44. Ekavihārivaggo44. 独住品
44. Ekavihārivaggo44. 独住品
1. Ekavihārikattheraapadānaṃ1. 独住者长老本生
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
「在此贤劫中,梵族具大名声;
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
名为咖沙巴的种姓,出生了说者中的胜者。
‘‘Nippapañco nirālambo, ākāsasamamānaso;
「无戏论、无所缘,心如虚空;
Suññatābahulo tādī, animittarato vasī.
多住空性的寂静者,乐于无相的自在者。
‘‘Asaṅgacitto nikleso , asaṃsaṭṭho kule gaṇe;
「心无执着、无烦恼,不混杂于家族、群众;
Mahākāruṇiko vīro, vinayopāyakovido.
具大悲的勇者,善巧于调伏的方便。
‘‘Uyyutto parakiccesu, vinayanto sadevake;
「致力于他人之事,调伏包括天人在内的众生;
Nibbānagamanaṃ maggaṃ, gatiṃ paṅkavisosanaṃ.
通往涅槃之道,干涸泥沼之行。
‘‘Amataṃ paramassādaṃ, jarāmaccunivāraṇaṃ;
「甘露最上味,能遮老与死;
Mahāparisamajjhe so, nisinno lokatārako.
彼世间度者,坐于大众中。
‘‘Karavīkaruto nātho, brahmaghoso tathāgato;
「彼大师如来,如咖拉维咖鸟鸣,梵音;
Uddharanto mahāduggā, vippanaṭṭhe anāyake.
救拔大险难,迷失无依者。
‘‘Desento virajaṃ dhammaṃ, diṭṭho me lokanāyako;
「我见世间导师,说示离尘法;
Tassa dhammaṃ suṇitvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
听闻彼法已,我出家非家。
‘‘Pabbajitvā tadāpāhaṃ, cintento jinasāsanaṃ;
「出家后当时我,思惟胜者教;
Ekakova vane ramme, vasiṃ saṃsaggapīḷito.
独自在可爱林中住,为交往所逼。
‘‘Sakkāyavūpakāso me, hetubhūto mamābhavī ;
「有身的澄净,对我成为因;
Manaso vūpakāsassa, saṃsaggabhayadassino.
心澄净者,见结交之怖畏。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
「我的诸烦恼已被烧尽,一切有已被根除;
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
如龙象断缚,我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
「我在佛陀座前,确实是善来;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
三明已证得,佛陀的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,佛陀的教诫已完成」。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekavihāriko thero imā gāthāyo · 如是具寿独住者长老说此等偈
Abhāsitthāti.
「被说了。」
Ekavihārikattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ. · 独住长老本生第一
2. Ekasaṅkhiyattheraapadānaṃ2. 一数长老本生
‘‘Vipassino bhagavato, mahābodhimaho ahu;
「维巴西世尊的大菩提,是大的;
Mahājanā samāgamma, pūjenti bodhimuttamaṃ.
大众聚集,礼敬最上的菩提。
‘‘Na hi taṃ orakaṃ maññe, buddhaseṭṭho bhavissati;
「我不认为那是低劣的,他将成为最胜的佛;
Yassāyaṃ īdisā bodhi, pūjanīyā ca satthuno.
因为他有如此的菩提,导师是应受礼敬的。
‘‘Tato saṅkhaṃ gahetvāna, bodhirukkhamupaṭṭhahiṃ;
「然后拿取螺贝,我侍立菩提树;
Dhamanto sabbadivasaṃ, avandiṃ bodhimuttamaṃ.
整日吹奏,我礼敬最上的菩提。
‘‘Āsannake kataṃ kammaṃ, devalokaṃ apāpayī;
「在近处所作的业,使我到达天界;
Kaḷevaraṃ me patitaṃ, devaloke ramāmahaṃ.
我的身体已倒下,我在天界中欢乐。
‘‘Saṭṭhituriyasahassāni , tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;
六万四千乐器,满足、欢喜、喜悦;
Sadā mayhaṃ upaṭṭhanti, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
常常须跋我,这是供养佛陀的果报。
‘‘Ekasattatime kappe, rājā āsiṃ sudassano;
在九十一劫前,我是善见王;
Cāturanto vijitāvī, jambumaṇḍassa issaro.
四方征服者,阎浮洲的主宰。
‘‘Tato aṅgasatā turiyā , parivārenti maṃ sadā;
从那时起,百支乐器常常围绕着我;
Anubhomi sakaṃ kammaṃ, upaṭṭhānassidaṃ phalaṃ.
我享受自己的业,这是须跋的果报。
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
无论我生于何处,天界或人间;
Mātukucchigatassāpi, vajjare bheriyo sadā.
即使在母胎中,鼓声也总是响起。
‘‘Upaṭṭhitvāna sambuddhaṃ, anubhutvāna sampadā;
须跋正自觉者后,体验了成就,
Sivaṃ sukhemaṃ amataṃ, pattomhi acalaṃ padaṃ.
我已证得吉祥、安乐、不死、不动之境。
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
从那时起九十一劫,我所造的那个业,
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是供养佛的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
确实,对我来说是善来……(中略)……已作佛陀的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……(中略)……已作佛陀的教诫。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekasaṅkhiyo thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿一数长老说此等偈
Abhāsitthāti.
「你说得好!」
Ekasaṅkhiyattherassāpadānaṃ dutiyaṃ. · 一数长老本生第二
3. Pāṭihīrasaññakattheraapadānaṃ3. 神变想长老本生
‘‘Padumuttaro nāma jino, āhutīnaṃ paṭiggaho;
「名为巴度穆答拉的胜者,诸供养的受者;
Vasīsatasahassehi, nagaraṃ pāvisī tadā.
与十万比库一起,那时进入城市。
‘‘Nagaraṃ pavisantassa, upasantassa tādino;
「当那位寂静者、如是者进入城市时;
Ratanāni pajjotiṃsu , nigghoso āsi tāvade.
诸宝石发出光辉,立即有声音响起。
‘‘Buddhassa ānubhāvena, bherī vajjumaghaṭṭitā;
「以佛陀的威力,鼓不被击打而鸣响;
Sayaṃ vīṇā pavajjanti, buddhassa pavisato puraṃ.
琵琶自己演奏,当佛陀进入城市时。
‘‘Buddhaseṭṭhaṃ namassāmi , padumuttaramahāmuniṃ;
「我礼敬最胜佛,巴度穆答拉大牟尼;
Pāṭihīrañca passitvā, tattha cittaṃ pasādayiṃ.
见到神变后,我于此生起净信。
‘‘Aho buddho aho dhammo, aho no satthusampadā;
「啊!佛陀!啊!法!啊!我们的导师之成就!
Acetanāpi turiyā, sayameva pavajjare.
无心的乐器,也自己出声。
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;
百千劫前,我当时获得的想;
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhasaññāyidaṃ phalaṃ.
我不知恶趣,这是佛想之果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
确实善来于我……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pāṭihīrasaññako thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿神变想长老说此等偈
Abhāsitthāti.
「我被说了。」
Pāṭihīrasaññakattherassāpadānaṃ tatiyaṃ. · 神变想长老本生第三
4. Ñāṇatthavikattheraapadānaṃ4. 智义长老本生
‘‘Kaṇikāraṃva jalitaṃ, dīparukkhaṃva jotitaṃ;
「犹如燃烧的咖尼咖拉花,犹如照耀的灯树;
Kañcanaṃva virocantaṃ, addasaṃ dvipaduttamaṃ.
我见到光辉如黄金的两足尊。
‘‘Kamaṇḍaluṃ ṭhapetvāna, vākacīrañca kuṇḍikaṃ;
「放下水瓶、树皮衣和水壶;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, buddhaseṭṭhaṃ thaviṃ ahaṃ.
我将羚羊皮披在一肩,赞叹佛陀至上者。
‘‘‘Tamandhakāraṃ vidhamaṃ, mohajālasamākulaṃ;
「『你驱散黑暗,被无明网所缠缚;
Ñāṇālokaṃ dassetvāna, nittiṇṇosi mahāmuni.
显示智慧之光后,大牟尼,你已度脱。
‘‘‘Samuddharasimaṃ lokaṃ, sabbāvantamanuttaraṃ;
「『你救拔这世间,一切边际的无上者;
Ñāṇe te upamā natthi, yāvatājagatogati .
在智方面,你无可比拟,遍及世间所到之处。
‘‘‘Tena ñāṇena sabbaññū, iti buddho pavuccati;
以那智为一切知者,因此被称为佛陀;我礼敬那位大雄,无碍的一切知者。
Vandāmi taṃ mahāvīraṃ, sabbaññutamanāvaraṃ’.
我礼敬那位大雄,无碍的一切知者。
‘‘Satasahassito kappe, buddhaseṭṭhaṃ thaviṃ ahaṃ;
百千劫以来,我赞叹最胜佛;我不知恶趣,这是赞叹智的果报;
Duggatiṃ nābhijānāmi, ñāṇatthavāyidaṃ phalaṃ;
我不知恶趣,这是赞叹智的果报;
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo;
我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏;
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
确实,我的到来是善来……(中略)……世尊的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……(中略)……世尊的教诫已完成。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ñāṇatthaviko thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿智义长老说此等偈
Abhāsitthāti.
「被说了。」
Ñāṇatthavikattherassāpadānaṃ catutthaṃ. · 智义长老本生第四
5. Ucchukhaṇḍikattheraapadānaṃ5. 甘蔗块长老本生
‘‘Nagare bandhumatiyā, dvārapālo ahosahaṃ;
「在班度马帝城,我曾是门卫;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ.
我见到离尘的佛陀,一切法的彼岸者。
‘‘Ucchukhaṇḍikamādāya, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ;
「取了甘蔗块,我供养最胜佛;
Pasannacitto sumano, vipassissa mahesino.
以净信心、善意,供养维巴西大仙。
‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ ucchumadadiṃ tadā;
「自从九十一劫前,我供养那甘蔗以来;
Duggatiṃ nābhijānāmi, ucchukhaṇḍassidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是甘蔗块的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「确实,我已善来……乃至……已作佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ucchukhaṇḍiko thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿甘蔗块长老说此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Ucchukhaṇḍikattherassāpadānaṃ pañcamaṃ. · 甘蔗块长老本生第五
6. Kaḷambadāyakattheraapadānaṃ6. 施木苹果长老本生
‘‘Romaso nāma sambuddho, vasate pabbatantare;
「名为罗摩索的正自觉者,住在山间;
Kaḷambaṃ tassa pādāsiṃ, pasanno sehi pāṇibhi.
我以欢喜心,用双手供养他木瓜。
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
「自从我于彼时布施那供养以来,已经九十四劫;
Duggatiṃ nābhijānāmi, kaḷambassa idaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是木瓜的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……乃至……我住于无漏。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我的到来确实是善来……乃至……已作佛陀的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……乃至……已作佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaḷambadāyako thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿施木苹果长老说此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Kaḷambadāyakattherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ. · 施木苹果长老本生第六
7. Ambāṭakadāyakattheraapadānaṃ7. 施酸枣长老本生
‘‘Vipine buddhaṃ disvāna, sayambhuṃ aparājitaṃ;
「在林中见到佛陀,自存者、不败者;
Ambāṭakaṃ gahetvāna, sayambhussa adāsahaṃ.
取了庵婆咖果,我施与自存者。
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalamadadiṃ tadā;
「从此三十一劫,当时我施与果;
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
我不知恶趣,此是施果之果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的诸烦恼已被烧尽……乃至……我住于无漏。」
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「我确实得到善来…乃至…已作世尊的教诫。」
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解…乃至…已作世尊的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ambāṭakadāyako thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿施酸枣长老说此等偈
Abhāsitthāti.
已说。
Ambāṭakadāyakattherassāpadānaṃ sattamaṃ. · 施酸枣长老本生第七
8. Harītakadāyakattheraapadānaṃ8. 施诃梨勒长老本生
‘‘Harītakaṃ āmalakaṃ, ambajambuvibhītakaṃ;
「诃梨勒、余甘子、芒果、阎浮、毗醯勒;
Kolaṃ bhallātakaṃ billaṃ, sayameva harāmahaṃ.
「枣、半娑罗、木苹果,我自己采取。
‘‘Disvāna pabbhāragataṃ, jhāyiṃ jhānarataṃ muniṃ;
「见到住在山坡上,禅修、乐于禅那的牟尼;
Ābādhena āpīḷentaṃ, adutīyaṃ mahāmuniṃ.
「被疾病所逼恼,无伴侣的大牟尼。
‘‘Harītakaṃ gahetvāna, sayambhussa adāsahaṃ;
「取了诃梨勒,我供养自生者;
Khādamattamhi bhesajje, byādhi passambhi tāvade.
当我吃了药之后,病痛立即平息。
‘‘Pahīnadaratho buddho, anumodamakāsi me;
「已断除烦恼的佛陀,对我作了随喜:
‘Bhesajjadāneniminā, byādhivūpasamena ca.
『以此布施药之因,以及病痛的平息,
‘‘‘Devabhūto manusso vā, jāto vā aññajātiyā;
『无论生为天人或人,或生于其他任何生处,
Sabbattha sukhito hotu, mā ca te byādhimāgamā’.
愿你处处安乐,愿病痛不来侵袭你。』
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, sayambhū aparājito;
「说了此之后,正自觉者、自有者、无能胜者,
Nabhaṃ abbhuggamī dhīro, haṃsarājāva ambare.
贤智者升上天空,犹如鹅王在空中。
‘‘Yato harītakaṃ dinnaṃ, sayambhussa mahesino;
「自从布施诃梨勒果给自有的大仙人之后,
Imaṃ jātiṃ upādāya, byādhi me nupapajjatha.
依此生,疾病不再生起于我。
‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
这是我的最后,最后的有正在转起;
Tisso vijjā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
三明已作证,已作世尊的教诫。
‘‘Catunnavutito kappe, bhesajjamadadiṃ tadā;
从九十四劫前,我当时施与药;
Duggatiṃ nābhijānāmi, bhesajjassa idaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,此是施药之果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
于我确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā harītakadāyako thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿施诃梨勒长老说此等偈
Abhāsitthāti.
「我说了。」
Harītakadāyakattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ. · 施诃梨勒长老本生第八
9. Ambapiṇḍiyattheraapadānaṃ9. 芒果团施者长老譬喻
‘‘Hatthirājā tadā āsiṃ, īsādanto uruḷhavā;
「那时我是象王,名为伊沙丹答,身躯巨大;
Vicaranto brahāraññe, addasaṃ lokanāyakaṃ.
游行于大林中,我见到世间导师。
‘‘Ambapiṇḍaṃ gahetvāna, adāsiṃ satthuno ahaṃ;
取了芒果团,我供养给导师;
Paṭiggaṇhi mahāvīro, siddhattho lokanāyako.
大雄者、世间导师悉达多接受了。
‘‘Mama nijjhāyamānassa, paribhuñji tadā jino;
当我专注时,胜者那时受用了;
Tattha cittaṃ pasādetvā, tusitaṃ upapajjahaṃ.
在那里净信了心后,我往生到兜率天。
‘‘Tato ahaṃ cavitvāna, cakkavattī ahosahaṃ;
从那里死后,我成为转轮王;」
Eteneva upāyena, anubhutvāna sampadā.
以此方法,体验了成就。
‘‘Padhānapahitattohaṃ, upasanto nirūpadhi;
「我精进努力,寂静无依,
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
遍知一切漏,我住于无漏。
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalamadadiṃ tadā;
「从九十四劫前,我当时布施了那个果,
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
我不知有恶趣,这是施果之果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
「我的烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
「于我确实是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
「四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫」。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ambapiṇḍiyo thero imā gāthāyo · 如是传闻,具寿芒果团长老说此等偈
Abhāsitthāti.
被说了。
Ambapiṇḍiyattherassāpadānaṃ navamaṃ. · 芒果团施者长老譬喻 第九
10. Ambaphaliyattheraapadānaṃ10. 芒果片长老本生
‘‘Padumuttarabuddhassa , lokajeṭṭhassa tādino;
「对于莲华上佛陀,世间最胜的如彼者;
Piṇḍāya vicarantassa, dhārato uttamaṃ yasaṃ.
为了托钵而行走时,我持最上的名声。
‘‘Aggaphalaṃ gahetvāna, vippasannena cetasā;
「取了最上的果实后,以清净的心,
Dakkhiṇeyyassa vīrassa, adāsiṃ satthuno ahaṃ.
我供养了那位应供的勇者导师。
‘‘Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha;
「以那业,两足之王,世间最胜,人中牛王,
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ, hitvā jayaparājayaṃ.
我已达到不动之处,舍离了胜与败。
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā;
「从十万劫以来,当时我给了那布施,」
Duggatiṃ nābhijānāmi, aggadānassidaṃ phalaṃ.
我不知道恶趣,这是最上布施的果报。
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
我的诸烦恼已被烧尽……(中略)……我住于无漏。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
确实,我的到来是善来……(中略)……已作世尊的教诫。
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
四无碍解……(中略)……已作世尊的教诫。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ambaphaliyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti;
如是,据说具寿安跋帕离亚长老说了这些偈颂。
Ambaphaliyattherassāpadānaṃ dasamaṃ. · 芒果片长老本生第十
Ekavihārivaggo catucattālīsamo. · 独住品第四十四
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Thero ekavihārī ca, saṅkhiyo pāṭihīrako;
长老与独住者,桑奇亚与神变者;
Thaviko ucchukhaṇḍī ca, kaḷambaambāṭakado.
塔维咖与甘蔗块者,咖喇巴与芒果施者。
Harītakambapiṇḍī ca, ambado dasamo yati;
诃梨勒、庵婆、团食,以及芒果为第十;
Chaḷasīti ca gāthāyo, gaṇitāyo vibhāvibhi.
八十六偈颂,由智者所计算。