我穿着粗陋衣。
‘‘Mahābhisakko tasmiṃ me, guṇe tuṭṭho vināyako;
「大医王对我的德行感到满意,那位导师;
Lūkhacīvaradhārīnaṃ, etadagge ṭhapesi maṃ.
在持粗陋衣者中,他安立我为第一。
‘‘Puññapāpaparikkhīṇo, sabbarogavivajjito;
「福与恶已耗尽,远离一切病;
Sikhīva anupādāno, nibbāyissamanāsavo.
如火焰般无执取,我将无漏般涅槃。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的烦恼已被烧尽……(中略)……我无漏而住。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我已善来……乃至……已作佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mogharājā thero imā gāthāyo · 如是具寿摩嘎拉迦长老诵此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Mogharājattherassāpadānaṃ dasamaṃ. · 摩嘎拉迦长老本事第十
Kaccāyanavaggo catupaññāsamo. · 咖吒亚那品第五十四
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Kaccāno vakkalī thero, mahākappinasavhayo;
咖吒亚那、瓦咖利长老,以及大咖宾那;
Dabbo kumāranāmo ca, bāhiyo koṭṭhiko vasī.
达波、库马拉那马,巴希亚、果提咖、瓦西。
Uruveḷakassapo rādho, mogharājā ca paṇḍito;
乌卢韦喇咖沙巴、拉度,以及贤智的摩嘎拉佳;
Tīṇi gāthāsatānettha, bāsaṭṭhi ceva piṇḍitā.
此中有三百偈颂,以及六十二位智者。