1. Buddhavaggo1. 佛品
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Khuddakanikāye · 小部
Therāpadānapāḷi · 长老譬喻部
(Paṭhamo bhāgo)
(第一部分)
1. Buddhavaggo1. 佛品
1. Buddhaapadānaṃ1. 佛譬喻
Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
韦德哈的牟尼恭敬地询问住在揭德林的如来:
‘‘Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’’.
「据说有一切知佛,英雄,他们是由什么因而成为的?」
Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
那时,一切知中最胜的大仙,以甜美的声音对阿难陀跋达说:
‘‘Ye pubbabuddhesu katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
「那些在过去诸佛处已作承事,在诸胜者的教法中未得解脱者,
‘‘Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena;
「正是以那正觉之道,以贤智,以大力的意向,
Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṃ anupāpuṇanti.
以慧的威力,以极锐利的慧,他们证得一切知的状态。
‘‘Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṃ,
「我也在过去诸佛处,希求佛的状态,
Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā.
仅以意而成为无数的法王。
‘‘Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā;
「然后,请以清净心听闻诸佛的足迹;
Tiṃsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā.
圆满三十波罗蜜的无数法王。
‘‘Sambodhiṃ buddhaseṭṭhānaṃ, sasaṅghe lokanāyake;
「对于诸佛中最胜者的正觉,以及僧团、世间导师;
Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṃ .
以十指礼敬后,我以头顶礼。
‘‘Yāvatā buddhakhettesu, ratanā vijjantisaṅkhiyā;
「在诸佛国土中,有无数的宝物存在;
Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā , manasā sabbamāhariṃ.
住于虚空的和住于地上的,我以意全部取来。
‘‘Tattha rūpiyabhūmiyaṃ, pāsādaṃ māpayiṃ ahaṃ;
「在那银地上,我建造了宫殿;」
Nekabhummaṃ ratanamayaṃ, ubbiddhaṃ nabhamuggataṃ.
多层的宝所成,高耸、升至空中。
‘‘Vicittathambhaṃ sukataṃ, suvibhattaṃ mahārahaṃ;
「有种种柱善作,善分布的大殿;
Kanakamayasaṅghāṭaṃ, kontacchattehi maṇḍitaṃ.
金所成的门扇,以孔雀羽盖装饰。
‘‘Paṭhamā veḷuriyā bhūmi, vimalabbhasamā subhā;
「第一层是琉璃地,清净如镜、美好;
Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā.
遍满莲花水生花,在殊胜的金地上。
‘‘Pavāḷaṃsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā;
「珊瑚枝、珊瑚色,某些是红色、美好;
Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā.
如因陀果巴咖虫色,大地照耀诸方。
‘‘Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā;
「善分布的屋门,出入口、狮子栏。
Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā.
四围栏杆网,香藤令人喜悦。
‘‘Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā;
「青、黄、红,白、纯黑;
Kūṭāgāravarūpetā, sattaratanabhūsitā.
装饰如重阁,以七宝庄严。
‘‘Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā;
「由猫眼石制成的莲花,以鸟兽庄严;
Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi maṇḍitā.
遍布星宿,以日月装饰。
‘‘Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā;
「以金网覆盖,配有金铃;
Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā.
因风力而鸣响,金鬘令人喜悦。
‘‘Mañjeṭṭhakaṃ lohitakaṃ, pītakaṃ haripiñjaraṃ;
「茜草红色、血红色,黄色、黄褐色;」
Nānāraṅgehi sampītaṃ , ussitaddhajamālinī .
以种种色彩装饰,竖立着旗帜与花鬘。
‘‘Na naṃ bahūnekasatā, phalikā rajatāmayā;
「不只数百数千的板,是银制的;
Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā;
宝石制的红色,以及摩沙拉咖喇制的;
Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā.
以种种卧具装饰,铺着细滑的咖西咖布。
‘‘Kampalā dukūlā cīnā, paṭṭuṇṇā paṇḍupāvurā;
「羊毛毯、杜古喇布、中国丝、棉布、淡黄色覆盖物;
Vividhattharaṇaṃ sabbaṃ, manasā paññapesahaṃ.
一切种种的铺具,我以意念设置。
‘‘Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṃ;
「在那些各个地面上,以宝石尖顶装饰;
Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare.
持着宝石光明的火炬,善立于其上。
‘‘Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā;
「那些柱子庄严辉煌,金色的门楼美妙;
Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca.
阎浮那陀金所成,以及银所成的。
‘‘Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā;
「众多的接合处分别论,门闩门栓装饰着;
Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṃyutā.
两边众多满瓶,与莲花、青莲花相连。
‘‘Atīte sabbabuddhe ca, sasaṅghe lokanāyake;
「过去一切诸佛,与僧团、世间导师;
Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake.
以本来的色相形态,化作与诸弟子。
‘‘Tena dvārena pavisitvā, sabbe buddhā sasāvakā;
「从那门进入后,一切诸佛与诸弟子;
Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā.
在一切金所成的座位上,圣者众坐着。」
‘‘Ye ca etarahi atthi, buddhā loke anuttarā;
「凡现今存在于世间的诸佛,无上者;
Atīte vattamānā ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
过去与现在的,我都供养了所有的住处。
‘‘Paccekabuddhenekasate, sayambhū aparājite;
「独觉佛有一百位,自觉者、不可战胜者;
Atīte vattamāne ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
过去与现在的,我都供养了所有的住处。
‘‘Kapparukkhā bahū atthi, ye dibbā ye ca mānusā;
「有许多如愿树,天界的与人间的;
Sabbaṃ dussaṃ samāhantā, acchādemi ticīvaraṃ.
收集了所有的布,我供养了三衣。
‘‘Khajjaṃ bhojjaṃ sāyanīyaṃ, sampannaṃ pānabhojanaṃ;
「副食、主食、咀副食,具足的饮食;
Maṇimaye subhe patte, saṃpūretvā adāsahaṃ.
装满摩尼宝制成的美妙钵后,我供养了。
‘‘Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā cīvarasaṃyutā;
「如同天衣一般,陶醉于衣服;
Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā.
甜蜜的糖,以及油和蜂蜜。
‘‘Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā;
「被他人的食物满足,所有这些圣者的群体;
Ratanagabbhaṃ pavisitvā, kesarīva guhāsayā.
进入宝藏的内室,如同狮子住于洞穴。
‘‘Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṃ;
「在大密室的卧床上,他们作狮子卧;
Sampajānā samuṭṭhāya, sayane pallaṅkamābhujuṃ.
正知地起来后,在卧床上结跏趺坐。
‘‘Gocaraṃ sabbabuddhānaṃ, jhānaratisamappitā;
「一切诸佛的行处,致力于禅那之乐;
Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā.
有些教导其他的法,有些以神通游戏。
‘‘Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā;
「其他的通智证得,通智自在修习;
Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo.
神变者行神变,其他的数千。
‘‘Buddhāpi buddhe pucchanti, visayaṃ sabbaññumālayaṃ;
「诸佛也问诸佛,一切知者的境界;
Gambhīraṃ nipuṇaṃ ṭhānaṃ, paññāya vinibujjhare.
甚深微妙之处,以慧应通达。
‘‘Sāvakā buddhe pucchanti, buddhā pucchanti sāvake;
「声闻问诸佛,诸佛问声闻;
Aññamaññañca pucchitvā , aññoññaṃ byākaronti te.
互相问已,他们互相解答。
‘‘Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā;
「诸佛、辟支佛,声闻、侍者,
Evaṃ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te.
如是以自己的喜乐,他们在宫殿中欢喜。」
‘‘Chattā tiṭṭhantu ratanā, kañcanāveḷapantikā;
「愿伞盖、宝物、金色围栏立于此,
Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu matthake.
以珍珠网围绕,愿一切皆戴于头顶。
‘‘Bhavantu ceḷavitānā, soṇṇatārakacittitā;
「愿有布制华盖,以金星装饰,
Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake.
展开杂色花鬘,愿一切皆戴于头顶。
‘‘Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā;
「以花鬘展开,以香鬘庄严,
Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā.
遍布布鬘,以宝鬘装饰。
‘‘Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā;
「遍撒花朵,善加装饰,以芳香庄严,
Gandhapañcaṅgulikatā , hemacchadanachāditā.
涂以五支香膏,覆以金色华盖。」
‘‘Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā;
「四方的莲池,遍布莲花与睡莲;
Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmaṃreṇurajuggatā.
金色银色的水流,充满莲花的花粉。
‘‘Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato;
「愿所有树木开花,在宫殿的四周;
Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṃ.
它们自己散落花朵,前往并洒落在住处。
‘‘Sikhino tattha naccantu, dibbahaṃsā pakūjare;
「愿孔雀在那里舞蹈,天鹅鸣叫;
Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato.
愿咖喇维咖鸟歌唱,天人众在四周。
‘‘Bheriyo sabbā vajjantu, vīṇā sabbā rasantu tā;
「愿所有鼓响起,愿所有琵琶奏鸣;
Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato.
愿所有音乐演奏,在宫殿的四周。」
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, cakkavāḷe tato pare;
「在佛陀领域中,在轮围界之外;
Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā.
具足光明的大者们,由宝石所成的不断者。
‘‘Tiṭṭhantu soṇṇapallaṅkā, dīparukkhā jalantu te;
「愿金色的卧榻安立,愿那些灯树燃烧;
Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā.
愿成为一盏灯,一万的连续。
‘‘Gaṇikā lāsikā ceva, naccantu accharāgaṇā;
「歌女、舞女以及天女众,愿她们跳舞;
Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato.
愿种种色彩显现,在宫殿的周围。
‘‘Dumagge pabbatagge vā, sinerugirimuddhani;
「在树顶、山顶,或在须弥山顶;
Ussāpemi dhajaṃ sabbaṃ, vicittaṃ pañcavaṇṇikaṃ.
我竖立一切幢,杂色的五色者。」
‘‘Narā nāgā ca gandhabbā, sabbe devā upentu te;
「人、龙与乾达婆,一切诸天人,请你们前来,
Namassantā pañjalikā, pāsādaṃ parivārayuṃ.
合掌礼敬,围绕宫殿。
‘‘Yaṃ kiñci kusalaṃ kammaṃ, kattabbaṃ kiriyaṃ mama;
「凡任何善业,我应作之事,
Kāyena vācā manasā, tidase sukataṃ kataṃ.
以身、以语、以意,三十三天所作善业已作。
‘‘Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino;
「凡有想之有情,以及无想之有情,
Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ, sabbe bhāgī bhavantu te.
我所作之福德果报,愿他们一切都得分享。
‘‘Yesaṃ kataṃ suviditaṃ, dinnaṃ puññaphalaṃ mayā;
「对于那些我所作已善知,所施之福德果报者,
Ye ca tattha na jānanti, devā gantvā nivedayuṃ.
以及那些不知道的,愿诸天前往告知。
‘‘Sabbalokamhi ye sattā, jīvantāhārahetukā;
「凡世间中的众生,以食为因而活命;
Manuññaṃ bhojanaṃ sabbaṃ , labhantu mama cetasā.
愿以我的心,一切美味的食物他们都获得。
‘‘Manasā dānaṃ mayā dinnaṃ, manasā pasādamāvahiṃ;
「我以意施予布施,以意带来净信;
Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā.
礼敬一切正等正觉者、辟支佛、胜者的声闻弟子们。
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那善作的业,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
舍弃人身后,我前往三十三天。
‘‘Duve bhave pajānāmi, devatte atha mānuse;
「我了知两种有,天有与人有;
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, manasā patthanāphalaṃ.
我不知其他趣,这是以意祈愿的果报。」
‘‘Devānaṃ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo;
「我胜过诸天,我成为人中之王;
Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave.
具足色相之相,以慧无与伦比。
‘‘Bhojanaṃ vividhaṃ seṭṭhaṃ, ratanañca anappakaṃ;
「种种殊胜的食物,以及不少的宝物;
Vividhāni ca vatthāni, nabhā khippaṃ upenti maṃ.
种种的衣服,迅速从空中来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「在地上、在山上,在空中、在水中、在林中;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, dibbā bhakkhā upenti maṃ.
无论我伸出何手,天食都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「在地上、在山上,在空中、在水中、在林中;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, ratanā sabbe upenti maṃ.
无论我伸出何手,一切宝物都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「在地上、在山上、在空中、在水中、在林中;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe gandhā upenti maṃ.
无论我伸出何手,一切香都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「在地上、在山上、在空中、在水中、在林中;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe yānā upenti maṃ.
无论我伸出何手,一切车乘都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「在地上、在山上、在空中、在水中、在林中;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe mālā upenti maṃ.
无论我伸出何手,一切花鬘都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「在地上、在山上、在空中、在水中、在林中;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, alaṅkārā upenti maṃ.
无论我伸出何手,一切装饰品都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「于地上、山上、空中、水中、林中,
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbā kaññā upenti maṃ.
无论我伸出何手,一切少女都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「于地上、山上、空中、水中、林中,
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, madhusakkharā upenti maṃ.
无论我伸出何手,蜜糖砂糖都来到我处。
‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
「于地上、山上、空中、水中、林中,
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe khajjā upenti maṃ.
无论我伸出何手,一切副食都来到我处。
‘‘Adhane addhika jane, yācake ca pathāvino;
「对于贫穷者、旅行者、乞者及路人,
Dadāmihaṃ dānavaraṃ, sambodhivarapattiyā.
我施予最上之布施,为了证得最上正觉。
‘‘Nādento pabbataṃ selaṃ, gajjento bahalaṃ giriṃ;
「震动山岩,轰鸣厚重的山岳;
Sadevakaṃ hāsayanto, buddho loke bhavāmahaṃ.
使有天之世间欢笑,我将成为世间的佛陀。
‘‘Disā dasavidhā loke, yāyato natthi antakaṃ;
「世间有十方,所去之处无边际;
Tasmiñca disābhāgamhi, buddhakhettā asaṅkhiyā.
在那诸方分中,有无数的佛土。
‘‘Pabhā pakittitā mayhaṃ, yamakā raṃsivāhanā;
「我的光辉已遍布,成双的光线载体;
Etthantare raṃsijālaṃ, āloko vipulo bhave.
在其间有光线之网,广大的光明生起。
‘‘Ettake lokadhātumhi, sabbe passantu maṃ janā;
「在如此的世界界中,愿一切人见我;
Sabbe maṃ anuvattantu, yāva brahmanivesanaṃ .
愿一切随从于我,直至梵天住处。
‘‘Visiṭṭhamadhunādena, amatabherimāhaniṃ;
「以最胜甘露,今日击甘露鼓;
Etthantare janā sabbe, suṇantu madhuraṃ giraṃ.
于此之间一切人,愿听闻甜美之语。
‘‘Dhammameghena vassante, sabbe hontu anāsavā;
「以法云降雨时,愿一切成为无漏者;
Yettha pacchimakā sattā, sotāpannā bhavantu te.
于此最后之有情,愿彼等成为入流者。
‘‘Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato;
「施与应施之布施,完全圆满诸戒后;
Nekkhammapāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
到达出离波罗蜜,证得最上正等觉。
‘‘Paṇḍite paripucchitvā, katvā vīriyamuttamaṃ;
「询问诸贤智者后,作最上之精进;
Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
到达忍辱波罗蜜,证得最上正等觉。
‘‘Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṃ, saccapārami pūriya;
「作了坚固的决意,圆满了真实波罗蜜;
Mettāya pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
以慈达到波罗蜜,证得了无上正觉。
‘‘Lābhālābhe sukhe dukkhe, sammāne cāvamānane ;
「于得与不得、乐与苦、恭敬与轻蔑;
Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ.
于一切处成为平等者,证得了无上正觉。
‘‘Kosajjaṃ bhayato disvā, vīriyaṃ cāpi khemato;
「见懈怠为危险,见精进为安稳;
Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.
你们应当精进勤奋,这是诸佛的教诫。
‘‘Vivādaṃ bhayato disvā, avivādañca khemato;
「见诤论为危险,见无诤为安稳;
Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.
你们应当和合、团结,这是诸佛的教诫。」
‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato;
「见放逸为危险,见不放逸为安稳;
Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī.
应修习八支圣道,这是诸佛的教诫。
‘‘Samāgatā bahū buddhā, arahantā ca sabbaso;
「众多的佛陀已聚集,以及一切的阿拉汉;
Sambuddhe arahante ca, vandamānā namassatha.
对正自觉者、阿拉汉,礼敬、顶礼。
‘‘Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā;
「如是诸佛不可思议,佛法不可思议;
Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo’’’.
对不可思议者具信者,果报是不可思议的」。
Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano buddhacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.
如是,据说世尊赞叹自己的佛陀行,宣说了名为「佛本生」的法门。
Buddhāpadānaṃ samattaṃ. · 佛譬喻完
2. Paccekabuddhaapadānaṃ2. 辟支佛譬喻
Atha paccekabuddhāpadānaṃ suṇātha –
那么,请听辟支佛本生——
‘‘Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
「韦德哈牟尼那当果向住在揭德林的如来请问:
‘Paccekabuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’ .
「『据说有名为辟支佛者,英雄,他们以何因而成就?』
‘‘Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
「彼一切知者、大仙以甜美之声对阿难陀跋达说:
‘Ye pubbabuddhesu katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
「『那些在过去诸佛处已作职责,在诸胜者教法中未得解脱者,
‘‘‘Teneva saṃvegamukhena dhīrā, vināpi buddhehi sutikkhapaññā;
「『『因此以悚惧为门,贤者们即使无诸佛,以锐利之慧,
Ārammaṇenāpi parittakena, paccekabodhiṃ anupāpuṇanti.
「『『甚至以微小之所缘,证得辟支菩提。
‘‘‘Sabbamhi lokamhi mamaṃ ṭhapetvā, paccekabuddhehi samova natthi;
「『『在一切世间中,除了我之外,无人与辟支佛相等;
Tesaṃ imaṃ vaṇṇapadesamattaṃ, vakkhāmahaṃ sādhu mahāmunīnaṃ.
「『『我将善说这些大牟尼们的赞叹之词。』
‘‘‘Sayameva buddhānaṃ mahāisīnaṃ, sādhūni vākyāni madhūva khuddaṃ;
「诸佛、诸大仙人的言语本身,犹如蜂蜜般甘美;
Anuttaraṃ bhesajaṃ patthayantā, suṇātha sabbesu pasannacittā.
希求无上良药者,一切以净信心谛听。
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ samāgatānaṃ, paramparaṃ byākaraṇāni yāni;
「诸辟支佛聚集时,次第宣说的那些教诫;
Ādīnavo yañca virāgavatthuṃ, yathā ca bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
过患是什么、离欲之事,以及他们如何证得菩提。
‘‘‘Sarāgavatthūsu virāgasaññī, rattamhi lokamhi virattacittā;
「于有贪之事物中具离欲想,于染着的世间中心离染;
Hitvā papañce jitaphanditāni , tatheva bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
舍弃戏论、已胜妄想,如是证得菩提。
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
「对一切众生放下刀杖,不恼害他们中的任何一个;
Mettena cittena hitānukampī, eko care khaggavisāṇakappo.
以慈心、利益怜愍,独自游行如犀牛角。」
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
「对一切众生放下刀杖,不伤害他们当中的任何一个;
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
不应希求儿子,何况同伴,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
「从交往中生起爱着,随着爱着而生起此苦;
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
见到从爱着生起的过患,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto;
「怜悯朋友与亲友,心被束缚而失去利益;
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
见到交际中的此危险,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Vaṃso visālova yathā visatto, puttesu dāresu ca yā apekkhā;
「如同竹子广大地纠缠,对儿子与妻子的期望;
Vaṃse kaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
如同竹笋不被粘着,应如犀牛角一般独自游行。」
‘‘‘Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṃ gacchati gocarāya;
「如林中之鹿无所系缚,随其所欲而行至食处;
Viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
有慧之人见此依止,应如犀角独自游行。
‘‘‘Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ca ṭhāne gamane cārikāya;
「在伴侣中有呼唤,在住处、站立处、行走、游行时亦有;
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
见此不被贪求的依止,应如犀角独自游行。
‘‘‘Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe, puttesu pemaṃ vipulañca hoti;
「在伴侣中有嬉戏与欢乐,对诸子有广大的爱;
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
厌恶与所爱者别离,应如犀角独自游行。
‘‘‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti, santussamāno itarītarena;
「应成为四方无碍者,以此或彼为满足;
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
忍受诸危难而无畏惧,应如犀角独自游行。」
‘‘‘Dussaṅgahā pabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
「诸出家者中有些难以共住,以及住在家中的诸在家者;
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
对他人之子不关心,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro;
「舍弃在家的装饰,如同已断果实的咖维喇拉树;
Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
勇者断除在家的束缚后,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
「若能获得贤明的同伴,共同游行、善住、坚定者;
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
克服一切危难后,应与他心满意足、具念地游行。
‘‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
「若不能获得贤明的同伴,共同游行、善住、坚定者;
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
如王舍弃已征服的国土,应如象在森林中一般独自游行。
‘‘‘Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
「确实我们赞叹同伴的成就,应亲近最胜的或同等的同伴;
Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo.
若得不到这些,则食无过之食,应如犀角独行。
‘‘‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni;
「见到黄金的光辉,由铁匠之子善制作,
Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
在臂上相互碰撞的两只(手镯),应如犀角独行。
‘‘‘Evaṃ dutīyena sahā mamassa, vācābhilāpo abhisajjanā vā;
「如是若与第二者在一起,我将有言谈或交往;
Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
见到未来的这种怖畏,应如犀角独行。
‘‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;
「诸欲确实是种种的、甜蜜的、令人喜悦的,以种种形相扰乱心;
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
见到欲功德中的过患,应如犀角独行。」
‘‘‘Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metaṃ;
「如此,这是肿瘤、灾患、疾病、箭、恐怖,
Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
见到欲功德中的这个恐怖,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ, vātātape ḍaṃsasarīsape ca;
寒与热、饥与渴、风与日晒、虻与爬虫,
Sabbānipetāni abhibbhavitvā , eko care khaggavisāṇakappo.
战胜了这一切之后,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Nāgova yūthāni vivajjayitvā, sañjātakhandho padumī uḷāro;
如象离开象群,已生肩峰、巨大、如莲花,
Yathābhirantaṃ viharaṃ araññe, eko care khaggavisāṇakappo.
随意住于林野,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Aṭṭhānataṃ saṅgaṇikāratassa, yaṃ phassaye sāmayikaṃ vimuttiṃ;
对于喜好群居者,须跋触及暂时的解脱,
Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.
听闻太阳族亲属的话语,应如犀牛角一般独自游行。」
‘‘‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṃ paṭiladdhamaggo;
「已超越见的歧路,得达决定,获得道;
Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.
已生起智,不需他人引导,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkha niddhantakasāvamoho;
「无贪欲、无嗔恨、无渴爱,无垢秽,已除去烦恼与痴;
Nirāsayo sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
对一切世间无希求,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Pāpaṃ sahāyaṃ parivajjayetha, anatthadassiṃ visame niviṭṭhaṃ;
「应避开恶友,见无义利者、住于不平等者;
Sayaṃ na seve pasutaṃ pamattaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
自己不应亲近放逸、放逸者,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ bhajetha, mittaṃ uḷāraṃ paṭibhānavantaṃ;
「应亲近多闻、持法者,具辩才的殊胜之友;
Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
了知诸义利,除去疑惑后,应如犀牛角独自游行。」
‘‘‘Khiḍḍaṃ ratiṃ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno;
「于世间的嬉戏、欢乐与欲乐,不装饰、不期待;
Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.
远离装饰之处,说真实语者,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Puttañca dāraṃ pitarañca mātaraṃ, dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;
「舍弃儿子、妻子、父亲、母亲,财富、谷物以及亲族;
Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.
舍弃诸欲及其所属,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Saṅgo eso parittamettha sokhyaṃ, appassādo dukkhamevettha bhiyyo;
「这是系缚,此中乐少,味少,此中苦更多;
Gaḷo eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.
这是钩,如是了知的智者,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Sandālayitvāna saṃyojanāni, jālaṃva bhetvā salilambucārī;
「撕裂诸结,如水中行者破网;
Aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
如火烧已不再回转,应如犀牛角独自游行。」
‘‘‘Okkhittacakkhū na ca pādalolo, guttindriyo rakkhitamānasāno;
「眼睛低垂而不贪看脚边,诸根防护、心受保护,
Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
不漏泄、不被烧恼,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Ohārayitvā gihibyañjanāni, sañchannapatto yathā pārichatto;
「舍弃在家的装饰,如波利恰答树覆盖果实,
Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
身着袈裟衣出家后,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Rasesu gedhaṃ akaraṃ alolo, anaññaposī sapadānacārī;
「对诸味不贪求、不贪婪,不养他人、行乞食,
Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo.
对诸家族心不系缚,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe;
「舍弃心的五盖,驱除一切随烦恼,
Anissito chejja sinehadosaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
无所依、断除爱染与嗔恚,应如犀牛角独自游行。」
‘‘‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṃ, pubbeva somanassadomanassaṃ;
「舍断乐与苦,先前已舍断喜与忧;
Laddhānupekkhaṃ samathaṃ visuddhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
获得清净平静的舍,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti;
「精进勇猛为了达到最上义,心不懈怠行为不懒惰;
Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.
坚固努力具足力与精力,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Paṭisallānaṃ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṃ anudhammacārī;
「不舍弃独坐与禅那,于诸法常随法而行;
Ādīnavaṃ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.
已思量诸有中的过患,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Taṇhakkhayaṃ patthayamappamatto, aneḷamūgo sutavā satīmā;
「希求渴爱的灭尽而不放逸,不愚钝不痴呆多闻具念;
Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.
已计算诸法决意精勤,应如犀牛角一般独自游行。
‘‘‘Sīhova saddesu asantasanto, vātova jālamhi asajjamāno;
「如狮子不怖畏诸声,如风不着于网,
Padumaṃva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
如莲花不为水所染,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṃ abhibhuyya cārī;
「如狮子以牙力制伏,为兽中之王而行,
Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
应亲近边远的住所,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Mettaṃ upekkhaṃ karuṇaṃ vimuttiṃ, āsevamāno muditañca kāle;
「修习慈、舍、悲、解脱,以及适时的喜,
Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
不与一切世间相违,应如犀牛角独自游行。
‘‘‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sandālayitvāna saṃyojanāni;
「舍断贪、嗔及痴,破坏诸结,
Asantasaṃ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo.
于命终时无怖畏,应如犀牛角独自游行。」
‘‘‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
「为了利益而亲近、须跋,无利益的朋友今日难得;
Attatthapaññā asucīmanussā, eko care khaggavisāṇakappo.
人们只为自己利益而有智慧,不清净,应如犀角独行。
‘‘‘Visuddhasīlā suvisuddhapaññā, samāhitā jāgariyānuyuttā;
「戒清净、慧极清净,入定、致力于警寤;
Vipassakā dhammavisesadassī, maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
观者、见法殊胜,于道支、觉支中善巧。
‘‘‘Suññappaṇidhiñca tathānimittaṃ , āsevayitvā jinasāsanamhi;
「在胜者教法中,修习空、无愿及无相;
Ye sāvakattaṃ na vajanti dhīrā, bhavanti paccekajinā sayambhū.
不舍弃声闻身份的贤者们,成为独觉胜者、自觉者。
‘‘‘Mahantadhammā bahudhammakāyā, cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā;
「具大法、多法身,心自在、已度一切苦流;
Udaggacittā paramatthadassī, sīhopamā khaggavisāṇakappā.
心高举、见最上义,如狮子、如犀角独行。」
‘‘‘Santindriyā santamanā samādhī, paccantasattesu patippacārā ;
「诸根寂静、心寂静、得定,行于边地众生中;
Dīpā parattha idha vijjalantā, paccekabuddhā satataṃ hitāme.
为他人之灯,于此世明照,诸辟支佛常利益我等。
‘‘‘Pahīnasabbāvaraṇā janindā, lokappadīpā ghanakañcanābhā;
「已断一切障碍之人中尊,世间之灯,如纯金之光;
Nissaṃsayaṃ lokasudakkhiṇeyyā, paccekabuddhā satatappitāme.
无疑地为世间应供,诸辟支佛常令我等欢喜。
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, caranti lokamhi sadevakamhi;
「诸辟支佛之善说,行于世间与天界;
Sutvā tathā ye na karonti bālā, caranti dukkhesu punappunaṃ te.
听闻后不如是行之诸愚者,彼等一再行于诸苦中。
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, madhuṃ yathā khuddamavassavantaṃ;
「诸辟支佛之善说,如蜜、如小雨降下;
Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā, bhavanti te saccadasā sapaññā’.
听闻后如是行道相应者,彼等具慧,得见真谛。」
‘‘Paccekabuddhehi jinehi bhāsitā, kathā uḷārā abhinikkhamitvā;
「诸辟支佛、诸胜者所说的,殊胜的话语,出离后;
Tā sakyasīhena naruttamena, pakāsitā dhammavijānanatthaṃ.
那些被释迦狮子、人中至上者,为了知法之义而阐明。
‘‘Lokānukampāya imāni tesaṃ, paccekabuddhāna vikubbitāni;
「为了怜悯世间,这些辟支佛的神变;
Saṃvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṃ, sayambhusīhena pakāsitānī’’ti.
为了增长悚惧的聚集,被自觉狮子所阐明。」
Paccekabuddhāpadānaṃ samattaṃ. · 辟支佛譬喻完
3-1. Sāriputtattheraapadānaṃ3-1. 沙利子长老譬喻
Atha therāpadānaṃ suṇātha –
那时,请听长老的譬喻——
‘‘Himavantassa avidūre, lambako nāma pabbato;
「在喜马拉雅山不远处,有一座名叫兰巴咖的山;
Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.
我的住所善作,叶屋善建。
‘‘Uttānakūlā nadikā, supatitthā manoramā;
「河流岸边平坦,渡口良好,悦意;
Susuddhapuḷinākiṇṇā, avidūre mamassamaṃ.
善净的沙滩遍布,离我的庵不远。
‘‘Asakkharā apabbhārā, sādu appaṭigandhikā;
「无砾石、无碎石,甘美、无恶臭;
Sandatī nadikā tattha, sobhayantā mamassamaṃ.
河流在那里流淌,庄严我的庵。
‘‘Kumbhīlā makarā cettha, susumārā ca kacchapā;
「鳄鱼、摩咖拉,以及鳄鱼和龟,
Caranti nadiyā tattha, sobhayantā mamassamaṃ.
在那里的河中游行,庄严我的庵。
‘‘Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā;
「巴提那鱼、巴乌沙鱼、马差鱼、跋喇佳鱼、蒙佳罗希答鱼,
Vaggaḷā papatāyantā, sobhayanti mamassamaṃ.
瓦嘎喇鱼飞跃,庄严我的庵。
‘‘Ubho kūlesu nadiyā, pupphino phalino dumā;
「河的两岸,有开花结果的树木;
Ubhato abhilambantā, sobhayanti mamassamaṃ.
两边垂挂着,我的庵堂闪耀光辉。
‘‘Ambā sālā ca tilakā, pāṭalī sinduvārakā ;
「芒果树、沙罗树、提拉咖树、巴答离树、信度瓦拉咖树;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
天香飘散,在我的庵堂开花。
‘‘Campakā saḷalā nīpā , nāgapunnāgaketakā;
「占巴咖树、沙喇喇树、尼巴树、那咖树、奔那咖树、给答咖树;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
天香飘散,在我的庵堂开花。
‘‘Atimuttā asokā ca, bhaginīmālā ca pupphitā;
「阿提木答树、阿首咖树、以及婆吉尼玛喇树开花;
Aṅkolā bimbijālā ca, pupphitā mama assame.
安够喇树、宾比加喇树,在我的庵堂开花。
‘‘Ketakā kandali ceva, godhukā tiṇasūlikā;
「给答咖树、刊荼利树、以及够度咖树、提那苏利咖树;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
散发天香,庄严我的隐居处。
‘‘Kaṇikārā kaṇṇikā ca, asanā ajjunā bahū;
「咖尼咖拉、咖尼咖,阿沙那、阿朱那众多;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
散发天香,庄严我的隐居处。
‘‘Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā;
「本那咖、山本那咖,以及开花的阔维喇拉;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
散发天香,庄严我的隐居处。
‘‘Uddhālakā ca kuṭajā, kadambā vakulā bahū;
「伍塔喇咖、古打佳,咖丹巴、瓦古喇众多;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
散发天香,庄严我的隐居处。
‘‘Āḷakā isimuggā ca, kadalimātuluṅgiyo;
「阿喇咖、伊西木咖,咖达利、马图隆义;
Gandhodakena saṃvaḍḍhā, phalāni dhārayanti te.
以香水滋养,它们结出果实。
‘‘Aññe pupphanti padumā, aññe jāyanti kesarī;
「有些莲花开放,有些长出花蕊;
Aññe opupphā padumā, pupphitā taḷāke tadā.
有些莲花凋谢,有些在池中盛开。
‘‘Gabbhaṃ gaṇhanti padumā, niddhāvanti mulāḷiyo;
「莲花受孕,根茎流出汁液;
Siṃghāṭipattamākiṇṇā, sobhanti taḷāke tadā.
十字路口的叶子遍布,那时在池中显得美丽。
‘‘Nayitā ambagandhī ca, uttalī bandhujīvakā;
「奈依答、芒果香、乌答喇离、班度基瓦咖;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā taḷāke tadā.
天香飘散,那时在池中盛开。
‘‘Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā;
「巴提那鱼、巴乌沙鱼、玛洽鱼、跋喇佳鱼、穆加罗希答鱼;
Saṃgulā maggurā ceva, vasanti taḷāke tadā.
鱼类与龟类,当时住在池中。
‘‘Kumbhīlā susumārā ca, tantigāhā ca rakkhasā;
「鳄鱼与鳄类,以及食线的罗刹;
Oguhā ajagarā ca, vasanti taḷāke tadā.
「洞穴蟒蛇类,当时住在池中。
‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;
「鸽子与鹅类,轮鸟与河行者;
Kokilā sukasāḷikā, upajīvanti taṃ saraṃ.
「杜鹃、鹦鹉与鹩哥,依靠那个湖而活。
‘‘Kukkutthakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā;
「公鸡类与鹬类,林中莲花食者;
Dindibhā suvapotā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
「水鸟与美翼者,依靠那个湖而活。
‘‘Haṃsā koñcā mayūrā ca, kokilā tambacūḷakā ;
「天鹅、鹭鸶与孔雀,杜鹃与红冠鸟;
Pampakā jīvaṃjīvā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
鹭鸶、命命鸟,依靠那个湖而生活。
‘‘Kosikā poṭṭhasīsā ca, kurarā senakā bahū;
「猫头鹰、布塔西沙鸟,库拉拉鸟、些那咖鸟众多;
Mahākāḷā ca sakuṇā, upajīvanti taṃ saraṃ.
大黑鸟与诸鸟,依靠那个湖而生活。
‘‘Pasadā ca varāhā ca, camarā gaṇḍakā bahū ;
「野猪与诸野猪,犀牛、水牛众多;
Rohiccā sukapotā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
鹿、鹦鹉与鸽子,依靠那个湖而生活。
‘‘Sīhabyagghā ca dīpī ca, acchakokataracchakā;
「狮子、老虎与豹,熊、鬣狗与豺狼;
Tidhā pabhinnamātaṅgā, upajīvanti taṃ saraṃ.
三种分类的象群,依靠那个湖而生活。
‘‘Kinnarā vānarā ceva, athopi vanakammikā;
「紧那罗、猿猴,以及森林工作者;
Cetā ca luddakā ceva, upajīvanti taṃ saraṃ.
猎人与捕鸟者,依靠那湖泊为生。
‘‘Tindukāni piyālāni, madhukā kāsumārayo ;
「丁杜咖树、毕亚喇树、马杜咖树、咖苏马拉亚树;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
常常结着果实,在我的隐居处不远处。
‘‘Kosambā saḷalā nimbā , sāduphalasamāyutā;
「够桑巴树、沙喇喇树、宁巴树,具有美味的果实;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
常常结着果实,在我的隐居处不远处。
‘‘Harītakā āmalakā, ambajambuvibhītakā;
「哈利答咖树、阿马喇咖树、芒果树、占布树、维比答咖树;
Kolā bhallātakā billā, phalāni dhārayanti te.
够喇树、巴喇答咖树、比喇树,它们结着果实。
‘‘Āluvā ca kaḷambā ca, biḷālītakkaḷāni ca;
「阿卢瓦树、咖喇巴树、比喇利答咖喇树;
Jīvakā sutakā ceva, bahukā mama assame.
我的精舍中有许多命命鸟。
‘‘Assamassāvidūramhi, taḷākāsuṃ sunimmitā;
「在精舍不远处,有善造的诸池塘;
Acchodakā sītajalā, supatitthā manoramā.
水清凉,水冷,善建立,可意。
‘‘Padumuppalasañchannā , puṇḍarīkasamāyutā;
「覆盖着睡莲与红莲,具足白莲;
Mandālakehi sañchannā, dibbagandho pavāyati.
覆盖着曼陀罗花,天香飘散。
‘‘Evaṃ sabbaṅgasampanne, pupphite phalite vane;
「如此一切支具足,花开果熟的林中;
Sukate assame ramme, viharāmi ahaṃ tadā.
在善造的可意精舍,我于彼时住。
‘‘Sīlavā vatasampanno , jhāyī jhānarato sadā;
「具戒、具足行,禅修者,常乐禅那;
Pañcābhiññābalappatto, suruci nāma tāpaso.
获得五神通力的苏如吉名为苦行者。
‘‘Catuvīsasahassāni, sissā mayhaṃ upaṭṭhahu;
「二万四千弟子须跋我;
Sabbeva brāhmaṇā ete, jātimanto yasassino.
这些全都是婆罗门,有出身、有名声。
‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇṭusakeṭubhe;
「于相、传说、词汇、祭祀、吉兆,
Padakā veyyākaraṇā, sadhamme pāramiṃ gatā.
精通词源、文法,于正法到达彼岸。
‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidā;
「于灾异、征兆、相,善巧,
Pathabyā bhūmantalikkhe, mama sissā susikkhitā.
于地、地上、空中,我的弟子善学。
‘‘Appicchā nipakā ete, appāhārā alolupā;
「这些少欲、谨慎,少食、不贪婪;
Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti maṃ sadā.
「对得与不得感到满足,他们常常围绕着我。
‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā;
「禅修者、乐于禅那、贤智者、心寂静、得定者;
Ākiñcaññaṃ patthayantā, parivārenti maṃ sadā.
「希求无所有处者,他们常常围绕着我。
‘‘Abhiññāpāramippattā, pettike gocare ratā;
「已达神通彼岸者、乐于父母境界者;
Antalikkhacarā dhīrā, parivārenti maṃ sadā.
「虚空行者、贤智者,他们常常围绕着我。
‘‘Saṃvutā chasu dvāresu, anejā rakkhitindriyā;
「于六门防护者、不动者、守护诸根者;
Asaṃsaṭṭhā ca te dhīrā, mama sissā durāsadā.
「不与混杂的那些贤智者,是我难以接近的弟子。
‘‘Pallaṅkena nisajjāya, ṭhānacaṅkamanena ca;
「以结跏趺坐、以站立与经行;
Vītināmenti te rattiṃ, mama sissā durāsadā.
他们度过夜晚,我的弟子们难以攻击。
‘‘Rajanīye na rajjanti, dussanīye na dussare;
对可染者不染着,对可嗔者不嗔恨;
Mohanīye na muyhanti, mama sissā durāsadā.
对可痴者不愚痴,我的弟子们难以攻击。
‘‘Iddhiṃ vīmaṃsamānā te, vattanti niccakālikaṃ;
他们审察神通,常时行持;
Pathaviṃ te pakampenti, sārambhena durāsadā.
他们震动大地,以勇猛难以攻击。
‘‘Kīḷamānā ca te sissā, kīḷanti jhānakīḷitaṃ;
我的弟子们游戏时,游戏禅那之戏;
Jambuto phalamānenti, mama sissā durāsadā.
他们带来阎浮果,我的弟子们难以攻击。
‘‘Aññe gacchanti goyānaṃ, aññe pubbavidehakaṃ ;
有些去瞿耶尼,有些去东毗提诃;
Aññe ca uttarakuruṃ, esanāya durāsadā.
其他人则难以接近北俱卢洲,为了寻求。
‘‘Purato pesenti khāriṃ, pacchato ca vajanti te;
他们向前送出一呵利,然后向后走;
Catuvīsasahassehi, chāditaṃ hoti ambaraṃ.
以二万四千,天空被覆盖。
‘‘Aggipākī anaggī ca, dantodukkhalikāpi ca;
火煮者、非火者,以及齿苦行者;
Asmena koṭṭitā keci, pavattaphalabhojanā.
有些被石头击打,以落下的果实为食。
‘‘Udakorohaṇā keci, sāyaṃ pāto sucīratā;
有些入水者,早晚长久地;
Toyābhisecanakarā, mama sissā durāsadā.
行水灌顶者,我的弟子们难以接近。
‘‘Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā;
腋窝、颈部、毛发茂盛,泥齿、尘头;
Gandhitā sīlagandhena, mama sissā durāsadā.
以戒香为香,我的弟子们难以接近。
‘‘Pātova sannipatitvā, jaṭilā uggatāpanā;
清晨集合后,结发者们已生起热诚;
Lābhālābhaṃ pakittetvā, gacchanti ambare tadā.
宣说得与不得后,他们于天空中前往。
‘‘Etesaṃ pakkamantānaṃ, mahāsaddo pavattati;
当他们出发时,产生大声;
Ajinacammasaddena, muditā honti devatā.
以鹿皮革之声,诸天人欢喜。
‘‘Disodisaṃ pakkamanti, antalikkhacarā isī;
诸仙人行于虚空,向各方前往;
Sake balenupatthaddhā, te gacchanti yadicchakaṃ.
以自己的力量而得成就,他们随意而去。
‘‘Pathavīkampakā ete, sabbeva nabhacārino;
这些震动大地者,全都是行于空中者;
Uggatejā duppasahā, sāgarova akhobhiyā.
威光炽盛难以抵抗,犹如大海不可动摇。
‘‘Ṭhānacaṅkamino keci, keci nesajjikā isī;
「有些是行立经行者,有些是不坐卧的仙人;
Pavattabhojanā keci, mama sissā durāsadā.
有些是行乞食者,我的弟子们难以接近。
‘‘Mettāvihārino ete, hitesī sabbapāṇinaṃ;
「这些住于慈者,为一切众生的利益而行;
Anattukkaṃsakā sabbe, na te vambhenti kassaci.
一切都不自赞,他们不轻蔑任何人。
‘‘Sīharājāvasambhītā, gajarājāva thāmavā;
「如狮子王般无畏,如象王般有力;
Durāsadā byagghāriva, āgacchanti mamantike.
难以接近如猛虎,他们来到我面前。
‘‘Vijjādharā devatā ca, nāgagandhabbarakkhasā;
「持明者、天人们,龙、乾达婆、罗刹;
Kumbhaṇḍā dānavā garuḷā, upajīvanti taṃ saraṃ.
诸龙、亚卡、乾达婆、阿修罗、迦楼罗、鸠槃荼、檀那婆、金翅鸟,依止那个湖。
‘‘Te jaṭākhāribharitā, ajinuttaravāsanā;
他们满载结发与草衣,穿着最上的羚羊皮衣;
Antalikkhacarā sabbe, upajīvanti taṃ saraṃ.
一切虚空行者,依止那个湖。
‘‘Sadānucchavikā ete, aññamaññaṃ sagāravā;
这些常常互相恭敬者,彼此尊重;
Catubbīsasahassānaṃ, khipitasaddo na vijjati.
二万四千众中,找不到喧哗之声。
‘‘Pāde pādaṃ nikkhipantā, appasaddā susaṃvutā;
足足相接而行,少声、善自制御;
Upasaṅkamma sabbeva , sirasā vandare mamaṃ.
一切前来,以头礼敬我。
‘‘Tehi sissehi parivuto, santehi ca tapassibhi;
被那些寂静的、苦行的弟子们围绕;
Vasāmi assame tattha, jhāyī jhānarato ahaṃ.
我住在那里的茅舍中,我是禅修者,乐于禅那。
‘‘Isīnaṃ sīlagandhena, pupphagandhena cūbhayaṃ;
以诸仙人的戒香,以花香,以及两者,
Phalīnaṃ phalagandhena, gandhito hoti assamo.
以结果者的果香,茅舍被熏香。
‘‘Rattindivaṃ na jānāmi, arati me na vijjati;
我不知昼夜,我没有不乐,
Sake sisse ovadanto, bhiyyo hāsaṃ labhāmahaṃ.
教诫自己的弟子,我获得更多的喜悦。
‘‘Pupphānaṃ pupphamānānaṃ, phalānañca vipaccataṃ;
诸花正在开花,诸果正在成熟,
Dibbagandhā pavāyanti, sobhayantā mamassamaṃ.
天香飘散,庄严我的茅舍。
‘‘Samādhimhā vuṭṭhahitvā, ātāpī nipako ahaṃ;
从定中出来后,我热诚、谨慎,
Khāribhāraṃ gahetvāna, vanaṃ ajjhogahiṃ ahaṃ.
我拿着一篮的负担,进入了森林。
‘‘Uppāte supine cāpi, lakkhaṇesu susikkhito;
「于征兆、梦以及相,我善学;
Pavattamānaṃ mantapadaṃ, dhārayāmi ahaṃ tadā.
当时我持诵正在进行的咒语句。
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
「无上见者世尊,世间最胜、人中牛王;
Vivekakāmo sambuddho, himavantamupāgami.
喜乐远离的正觉者,前往雪山。
‘‘Ajjhogāhetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni;
「进入雪山后,最上的悲愍者牟尼;
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
结跏趺坐后,人中至上者坐下。
‘‘Tamaddasāhaṃ sambuddhaṃ, sappabhāsaṃ manoramaṃ;
「我见到那位正觉者,有光辉、令人喜悦;
Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ.
犹如燃烧的青莲花,犹如燃烧的祭火。
‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjutaṃ gagaṇe yathā;
犹如燃烧的灯树,犹如天空中的闪电;
Suphullaṃ sālarājaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ.
犹如盛开的娑罗王树,我见到了世间导师。
‘‘Ayaṃ nāgo mahāvīro, dukkhassantakaro muni;
这位龙、大雄、苦尽作者、牟尼;
Imaṃ dassanamāgamma, sabbadukkhā pamuccare.
来到见此者,从一切苦解脱。
‘‘Disvānāhaṃ devadevaṃ, lakkhaṇaṃ upadhārayiṃ;
见到天中天后,我思惟相:
Buddho nu kho na vā buddho, handa passāmi cakkhumaṃ.
「究竟是佛还是非佛?来,我去看具眼者。」
‘‘Sahassārāni cakkāni, dissanti caraṇuttame;
在足底上,显现千辐轮相;
Lakkhaṇānissa disvāna, niṭṭhaṃ gacchiṃ tathāgate.
见到他的相后,我对如来生起了确信。
‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvānahaṃ tadā;
「拿着扫帚,我当时扫除后;
Atha pupphe samānetvā, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.
然后收集花朵,供养最胜佛。
‘‘Pūjayitvāna taṃ buddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ;
「供养那位佛陀,已渡瀑流、无漏者后;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, namassiṃ lokanāyakaṃ.
将鹿皮衣披在一肩,我礼敬世间导师。
‘‘Yena ñāṇena sambuddho, viharati anāsavo;
「以何智慧正觉者,无漏而住;
Taṃ ñāṇaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
我将赞颂那智慧,请听我所说。
‘‘‘Samuddharasimaṃ lokaṃ, sayambhū amitodaya;
「『你救拔了这个世间,自生者、无量光者;」
Tava dassanamāgamma, kaṅkhāsotaṃ taranti te.
来到你的面前,他们渡越疑惑之流。
‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
你是有息者的导师、旗帜、幢、柱;
Parāyaṇo patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo.
是归依处、依止处,是两足中的最胜者、明灯。
‘‘‘Sakkā samudde udakaṃ, pametuṃ āḷhakena vā;
能以勺子量尽大海之水;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
但却不能量尽你的一切知智。
‘‘‘Dhāretuṃ pathaviṃ sakkā, ṭhapetvā tulamaṇḍale;
能以天秤称量大地;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā dharetave.
但却不能称量你的一切知智。
‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā;
能以绳索或手指测量虚空;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
然而,你的一切知智,确实无法衡量。
‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, pathavī cākhilā jaṭaṃ ;
「大海中的水,大地与整个纠结;
Buddhañāṇaṃ upādāya, upamāto na yujjare.
取佛智为例,不适合作比喻。
‘‘‘Sadevakassa lokassa, cittaṃ yesaṃ pavattati;
「包括天人的世间,那些心在运转者;
Antojālīkatā ete, tava ñāṇamhi cakkhuma.
这些人被网罗在内,在你的智中,具眼者。
‘‘‘Yena ñāṇena pattosi, kevalaṃ bodhimuttamaṃ;
「以你所证得的智,圆满最上菩提;
Tena ñāṇena sabbaññu, maddasī paratitthiye’.
以那智为一切知者,你看见外道。」
‘‘Imā gāthā thavitvāna, suruci nāma tāpaso;
「说了这些偈颂后,名叫苏如吉的苦行者;」
Ajinaṃ pattharitvāna, pathaviyaṃ nisīdi so.
铺展了羚羊皮后,他坐在地上。
‘‘Cullāsītisahassāni, ajjhogāḷho mahaṇṇave;
「八万四千由旬,沉入大海中;
Accugato tāvadeva, girirājā pavuccati.
超越了那么多,被称为山王。
‘‘Tāva accuggato neru, āyato vitthato ca so;
「须弥山超越了那么多,其长度与宽度;
Cuṇṇito aṇubhedena, koṭisatasahassaso .
被粉碎成微尘,成千上万亿。
‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, parikkhayamagacchatha;
「当被放置在十万处时,你们会到达耗尽;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
然而你的一切知者之智,却须跋被测量。
‘‘Sukhumacchikena jālena, udakaṃ yo parikkhipe;
「以细密的网,若有人舀取水;
Ye keci udake pāṇā, antojālīkatā siyuṃ.
任何在水中的众生,可能被网所困。
‘‘Tatheva hi mahāvīra, ye keci puthutitthiyā;
大雄!确实如此,任何诸外道,
Diṭṭhigahanapakkhandā , parāmāsena mohitā.
跳入见稠林,因执取而迷惑。
‘‘Tava suddhena ñāṇena, anāvaraṇadassinā;
以你清净的智,无障碍的见,
Antojālīkatā ete, ñāṇaṃ te nātivattare.
这些被网所困者,不能超越你的智。
‘‘Bhagavā tamhi samaye, anomadassī mahāyaso;
世尊在那时,无上见者、大名声者,
Vuṭṭhahitvā samādhimhā, disaṃ olokayī jino.
从定中出来,胜利者观察方向。
‘‘Anomadassimunino, nisabho nāma sāvako;
无上见牟尼的弟子,名为尼沙婆。
Parivuto satasahassehi, santacittehi tādibhi.
被十万众围绕,心寂静的如是者们。
‘‘Khīṇāsavehi suddhehi, chaḷabhiññehi jhāyibhi;
诸漏已尽的清净者们,具六神通的禅修者们;
Cittamaññāya buddhassa, upesi lokanāyakaṃ.
知佛陀之心后,前往世间导师处。
‘‘Antalikkhe ṭhitā tattha, padakkhiṇamakaṃsu te;
他们站立于虚空中,对他作右绕;
Namassantā pañjalikā, otaruṃ buddhasantike.
合掌礼敬后,降落于佛陀近处。
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
无上见者世尊,世间最胜的人中牛王;
Bhikkhusaṅghe nisiditvā, sitaṃ pātukarī jino.
胜利者坐于比库僧团中,显示微笑。
‘‘Varuṇo nāmupaṭṭhāko, anomadassissa satthuno;
瓦卢那名为侍者,无上见者导师的;
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchi lokanāyakaṃ.
偏袒一肩后,他请问世间导师:
‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno;
「世尊,什么是导师微笑的原因?诸佛不会无因而微笑。」
Na hi buddhā ahetūhi, sitaṃ pātukaronti te’.
「诸佛不会无因而显现微笑。」
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
阿诺玛达西世尊,世间最胜者、人中之牛王,
Bhikkhumajjhe nisīditvā, imaṃ gāthaṃ abhāsatha.
坐在比库众中,说了这首偈颂:
‘‘‘Yo maṃ pupphena pūjesi, ñāṇañcāpi anutthavi;
「以花供养我,并赞叹智慧者,
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
我将称赞他,你们听我所说。
‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;
「了知佛陀的话语,一切天人都聚集而来;
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
「彼等欲听闻正法,前往正自觉者处。」
‘‘‘Dasasu lokadhātūsu, devakāyā mahiddhikā;
「于十世界中,诸大神通力天众;」
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
「彼等欲听闻正法,前往正自觉者处。」
‘‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;
「象、马、车、步兵,及四支军队;」
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
「将常围绕我,此是供养佛之果报。」
‘‘‘Saṭṭhitūriyasahassāni, bheriyo samalaṅkatā;
「六万乐器,装饰之鼓;」
Upaṭṭhissantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
「将常须跋我,此是供养佛之果报。」
‘‘‘Soḷasitthisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
「一万六千女子,装饰庄严;」
Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
穿着杂色衣服与装饰,戴着珍珠与耳环。
‘‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
她们手臂纤细,善于装扮,身材苗条适中;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
她们将常常围绕着我,这是供养佛陀的果报。
‘‘‘Kappasatasahassāni, devaloke ramissati;
百千劫中,将在天界享乐;
Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati.
千次成为转轮王,在国土中成为国王。
‘‘‘Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati;
千次成为天帝,将统治天界;
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ .
广大的地方王国,从数量上无法计算。
‘‘‘Pacchime bhavasampatte , manussattaṃ gamissati;
在最后有达到时,将前往人界;
Brāhmaṇī sāriyā nāma, dhārayissati kucchinā.
名叫沙利的婆罗门女,将以腹怀胎。
‘‘‘Mātuyā nāmagottena, paññāyissatiyaṃ naro;
以母亲的名姓,此人将被知晓;
Sāriputtoti nāmena, tikkhapañño bhavissati.
以沙利子之名,将成为利慧者。
‘‘‘Asītikoṭī chaḍḍetvā, pabbajissatikiñcano;
舍弃八十俱胝后,将无所有而出家;
Gavesanto santipadaṃ, carissati mahiṃ imaṃ.
寻求寂静之境,将游行此大地。
‘‘‘Apparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;
从此无量劫以前,甘蔗王族所生;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛之姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
彼法的继承者,嫡子由法所造;
Sāriputtoti nāmena, hessati aggasāvako.
名为沙利子者,将成为上首弟子。
‘‘‘Ayaṃ bhāgīrathī gaṅgā, himavantā pabhāvitā;
此恒河巴吉拉提,源自雪山而流出;
Mahāsamuddamappeti, tappayantī mahodadhiṃ .
流向大海大洋,使大海洋得满足。
‘‘‘Tathevāyaṃ sāriputto, sake tīsu visārado;
如是此沙利子,于自三学得自在;
Paññāya pāramiṃ gantvā, tappayissati pāṇine .
以慧到达彼岸,将使诸有情满足。
‘‘‘Himavantamupādāya, sāgarañca mahodadhiṃ;
依于雪山,及大海大洋;
Etthantare yaṃ pulinaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
于此二者之间的沙粒,从计算而言无法计数。
‘‘‘Tampi sakkā asesena, saṅkhātuṃ gaṇanā yathā;
然而能够无余地,如其计算而计数;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
然而,沙利子的智慧将不会被显现。
‘‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, khīye gaṅgāya vālukā;
「当标记被设置时,恒河的沙粒会耗尽;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
然而,沙利子的智慧将不会被显现。
‘‘‘Mahāsamudde ūmiyo, gaṇanāto asaṅkhiyā;
「大海中的波浪,从计算上无法计数;
Tatheva sāriputtassa, paññāyanto na hessati.
同样地,沙利子的智慧将不会有尽头。
‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ;
「已令正等正觉者、释迦族之牛王果德玛欢喜,
Paññāya pāramiṃ gantvā, hessati aggasāvako.
到达智慧波罗蜜,他将成为上首弟子。
‘‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā;
「由释迦子、如如者转起的法轮,
Anuvattessati sammā, vassento dhammavuṭṭhiyo.
他将正确地随转,降下法雨。
‘‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo;
「遍知这一切,果德玛,萨咖族的牛王;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapessati’.
坐于比库僧团中,将安立于最上位。」
‘‘Aho me sukataṃ kammaṃ, anomadassissa satthuno;
「啊!我所作的善业,对于无上见的导师;
Yassāhaṃ kāraṃ katvāna, sabbattha pāramiṃ gato.
我作了供养之后,已到达一切的彼岸。
‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
「在无量劫所作的业,在此显示果报给我;
Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ ahaṃ.
如善解脱的箭速,我烧尽了诸烦恼。
‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ acalaṃ padaṃ;
「寻求无为,涅槃不动之境;」
Vicinaṃ titthiye sabbe, esāhaṃ saṃsariṃ bhave.
我遍寻一切外道,在诸有中轮回。
‘‘Yathāpi byādhito poso, pariyeseyya osadhaṃ;
犹如患病之人,寻求药物;
Vicineyya vanaṃ sabbaṃ, byādhito parimuttiyā.
遍寻一切森林,病人为了解脱。
‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ amataṃ padaṃ;
寻求无为,涅槃不死之境;
Abbokiṇṇaṃ pañcasataṃ, pabbajiṃ isipabbajaṃ.
五百人未得满足,我出家仙人之出家。
‘‘Jaṭābhārena bharito, ajinuttaranivāsano;
负载结发之重担,穿着羚羊皮上衣;
Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokaṃ agacchihaṃ.
到达神通波罗蜜,我去了梵天界。
‘‘Natthi bāhirake suddhi, ṭhapetvā jinasāsanaṃ;
外道无有清净,除了胜者之教。
Ye keci buddhimā sattā, sujjhanti jinasāsane.
任何有智慧的众生,在胜者的教法中得以清净。
‘‘Attakāramayaṃ etaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ;
这是我亲自所作的,这不是传闻;
Asaṅkhataṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ.
寻求无为法,我曾到处游行。
‘‘Yathā sāratthiko poso, kadaliṃ chetvāna phālaye;
犹如寻求心材的人,砍下芭蕉树后剖开;
Na tattha sāraṃ vindeyya, sārena rittako hi so.
他在那里找不到心材,因为它没有心材。
‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā;
同样地,世间的外道,众多持各种见者;
Asaṅkhatena rittāse, sārena kadalī yathā.
你们没有无为法,如芭蕉树没有心材。
‘‘Pacchime bhavasampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
在最后有达到时,我成为梵族亲属;
Mahābhogaṃ chaḍḍetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
舍弃大财富后,我出家成为无家者。
Paṭhamabhāṇavāraṃ. · 第一诵品
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
「诵读者、持咒者、三吠陀的彼岸者;」
Brāhmaṇo sañcayo nāma, tassa mūle vasāmahaṃ.
有位名叫散者耶的婆罗门,我住在他的根处。
‘‘Sāvako te mahāvīra, assaji nāma brāhmaṇo;
「大雄,你的弟子,名叫阿沙基的婆罗门;
Durāsado uggatejo, piṇḍāya caratī tadā.
难以接近、威光炽盛,彼时为了托钵而行。
‘‘Tamaddasāsiṃ sappaññaṃ, muniṃ mone samāhitaṃ;
「我见到了那位具慧者,牟尼在寂静中得定;
Santacittaṃ mahānāgaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.
心寂静的大龙,犹如盛开的莲花。
‘‘Disvā me cittamuppajji, sudantaṃ suddhamānasaṃ;
「见到我心生起,善调御、清净意者;」
Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, arahāyaṃ bhavissati.
「这位牛王、殊胜者、勇士,将成为阿拉汉。」
‘‘Pāsādiko iriyati, abhirūpo susaṃvuto;
「他威仪可喜,相貌端严,善自防护;
Uttame damathe danto, amatadassī bhavissati.
「以最上调御而得调御,将成为见不死者。」
‘‘Yaṃnūnāhaṃ uttamatthaṃ, puccheyyaṃ tuṭṭhamānasaṃ;
「我何不向这位心满意足者,询问最上义;
So me puṭṭho kathessati, paṭipucchāmahaṃ tadā.
「他被问时将为我说,那时我将反问。」
‘‘Piṇḍapātaṃ carantassa, pacchato agamāsahaṃ;
「当他行乞食时,我跟随在后;
Okāsaṃ paṭimānento, pucchituṃ amataṃ padaṃ.
「等待机会,询问不死之境。」
‘‘Vīthintare anuppattaṃ, upagantvāna pucchahaṃ;
「当他到达街道之间时,我走近询问;
‘Kathaṃ gottosi tvaṃ vīra, kassa sissosi mārisa’.
「勇士,你是什么姓氏?尊者,你是谁的弟子?」
‘‘So me puṭṭho viyākāsi, asambhītova kesarī;
「他被问后对我分别论,如狮子般无所畏惧;
‘Buddho loke samuppanno, tassa sissomhi āvuso’.
「佛陀出现于世间,我是他的弟子,朋友。」
‘‘‘Kīdisaṃ te mahāvīra, anujāta mahāyasa;
「大勇士,你的大名声是怎样的?
Buddhassa sāsanaṃ dhammaṃ, sādhu me kathayassu bho’.
佛陀的教法,请你善为我说,尊者。」
‘‘So me puṭṭho kathī sabbaṃ, gambhīraṃ nipuṇaṃ padaṃ;
「他被问后为我说一切,甚深微妙之句;
Taṇhāsallassa hantāraṃ, sabbadukkhāpanūdanaṃ.
渴爱之箭的破除者,一切苦的遣除。
‘‘‘Ye dhammā hetuppabhavā, tesaṃ hetuṃ tathāgato āha;
「诸法从因生,如来说彼因;
Tesañca yo nirodho, evaṃ vādī mahāsamaṇo’.
以及它们的灭,大沙门如是说」。
‘‘Sohaṃ vissajjite pañhe, paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ;
「我在问题被解答时,证得了第一果;
Virajo vimalo āsiṃ, sutvāna jinasāsanaṃ.
听闻胜利者的教法后,我成为离尘、离垢者。
‘‘Sutvāna munino vākyaṃ, passitvā dhammamuttamaṃ;
「听闻牟尼的言语,见到最上法;
Pariyogāḷhasaddhammo, imaṃ gāthamabhāsahaṃ.
我深入正法,说了这个偈颂。
‘‘‘Eseva dhammo yadi tāvadeva, paccabyathapadamasokaṃ;
「『若这就是法,即使只是这样,也是无苦、无忧的境地;
Adiṭṭhaṃ abbhatītaṃ, bahukehi kappanahutehi’.
在许多劫中未曾见过、未曾超越的。』
‘‘Svāhaṃ dhammaṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ;
「我寻求法,在茅屋中游行;
So me attho anuppatto, kālo me nappamajjituṃ.
「我的目标已达成,现在是我不放逸的时候。
‘‘Tositohaṃ assajinā, patvāna acalaṃ padaṃ;
「我已被阿沙基满足,证得了不动之地;
Sahāyakaṃ gavesanto, assamaṃ agamāsahaṃ.
寻找同伴,我来到了阿沙马。
‘‘Dūratova mamaṃ disvā, sahāyo me susikkhito;
「从远处看见我,我善学的同伴;
Iriyāpathasampanno , idaṃ vacanamabravi.
具足威仪,说了这番话。
‘‘‘Pasannamukhanettosi, munibhāvova dissati;
「『你面容明净,显现出牟尼的状态;
Amatādhigato kacci, nibbānamaccutaṃ padaṃ.
是否已证得甘露,涅槃不死之地。
‘‘‘Subhānurūpo āyāsi, āneñjakārito viya;
「『你来时容光焕发,如同已得不动者。
Dantova dantadamatho , upasantosi brāhmaṇa.
如被调御的象,婆罗门,你已寂静。
‘‘‘Amataṃ mayādhigataṃ, sokasallāpanūdanaṃ;
我已证得不死,能拔除忧愁之箭;
Tvampi taṃ adhigacchesi , gacchāma buddhasantikaṃ’.
你也将证得它,让我们去佛陀那里。
‘‘Sādhūti so paṭissutvā, sahāyo me susikkhito;
他答应说「善哉」,他是我善学的同伴;
Hatthena hatthaṃ gaṇhitvā, upagamma tavantikaṃ.
手牵着手,来到你的面前。
‘‘Ubhopi pabbajissāma, sakyaputta tavantike;
我们两人都将在萨咖子你面前出家;
Tava sāsanamāgamma, viharāma anāsavā.
来到你的教法,我们将住于无漏。
‘‘Kolito iddhiyā seṭṭho, ahaṃ paññāya pārago;
果利答以神通为最胜,我以慧到彼岸;
Ubhova ekato hutvā, sāsanaṃ sobhayāmase.
我们两人一起,将使教法辉煌。
‘‘Apariyositasaṅkappo , kutitthe sañcariṃ ahaṃ;
意图未完成,我在库提处行走;
Tava dassanamāgamma, saṅkappo pūrito mama.
来到见你之后,我的意图已圆满。
‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, pupphanti samaye dumā;
依止于地,树木应时开花;
Dibbagandhā sampavanti, tosenti sabbapāṇinaṃ.
天香散发,令一切有情欢喜。
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, sakyaputta mahāyasa;
如是,大雄,释迦子,大名声者,
Sāsane te patiṭṭhāya, samayesāmi pupphituṃ.
依止于你的教法,我将应时开花。
‘‘Vimuttipupphaṃ esanto, bhavasaṃsāramocanaṃ;
寻求解脱之花,脱离有轮回;
Vimuttipupphalābhena, tosemi sabbapāṇinaṃ.
以解脱果的获得,我令一切众生满足。
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvāna mahāmuniṃ;
在佛陀的领域中,除了大牟尼之外,
Paññāya sadiso natthi, tava puttassa cakkhuma.
没有人在慧上与你的儿子、具眼者相等。
‘‘Suvinītā ca te sissā, parisā ca susikkhitā;
你的弟子们善受训练,僧团善学习,
Uttame damathe dantā, parivārenti taṃ sadā.
以最上的调御而调伏,他们常常围绕着你。
‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā;
禅修者、乐于禅那、贤智者、心寂静、得定者,
Munī moneyyasampannā, parivārenti taṃ sadā.
牟尼、具足牟尼法者,他们常常围绕着你。
‘‘Appicchā nipakā dhīrā, appāhārā alolupā;
少欲者、谨慎者、贤智者、少食者、不贪婪者,
Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti taṃ sadā.
对得与不得感到满足者,常常围绕着他。
‘‘Āraññikā dhutaratā, jhāyino lūkhacīvarā;
「住林野者、持头陀行者、禅修者、着粗衣者;
Vivekābhiratā dhīrā, parivārenti taṃ sadā.
乐于远离的贤者们,常常围绕着他。
‘‘Paṭipannā phalaṭṭhā ca, sekhā phalasamaṅgino;
「已入道者、住于果者、有学者、具足果者;
Āsīsakā uttamatthaṃ, parivārenti taṃ sadā.
希求最上义者,常常围绕着他。
‘‘Sotāpannā ca vimalā, sakadāgāmino ca ye;
「入流者、清净者,以及一来者;
Anāgāmī ca arahā, parivārenti taṃ sadā.
不来者与阿拉汉,常常围绕着他。
‘‘Satipaṭṭhānakusalā, bojjhaṅgabhāvanāratā;
「善巧于须跋者、乐于修习觉支者;
Sāvakā te bahū sabbe, parivārenti taṃ sadā.
你的弟子众多,他们常常围绕着你。
‘‘Iddhipādesu kusalā, samādhibhāvanāratā;
「他们善巧于神足,乐于修习定;
Sammappadhānānuyuttā, parivārenti taṃ sadā.
精勤于正勤,他们常常围绕着你。
‘‘Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā;
「具三明、六神通,已达神通的圆满;
Paññāya pāramiṃ pattā, parivārenti taṃ sadā.
已达慧的圆满,他们常常围绕着你。
‘‘Edisā te mahāvīra, tava sissā susikkhitā;
「大雄,你的这些弟子善受教导;
Durāsadā uggatejā, parivārenti taṃ sadā.
难以攻破、威力强大,他们常常围绕着你。
‘‘Tehi sissehi parivuto, saññatehi tapassibhi;
「被这些自制的、苦行的弟子围绕着;」
Migarājāvasambhīto, uḷurājāva sobhasi.
如狮王般威严,你如王般辉耀。
‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, ruhanti dharaṇīruhā;
「依止于大地,地生者生长;
Vepullataṃ pāpuṇanti, phalañca dassayanti te.
它们达到茂盛,并显示果实。
‘‘Pathavīsadiso tvaṃsi, sakyaputta mahāyasa;
「释迦子,大名声者,你如大地;
Sāsane te patiṭṭhāya, labhanti amataṃ phalaṃ.
依止于你的教法,他们获得不死之果。
‘‘Sindhu sarassatī ceva, nadiyo candabhāgikā;
「信度河、沙罗沙瓦底河,以及诸河流、月支河;
Gaṅgā ca yamunā ceva, sarabhū ca atho mahī.
恒河与亚穆那河,沙罗浮河以及大河。
‘‘Etāsaṃ sandamānānaṃ, sāgaro sampaṭicchati;
「这些汇流时,大海接纳它们;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, sāgaroteva ñāyati.
舍弃先前的名字,被称为海洋者。
‘‘Tathevime catubbaṇṇā, pabbajitvā tavantike;
「同样地,这四种姓,在你座下出家后;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, buddhaputtāti ñāyare.
舍弃先前的名字,被称为佛子。
‘‘Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā;
「犹如清净的月亮,行于虚空界;
Sabbe tāragaṇe loke, ābhāya atirocati.
在世间一切星群中,以光辉超越胜过。
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, parivuto devamānuse;
「同样地,你大雄,被天人围绕;
Ete sabbe atikkamma, jalasi sabbadā tuvaṃ.
超越这一切,你常常照耀。
‘‘Gambhīre uṭṭhitā ūmī, na velamativattare;
「深处升起的波浪,不会越过岸边;」
Sabbā velaṃva phusanti , sañcuṇṇā vikiranti tā.
它们触及一切海岸,被粉碎后散落。
‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā;
「同样地,世间的诸外道,众多持种种见者;
Dhammaṃ vāditukāmā te, nātivattanti taṃ muniṃ.
他们想要说法,却不能超越那位牟尼。
‘‘Sace ca taṃ pāpuṇanti, paṭivādehi cakkhuma;
「如果他们遇到那位具眼者,以诸论辩;
Tavantikaṃ upāgantvā, sañcuṇṇāva bhavanti te.
前往三十三天,他们就像被粉碎一样。
‘‘Yathāpi udake jātā, kumudā mandālakā bahū;
「犹如生于水中的,众多睡莲与曼陀罗花;
Upalimpanti toyena, kaddamakalalena ca.
被水所污染,也被泥浆所污染。
‘‘Tatheva bahukā sattā, loke jātā virūhare;
「同样地,众多有情,生于世间而增长;
Aṭṭitā rāgadosena, kaddame kumudaṃ yathā.
不被贪欲与嗔恨所染,如泥中的睡莲。
‘‘Yathāpi padumaṃ jalajaṃ, jalamajjhe virūhati;
犹如莲花生于水中,于水中生长;
Na so limpati toyena, parisuddho hi kesarī.
它不被水所染污,花蕊确实清净。
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, loke jāto mahāmuni;
同样地,你这大雄,大牟尼生于世间;
Nopalimpasi lokena, toyena padumaṃ yathā.
你不被世间所染污,如莲花不被水所染。
‘‘Yathāpi rammake māse, bahū pupphanti vārijā;
犹如在可爱的月份,许多水生花盛开;
Nātikkamanti taṃ māsaṃ, samayo pupphanāya so.
它们不超越那个月份,那是开花的时节。
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, pupphito te vimuttiyā;
同样地,你这大雄,你的解脱已盛开;
Sāsanaṃ nātivattanti, padumaṃ vārijaṃ yathā.
他们不违越教诫,犹如水生莲花。
‘‘Supupphito sālarājā, dibbagandhaṃ pavāyati;
「娑罗王树善开花,散发天香;
Aññasālehi parivuto, sālarājāva sobhati.
被其他娑罗树围绕,娑罗王树显得庄严。
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇena pupphito;
「同样地,你大雄,以佛智开花;
Bhikkhusaṅghaparivuto, sālarājāva sobhasi.
被比库僧团围绕,你如娑罗王树般庄严。
‘‘Yathāpi selo himavā, osadho sabbapāṇinaṃ;
「犹如喜马拉雅山,是一切众生的药草;
Nāgānaṃ asurānañca, devatānañca ālayo.
是龙、阿苏罗和天人的住处。
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, osadho viya pāṇinaṃ;
「同样地,你大雄,如众生的药草;
Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā.
三明与六神通,已达神通的彼岸。
‘‘Anusiṭṭhā mahāvīra, tayā kāruṇikena te;
「大雄啊!被你这位具悲悯者所教导的他们;
Ramanti dhammaratiyā, vasanti tava sāsane.
以法喜而欢喜,住于你的教法中。
‘‘Migarājā yathā sīho, abhinikkhamma āsayā;
「犹如兽王狮子,从住处出来后,
Catuddisānuviloketvā ,
遍观四方,
Tikkhattuṃ abhinādati.
三次吼叫。
‘‘Sabbe migā uttasanti, migarājassa gajjato;
「一切兽类都恐惧,当兽王吼叫时;
Tathā hi jātimā eso, pasū tāseti sabbadā.
如是,这位具种姓者,常常使一切畜生恐惧。」
‘‘Gajjato te mahāvīra, vasudhā sampakampati;
「大雄啊!当你吼叫时,大地震动;
Bodhaneyyāvabujjhanti, tasanti mārakāyikā.
应被觉悟者觉悟,魔众恐惧。
‘‘Tasanti titthiyā sabbe, nadato te mahāmuni;
「一切外道皆恐惧,当你吼叫时,大牟尼;
Kākā senāva vibbhantā, migaraññā yathā migā.
如乌鸦军四散,如林中的鹿群。
‘‘Ye keci gaṇino loke, satthāroti pavuccare;
「凡世间中诸群主,被称为导师者;
Paramparāgataṃ dhammaṃ, desenti parisāya te.
他们向众会宣说,辗转传来之法。
‘‘Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra, dhammaṃ desesi pāṇinaṃ;
「大雄啊!你不如此,向有情说法;
Sāmaṃ saccāni bujjhitvā, kevalaṃ bodhipakkhiyaṃ.
自己觉悟诸谛后,唯说菩提分法。」
‘‘Āsayānusayaṃ ñatvā, indriyānaṃ balābalaṃ;
「知道意向与随眠,诸根的强与弱,
Bhabbābhabbe viditvāna, mahāmeghova gajjasi.
知道有能力与无能力者,如大云般吼叫。
‘‘Cakkavāḷapariyantā , nisinnā parisā bhave;
「会众坐满至轮围山边际,
Nānādiṭṭhī vicinantā , vimaticchedanāya taṃ.
他们思量种种见,为了断除疑惑。
‘‘Sabbesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;
「牟尼善巧譬喻,知道一切人的心,
Ekaṃ pañhaṃ kathentova, vimatiṃ chindasi pāṇinaṃ.
仅说一个问题,即断除有情的疑惑。
‘‘Upatissasadiseheva, vasudhā pūritā bhave;
「若大地充满如伍巴提沙般的人,
Sabbeva te pañjalikā, kittayuṃ lokanāyakaṃ.
他们全都合掌,赞颂世间导师。」
‘‘Kappaṃ vā te kittayantā, nānāvaṇṇehi kittayuṃ;
「即使赞颂一劫,他们以种种方式赞颂;
Parimetuṃ na sakkeyyuṃ , appameyyo tathāgato.
也无法测量,如来是无量的。
‘‘Yathāsakena thāmena, kittito hi mayā jino;
「以我自己的力量,我已赞颂胜者;
Kappakoṭīpi kittentā, evameva pakittayuṃ.
即使赞颂亿劫,也应如此赞颂。
‘‘Sace hi koci devo vā, manusso vā susikkhito;
「若有任何天人或人,善学者,
Pametuṃ parikappeyya, vighātaṃva labheyya so.
想要测量,他只会得到疲惫。
‘‘Sāsane te patiṭṭhāya, sakyaputta mahāyasa;
「释迦子,大名声者,依止你的教法,
Paññāya pāramiṃ gantvā, viharāmi anāsavo.
到达慧的彼岸,我住于无漏。」
‘‘Titthiye sampamaddāmi, vattemi jinasāsanaṃ;
「我压伏诸外道,转动胜者之教;
Dhammasenāpati ajja, sakyaputtassa sāsane.
今日在释迦子的教法中,成为法军之将。
‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
「无量所作之业,在此处向我显示果报;
Sukhitto saravegova, kilese jhāpayī mama .
如箭之速射,烧尽了我的诸烦恼。
‘‘Yo koci manujo bhāraṃ, dhāreyya matthake sadā;
「任何人若常常在头上,担负重担;
Bhārena dukkhito assa, bhārehi bharito tathā.
他会因重担而痛苦,如此被诸重担所压。
‘‘Ḍayhamāno tīhaggīhi, bhavesu saṃsariṃ ahaṃ;
「被三火所燃烧,我在诸有中轮回;
Bharito bhavabhārena, giriṃ uccārito yathā.
被有之重担所压,犹如被高山所压。
‘‘Oropito ca me bhāro, bhavā ugghāṭitā mayā;
「我的重担已卸下,我的诸有已被根除;
Karaṇīyaṃ kataṃ sabbaṃ, sakyaputtassa sāsane.
一切应作已作,在释迦子的教法中。
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā sakyapuṅgavaṃ;
「在佛陀的领域中,除了释迦族的牛王,
Ahaṃ aggomhi paññāya, sadiso me na vijjati.
我在慧方面是最上的,找不到与我相等者。
‘‘Samādhimhi sukusalo, iddhiyā pāramiṃ gato;
「我在定方面极善巧,已到达神通的彼岸;
Icchamāno cahaṃ ajja, sahassaṃ abhinimmine.
若我今日想要,我能化作一千个。
‘‘Anupubbavihārassa , vasībhūto mahāmuni;
「大牟尼已自在于次第住,
Kathesi sāsanaṃ mayhaṃ, nirodho sayanaṃ mama.
为我说教法,灭是我的卧处。」
‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ;
「我的天眼清净,我善巧于定;
Sammappadhānānuyutto, bojjhaṅgabhāvanārato.
勤修正勤,乐于修习觉支。
‘‘Sāvakena hi pattabbaṃ, sabbameva kataṃ mayā;
「凡是声闻所应达到的,我已全部做到;
Lokanāthaṃ ṭhapetvāna, sadiso me na vijjati.
除了世间导师,没有与我相等者。
‘‘Samāpattīnaṃ kusalo , jhānavimokkhāna khippapaṭilābhī;
「我善巧于诸等至,迅速获得诸禅那与解脱;
Bojjhaṅgabhāvanārato, sāvakaguṇapāramigatosmi.
乐于修习觉支,我已到达声闻德的彼岸。
‘‘Sāvakaguṇenapi phussena , buddhiyā parisuttamabhāravā ;
「以声闻德所触及,以智慧承担众中最上的重担;
Yaṃ saddhāsaṅgahitaṃ cittaṃ, sadā sabrahmacārīsu.
以信所摄持的心,常在诸梵行者中。
‘‘Uddhatavisova sappo, chinnavisāṇova usabho;
「如蛇已拔毒,如公牛已断角;
Nikkhittamānadappova , upemi garugāravena gaṇaṃ.
如已舍弃慢与骄,我以尊重恭敬进入僧团。
‘‘Yadi rūpinī bhaveyya, paññā me vasumatīpi na sameyya;
「若慧有形色,大地亦不能容纳我;
Anomadassissa bhagavato, phalametaṃ ñāṇathavanāya.
此是无上见世尊之果,智林之果。
‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā;
「法轮已转动,由释迦子、如是者;
Anuvattemahaṃ sammā, ñāṇathavanāyidaṃ phalaṃ.
我正确地随转,此是智林之果。
‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo;
「愿我任何时候不成为恶欲者、懈怠者、劣精进者;
Appassuto anādaro , sameto ahu katthaci.
愿我不成为少闻者、无恭敬者,不与任何处相应。
‘‘Bahussuto ca medhāvī, sīlesu susamāhito;
「多闻且有慧,善安住于诸戒;
Cetosamathānuyutto, api muddhani tiṭṭhatu.
专注于心的寂止,即使站在头上。
‘‘Taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā;
「诸位贤者,我对你们这些聚集于此的人说:
Appicchā hotha santuṭṭhā, jhāyī jhānaratā sadā.
应当少欲、知足,常为禅修者、乐于禅那。
‘‘Yamahaṃ paṭhamaṃ disvā, virajo vimalo ahuṃ;
「我最初所见的那位,离尘、无垢;
So me ācariyo dhīro, assaji nāma sāvako.
他是我的导师,贤智者,名为阿沙基的声闻。
‘‘Tassāhaṃ vāhasā ajja, dhammasenāpatī ahuṃ;
「今日我因他的话语,成为法的大将;
Sabbattha pāramiṃ patvā, viharāmi anāsavo.
到达一切彼岸,我住于无漏。」
‘‘Yo me ācariyo āsi, assaji nāma sāvako;
「阿西基是我的老师,名为沙瓦咖;
Yassaṃ disāyaṃ vasati, ussīsamhi karomahaṃ.
无论他住在哪个方向,我都向那方向顶礼。
‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo;
「果德玛,释迦族之牛王,忆念我的业;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ.
在比库僧团中坐下后,将我安置于最上位。
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā.
我的烦恼已被烧尽,一切有已被根除。
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
如龙象断除束缚,我无漏而住。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
「确实,我在佛陀最胜者面前,得到了善来;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ .
三明已证得,佛陀的教诫已完成。」
‘‘Paṭisambhidā catasso , vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,已完成佛陀的教诫。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sāriputto thero imā gāthāyo
如是,据说具寿沙利子长老
Abhāsitthāti.
说了这些偈颂。
Sāriputtattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ. · 沙利子长老譬喻第一
3-2. Mahāmoggallānattheraapadānaṃ3-2. 大摩嘎剌那长老譬喻
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
「无上见者世尊,世间之胜者、人中之牛王;
Vihāsi himavantamhi, devasaṅghapurakkhato.
住在喜马拉雅山,天众围绕在前。
‘‘Varuṇo nāma nāmena, nāgarājā ahaṃ tadā;
「名为瓦卢那,龙王我当时;
Kāmarūpī vikubbāmi, mahodadhinivāsahaṃ.
能变化欲形,我住大海中。」
‘‘Saṅgaṇiyaṃ gaṇaṃ hitvā, tūriyaṃ paṭṭhapesahaṃ;
「舍弃了喧闹的群众,我设置了乐器;
Sambuddhaṃ parivāretvā, vādesuṃ accharā tadā.
围绕着正等正觉者,天女们当时歌唱。
‘‘Vajjamānesu tūresu, devā tūrāni vajjayuṃ;
「当乐器被演奏时,诸天人演奏乐器;
Ubhinnaṃ saddaṃ sutvāna, buddhopi sampabujjhatha.
听到两者的声音,佛陀也完全觉醒了。
‘‘Nimantetvāna sambuddhaṃ, sakaṃ bhavanupāgamiṃ;
「邀请了正等正觉者,我回到自己的住处;
Āsanaṃ paññapetvāna, kālamārocayiṃ ahaṃ.
设置了座位后,我告知了时间。
‘‘Khīṇāsavasahassehi, parivuto lokanāyako;
「世间导师被数千漏尽者围绕着;
Obhāsento disā sabbā, bhavanaṃ me upāgami.
照耀着一切方向,来到了我的住处。
‘‘Upaviṭṭhaṃ mahāvīraṃ, devadevaṃ narāsabhaṃ;
「已坐的大雄,天中之天、人中之牛王;」
Sabhikkhusaṅghaṃ tappesiṃ , annapānenahaṃ tadā.
「我当时以食物与饮料供养有比库僧团者。」
‘‘Anumodi mahāvīro, sayambhū aggapuggalo;
「大雄、自存者、最上之人随喜,」
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
「坐于比库僧团中,说了这些偈颂。」
‘‘‘Yo so saṅghaṃ apūjesi, buddhañca lokanāyakaṃ;
「『凡供养僧团者,及佛陀、世间导师;』
Tena cittappasādena, devalokaṃ gamissati.
「『以那心净信,将前往天界。』
‘‘‘Sattasattatikkhattuñca, devarajjaṃ karissati;
「『七次七次,将作天王;』
Pathabyā rajjaṃ aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati.
「『八百次地上之王权,将统治大地。』
‘‘‘Pañcapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati;
「他将成为转轮王,五十五次。
Bhogā asaṅkhiyā tassa, uppajjissanti tāvade.
他的财富无可计数,将在那时生起。
‘‘‘Aparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;
「从现在起无量劫后,生于翁咖咖族,
Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Nirayā so cavitvāna, manussataṃ gamissati;
「他从地狱死后,将前往人界,
Kolito nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati.
名为果利德,将成为婆罗门。
‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, kusalamūlena codito;
「他之后出家,受善根驱使,
Gotamassa bhagavato, dutiyo hessati sāvako.
将成为果德玛世尊的第二弟子。」
‘‘‘Āraddhavīriyo pahitatto, iddhiyā pāramiṃ gato;
「精进勤奋,努力专注,以神通达到彼岸;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’.
遍知一切漏,无漏者将般涅槃。」
‘‘Pāpamittopanissāya, kāmarāgavasaṃ gato;
「依止恶友,受欲贪所支配;
Mātaraṃ pitarañcāpi, ghātayiṃ duṭṭhamānaso.
以恶意之心,杀害母亲与父亲。
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, nirayaṃ atha mānusaṃ;
「无论我生于何处,地狱或人间;
Pāpakammasamaṅgitā, bhinnasīso marāmahaṃ.
具足恶业,我头破而死。
‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
「这是我的最后,最后的有在转起;
Idhāpi ediso mayhaṃ, maraṇakāle bhavissati.
在此我也将如此,在死亡时。」
‘‘Pavivekamanuyutto, samādhibhāvanārato;
「专注于远离,乐于修习定,
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
遍知一切漏,我住于无漏。
‘‘Dharaṇimpi sugambhīraṃ, bahalaṃ duppadhaṃsiyaṃ;
「即使是极深厚、坚固、难以震动的大地,
Vāmaṅguṭṭhena khobheyyaṃ, iddhiyā pāramiṃ gato.
我以左脚趾也能震动,已达神通波罗蜜。
‘‘Asmimānaṃ na passāmi, māno mayhaṃ na vijjati;
「我不见有我慢,我慢于我不存在,
Sāmaṇere upādāya, garucittaṃ karomahaṃ.
依于沙玛内拉,我生起恭敬心。
‘‘Aparimeyye ito kappe, yaṃ kammamabhinīhariṃ;
「从此无量劫以前,我所作的业,
Tāhaṃ bhūmimanuppatto, pattomhi āsavakkhayaṃ.
我已达到那果地,已得诸漏尽。」
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,佛陀的教诫已完成。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿大摩嘎剌那长老说了这些偈颂。
Mahāmoggallānattherassāpadānaṃ dutiyaṃ. · 大摩嘎剌那长老譬喻第二
3-3. Mahākassapattheraapadānaṃ3-3. 大咖萨巴长老譬喻
‘‘Padumuttarassa bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;
「在巴度目答喇世尊,世间最胜者、如是者;
Nibbute lokanāthamhi, pūjaṃ kubbanti satthuno.
世间怙主般涅槃后,他们对导师作供养。
‘‘Udaggacittā janatā, āmoditapamoditā;
「众人心意高扬,欢喜踊跃;
Tesu saṃvegajātesu, pīti me udapajjatha.
在他们生起悚惧时,我生起了喜悦。
‘‘Ñātimitte samānetvā, idaṃ vacanamabraviṃ;
「召集亲友之后,我说了这番话;
Parinibbuto mahāvīro, handa pūjaṃ karomase.
大雄已般涅槃,来吧,让我们作供养。
‘‘Sādhūti te paṭissutvā, bhiyyo hāsaṃ janiṃsu me;
她们答应「善哉」后,更增加了我的欢喜;
Buddhasmiṃ lokanāthamhi, kāhāma puññasañcayaṃ.
对于佛陀、世间的怙主,我们应作福德的积集。
‘‘Agghiyaṃ sukataṃ katvā, satahatthasamuggataṃ;
造作了价值昂贵的、善作的,高达百手,
Diyaḍḍhahatthapatthaṭaṃ, vimānaṃ nabhamuggataṃ.
宽二手半的平台,升至空中的宫殿。
‘‘Katvāna hammiyaṃ tattha, tālapantīhi cittitaṃ;
在那里造作了楼阁,以多罗树行装饰,
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, cetiyaṃ pūjayuttamaṃ.
净信了自己的心后,供养最上的塔庙。
‘‘Aggikkhandhova jalito, kiṃsuko iva phullito;
犹如燃烧的火聚,犹如盛开的紫矿树;
Indalaṭṭhīva ākāse, obhāseti catuddisā.
犹如天空中的因陀罗柱,照耀四方。
‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, katvāna kusalaṃ bahuṃ;
「在那里净信心后,作了许多善,
Pubbakammaṃ saritvāna, tidasaṃ upapajjahaṃ.
忆念前世业,我往生三十三天。
‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;
「驾乘天车,配有千匹马;
Ubbiddhaṃ bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ.
我的宫殿高耸,七层楼高。
‘‘Kūṭāgārasahassāni, sabbasoṇṇamayā ahuṃ;
「有数千座重阁,全都是金制的,
Jalanti sakatejena, disā sabbā pabhāsayaṃ.
以自身光辉燃烧,照亮一切方向。
‘‘Santi aññepi niyyūhā, lohitaṅgamayā tadā;
「还有其他宫殿群,当时是红宝石制的;
Tepi jotanti ābhāya, samantā caturo disā.
它们也以光辉照耀,遍照四方。
‘‘Puññakammābhinibbattā, kūṭāgārā sunimmitā;
「由福业所生,楼阁善造作;
Maṇimayāpi jotanti, disā dasa samantato.
摩尼宝所成,照耀十方界。
‘‘Tesaṃ ujjotamānānaṃ, obhāso vipulo ahu;
「它们发光时,广大光辉生;
Sabbe deve abhibhomi, puññakammassidaṃ phalaṃ.
胜过一切天,此乃福业果。
‘‘Saṭṭhikappasahassamhi , ubbiddho nāma khattiyo;
「六十劫千中,名为乌比达,刹帝利出生;
Cāturanto vijitāvī, pathaviṃ āvasiṃ ahaṃ.
四方征服者,我统治大地。
‘‘Tatheva bhaddake kappe, tiṃsakkhattuṃ ahosahaṃ;
「如是贤劫中,三十次我为
Sakakammābhiraddhomhi, cakkavattī mahabbalo.
我喜乐于自己的业,是大力的转轮王。
‘‘Sattaratanasampanno, catudīpamhi issaro;
具足七宝,是四洲的主宰;
Tatthāpi bhavanaṃ mayhaṃ, indalaṭṭhīva uggataṃ.
在那里我的宫殿,如因陀罗柱般高耸。
‘‘Āyāmato catubbīsaṃ, vitthārena ca dvādasa;
长二十四由旬,宽十二由旬;
Rammaṇaṃ nāma nagaraṃ, daḷhapākāratoraṇaṃ.
名为拉马纳城,有坚固的城墙与城门。
‘‘Āyāmato pañcasataṃ, vitthārena tadaḍḍhakaṃ;
长五百由旬,宽为其半;
Ākiṇṇaṃ janakāyehi, tidasānaṃ puraṃ viya.
充满人群,如三十三天的城市。
‘‘Yathā sūcighare sūcī, pakkhittā paṇṇavīsati;
如针盒中的针,投入二十五根;
Aññamaññaṃ paghaṭṭenti, ākiṇṇaṃ hoti laṅkataṃ .
彼此互相碰撞,拥挤而装饰。
‘‘Evampi nagaraṃ mayhaṃ, hatthissarathasaṃkulaṃ;
「如此我的城市,充满象、马、车;
Manussehi sadākiṇṇaṃ, rammaṇaṃ nagaruttamaṃ.
常为人们所拥挤,可爱的最上城市。
‘‘Tattha bhutvā pivitvā ca, puna devattanaṃ gato .
「在那里食用、饮用后,再去天界。
Bhave pacchimake mayhaṃ, ahosi kulasampadā.
在我最后有中,有家族的成就。
‘‘Brāhmaññakulasambhūto , mahāratanasañcayo;
「生于婆罗门族,大宝藏的积聚;
Asītikoṭiyo hitvā, hiraññassāpi pabbajiṃ.
舍弃八十俱胝黄金后,我出家。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六通已作证,世尊的教诫已完成。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākassapo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿大咖沙巴长老说了这些偈颂。
Mahākassapattherassāpadānaṃ tatiyaṃ. · 大咖萨巴长老譬喻第三
3-4. Anuruddhattheraapadānaṃ3-4. 阿努儒达长老譬喻
‘‘Sumedhaṃ bhagavantāhaṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;
我见到世尊善慧,世间最胜的人中牛王;
Vūpakaṭṭhaṃ viharantaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ.
我见到世间导师,住于远离处。
‘‘Upagantvāna sambuddhaṃ, sumedhaṃ lokanāyakaṃ;
我走近正等正觉者,善慧世间导师;
Añjaliṃ paggahetvāna, buddhaseṭṭhamayācahaṃ.
合掌之后,我向最胜佛请求。
‘‘Anukampa mahāvīra, lokajeṭṭha narāsabha;
大雄请慈悲,世间最胜的人中牛王;
Padīpaṃ te padassāmi, rukkhamūlamhi jhāyato.
我将为你点灯,当你在树根下禅修时。
‘‘Adhivāsesi so dhīro, sayambhū vadataṃ varo;
「那位智者、自觉者、说者中的最胜者同意了;
Dumesu vinivijjhitvā, yantaṃ yojiyahaṃ tadā.
在灌木丛中穿过后,我当时准备了车辆。
‘‘Sahassavaṭṭiṃ pādāsiṃ, buddhassa lokabandhuno;
「我向世间亲族的佛陀供养了千圈的灯;
Sattāhaṃ pajjalitvāna, dīpā vūpasamiṃsu me.
燃烧了七天后,我的灯熄灭了。
‘‘Tena cittappasādena, cetanāpaṇidhīhi ca;
「以那净信心,以及意愿与誓愿;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, vimānamupapajjahaṃ.
舍弃人身后,我投生到天宫。
‘‘Upapannassa devattaṃ, byamhaṃ āsi sunimmitaṃ;
「投生为天人时,天宫被善造;
Samantato pajjalati, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
四周遍照,这是布施灯的果报。」
‘‘Samantā yojanasataṃ, virocesimahaṃ tadā;
「当时我照耀周围一百由旬,
Sabbe deve abhibhomi, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
我胜过一切天人,这是施灯的果报。
‘‘Tiṃsakappāni devindo, devarajjamakārayiṃ;
「三十劫中我作天帝,行使天王之权;
Na maṃ kecītimaññanti, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
无人能胜过我,这是施灯的果报。
‘‘Aṭṭhavīsatikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ;
「二十八次我成为转轮王;
Divā rattiñca passāmi, samantā yojanaṃ tadā.
当时我日夜都能看见周围一由旬。
‘‘Sahassalokaṃ ñāṇena, passāmi satthu sāsane;
「在导师的教法中,我以智见千世界;
Dibbacakkhumanuppatto, dīpadānassidaṃ phalaṃ.
我已获得天眼,这是施灯的果报。」
‘‘Sumedho nāma sambuddho, tiṃsakappasahassito;
「名为苏美度的正觉者,在三万劫之前;
Tassa dīpo mayā dinno, vippasannena cetasā.
我以净信之心,供养了他灯。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,已作佛陀的教诫」。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā anuruddho thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿阿奴卢塔长老说了这些偈颂。
Anuruddhattherassāpadānaṃ catutthaṃ. · 阿努儒达长老譬喻第四
3-5. Puṇṇamantāṇiputtattheraapadānaṃ3-5. 本那满答尼子长老譬喻
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
「我是诵习者、持咒者,三吠陀的通达者;
Purakkhatomhi sissehi, upagacchiṃ naruttamaṃ.
被弟子们推举在前,我前往人中至上者。
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
「巴度穆塔拉世间解,诸供养的受者;
Mama kammaṃ pakittesi, saṅkhittena mahāmuni.
大牟尼以简略宣说了我的业。
‘‘Tāhaṃ dhammaṃ suṇitvāna, abhivādetvāna satthuno;
我听闻了那法后,礼敬了导师;
Añjaliṃ paggahetvāna, pakkamiṃ dakkhiṇāmukho.
合掌后,我向南方离去。
‘‘Saṅkhittena suṇitvāna, vitthārena abhāsayiṃ ;
以简略听闻后,我以详细宣说;
Sabbe sissā attamanā, sutvāna mama bhāsato;
所有弟子们听闻我的宣说后,心满意足;
Sakaṃ diṭṭhiṃ vinodetvā, buddhe cittaṃ pasādayuṃ.
舍弃了自己的见后,对佛生起了净信。
‘‘Saṅkhittenapi desemi, vitthārena tathevahaṃ ;
我也以简略宣说,同样地也以详细;
Abhidhammanayaññūhaṃ , kathāvatthuvisuddhiyā;
我通晓阿毗达摩之理,为了论题的清净;
Sabbesaṃ viññāpetvāna, viharāmi anāsavo.
已令一切知晓后,我住于无漏。
‘‘Ito pañcasate kappe, caturo suppakāsakā;
从此五百劫以来,四位善施者;
Sattaratanasampannā, catudīpamhi issarā.
具足七宝,于四洲为主。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
四无碍解,以及八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,已作世尊的教诫。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇo mantāṇiputto thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿富楼那满答尼子长老说了这些偈颂。
Puṇṇamantāṇiputtattherassāpadānaṃ pañcamaṃ. · 本那满答尼子长老譬喻第五
3-6. Upālittheraapadānaṃ3-6. 伍巴离长老譬喻
‘‘Nagare haṃsavatiyā, sujāto nāma brāhmaṇo;
在汉沙瓦帝城,有名为善生的婆罗门;
Asītikoṭinicayo, pahūtadhanadhaññavā.
积聚八十俱胝,拥有丰富的财富与谷物。
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
「诵习者、持咒者,三吠陀的到彼岸者;
Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato.
于相与传说,于正法到达究竟。
‘‘Paribbājā ekasikhā , gotamā
「游方者、结发者、果德玛族人,
Buddhasāvakā .
佛陀的声闻弟子。
Carakā tāpasā ceva, caranti mahiyā tadā.
行者与苦行者,当时在大地上游行。
‘‘Tepi maṃ parivārenti, brāhmaṇo vissuto iti;
「他们也围绕我,『婆罗门是著名的』如此;
Bahujjano maṃ pūjeti, nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ.
众人礼敬我,我不礼敬任何人。
‘‘Pūjārahaṃ na passāmi, mānatthaddho ahaṃ tadā;
「我不见应礼敬者,我当时因慢而傲慢;」
Buddhoti vacanaṃ natthi, tāva nuppajjate jino.
「佛」之语不存在,胜者尚未出现。
‘‘Accayena ahorattaṃ, padumuttaranāmako ;
「经过日夜之后,名为巴度母答拉者;
Sabbaṃ tamaṃ vinodetvā, loke uppajji cakkhumā.
驱除一切黑暗,具眼者出现于世间。
‘‘Vitthārike bāhujaññe, puthubhūte ca sāsane;
在广大、众人所知、遍布的教法中;
Upāgami tadā buddho, nagaraṃ haṃsasavhayaṃ.
彼时佛前往,名为汉沙的城市。
‘‘Pitu atthāya so buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā;
彼佛具眼者,为父之利益,说法;
Tena kālena parisā, samantā yojanaṃ tadā.
彼时大众,周围一由旬。
‘‘Sammato manujānaṃ so, sunando nāma tāpaso;
彼人中之选定者,名为苏难陀的苦行者;
Yāvatā buddhaparisā, pupphehacchādayī tadā.
当时以花覆盖了佛陀的会众。
‘‘Catusaccaṃ pakāsente, seṭṭhe ca pupphamaṇḍape;
「在阐明四谛时,在最胜的花堂中;
Koṭisatasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu.
十万俱胝众生,得法现观。
‘‘Sattarattindivaṃ buddho, vassetvā dhammavuṭṭhiyo;
「佛陀降法雨,住了七夜日;
Aṭṭhame divase patte, sunandaṃ kittayī jino.
到了第八日,胜者赞叹善欢喜。
‘‘Devaloke manusse vā, saṃsaranto ayaṃ bhave;
「在天界或人间,在诸有中轮回;
Sabbesaṃ pavaro hutvā, bhavesu saṃsarissati.
成为一切中最胜者,将在诸有中轮回。
‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo;
「在十万劫中,生于欧咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
「名为果德玛的姓氏者,将成为世间的导师。
‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「他的法的继承者,嫡子、由法所造,
Mantāṇiputto puṇṇoti, hessati satthu sāvako.
「曼答尼之子,名为本那,将成为导师的弟子。
‘‘Evaṃ kittayi sambuddho, sunandaṃ tāpasaṃ tadā;
「如是正等正觉者称赞了,彼时的苏难达苦行者;
Hāsayanto janaṃ sabbaṃ, dassayanto sakaṃ balaṃ.
「使一切人欢喜,显示自己的力量。
‘‘Katañjalī namassanti, sunandaṃ tāpasaṃ janā;
「合掌礼敬,人们礼敬苏难达苦行者;
Buddhe kāraṃ karitvāna, sodhesi gatimattano.
「对佛作了供养后,他清净了自己的去处。
‘‘Tattha me ahu saṅkappo, sutvāna munino vacaṃ;
「在那里,我有了意向,听闻了牟尼的话语;
Ahampi kāraṃ kassāmi, yathā passāmi gotamaṃ.
「我也将作业,如我所见果德玛。」
‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, kiriyaṃ cintayiṃ mama;
「如是我思惟后,我思惟我的作为;」
Kyāhaṃ kammaṃ ācarāmi, puññakkhette anuttare.
「我应行何业,于无上的福田。」
‘‘Ayañca pāṭhiko bhikkhu, sabbapāṭhissa sāsane;
「此巴提咖比库,于一切巴提的教法中;」
Vinaye agganikkhitto, taṃ ṭhānaṃ patthaye ahaṃ.
「于律中被置于首位,我愿求那地位。」
‘‘Idaṃ me amitaṃ bhogaṃ, akkhobhaṃ sāgarūpamaṃ;
「此我无量的财富,不动如海洋;」
Tena bhogena buddhassa, ārāmaṃ māpaye ahaṃ.
「以那财富,我将为佛陀建造园林。」
‘‘Sobhanaṃ nāma ārāmaṃ, nagarassa puratthato;
「名为索巴那的园林,于城市的东方;」
Kiṇitvā satasahassena, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.
以十万购买后,我建造了僧园。
‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, maṇḍape hammiye guhā;
在重阁、楼阁、圆厅、高楼、洞窟;
Caṅkame sukate katvā, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ.
建造了经行处与善作的[设施]后,我建造了僧园。
‘‘Jantāgharaṃ aggisālaṃ, atho udakamāḷakaṃ;
浴室、火堂,以及水堂;
Nhānagharaṃ māpayitvā, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ.
建造了沐浴堂后,我供养比库僧团。
‘‘Āsandiyo pīṭhake ca, paribhoge ca bhājane;
长椅、凳子,以及日用品与器皿;
Ārāmikañca bhesajjaṃ, sabbametaṃ adāsahaṃ.
园丁与药物,我供养了这一切。
‘‘Ārakkhaṃ paṭṭhapetvāna, pākāraṃ kārayiṃ daḷhaṃ;
设置守卫后,我建造了坚固的围墙;
Mā naṃ koci viheṭhesi, santacittāna tādinaṃ.
愿无人伤害他,那位心寂静、如如不动者。
‘‘Satasahassenāvāsaṃ , saṅghārāme amāpayiṃ;
我以十万建造住处,在僧园中;
Vepullaṃ taṃ māpayitvā , sambuddhaṃ upanāmayiṃ.
建造那韦布喇之后,我供养正等正觉者。
‘‘Niṭṭhāpito mayārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni;
我的园林已完成,牟尼,请你接受;
Niyyādessāmi taṃ vīra , adhivāsehi cakkhuma.
英雄,我将奉献它,具眼者,请接受。
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
巴度穆答喇,世间解,应受供养者;
Mama saṅkappamaññāya, adhivāsesi nāyako.
知晓我的意愿,导师接受了。
‘‘Adhivāsanamaññāya, sabbaññussa mahesino;
知晓一切智者、大仙的接受;
Bhojanaṃ paṭiyādetvā, kālamārocayiṃ ahaṃ.
准备好食物后,我告知时间。
‘‘Ārocitamhi kālamhi, padumuttaranāyako;
「在告知的时间,莲花上首者,
Khīṇāsavasahassehi, ārāmaṃ me upāgami.
与漏尽的千位比库,来到我的园林。
‘‘Nisinnaṃ kālamaññāya, annapānena tappayiṃ;
「知道坐下的时间,我以食物和饮料供养;
Bhuttāviṃ kālamaññāya, idaṃ vacanamabraviṃ.
知道用餐完毕的时间,我说了这些话:
‘‘Kīto satasahassena, tattakeneva kārito;
「以十万金购买,以黄金建造;
Sobhano nāma ārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni.
名为庄严的园林,牟尼,请你接受。
‘‘Iminārāmadānena , cetanāpaṇidhīhi ca;
「以此园林布施,以及意愿与誓愿,
Bhave nibbattamānohaṃ, labhāmi mama patthitaṃ.
我生于有中时,获得我所愿求的。
‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;
正等正觉者接受了,善建的僧园;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, idaṃ vacanamabravi.
坐于比库僧团中,说了此语。
‘‘Yo so buddhassa pādāsi, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ;
凡彼施予佛陀者,善建的僧园;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
我将赞叹他,请听我所说。
‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī;
象、马、车、步兵,及四支军队;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
将常围绕我,此是僧园之果报。
‘‘Saṭṭhi tūrasahassāni , bheriyo samalaṅkatā;
六万千装饰的,鼓;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
她们将恒常地须跋我,这是僧园的果报。
‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
六万八千名女子,装饰庄严,
Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
穿着种种衣服饰品,佩戴珍珠耳环。
‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
眉毛细长,善于微笑,身材苗条适中,
Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ.
她们将恒常地须跋我,这是僧园的果报。
‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissati;
三万劫千次,将在天界享乐;
Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati.
千次成为天帝,将行使天王权。
‘‘Devarājena pattabbaṃ, sabbaṃ paṭilabhissati;
凡天王所应得的一切,他将全部获得;
Anūnabhogo hutvāna, devarajjaṃ karissati.
成为财富不减者,他将作天王。
‘‘Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati;
「千次成为转轮王,在国土中将成为王;
Pathabyā rajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
大地的王权广大,从数量上无法计算。
‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo;
「在十万劫中,从沃咖咖族出生;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,名为导师,将在世间出现。
‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
「他的法的继承者,亲生的由法所造者;
Upāli nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
名为伍巴离,将是导师的弟子。
‘‘Vinaye pāramiṃ patvā, ṭhānāṭhāne ca kovido;
「在律中达到彼岸,善巧于处与非处;」
Jinasāsanaṃ dhārento, viharissatināsavo.
持佛陀教法,无漏者将住。
‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo;
「证知这一切,果德玛释迦族之牛王;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapessati.
坐于比库僧团中,将安立此为第一。
‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ;
「以无量为依,我愿求你的教法;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
那义利已为我达成,一切结的灭尽。
‘‘Yathā sūlāvuto poso, rājadaṇḍena tajjito;
「如被刺穿之人,被王杖所威吓;
Sūle sātaṃ avindanto, parimuttiṃva icchati.
在刺上找不到安乐,如同希求解脱。
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, bhavadaṇḍena tajjito;
「如是我,大雄,被有杖所威吓;
Kammasūlāvuto santo, pipāsāvedanaṭṭito.
寂静者被业之箭所缚,被渴之受所击。
‘‘Bhave sātaṃ na vindāmi, ḍayhanto tīhi aggibhi;
「我在有中找不到乐,被三火所燃烧;
Parimuttiṃ gavesāmi, yathāpi rājadaṇḍito.
我寻求解脱,如同被王杖所罚者。
‘‘Yathā visādo puriso, visena paripīḷito;
「犹如忧愁之人,被毒所逼迫;
Agadaṃ so gaveseyya, visaghātāyupālanaṃ .
他会寻求解毒药,为了破毒与护命。
‘‘Gavesamāno passeyya, agadaṃ visaghātakaṃ;
「正在寻求时,他会看见解毒药、破毒者;
Taṃ pivitvā sukhī assa, visamhā parimuttiyā.
饮用它后,他会安乐,从毒中得解脱。
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathā visahato naro;
「大雄!我亦如此,如同被毒所害之人;
Sampīḷito avijjāya, saddhammāgadamesahaṃ.
被无明所逼迫,我寻求正法之药。
‘‘Dhammāgadaṃ gavesanto, addakkhiṃ sakyasāsanaṃ;
寻求法药时,我见到了释迦族的教法;
Aggaṃ sabbosadhānaṃ taṃ, sabbasallavinodanaṃ.
那是一切药中最上的,能拔除一切箭。
‘‘Dhammosadhaṃ pivitvāna, visaṃ sabbaṃ samūhaniṃ;
饮了法药之后,我根除了一切毒;
Ajarāmaraṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.
我触证了不老不死的清凉,涅槃。
‘‘Yathā bhūtaṭṭito poso, bhūtaggāhena pīḷito;
犹如被鬼所附的人,被鬼所逼迫;
Bhūtavejjaṃ gaveseyya, bhūtasmā parimuttiyā.
为了从鬼中解脱,他会寻求驱鬼医。
‘‘Gavesamāno passeyya, bhūtavijjāsu kovidaṃ;
寻求时,他会见到精通驱鬼术者;
Tassa so vihane bhūtaṃ, samūlañca vināsaye.
愿他破坏那住于洞穴者,连根摧毁。
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, tamaggāhena pīḷito;
「大雄啊!我也如此,被无明黑暗所逼迫;
Ñāṇālokaṃ gavesāmi, tamato parimuttiyā.
我寻求智之光明,为了从黑暗中解脱。
‘‘Athaddasaṃ sakyamuniṃ, kilesatamasodhanaṃ;
「然后我见到释迦牟尼,烦恼黑暗的清除者;
So me tamaṃ vinodesi, bhūtavejjova bhūtakaṃ.
他为我驱除了黑暗,如鬼医驱除鬼魅。
‘‘Saṃsārasotaṃ sañchindiṃ, taṇhāsotaṃ nivārayiṃ;
「我已切断轮回之流,阻止了渴爱之流;
Bhavaṃ ugghāṭayiṃ sabbaṃ, bhūtavejjova mūlato.
我已连根拔除一切有,如鬼医从根本拔除。
‘‘Garuḷo yathā opatati, pannagaṃ bhakkhamattano;
「如金翅鸟俯冲而下,捕食自己的食物——龙蛇;
Samantā yojanasataṃ, vikkhobheti mahāsaraṃ.
周围一百由旬,搅动大海。
‘‘Pannagaṃ so gahetvāna, adhosīsaṃ viheṭhayaṃ;
「捉住那条龙后,头朝下折磨它;
Ādāya so pakkamati, yenakāmaṃ vihaṅgamo.
那只鸟带着它离去,随心所欲地飞行。
‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathāpi garuḷo balī;
「同样地,大雄啊,我就像那只强有力的金翅鸟;
Asaṅkhataṃ gavesanto, dose vikkhālayiṃ ahaṃ.
寻求无为法,我清除了诸过失。
‘‘Diṭṭho ahaṃ dhammavaraṃ, santipadamanuttaraṃ;
「我已见到最上法,无上寂静道;
Ādāya viharāmetaṃ, garuḷo pannagaṃ yathā.
带着它我住于此,如金翅鸟捉住龙。
‘‘Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane;
「名为阿沙瓦帝的藤蔓,生长在杂林中;
Tassā vassasahassena, ekaṃ nibbattate phalaṃ.
以一千年,生出一果。
‘‘Taṃ devā payirupāsanti, tāvadūraphale sati;
「诸天人亲近它,当有如此远期之果时;
Devānaṃ sā piyā evaṃ, āsāvatī latuttamā.
诸天人如此喜爱,那希望之最上藤蔓。
‘‘Satasahassupādāya, tāhaṃ paricare muni;
「我将以十万供养,须跋那牟尼;
Sāyaṃ pātaṃ namassāmi, devā āsāvatiṃ yathā.
早晚我礼敬,如诸天人礼敬希望藤。
‘‘Avañjhā pāricariyā, amoghā ca namassanā;
「须跋不空无果,礼敬不虚无效;
Dūrāgatampi maṃ santaṃ, khaṇoyaṃ na virādhayi.
我虽在远处,此刻未错失。
‘‘Paṭisandhiṃ na passāmi, vicinanto bhave ahaṃ;
「我寻思诸有中,不见结生;
Nirūpadhi vippamutto , upasanto carāmahaṃ.
无依、解脱、寂静,我行。
‘‘Yathāpi padumaṃ nāma, sūriyaraṃsena pupphati;
「犹如名为莲花者,以日光而开花;
Tathevāhaṃ mahāvīra, buddharaṃsena pupphito.
如是我,大雄,以佛光而开花。
‘‘Yathā balākayonimhi, na vijjati pumo sadā;
「犹如在鹤鸟种族中,不存在雄性;
Meghesu gajjamānesu, gabbhaṃ gaṇhanti tā sadā.
当云中雷鸣时,它们总是受胎。
‘‘Cirampi gabbhaṃ dhārenti, yāva megho na gajjati;
「它们长久持胎,直到云不雷鸣;
Bhārato parimuccanti, yadā megho pavassati.
当云降雨时,它们释放重担。
‘‘Padumuttarabuddhassa , dhammameghena gajjato;
「莲华上佛陀,以法云雷鸣;
Saddena dhammameghassa, dhammagabbhaṃ agaṇhahaṃ.
以法云的声音,我未领受法胎。
Satasahassupādāya, puññagabbhaṃ dharemahaṃ;
以十万为依,我持有福胎;
Nappamuccāmi bhārato, dhammamegho na gajjati.
我不从重担解脱,法云不轰鸣。
‘‘Yadā tuvaṃ sakyamuni, ramme kapilavatthave;
「当你,释迦牟尼,在可爱的咖毕拉瓦图;
Gajjasi dhammameghena, bhārato parimuccahaṃ.
以法云轰鸣时,我从重担解脱。
‘‘Suññataṃ animittañca, tathāppaṇihitampi ca;
「空、无相,以及无愿,
Caturo ca phale sabbe, dhammevaṃ vijanayiṃ ahaṃ.
以及四果全部,我如此了知诸法。
Dutiyabhāṇavāraṃ. · 第二诵品
‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ;
「以无量为依,我期望你的教法;
So me attho anuppatto, santipadamanuttaraṃ.
我已达成目的,证得无上寂静道。
‘‘Vinaye pāramiṃ patto, yathāpi pāṭhiko isi;
我已达到律的彼岸,如同巴提咖仙人;
Na me samasamo atthi, dhāremi sāsanaṃ ahaṃ.
无人与我相等,我持守教法。
‘‘Vinaye khandhake cāpi, tikacchede ca pañcake ;
在律、在篇集、在三篇、在五篇;
Ettha me vimati natthi, akkhare byañjanepi vā.
对此我无疑惑,无论在字母或文句。
‘‘Niggahe paṭikamme ca, ṭhānāṭhāne ca kovido;
在抑止、在对治、在适当与不适当处皆善巧;
Osāraṇe vuṭṭhāpane, sabbattha pāramiṃ gato.
在摄受、在出罪,一切处已达彼岸。
‘‘Vinaye khandhake vāpi, nikkhipitvā padaṃ ahaṃ;
无论在律或在篇集,我已安立足处;
Ubhato viniveṭhetvā, rasato osareyyahaṃ.
两边都缠绕后,我会从味道中取出。
‘‘Niruttiyā sukusalo, atthānatthe ca kovido;
「善巧于语言,精通义与非义;
Anaññātaṃ mayā natthi, ekaggo satthu sāsane.
我没有未知之事,于导师教法中一心专注。
‘‘Rūpadakkho ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane;
「今日我于释迦子的教法中,善巧于色;
Kaṅkhaṃ sabbaṃ vinodemi, chindāmi sabbasaṃsayaṃ.
我除去一切疑惑,断除一切犹豫。
‘‘Padaṃ anupadañcāpi, akkharañcāpi byañjanaṃ;
「句与随句,以及字与文;
Nidāne pariyosāne, sabbattha kovido ahaṃ.
于因缘与结论,我于一切处皆精通。
‘‘Yathāpi rājā balavā, niggaṇhitvā parantape;
「犹如有力的国王,制伏敌人后;
Vijinitvāna saṅgāmaṃ, nagaraṃ tattha māpaye.
征服战场后,在那里建造城市。
‘‘Pākāraṃ parikhañcāpi, esikaṃ dvārakoṭṭhakaṃ;
「城墙与护城河,箭垛与城门楼;
Aṭṭālake ca vividhe, kāraye nagare bahū.
在城市中建造众多各种各样的望楼。
‘‘Siṅghāṭakaṃ caccarañca, suvibhattantarāpaṇaṃ;
「十字路口与广场,善分隔的市场;
Kārayeyya sabhaṃ tattha, atthānatthavinicchayaṃ.
在那里建造议事厅,以判决利与非利。
‘‘Nigghātatthaṃ amittānaṃ, chiddāchiddañca jānituṃ;
「为了击败敌人,为了知道漏洞与非漏洞;
Balakāyassa rakkhāya, senāpaccaṃ ṭhapeti so.
为了保护军队,他设立将军。
‘‘Ārakkhatthāya bhaṇḍassa, nidhānakusalaṃ naraṃ;
「为了守护财物,善于藏匿的人;
Mā me bhaṇḍaṃ vinassīti, bhaṇḍarakkhaṃ ṭhapeti so.
「『愿我的财物不失坏』,他设置守护财物者。
‘‘Mamatto
‘‘Mamatto
Hoti yo rañño, vuddhiṃ yassa ca icchati.
有属于国王的,以及他希望增长的。
Tassādhikaraṇaṃ deti, mittassa paṭipajjituṃ.
他给予那个职责,为了朋友去实行。
‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidaṃ;
「『精通灾异、征兆与相,
Ajjhāyakaṃ mantadharaṃ, porohicce ṭhapeti so.
诵习者、持咒者,他设置为祭司。
‘‘Etehaṅgehi sampanno, khattiyoti pavuccati;
「『具足这些支分者,被称为刹帝利;
Sadā rakkhanti rājānaṃ, cakkavākova dukkhitaṃ.
他们常常守护国王,如鸳鸯守护病苦者。
‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, hatāmittova khattiyo;
「『同样地,你,大雄,如刹帝利已破敌;
Sadevakassa lokassa, dhammarājāti vuccati.
于包括天人的世间,被称为法王。
‘‘Titthiye nihanitvāna , mārañcāpi sasenakaṃ;
击败诸外道,以及魔与其军队;
Tamandhakāraṃ vidhamitvā, dhammanagaraṃ amāpayi.
驱散那黑暗,建立了法城。
‘‘Sīlaṃ pākārakaṃ tattha, ñāṇaṃ te dvārakoṭṭhakaṃ;
戒是那里的城墙,智是你的门楼;
Saddhā te esikā vīra, dvārapālo ca saṃvaro.
信是你的门柱,英雄,律仪是守门者。
‘‘Satipaṭṭhānamaṭṭālaṃ, paññā te caccaraṃ mune;
须跋是望楼,慧是你的街道,牟尼;
Iddhipādañca siṅghāṭaṃ, dhammavīthi sumāpitā.
神足是十字路口,法街善建立。
‘‘Suttantaṃ abhidhammañca, vinayañcāpi kevalaṃ;
经藏、阿毗达摩,以及全部的律藏;
Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, esā dhammasabhā tava.
九分佛语,这是你的法众。
‘‘Suññataṃ animittañca, vihārañcappaṇīhitaṃ;
空、无相,以及无愿住;
Āneñjañca nirodho ca, esā dhammakuṭī tava.
不动与灭,这是你的法堂。
‘‘Paññāya aggo nikkhitto , paṭibhāne ca kovido;
以慧为最上,善巧于辩才;
Sāriputtoti nāmena, dhammasenāpatī tava.
名为沙利子者,是你的法将。
‘‘Cutūpapātakusalo, iddhiyā pāramiṃ gato;
善巧于死生,已达神通彼岸;
Kolito nāma nāmena, porohicco tavaṃ mune.
名为果利答者,牟尼,是你的家司祭。
‘‘Porāṇakavaṃsadharo, uggatejo durāsado;
持古老种姓,威光炽盛难近;
Dhutavādīguṇenaggo, akkhadasso tavaṃ mune.
「你是头陀行说者中的功德第一者,无有不知者,牟尼啊!」
‘‘Bahussuto dhammadharo, sabbapāṭhī ca sāsane;
「多闻、持法者,于教中通达一切,」
Ānando nāma nāmena, dhammārakkho tavaṃ mune.
「名为阿难陀者,你是法的守护者,牟尼啊!」
‘‘Ete sabbe atikkamma, pamesi bhagavā mamaṃ;
「世尊超越这一切人,称赞了我;」
Vinicchayaṃ me pādāsi, vinaye viññudesitaṃ.
「他给予我决断,于律中智者所说的。」
‘‘Yo koci vinaye pañhaṃ, pucchati buddhasāvako;
「任何佛陀的声闻,于律中问问题,」
Tattha me cintanā natthi, taññevatthaṃ kathemahaṃ.
「在那里我没有思考,我只是说那义理。」
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā taṃ mahāmuni;
「在佛陀的领域中,除了那位大牟尼,」
Vinaye mādiso natthi, kuto bhiyyo bhavissati.
「在律中没有像我这样的人,何况会有更胜者。」
‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, evaṃ gajjati gotamo;
「果德玛坐在比库僧团中,如此狮子吼;
Upālissa samo natthi, vinaye khandhakesu ca.
「没有人与伍巴离相等,在律与篇集中。」
‘‘Yāvatā buddhabhaṇitaṃ, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;
「凡是佛所说的,九分教的导师教法;
Vinayogadhaṃ taṃ sabbaṃ,
「那一切都是律的深处,
Vinayamūlapassino .
「对于见律为根本者。」
‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo;
「释迦族公牛果德玛,忆念我的业;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ.
「坐在比库僧团中,将我安立于此第一位。」
‘‘Satasahassupādāya, imaṃ ṭhānaṃ apatthayiṃ;
「为了十万之故,我期望此位;
So me attho anuppatto, vinaye pāramiṃ gato.
那利益已为我达成,我已到达律的彼岸。
‘‘Sakyānaṃ nandijanano, kappako āsahaṃ pure;
「我以前是释迦族的喜悦之生者,是理发师;
Vijahitvāna taṃ jātiṃ, putto jāto mahesino.
舍弃了那种姓后,生为大仙人之子。
‘‘Ito dutiyake kappe, añjaso nāma khattiyo;
「从此第二劫,有名为安加索的刹帝利;
Anantatejo amitayaso, bhūmipālo mahaddhano.
无量威力、无量名声,是大富的地主。
‘‘Tassa rañño ahaṃ putto, candano nāma khattiyo;
「我是那位王的儿子,名为旃檀那的刹帝利;
Jātimadenupatthaddho, yasabhogamadena ca.
因种姓而傲慢,因名声与财富而骄慢。
‘‘Nāgasatasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
「十万那咖,全都装饰庄严;
Tidhāpabhinnā mātaṅgā, parivārenti maṃ sadā.
三种分类的象群,常常围绕着我。
‘‘Sabalehi paretohaṃ, uyyānaṃ gantukāmako;
「我被众军围绕,想要前往园林;
Āruyha sirikaṃ nāgaṃ, nagarā nikkhamiṃ tadā.
骑上西利咖那咖,那时从城中出发。
‘‘Caraṇena ca sampanno, guttadvāro susaṃvuto;
「具足德行,守护诸门,善自防护;
Devalo nāma sambuddho, āgacchi purato mama.
名为德瓦喇的正自觉者,来到我面前。
‘‘Pesetvā sirikaṃ nāgaṃ, buddhaṃ āsādayiṃ tadā;
「派遣西利咖那咖,那时我去见佛;
Tato sañjātakopo so , nāgo nuddharate padaṃ.
那时那咖生起愤怒,举起了脚。
‘‘Nāgaṃ ruṇṇamanaṃ disvā, buddhe kodhaṃ akāsahaṃ;
「见到龙族哭泣的心,我对佛陀无法忍受愤怒;
Vihesayitvā sambuddhaṃ, uyyānaṃ agamāsahaṃ.
侵扰了正自觉者后,我无法前往园林。
‘‘Sātaṃ tattha na vindāmi, siro pajjalito yathā;
「我在那里找不到安乐,如同头颅燃烧一般;
Pariḷāhena ḍayhāmi, macchova baḷisādako.
我被热恼所烧,如同被钩钩住的鱼。
‘‘Sasāgarantā pathavī, ādittā viya hoti me;
「连同海洋的大地,对我来说如同燃烧一般;
Pitu santikupāgamma, idaṃ vacanamabraviṃ.
来到父亲面前,我说了这番话。
‘‘Āsīvisaṃva kupitaṃ, aggikkhandhaṃva āgataṃ;
「如同激怒的毒蛇,如同到来的火聚;
Mattaṃva kuñjaraṃ dantiṃ, yaṃ sayambhumasādayiṃ.
如同发狂的有牙象,我冒犯了自生者。
‘‘Āsādito mayā buddho, ghoro uggatapo jino;
「我冒犯了佛陀,可怕的、已生起苦行的胜者;
Purā sabbe vinassāma, khamāpessāma taṃ muniṃ.
在我们全部毁灭之前,我们应向那位牟尼请求宽恕。
‘‘No ce taṃ nijjhāpessāma, attadantaṃ samāhitaṃ;
「如果我们不向那位自调、得定者请求宽恕;
Orena sattadivasā, raṭṭhaṃ me vidhamissati.
在七日之内,我的国家将被摧毁。
‘‘Sumekhalo kosiyo ca, siggavo cāpi sattako ;
「苏美卡喇、科西亚、西嘎瓦和沙答咖;
Āsādayitvā isayo, duggatā te saraṭṭhakā.
冒犯了诸仙人后,他们连同国家都遭受恶趣。
‘‘Yadā kuppanti isayo, saññatā brahmacārino;
「当诸仙人、自制者、梵行者发怒时;
Sadevakaṃ vināsenti, sasāgaraṃ sapabbataṃ.
他们会毁灭连同诸天的、连同海洋的、连同山岳的(世界)。」
‘‘Tiyojanasahassamhi, purise sannipātayiṃ;
「在三由旬之处,我召集了众人;
Accayaṃ desanatthāya, sayambhuṃ upasaṅkamiṃ.
为了说示过失,我前往自觉者处。
‘‘Allavatthā allasirā, sabbeva pañjalīkatā;
「衣湿头湿,一切都合掌;
Buddhassa pāde nipatitvā, idaṃ vacanamabravuṃ .
礼拜佛陀足后,说了此语。
‘‘Khamassu tvaṃ mahāvīra, abhiyācati taṃ jano;
「大雄,请你容忍,众人恳求你;
Pariḷāhaṃ vinodehi, mā no raṭṭhaṃ vināsaya.
请消除热恼,不要毁灭我们的国土。
‘‘Sadevamānusā sabbe, sadānavā sarakkhasā;
「一切天人,连同阿修罗、罗刹;
Ayomayena kuṭena, siraṃ bhindeyyu me sadā.
愿以铁锤,常常击碎我的头。
‘‘Dake aggi na saṇṭhāti, bījaṃ sele na rūhati;
「火不住于水中,种子不生于石上;
Agade kimi na saṇṭhāti, kopo buddhe na jāyati.
虫不住于无深处,忿怒不生于诸佛。
‘‘Yathā ca bhūmi acalā, appameyyo ca sāgaro;
「犹如大地不动摇,大海深广不可量;
Anantako ca ākāso, evaṃ buddhā akhobhiyā.
虚空无边无际限,诸佛如是不可动。
‘‘Sadā khantā mahāvīrā, khamitā ca tapassino;
「大雄常具忍辱德,苦行者亦已忍耐;
Khantānaṃ khamitānañca, gamanaṃ taṃ na vijjati.
具忍者与已忍者,彼等不再有来去。
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, pariḷāhaṃ vinodayaṃ;
「正自觉者说此已,除去了热恼之后;
Mahājanassa purato, nabhaṃ abbhuggami tadā.
于大众之前,当时升上了天空。
‘‘Tena kammenahaṃ vīra, hīnattaṃ ajjhupāgato;
「英雄!因为那个业,我到达了卑劣的状态;
Samatikkamma taṃ jātiṃ, pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ.
超越了那个出生,我进入了无畏城。
‘‘Tadāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ susaṇṭhitaṃ;
「大英雄!那时也是,当我被燃烧、善安住时,
Pariḷāhaṃ vinodesi, sayambhuñca khamāpayiṃ.
您驱除了热恼,我向自觉者忏悔。
‘‘Ajjāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ tihaggibhi;
「大英雄!今天也是,当我被三火燃烧时,
Nibbāpesi tayo aggī, sītibhāvañca pāpayiṃ .
您熄灭了三火,使我达到清凉。
Yesaṃ sotāvadhānatthi, suṇātha mama bhāsato;
那些有耳倾听的人,请听我所说;
Atthaṃ tumhaṃ pavakkhāmi, yathā diṭṭhaṃ padaṃ mama.
我将为你们宣说义理,如我所见之境。
‘‘Sayambhuṃ taṃ vimānetvā, santacittaṃ samāhitaṃ;
「了知彼自觉者,心寂静、得定;
Tena kammenahaṃ ajja, jātomhi nīcayoniyaṃ.
以那业我今日,生于卑贱种姓。
‘‘Mā vo khaṇaṃ virādhetha, khaṇātītā hi socare;
「你们莫错失时机,错失时机者悲伤;
Sadatthe vāyameyyātha, khaṇo vo paṭipādito.
应为自己的利益而努力,时机已为你们呈现。
‘‘Ekaccānañca vamanaṃ, ekaccānaṃ virecanaṃ;
「对某些人是催吐,对某些人是泻下;
Visaṃ halāhalaṃ eke, ekaccānañca osadhaṃ.
对某些人是剧毒,对某些人是药。
‘‘Vamanaṃ paṭipannānaṃ, phalaṭṭhānaṃ virecanaṃ;
「对行催吐者,果位是泻下;
Osadhaṃ phalalābhīnaṃ, puññakkhettaṃ gavesinaṃ.
对得果者是药,对寻求者是福田。
‘‘Sāsanena viruddhānaṃ, visaṃ halāhalaṃ yathā;
「对于违背教诫者,犹如剧毒哈喇哈喇;
Āsīviso diṭṭhaviso , evaṃ jhāpeti taṃ naraṃ.
毒蛇之毒是所见之毒,如此烧毁那个人。
‘‘Sakiṃ pītaṃ halāhalaṃ, uparundhati jīvitaṃ;
「一次饮下哈喇哈喇,断绝生命;
Sāsanena virujjhitvā, kappakoṭimhi ḍayhati.
违背教诫之后,在劫数千万中燃烧。
‘‘Khantiyā avihiṃsāya, mettacittavatāya ca;
「以忍辱、以不害、以具慈心,
Sadevakaṃ so tārati, tasmā te avirādhiyā .
他超越含天界,因此你们不要违背。
‘‘Lābhālābhe na sajjanti, sammānanavimānane;
「诸佛不执着于得与不得、恭敬与轻蔑,
Pathavīsadisā buddhā, tasmā te na virādhiyā .
诸佛如大地,因此你们不要违背。」
‘‘Devadatte ca vadhake, core aṅgulimālake;
「对迭瓦达德与杀人者,对盗贼央掘利摩罗,
Rāhule dhanapāle ca, sabbesaṃ samako muni.
对拉胡喇与守财者,牟尼对一切众生平等。
‘‘Etesaṃ paṭigho natthi, rāgomesaṃ na vijjati;
「对这些人没有嗔恨,对他们也没有贪欲,
Sabbesaṃ samako buddho, vadhakassorasassa ca.
佛陀对一切众生平等,对杀人者与勇士也是如此。
‘‘Panthe disvāna kāsāvaṃ, chaḍḍitaṃ mīḷhamakkhitaṃ;
「在路上见到被丢弃的袈裟,沾满污秽,
Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, vanditabbaṃ isiddhajaṃ.
应在头上合掌,礼敬仙人所生之物。
‘‘Abbhatītā ca ye buddhā, vattamānā anāgatā;
「过去的诸佛,现在的与未来的,
Dhajenānena sujjhanti, tasmā ete namassiyā.
以此旗帜而清净,因此应礼敬他们。」
‘‘Satthukappaṃ suvinayaṃ, dhāremi hadayenahaṃ;
「我以心持守,大师所制定的善律。
Namassamāno vinayaṃ, viharissāmi sabbadā.
礼敬律,我将常住。
‘‘Vinayo āsayo mayhaṃ, vinayo ṭhānacaṅkamaṃ;
「律是我的住处,律是我的站立经行处;
Kappemi vinaye vāsaṃ, vinayo mama gocaro.
我在律中建立住所,律是我的行境。
‘‘Vinaye pāramippatto, samathe cāpi kovido;
「已到达律的彼岸,也精通于止,
Upāli taṃ mahāvīra, pāde vandati satthuno.
伍巴离,那位大雄,礼敬导师之足。
‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;
「我将游行,从村到村,从城到城,
Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ.
礼敬正等正觉者,以及法的善法性。」
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
「我的烦恼已被烧尽,一切有已被根除;
Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
一切漏已被灭尽,现在没有再生。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
「确实,我来到最胜佛的面前是善来;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
三明已证得,佛陀的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,佛陀的教诫已完成。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā upāli thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿伍巴离长老说了这些偈颂。
Upālittherassāpadānaṃ chaṭṭhaṃ. · 伍巴离长老譬喻第六
3-7. Aññāsikoṇḍaññattheraapadānaṃ3-7. 阿念西恭丹念长老譬喻
‘‘Padumuttarasambuddhaṃ, lokajeṭṭhaṃ vināyakaṃ;
「莲华上正自觉者,世间最胜者、调御者;
Buddhabhūmimanuppattaṃ, paṭhamaṃ addasaṃ ahaṃ.
我首先见到了未曾达到的佛地。
‘‘Yāvatā bodhiyā mūle, yakkhā sabbe samāgatā;
「在菩提树根处,所有的亚卡都聚集;
Sambuddhaṃ parivāretvā, vandanti pañjalīkatā.
围绕着正自觉者,合掌礼敬。
‘‘Sabbe devā tuṭṭhamanā, ākāse sañcaranti te;
「所有的天人心满意足,他们在空中游行;
Buddho ayaṃ anuppatto, andhakāratamonudo.
此佛已达到,是黑暗与愚痴的破除者。
‘‘Tesaṃ hāsaparetānaṃ, mahānādo avattatha;
「他们充满欢喜,发出大声;
Kilese jhāpayissāma, sammāsambuddhasāsane.
我们将在正等正觉者的教法中烧尽诸烦恼。
‘‘Devānaṃ giramaññāya, vācāsabhimudīrihaṃ;
「了知诸天人的声音,我以语音宣说;」
Haṭṭho haṭṭhena cittena, ādibhikkhamadāsahaṃ.
以欢喜的心欢喜,我最初给予了食物。
‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;
「了知我的意向,世间无上的导师;
Devasaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
坐在天众中,说了这些偈颂。
‘‘‘Sattāhaṃ abhinikkhamma, bodhiṃ ajjhagamaṃ ahaṃ;
「『出家七日后,我证得了菩提;
Idaṃ me paṭhamaṃ bhattaṃ, brahmacārissa yāpanaṃ.
这是我第一次的食物,梵行者的资养。
‘‘‘Tusitā hi idhāgantvā, yo me bhikkhaṃ upānayi;
「『从兜率天来到此处,那位给我食物者;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
我将赞叹他,你们听我所说。
‘‘‘Tiṃsakappasahassāni , devarajjaṃ karissati;
「『三万劫千次,他将作天王;
Sabbe deve abhibhotvā, tidivaṃ āvasissati.
胜过一切天人后,他将住于三十三天。
‘‘‘Devalokā cavitvāna, manussattaṃ gamissati;
从天界死没后,他将前往人界;
Sahassadhā cakkavattī, tattha rajjaṃ karissati.
成为千辐轮的转轮王,在那里统治王国。
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
在十万劫中,生于奥咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,他将成为世间的导师。
‘‘‘Tidasā so cavitvāna, manussattaṃ gamissati;
从三十三天死没后,他将前往人界;
Agārā pabbajitvāna, chabbassāni vasissati.
从家出家后,他将住六年。
‘‘‘Tato sattamake vasse, buddho saccaṃ kathessati;
然后在第七年,佛陀将宣说真谛;
Koṇḍañño nāma nāmena, paṭhamaṃ sacchikāhiti’.
名为「憍陈如」之名,首先现证。
‘‘Nikkhantenānupabbajiṃ , padhānaṃ sukataṃ mayā;
「出家后我随出家,我的精勤已善作;
Kilese jhāpanatthāya, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
为了烧尽诸烦恼,我出家为无家者。
‘‘Abhigantvāna sabbaññū, buddho loke sadevake;
「一切知者佛陀,已来到有天人的世间;
Isināme migāraññe , amatabherimāhani.
在仙人堕处鹿野苑,击甘露法鼓。
‘‘So dāni patto amataṃ, santipadamanuttaraṃ;
「他现在已证得甘露,无上寂静之境;
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
遍知一切漏后,我住于无漏。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六通已作证,佛陀的教诫已完成。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā aññāsikoṇḍañño thero imā
如是,据说具寿阿念西恭德念长老
Gāthāyo abhāsitthāti.
说了这些偈颂。
Aññāsikoṇḍaññattherassāpadānaṃ sattamaṃ. · 阿念西恭丹念长老譬喻第七
3-8. Piṇḍolabhāradvājattheraapadānaṃ3-8. 宾多纳帕拉德瓦迦长老譬喻
‘‘Padumuttaro nāma jino, sayambhū aggapuggalo;
「名为巴度目答喇的胜利者,自生者、最上人;
Purato himavantassa, cittakūṭe vasī tadā.
在喜马拉雅山前面,当时住在芝答古德。
‘‘Abhītarūpo tatthāsiṃ, migarājā catukkamo;
「我在那里是无畏形者,四足的兽王;
Tassa saddaṃ suṇitvāna, vikkhambhanti bahujjanā.
听到他的声音后,众人都惊恐。
‘‘Suphullaṃ padumaṃ gayha, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
「拿着盛开的莲花,我前往人中之牛;
Vuṭṭhitassa samādhimhā, buddhassa abhiropayiṃ.
从定中出来后,我向佛陀献供。
‘‘Cātuddisaṃ namassitvā, buddhaseṭṭhaṃ naruttamaṃ;
「向四方礼敬后,向最胜佛、人中至上者;
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, sīhanādaṃ nadiṃ ahaṃ .
净信自己的心后,我作狮子吼。
‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;
「世间解巴度母答喇,诸供养的受者;
Sakāsane nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
坐在自己的座位上后,说了这些偈颂。
‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;
「『了知佛陀的语言后,一切天人聚集;
Āgato vadataṃ seṭṭho, dhammaṃ sossāma taṃ mayaṃ.
说者中的最胜者已来,我们将听闻那法。
‘‘‘Tesaṃ hāsaparetānaṃ, purato lokanāyako;
「『对那些充满喜悦者,世间导师在前面;
Mama saddaṃ pakittesi, dīghadassī mahāmuni’.
「大牟尼、远见者宣说了我的声音。」
‘‘Yenidaṃ padumaṃ dinnaṃ, sīhanādo ca nādito;
「因为这朵莲花被供养,狮子吼被吼出;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
我将宣说那个,请听我所说。
‘‘‘Ito aṭṭhamake kappe, cakkavattī bhavissati;
「从现在起第八劫,将成为转轮王;
Sattaratanasampanno catudīpamhi issaro.
具足七宝,四洲之主。
‘‘‘Kārayissati issariyaṃ , mahiyā catusaṭṭhiyā;
「将在六十四由旬的大地上行使统治权,
Padumo nāma nāmena, cakkavattī mahabbalo.
名为巴度摩,大力的转轮王。
‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo;
「在十万劫中,生于奥咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
名为果德玛的姓氏者,将成为世间的导师。
‘Pakāsite pāvacane, brahmabandhu bhavissati;
「在宣说的教法中,将成为梵族亲属;
Brahmaññā abhinikkhamma, pabbajissati tāvade’.
从婆罗门出离,即刻将出家」。
‘‘Padhānapahitatto so, upasanto nirūpadhi;
「他精进努力,寂静无依;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
遍知一切漏后,无漏者将般涅槃。
‘‘Vijane pantaseyyamhi, vāḷamigasamākule;
「在寂静的边远卧处,充满猛兽之处;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
遍知一切漏后,无漏者将般涅槃。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;」
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六通已作证,佛陀的教诫已完成。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿宾度喇跋喇兜瓦迦长老说了这些偈颂。
Piṇḍolabhāradvājattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ. · 宾多纳帕拉德瓦迦长老譬喻第八
3-9. Khadiravaniyarevatattheraapadānaṃ3-9. 卡迪拉瓦尼亚雷瓦达长老譬喻
‘‘Gaṅgā bhāgīrathī nāma, himavantā pabhāvitā;
名为恒河跋祇喇提,从喜马拉雅山流出;
Kutitthe nāviko āsiṃ, orime ca tariṃ ahaṃ.
我曾是库提塔的船夫,我渡人从此岸到彼岸。
‘‘Padumuttaro nāyako, sambuddho dvipaduttamo;
巴度穆答喇导师,正等正觉者、两足尊中最胜者;
Vasī satasahassehi, gaṅgātīramupāgato .
与十万众一起,来到恒河岸边。
‘‘Bahū nāvā samānetvā, vaḍḍhakīhi susaṅkhataṃ;
带来许多船只,由木匠们善作;
Nāvāya chadanaṃ katvā, paṭimāniṃ narāsabhaṃ.
为船只作遮盖,迎请人中牛王。
‘‘Āgantvāna ca sambuddho, ārūhi tañca nāvakaṃ;
「正等正觉者来到后,登上了那艘小船;
Vārimajjhe ṭhito satthā, imā gāthā abhāsatha.
导师站在水中央,说了这些偈颂。
‘‘‘Yo so tāresi sambuddhaṃ, saṅghañcāpi anāsavaṃ;
「『凡渡送了正等正觉者,以及无漏的僧团者;
Tena cittappasādena, devaloke ramissati.
以那净信心,将在天界中欢乐。
‘‘‘Nibbattissati te byamhaṃ, sukataṃ nāvasaṇṭhitaṃ;
「『你的善业将生起梵天,安住于船上;
Ākāse pupphachadanaṃ, dhārayissati sabbadā.
虚空中的花盖,将永远持续。
‘‘‘Aṭṭhapaññāsakappamhi , tārako nāma khattiyo;
「『在五十八劫后,名为渡者的刹帝利;
Cāturanto vijitāvī, cakkavattī bhavissati.
征服四方者,将成为转轮王。』
‘‘‘Sattapaññāsakappamhi , cammako nāma khattiyo;
「在五十七劫中,有一位名叫咖马咖的刹帝利;
Uggacchantova sūriyo, jotissati mahabbalo.
如同升起的太阳,大力者将照耀。
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
「在十万劫中,从屋咖咖族出生;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,将成为世间的导师。
‘‘‘Tidasā so cavitvāna, manussattaṃ gamissati;
「他从三十三天死没后,将前往人界;
Revato nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati.
以勒瓦德为名,将成为婆罗门族。
‘‘‘Agārā nikkhamitvāna, sukkamūlena codito;
「从家出家后,被白根所激励;
Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissati.
将在果德玛世尊的教法中出家。」
‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, yuttayogo vipassako;
「他后来出家后,精勤瑜伽,修观;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’.
遍知一切漏后,无漏者将般涅槃。」
‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;
「我担负精进的重担,运载瑜伽安稳;
Dhāremi antimaṃ dehaṃ, sammāsambuddhasāsane.
在正等正觉者的教法中,我持最后之身。
‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha;
「十万次所作之业,在此处给我显示果报;
Sumutto saravegova, kilese jhāpayī mama.
如善解脱的箭速,烧尽了我的诸烦恼。
‘‘Tato maṃ vananirataṃ, disvā lokantagū muni;
「那时,到达世间边际的牟尼,见我乐住于林;
Vanavāsibhikkhūnaggaṃ, paññapesi mahāmati.
大智者宣布我为住林比库中第一。」
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
「四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,佛陀的教诫已完成。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā khadiravaniyo revato thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿卡地拉瓦尼亚·勒瓦答长老说了这些偈颂。
Khadiravaniyarevatattherassāpadānaṃ navamaṃ. · 卡迪拉瓦尼亚雷瓦达长老譬喻第九
3-10. Ānandattheraapadānaṃ3-10. 阿难长老譬喻
‘‘Ārāmadvārā nikkhamma, padumuttaro mahāmuni;
「从园门出来,莲花上首大牟尼;
Vassento amataṃ vuṭṭhiṃ, nibbāpesi mahājanaṃ.
降下甘露雨,使大众寂灭。
‘‘Satasahassaṃ te dhīrā, chaḷabhiññā mahiddhikā;
「十万贤者,具六神通、大神通力,
Parivārenti sambuddhaṃ, chāyāva anapāyinī .
围绕着正自觉者,如影不离。
‘‘Hatthikkhandhagato āsiṃ, setacchattaṃ varuttamaṃ;
「我坐在象背上,持最胜白伞;
Sucārurūpaṃ disvāna, vitti me udapajjatha.
「见到善妙之色后,我生起了信心。」
‘‘Oruyha hatthikhandhamhā, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
「从象背下来后,我走近人中之牛;」
Ratanāmayachattaṃ me, buddhaseṭṭhassa dhārayiṃ.
「我为佛陀最胜者持宝伞。」
‘‘Mama saṅkappamaññāya, padumuttaro mahāisi;
「知道我的意向后,莲花上首大仙;」
Taṃ kathaṃ ṭhapayitvāna, imā gāthā abhāsatha.
「安立那之后,说了这些偈颂。」
‘‘‘Yo so chattamadhāresi, soṇṇālaṅkārabhūsitaṃ;
「『那位持伞者,以金饰庄严;」
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
「我将称赞他,请听我所说。」
‘‘‘Ito gantvā ayaṃ poso, tusitaṃ āvasissati;
「『从此去后,此人将住在兜率天;」
Anubhossati sampattiṃ, accharāhi purakkhato.
他将享受成就,由天女们围绕。
‘‘‘Catuttiṃsatikkhattuñca, devarajjaṃ karissati;
三十四次,他将成为天王;
Balādhipo aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati.
八百次作为力主,他将统治大地。
‘‘‘Aṭṭhapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati;
四十八次,他将成为转轮王;
Padesarajjaṃ vipulaṃ, mahiyā kārayissati.
在大地上,他将行使广大的地方王权。
‘‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo;
在十万劫中,生于奥咖咖族;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
以果德玛为姓,他将成为世间的导师。
‘‘‘Sakyānaṃ kulaketussa, ñātibandhu bhavissati;
他将成为释迦族族旗的亲族眷属;
Ānando nāma nāmena, upaṭṭhāko mahesino.
名为阿难者,是大仙人的侍者。
‘‘‘Ātāpī nipako cāpi, bāhusacce sukovido;
「热诚、机敏,且于多闻善巧,
Nivātavutti atthaddho, sabbapāṭhī bhavissati.
行为谦逊、不傲慢,将成为一切通达者。
‘‘‘Padhānapahitatto so, upasanto nirūpadhi;
「他精勤努力,寂静、无依,
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo.
遍知一切漏后,无漏者将般涅槃。
‘‘‘Santi āraññakā nāgā, kuñjarā saṭṭhihāyanā;
「有住林野的龙象,六十岁的公象,
Tidhāpabhinnā mātaṅgā, īsādantā urūḷhavā.
三处流液的象王,有牙、强壮。
‘‘‘Anekasatasahassā, paṇḍitāpi mahiddhikā;
「数十万贤智者,也具大神通;」
Sabbe te buddhanāgassa, na hontu paṇidhimhi te’ .
愿他们全都不要成为佛陀龙象的誓愿者。
‘‘Ādiyāme namassāmi, majjhime atha pacchime;
我礼敬最初的、中间的以及最后的诸佛;
Pasannacitto sumano, buddhaseṭṭhaṃ upaṭṭhahiṃ.
以净信心、善意,我须跋最胜佛。
‘‘Ātāpī nipako cāpi, sampajāno patissato;
热诚、明智且正知、具念,
Sotāpattiphalaṃ patto, sekhabhūmīsu kovido.
我证得入流果,精通有学诸地。
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamabhinīhariṃ;
百千劫前我所作的业,
Tāhaṃ bhūmimanuppatto, ṭhitā saddhammamācalā .
我已达到那地,安住于不动的正法。
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike;
在最胜佛面前,我确实得到了善来。
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
三明已证得,佛陀的教诫已完成。
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
四无碍解,以及这八解脱;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
六神通已作证,佛陀的教诫已完成。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ānando thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿阿难长老说了这些偈颂。
Ānandattherassāpadānaṃ dasamaṃ. · 阿难长老譬喻第十
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Buddho paccekabuddho ca, sāriputto ca kolito;
佛陀、辟支佛,以及沙利子和果利达;
Kassapo anuruddho ca, puṇṇatthero upāli ca.
咖沙巴和阿奴卢塔,以及富那长老和伍巴离。
Aññāsikoṇḍañño piṇḍolo, revatānandapaṇḍito;
阿念西果德达念、宾度喇,勒瓦答、阿难和班地答;
Chasatāni ca paññāsa, gāthāyo sabbapiṇḍitā.
六百五十偈颂,全部汇集。
Apadāne buddhavaggo paṭhamo. · 譬喻佛品第一